sztucer

broń my­śliw­ska na gru­be­go zwie­rza


SJP.pl

Sztu­cer (niem. "stut­zen", sta­ro­pol. "sztu­ciec") –

współ­cze­śnie: okre­śle­nie ka­ra­bi­nów i ka­ra­bin­ków my­śliw­skich uży­wa­nych do po­lo­wa­nia na grubą zwie­rzy­nę; daw­niej: woj­sko­wa broń strze­lec­ka ze skró­co­ną wzglę­dem ka­ra­bi­nu gwin­to­wa­ną lufą, uży­wa­na głów­nie przez for­ma­cje strzel­ców.

Wikipedia


sztucerowy

→ sztu­cer


SJP.pl

Patrz:

sztucer

sztuchnonć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­trą­cić, ude­rzyć

Wiktionary


sztuciec

na­rzę­dzie słu­żą­ce do spo­ży­wa­nia po­sił­ków np. wi­de­lec, nóż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przed­miot słu­żą­cy do je­dze­nia: nóż, wi­de­lec lub łyżka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­mow­la­kom sztuć­ce nie są po­trzeb­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ɕɛt͡s, AS: štućec

Wiktionary


sztucki

naz­wi­sko


SJP.pl


sztuczka

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) popis zręcz­no­ści spraw­nie wy­ko­ny­wa­nych

 (1.2) pot. przen. za­cho­wa­nie, po­su­nię­cie, przez które chce­my coś osią­gnąć, ko­rzy­sta­jąc z cu­dzej na­iw­no­ści, nie­wie­dzy itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy poz­na­li­śmy za­sa­dy sztucz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztuka ż., sztuczność ż.

 czas. sztukować ndk.

 przym. sztuczny

 przysł. sztucznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) fortel, trik, wybieg; pot. szacher-macher

Wiktionary


sztuczki

naz­wi­sko


SJP.pl

Sztucz­ki – pol­ski dra­mat oby­cza­jo­wy z 2007 roku w re­ży­se­rii An­drze­ja Ja­ki­mow­skie­go.

Wikipedia


sztuczkowy

daw­niej o ubra­niu, ma­te­ria­le: w prąż­ki lub wą­skie paski


SJP.pl


sztuczniak

po­tocz­nie: coś sztucz­ne­go, nie­na­tu­ral­ne­go


SJP.pl


sztucznie

przy­słó­wek

 (1.1) bez udzia­łu na­tu­ry

 (1.2) w uda­wa­ny spo­sób, nie­na­tu­ral­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kopa Cwila jest sztucz­nie usy­pa­nym pa­gór­kiem.

 (1.2) Przez cały czas uśmie­cha­ła się sztucz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ʃʲɲɛ, AS: štučʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sztuczny

 rzecz. sztuczność ż., sztuczka ż.

Wiktionary


sztuczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sztucz­nie


SJP.pl


sztuczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sztucz­ny


SJP.pl


sztuczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co syn­te­tycz­ne

 (1.2) cecha tego, co jest imi­ta­cją

 (1.3) cecha tego, co nie­na­tu­ral­ne lub kogoś, kto za­cho­wu­je się nie­na­tu­ral­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: štučność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sztuczny

 przysł. sztucznie

 rzecz. sztuczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syntetyczność

 (1.2) nieprawdziwość, fałszywość

 (1.3) nienaturalność, pretensjonalność

Wiktionary


sztuczny

1. niez­god­ny z na­tu­rą, za­cho­wu­ją­cy się w nie­na­tu­ral­ny spo­sób;
2. stwo­rzo­ny przez czło­wie­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) imi­tu­ją­cy coś na­tu­ral­ne­go, wyt­wo­rzo­ny przez czło­wie­ka

 (1.2) niez­god­ny z na­tu­rą

 (1.3) za­cho­wu­ją­cy się nie­na­tu­ral­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sok za­wie­ra sztucz­ne barw­ni­ki.

 (1.1) Sztucz­na żyw­ność jest szkod­li­wa.

 (1.1) Do wy­ko­na­nia wian­ka użyto sztucz­nych kwia­tów.

 (1.2) Po­zo­sta­li za­wod­ni­cy sta­ty­stu­ją ro­biąc tylko sztucz­ny tłok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ʃnɨ, AS: štučny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztuczność ż., sztuka ż., sztuczka ż.

 przysł. sztucznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syntetyczny, imitowany, nieprawdziwy

 (1.2) nienaturalny, nienormalny

 (1.3) nienaturalny, udawany, wymuszony, nieszczery

Wiktionary


sztuczydło

po­gard­li­wie o mar­nym przed­sta­wie­niu te­a­tral­nym; sztu­czy­sko


SJP.pl


sztuczysko

po­gard­li­wie o mar­nym przed­sta­wie­niu te­a­tral­nym; sztu­czy­dło


SJP.pl


sztufada

danie z du­szo­nej pie­cze­ni wo­ło­wej szpi­ko­wa­nej sło­ni­ną, po­da­wa­ne na cie­pło z sosem od du­sze­nia jako danie obia­do­we albo na zimno jako przy­staw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ma­ry­no­wa­na wo­ło­wi­na nasz­pi­ko­wa­na sło­ni­ną, na­stęp­nie pie­czo­na lub du­szo­na;

Wiktionary

Sztu­fa­da (od wł. "stu­fa­to" „du­szo­ne mięso”) – danie kuch­ni pol­skiej, naj­praw­do­po­dob­niej po­cho­dzą­ce od dania "boeuf à la mode" kuch­ni fran­cu­skiej. Współ­cze­śnie ma po­stać du­szo­nej pie­cze­ni z wo­ło­wi­ny szpi­ko­wa­nej sło­ni­ną, po­da­wa­nej na cie­pło z sosem od du­sze­nia jako danie obia­do­we albo na zimno jako przy­staw­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃtuˈfada, AS: štufada

Wiktionary


sztuk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. daw. kawał, dow­cip

 (1.2) gw-pl|Kra­ków. łomot, stu­kot

Wiktionary


sztuka

1. twór­czość ar­ty­stycz­na czło­wie­ka;
2. utwór dra­ma­tycz­ny przez­na­czo­ny do wy­sta­wia­nia na sce­nie;
3. zdol­ność, bie­głość w ro­bie­niu cze­goś;
4. dzia­ła­nia bę­dą­ce od­bi­ciem czy­jejś zręcz­no­ści, umie­jęt­no­ści, spry­tu;
5. część cze­goś, ka­wa­łek, np. mięsa;
6. pewna ilość tka­ni­ny sprze­da­na w ca­ło­ści;
7. jed­nost­ka, jeden eg­zem­plarz, rzecz, zwie­rzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. twór­czość ar­ty­stycz­na

 (1.2) umie­jęt­ność wy­ma­ga­ją­ca szcze­gól­nych zdol­no­ści

 (1.3) po­je­dyn­czy przed­miot, eg­zem­plarz, ele­ment

 (1.4) teatr. utwór sce­nicz­ny, przed­sta­wie­nie

 (1.5) daw. jed­nost­ka sprze­da­ży tka­nin

 (1.6) o oso­bie po­sia­da­ją­cej okre­ślo­ne cechy

 (1.7) pot. dziew­czy­na

 (1.8) daw. ka­wa­łek, szmat, kęs

 (1.9) gwara mu­zy­ków roc­ko­wych kon­cert

Wiktionary

Sztu­ka – róż­nie de­fi­nio­wa­ny ele­ment kul­tu­ry, prze­ja­wia­ją­cy się ut­wo­ra­mi, w tym dzie­ła­mi sztu­ki. Zda­niem niek­tó­rych po­ję­cie sztu­ki jest nie­moż­li­we do kom­plet­ne­go okre­śle­nia, bo jej gra­ni­ce są cią­gle re­de­fi­nio­wa­ne i w każ­dej chwi­li może po­ja­wić się dzie­ło, które w ar­bi­tral­nie przy­ję­tej, dom­knię­tej de­fi­ni­cji się nie mie­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla więk­szo­ści Po­la­ków naj­waż­niej­szą ze sztuk jest film.

 (1.2) Rzeź­bie­nie w drew­nie jest praw­dzi­wą sztu­ką, nie każdy to po­tra­fi.

 (1.3) Szklan­ki są tanie, tylko 1,50 zło­te­go za sztu­kę.

 (1.4) Tę po­pu­lar­ną sztu­kę teatr grał ponad 200 (dwie­ście) razy!

 (1.6) Nie­zła z niej sztu­ka!

 (1.8) Szar­paj­my jadło na sztu­ki, a kiedy jadła nie sta­nie, szar­paj­my ciało na sztu­ki, nie­chaj nagie świe­cą kości!

 (1.9) Chło­pa­ki, da­li­śmy dziś za­je­bi­stą sztu­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtuka, AS: štuka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztukowanie n.

:: zdrobn. sztuczka ż.

 czas. sztukować ndk.

 przym. sztuczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) artyzm

 (1.1-2) kunszt

 (1.3) egzemplarz, jednostka, element

 (1.7) maniurka

Wiktionary


sztukamięs

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. go­to­wa­na wo­ło­wi­na jako danie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chęt­nie dziś za­mó­wię i zjem sztu­ka­mięs.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. sztuka mięsa, daw. sztukamięsa

Wiktionary


sztukas

bo­jo­wy sa­mo­lot nur­ku­ją­cy marki Stu­kas, uży­wa­ny pod­czas dru­giej wojny świa­to­wej; Stu­kas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. lekki nie­miec­ki bom­bo­wiec Jun­kers-87 z okre­su dru­giej wojny świa­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­cie­go sierp­nia 1944 Niem­cy wpro­wa­dzi­li do walk prze­ciw­ko pow­stań­com lot­nict­wo bom­bo­we, głów­nie bom­bow­ce nur­ku­ją­ce, tzw. „sztu­ka­sy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtukas, AS: štukas

Wiktionary


sztukateria

ozdo­by rzeź­biar­skie ty­po­we dla de­ko­ra­cji wnętrz w okre­sie ba­ro­ku, ro­ko­ka i kla­sy­cyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rzeź­biar­skie ozdo­by prze­strzen­ne su­fi­tu i ścian we wnę­trzach, wy­ko­na­ne zwy­kle z gipsu lub stiu­ku;

Wiktionary

Sztu­ka­te­ria – stiu­ki i inne ele­men­ty de­ko­ra­cyj­ne (np. putta, or­na­men­ty, gzym­sy wew­nątrz po­mie­szczeń) wy­ko­na­ne z gipsu lub ży­wi­cy po­lie­stro­wej, czę­sto od­le­wa­ne i mon­to­wa­ne do po­dło­ża (do ścian, su­fi­tów). Sto­so­wa­ne w ar­chi­tek­tu­rze od sta­ro­żyt­no­ści, upo­wszech­ni­ły się w okre­sie re­ne­san­su i ba­ro­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad nią sufit snuł bo­ka­mi ozdob­ne sztu­ka­te­rie i uwy­pu­klał w poś­rod­ku wspa­nia­ły zbiór mart­wych gip­so­wych owo­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztukator m., sztukatorstwo n.

 przym. sztukatorski, sztukateryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztukatura

Wiktionary


sztukateryjny

przy­miot­nik od: sztu­ka­te­ria


SJP.pl


sztukator

ar­ty­sta lub rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ko­ny­wa­niem sztu­ka­te­rii i in­nych prac ze stiu­ku; stiu­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­ko­nu­ją­ca za­wo­do­wo pracę z za­kre­su sztu­ka­te­rii

Wiktionary

Sztu­ka­tor – osoba zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem lub odt­wa­rza­niem ele­men­tów sztu­ka­te­rii (stiu­ków i in­nych ele­men­tów de­ko­ra­cyj­no-sty­li­za­cyj­nych wy­ko­na­ne z gipsu) wnętrz i ele­wa­cji bu­dyn­ków.

Sztu­ka­tor wyt­wa­rza swoje dzie­ła na miej­scu lub w swo­jej pra­cow­ni na­stęp­nie mon­tu­jąc je jako go­to­we ele­men­ty. Zawód ten zo­stał spo­pu­la­ry­zo­wa­ny w okre­sie re­ne­san­su i ba­ro­ku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃtuˈkatɔr, AS: štukator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztukatorstwo n., sztukateria ż.

 przym. sztukatorski, sztukateryjny

Wiktionary


sztukatorstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. rze­mio­sło zaj­mu­ją­ce się sztu­ka­te­rią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztukateria ż., sztukator m.

 przym. sztukatorski

Wiktionary


sztukatura

daw­niej: sztu­ka­te­ria


SJP.pl


sztukiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sztukmistrz

1. osoba po­ka­zu­ją­ca sztu­ki akro­ba­tycz­ne, cyr­ko­we itp.;
2. osoba, któ­rej do­ko­na­nia są bar­dzo sku­tecz­ne i budzą po­dziw; cza­ro­dziej, cu­dot­wór­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­ka­zu­ją­ca spek­ta­ku­lar­ne sztucz­ki ma­gicz­ne, akro­ba­tycz­ne, czy cyr­ko­we

 (1.2) książk. osoba, któ­rej do­ko­na­nia w danej dzie­dzi­nie są bar­dzo efek­tow­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie sztu­ki chciał­by umieć robić każdy po­cząt­ku­ją­cy sztuk­mistrz.

 (1.2) Ge­nial­ny sztuk­mistrz słowa. Czy ktoś też lubi Szta­u­dyn­ge­ra?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztukmistrzostwo

 przym. sztukmistrzowski

 przysł. sztukmistrzowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuglarz

Wiktionary


sztukmistrzyni

1. ko­bie­ta po­ka­zu­ją­ca sztu­ki akro­ba­tycz­ne, cyr­ko­we itp.;
2. ko­bie­ta, któ­rej do­ko­na­nia są bar­dzo sku­tecz­ne i budzą po­dziw; cza­ro­dziej­ka, cu­dot­wór­czy­ni


SJP.pl


sztukopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re cechy sztu­ki, po­dob­ny do sztu­ki


SJP.pl


sztukowanie

do­cze­piać coś, do­szy­wać, do­kle­jać w celu po­więk­sze­nia po­wierzch­ni ja­kie­goś ma­te­ria­łu; łą­czyć coś w ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sztu­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sztukować

 rzecz. sztuka ż.

Wiktionary


sztukować

do­cze­piać coś, do­szy­wać, do­kle­jać w celu po­więk­sze­nia po­wierzch­ni ja­kie­goś ma­te­ria­łu; łą­czyć coś w ca­łość


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) po­więk­szać po­przez do­szy­cie lub do­kle­je­nie cze­goś, np. ka­wał­ków ma­te­ria­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztukowanie n., sztuczka ż., sztuka ż.

 czas. dosztukować dk., nadsztukować dk.

Wiktionary


sztukowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sztum

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Sztum ( Stuhm) – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim. Sie­dzi­ba po­wia­tu sztum­skie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Sztum. Po­ło­żo­ne nad je­zio­ra­mi: Za­je­zier­skim i Bar­le­wic­kim (daw­niej two­rzy­ły jedno Je­zio­ro Białe), przy dro­dze kra­jo­wej nr 55, po­mię­dzy Mal­bor­kiem a Kwi­dzy­nem.

Wikipedia


sztumfa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. sztyw­na, nudna at­mos­fe­ra

Wiktionary


sztumianin

miesz­ka­niec Sztu­mu


SJP.pl


sztumianka

miesz­kan­ka Sztu­mu


SJP.pl


sztumski

przy­miot­nik od: Sztum


SJP.pl


sztundysta

daw­niej: czło­nek sekty re­li­gij­nej przyz­na­ją­cej sa­kra­men­tom tylko sym­bo­licz­ne zna­cze­nie, odrzu­ca­ją­cej wła­dzę ka­płań­ską i zew­nętrz­ne obrzę­dy re­li­gij­ne, na­u­cza­ją­cej rów­no­ści wszyst­kich ludzi i po­tę­pia­ją­cej han­del


SJP.pl


szturarz

w daw­nej Pol­sce: rze­mieśl­nik pra­cu­ją­cy w mie­ście lub jego po­bli­żu, nie­na­le­żą­cy do cechu, zwal­cza­ny przez cech i wła­dze miej­skie


SJP.pl


szturchaniec

cios łok­ciem albo pię­ścią; kuk­sa­niec; kuks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nie­zbyt mocne ude­rze­nie, za­da­wa­ne w któ­rąś część ciała po­wy­żej pasa i po­ni­żej głowy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­bu­dzi­ła go do wsta­nia sztur­chań­cem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szturchanina ż., szturchaczka ż., szturchanie n., szturchnięcie n., poszturchiwanie n.

 czas. szturchać ndk., szturchnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuksaniec, sójka; gw. Śląsk Cieszyński bącka

Wiktionary


szturchanina

po­tocz­nie: sztur­cha­nie się


SJP.pl


szturchać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szturch­nąć)

 (1.1) de­li­kat­nie pchać lub ude­rzać za­czep­nie lub niech­cą­cy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sztur­chać się (dk. szturch­nąć się)

 (2.1) sztur­chać jeden dru­gie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szturchanie n., szturchaniec mrz.

 czas. szturchnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuksać, potrącać, trącać

 (2.1) trącać się

Wiktionary


szturm

1. in­te­syw­ne na­tar­cie woj­ska dla zdo­by­cia np. umoc­nio­ne­go obiek­tu, mia­sta; atak; na­tar­cie;
2. daw­niej: przej­ście w ataku do walki wręcz;
3. prze­no­śnie: atak, ude­rze­nie na coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. atak zbroj­ny

 (1.2) wtar­gnię­cie, za­ję­cie

 (1.3) daw. na­wał­ni­ca, sztorm

 (1.4) gw-pl|Ma­zu­ry. burza

Wiktionary

Szturm – etap dzia­ła­nia tak­tycz­ne­go w po­sta­ci bez­poś­red­nie­go, skon­cen­tro­wa­ne­go i gwał­tow­ne­go ude­rze­nia pie­cho­ty na sil­nie bro­nio­ne po­zy­cje prze­ciw­ni­ka w celu ich zdo­by­cia.

Współ­cze­śnie w ter­mi­no­lo­gii pol­sko­ję­zycz­nej okre­śle­nie szturm sto­so­wa­ne jest zaz­wy­czaj w od­nie­sie­niu do dzia­łań hi­sto­rycz­nych, a w no­men­kla­tu­rze Woj­ska Pol­skie­go zo­sta­ło za­stą­pio­ne ter­mi­nem atak (ma­ją­cym jed­nak szer­sze zna­cze­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żoł­da­cy ca­ry­cy przy­pu­ści­li szturm na mia­sto.

 (1.2) Babce szturm na hi­per­mar­ket odbił się ry­ko­sze­tem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szturmować ndk.

 przym. szturmowy

 przysł. szturmem

 rzecz. szturmak mrz., szturman mos., szturmowanie n., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atak

Wiktionary


szturmak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ro­dzaj eu­ro­pej­skie­go hełmu re­ne­san­so­we­go z bocz­ny­mi osło­na­mi, uży­wa­ne­go w XVI–XVII wieku przez raj­ta­rów i pie­cho­tę;

 (1.2) hist. wojsk. ręcz­na broń palna z roz­sze­rzo­nym za­koń­cze­niem lufy, strze­la­ją­ca sie­kań­ca­mi, uży­wa­na w Eu­ro­pie w XVII–XVIII wieku;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) daw. po­gard. także gw-pl|Kresy. słu­żą­ca tępa i nie­zdar­na, po­py­cha­dło

Wiktionary

Sztur­mak (także: bur­go­ne­ta, hełm bur­gundz­ki, sztur­mo­wy; niem. "sturm­ha­u­be", wł. "cas­qu­et­to") – re­ne­san­so­wy hełm naj­czę­ściej o kon­struk­cji ot­war­tej (nie­kie­dy także pó­łot­war­tej lub zam­knię­tej), wy­wo­dzą­cy się kon­struk­cyj­nie ze śred­nio­wiecz­nej łebki (w niek­tó­rych ozdob­nych for­mach na­wią­zu­ją­cy rów­nież do heł­mów an­tycz­nych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rzę­dzia­no­wa cze­ladź wpa­dła rów­nież do izby z sza­bla­mi i sztur­ma­ka­mi.

 (2.1) Miał do dy­spo­zy­cji po­py­cha­dło, brud­ne dziew­czy­sko, sztur­ma­ka do szo­ro­wa­nia stat­ków i sku­ba­nia kur­cząt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szturm mrz., szturmowanie n.

 przysł. szturmem

 czas. szturmować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) burgonet, burgoneta

 (1.2) garłacz, gardłacz, tromblon, muszkieton

 (2.1) garkotłuk, popychle, pomiotło

Wiktionary


szturman

ofi­cer na­wi­ga­cyj­ny; sztor­man


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mar. ofi­cer okrę­to­wy na­wi­gu­ją­cy sta­tek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szturmański

 przysł. szturmańsko, szturmem

 rzecz. szturm mrz., szturmowanie n.

 czas. szturmować

Wiktionary


szturmański

→ sztur­man


SJP.pl

Patrz:

szturman

szturmem

1. in­te­syw­ne na­tar­cie woj­ska dla zdo­by­cia np. umoc­nio­ne­go obiek­tu, mia­sta; atak; na­tar­cie;
2. daw­niej: przej­ście w ataku do walki wręcz;
3. prze­no­śnie: atak, ude­rze­nie na coś


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) do­ko­nu­jąc sztur­mu

 (1.2) ener­gicz­nie, prze­bo­jo­wo

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: szturm

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Monte Cas­si­no wzię­li­śmy sztur­mem.

 (1.2) Ze­bra­ni sztur­mem ru­szy­li do półek skle­po­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szturmować ndk.

 przym. szturmowy

 rzecz. szturm mrz., szturmak mrz., szturman mos., szturmowanie n., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary


szturmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sztur­mo­wać.

 (1.2) na­cie­ra­nie, ata­ko­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) O sztur­mo­wa­niu w ta­kich wa­run­kach nie mogło być mowy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szturmować ndk.

 przym. szturmowy

 przysł. szturmem

 rzecz. szturm mrz., szturmak mrz., szturman mos., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) natarcie, atak

Wiktionary


szturmować

na­cie­rać, ata­ko­wać coś w celu prze­ję­cia bro­nio­ne­go re­jo­nu, obiek­tu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) brać sztur­mem, ata­ko­wać

 (1.2) przen. wcho­dzić z im­pe­tem, prze­py­chać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woj­ska za­czę­ły sztur­mo­wać na fort pow­stań­ców.

 (1.2) Lu­dzie sztur­mo­wa­li na sie­dzi­by ko­mi­sji wy­bor­czych już od świtu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szturmowy

 przysł. szturmem

 rzecz. szturm mrz., szturmak mrz., szturman mos., szturmowanie n., szturmowiec mos., szturmówka ż., szturmwał mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atakować, nacierać, najeżdżać, zajmować, zdobywać

Wiktionary


szturmowiec

czło­nek grupy sztur­mo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz wojsk sztur­mo­wych

 (1.2) sf. liter. film. żoł­nierz sił im­pe­rium w uni­wer­sum „Gwiezd­nych wojen”

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. sa­mo­lot na­le­żą­cy do lot­nict­wa sztur­mo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Gdy eskor­tu­ją­cy ją wcze­śniej sztur­mo­wiec zda­wał ra­port, nadal czuła na ple­cy­e­cach lufę bla­ste­ra.

 (2.1) Bę­dzie to trze­ci eg­zem­plarz ra­dziec­kie­go sztur­mow­ca, jaki znaj­dzie się w zbio­rach pol­skich mu­ze­ów i drugi z cza­sów II wojny świa­to­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃturˈmɔvʲjɛt͡s, AS: šturmowʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szturm m., szturmowanie n.

 czas. szturmować ndk.

 przym. szturmowy

 przysł. szturmem

Wiktionary


szturmowszczyzna

spe­cy­ficz­na me­to­da or­ga­ni­za­cji pracy cha­rak­te­ry­stycz­na dla go­spo­dar­ki pla­no­wej, po­le­ga­ją­ca na utrzy­my­wa­niu sto­sun­ko­wo wol­ne­go tempa pracy przez więk­szość czasu ob­ję­te­go pla­no­wa­niem i gwał­tow­nej in­ten­sy­fi­ka­cji pro­duk­cji w ostat­nich dniach, kiedy za­gra­ża­ło nie­wy­ko­na­nie planu


SJP.pl


szturmowy

przy­miot­nik od: szturm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. zwią­za­ny ze sztur­mem, do­ty­czą­cy sztur­mu, słu­żą­cy do sztur­mu, sztur­mo­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szturm mrz., szturmowiec mos., szturmowanie n.

 czas. szturmować ndk.

 przysł. szturmem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uderzeniowy

Wiktionary


szturmówka

1. nie­wiel­ka cho­rą­giew, no­szo­na zwy­kle w po­cho­dach;
2. grupa sztur­mo­wa;
3. pałka po­li­cyj­na uży­wa­na do roz­pę­dza­nia de­mon­stran­tów


SJP.pl


szturmówki

1. nie­wiel­ka cho­rą­giew, no­szo­na zwy­kle w po­cho­dach;
2. grupa sztur­mo­wa;
3. pałka po­li­cyj­na uży­wa­na do roz­pę­dza­nia de­mon­stran­tów


SJP.pl


szturowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na po­łud­niu Sło­wa­cji

Wiktionary


szturpak

daw­niej: po­gard­li­wie o dziew­czy­nie (zwy­kle słu­żą­cej) niez­grab­nej, tępej; sztur­mak, po­py­cha­dło, gar­ko­tłuk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. gw-pl|Iwo­nicz,Brzo­zów,Bu­czacz. osoba (naj­czę­ściej ko­bie­ta, słu­żą­ca) nie­po­rad­na, nie­zbor­na, niez­ręcz­na, nie­zdar­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sztur­pak dziew­czy­na, jak posz­ła do ko­ścio­ła ze świę­co­nym, tak i prze­pa­dła!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedorajda, niezguła, niezgraba, niezgrabiasz, niedojda, niemota, gamoń, kaleka

Wiktionary


szturwał

po­łą­czo­ny z kołem ste­ro­wym po­zio­my wał z na­wi­nię­tą liną lub łań­cu­chem ste­ro­wym, słu­żą­cy do obra­ca­nia steru


SJP.pl


sztutowianin

miesz­ka­niec Sztu­to­wa


SJP.pl


sztutowianka

miesz­kan­ka Sztu­to­wa


SJP.pl


sztutowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sztu­to­wo (kaszb. "Sztutowò", niem. "Stutt­hof") – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Sztu­to­wo. Leży na ob­sza­rze Żuław Wi­śla­nych przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 501.

Wieś jest sie­dzi­bą gminy Sztu­to­wo, a także so­łect­wa "Sztu­to­wo", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Gro­cho­wo Dru­gie.

Wikipedia


sztutowski

przy­miot­nik od: Sztu­to­wo


SJP.pl


sztućce

przy­bo­ry do je­dze­nia: wi­de­lec, nóż, łyżka i ły­żecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kom­plet sztuć­ców

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: sztu­ciec

Wiktionary

Sztuć­ce – przy­bo­ry ręcz­ne słu­żą­ce do je­dze­nia oraz do przy­go­to­wa­nia po­traw. Sztuć­ce są ele­men­tem za­sta­wy sto­ło­wej. W za­leż­no­ści od kształ­tu i wiel­ko­ści przez­na­czo­ne są do róż­nych czyn­no­ści kon­sump­cyj­nych. Ro­dza­je sztuć­ców przy­pi­sa­ne są od­po­wied­nim po­tra­wom. Nazwa sztuć­ce po­cho­dzi od wło­skie­go słowa stuc­cio.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ju­trzej­si go­ście nie są na tyle ważni, żeby wyj­mo­wać dla nich srebr­ne sztuć­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtut͡ɕt͡sɛ, AS: štućce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. bysztek

Wiktionary


sztwierć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kwa­drans

Wiktionary


sztybel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. skrom­ne po­mie­szcze­nie mod­li­tew­ne cha­sy­dów, sta­no­wią­ce rów­nież miej­sce nauki i cen­trum życia spo­łecz­ne­go wspól­no­ty;

Wiktionary

Szty­bel, sztibl, sztibł ( ‏שטיבל‎, dosł. „po­ko­ik”, l.mn. ‏שטיבלעך‎ "szti­blech"; zdrob­nie­nie od ‏שטוב‎ "sztub" „pokój, izba”) – bu­dy­nek lub jego część, bę­dą­cy małym domem mod­li­tew­nym cha­sy­dów, cza­sa­mi tylko wy­na­ję­ta izba; ro­dzaj pry­wat­nej bóż­nicz­ki, a jed­no­cze­śnie bet mi­dra­szu. Szty­ble pow­sta­wa­ły w opo­zy­cji do szu­lów – domów mod­lit­wy mis­nag­dów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sztyblowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztibl, sztibł

Wiktionary


sztyber

daw­niej: belka nośna; sty­ber


SJP.pl


sztyblet

1. krót­ki but męski z nie­roz­ci­na­ną cho­lew­ką, z wszy­ty­mi po bo­kach cho­lew­ki ka­wał­ka­mi gumy;
2. daw­niej: wierzch­nia część buta, skóra na pod­bi­ciu obu­wia


SJP.pl


sztyblety

1. krót­ki but męski z nie­roz­ci­na­ną cho­lew­ką, z wszy­ty­mi po bo­kach cho­lew­ki ka­wał­ka­mi gumy;
2. daw­niej: wierzch­nia część buta, skóra na pod­bi­ciu obu­wia


SJP.pl

Szty­ble­ty – skó­rza­ne buty z cho­le­wą ponad kost­kę i pła­skim ob­ca­sem, uży­wa­ne ory­gi­nal­nie w jeź­dziect­wie. Słowo „szty­blet” po­cho­dzi od nie­miec­kie­go słowa "Stie­flet­ten <" "Stie­fel". Inne okre­śle­nia to: ka­ma­sze, rol­ling­ston­ki, be­at­le­sów­ki, a także chel­sea.

Mają za­pew­nić wy­go­dę i pra­wi­dło­we uło­że­nie nogi w strze­mie­niu. Wy­so­kość ponad kost­kę chro­ni ją przed ob­cie­ra­niem. Ela­stycz­na guma po bo­kach cho­le­wy ułat­wia za­kła­da­nie.

Wikipedia


sztyca

część ramy ro­we­ro­wej w po­sta­ci me­ta­lo­wej rurki, do któ­rej umo­co­wa­ne jest sio­deł­ko ro­we­ro­we lub kie­row­ni­ca, umoż­li­wia­ją­ca re­gu­la­cję ich wy­so­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rurka, do któ­rej mo­co­wa­ne jest sio­deł­ko ro­we­ro­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szty­ce z włó­kien wę­glo­wych mogą pękać w przy­pad­ku, gdy me­cha­nizm ich mo­co­wa­nia przet­nie kilka włó­kien lub wy­szczer­bi szty­cę.

Wiktionary


sztych

1. tech­ni­ka gra­ficz­na po­le­ga­ją­ca na ryciu ry­sun­ku na me­ta­lo­wej pły­cie, wy­peł­nie­niu go farbą i od­bi­ciu na pa­pie­rze;
2. ry­ci­na wy­ko­na­na do­wol­ną tech­ni­ką ry­tow­ni­czą;
3. ostry, szpi­cza­sty ko­niec broni bia­łej;
4. cios za­da­ny ostrym, szpi­cza­stym na­rzę­dziem;
5. po­tocz­nie:
a) spła­szczo­na bla­cha ło­pa­ty osa­dzo­na na trzon­ku;
b) ko­pa­nie ło­pa­tą w ziemi;
6. krót­ka, zło­śli­wa uwaga lub od­po­wiedź;
7. smuga świa­tła lub czą­stek la­se­ra;
8. daw­niej: han­del wy­mien­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ko­niec broni bia­łej

 (1.2) szt. ry­ci­na wy­ko­na­na w me­ta­lo­wej pły­cie i od­bi­ta na pa­pie­rze

 (1.3) stpol. cios

 (1.4) karc. karty wzię­te przez gra­cza na jed­nym eta­pie roz­gryw­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sztych (broń)
  • sztych (miara)
  • sztych (sztu­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] A wów­czas pan Kmi­cic, przy­ło­ży­wszy mu sztych do gar­dła, kazał opo­wia­dać całą praw­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɨx, AS: štyχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztychówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpic

 (1.4) lewa

Wiktionary


sztycharka

→ szty­charz


SJP.pl

Patrz:

sztycharz

sztycharnia

pra­cow­nia szty­char­ska


SJP.pl


sztycharski

do­ty­czą­cy szty­cha­rza, szty­char­stwa


SJP.pl


sztychowy

przy­miot­nik od: sztych


SJP.pl


sztychóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szty­chów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztychówka ż.

Wiktionary


sztychówka

1. w tech­ni­ce: na­rzę­dzie do od­ci­na­nia ka­wał­ków torfu ze złoża tor­fo­we­go; sa­per­ka, ło­pat­ka;
2. w bu­dow­nict­wie: belka słu­żą­ca do po­zio­me­go od­gra­ni­cza­nia ot­wo­rów okien­nych i drzwio­wych w ścia­nach drew­nia­nych oraz do po­dzia­łu po­zio­me­go ścia­ny na mniej­sze pola; ry­giel, roz­wo­ra


SJP.pl


sztyfciarka

urzą­dze­nie do łą­cze­nia ele­men­tów przy uży­ciu sztyf­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie do wbi­ja­nia sztyf­tów (igie­łek be­złeb­ko­wych)

Wiktionary


sztyfcik

zdrob­nie­nie od: sztyft


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sztyft, mały sztyft

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztyft m.

Wiktionary


sztyft

1. cien­ki gwóźdź z małą głów­ką lub bez niej; cien­ki me­ta­lo­wy pręt; ćwiek drew­nia­ny;
2. dłu­gie gęsie lub kacze pióro o asy­me­trycz­nej, wą­skiej i sztyw­nej cho­rą­giew­ce, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w wy­ro­bach ga­lan­te­ryj­nych;
3. de­zo­do­rant o sta­łej kon­sy­sten­cji, znaj­du­ją­cy się po­dłuż­nym po­jem­ni­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cien­ki, me­ta­lo­wy lub drew­nia­ny trzpień

 (1.2) mięk­ka sub­stan­cja lecz­ni­cza, kos­me­tycz­na, kle­ją­ca itp. ufor­mo­wa­na w prę­cik, osa­dzo­na w etui umoż­li­wia­ją­cym wy­su­wa­nie

 (1.3) wkład do ołów­ka, pi­sa­ka itp.

 (1.4) zo­o­techn. dłu­gie pióro gęsie lub kacze o cho­rą­giew­ce asy­me­trycz­nej, wą­skiej i sztyw­nej, wcho­dzą­ce w skład zew­nętrz­nej po­kry­wy skrzy­deł, uży­wa­ne do wy­ro­bu ga­lan­te­rii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɨft, AS: štyft

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sztyfcik

Wiktionary


sztyftowy

→ sztyft


SJP.pl

Patrz:

sztyft

sztyga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miar. daw. 20 sztuk

Wiktionary

Szty­ga lub styga, także okrą­gła kopka – 8 albo 9 sno­pów usta­wio­nych po okrę­gu opar­tych uko­śnie o jeden, usta­wio­ny pio­no­wo w środ­ku. W przy­pad­ku, gdy zboże jest wil­got­ne, usta­wia się szty­gi o mniej­szej licz­bie sno­pów.

Wikipedia


sztygar

kie­row­nik od­dzia­łu ko­pal­ni; gór­mistrz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) górn. kie­row­nik od­dzia­łu ko­pal­ni

Wiktionary

Szty­gar (niem. "Ste­i­ger", daw. "hut­man") – nazwa sta­no­wi­ska kie­row­ni­cze­go w gór­nict­wie. Szty­gar zaj­mu­je się do­zo­rem tech­nicz­nym, a także czę­ścio­wo ad­mi­ni­stra­cyj­nym, pracy gór­ni­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃtɨɡar, AS: štygar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztygarskość ż., sztygarowość ż.

 przym. sztygarowy, sztygarski

 przysł. sztygarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztajger, hutman

Wiktionary


sztygarka

wy­ro­bi­sko o spe­cjal­nym przez­na­cze­niu, w któ­rym prze­cho­wy­wa­no na­rzę­dzia, mapy, lampy, po­jem­ni­ki na wodę itp.; szty­ga­rów­ka


SJP.pl


sztygarski

→ szty­gar­ski


SJP.pl

Patrz:

sztygarski

sztygarówka

wy­ro­bi­sko o spe­cjal­nym przez­na­cze­niu, w któ­rym prze­cho­wy­wa­no na­rzę­dzia, mapy, lampy, po­jem­ni­ki na wodę itp.; szty­gar­ka


SJP.pl


sztyjc

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. cią­gle

Wiktionary


sztyl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. trzo­nek, rę­ko­jeść np. ło­pa­ty

Wiktionary


sztylecik

zdrob­nie­nie od: szty­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szty­let

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie szty­let, lecz tylko mały szty­le­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztylet m.

 przym. sztyletowaty

 czas. zasztyletować

Wiktionary


sztylecikowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem mały szty­let


SJP.pl


sztylet

1. biała broń krót­ka o ostrzu prze­kro­ju trój­kąt­ne­go;
2. ze­cer­skie na­rzę­dzie do wy­cią­ga­nia czcio­nek lub ma­te­ria­łu ju­stun­ko­we­go, gruba igła sta­lo­wa w drew­nia­nej rę­ko­je­ści;
3. pióro gęsie z po­kry­wy skrzy­dła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­ka broń biała o cien­kim ostrzu;

 (1.2) zool. ro­dzaj gę­sie­go pióra

 (1.3) druk. ze­cer­ski szpi­ku­lec do ope­ro­wa­nia czcion­ka­mi przy skła­dzie

Wiktionary

Szty­let (sta­ro­pol. "tu­lich", sti­let­to) – krót­ka kolna broń biała, uży­wa­na głów­nie w XVI - XIX w. Zróż­ni­co­wa­na w for­mie (zwła­szcza wzglę­dem krę­gów kul­tu­ro­wych) naj­czę­ściej po­sia­da­ją­ca jed­nak sto­sun­ko­wo krót­ką, wąską głow­nię, przy­sto­so­wa­ną do kłu­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­cią­gnął z po­chwy sza­blę swą i ko­niec jej twar­do za­nu­rzył w głę­bo­kość rany za­da­nej szty­le­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɨlɛt, AS: štylet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztyletowanie n.

:: zdrobn. sztylecik m.

 czas. sztyletować ndk., zasztyletować dk.

 przym. sztyletowy, sztyletowaty

Wiktionary


sztyletowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem szty­let


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy szty­let

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztylecik, sztylet

 czas. zasztyletować

Wiktionary


sztylpa

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. wy­so­ki but skó­rza­ne do jazdy kon­nej;
2. daw­niej: wy­so­ka cho­lew­ka na­kła­da­na na krót­ki but


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jeźdz. obuw. wy­so­ki but do jazdy kon­nej

 (1.2) daw. obuw. wy­so­ka cho­le­wa na­kła­da­na na but

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztyl­py i ka­bu­ra pi­sto­le­tu bły­szcza­ły w słoń­cu.

Wiktionary


sztylpy

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. wy­so­ki but skó­rza­ne do jazdy kon­nej;
2. daw­niej: wy­so­ka cho­lew­ka na­kła­da­na na krót­ki but


SJP.pl

Sztyl­py, po­rów­naj "czap­sy", po­rów­naj "Stul­pe" (niem.), "ga­ma­sze" – ochra­nia­cze do jazdy kon­nej. Używa się ich za­miast wy­so­kich butów, na przy­kład ofi­ce­rek. Za­kła­da­ne są na spod­nie i na buty. Pod po­desz­wą buta prze­cho­dzi za­pi­na­ny pasek lub gumka. Sztyl­py osła­nia­ją całą łydkę od ko­stek aż do kolan.

Wikipedia


sztymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szty­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sztymować ndk.

Wiktionary


sztymować

pa­so­wać; od­po­wia­dać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. pa­so­wać, zga­dzać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …Że coś im w ban­kach nie szty­mu­je, / Że gdzieś zwę­szy­li kasy pełne / Lub upa­trzy­ły tłu­ste szuje / Cło ja­kieś grub­sze na ba­weł­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: štỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztymowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pasować, konweniować

Wiktionary


sztympel

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pie­cząt­ka

Wiktionary


sztynder

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. sto­jak

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. zob. szten­der.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztender mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztender, gysztel

Wiktionary


sztyngel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. ło­dy­ga, szy­puł­ka

Wiktionary


sztynk

po­tocz­nie: nie­przy­jem­ny za­pach; smród


SJP.pl


sztynks

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. smród

Wiktionary


sztyrak

naz­wi­sko


SJP.pl


sztyry

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. czte­ry

Wiktionary


sztywna

po­tocz­nie:
1. ko­bie­ta nie­ży­wa;
2. ko­bie­ta kom­plet­nie pi­ja­na


SJP.pl


sztywniacki

przy­miot­nik od: sztyw­niak


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­spon­ta­nicz­ny, os­chły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywniak mos./mrz., sztywniackość ż.

Wiktionary


sztywniackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sztyw­niac­kie; cecha tych, któ­rzy są sztyw­niac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywniak m., sztywność ż., sztywnienie n., zesztywnienie n., sztywny mos.

 czas. sztywnieć ndk., zesztywnieć dk.

 przym. sztywniacki, sztywny

 przysł. sztywniacko, sztywno

Wiktionary


sztywniactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­sta­wa osoby sztyw­nej, nie­spon­ta­nicz­nej, os­chłej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywniak mos./mrz.

Wiktionary


sztywniaczek

zdrob­nie­nie od: sztyw­niak


SJP.pl

Patrz:

sztywniak

sztywniaczka

→ sztyw­niak


SJP.pl

Patrz:

sztywniak

sztywniak

po­tocz­nie: osoba po­waż­na, nie­spon­ta­nicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. pot. czło­wiek nie­spon­ta­nicz­ny, usta­wicz­nie spię­ty, trzy­ma­ją­cy się zasad kur­czo­wo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) środ. kajak nies­kła­da­ny

 (2.2) daw. sztyw­ny, pół­ko­li­sty ka­pe­lusz męski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɨvʲɲak, AS: štyvʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż., sztywniactwo n.

 przym. sztywniacki, sztywny

 czas. usztywnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) formalista

 (2.2) współcz. melonik

Wiktionary


sztywniara

po­tocz­nie: ko­bie­ta po­waż­na, nie­spon­ta­nicz­na, os­chła; sztyw­niacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta nie­spon­ta­nicz­na

Wiktionary


sztywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sztyw­ny, zob. sztyw­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywność ż., usztywnianie n., usztywnienie n., sztywny mos.

 czas. usztywnić dk., usztywniać ndk.

 przym. sztywny

 przysł. sztywno

Wiktionary


sztywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: sztyw­no, sztyw­nie


SJP.pl


sztywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sztyw­ny; bar­dziej sztyw­ny


SJP.pl


sztywnieć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sta­wać się sztyw­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż., sztywność ż., sztywnienie n.

 przym. sztywny

Wiktionary


sztywnik

coś usz­tyw­nia­ją­ce­go


SJP.pl


sztywniutki

zdrob­nie­nie od: sztyw­ny


SJP.pl


sztywno

przy­słó­wek

 (1.1) w sztyw­ny spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słu­żą­cy stał sztyw­no opo­dal. Ja w swoim fo­te­lu sie­dzia­łem rów­nież bez ruchu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż., sztywność ż., sztywnienie n., usztywnianie n., usztywnienie n.

 czas. usztywniać ndk., usztywnić dk.

 przym. sztywny

 przysł. sztywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieelastycznie

Wiktionary


sztywnolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy sztyw­ne li­ście

Wiktionary


sztywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sztyw­ne

Wiktionary

Sztyw­ność – siła ko­niecz­na do uzy­ska­nia jed­nost­ko­we­go prze­mie­szcze­nia. Od­wrot­ność po­dat­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sztywny

 rzecz. sztywny mos., sztywniackość ż.

 przysł. sztywnie, sztywno

 czas. sztywnieć, usztywnić

Wiktionary


sztywny

po­tocz­nie:
1. czło­wiek nie­ży­wy; trup;
2. czło­wiek pi­ja­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­pod­da­ją­cy się wy­gi­na­niu, od­por­ny na zgi­na­nie, zmia­ny

 (1.2) przen. nie­u­mie­ją­cy się bawić lub wy­lu­zo­wać

 (1.3) pot. nie­ży­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. trup

 (2.2) pot. czło­wiek kom­plet­nie pi­ja­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɨvnɨ, AS: štyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztywniak m., sztywniaczka ż., sztywniactwo n., sztywna ż., sztywność ż., sztywniackość ż.

 przysł. sztywnie, sztywno

 czas. sztywnieć, usztywnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieelastyczny

 (1.2) drętwy

Wiktionary


szu

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy tar­ciu, ocie­ra­niu się cze­goś itp.; szur


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = wojsk. Siły Zbroj­ne Ukra­i­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szu – bó­stwo egip­skie
  • Szu – mia­sto w Ka­zach­sta­nie
  • Szu (Czu) – rzeka w Ka­zach­sta­nie i Kir­gi­sta­nie
  • Siły Zbroj­ne Ukra­i­ny

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ZSU

Wiktionary


szu-szu

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy tar­ciu, ocie­ra­niu się cze­goś, szu­ra­niu o coś; szu, szu; szur, szur


SJP.pl


szuan

chłop sto­ją­cy po stro­nie mo­nar­chii w cza­sie re­wo­lu­cji fran­cu­skiej


SJP.pl


szuba

ob­szer­ne okry­cie wierzch­nie się­ga­ją­ce ko­stek, pod­bi­te kosz­tow­nym fu­trem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. dłu­gie wierzch­nie okry­cie z fu­trza­nym pod­bi­ciem

 (1.2) bia­ły­stok. sa­łat­ka kar­to­fla­no-śle­dzio­wo-wa­rzyw­na

Wiktionary

Szuba – ob­szer­ne okry­cie wierzch­nie, uży­wa­ne na ob­sza­rze Rze­czy­po­spo­li­tej w okre­sie od XV do XVII wieku przez za­moż­nych go­spo­da­rzy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szubka

Wiktionary


szubak

owad z ro­dzi­ny skór­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


szubarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szubarga

szu­bar­ga pię­cio­krop­ka - ga­tu­nek ston­ki


SJP.pl


szubelak

naz­wi­sko


SJP.pl


szuberski

naz­wi­sko


SJP.pl


szubert

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Awit Szu­bert, pol­ski ma­larz, por­tre­ci­sta, fo­to­graf za­wo­do­wy, pio­nier fo­to­gra­fii Tatr
  • Da­riusz Szu­bert – pol­ski pił­karz
  • Eu­ge­niusz Szu­bert – pol­ski woj­sko­wy, pod­puł­kow­nik
  • Eu­ge­niusz Szu­bert – pol­ski woj­sko­wy, major
  • Franz Schu­bert – au­striac­ki kom­po­zy­tor
  • Karol Sta­ni­sław Schu­bert – ge­ne­rał dy­wiz­ji Woj­ska Pol­skie­go
  • Kon­rad Szu­bert – in­ży­nier le­śnik
  • Leon Szu­bert – pol­ski rzeź­biarz
  • Mi­chał Szu­bert – pol­ski bio­log i bo­ta­nik
  • Rudi Schu­berth (Szu­bert)
  • Wac­ław Szu­bert – pol­ski eko­no­mi­sta i praw­nik
  • Schu­bert, Schu­berth

Wikipedia


szubiakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szubienica

naj­czę­ściej drew­nia­na kon­struk­cja, na któ­rej w cza­sach sta­ro­żyt­nych i śred­nio­wiecz­nych wie­sza­no ska­zań­ców; stryk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­struk­cja słu­żą­ca do wy­ko­ny­wa­nia kary śmier­ci przez po­wie­sze­nie;

Wiktionary

Szu­bie­ni­ca – kon­struk­cja, zaz­wy­czaj drew­nia­na, wy­ko­na­na z po­przecz­nej belki wspar­tej na słu­pie lub dwóch słu­pach, słu­żą­ca do wy­ko­na­nia kary śmier­ci przez po­wie­sze­nie. Oso­bom ska­za­nym na śmierć przez po­wie­sze­nie za­kła­da się na szyję stry­czek.

Jest to jeden z naj­star­szych na świe­cie spo­so­bów wy­ko­ny­wa­nia kary śmier­ci. Oprócz drew­nia­nych kon­struk­cji po­ja­wia­ły się rów­nież szu­bie­ni­ce mu­ro­wa­ne, sto­so­wa­ne w za­chod­niej czę­ści Eu­ro­py, ale rów­nież m.in. na Ślą­sku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na hi­sto­rycz­nej szu­bie­ni­cy sto­ją­cej na rynku na­sze­go mia­stecz­ka nigdy ni­ko­go nie po­wie­szo­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa, AS: šubʹi ̯ė̃ńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szubienicznik m., szubienicznica ż.

:: zdrobn. szubieniczka ż.

 przym. szubieniczny, szubieniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. drajhulec, galga, cierpięga

Wiktionary


szubieniczka

zdrob­nie­nie od: szu­bie­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od szu­bie­ni­ca

 (1.2) daw. uczn. gra ucz­niow­ska, ry­so­wa­na na kart­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szubienica ż., szubienicznik mos., szubienicznica ż.

 przym. szubieniczny, szubieniczy

Wiktionary


szubienicznik

1. prze­sta­rza­łe: czło­wiek za­słu­gu­ją­cy na śmierć na szu­bie­ni­cy; łaj­dak; łotr;
2. daw­niej: czło­wiek ska­za­ny na śmierć przez po­wie­sze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ktoś wart wy­so­kiej kary

 (1.2) daw. ska­za­ny na karę śmier­ci przez po­wie­sze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Łotr! Szu­bie­nicz­nik! za­wo­łał De­ri­gny. Je­że­li go po­chwy­cę, spra­wię mu łaź­nię jak na­le­ży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szubienica ż., szubieniczka ż.

:: fż. szubienicznica ż.

 przym. szubieniczny, szubieniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hultaj, łajdak, łotr, nicpoń

Wiktionary


szubieniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szu­bie­ni­cą, do­ty­czą­cy szu­bie­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szubienica ż., szubienicznik m., szubienicznica ż., Szubieniczna ż.

:: zdrobn. szubieniczka ż.

 przym. szubieniczy

Wiktionary


szubieniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szu­bie­ni­cą, do­ty­czą­cy szu­bie­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szubienica ż., szubieniczka ż., szubienicznik mos., szubienicznica ż.

 przym. szubieniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. szubieniczny

Wiktionary


szubin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Szu­bin ( Schu­bin, 1939–1945 "Alt­bur­gund") – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Szu­bin. Po­ło­żo­ne na Pa­łu­kach, re­gio­nie kul­tu­ro­wym Wiel­ko­pol­ski, na zbo­czu roz­le­głe­go wznie­sie­nia Dzie­wi­cza Góra, nad rzeką Gą­saw­ka i Białą Stru­gą, która czę­ścio­wo pły­nie sta­rym ko­ry­tem Gą­saw­ki. Jest jed­nym z naj­star­szych mia­ste­czek Pałuk. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 246 i 247.

Wikipedia


szubinianin

miesz­ka­niec Szu­bi­na


SJP.pl


szubinianka

miesz­kan­ka Szu­bi­na


SJP.pl


szubiński

przy­miot­nik od: Szu­bin


SJP.pl


szubka

cie­pły kaf­tan wa­to­wa­ny męski lub dam­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sław Szub­ka – pol­ski pilot doś­wiad­czal­ny
  • Ta­de­usz Szub­ka – pol­ski fi­lo­zof

Wikipedia


szubrawczyna

ek­spre­syw­nie: szu­bra­wiec


SJP.pl


szubrawiec

czło­wiek nik­czem­ny, podły, bez zasad; łaj­dak, łotr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. ktoś nik­czem­ny i podły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty odzy­skasz swoją włas­ność, a ja chcę wie­dzieć, czy mój wuj jest szu­braw­cem, czy ucz­ci­wym czło­wie­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szubrawstwo n.

 przym. szubrawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drań, kanalia, łachudra, łajdak, łobuz, łotr, nikczemnik

Wiktionary


szubrawski

→ szu­bra­wiec


SJP.pl

Patrz:

szubrawiec

szubrawstwo

prze­sta­rza­le: czyn, po­stę­pek niec­ny, podły, nie­go­dzi­wy; łaj­dact­wo, ło­tro­stwo


SJP.pl


szubrawy

nie­ucz­ci­wy, podły


SJP.pl


szubski

naz­wi­sko


SJP.pl


szuch

naz­wi­sko


SJP.pl


szucherny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. awan­tur­ni­czy, skłon­ny do kłót­ni, sprze­czek, awan­tur

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. śmiesz­ny, za­baw­ny, dow­cip­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awanturniczy, zawadiacki

Wiktionary


szucman

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. straż­nik, ochro­niarz

Wiktionary


szudziałowo

wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim


SJP.pl

Szu­dzia­ło­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Szu­dzia­ło­wo.

Szu­dzia­ło­wo leży w do­li­nie po­lo­dow­co­wej mię­dzy wzgó­rza­mi mo­re­no­wy­mi.

W la­tach 1954-1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Szu­dzia­ło­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


szudziałowski

przy­miot­nik od: Szu­dzia­ło­wo


SJP.pl


szufata

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej, roz­pię­tej na dwóch po­łą­czo­nych drą­gach, uży­wa­nej do odło­wu ryb ze sta­wów; su­fa­ta


SJP.pl


szufelka

1. zdrob­nie­nie od: szu­fla
2. na­rzę­dzie ze­cer­skie do for­mo­wa­nia, prze­no­sze­nia i prze­cho­wy­wa­nia skła­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ło­pat­ka z krót­kim uchwy­tem do prze­rzu­ca­nia syp­kich ma­te­ria­łów, za­gar­nia­nia śmie­ci, itp.

 (1.2) ilość ma­te­ria­łu mie­szczą­ca się na szu­fel­ce (1.1)

 (1.3) druk. bla­cha do for­mo­wa­nia, prze­no­sze­nia i prze­cho­wy­wa­nia tek­stu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zmiot­kę i szu­fel­kę znaj­dziesz w ma­ga­zyn­ku.

 (1.1) Zo­staw szu­fel­kę w wę­glar­ce przy piecu.

 (1.2) Do­rzuć tam ze dwie szu­fel­ki węgla!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szufla ż., szuflak mzw., szuflisko n., szuflowanie n.

 czas. szuflować ndk.

 przym. szuflowaty

 wykrz. szufla

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łopatka

Wiktionary


szufla

1. ro­dzaj ło­pa­ty o wy­wi­nię­tych ścia­nach bocz­nych, słu­żą­ca do na­bie­ra­nia ma­te­ria­łów syp­kich; także za­war­tość ta­kiej ło­pa­ty;
2. część po­ro­ża łosia lub da­nie­la; ło­pa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ło­pa­ta z ostro wy­gię­ty­mi do góry kra­wę­dzia­mi bocz­ny­mi bla­sza­ne­go lub pla­sti­ko­wy­a­sti­ko­we­go ostrza i sty­li­skiem za­koń­czo­nym uchwy­tem w kształ­cie li­te­ry D lub T

 (1.2) ilość ma­te­ria­łu mie­szczą­ca się na szu­fli (1.1)

 (1.3) druk. bla­cha do for­mo­wa­nia, prze­no­sze­nia i prze­cho­wy­wa­nia tek­stu

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. poz­dro­wie­nie, przy­wi­ta­nie sto­so­wa­ne wobec ko­le­gów, bliż­szych zna­jo­mych

 (2.2) pot. po­że­gna­nie sto­so­wa­ne wobec ko­le­gów, bliż­szych zna­jo­mych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U tej sta­rej szu­fli urwał się trzo­nek.

 (1.2) Zaz­wy­czaj ile szu­fli węgla wsy­pu­jesz?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuflak mzw., szuflisko n., szuflowanie n.

:: zdrobn. szufelka ż.

 czas. szuflować ndk.

 przym. szuflowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) szufelka

Wiktionary


szuflada

wy­su­wa­na część mebla, zwy­kle w po­sta­ci ot­war­tej skrzyn­ki, przez­na­czo­na do prze­cho­wy­wa­nia rze­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­su­wa­na, ot­war­ta od góry skrzyn­ka, sta­no­wią­ca część mebla i słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia róż­nych przed­mio­tów;

 (1.2) wy­su­wa­na część ja­kie­goś urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go

 (1.3) pot. sztucz­na szczę­ka

Wiktionary

Zo­bacz też: Ogól­no­pol­ski Ot­war­ty Kon­kurs Po­e­tyc­ki „Szu­fla­da”.

Szu­fla­da – wy­su­wa­na, ot­war­ta od góry skrzyn­ka, sta­no­wią­ca część mebli ta­kich jak na przy­kład biur­ka, stoły czy szafy słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia róż­nych przed­mio­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Środ­ko­wa szu­fla­da w moim biur­ku nie chce się wy­su­wać.

 (1.1) Mój dom. Miesz­ka­nie. Pokój. Biur­ko. / A w nim (pa­mię­tasz?) ta szu­fla­da, / Do któ­rej się przez lata skła­da / Nie uży­wa­ne już port­fe­le, / Wy­ga­słe kwity, wi­zy­tów­ki, / Reszt­ki ża­rów­ki, ćwierć-ołów­ki…

 (1.2) W Janka na­gry­war­ce czę­sto za­ci­na się szu­fla­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃufˈlada, AS: šuflada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szufladkowanie n., zaszufladkowanie n., poszufladkowanie n.

:: zdrobn. szufladka ż., szufladeczka ż.

 czas. szufladkować, zaszufladkować, poszufladkować

 przym. szufladowy, szufladkowy, zaszufladkowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrytka

 (1.2) tacka

Wiktionary


szufladeczka

mała szu­flad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szu­flad­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃuflaˈdɛt͡ʃka, AS: šufladečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuflada ż., szufladka ż.

 przym. szufladkowy, szufladowy

Wiktionary


szufladka

mała szu­fla­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szu­fla­da

 (1.2) mała szu­fla­da

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃufˈlatka, AS: šuflatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuflada ż., szufladeczka ż., szufla ż., Szuflandia ż., szufladkowanie n., zaszufladkowanie n.

 czas. szufladkować ndk., zaszufladkować dk.

 przym. szufladowy, szufladkowy

 przysł. szufladowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szufladeczka

Wiktionary


szufladkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szu­flad­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szufladkować ndk.

 rzecz. szufladka ż., szuflada ż.

Wiktionary


szufladkować

kla­sy­fi­ko­wać, se­gre­go­wać we­dług upro­szczo­nych, po­wierz­chow­nych zasad


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) roz­mie­szczać w od­dziel­nych szu­fla­dach, ka­te­go­ry­zo­wać

 (1.2) pot. pejor. gru­po­wać ludzi we­dług ja­kie­goś kry­te­rium, oce­nia­jąc ich na pod­sta­wie po­je­dyn­czych cech, na­da­wać im ste­re­o­ty­po­wych atry­bu­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃuflatˈkɔvat͡ɕ, AS: šuflatkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuflada ż., szufladka ż., szufladkowanie n.

Wiktionary


szuflak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. łow. sa­miec łosia lub da­nie­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szu­flak uspo­ko­jo­ny, po­wę­dro­wał dalej i zaraz spa­dzi­sty zad jego zni­knął w gą­szczu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szufla ż., szufelka ż., szuflisko n., szuflowanie n.

 czas. szuflować ndk.

 przym. szuflowaty

 wykrz. szufla

Wiktionary


szufle

1. ro­dzaj ło­pa­ty o wy­wi­nię­tych ścia­nach bocz­nych, słu­żą­ca do na­bie­ra­nia ma­te­ria­łów syp­kich; także za­war­tość ta­kiej ło­pa­ty;
2. część po­ro­ża łosia lub da­nie­la; ło­pa­ta


SJP.pl


szuflisko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. sty­li­sko szu­fli

 (1.2) rzad. pła­ska, me­ta­lo­wa część szu­fli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj Wald­ko­wi pękło szu­fli­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szufla ż., szufelka ż., szuflak mzw., szuflowanie n.

 czas. szuflować ndk.

 przym. szuflowaty

 wykrz. szufla

Wiktionary


szuflowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szu­flo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szuflować ndk.

 rzecz. szuflisko mrz., szufla ż., szuflak mzw., szufelka ż.

 przym. szuflowaty

 wykrz. szufla

Wiktionary


szuflowaty

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kształt szu­fli, przy­po­mi­na­ją­cy szu­flę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­wierzch­ni uno­si­ły się szu­flo­wa­te grube li­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szufelka ż., szufla ż., szuflak mzw., szuflisko n., szuflowanie n.

 czas. szuflować ndk.

 wykrz. szufla

Wiktionary


szuflować

cza­sow­nik

 (1.1) prze­rzu­cać szu­flą

 (1.2) przen. szyb­ko, łap­czy­wie jeść coś łyżką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­lacz szu­flu­je wę­giel do pieca.

 (1.2) Po dwóch dniach gło­dów­ki, szu­flo­wa­łem gro­chów­kę, aż się uszy trzę­sły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃufˈlɔvat͡ɕ, AS: šuflovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuflisko mrz., szuflak mzw., szufla ż., szufelka ż., szuflowanie n.

 przym. szuflowaty

 wykrz. szufla

Wiktionary


szugnański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szu­gna­nem, do­ty­czą­cy Szu­gna­nu (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej Af­ga­ni­sta­nu i Ta­dży­ki­sta­nu)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język szu­gnań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szugnan mrz.

Wiktionary


szuja

nik­czem­nik, oszust, łaj­dak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) po­gard. osoba zła, nik­czem­na, podła; drań

 (1.2) gwara. po­gard. gru­bia­nin, pro­stak

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) przest. po­gard. łaj­da­ki, mo­tłoch

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) daw. cucha, czu­cha

Wiktionary

Szuja ( Шуя) – ro­syj­skie mia­sto po­ło­żo­ne na wschód od Mosk­wy, w ob­wo­dzie iwa­now­skim.

Od mia­sta wzię­ła nazwę krót­ko pa­nu­ją­ca w Rosji dy­na­stia Szuj­skich. W 1539 za­gar­nię­ta przez Cha­nat Ka­zań­ski; odzy­ska­na w 1566 przez Iwana IV Groź­ne­go jako jego włas­ność w ra­mach opricz­ni­ny. Mia­sto w 1722 od­wie­dził Piotr I Wiel­ki, za­kła­da­jąc tam ma­nu­fak­tu­rę tek­sty­liów. W XIX wieku Szuja stała się waż­nym punk­tem wy­ro­bu tek­sty­liów z lnu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie bra­ko­wa­ło jed­nak szui, ludzi po­zba­wio­nych su­mie­nia, któ­rzy osten­ta­cyj­nie wy­ra­ża­li apro­ba­tę po­stę­po­wa­nia hit­le­row­ców. Byli i tacy, któ­rzy czyn­nie wspo­ma­ga­li Niem­ców, wy­da­jąc im ukry­wa­ją­cych się Żydów.

 (1.1) W po­li­ty­ce wew­nętrz­nej za­sad­ni­czo złą cechą do­tych­cza­so­wych sto­sun­ków w Pol­sce było jego zda­niem to, że dają one siłę wszyst­kim szu­jom, na­to­miast nie dają siły pań­stwu i wy­rzu­ca­ją poza na­wias tych wszyst­kich, któ­rzy bez­sen­nie spę­dzi­li noce z myślą o nie­pod­le­gło­ści lub dla niej pra­co­wa­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃuja, AS: šui ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szujowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drań, świnia, łotr

Wiktionary


szujka

zdrob­nie­nie od: szuja


SJP.pl


szujostwo

rzad­ko: za­cho­wa­nie ty­po­we dla szui, nik­czem­ne po­stę­po­wa­niem podłe czyny; szu­jo­wa­tość


SJP.pl


szujowatość

rzad­ko: za­cho­wa­nie ty­po­we dla szui, nik­czem­ne po­stę­po­wa­niem podłe czyny; szu­jo­stwo


SJP.pl


szujowaty

ma­ją­cy cechy szui, za­kra­wa­ją­cy na szuję; nik­czem­ny, hul­taj­ski, łaj­dac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­gard. pot. taki, który za­cho­wu­je się jak szuja, wła­ści­wy szui

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuja m./ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podły, łajdacki, łachudrowaty, nikczemny, szubrawy, szkaradny, świniowaty, świński, wstrętny, wszawy

Wiktionary


szujski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szują, do­ty­czą­cy Szui (mia­sta w Rosji)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szuj­ski – ro­syj­ski bojar
  • Dy­mitr Szuj­ski – na­czel­ny wo­je­wo­da wojsk mo­skiew­skich
  • Józef Szuj­ski – pol­ski hi­sto­ryk, jeden z kra­kow­skich stań­czy­ków
  • Piotr Szuj­ski – ro­syj­ski kniaź, do­wód­ca woj­sko­wy
  • Wasyl IV Szuj­ski – car Rosji w la­tach 1606-1610
  • Wła­dy­sław Szuj­ski - ba­joń­czyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szuja ż.

Wiktionary


szukacz

1. dawne urzą­dze­nie uży­wa­ne w au­to­ma­tycz­nych łącz­ni­cach te­le­fo­nicz­nych;
2. daw­niej:
a) po­szu­ki­wacz, tro­pi­ciel;
b) prze­śla­dow­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. te­le­kom. urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w au­to­ma­tycz­nych łącz­ni­cach te­le­fo­nicz­nych, któ­re­go ru­cha­mi ste­ro­wał abo­nent, wy­krę­ca­jąc tar­czą nu­me­ro­wą apa­ra­tu te­le­fo­nicz­ne­go numer wy­wo­ły­wa­ne­go abo­nen­ta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. czło­wiek szu­ka­ją­cy cze­goś

 (2.2) daw. przen. prze­śla­dow­ca, tro­pi­ciel

Wiktionary

Szu­kacz – pol­ska wy­szu­ki­war­ka in­ter­ne­to­wa, funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 2001—2011. Zo­sta­ła opar­ta w ca­ło­ści na pol­skim, au­tor­skim roz­wią­za­niu pro­gra­mo­wym. Stwo­rzo­na i uru­cho­mio­na za spra­wą wy­daw­nict­wa Pró­szyń­ski i S-ka przy oso­bi­stym za­an­ga­żo­wa­niu Mie­czy­sła­wa Pró­szyń­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. poszukiwacz mos.

 czas. szukać

Wiktionary


szukalice

Szu­ka­li­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Żó­ra­wi­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go. We wsi znaj­du­je się stad­ni­na kłu­sa­ków fran­cu­skich wraz z torem tre­nin­go­wym.

Wikipedia


szukalski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Char­les Szu­kal­ski (1945-2000) – pol­ski rzeź­biarz zwią­za­ny z Ant­wer­pią
  • Sta­ni­sław Szu­kal­ski (1893–1987) – pol­ski rzeź­biarz i ma­larz dzia­ła­ją­cy w USA, twór­ca pse­u­do­na­u­ki o naz­wie zer­ma­tyzm
  • To­masz Szu­kal­ski (1947–2012) – pol­ski sak­so­fo­ni­sta
  • (12259) Szu­kal­ski (1989 SZ1) – pla­ne­to­i­da z grupy pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


szukanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szu­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃuˈkãɲɛ, AS: šukãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szukać ndk.

 rzecz. poszukiwanie n., poszukiwacz mos.

Wiktionary


szukanina

dłu­gotr­wa­łe, żmud­ne szu­ka­nie, zwy­kle źle za­pla­no­wa­ne i cha­o­tycz­ne


SJP.pl


szukarek

1. na­rzę­dzie ry­bac­kie, uży­wa­ne przy po­ło­wach ryb spod lodu;
2. w zo­o­tech­ni­ce: sa­miec wy­ko­rzy­sty­wa­ny do wy­szu­ki­wa­nia płod­nych samic w sta­dzie zwie­rząt ho­dow­la­nych, zwła­szcza owiec; prób­nik


SJP.pl


szukać

pró­bo­wać usta­lić miej­sce, w któ­rym coś się znaj­du­je


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­szu­kać)

 (1.1) po­dej­mo­wać dzia­ła­nie w celu od­na­le­zie­nia kogoś lub cze­goś, pró­bo­wać zna­leźć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dwóch dni szu­kam spo­so­bu roz­wią­za­nia pro­ble­mu.

 (1.1) Niech prze­ze mnie się nie ru­mie­nią ci, któ­rzy Cie­bie szu­ka­ją, / Boże Iz­ra­e­la!

 (1.1) Szu­kam dzie­ci w skle­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃukat͡ɕ, AS: šukać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szukanie n., poszukanie n., poszukiwanie n., przeszukiwanie n., poszukiwacz mos., poszukiwaczka ż., szukacz mos., wyszukiwanie n., wyszukanie n., odszukiwanie n., odszukanie n., poszukiwany mos., poszukiwana ż.

 czas. poszukać, dk., poszukiwać ndk., przeszukiwać ndk., przeszukać dk., wyszukiwać ndk., wyszukać dk., odszukiwać ndk., odszukać dk.

 przym. poszukiwawczy, poszukiwany

Wiktionary


szukała

pró­bo­wać usta­lić miej­sce, w któ­rym coś się znaj­du­je


SJP.pl


szukiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Szu­kie­wicz – pol­ski pi­sarz, tłu­macz, dzien­ni­karz, radny mia­sta Kra­ko­wa
  • An­to­ni­na Szu­kie­wicz – pol­ska pia­nist­ka okre­su Mło­dej Pol­ski
  • Bo­le­sław Odro­wąż-Szu­kie­wicz – pod­po­rucz­nik ar­ty­le­rii PSZ i AK, ci­cho­ciem­ny
  • Ma­ciej Szu­kie­wicz – pol­ski poeta, pro­za­ik, dra­ma­turg, kry­tyk te­a­tral­ny, tłu­macz, hi­sto­ryk sztu­ki
  • Wac­ław Szu­kie­wicz – pol­ski in­ży­nier che­mik
  • Wan­da­lin Szu­kie­wicz – pol­ski dzia­łacz lu­do­wy, ar­che­o­log
  • Woj­ciech Szu­kie­wicz – pol­ski pu­bli­cy­sta, tłu­macz, dzia­łacz spo­łecz­ny i emi­gra­cyj­ny

Wikipedia


szul

naz­wi­sko


SJP.pl


szulak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) bia­ły­stok. ja­strząb

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drij Szu­lak – wło­ścia­nin, ga­li­cyj­ski poseł
  • Ołena Szu­lak – ukra­iń­ska po­li­tyk i przed­się­bior­czy­ni
  • Petro Szu­lak – ukra­iń­ski ge­ne­rał
  • Sta­ni­sław Szu­lak – ukra­iń­ski ksiądz pol­skie­go po­cho­dze­nia, pro­boszcz pa­ra­fii Kras­ne
  • Petr Šulák – cze­ski po­li­tyk
  • An­drea Szulák – wę­gier­ska pio­sen­kar­ka
  • Kor­szun

Wikipedia


szulakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szulawa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. środ. prze­stęp. po­li­cjant, gli­niarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — […] A w Bu­kow­sku — kto na nich czeka, jak sobie Pan in­ży­nier myśli? // — Goź­dzik. // — Goź­dzik, szu­la­wa, panie in­ży­nie­rze, w gra­na­to­wym mun­du­rze!

 (1.1) Ani kwacz, ani gemza [= giem­za] nam nie strasz­na, ani gward­jan z lu­śnią — ani sko­wron — ani czu­ba­rik, co cię le­wi­ru­je — ani szu­la­wa, ani nawet sam felek! Bo i to się może zmod­nić. Żyje się mokro.

 (1.1) Wy­staw­my, bo z szumu prują szu­la­wy, a li­pu­ją na nas.

Wiktionary


szulborski

→ Szul­bo­rze Wiel­kie (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


szulc

naz­wi­sko


SJP.pl

Szulc – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 25 566 osób.

W he­ral­dy­ce pol­skiej ist­nie­je herb szla­chec­ki Szulc, na­da­ny w 1550.

Wikipedia


szulczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


szulczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szulczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


szulecki

naz­wi­sko


SJP.pl


szulejewski

naz­wi­sko


SJP.pl


szuler

na­ło­go­wy gracz w gry ha­zar­do­we, oszu­ku­ją­cy w grze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) karc. gracz ha­zar­do­wy oszu­ku­ją­cy w grze kar­cia­nej

 (1.2) pot. osoba oszu­ku­ją­ca w grach ha­zar­do­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znany szu­ler oszu­ki­wał w karty, ale wresz­cie udało się go zła­pać na go­rą­cym uczyn­ku.

 (1.2) Szu­ler do­strzegł umó­wio­ny ruch ręką swo­je­go wspól­ni­ka i pod­bił staw­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃulɛr, AS: šuler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szulerka ż., szulerstwo n., szulernia ż.

 przym. szulerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kanciarz, szachraj, oszust

Wiktionary


szulerka

1. szu­ler­ska gra;
2. ko­bie­ta szu­ler


SJP.pl


szulernia

miej­sce, w któ­rym ha­zar­do­wo gra się w karty


SJP.pl


szulerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szu­le­rem, do­ty­czą­cy szu­le­ra albo szu­ler­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuler mos., szulerstwo n., szulerka ż.

Wiktionary


szulik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mar­cin Szu­lik (ur. 1977) – pol­ski pił­karz
  • Jan Szu­lik (1893–1942) – ko­mi­sarz ple­bi­scy­to­wy w Ra­ci­bo­rzu, brał udział w III pow­sta­niu ślą­skim, poseł na sejm II RP
  • Da­riusz Szu­lik (ur. 1983) – pol­ski siat­karz
  • Jan Grze­gorz Szu­lik (ur. 1954) – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Mał­go­rza­ta Mańka-Szu­lik (ur. 1955) – pol­ska na­u­czy­ciel­ka i dzia­łacz­ka sa­mo­rzą­do­wa, dr nauk spo­łecz­nych, pre­zy­dent Za­brza (od 2006)

Wikipedia


szuliński

naz­wi­sko


SJP.pl


szulkin

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Lu­cjan Szul­kin – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Mi­chał Szul­kin – pol­ski hi­sto­ryk, brat Pawła
  • Paweł Szul­kin – pol­ski fizyk, oj­ciec Pio­tra
  • Piotr Szul­kin – pol­ski re­ży­ser

Wikipedia


szulkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szulowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szum

1. prze­cią­gły, długi szmer, hałas;
2. za­mie­sza­nie, zamęt; roz­głos;
3. prze­sta­rza­le: piana, szu­mo­wi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­cią­gły, jed­no­staj­ny szmer; hałas, za­kłó­ca­ją­cy od­biór;

 (1.2) głu­chy, jed­no­staj­ny dźwięk

 (1.3) przen. za­mie­sza­nie, zamęt, roz­głos, sen­sa­cja

 (1.4) fot. plam­ka­am­ki, kre­ski na zdję­ciu po­ja­wia­ją­ce się na ob­sza­rach jed­no­li­te­go ko­lo­ru;

 (1.5) kulin. nie­po­żą­da­na piana gro­ma­dzą­ca się na po­wierzch­ni po­tra­wy pod­czas go­to­wa­nia

 (1.6) gw-pl|Bu­ko­wi­na. piana pow­sta­ła pod­czas pra­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szum – rzeka na Roz­to­czu
  • Szum – wo­do­spad w Do­li­nie Będ­kow­skiej
  • Szum – wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie Woł­czyn
  • Szum – osada leśna w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie na­my­słow­skim, w gmi­nie Pokój
  • Szum – dawny fol­wark na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie gro­dzień­skim
  • Szum (Choum) – mia­sto w Ma­u­re­ta­nii
  • Szum – cza­so­pis­mo
  • Szum – ka­ba­ret
  • Szum – album
  • Szum – sin­gel ze­spo­łu Go_A
  • Szum – sin­gel Kaśki So­chac­kiej
  • szum elek­trycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W osiem­dzie­sią­tej pier­wszej se­kun­dzie na­gra­nia sły­chać jakiś szum.

 (1.2) A cisza była długa, prze­ry­wa­na tylko pie­śnią ran­ne­go ptasz­ka i nieś­pią­cych kru­ków, i szu­mem po­ran­nej mod­lit­wy lasów….

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃũm, AS: šũm

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-4)

 rzecz. szumność ż., szumienie n., zaszumienie n., wyszumienie n.

:: zdrobn. szumek m.

 czas. szumieć, zaszumieć, wyszumieć się

 przym. szumowy, szumny

 przysł. szumowo, szumnie

 rzecz. szumowina ż.

:: zdrobn. szumek m.

 czas. szumować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzaski

 (1.3) ferment; reg. rejwach

 (1.5) szumowina, piana

Wiktionary


szumadia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na ge­o­gra­ficz­na w środ­ko­wej Ser­bii

Wiktionary

Szu­ma­dia ( Шумадија, "Šumadija") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Ser­bii. Jest po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści kraju i roz­po­ście­ra się po­mię­dzy rze­ka­mi Du­na­jem, Sawą, Ko­lu­ba­rą, Mo­ra­wą Za­chod­nią i Mo­ra­wą.

Zaj­mu­je po­wierzch­nię ok. 6000 km². Głów­nym mia­stem jest Kra­gu­je­vac.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szumadyjski, szumadzki

Wiktionary


szuman

naz­wi­sko


SJP.pl


szumawa

pasmo gór­skie na po­gra­ni­czu Czech, Nie­miec i Au­strii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pasmo gór­skie po­ło­żo­ne na po­gra­ni­czu Czech, Nie­miec i Au­strii, sta­no­wią­ce po­łud­nio­wo-za­chod­nie obrze­że­nie Ma­sy­wu Cze­skie­go;

Wiktionary

Szu­ma­wa (czes. "Šumava", niem. "Böhmerwald", w Ba­wa­rii też "Hin­te­rer Ba­y­e­ris­cher Wald") – pasmo gór­skie po­ło­żo­ne na po­gra­ni­czu Czech, Nie­miec i Au­strii. Naj­wyż­szym szczy­tem jest po­ło­żo­ny po stro­nie nie­miec­kiej Großer Arber (czes. "Velký Javor", 1457 m n.p.m.), naj­wyż­szym szczy­tem po stro­nie cze­skiej i au­striac­kiej jest gra­nicz­ny wierz­cho­łek Plechý/Plöckenstein (1378 m n.p.m.).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Poszumawie n.

 przym. szumawski, poszumawski

Wiktionary


szumański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Szu­mań­ski (ur. 1931) – pol­ski poeta, kry­tyk li­te­rac­ki
  • An­drzej Szu­mań­ski (ur. 1957) – pol­ski praw­nik, spe­cja­li­zu­ją­cy się w pra­wie hand­lo­wym, pro­fe­sor dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk praw­nych
  • Mie­czy­sław Szu­mań­ski (1896–1973) – pol­ski woj­sko­wy, żoł­nierz po­dzie­mia
  • Ta­de­usz Szu­mań­ski (1903–1986) – pol­ski fo­to­graf, fo­to­re­por­ter wo­jen­ny
  • (1875-1944) – pol­ski ge­o­graf, kar­to­graf
  • (1883-1943) – pol­ski praw­nik, obroń­ca po­li­tycz­ny, syn Wik­to­ra, oj­ciec Hanny
  • (1845-1903) – pol­ski praw­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny, oj­ciec Wac­ła­wa, dziad Hanny
  • Woj­tek Szu­mań­ski (ur. 1995) – pol­ski wo­ka­li­sta, kom­po­zy­tor i autor tek­stów
  • Ewa Szu­mań­ska (Ewa Szu­mań­ska-Szmor­liń­ska, 1921–2011) – pol­ska pi­sar­ka, sce­na­rzyst­ka fil­mo­wa i ra­dio­wa, sa­ty­rycz­ka
  • Hanna Szu­mań­ska (Hanna Szu­mań­ska-Gros­so­wa, 1919–1973) – pol­ska tłu­macz­ka li­te­ra­tu­ry fran­cu­skiej, córka Wac­ła­wa, wnucz­ka Wik­to­ra

Wikipedia


szumek

zdrob­nie­nie od: szum


SJP.pl


szumidło

po­tocz­nie: ge­ne­ra­tor szu­mów unie­moż­li­wia­ją­cy pod­słu­chi­wa­nie i na­gry­wa­nie roz­mów; za­głu­szacz roz­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) slang. urzą­dze­nie za­bez­pie­cza­ją­ce przed pod­słu­chem

Wiktionary


szumiec

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Szu­miec – dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny
  • Jan Szu­miec – ich­tio­log
  • Maria Szu­miec – ich­tio­log, pro­fe­sor zwy­czaj­na
  • Mie­czy­sław Szu­miec – pol­ski pił­karz
  • Rafał Szu­miec – pol­ski nar­ciarz al­pej­ski i ko­larz ręcz­ny, pa­ra­o­lim­pij­czyk

Wikipedia


szumiejko

naz­wi­sko


SJP.pl


szumielewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szumienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szu­mieć.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szu­mić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaszumić

 rzecz. szumowina ż.

Wiktionary


szumieć

wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk o nie­re­gu­lar­nym kształ­cie fali


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­wo­do­wać szum

 (1.2) wpro­wa­dzać za­mie­sza­nie, bu­rzyć się, bun­to­wać się

 (1.3) hucz­nie bawić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pło­nie ogni­sko i szu­mią knie­je.

 (1.1) Wen­ty­la­tor kli­ma­ty­za­to­ra szumi tak gło­śno, że na­gry­wa­nie pod­ca­stu w tym po­mie­szcze­niu mija się z celem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃũmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: šũmʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szum, szumek, szumowina

 czas. poszumieć, rozszumieć się, wyszumieć się, zaszumieć, zaszumić

 przym. szumowy

Wiktionary


szumik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie szum, lecz tylko mały szu­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szum m., szumowina ż.

Wiktionary


szumilak

naz­wi­sko


SJP.pl


szumilas

naz­wi­sko


SJP.pl


szumin

Szu­min (d. "Szu­min-Wy­wło­ka") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Ło­chów. Ma sta­tus so­łect­wa. Na wieś for­mal­nie skła­da­ją się czę­ści wsi: Szu­min Po­du­chow­ny (SIMC 0679240) i Wy­włó­ka (SIMC 0679256).

W po­bli­żu wsi znaj­du­je się roz­le­głe sta­ro­rze­cze Bugu. Jest ono bar­dzo atrak­cyj­ne pod wzglę­dem węd­kar­skim i tu­ry­stycz­nym.

Wikipedia


szumina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. piana

Wiktionary

Szu­mi­na ( Шумина, "Szu­my­na") – wieś w re­jo­nie sam­bor­skim (wcze­śniej w re­jo­nie sta­ro­sam­bor­skim) ob­wo­du lwow­skie­go Ukra­i­ny. Miej­sco­wość liczy około 203 miesz­kań­ców. Pod­le­ga mu­ro­wań­skiej sil­skiej ra­dzie.

W 1921 li­czy­ła około 180 miesz­kań­ców. Przed II wojną świa­to­wą na­le­ża­ła do po­wia­tu sta­ro­sam­bor­skie­go.

Wikipedia


szuminka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szu­min­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie wło­daw­skim, w gmi­nie Wło­da­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Wło­da­wa. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 221 miesz­kań­ców.

Wikipedia


szumiło

naz­wi­sko


SJP.pl


szumiłowo

Szu­mi­ło­wo (niem. "Se­e­ha­u­sen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie gru­dziądz­kim, w gmi­nie Ra­dzyń Cheł­miń­ski.

Wikipedia


szumiński

naz­wi­sko


SJP.pl


szumlewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szumlicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szumlin

Szum­lin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Jo­niec.

Wieś du­chow­na "Szum­li­no" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie za­kro­czym­skim ziemi za­kro­czym­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W 1785 roku Szum­lin wcho­dził w skład klu­cza szum­liń­skie­go bi­skup­stwa płoc­kie­go. Do 1954 roku ist­nia­ła gmina Szum­lin. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


szumniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: szum­no, szum­nie


SJP.pl


szumniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szum­ny


SJP.pl


szumność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szum­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szumny

 czas. zaszumić

Wiktionary


szumny

1. wy­da­ją­cy szum, szu­mią­cy;
2. wy­sta­ny, bo­ga­ty;
3. pie­nią­cy się, mu­su­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pię­kny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szumowina ż., szumność ż.

 czas. zaszumić

Wiktionary


szumować

zbie­rać szu­mo­wi­ny z go­to­wa­nych pły­nów lub po­traw


SJP.pl


szumowina

1. piana zbie­ra­ją­ca się na po­wierzch­ni niek­tó­rych pły­nów lub po­traw pod­czas go­to­wa­nia;
2. prze­no­śnie: wy­rzu­tek spo­łe­czeń­stwa; ho­ło­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. piana zbie­ra­ją­ca się na po­wierzch­ni go­to­wa­nych pły­nów

 (1.2) pot. osoba o po­dłym cha­rak­te­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trak­cie go­to­wa­nia na­le­ży usu­wać po­ja­wia­ją­cą się szu­mo­wi­nę.

 (1.2) W parku w cen­trum mia­stecz­ka zbie­ra­ły się naj­gor­sze szu­mo­wi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃũmɔˈvʲĩna, AS: šũmovʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szum m., szumik m., szumówka ż., szumienie n., zaszumienie n., poszumienie n., wyszumienie n.

 czas. szumieć ndk., zaszumić dk., poszumieć ndk., wyszumieć dk.

 przym. szumowy, szumny

 przysł. szumnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) męt; przest. szum

Wiktionary


szumowiny

1. piana zbie­ra­ją­ca się na po­wierzch­ni niek­tó­rych pły­nów lub po­traw pod­czas go­to­wa­nia;
2. prze­no­śnie: wy­rzu­tek spo­łe­czeń­stwa; ho­ło­ta


SJP.pl


szumowo

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szu­mo­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Ko­ry­cin
  • Szu­mo­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. zam­brow­skim, w gmi­nie Szu­mo­wo
  • Szu­mo­wo – dawna gro­ma­da
  • Szu­mo­wo – wieś w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, w re­jo­nie kras­no­ar­miej­skim

Wikipedia


szumowski

przy­miot­nik od: Szu­mo­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­se­niusz Szu­mow­ski (1887–1967) – ukra­iń­ski in­ży­nier-me­cha­nik
  • Grze­gorz Szu­mow­ski (ur. 1946) – pol­ski ry­sow­nik
  • Jan Szu­mow­ski (zm. 1678) – pod­skar­bi nad­wor­ny ko­ron­ny
  • Łu­kasz Szu­mow­ski (ur. 1972) – pol­ski kar­dio­log i elek­tro­fiz­jo­log, mi­ni­ster zdro­wia
  • Ma­ciej Szu­mow­ski (1939–2004) – pol­ski dzien­ni­karz i re­ży­ser fil­mów do­ku­men­tal­nych
  • Piotr Szu­mow­ski (1897–1996) – pol­ski przed­się­bior­ca, dzia­łacz spół­dziel­czy, po­li­tyk
  • Pio­trek Szu­mow­ski (ur. 1993) – komik
  • Ta­de­usz Szu­mow­ski (ur. 1951) – pol­ski hi­sto­ryk i dy­plo­ma­ta
  • Wła­dy­sław Szu­mow­ski (1875–1954) – pol­ski le­karz, hi­sto­ryk me­dy­cy­ny i fi­lo­zof
  • Szu­mow­ska

Wikipedia


szumowy

→ szum


SJP.pl

Patrz:

szum

szumperski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Szum­perk, do­ty­czą­cy mia­sta Szum­perk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szumperk m., szumperczanin m.

Wiktionary


szumski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­mił Szum­ski (1896-1957) – puł­kow­nik ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go
  • Hen­ryk Szum­ski (1941-2012) – pol­ski ge­ne­rał
  • Jakub Szum­ski (ur. 1992) – pol­ski pił­karz
  • Jan Szum­ski – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Jerzy Szum­ski (1951-2000) – pse­u­do­nim Je­rze­go Igna­ciu­ka
  • Jerzy Wil­helm Sza­u­man Szum­ski (zm. w 1794 roku) – sę­dzia grodz­ki bra­sław­ski
  • Jurij Szum­ski (1887-1954) – ra­dziec­ki aktor
  • Ołek­sandr Szum­ski (1890-1946) – ukra­iń­ski ko­mu­ni­sta
  • Sta­ni­sław Szum­ski – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • To­masz Szum­ski (XVIII w.) – oboź­ny wi­leń­ski

Wikipedia


szumy

1. prze­cią­gły, długi szmer, hałas;
2. za­mie­sza­nie, zamęt; roz­głos;
3. prze­sta­rza­le: piana, szu­mo­wi­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szumy sejs­micz­ne;
  • Szum – rzeka na Roz­to­czu;
  • szumy – okre­śle­nie pro­gów rzecz­nych;
  • szum – ro­dzaj sy­gna­łu, np. aku­stycz­ne­go;
  • szum – wada obra­zu re­je­stro­wa­ne­go cy­fro­wo
  • Szumy – dawna wieś na Lit­wie, obec­nie część wsi Kraksz­le
  • Szumy (lub Szum) – dawny fol­wark na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie gro­dzień­skim
  • Szumy – osied­le na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie do­niec­kim
  • Szumy – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie win­nic­kim

Wikipedia


szumówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj łyżki ce­dza­ko­wej do zbie­ra­nia szu­mo­win

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­char­ka się­gnę­ła po szu­mów­kę i za­czę­ła wy­ła­wiać pły­wa­ją­ce po wierz­chu pa­pro­chy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szumowina ż.

 czas. zaszumić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łyżka cedzakowa

Wiktionary


szunamityzm

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ota­cza­nie się mło­dy­mi ko­bie­ta­mi przez męż­czyz­nę w po­desz­łym wieku

Wiktionary


szungit

od­mia­na węgla ka­mien­ne­go o naj­więk­szej za­war­to­ści pier­wiast­ka węgla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. ro­dzaj bez­po­sta­cio­we­go węgla ko­pal­ne­go o naj­wyż­szej za­war­to­ści tego pier­wiast­ka wy­na­szą­cej do 99% jego masy;

Wiktionary

Szun­git – ro­dzaj bez­po­sta­cio­we­go, lekko zme­ta­mor­fi­zo­wa­ne­go węgla ko­pal­ne­go o naj­wyż­szej za­war­to­ści pier­wiast­ka węgla (96 do 99% masy). Poś­red­ni mię­dzy an­tra­cy­tem a gra­fi­tem. Po­sia­da czar­ne za­bar­wie­nie, po­łysk tłu­stosz­kli­sty, in­ten­syw­nie bły­szczy. Pow­stał z prze­o­bra­że­nia po­chod­nych ropy naf­to­wej, a część szun­gi­tu z prze­o­bra­żo­nej masy ro­ślin­nej (glo­nów).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szunga ż.

 przym. szungitowy

Wiktionary


szungitowy

→ szun­git


SJP.pl

Patrz:

szungit

szunt

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) elektr. bocz­nik

Wiktionary


szupa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łu­pi­na

Wiktionary


szupas

ciu­pas; daw­niej:
1. tran­sport więź­niów pod stra­żą;
2. ad­mi­ni­stra­cyj­ne wy­sła­nie kogoś pod stra­żą do miej­sca uro­dze­nia; szu­pas;
3. od­pra­wa, od­mo­wa;
4. jed­no­czes­ne wy­rzu­ce­nie przez dwóch gra­ją­cych w karty albo w kości jed­na­ko­wej licz­by oczek


SJP.pl


szupasem

ciu­pas; daw­niej:
1. tran­sport więź­niów pod stra­żą;
2. ad­mi­ni­stra­cyj­ne wy­sła­nie kogoś pod stra­żą do miej­sca uro­dze­nia; szu­pas;
3. od­pra­wa, od­mo­wa;
4. jed­no­czes­ne wy­rzu­ce­nie przez dwóch gra­ją­cych w karty albo w kości jed­na­ko­wej licz­by oczek


SJP.pl


szupasować

w cza­sie za­bo­rów: od­sy­łać wi­no­waj­cę pod stra­żą do miej­sca, w któ­rym bę­dzie są­dzo­ny


SJP.pl


szupasowy

→ szu­pas


SJP.pl

Patrz:

szupas

szupaśnik

w cza­sie za­bo­rów: wi­no­waj­ca od­sy­ła­ny pod stra­żą do miej­sca, w któ­rym bę­dzie są­dzo­ny


SJP.pl


szupin

ozdob­ne drze­wo z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych, o pa­ra­so­lo­wa­tej ko­ro­nie i kre­mo­wych kwia­tach, po­cho­dzą­ce z kra­jów orien­tu; pe­reł­ko­wiec


SJP.pl

Szu­pin, so­fo­ra, pe­reł­ko­wiec ("Sop­ho­ra" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, do po­dro­dzi­ny bo­bo­wa­te wła­ści­we. Obej­mu­je 61 ga­tun­ków. Ro­dzaj jest sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej oraz na ob­sza­rach o cie­płym kli­ma­cie stref umiar­ko­wa­nych na obu pół­ku­lach, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w In­diach, Chi­nach i In­do­chi­nach.

Wikipedia


szupinka

1. owoc po­zor­ny pow­sta­ją­cy za­rów­no ze słup­ka, jak i in­nych czę­ści kwia­tu, np. z dna kwia­to­we­go
2. daw­niej: łu­pin­ka, łuska ziar­na


SJP.pl


szupinkowy

→ szu­pin­ka


SJP.pl

Patrz:

szupinka

szupo

funk­cjo­na­riusz nie­miec­kiej po­li­cji po­rząd­ko­wej ut­wo­rzo­nej w 1920 roku


SJP.pl


szupowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. funk­cjo­na­riusz nie­miec­kiej po­li­cji pre­wen­cyj­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każ­dej z czyn­nych bram pil­no­wał nie­miec­ki szu­po­wiec w heł­mie bo­jo­wym; asy­sto­wa­ła mu ży­dow­ska straż po­rząd­ko­wa.

Wiktionary


szupszyński

naz­wi­sko


SJP.pl


szur

wyraz, zwy­kle pow­tó­rzo­ny, na­śla­du­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy tar­ciu, ocie­ra­niu się cze­goś itp.; szu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pejor. ra­dy­kał, zwy­kle zwo­len­nik te­o­rii spi­sko­wych lub de­nia­liz­mów, fa­na­tyk w kwe­stiach po­li­tycz­nych i ide­o­lo­gicz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szur – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Kras­no­bród
  • Szur – nie­ist­nie­ją­ca wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Łomża
  • Szur – bi­blij­ny re­gion w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści pół­wy­spu Synaj

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy to przy­pa­dek, zwy­kła ko­re­la­cja, że an­ty­szcze­pion­ko­we szury wie­rzą rów­nież w te­o­rie spi­sko­we na temat WTC?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szurka ż., szurzyca ż., szuranie n.

 czas. szurać

 przym. szurnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) foliarz

Wiktionary


szura

po­cie­rać czymś o coś, po­wo­du­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer, sze­lest


SJP.pl

Szura, šūrā ( ‏شُورَىٰ‎) – w pra­wie mu­zuł­mań­skim ro­dzaj rady kon­sul­ta­cyj­nej. W swoim za­ło­że­niu funk­cjo­nu­je jako ciało bę­dą­ce za­rod­kiem de­mo­kra­cji opar­tej na wy­bo­rach.

Ko­niecz­ność kon­sul­ta­cji w is­la­mie wy­wo­dzi się z Ko­ra­nu (3:159; 42:38) i miała zo­stać wpro­wa­dzo­na przez Ma­ho­me­ta.

Wikipedia


szuranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szu­rać.

 (1.2) prze­su­wa­nie cze­goś po po­wierzch­ni i po­wo­do­wa­nie tym cha­rak­te­ry­stycz­ne­go od­gło­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Usły­sza­ła jakiś ruch gdzieś za drew­nia­ną ścia­ną. Na po­cząt­ku był nie­wy­raź­ny, coś jak szu­ra­nie po po­dło­dze.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szurnięty

 czas. szurnąć

 rzecz. szur mzw.

Wiktionary


szurawski

naz­wi­sko


SJP.pl


szurać

po­cie­rać czymś o coś, po­wo­du­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny szmer, sze­lest


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) w aspek­cie do­ko­na­nym: szur­nąć → pot. rzu­cić coś szyb­ko, wy­rzu­cić coś lub kogoś (np. z pracy)

 (1.2) w aspek­cie do­ko­na­nym: szur­nąć → pot. ude­rzyć kogoś

 (1.3) po­ru­szać czymś wy­da­jąc dźwięk

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wuj […] był za­wsze pro­sty jak trzci­na, ele­ganc­ki, kro­czył mar­szo­wym kro­kiem, wi­ta­jąc się z pa­nia­mi za­ma­szy­ście szu­rał no­ga­mi w wy­glan­co­wa­nych na błysk pół­bu­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃurat͡ɕ, AS: šurać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szurnięty

 rzecz. szur m., szurnięcie n.

 czas. szurnąć

Wiktionary


szurek

po­tocz­nie: gło­si­ciel­ka te­o­rii spi­sko­wych


SJP.pl


szurf

płyt­ki szy­bik po­szu­ki­waw­czy w ko­pal­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) geol. nie­wiel­ki wykop lub szy­bik wy­ko­ny­wa­ny w trak­cie robót ge­o­lo­gicz­no-gór­ni­czych

Wiktionary

Szurf – nie­wiel­ki (z re­gu­ły ok. 1 m x 2 m) wykop na po­wierzch­ni ziemi, wy­ko­ny­wa­ny przez ge­o­lo­gów pod­czas prac po­szu­ki­waw­czych. Wy­ko­na­nie go ma na celu usu­nię­cie war­stwy gleby i od­sło­nię­cie skały znaj­du­ją­cej się bez­poś­red­nio pod nią. Po do­ko­na­niu oglę­dzin, wy­ko­na­niu do­ku­men­ta­cji fo­to­gra­ficz­nej i okre­ślo­nych badań oraz po­bra­niu pró­bek szurf musi zo­stać za­sy­pa­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃurf, AS: šurf

Wiktionary


szurganiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. ło­bu­ziak

Wiktionary


szurgot

1. gło­śny dźwięk, hałas wy­wo­ła­ny tar­ciem dwóch po­wierzch­ni, zwła­szcza przy prze­su­wa­niu cze­goś, np. mebli po po­dło­dze; szu­ra­nie;
2. prze­sta­rza­łe, po­tocz­nie: łobuz, nic­poń, ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów


SJP.pl


szuria

ogół osób bez­myśl­nie wyz­na­ją­cych ja­kieś po­glą­dy; szu­ro­stwo, szur­stwo


SJP.pl


szuriken

ostry me­ta­lo­wy po­cisk do ręcz­ne­go mio­ta­nia, np. w kształ­cie pła­skiej kil­ku­cen­ty­me­tro­wej gwia­zdy; shu­ri­ken


SJP.pl


szurka

po­tocz­nie: gło­si­ciel­ka te­o­rii spi­sko­wych


SJP.pl


szurkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szur­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Po­niec
  • Szur­ko­wo – przy­sió­łek wsi Nowy Dwór w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­ściań­skim, w gmi­nie Krzy­wiń

Wikipedia


szurkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szurnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szur­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szurnąć, szurać

 przym. szurnięty

Wiktionary


szurnięty

po­tocz­nie: nie­speł­na ro­zu­mu; nie­mą­dry, nie­nor­mal­ny, stu­knię­ty


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: szur­nąć

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. przen. pejor. nie­speł­na ro­zu­mu, sza­lo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuranie n., szurnięcie n., szur mzw.

 czas. szurać ndk., szurnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kopnięty, niedorobiony, nienormalny, niespełna rozumu, stuknięty, walnięty; wulg. jebnięty wulg. pierdolnięty, wulg. pieprznięty, wulg. popieprzony, wulg. popierdolony

Wiktionary


szurnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szu­rać)

 (1.1) prze­su­nąć czymś z ha­ła­sem po ja­kiejś po­wierzch­ni

 (1.2) pot. przen. za­brać coś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) pot. uciec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek szur­nął bu­ta­mi przy wej­ściu.

 (1.2) Jacek bez ce­re­gie­li szur­nął sobie jabł­ko ze stra­ga­nu.

 (2.1) Be­a­cie wczo­raj szur­nął kot przez nie­dom­knię­te drzwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃurnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: šurnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuranie n., szurnięcie n.

 czas. szurać ndk.

 przym. szurnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) uciec, pierzchnąć, zrejterować; eufem. wycofać się na z góry upatrzone pozycje; pot. zwiać, prysnąć, czmychnąć, smyrgnąć, dać dyla, dać drapaka, dać nogę, wziąć nogi za pas, pokazać pięty, pokazać plecy; posp. spieprzyć; reg. pozn. ućknąć; stpol. dernąć

Wiktionary


szurostwo

szur­stwo; po­tocz­nie:
1. bez­myśl­ne wyz­na­wa­nie ja­kichś po­glą­dów; szu­ryzm;
2. ogół osób bez­myśl­nie wyz­na­ją­cych ja­kieś po­glą­dy; szu­ria


SJP.pl


szurowski

→ szur (szu­ry­sta); szur­ski


SJP.pl


szurpaty

chro­po­wa­ty, szorst­ki, ko­stro­pa­ty


SJP.pl


szurpek

ro­dzaj mchów z rzędu szurp­kow­ców


SJP.pl

Szur­pek ("Ort­ho­tri­chum" Hedw.) – ro­dzaj mchów na­le­żą­cy do rzędu szurp­kow­ców, który obej­mu­je mchy ros­ną­ce głów­nie w zbi­tych, po­dusz­ko­wa­tych dar­niach na ska­łach lub na korze drzew.

Wikipedia


szurpkowate

ro­dzi­na mchów z rzędu szurp­kow­ców


SJP.pl


szurski

→ szur (szu­ry­sta); szu­row­ski


SJP.pl


szurstwo

szu­ro­stwo; po­tocz­nie:
1. bez­myśl­ne wyz­na­wa­nie ja­kichś po­glą­dów; szu­ryzm;
2. ogół osób bez­myśl­nie wyz­na­ją­cych ja­kieś po­glą­dy; szu­ria


SJP.pl


szuru-buru

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos szu­ra­nia; szuru buru, szu­rum-burum, szu­rum burum


SJP.pl

wy­krzy­knik ono­ma­to­pe­icz­ny

 (1.1) dźwięk. na­śla­du­ją­cy od­głos szu­ra­nia lub tar­cia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szur; war. szurum-burum

Wiktionary


szurum-burum

szu­rum burum;
1. za­mie­sza­nie, zamęt;
2. wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos szu­ra­nia; szuru-buru, szuru buru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. roz­gar­diasz

wy­krzy­knik ono­ma­to­pe­icz­ny

 (2.1) dźwięk. na­śla­du­ją­cy od­głos szu­ra­nia lub tar­cia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezład, nieład, chaos, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, zamęt, zamieszanie; przest. kweres; pot. bałagan, bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, mętlik, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, urwanie głowy

 (2.1) szur; war. szuru-buru

Wiktionary


szurysta

pe­jo­ra­tyw­nie: osoba o skraj­nych po­glą­dach, gło­szą­ca te­o­rie spi­sko­we; szur, fo­liarz


SJP.pl


szuryzm

po­tocz­nie: bez­myśl­ne wyz­na­wa­nie ja­kichś po­glą­dów; szu­ro­stwo


SJP.pl


szurza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. brat żony

 (1.2) stpol. krew­niak, po­wi­no­wa­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃuʒa, AS: šuža

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwagier, szurzy, szurzyn

Wiktionary


szurzy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. krew­ny, po­wi­no­wa­ty

 (1.2) śrpol. szwa­gier

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szurzyna ż.

Wiktionary


szurzyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. brat żony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) surzy, szurza

Wiktionary


szurzyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona brata żony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szurzy m.

Wiktionary


szus

1. szyb­ki zjazd na nar­tach pro­sto w dół;
2. po­tocz­nie: szyb­ki ruch w ja­kimś kie­run­ku, wy­ko­na­ny np. w cza­sie jazdy lub biegu;
3. daw­niej: ek­sces, wy­bryk, wy­skok


SJP.pl


szusblech

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mot. błot­nik

Wiktionary


szusnąć

po­tocz­nie: dać susa; szyb­ko się prze­su­nąć, prze­mie­ścić; szust­nąć


SJP.pl


szusować

zjeż­dżać szu­sem na nar­tach


SJP.pl


szusowy

→ szus (szyb­ki zjazd)


SJP.pl


szustak

naz­wi­sko


SJP.pl


szustakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szustać

po­tocz­nie: dawać susa, susy; szyb­ko się po­ru­szać


SJP.pl


szuster

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szu­ster (1931, Kra­ków – 2008), spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie hy­dro­tech­ni­ki i me­cha­ni­ki pły­nów
  • Anna Szu­ster-Ko­wa­le­wicz (* 1955), pol­ska psy­cho­log, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny, pra­cow­nik na­u­ko­wy
  • Ed­ward Szu­ster (1918, Ge­ne­wa – 2011, Łódź), pol­ski pro­za­ik oraz autor wi­do­wisk
  • Kon­rad Szu­ster (* 1984), pol­ski lek­ko­at­le­ta spe­cja­li­zu­ją­cy się w rzu­cie dy­skiem
  • Kry­stian Szu­ster (* 1963, Cho­rzów), pol­ski pił­karz, po­moc­nik
  • Mar­cin Szu­ster (* 1971), pol­ski tłu­macz
  • Ry­szard Szu­ster, dzia­łacz spor­to­wy, z wyksz­tał­ce­nia po­li­to­log
  • Ry­szard Szu­ster (* 1928), ge­ne­rał bry­ga­dy Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej, szef Wo­je­wódz­kie­go Urzę­du Spraw Wew­nętrz­nych
  • Ry­szard Szu­ster
  • Schu­ster

Wikipedia


szustnąć

po­tocz­nie: dać susa; szyb­ko się prze­su­nąć, prze­mie­ścić; szus­nąć


SJP.pl


szuszalewo

Szu­sza­le­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bia­ło­stoc­ka.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


szuszczeć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sze­le­ścić

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. trzeć

Wiktionary


szuszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szuszwol

1. re­gio­nal­nie: czło­wiek brud­ny; bru­das, ob­dar­tus;
2. śro­do­wi­sko­wo: wrogi bo­jow­nik z Iraku lub Af­ga­ni­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Bi­sku­piz­na, Gniez­no, Re­gion Kozła. pejor. bru­das, ob­dar­tus, czło­wiek za­nied­ba­ny

 (1.2) wojsk. po­gard. tu­by­lec z Iraku lub Af­ga­ni­sta­nu, czę­sto wrogi bo­jow­nik

 (1.3) młodz. obraź. osoba tępa, nie­o­by­ta, wie­śniac­ka i fra­jer­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzio­łeś gu ? Wy­glón­doł jak tyn szusz­wol.

 (1.1) Tutaj za­wsze pę­ta­ło się pełno miej­sco­wych szusz­wo­li, któ­rzy żyli z dnia na dzień. Wszy­scy byli pi­ja­ni, a nie­je­den po­tra­fił i w mordę dać dziew­czy­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szuszwolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glajdus, nadrach, opypłaniec, opypłus, opyprus, ślumper

Wiktionary


szut

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. miał wę­glo­wy

 (1.2) reg. pozn. coś drob­ne­go

 (1.3) gw-pl|Poz­nań. bilon, drob­ne pie­nią­dze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­wieź­li mi wyn­gle, i patrz pani pó­ło­wa szutu.

 (1.1) Dawni to buł wyn­giel nie to, co teroz, taki szut.

 (1.2) Ciem­nia zbita z desek i łóżko wśród zwa­łów szutu to już pa­ra­no­ja.

 (1.3) Zjed­li my, chce pła­cić a tu w kie­szy­ni, psia­krync, sóm szut.

Wiktionary


szuta

naz­wi­sko


SJP.pl


szuter

kru­szy­wo z drob­no tłu­czo­ne­go ka­mie­nia, uży­wa­ne głów­nie na na­wierzch­nie dróg i jako do­da­tek do be­to­nów; tłu­czeń, sza­ber


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. tłu­czeń, żwir, gruz

Wiktionary


szutkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szutowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szutro

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Lwów. ka­pe­lusz

Wiktionary


szutrowisko

ob­szar, zwy­kle na brze­gach rzek, po­kry­ty szu­trem zmie­sza­nym z mułem i pia­chem


SJP.pl


szutrowy

przy­miot­nik od: szu­ter


SJP.pl


szutrówka

Szu­trów­ka lub Su­trów­ka (749 m) – szczyt w głów­nej grani Pie­ni­nek w Pie­ni­nach Wła­ści­wych.

Góra po­ło­żo­na jest w za­chod­niej czę­ści Pie­ni­nek, po­mię­dzy Baj­ków Gro­niem (716 m) a Ociem­nym Wier­chem (740 m). W po­łud­nio­wym kie­run­ku do Pie­niń­skie­go Po­to­ku opada z niego krót­ka grzę­da, w dol­nej czę­ści za­koń­czo­na Bia­ły­mi Ska­ła­mi.

Wikipedia


szuwaks

1. daw­niej: czar­na pasta do butów; szwarc;
2. daw­niej: czar­na farba do wąsów lub wło­sów;
3. śro­do­wi­sko­wo: am­fe­ta­mi­na; amfa, biel;
4. śro­do­wi­sko­wo: ma­ri­hu­a­na; ma­ry­cha, traw­ka, gan­dzia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. czar­na pasta do butów

 (1.2) slang. am­fe­ta­mi­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃuvaks, AS: šuvaks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuwaksowanie n.

 czas. szuwaksować

Wiktionary


szuwaksować

daw­niej: na­cie­rać buty szu­wak­sem (czar­ną pastą); szwar­co­wać


SJP.pl


szuwar

zbio­ro­wi­sko ro­ślin­ne, zło­żo­ne z wy­so­kich prze­waż­nie jed­no­li­ścien­nych ro­ślin np. trzcin, si­to­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. za­ro­śla oka­la­ją­ce brze­gi je­zio­ra, mo­kra­dła

 (1.2) biol. stre­fa ro­ślin (ma­kro­fi­tów) przy­brzeż­nych, wy­stę­pu­ją­cych w li­to­ra­lu je­zior i rzek;

 (1.3) biol. for­ma­cja eko­lo­gicz­na ro­ślin wodno-błot­nych

Wiktionary

Szu­war – stre­fa ro­ślin przy­brzeż­nych (he­lo­fi­tów), wy­stę­pu­ją­cych w li­to­ra­lu je­zior, rzek i wód przej­ścio­wych oraz ich do­li­nach. Wy­róż­nia się szu­war niski (bli­żej brze­gu), na który skła­da­ją się głów­nie tu­rzy­ce, oraz szu­war wy­so­ki (bu­do­wa­ny przez np. trzci­nę, pałkę sze­ro­ko­list­ną, ocze­ret je­zior­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­riusz zer­kał niby to na wodę i po­bli­skie szu­wa­ry, by jako wy­traw­ny wio­ślarz i ster­nik za­ra­zem oka­zy­wać szcze­gól­ną dba­łość o kom­fort i bez­pie­czeń­stwo swo­jej pa­sa­żer­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃuvar, AS: šuvar

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szuwarowy

Wiktionary


szuwarowy

przy­miot­nik od: szu­war


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od szu­war

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Róż­no­rod­ność zbio­ro­wisk wzbo­ga­ca obec­ność zbio­ro­wisk szu­wa­ro­wych, w miej­scach w któ­rych utrzy­mu­je się wy­so­ki po­ziom wody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃuvaˈrɔvɨ, AS: šuvarovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szuwar mrz.

Wiktionary


szułczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


szuśnięcie

po­tocz­nie: dać susa; szyb­ko się prze­su­nąć, prze­mie­ścić; szust­nąć


SJP.pl


szw.

skrót od: szwedz­ki


SJP.pl

skrót

 (1.1) = szwedz­ki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwedz.

Wiktionary


szwa

zre­du­ko­wa­na sa­mo­gło­ska wy­stę­pu­ją­ca w ję­zy­kach se­mic­kich i in­do­e­u­ro­pej­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) fonet. śred­nio cen­tral­na sa­mo­gło­ska zaz­na­cza­na w mię­dzy­na­ro­do­wym al­fa­be­cie fo­ne­tycz­nym sym­bo­lem IPA4|ə.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) rzad. D. lp. od szew

Wiktionary

Szwa – w ję­zy­koz­naw­stwie, zwła­szcza w fo­ne­ty­ce i fo­no­lo­gii, okre­śle­nie sa­mo­gło­ski śred­nio cen­tral­nej (za­o­krą­glo­nej lub nie­za­o­krą­glo­nej) znaj­du­ją­cej się w środ­ku dia­gra­mu sa­mo­gło­sko­we­go, oz­na­cza­nej w mię­dzy­na­ro­do­wym al­fa­be­cie fo­ne­tycz­nym sym­bo­lem ə lub inną sa­mo­gło­ski bli­skiej tej po­zy­cji.

Wikipedia


szwab

1. po­gard­li­wie o Niem­cu; szkop (Szkop), pru­sak, plu­der, hel­mut, Szwab;
2. re­gio­nal­nie: ka­ra­luch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. Nie­miec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy/mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ent. reg. ka­ra­luch, ka­ra­czan;

 (2.2) hipol. pot. rasa konia

 (2.3) roln. gwara. od­mia­na ziem­nia­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaraz przy­wa­lę temu cho­ler­ne­mu szwa­bo­wi, jeśli nie prze­sta­nie mnie obra­żać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfap, AS: šfap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwab m., Szwabka ż., szwabka ż., szwabizna ż., szwabach m. / szwabacha ż.

 przym. szwabski

 czas. szwabić, oszwabiać ndk., oszwabić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fryc, helmut, szkop; gw. Śląsk Cieszyński szwob

 (2.1) prusak, francuz; tarakan

Wiktionary


szwabacha

ro­dzaj pisma go­tyc­kie­go


SJP.pl

Szwa­ba­cha ( Schwa­ba­cher) – pismo go­tyc­kie, przez wielu pa­le­o­gra­fów uz­na­wa­ne za od­mia­nę ba­star­dy. Szwa­ba­cha dała po­czą­tek na­ro­do­we­mu pismu nie­miec­kie­mu sto­so­wa­ne­mu do na­szych cza­sów, zwła­szcza jako tzw. "Schre­ibs­chrift", czyli nie­miec­ka kur­sy­wa. Szwa­ba­cha była pier­wszym pis­mem od po­cząt­ku za­wie­ra­ją­cym w swym skła­dzie włas­ne li­te­ry ma­ju­skul­ne; pisma wcze­śniej­sze adap­to­wa­ły li­te­ry ma­ju­skul­ne naj­czę­ściej z ka­pi­ta­ły i un­cja­ły. Nazwa po­cho­dzi od mia­sta Schwa­bach koło No­rym­ber­gi.

Wikipedia


szwabia

hi­sto­rycz­na i et­no­gra­ficz­na kra­i­na Nie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. hi­sto­rycz­na i et­nicz­na kra­i­na Nie­miec, obec­nie po­ło­żo­na głów­nie na te­re­nie Ba­de­nii-Wir­tem­ber­gii, ale także czę­ści Ba­wa­rii oraz Szwaj­ca­rii i Fran­cji;

Wiktionary

Szwa­bia (niem. "Schwa­ben") – nie­miec­ka kra­i­na hi­sto­rycz­na. Ele­men­tem wy­róż­nia­ją­cym i spa­ja­ją­cym Szwa­bię jest dia­lekt szwab­ski, okre­śla­ny też jako odręb­ny język.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃfabʲja, AS: šfabʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwab mos., Szwabka ż.

 przym. szwabski

Wiktionary


szwabić

po­tocz­nie: kła­mać, zmy­ślać, oszu­ki­wać; ściem­niać, kan­to­wać, krę­cić


SJP.pl


szwabka

po­gard­li­wie o Niem­ce; Szkop­ka (szkop­ka), Szwab­ka, pru­sacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. miesz­kan­ka Szwa­bii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwabia ż., szwab mos./mzw./mrz., szwabina mos., szwabka ż.

:: fm. Szwab mos.

 przym. szwabski

Wiktionary


szwabowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szwabski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Szwa­bii, zwią­za­ny ze Szwa­bią

 (1.2) pot. po­gard. nie­miec­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład Ma­tyl­da, hra­bian­ka to­skań­ska, upa­trzy­ła sobie na męża księ­cia szwab­skie­go, Welfa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfapsʲci, AS: šfapsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwabia ż., Szwab m., Szwabka ż., szwab m., szwabka ż.

Wiktionary


szwaby

1. po­gard­li­wie o Niem­cu; szkop (Szkop), pru­sak, plu­der, hel­mut, Szwab;
2. re­gio­nal­nie: ka­ra­luch


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szwa­by – część mia­sta Prze­worsk
  • Szwa­by – część mia­sta Ska­wi­na
  • Szwa­by – część wsi Jamno w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Ło­wicz
  • Szwa­by – część wsi Mi­klu­szo­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Drwi­nia
  • Szwa­by – część wsi Bucz­ków w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Rze­za­wa
  • Szwa­by – część wsi Dębno w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Dębno
  • Szwa­by – część wsi Po­rę­ba Że­go­ty w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. chrza­now­skim, w gmi­nie Al­wer­nia
  • Szwa­by – część wsi Od­wi­śle w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Igo­ło­mia-Wa­wrzeń­czy­ce
  • Szwa­by – część wsi Gło­go­czów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie My­śle­ni­ce
  • Szwa­by – część wsi Las w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Prze­ci­szów
  • Szwa­by – część wsi Kurów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. su­skim, w gmi­nie Stry­sza­wa
  • Szwa­by – część wsi Pod­sto­li­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka

Wikipedia


szwacz

męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się za­wo­do­wo szy­ciem w szwal­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na, który zaj­mu­je się szy­ciem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwalnia ż.

:: fż. szwaczka ż.

 czas. szyć

Wiktionary


szwaczka

1. ko­bie­ta za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się szy­ciem w szwal­ni;
2. daw­niej: kraw­co­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­wo­do­wo szy­ją­ca w szwal­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szwacz­ka miała palce po­kłu­te igła­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfat͡ʃka, AS: šfačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwalnia ż., szew m.

:: fm. szwacz m.

 przym. szwalniczy, szwalny

 czas. szyć

Wiktionary


szwaczuszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. żart. szwacz­ka

Wiktionary


szwadron

1. do­wo­dzo­ny przez rot­mi­strza po­dod­dział ka­wa­le­rii, li­czeb­no­ścią równy kom­pa­nii pie­cho­ty;
2. po­tocz­nie: od­dział woj­sko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. po­dod­dział ka­wa­le­rii bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem kom­pa­nii lub ba­ta­lio­nu w pie­cho­cie;

Wiktionary

Szwa­dron – po­dod­dział ka­wa­le­rii bę­dą­cy od­po­wied­ni­kiem kom­pa­nii w pie­cho­cie, ba­te­rii w ar­ty­le­rii. Dzie­lił się na plu­to­ny, a one z kolei na sek­cje. Do­wód­cą szwa­dro­nu był zaz­wy­czaj rot­mistrz od­po­wied­nik ka­pi­ta­na w in­nych ro­dza­jach broni.

Pod­czas kam­pa­nii wrze­śnio­wej szwa­dron pol­skiej ka­wa­le­rii li­czył 111 żoł­nie­rzy (4 ofi­ce­rów, 24 po­do­fi­ce­rów i 83 sze­re­go­wych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­rzy­ło się Jur­ko­wi, że w Tasz­kien­cie po­wi­ta ich woj­sko­wa or­kie­stra i szwa­dron uła­nów na pię­knych ko­niach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwadronista m., skwadron m.

:: zdrobn. szwadronik m.

 przym. szwadronowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) eskadron

Wiktionary


szwadronik

zdrob­nie­nie od: szwa­dron


SJP.pl


szwadronowy

przy­miot­nik od: szwa­dron


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szwa­dro­nem, do­ty­czą­cy szwa­dro­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwadron m.

Wiktionary


szwagier

1. mąż sio­stry;
2. brat męża albo żony;
3. mąż szwa­gier­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) brat żony

 (1.2) brat męża

 (1.3) mąż sio­stry

 (1.4) mąż szwa­gier­ki (sio­stry męża lub żony)

 (1.5) żart. o męż­czyź­nie, który sypia z tą samą ko­bie­tą co inny męż­czyz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój szwa­gier za­wsze dbał o moją żonę, kiedy byli dzieć­mi.

 (1.3) Potem wpadł szwa­gier Woj­tek i opo­wia­dał jak od­wie­dził spe­cja­li­stę od szpie­go­wa­nia.

 (1.3) Do­wie­dzia­łem się, że moja sio­stra się za­rę­czy­ła, więc wkrót­ce będę miał no­we­go szwa­gra.

 (1.4) Przy­je­cha­ła do nas ro­dzi­na ze stro­ny żony, szwa­gier­ka ze szwa­grem i ich dzie­ci

 (1.5) Ja też poz­na­łem Jolkę w sen­sie bi­blij­nym, więc je­ste­śmy szwa­gra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfaɟɛr, AS: šfaǵer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szwagierek mos.

:: fż. szwagierka ż., szwagiereczka ż.

 przym. szwagrowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. gwara. pan brat

 (1.2) daw. dziewierz, daw. gwara. pan brat

 (1.5) współkochanek, suchy szwagier

Wiktionary


szwagierczak

naz­wi­sko


SJP.pl


szwagiereczka

zdrob­nia­le o szwa­gier­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szwa­gier­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃfaɟɛˈrɛt͡ʃka, AS: šfaǵerečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwagier, szwagierka

Wiktionary


szwagierek

sio­stra współ­mał­żon­ka


SJP.pl


szwagierka

sio­stra współ­mał­żon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sio­stra żony lub męża

 (1.2) żona szwa­gra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfaˈɟɛrka, AS: šfaǵerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwagier m., szwagiereczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. żołwica; daw. gwara. pani siostra, daw. gw. Rzeszów, Kraków świeść (siostra żony), daw. gw. Sandomierz siostra mężowa (siostra męża)

 (1.2) szwagrowa

Wiktionary


szwagierski

daw­niej: szwa­grow­ski


SJP.pl


szwagrostwo

szwa­gier z żoną


SJP.pl


szwagroszczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. szwa­gier

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój szwa­gro­szczak otrzy­mał po­le­ce­nie, że jak żona bę­dzie w Cie­cho­cin­ku na­pra­wiać zdro­wie, to on wtedy ma cha­wi­re od­ma­lo­wać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwagier

Wiktionary


szwagrowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona szwa­gra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfaˈɡrɔva, AS: šfagrova

Wiktionary


szwagrowski

→ szwa­gier


SJP.pl

Patrz:

szwagier

szwagrowy

→ szwa­gier (daw­niej); szwa­gier­ski (daw­niej), szwa­grow­ski


SJP.pl


szwaj

naz­wi­sko


SJP.pl


szwaja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Poz­nań. noga

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. stopa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­bra­łam szwa­ję. (nad­wy­rę­ży­łam nogę)

 (1.1) Ale masz krzy­we szwa­je. (ale masz krzy­we giry, ale masz krzy­we nogi).

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gira; zobacz też: noga

Wiktionary


szwajc.

skrót od: szwaj­car­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = szwaj­car­ski

Wiktionary


szwajcar

prze­sta­rza­le: por­tier, odź­wier­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. por­tier

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy wcho­dzi­łem do ho­te­lu, ot­wo­rzył mi drzwi za­baw­nie umun­du­ro­wa­ny szwaj­car.

 (1.1) Przez 20 lat pra­co­wa­łem jako szwaj­car w szko­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfajt͡sar, AS: šfai ̯car

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwajcaria ż., Szwajcar m., Szwajcarka ż.

 przym. szwajcarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odźwierny

Wiktionary


szwajcareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Szwaj­car­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwajcarka ż.

Wiktionary


szwajcaria

1. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Ber­nie; Kon­fe­de­ra­cja Szwaj­car­ska;
2. dziel­ni­ca Su­wałk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Ber­nie;

 (1.2) człon obec­ny w naz­wach wy­róż­nia­ją­cych się kra­jo­bra­zo­wo ob­sza­rów

 (1.3) geogr. park w Gli­wi­cach;

Wiktionary

Szwaj­ca­ria, Kon­fe­de­ra­cja Szwaj­car­ska ( Schwe­iz, Schwe­i­ze­ris­che Eid­ge­nos­sens­chaft, Su­is­se, Confédération su­is­se, Sviz­ze­ra, Con­fe­de­ra­zio­ne Sviz­ze­ra, ro­mansz Sviz­ra, Con­fe­de­ra­ziun Sviz­ra) – pań­stwo fe­de­ra­cyj­ne w Eu­ro­pie Za­chod­niej. Jest jed­nym z nie­wie­lu państw, w któ­rych obo­wią­zu­ją sze­ro­ko sto­so­wa­ne formy de­mo­kra­cji bez­poś­red­niej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szwaj­ca­ria jest kra­jem ze­gar­ków, cze­ko­la­dy i serów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfajˈt͡sarʲja, AS: šfai ̯carʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwajcar mos., Szwajcarka ż., szwajcar mos.

 przym. szwajcarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Konfederacja Szwajcarska; poet. lub hist. Helwecja

Wiktionary


szwajcarka

oby­wa­tel­ka Szwaj­ca­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Szwaj­ca­rii

Wiktionary

Szwaj­car­ka – schro­ni­sko tu­ry­stycz­ne w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kar­ko­no­skim w gmi­nie My­sła­ko­wi­ce.

Nazwa zwią­za­na jest ze znaj­du­ją­cym się tutaj schro­ni­skiem PTTK „Szwaj­car­ka”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Film opo­wia­dał o mi­ło­ści Szwaj­car­ki do ma­saj­skie­go wo­jow­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfajˈt͡sarka, AS: šfai ̯carka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwajcar mos., Szwajcaria ż.

:: fm. Szwajcar mos.

 przym. szwajcarski

Wiktionary


szwajcarski

zwią­za­ny ze Szwaj­ca­rią


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szwaj­ca­rią, do­ty­czą­cy Szwaj­ca­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1 Tra­dy­cyj­nym spe­cja­łem szwaj­car­skim jest fon­due, które ro­bio­ne jest z roz­to­pio­ne­go sera.

 (1.1) Ti­ci­no to naj­da­lej wy­su­nię­ty na po­łud­nie kan­ton szwaj­car­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfajˈt͡sarsʲci, AS: šfai ̯carsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szwajcaria ż., Szwajcar m., szwajcar m., Szwajcarka ż., szwajcarskość ż.

 przym. proszwajcarski, antyszwajcarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. poet. helwecki, helwetycki

Wiktionary


szwajcarskość

→ szwaj­car­ski


SJP.pl

Patrz:

szwajcarski

szwajcowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szwajdych

naz­wi­sko


SJP.pl


szwajkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szwajsfus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. med. grzy­bi­ca stóp

Wiktionary


szwajsować

gwa­ro­wo: spa­wać; szwej­so­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. spa­wać

Wiktionary


szwalnia

duży za­kład kra­wiec­ki lub dział fa­bry­ki odzie­żo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład zaj­mu­ją­cy się obrób­ką tka­nin; po­mie­szcze­nie peł­nią­ce funk­cję ta­kie­go za­kła­du lub miej­sce, w któ­rym się szyje;

Wiktionary

Szwal­nia – obec­nie za­kład kra­wiec­ki lub bu­dy­nek, po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do pro­duk­cji odzie­ży z tka­nin i in­nych wy­ro­bów włó­kien­ni­czych. Wy­po­sa­żo­ne w ma­szy­ny szwal­ni­cze. Czę­sto szwal­nia wcho­dzi w skład wy­dzia­łu wy­koń­czal­ni za­kła­du włó­kien­ni­cze­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ode­bra­łem swój gar­ni­tur ze szwal­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szycie n., szwaczka ż., szew m., szwacz mos.

 czas. szyć

 przym. szwalny

Wiktionary


szwalnictwo

szy­cie na skalę prze­my­sło­wą


SJP.pl


szwalniczy

→ szwal­nia, np. za­kład szwal­ni­czy


SJP.pl


szwalność

cecha nici przez­na­czo­nych do szy­cia na ma­szy­nach szwal­ni­czych


SJP.pl


szwalny

przez­na­czo­ny do szy­cia, np. nici szwal­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kraw. do­ty­czą­cy szy­cia, słu­żą­cy do szy­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ces two­rze­nia ście­gu wiąże się z wa­run­ka­mi pracy nici szwal­nej, gdyż cią­głe pod­no­sze­nie wy­daj­no­ści ma­szyn i ich szyb­ko­ści po­wo­du­je, że nić jest naj­słab­szym i naj­bar­dziej za­wod­nym ele­men­tem pro­ce­su […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfalnɨ, AS: šfalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwalnia ż., szwaczka ż., szew mrz.

 przym. szwalniczy

Wiktionary


szwamka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. gąbka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bierz tę szwam­kę i idź się myć!

Wiktionary


szwank

stra­ta, po­nie­sio­na krzyw­da, ujma, uszczer­bek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. krzyw­da, ujma, usz­ko­dze­nie, stra­ta

 (1.2) daw. cię­cie, ude­rze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Boję się, żebyś z żalu na zdro­wiu szwan­ku nie po­nio­sła.

 (1.2) Po­czął umy­kać do swo­jej god­po­dy, lecz do­ści­gnio­ny, (…) po wielu ode­bra­nych szwan­kach, tamże za­bi­ty po­legł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfãŋk, AS: šfãŋk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szwankować

Wiktionary


szwankować

psuć się, nie dzia­łać jak na­le­ży


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. źle funk­cjo­no­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to pięć­dzie­siąt­ka­dzie­wiąt­ka szwan­ku­je.

 (1.1) Na sta­rość nasz or­ga­nizm za­czy­na nie­ste­ty szwan­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwank m.

Wiktionary


szwarc

daw­niej: czar­na pasta do butów; szu­waks


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Jan Szwarc – pol­ski praw­nik kar­ni­sta, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, sę­dzia Try­bu­na­łu Stanu
  • An­drzej Sta­ni­sław Szwarc – pol­ski hi­sto­ryk
  • An­drzej Wi­told Szwarc – pol­ski praw­nik
  • Bro­ni­sław Szwarc – pol­ski lek­ko­at­le­ta i dzia­łacz spor­to­wy
  • Ju­liusz Hib­ner (właśc. Dawid Szwarc) – pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny, ofi­cer i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Ha­li­na Szwarc – pol­ska dzia­łacz­ka po­dzie­mia i le­karz
  • Henri Szwarc – fran­cu­ski bry­dży­sta
  • Ilona Szwarc – pol­ska fo­to­gra­ficz­ka
  • Je­an­not Szwarc – ame­ry­kań­ski re­ży­ser fil­mo­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • Jan Szwarc – pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec i na­u­czy­ciel, poseł na Sejm
  • Jerzy Szwarc – pol­ski pilot
  • Jew­gie­nij Szwarc – ro­syj­ski pi­sarz, autor baśni te­a­tral­nych

Wikipedia


szwarccharakter

po­tocz­nie:
1. osoba o złym, czar­nym cha­rak­te­rze;
2. aktor gra­ją­cy taką po­stać


SJP.pl


szwarcenowo

Szwar­ce­no­wo (niem. "Schwa­rze­nau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie no­wo­miej­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec, nad je­zio­rem Tru­pel.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym w miej­sco­wo­ści sta­cjo­no­wa­ła pla­ców­ka Stra­ży Cel­nej „Szwar­ce­no­wo” a na­stęp­nie pla­ców­ka Stra­ży Gra­nicz­nej I linii „Szwar­ce­no­wo”.

Wikipedia


szwarcgelber

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. lo­ja­li­sta au­striac­ki z okre­su za­bo­rów

Wiktionary


szwarcować

1. po­tocz­nie: prze­wo­zić nie­le­gal­nie, zwy­kle przez gra­ni­cę;
2. daw­niej: na­cie­rać buty szwar­cem (czar­ną pastą); szu­wak­so­wać


SJP.pl


szwarcowy

→ szwarc; szu­wak­so­wy


SJP.pl


szwarcwald

pasmo gór­skie w Niem­czech; Schwarz­wald


SJP.pl


szwarcwaldzki

przy­miot­nik od: Szwarc­wald


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Schwarz­wal­dem (Szwarc­wal­dem), do­ty­czą­cy Schwarz­wal­du (Szwarc­wal­du)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Schwarzwald mrz., Szwarcwald mrz.

Wiktionary


szwargolić

po­tocz­nie: mówić po nie­miec­ku; szpre­chać, szwar­go­tać


SJP.pl


szwargot

niez­ro­zu­mia­ła, nie­przy­jem­nie brzmią­ca mowa w obcym ję­zy­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. niez­ro­zu­mia­ła, nie­przy­jem­nie brzmią­ca mowa, zwła­szcza w ję­zy­ku nie­miec­kim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwargotanie n., zaszwargotanie n.

 czas. szwargotać ndk., zaszwargotać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwargotanie

Wiktionary


szwargotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. niez­ro­zu­mia­ła mowa w obcym ję­zy­ku, zwła­szcza nie­miec­kim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwargot mrz., zaszwargotanie n.

 czas. szwargotać ndk., zaszwargotać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwargot

Wiktionary


szwargotać

1. mówić w niez­ro­zu­mia­łym ję­zy­ku;
2. mówić po nie­miec­ku; szwar­go­lić, szpre­chać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) mówić niez­ro­zu­mia­le w obcym ję­zy­ku, zwła­szcza nie­miec­kim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwargot mrz., szwargotanie n., zaszwargotanie n.

 czas. zaszwargotać dk.

Wiktionary


szwarny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. ładny, przy­stoj­ny, uro­dzi­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­zder­ku­sie! Ale sie z Achi­ma zro­bił szwar­ny synek.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk gryfny, wyzgerny

Wiktionary


szwałek

naz­wi­sko


SJP.pl


szwecja

pań­stwo w Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Sztok­hol­mie; Kró­le­stwo Szwe­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie, po­ło­żo­ne w środ­ko­wej czę­ści Pół­wy­spu Skan­dy­naw­skie­go;

 (1.2) geogr. wieś koło Wał­cza, miej­sce spły­wów ka­ja­ko­wych;

Wiktionary

Szwe­cja, Kró­le­stwo Szwe­cji ( Sve­ri­ge, Ko­nun­ga­ri­ket Sve­ri­ge) – pań­stwo w Eu­ro­pie Pół­noc­nej, za­li­cza­ne za­rów­no do państw skan­dy­naw­skich oraz kra­jów nor­dyc­kich. Jest człon­kiem Unii Eu­ro­pej­skiej (od 1 stycz­nia 1995 roku) oraz NATO (od 2024 roku). Ma po­pu­la­cję około 10,6 mi­lio­na osób; jest naj­lud­niej­szym kra­jem skan­dy­naw­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szwe­cja jest kra­jem eu­ro­pej­skim le­żą­cym w Skan­dy­na­wii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfɛt͡sʲja, AS: šfecʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwed mrz., Szwedziak mos., Szwed mos., Szwedka ż., szwedzkość ż., szwedka ż., szwedzki mrz.

 przym. szwedzki

 przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Szwecyjo

Wiktionary


szwecki

naz­wi­sko


SJP.pl


szwecyjo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Szwe­cja

Wiktionary


szwed

1. klucz na­staw­ny;
2. daw­niej, gwa­ro­wo: duża skwar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. klucz fran­cu­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szwed – czło­wiek na­ro­do­wo­ści szwedz­kiej
  • Szwed – część wsi Ka­dzi­dło
  • Alek­san­der Szwed – pol­ski po­li­tyk
  • Alek­san­dra Szwed – ak­tor­ka
  • Da­riusz Szwed – prze­wod­ni­czą­cy par­tii Zie­lo­ni 2004
  • Fran­ci­szek Szwed – dzia­łacz pol­skie­go ruchu na­ro­do­we­go
  • Paweł Szwed – aktor
  • Rafał Szwed – pił­karz gra­ją­cy na po­zy­cji obroń­cy, jed­no­krot­ny re­pre­zen­tant Pol­ski
  • Sta­ni­sław Szwed – dzia­łacz sa­mo­rzą­do­wy i poseł na sejm w la­tach 1938-39
  • Sta­ni­sław Szwed – poseł na Sejm Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej III i V ka­den­cji
  • Ta­de­usz Szwed – fo­to­graf, fo­to­re­por­ter pra­so­wy
  • To­masz Szwed – pio­sen­karz co­un­try

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szwedziak mos., Szwecja ż., szwedzki m., Szwed m., Szwedka ż., szwedzkość ż., szwedka ż.

 przym. szwedzki

 przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) francuz

Wiktionary


szweda

1. klucz na­staw­ny;
2. daw­niej, gwa­ro­wo: duża skwar­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kon­rad Szwe­da (1912–1988) – ksiądz rzym­sko­ka­to­lic­ki, pu­bli­cy­sta, wię­zień obo­zów kon­cen­tra­cyj­nych
  • Piotr Szwe­da (1933–2008) – ge­ne­rał dy­wiz­ji Woj­ska Pol­skie­go
  • Bog­dan Szwe­da (1967–2019) – pol­ski muzyk blu­e­so­wy, gi­ta­rzy­sta, wo­ka­li­sta i kom­po­zy­tor
  • Ber­nard Szwe­da (ur. 1951) – pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, przed­się­bior­ca, poseł
  • Paweł Szwe­da (ur. 1953) – pol­ski lek­ko­at­le­ta, śred­nio­dy­stan­so­wiec, me­da­li­sta mi­strzostw Pol­ski
  • Wie­sław Szwe­da (ur. 1954) – pol­ski po­li­tyk, eko­no­mi­sta, poseł
  • Ka­ta­rzy­na Szwe­da (ur. 1990) – pol­ska po­et­ka i tłu­macz­ka
  • An­drzej Szwe­da-Le­wan­dow­ski (ur. 1972) – pol­ski bio­log, le­śnik i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Szwed

Wikipedia


szwederowo

Szwe­de­ro­wo (niem. "Schwe­den­berg", "Schwedenhöhe") – jed­nost­ka ur­ba­ni­stycz­na (osied­le) mia­sta Byd­go­szczy, po­ło­żo­na w jego po­łud­nio­wej czę­ści, gra­ni­czą­ca z byd­go­skim mia­stem lo­ka­cyj­nym, druga po For­do­nie pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców.

Wikipedia


szwedka

po­tocz­nie:
1. kula or­to­pe­dycz­na z pod­par­ciem na ło­kieć;
2. ro­dzaj kurt­ki z or­ta­lio­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kula re­ha­bi­li­ta­cyj­na z pod­par­ciem na ło­kieć

 (1.2) pot. ro­dzaj kurt­ki, wia­trów­ki z or­ta­lio­nu ze ścią­ga­cza­mi w pasie i na man­kie­tach

 (1.3) pot. środ. kolej. elek­trycz­ny ze­spół trak­cyj­ny EN57 pro­du­ko­wa­ny w Pol­sce

Wiktionary

Szwed­ka – potok (rów­nież rzeka) w woj. ma­ło­pol­skim prze­bie­ga­ją­cy przez gminy Ry­gli­ce oraz Tu­chów. Ma dłu­gość 22,52 km i zlew­nię o po­wierzch­ni 72,95 km². Szwed­ka jest pra­wo­brzeż­nym do­pły­wem Bia­łej Tar­now­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Antek zła­mał nogę i przez dwa mie­sią­ce cho­dził do szko­ły ze szwed­ką.

 (1.2) Zro­bi­ło się zimno, a ja mia­łam na sobie tylko cien­ką szwed­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfɛtka, AS: šfetka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwedy nmos., Szwedziak mos., Szwecja ż., szwedzki mrz., Szwed mos., Szwedka ż., szwedzkość ż., szwed mrz.

 przym. szwedzki

 przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kula łokciowa

Wiktionary


szwedkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szwedowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Szwe­dow­ski, Szwe­dow­ska – pol­skie naz­wi­sko które w Pol­sce nosi ok. 351 męż­czyzn i 398 ko­biet (stan na li­sto­pad 2011)..

Wikipedia


szwedy

dam­skie spod­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się sze­ro­ki­mi no­gaw­ka­mi i wy­so­kim sta­nem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. odzież. spod­nie z pro­sty­mi, sze­ro­ki­mi no­gaw­ka­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szwe­dy – część wsi Wy­czół­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Pi­szczac
  • Szwe­dy – część wsi Wil­cza Wola w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Dzi­ko­wiec
  • Szwe­dy – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ni­żań­skim, w gmi­nie Ja­ro­cin
  • Szwe­dy – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Słu­pia Ko­nec­ka
  • Szwe­dy − wieś na Lit­wie, w gmi­nie re­jo­no­wej Wilno
  • Szwe­dy – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Plusy.
  • Szwe­dy – dawna wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Pro­zo­ro­ki.
  • Szwe­dy – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wi­lej­skim, w siel­so­wie­cie Osi­po­wi­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie lubię szwe­dów, wolę dzwo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfɛdɨ, AS: šfedy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwedzki mrz., Szwed mos., Szwedziak mos., szwedka ż., Szwedka ż., szwedzkość ż.

 przym. szwedzki

 przysł. szwedzko

Wiktionary


szwedziak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. Szwed

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szwe­dziak przy­wie­zie kla­mo­ty, a ja nie mam dla niego forsy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwed mrz., Szwecja ż., Szwed mos., Szwedka ż., szwedka ż., szwedy nmos., szwedzki m.

 przym. szwedzki

 przysł. po szwedzku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szwed

Wiktionary


szwedzki

zwią­za­ny ze Szwe­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szwe­cją lub Szwe­da­mi, do­ty­czą­cy Szwe­cji lub Szwe­dów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Szwe­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­ma­wia­li po pol­sku, on mówił z za­baw­nym ak­cen­tem, prze­cią­gał niek­tó­re sa­mo­gło­ski, za­czy­na­jąc zda­nia ze szwedz­kim na­my­słem […].

 (1.1) Szwedz­cy na­u­czy­cie­le prze­by­wa­ją w na­szym kraju na za­pro­sze­nie jed­ne­go z li­ce­ów poz­nań­skich.

 (2.1) W Szwe­cji mówi się po szwedz­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfɛt͡sʲci, AS: šfecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwedy nmos., szwed mrz., Szwedziak mos., Szwecja ż., Szwed mos., Szwedka ż., szwedka ż., szwedzkość ż.

 przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary


szwedzko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób szwedz­ki, po szwedz­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sar­ka no­si­ła po mężu szwedz­ko brzmią­ce naz­wi­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwedy nmos., szwedzki mrz., Szwecja ż., Szwed mos., szwed mrz., Szwedka ż., szwedka ż., szwedzkość ż.

 przym. szwedzki

 przysł. po szwedzku

Wiktionary


szwedzkojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem szwedz­kim;
2. na­pi­sa­ny w ję­zy­ku szwedz­kim;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się ję­zy­kiem szwedz­kim


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem szwedz­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem szwedz­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku szwedz­kim

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) We wto­rek na­pły­nę­ła tu dobra wia­do­mość - z Wysp Alandz­kich, au­to­no­micz­ne­go re­gio­nu kraju za­miesz­ka­ne­go przez lud­ność szwedz­ko­ję­zycz­ną, wy­ru­szył do Hel­si­nek tran­sport żyw­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃfɛt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: šfeckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


szwedzkość

→ szwedz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szwedz­kie; szwedz­ki cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Patrz:

szwedzki

Powiązane:

 rzecz. szwedy nmos., szwedzki mrz., Szwecja ż., Szwed mos., szwed mrz., Szwedka ż., szwedka ż.

 przym. szwedzki

 przysł. szwedzko, po szwedzku

Wiktionary


szwej

po­tocz­nie: żoł­nierz za­sad­ni­czej służ­by woj­sko­wej


SJP.pl


szweja

ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych, ży­ją­ca w wo­dach sto­ją­cych i rze­kach za­chod­niej Eu­ro­py; pie­kiel­ni­ca


SJP.pl


szwejk

1. bo­ha­ter po­wie­ści Ja­ros­la­va Haška "Przy­go­dy do­bre­go wo­ja­ka Szwej­ka (pod­czas wojny świa­to­wej)";
2. czło­wiek nie­po­zor­ny, chro­nią­cy się przed biu­ro­kra­cją spry­tem i szy­der­stwem


SJP.pl


szwejkolog

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca przy­gód fik­cyj­nej po­sta­ci Jó­ze­fa Szwej­ka

Wiktionary


szwejkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szwejsować

gwa­ro­wo: spa­wać; szwaj­so­wać


SJP.pl


szwelice

Szwe­li­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Kar­nie­wo.

Wieś du­chow­na po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ma­kow­skim ziemi ró­żań­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W 1785 roku wcho­dzi­ła w skład klu­cza czar­no­stow­skie­go bi­skup­stwa płoc­kie­go.

Wikipedia


szwendanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szwen­dać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szwendać się ndk., poszwendać się dk.

Wiktionary


szwendanina

po­tocz­nie: szwen­da­nie się


SJP.pl


szwendać

szwen­dać się - cho­dzić, jeź­dzić w różne miej­sca bez celu; wa­łę­sać się, włó­czyć się


SJP.pl


szwenk

szyb­ki obrót ka­me­ry fil­mo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. film. szyb­ki obrót ka­me­ry fil­mo­wej lub te­le­wi­zyj­nej w cza­sie fil­mo­wa­nia, umoż­li­wia­ją­cy po­ka­za­nie rów­no­czes­nych mo­men­tów akcji lub zwró­ce­nie uwagi widza na pewne szcze­gó­ły;

Wiktionary

Szwenk (z schwen­ken „od­chy­lać, wy­wi­jać, zmie­niać kie­ru­nek”) – zwrot uży­wa­ny w żar­go­no­wej ter­mi­no­lo­gii fil­mo­wej.

Od tego słowa po­cho­dzi żar­go­no­we okre­śle­nie ope­ra­to­ra ka­me­ry – szwen­kier.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­pierw pa­no­ram­ka, potem bliż­sze plany. Szwenk, szwenk. A potem śnia­da­nie…

Wiktionary


szwenkier

asy­stent ka­me­rzy­sty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ope­ra­tor ka­me­ry fil­mo­wej

Wiktionary


szwert

szwer­ta; ru­cho­ma deska lub płyta opu­szcza­na do wody przez szpa­rę w kilu łodzi ża­glo­wej w celu po­więk­sze­nia bocz­ne­go oporu wody


SJP.pl


szwerta

szwert; ru­cho­ma deska lub płyta opu­szcza­na do wody przez szpa­rę w kilu łodzi ża­glo­wej w celu po­więk­sze­nia bocz­ne­go oporu wody


SJP.pl


szwestera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sio­stra

Wiktionary


szweykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szwicować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Lwów, Cie­sza­nów., także. środ. prze­stęp. pra­co­wać cięż­ko, w pocie czoła

 (1.2) gw-pl|Śląsk, Lwów. pocić się

 (1.3) gw-pl|Lwów. mę­czyć się

 (1.4) środ. prze­stęp. i więz. prze­by­wać w aresz­cie

 (1.5) daw. garb. trzy­mać skórę w za­pa­ro­wa­nym po­mie­szcze­niu w celu ułat­wie­nia usu­nię­cia z niej wło­sów

 (1.6) gw-pl|Cie­sza­nów. żyć w bie­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) środ. prze­stęp. Two­rząc ty­sią­ce miejsc pracy, zwa­bił­by Ukra­iń­ców go­to­wych szwi­co­wać za pół ceny, bu­lił­by im jedną czwar­tą albo je­szcze mniej.

 (1.4) — Ile szwi­co­wa­łeś?
— Dwa lata.
— Za co?
— Takie tam. Ling ze­co­wa­łem. A zresz­tą, znasz ko­deks? Z pa­ra­gra­fu 257 — podał jej do­ku­ment stwier­dza­ją­cy zwol­nie­nie z wię­zie­nia
.

 (1.4) Pi­ła­ci wy­mie­rzy­li im 4 łok­cie, ale szta­ma­ki wyr­wa­li z kwa­czu przez lipko, bo bina Józka spo­ru­to­wa­ła, gdzie szwi­cu­ją i dzia­ko­wa­ła im w bart­ku igłę i kro­ple na ząb, którą prze­maj­chro­wa­li siat­kę w lipku i bry­knę­li do War­sza­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwic mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) war. świcować

 (1.6) biedować

Wiktionary


szwiec

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. śrpol. szewc

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfʲjɛt͡s, AS: šfʹi ̯ec

Wiktionary


szwieciech

imię mę­skie


SJP.pl


szwigermatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. te­ścio­wa

Wiktionary


szwigerojciec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. teść

Wiktionary


szwigrowie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. te­ścio­wie

Wiktionary


szwindel

prze­kręt, oszu­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nie­ucz­ci­wy in­te­res

Wiktionary

Szwin­del (ang. "Swind­le") – ka­na­dyj­sko-ame­ry­kań­ska ko­me­dia przy­go­do­wa z 2013 roku, na­pi­sa­na przez Eric Fre­i­se­ra, Billa Motza i Boba Rotha oraz wy­re­ży­se­ro­wa­na przez Jo­nat­ha­na Judge'a. Wy­pro­du­ko­wa­ny przez Pa­ci­fic Bay En­ter­ta­in­ment i Nic­ke­lo­de­on Pro­duc­tions. Film jest luźno opar­ty na książ­ce Gor­do­na Kor­ma­na "Swind­le" wy­da­nej w 2008 roku. Głów­ne role w fil­mach za­gra­li Noah Craw­ford, Chris O’Neal, Jen­net­te McCurdy, Noah Munck, Aria­na Gran­de i Ciara Bravo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakiś w tym szwin­del, mój panie, musi być.

 (1.1) Żył w świe­cie, w któ­rym oszu­stwa, pod­stęp­ne ban­kruct­wa, plaj­ta­aj­ty, wszel­kie­go ro­dza­ju szwind­le, wy­zysk – były chle­bem co­dzien­nym, wszy­scy się tym ła­ko­mie kar­mi­li (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃfʲĩndɛl, AS: šfʹĩndel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwindlowanie n.

:: zdrobn. szwindelek m.

 czas. szwindlować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cygaństwo, granda, kanciarstwo, kancik, kant, krętactwo, krętanina, macherka, macherstwo, machloja, machlojka, matactwo, oszustwo, przekręt, przewałka, przewalanka, szacherka, szachrajstwo, szalbierstwo, szarlataństwo, szarlataneria, szwindelek

Wiktionary


szwindelek

zdrob­nie­nie od: szwin­del


SJP.pl


szwindlarz

ten, kto robi szwind­le; oszust, sza­chraj


SJP.pl


szwob

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­gard. szwab, szkop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ent. czar­ny ka­ra­luch

Wiktionary


szwoczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. kraw­co­wa

Wiktionary


szwoleżer

1. fran­cu­ski żoł­nierz lek­kiej ka­wa­le­rii od XVI do XIX wieku;
2. pol­ski żoł­nierz ka­wa­le­rii w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pol­ski żoł­nierz gwar­dii pod do­wództ­wem Na­po­le­o­na

 (1.2) czło­nek for­ma­cji woj­sko­wej lek­kiej ka­wa­le­rii;

Wiktionary


szwong

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. za­mach, ro­zbieg

Wiktionary


szwung

gwa­ro­wo, po­tocz­nie: zapał, en­tuz­jazm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. pęd, zapał, ener­gia do dzia­ła­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) werwa

Wiktionary


szwungszajba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. koło za­ma­cho­we

Wiktionary


szwy

1. chi­rur­gicz­ny spo­sób opa­trze­nia rany;
2. miej­sce złą­cze­nia nićmi ka­wał­ków tka­ni­ny;
3. miej­sce ze­spo­le­nia dwóch kości tkan­ką łącz­ną;
4. po­łą­cze­nie brze­gów przed­mio­tów me­ta­lo­wych po­przez spa­wa­nie lub ni­to­wa­nie


SJP.pl


szwyc

krowa ho­do­wa­na na te­re­nach al­pej­skich


SJP.pl


szwyce

krowa ho­do­wa­na na te­re­nach al­pej­skich


SJP.pl


szwycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Schwy­zem, do­ty­czą­cy Schwy­zu, po­cho­dzą­cy ze Schwy­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Schwyz mrz., szwyc mzw.

Wiktionary


szwylówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. kubek z wodą do wyt­wa­rza­nia pary przez po­la­nie go­rą­cych rusz­tów w pie­kar­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃfɨˈlufka, AS: šfylufka

Wiktionary


szwyncka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wa­ga­ry

Wiktionary


szwyćcy

za­i­mek nie­o­kre­ślo­ny, od­po­wia­da­ją­cy ro­dza­jo­wi mę­sko­o­so­bo­we­mu

 (1.1) stpol. wszy­scy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Amen tako Bog daj, / By­chom szli szwyć­cy w raj.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wszyscy

Wiktionary


szwóng

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. roz­pęd

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szwóngować ndk.

Wiktionary


szwóngować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dzia­łać, funk­cjo­no­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwóng m.

Wiktionary


szyb

1. w bu­dow­nict­wie: obu­do­wa­ny lub nie­o­bu­do­wa­ny pio­no­wy kanał, w któ­rym po­ru­sza się dźwig; szacht win­do­wy, wieża wy­cią­go­wa;
2. w gór­nict­wie: pio­no­we lub po­chy­łe wy­ro­bi­sko, pro­wa­dzą­ce z po­wierzch­ni do złoża w głąb ziemi, wy­po­sa­żo­ne w róż­ne­go ro­dza­ju urzą­dze­nia do opu­szcza­nia i wy­wo­że­nia na po­wierzch­nię gór­ni­ków, wy­do­by­wa­nia ko­pa­lin, od­wad­nia­nia złoża, prze­wie­trza­nia ko­pal­ni itp.; szacht;
3. w gór­nict­wie: otwór wiert­ni­czy przy­go­to­wa­ny do wy­do­by­wa­nia ropy naf­to­wej (szyb naf­to­wy) lub do ek­splo­a­ta­cji gazu ziem­ne­go (szyb ga­zo­wy); od­wiert;
4. w tech­ni­ce: wnę­trze wiel­kie­go pieca hut­ni­cze­go; szacht;
5. daw­niej: ko­pal­nia;
6. daw­niej: la­ta­wiec (za­baw­ka dzie­cię­ca);
7. daw­niej: le­ce­nie, la­ta­nie; lot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pio­no­wy sztucz­ny kanał w ziemi, bu­dyn­ku, itp.

 (1.2) górn. szyb (1.1) wraz z in­sta­la­cją na­ziem­ną, nie­zbęd­ną do pro­wa­dze­nia wy­do­by­cia lub in­nych po­dziem­nych prac

 (1.3) pio­no­wa ko­mo­ra grzej­na pieca

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: szyba

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szyb (gór­nict­wo)
  • szyb (w bu­dyn­kach)
  • szyb naf­to­wy
  • Szyb – skała w Gó­rach Zło­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɨp, AS: šyp

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szybowy

 rzecz. szybowy mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) daw. szachta

Wiktionary


szyba

płyta ze szkła przy­mo­co­wy­wa­na do ramy lub uchwy­tu, wsta­wia­na zwy­kle w okno lub drzwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) płyta ze szkła;

Wiktionary

Szyba – przez­ro­czy­sta tafla, zwy­kle szkla­na, przy­mo­co­wa­na do ramy lub uchwy­tu. Naj­czę­ściej umie­szcza­na w oknie bądź w drzwiach.

Dawna me­to­da wyt­wa­rza­nia szyb okien­nych.

Tech­ni­ka wyt­wa­rza­nia cien­kich, pła­skich szyb okien­nych zo­sta­ła udo­sko­na­lo­na w XIV wieku we fran­cu­skiej Nor­man­dii. Rze­mieśl­ni­cy wyd­mu­chi­wa­li wów­czas po­je­dyn­cze szyby, zwane go­mół­ka­mi szkla­ny­mi. Wy­traw­ny szklarz był w sta­nie wyd­mu­chać około tu­zi­na szyb dzien­nie i dla­te­go w śred­nio­wie­czu szkla­ne okna były kosz­tow­nym luk­su­sem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Razem z tatą ro­bi­łem ramki do szyb.

 (1.1) Jadąc wczo­raj sa­mo­cho­dem przez War­sza­wę po­dzi­wia­łem jej uroki tylko przez szybę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨba, AS: šyba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szybka ż., szybeczka ż.

 przym. szybowy

Wiktionary


szybalski

naz­wi­sko


SJP.pl


szybciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szyb­ko


SJP.pl


szybciorem

po­tocz­nie: bar­dzo szyb­ko, bły­ska­wicz­nie; bie­giem, bie­gu­siem, mi­giem, mi­gu­siem


SJP.pl


szybciuteńki

zdrob­nie­nie od: szyb­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: szyb­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨpʲt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: šypʹćutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szybki, szybciutki

 przysł. szybko, szybciutko, szybciuteńko

 temsłow. szybko-

Wiktionary


szybciutki

zdrob­nie­nie od: szyb­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: szyb­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgło­szeń było po­dob­no tak wiele, że ich licz­ba gro­zi­ła pa­ra­li­żem po­li­cji, więc pań­stwo wy­ka­za­ło się spraw­no­ścią le­gis­la­cyj­ną i szyb­ciut­ka no­we­la usta­wy już obo­wią­zu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨpʲˈt͡ɕutʲci, AS: šypʹćutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szybki, szybciuteńki

 przysł. szybko, szybciutko, szybciuteńko

 temsłow. szybko-

Wiktionary


szybeczka

zdrob­nie­nie od: szyba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szyb­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɛt͡ʃka, AS: šybečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyba ż., szybka ż.

 przym. szybowy

Wiktionary


szybenicki

przy­miot­nik od: Szy­be­nik (mia­sto w Chor­wa­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szy­be­ni­kiem, do­ty­czą­cy Szy­be­ni­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szybenik mrz.

Wiktionary


szybenik

mia­sto w Chor­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Chor­wa­cji, w środ­ko­wej Dal­ma­cji;

Wiktionary

Szy­be­nik ( Šibenik, Se­be­ni­co, Si­ben­ning, Sze­be­ni­kó) – mia­sto w Chor­wa­cji, sto­li­ca żu­pa­nii szy­be­nic­ko-kniń­skiej. Jest po­ło­żo­ne w środ­ko­wej Dal­ma­cji, nad uj­ściem rzeki Krka do Morza Adria­tyc­kie­go. W 2021 roku li­czy­ło 31 115 miesz­kań­ców.

Szy­be­nik jest po­li­tycz­nym, kul­tu­ral­nym, ko­mu­ni­ka­cyj­nym i tu­ry­stycz­nym cen­trum swo­je­go re­gio­nu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szybenicki

Wiktionary


szyber

1. za­su­wa do re­gu­la­cji ciągu po­wie­trza w ko­mi­nie;
2. typ za­su­wa­nych drzwi­czek pieca;
3. ło­pa­ta o dłu­gim trzon­ku słu­żą­ca do wkła­da­nia pie­czy­wa do pieca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­su­wa w ko­mi­nie re­gu­lu­ją­ca prze­pływ po­wie­trza

 (1.2) za­su­wa­ne drzwicz­ki w piecu

 (1.3) ło­pa­ta do wsu­wa­nia do pieca pie­czy­wa

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. techn. za­su­wa, ry­giel

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨbɛr, AS: šyber

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) gw. Górny Śląsk sziber

Wiktionary


szyberdach

okno w dachu sa­mo­cho­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. ro­dzaj okna za­in­sta­lo­wa­ne­go w dachu sa­mo­cho­du;

Wiktionary

Szy­ber­dach – ro­dzaj okna za­in­sta­lo­wa­ne­go w dachu sa­mo­cho­du.

Szy­ber­dach – ro­dzaj ot­wo­ru w dachu sa­mo­cho­du wy­po­sa­żo­ne­go w uchyl­ną lub prze­su­wa­ną klapę ( Schie­ber – suwak, od schie­ben – prze­su­wać). Nazwa nie po­cho­dzi od słowa szyba, lecz od szy­ber. Szy­ber­dach może być uchy­la­ny do góry, prze­su­wa­ny ku ty­ło­wi po­ja­zdu lub łą­czyć obie te funk­cje. Sto­so­wa­ny jest w celu do­dat­ko­wej wen­ty­la­cji wnę­trza i po­pra­wy kom­for­tu ter­micz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zam­knij szy­ber­dach, za­czy­na padać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɛrdax, AS: šyberdaχ

Wiktionary


szybiak

naz­wi­sko


SJP.pl


szybik

małe wy­ro­bi­sko gór­ni­cze słu­żą­ce do roz­poz­na­wa­nia złoża przez po­szu­ki­wa­czy


SJP.pl

Szy­bik – ro­dzaj wy­ro­bi­ska gór­ni­cze­go swoją bu­do­wą przy­po­mi­na szyb, jed­nak nie łączy wy­ro­bisk po­dziem­nych z po­wierzch­nią, lecz po­szcze­gól­ne po­zio­my ko­pal­ni ze sobą. Ist­nie­nie szy­bi­ków było uza­sad­nio­ne przez ogra­ni­czo­ną dłu­gość lin sto­so­wa­ną w pier­wszych urzą­dze­niach wy­cią­go­wych, jak np. w kie­ra­tach kon­nych. Za­da­niem szy­bi­ków było więc umoż­li­wie­nie gór­ni­kom ek­splo­a­ta­cji złoża znaj­du­ją­ce­go się poza za­się­giem ma­szyn wy­cią­go­wych.

Wikipedia


szybilski

naz­wi­sko


SJP.pl


szybiński

naz­wi­sko


SJP.pl


szybka

nie­wiel­ka szyba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała szyba

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: szyb­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szyb­ka – część mia­sta Ra­dzie­jów
  • Szyb­ka – część wsi Czo­łó­wek w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Ra­dzie­jów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɨpka, AS: šypka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybeczka ż., szyba ż., szybowy mos.

 przym. szybowy

Wiktionary


szybki

1. pręd­ki;
2. niez­włocz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­ru­sza­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się z dużą pręd­ko­ścią

 (1.2) po­ko­nu­ją­cy dużą od­le­głość w krót­kim cza­sie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. i M., B., W. lm. od: szyb­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ten sa­mo­chód jest bar­dzo szyb­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨpʲci, AS: šypʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkość ż.

 przym. szybciutki, szybciuteńki

 przysł. szybko, szybciutko, szybciuteńko

 temsłow. szybko-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prędki, ekspresowy

Wiktionary


szybko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z dużą pręd­ko­ścią

 (1.2) tak, że po­ko­nu­je dużą od­le­głość w krót­kim cza­sie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: szyb­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla szcze­niąt ko­niecz­ne jest roz­po­czę­cie po­bie­ra­nia mleka jak naj­szyb­ciej po po­ro­dzie.

 (1.1) Le­karz musi szyb­ko po­dej­mo­wać de­cyz­je.

 (1.1) Rób to szyb­ciej! – krzy­knął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨpkɔ, AS: šypko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkość ż.

 przym. szybki, szybciutki, szybciuteńki

 przysł.

:: zdrobn. szybciutko, szybciuteńko

 temsłow. szybko-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prędko, migiem, z górki na pazurki, przest. rychło; gw. Śląsk Cieszyński ań-cwaj, hóne, hónym

Wiktionary


szybko-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wsza część wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­ca, że to, co jest naz­wa­ne dru­gim czło­nem, jest szyb­kie lub szyb­ko wy­ko­ny­wa­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) szyb­ko- + bież­ny → szyb­ko­bież­ny

 (1.1) szyb­ko- + schnąć → szyb­kosch­ną­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkość ż.

 przym. szybki, szybciutki, szybciuteńki

 przysł. szybko, na szybko, szybciutko, szybciuteńko

Wiktionary


szybkobiegaczka

→ szyb­ko­bie­gacz


SJP.pl

Patrz:

szybkobiegacz

szybkobieżnia

rzad­ko: szyb­ko­bież­na po­wierzch­nia


SJP.pl


szybkobieżniak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) pot. tram­waj szyb­ko­bież­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkobieżność

 przym. szybkobieżny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tramwaj szybkobieżny

Wiktionary


szybkobieżny

mo­gą­cy roz­wi­jać dużą pręd­kość


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o po­ja­zdach, urzą­dze­niach: mo­gą­cy roz­wi­jać dużą pręd­kość

 (1.2) o ma­szy­nach: ma­ją­cy dużą pręd­kość obro­to­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z trzech bu­dyn­ków, które są wła­śnie w trak­cie re­a­li­za­cji, dwa będą czte­ro­kon­dy­gna­cyj­ne, a jeden ośmio­pię­tro­wy. W naj­wyż­szym bu­dyn­ku za­in­sta­lo­wa­na zo­sta­nie szyb­ko­bież­na winda.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkobieżniak m.

Wiktionary


szybkokurczliwy

taki, który szyb­ko się kur­czy


SJP.pl


szybkonogi

taki, który szyb­ko biega; chy­żo­no­gi


SJP.pl


szybkoobrotowy

mo­gą­cy roz­wi­jać dużą pręd­kość obro­to­wą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy szyb­kie obro­ty, szyb­ko wi­ru­ją­cy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wysokoobrotowy

Wiktionary


szybkoschnący

taki, który szyb­ko schnie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chem. o far­bach, la­kie­rach: taki, który szyb­ko schnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłam w dro­ge­rii i ku­pi­łam szyb­kosch­ną­cy la­kier do paz­nok­ci.

Wiktionary


szybkoskrzydły

rzad­ko: szyb­ko fru­wa­ją­cy, la­ta­ją­cy


SJP.pl


szybkostrzelność

cecha broni pal­nej okre­śla­ją­ca licz­bę moż­li­wych do od­da­nia strza­łów w jed­nost­ce czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. licz­ba strza­łów moż­li­wa do od­da­nia z broni w danej jed­nost­ce czasu;

Wiktionary

Szyb­ko­strzel­ność – licz­ba strza­łów, jaką dana broń palna może oddać w ciągu okre­ślo­ne­go czasu (naj­czę­ściej mi­nu­ty).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­nad­to, jak na śred­ni moź­dzierz przy­sta­ło, cha­rak­te­ry­zu­je się on wy­so­ką szyb­ko­strzel­no­ścią na po­zio­mie 20 strz./min.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szybkostrzelny

Wiktionary


szybkostrzelny

taki, z któ­re­go można oddać dużą licz­bę strza­łów w jed­nost­ce czasu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o broni pal­nej: mo­gą­cy dać dużą licz­bę strza­łów w okre­ślo­nej, krót­kiej jed­nost­ce czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wą­skim fi­na­le pi­sto­le­tu szyb­ko­strzel­ne­go wy­stą­pił mistrz świa­ta Krzysz­tof Ku­char­czyk z szan­sa­mi na medal (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkostrzelność ż.

Wiktionary


szybkowar

urzą­dze­nie do szyb­kie­go go­to­wa­nia po­traw pod ci­śnie­niem


SJP.pl

Szyb­ko­war – szczel­ny gar­nek, w któ­rym w cza­sie go­to­wa­nia po­traw na­stę­pu­je wzrost ci­śnie­nia. Po­wo­du­je to wzrost tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia wody i przy­spie­sze­nie pro­ce­su go­to­wa­nia.

Wikipedia


szybkowiążący

taki, który szyb­ko wiąże (np. klej)


SJP.pl


szybkozamykacz

za­cisk umoż­li­wia­ją­cy szyb­ki mon­taż i de­mon­taż kół bez uży­cia śrub


SJP.pl

Szyb­ko­za­my­kacz (za­cisk mi­moś­ro­do­wy) – część ro­we­ro­wa za­stę­pu­ją­ca zwy­kłe mo­co­wa­nie na śruby. Uży­wa­na w pia­stach i wspor­ni­kach pod­sio­dło­wych. Poz­wa­la na szyb­szą i łat­wiej­szą wy­mia­nę kół lub re­gu­la­cję wy­so­ko­ści sio­deł­ka bez po­trze­by uży­cia spe­cja­li­stycz­nych klu­czy, choć z in­ne­go punk­tu wi­dze­nia poz­wa­la też na łat­wiej­szą ich kra­dzież.

Wikipedia


szybkozmienny

1. taki, który ulega szyb­kim zmia­nom;
2. o urzą­dze­niach: re­je­stru­ją­cy szyb­kie zmia­ny zja­wisk fi­zycz­nych


SJP.pl


szybkozłącze

ro­dzaj złą­cza hy­dra­u­licz­ne­go


SJP.pl


szybkozłączka

ro­dzaj złącz­ki do kabli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fot. pla­sti­ko­wy lub me­ta­lo­wy ele­ment przy­krę­ca­ny od spodu do apa­ra­tu, a na­stęp­nie za­trza­ski­wa­ny w gło­wi­cy sta­ty­wu

Wiktionary

Szyb­ko­złącz­ka, szyb­ko­złą­cze – ro­dzaj po­łą­cze­nia, które umoż­li­wia łatwe i szyb­kie po­łą­cze­nie prze­wo­du z za­wo­rem lub dwóch prze­wo­dów. Ro­złą­cze­nie i po­łą­cze­nie nie wy­ma­ga uży­cia do­dat­ko­wych na­rzę­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej gu­bio­ny­mi przez fo­to­gra­fów ele­men­ta­mi są de­kiel­ki i szyb­ko­złącz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨpkɔˈzwɔ̃n͇t͡ʃka, AS: šypkozu̯õṇčka

Wiktionary


szybkozłączny

umoż­li­wia­ją­cy szyb­kie łą­cze­nie i ro­złą­cza­nie ele­men­tów


SJP.pl


szybkościomierz

prze­sta­rza­le: mier­nik pręd­ko­ści; pręd­ko­ścio­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru szyb­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa­na­ście cy­lin­drów fer­ra­ri 410 pra­co­wa­ło nadal bez­gło­śnie, choć strzał­ka szyb­ko­ścio­mie­rza prze­kra­cza­ła cyfrę sto dwa­dzie­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨpkɔˈɕt͡ɕɔ̃mʲjɛʃ, AS: šypkośćõmʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prędkościomierz

Wiktionary


szybkościowiec

1. osoba pra­cu­ją­ca bar­dzo szyb­ko i wy­daj­nie; przo­dow­nik pracy;
2. spor­to­wiec, któ­re­go naj­moc­niej­szą stro­ną jest szyb­kość


SJP.pl


szybkościowy

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wy­so­ką szyb­ko­ścią; dzia­ła­ją­cy szyb­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨpkɔˈɕt͡ɕɔvɨ, AS: šypkośćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybkość ż., szybkościowość ż., szybkościowiec m.

 przysł. szybkościowo

Wiktionary


szybkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cha­rak­te­ry­zu­ją­ca obiek­ty po­ru­sza­ją­ce się szyb­ko lub dzie­ją­ce się szyb­ko

 (1.2) fiz. war­tość ska­lar­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca ruch i pręd­kość;

Wiktionary

Szyb­kość – ter­min nie­jed­noz­nacz­ny okre­śla­ją­cy tempo zmian w cza­sie lub wiel­kość fi­zycz­ną.

Przy­kła­dy sto­so­wa­nia ter­mi­nu "szyb­kość":

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak mogę zwięk­szyć szyb­kość czy­ta­nia?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨpkɔɕt͡ɕ, AS: šypkość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szybki, szybkościowy

 przysł. szybko

 temsłow. szybko-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prędkość; przest. chyżość, chybkość, bystrość, rączość, szparkość, śmigłość, wartkość

Wiktionary


szybolet

hasło roz­poz­naw­cze za­wie­ra­ją­ce wy­ra­zy lub zgło­ski, któ­rych cu­dzo­zie­miec nie po­tra­fi wy­mó­wić; szi­bo­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hasło roz­poz­naw­cze uło­żo­ne tak, by za­wie­ra­ło zgło­ski, któ­rych nie po­tra­fi po­praw­nie wy­po­wie­dzieć cu­dzo­zie­miec;

Wiktionary

Szy­bo­let ( ‏שִׁבֹּלֶת‎) – znak roz­poz­naw­czy, czę­sto wyraz lub hasło za­wie­ra­ją­ce cha­rak­te­ry­stycz­ną dla da­ne­go ję­zy­ka gło­skę, któ­rej cu­dzo­zie­miec, obcy nie po­tra­fi wy­mó­wić.

Hi­sto­rycz­nie w ję­zy­ku he­braj­skim słowo "szibbōlet", oz­na­cza­ją­ce „po­wódź”, „stru­mień” lub „kłos”, było wy­ma­wia­ne ina­czej przez Gi­le­ad­czy­ków i Efra­i­mi­tów, co poz­wa­la­ło na łatwe odróż­nie­nie przed­sta­wi­cie­li tych dwóch nacji i wy­mor­do­wa­nie Efra­i­mi­tów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szyboletowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szibolet

Wiktionary


szybowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szy­bo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szybować ndk.

 rzecz. szybownik mos.

Wiktionary


szybować

po­ru­szać się w po­wie­trzu, latać bez uży­cia na­pę­du


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) lotn. latać szy­bow­cem

 (1.2) uno­sić się w po­wie­trzu jak szy­bo­wiec, wy­ko­rzy­stu­jąc prądy wzno­szą­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɔvat͡ɕ, AS: šybovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybowanie n., szybowiec m., szybownictwo n., szybownik m., szybowniczka ż.

 czas. poszybować

 przym. szybowcowy, szybowniczy

Wiktionary


szybowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik;

Wiktionary

Szy­bo­wi­ce ( Schnel­le­wal­de) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi prud­nic­kiej. Po­ło­żo­na jest na po­gra­ni­czu Gór Opaw­skich i Ob­ni­że­nia Prud­nic­kie­go, bę­dą­ce­go czę­ścią Ni­zi­ny Ślą­skiej. Prze­pły­wa przez nią stru­ga Po­to­czy­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ko­lo­ka­cje miej­sco­wość|D=Szy­bo­wic|Ms=Szy­bo­wi­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szybowicki

Wiktionary


szybowiec

sta­tek po­wietrz­ny po­ru­sza­ją­cy się w po­wie­trzu bez uży­cia na­pę­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sa­mo­lot bez włas­ne­go na­pę­du, utrzy­mu­ją­cy się dzię­ki wstę­pu­ją­cym prą­dom po­wie­trza od­dzia­łu­ją­cym na skrzy­dła;

Wiktionary

Szy­bo­wiec – sta­tek po­wietrz­ny cięż­szy od po­wie­trza (ae­ro­dy­na), o sta­łych po­wierzch­niach no­śnych, zdol­ny do dłu­gotr­wa­łe­go lotu śliz­go­we­go bez uży­cia włas­ne­go na­pę­du. Nie jest na­pę­dza­ny sil­ni­kiem, a uzy­sku­je swoją siłę nośną w locie głów­nie na sku­tek zja­wisk ae­ro­dy­na­micz­nych wy­stę­pu­ją­cych na jego po­wierzch­niach, po­zo­sta­ją­cych w niez­mien­nym po­ło­że­niu pod­czas usta­lo­nych wa­run­ków lotu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɔvʲjɛt͡s, AS: šybovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szybownik m., szybowniczka ż., szybowisko n., szybownictwo n.

 czas. szybować, poszybować

 przym. szybowcowy, szybowniczy

Wiktionary


szybowisko

lot­ni­sko szy­bow­co­we


SJP.pl

Szy­bo­wi­sko – lot­ni­sko przez­na­czo­ne do star­tów i lą­do­wań szy­bow­ców. Mogą z niego ko­rzy­stać także lek­kie sa­mo­lo­ty pa­sa­żer­skie. Klu­czo­wą rolę przy wy­bo­rze miej­sca na szy­bo­wi­sko od­gry­wa­ją wa­run­ki te­re­no­we i ter­micz­ne, które w jak naj­więk­szym stop­niu po­win­ny sprzy­jać lotom na szy­bow­cach.

Wikipedia


szybownictwo

1. bu­do­wa­nie szy­bow­ców;
2. la­ta­nie szy­bow­ca­mi


SJP.pl

Szy­bow­nict­wo – dy­scy­pli­na lot­nict­wa spor­to­we­go wy­ko­ny­wa­na na szy­bow­cach.

Wikipedia


szybowniczka

→ szy­bow­nik


SJP.pl

Patrz:

szybownik

szybownik

kon­struk­tor lub pilot szy­bow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lotn. lot­nik szy­bow­co­wy

Wiktionary

Szy­bow­nik ("Di­plo­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny kol­cza­ków (Echi­my­i­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kol­cza­ko­wa­tych (Echi­my­i­dae).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szybowiec mrz., szybowanie n., poszybowanie n., szybownictwo n.

:: fż. szybowniczka ż.

 czas. szybować ndk., poszybować dk.

 przym. szybowcowy, szybowniczy

Wiktionary


szybowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szybowy

1. zwią­za­ny z szy­bem, np. piec szy­bo­wy, wieża szy­bo­wa;
2. zwią­za­ny z szybą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z szy­bem, do­ty­czą­cy szybu

 (1.2) zwią­za­ny z szybą, do­ty­czą­cy szyby

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) górn. gór­nik ła­du­ją­cy wózki z urob­kiem do szybu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈbɔvɨ, AS: šybovy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1, 2.1)

 rzecz. szyb m.

 (1.2)

 rzecz. szyba ż., szybka ż., szybeczka ż.

Wiktionary


szybrowy

1. w że­glar­stwie: miecz szy­bro­wy - ru­cho­my płat nośny poz­wa­la­ją­cy na sku­tecz­ną że­glu­gę na kur­sach ostrych;
2. → szy­ber


SJP.pl

Patrz:

szyber

szybszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szyb­ki


SJP.pl


szyc

1. wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl


szyce

1. wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szyce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, sie­dzi­ba gminy Wiel­ka Wieś
  • Szyce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Pi­li­ca
  • Szyce – dawna gro­ma­da
  • Szyce – agro­mi­stecz­ko w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Jody

Wikipedia


szych

nić ba­weł­nia­na owi­nię­ta me­ta­lo­wym dru­ci­kiem, uży­wa­na do haf­to­wa­nia


SJP.pl


szycha

dy­gni­tarz, ważna oso­bi­stość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zgrub. od szysz­ka

 (1.2) pot. osoba bar­dzo ważna i wpły­wo­wa, na wy­so­kim sta­no­wi­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Cze­sław od lat był wiel­ką szy­chą w mi­ni­ster­stwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨxa, AS: šyχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyszunia ż., szyszka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. gruba ryba, fisz/fisza, figura, oficjel, rekin, szyszka, ważniak; przest. oficjał; dostojnik, dygnitarz, notabl, prominent, VIP

Wiktionary


szychowiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Julia Szy­cho­wiak − pol­ska po­et­ka
  • Mirka Szy­cho­wiak − pol­ska po­et­ka

Wikipedia


szychowice

Szy­cho­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Mir­cze.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Mir­cze. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 512 miesz­kań­ców i była czwar­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


szychowo

Szy­cho­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Ko­wa­le­wo Po­mor­skie.

W cza­sach krzy­żac­kich na­le­ża­ło do kom­tur­stwa ko­wa­lew­skie­go. Zwane było Schi­chau i Se­y­kaw.

W 1885 roku wieś za­miesz­ki­wa­ło 113 osób, w więk­szo­ści ka­to­li­ków.

Wikipedia


szychowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Szy­chow­ski (1890–1970), in­ży­nier, ofi­cer sa­pe­rów Armii Im­pe­rium Ro­syj­skie­go, ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go
  • Artur Szy­chow­ski (1979–), ka­ra­te­ka, kick-boxer w for­mu­le w for­mu­le K-1, re­pre­zen­tant Pol­ski, tre­ner spor­tów walki
  • Dawid Szy­chow­ski (1982-), pol­ski rabin. Od wrze­śnia 2015 rabin Łodzi
  • Jan Szy­chow­ski (1890–1960), pol­ski emi­grant w Ar­gen­ty­nie, wy­na­laz­ca i za­ło­ży­ciel przed­się­bior­stwa pro­du­ku­ją­ce­go yerba mate Aman­da
  • Ju­lian Szy­chow­ski (1876–1951), ad­wo­kat, se­na­tor w II RP, ho­no­ro­wy oby­wa­tel Gru­dzią­dza
  • Kon­rad Szy­chow­ski (1986-), pol­ski na­u­ko­wiec, spe­cja­li­zu­ją­cy się w ne­u­ro­bio­lo­gii, ne­u­ro­tok­sy­ko­lo­gii i bio­lo­gii ko­mór­ki

Wikipedia


szychowy

przy­miot­nik od: szych


SJP.pl


szychta

1. zmia­na ro­bo­cza w ko­pal­ni
2. daw­niej: war­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środ. górn. czas pracy jed­nej zmia­ny gór­ni­ków w ko­pal­ni

 (1.2) środ. górn.

 (1.4) przest. stos bali, desek ukła­da­nych koń­ca­mi na krzyż

 (1.5) przest. ku­glarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po skoń­czo­nej szych­cie gór­ni­cy posz­li na piwo.

 (1.2) Kiedy Gust­lik miał uro­dzi­ny, cała szych­ta odś­pie­wa­ła mu „Sto lat”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨxta, AS: šyχta

Wiktionary


szyciaczuang

mia­sto w Chi­nach; Shi­jiaz­hu­ang


SJP.pl


szycie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szyć., nazwa czyn­no­ści

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szyć., nazwa efek­tu czyn­no­ści

Wiktionary

Szy­cie – spo­sób łą­cze­nia mięk­kich ma­te­ria­łów (tka­nin, skór) za po­mo­cą igły i nici. Tech­ni­ka ta znana jest czło­wie­ko­wi od cza­sów pa­le­o­li­tu (30 tys. lat p.n.e.) i po­prze­dzi­ła tka­nie.

Naj­czę­ściej sto­su­je się szy­cie ma­szy­no­we, np. w prze­my­śle odzie­żo­wym, a także przy pro­duk­cji żagli, po­ście­li, za­słon itp. Szy­cie ręcz­ne spo­ty­ka się coraz rza­dziej w go­spo­dar­stwach do­mo­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɨt͡ɕɛ, AS: šyće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uszycie n., zszywacz mrz., podszywanie n., naszywka ż., szydło n., szydełko n., szydełkowanie n., szew m., szewek m., szwalnia ż., szwaczka ż., szwacz m.

 czas. szyć ndk., wyszywać ndk., zszywać ndk., zaszywać ndk., przyszywać ndk., doszywać ndk., szydełkować ndk.

 przym. szwalniczy, szwaczy, szydełkowy

Wiktionary


szyda

naz­wi­sko


SJP.pl


szydera

po­tocz­nie: szy­der­stwo;
1. żart, w któ­rym ktoś jest wyk­pi­wa­ny, ośmie­sza­ny; drwi­na, kpina;
2. żar­to­wa­nie, na­śmie­wa­nie się z kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szy­der­stwo

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. drwi­na, kpina, im­pre­za sa­ty­rycz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ich gro­nie za­wsze spo­ty­kam się z szy­de­rą.

Wiktionary


szyderca

ktoś szy­der­czy; osoba ko­men­tu­ją­ca coś w spo­sób zgryź­li­wy i uszczy­pli­wy dla od­bior­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek szy­dzą­cy z kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­men­to­wać jest łat­wiej, niż pro­wa­dzić re­pre­zen­ta­cję. Na pewno nie na­le­ża­łem do grona szy­der­ców, któ­rzy śmia­li się z wy­stę­pów na­szej dru­ży­ny. Prze­ciw­nie. Sta­ra­łem się zro­zu­mieć, być życz­li­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. szyderczo

 przym. szyderczy

 rzecz. szyderstwo n.

 czas. szydzić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kpiarz, prześmiewca

Wiktionary


szyderczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szy­der­czy, iro­nicz­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyderca m., szyderstwo n.

 czas. szydzić ndk., wyszydzić dk.

 przym. szyderczy

Wiktionary


szyderczo-patetyczny

szy­der­czy i pa­te­tycz­ny


SJP.pl


szyderczość

cecha osoby, filmu itp. wy­ra­ża­ją­cych kpinę, szy­der­stwo, wy­śmie­wa­ją­cych się z kogoś lub z cze­goś; prze­śmiew­czość, cy­nicz­ność, zło­śli­wość


SJP.pl


szyderczy

wła­ści­wy dla szy­der­cy, szy­der­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy kpinę, szy­der­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyderca mos., szyderstwo n.

 przysł. szyderczo

 czas. szydzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyniczny, drwiący, prześmiewczy, sarkastyczny, urągliwy, zjadliwy

Wiktionary


szyderczyni

→ szy­der­ca; iro­nist­ka


SJP.pl


szyderka

zdrob­nie­nie od: szy­de­ra


SJP.pl


szyderstwo

drwi­na, ośmie­sze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zło­śli­wy, dot­kli­wy żart, drwi­na, kpina, urą­ga­nie

Wiktionary

Szy­der­stwo – zróż­ni­co­wa­na forma ko­mu­ni­ka­cji in­ter­per­so­nal­nej wy­ra­ża­ją­ca drwią­cy sto­su­nek do danej osoby lub spo­łecz­no­ści, ewen­tu­al­nie ja­kie­goś przed­mio­tu, na­ce­cho­wa­na do­dat­ko­wo lek­ce­wa­że­niem albo po­gar­dą.

Szy­der­stwo jest trwa­łym ele­men­tem zdro­wych re­la­cji mię­dzy ludź­mi (nie za­wsze musi mieć cha­rak­ter agre­syw­ny), ale może też sta­no­wić źró­dło róż­no­rod­nych kon­flik­tów. Może być wy­ra­ża­ne śmie­chem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dar­li­śmy się na całe gar­dło, po­sy­ła­jąc nie­przy­ja­cio­łom nasze szy­der­stwa i prze­kleń­stwa.

 (1.1) Jed­nak pra­wio­ne kom­ple­men­ty w isto­cie ukry­wa­ją szy­der­stwo, pa­ne­gi­ryzm jest uda­wa­ny, uni­żo­ność nie­a­u­ten­tycz­na – oda oka­zu­je się więc per­sy­fla­żem, wy­po­wie­dzią, którą na­le­ży od­czy­ty­wać jako ugrzecz­nio­ną kpinę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈdɛrstfɔ, AS: šyderstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyderca m., szydzenie n., wyszydzenie n., wyszydzanie n.

 czas. szydzić, wyszydzić

 przym. szyderczy

 przysł. szyderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drwina, kpina, wyśmiewanie, szydzenie, daw. wyśmiech, lm. wyśmieszki

Wiktionary


szydełkarka

ma­szy­na dzie­wiar­ska


SJP.pl

Szy­deł­kar­ka – ma­szy­na dzie­wiar­ska re­a­li­zu­ją­ca tech­ni­kę dzia­nia okre­śla­ną jako "tech­ni­kę szy­deł­ko­wa­nia w ukła­dzie rząd­ko­wym". Szy­deł­kar­ki wyt­wa­rza­ją dzia­ni­ny rząd­ko­we. Szy­deł­kar­ki pra­cu­ją igła­mi ję­zycz­ko­wy­mi, cho­ciaż niek­tó­rzy pro­du­cen­ci ma­szyn wpro­wa­dza­ją ma­szy­ny pra­cu­ją­cy­mi igła­mi dwu­dziel­ny­mi.

Wikipedia


szydełkarski

→ szy­deł­kar­stwo, → szy­deł­karz


SJP.pl

Patrz:

szydełkarstwo, → szydełkarz

szydełkarstwo

wyt­wa­rza­nie dzia­ni­no­wych rze­czy przy po­mo­cy szy­deł­ka


SJP.pl


szydełkarz

osoba wyt­wa­rza­ją­ca dzia­ni­no­we rze­czy przy po­mo­cy szy­deł­ka


SJP.pl


szydełko

1. me­ta­lo­wy lub pla­sti­ko­wy prę­cik z ha­czy­kiem na jed­nym końcu, słu­żą­cy jako na­rzę­dzie do ro­bie­nia dzia­ni­ny;
2. zdrob­nie­nie od: szy­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ręk. cien­ki prę­cik wy­ko­na­ny z me­ta­lu, kości, drew­na lub pla­sti­ku, z ha­czy­ko­wa­tym za­koń­cze­niem, słu­żą­cy do wyt­wa­rza­nia wy­ro­bów tek­styl­nych;

 (1.2) fryz. cien­ki przy­rząd do wy­cią­ga­nia wło­sów spod czep­ka pod­czas wy­ko­ny­wa­nia usłu­gi far­bo­wa­nia lub ro­bie­nia dre­dów

Wiktionary

Szy­deł­ko – na­rzę­dzie za­koń­czo­ne ha­czy­kiem, słu­żą­ce do ręcz­ne­go wy­ro­bu dzia­ni­ny po­przez prze­cią­ga­nie nici przez pę­tel­ki (szy­deł­ko­wa­nie). Dwa pod­sta­wo­we typy szy­de­łek to kla­sycz­ne (krót­kie, pro­ste) i tu­ne­zyj­skie (dłu­gie jak druty do ro­bó­tek, za­koń­czo­ne ogra­nicz­ni­kiem za­po­bie­ga­ją­cym zsu­wa­niu się ro­bót­ki).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam szy­deł­ko i kor­do­nek, może za­bio­rę się za szy­deł­ko­wa­nie.

 (1.1) Uwagę przy­ku­wa­ło bły­ska­ją­ce szy­deł­ko, po­ru­sza­ją­ce się o wiele szyb­ciej niż w rze­czy­wi­sto­ści - wra­że­nie cha­rak­te­ry­stycz­ne dla przed­wo­jen­nych fil­mów.

 (1.1) Do band cią­gnę­ły nie tylko wy­rost­ki, ale i zwa­rio­wa­ne pod­lot­ki, przed­kła­da­ją­ce konia, miecz i przy­go­dę nad szy­deł­ko, ką­dziel i cze­ka­nie na swa­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈdɛwkɔ, AS: šydeu̯ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szydło n., szycie n., szydełkowanie n.

 czas. szydełkować, szyć

 przym. szydełkowy

Wiktionary


szydełkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szy­deł­ko­wać.

Wiktionary

Szy­deł­ko­wa­nie – jedna z form rę­ko­dzie­ła. Po­le­ga ona na prze­cią­ga­niu włócz­ki lub in­nych ma­te­ria­łów przez pę­tel­ki za po­mo­cą na­rzę­dzia zwa­ne­go szy­deł­kiem. Roz­wi­nę­ło się w XIX wieku z formy haftu łań­cusz­ko­we­go wy­ko­ny­wa­ne­go przy uży­ciu szy­deł­ka za­miast igły. W ro­bót­ce szy­deł­ko­wej to szy­deł­ko jest uży­wa­ne do tego, aby uzy­skać fak­tu­rę pę­tel­ko­wych i sple­cio­nych łań­cusz­ków nici.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam szy­deł­ko i kor­do­nek, może za­bio­rę się za szy­deł­ko­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨdɛwkɔˈvãɲɛ, AS: šydeu̯kovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szydełkować, szyć

 rzecz. szydło n., szycie n., szydełko

 przym. szydełkowy

Wiktionary


szydełkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy szy­deł­ko kra­wiec­kie


SJP.pl


szydełkować

szy­dło­wać;
1. wyt­wa­rzać ubra­nie przy po­mo­cy szy­deł­ka; wy­szy­deł­ko­wy­wać;
2. śro­do­wi­sko­wo: za­pla­tać dredy przy po­mo­cy szy­deł­ka fryz­jer­skie­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ręk. wyt­wa­rzać wy­ro­by tek­styl­ne uży­wa­jąc szy­deł­ka, robić na szy­deł­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­ra­mi szy­deł­ko­wa­ła prze­ślicz­ne ko­ron­ko­we ser­wet­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨdɛwˈkɔvat͡ɕ, AS: šydeu̯kovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szydełkowanie n., szydełko n., szycie n., szydło n.

 przym. szydełkowy

 czas. szyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kujawy|poznań|śląsk|heklować.

Wiktionary


szydełkowość

żar­to­bli­wie: rzecz zro­bio­na na szy­deł­ku kra­wiec­kim


SJP.pl


szydełkowy

→ szy­deł­ko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzem. wy­ko­na­ny szy­deł­kiem, zwią­za­ny z ro­bót­ka­mi wy­ko­ny­wa­ny­mi szy­deł­kiem

Wiktionary

Patrz:

szydełko

Przykłady

 (1.1) Na sto­li­ku le­ża­ło cza­so­pis­mo ze wzo­ra­mi szy­deł­ko­wy­mi i naj­no­wsza ro­bót­ka babci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨdɛwˈkɔvɨ, AS: šydeu̯kovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szydełko n., szydełkowanie n., szycie n.

 czas. szydełkować, szyć

Wiktionary


szydlarz

1. w gwa­rze ło­wiec­kiej: jeleń lub ko­zioł ma­ją­cy dłu­gie i ostre rogi bez odnóg;
2. daw­niej: osoba two­rzą­ca szy­dła


SJP.pl


szydlasty

po­dob­ny do szy­dła; ostro za­koń­czo­ny; szy­dło­wa­ty


SJP.pl


szydlica

1. cier­ni­sty krzew lub drzew­ko z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych; owoc tej ro­śli­ny; ju­ju­ba, gło­ży­na
2. drze­wo igla­ste z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; kryp­to­me­ria


SJP.pl


szydlik

szyd­lik igla­sty - ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny zbroj­ni­ko­wa­tych; sum igla­sty


SJP.pl


szydzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szy­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: šyʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szydzić

 rzecz. szyderstwo n.

Wiktionary


szydzić

wy­śmie­wać się z kogoś, drwić, od­no­sić z po­gar­dą


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­śmie­wać się z kogoś, drwić, od­no­sić się z po­gar­dą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Upi­li­ście się – szy­dził Al­bert – spi­li­ście się pa­skud­nie, stró­żo­wie po­rząd­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨd͡ʑit͡ɕ, AS: šyʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szydzenie n., szyderstwo n., szydzenie n., szyderca m.

 przym. szyderczy

 przysł. szyderczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drwić, przest. dworować, wulg. gnoić, kpić, nabijać się, naigrawać się, naśmiewać się, natrząsać się, wyśmiewać

Wiktionary


szydłak

naz­wi­sko


SJP.pl


szydłaty

daw­niej: szy­dło­wa­ty - przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem szy­dło


SJP.pl


szydło

przed­miot słu­żą­cy do prze­kłu­wa­nia twar­de­go two­rzy­wa; duża igła do szy­cia gru­be­go ma­te­ria­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ostry kolec na trzon­ku;

 (1.2) gruba igła

 (1.3) łow. ostro za­koń­czo­na część po­ro­ża

Wiktionary

Szy­dło – na­rzę­dzie szew­skie. Ma kształt cien­kie­go sztyw­ne­go ostrza osa­dzo­ne­go w uchwy­cie. Służy do prze­kłu­wa­nia skóry pod­czas szy­cia. Ostrze może być wy­po­sa­żo­ne w otwór do przew­le­ka­nia nici, jak w igle do szy­cia. W za­leż­no­ści od przez­na­cze­nia, koń­ców­ka ostrza może mieć różną gru­bość i kształt – np. pro­ste i za­krzy­wio­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) we fla­ne­lo­wej ka­mi­zel­ce i przy­gar­bio­nej po­sta­wie na ni­skim stoł­ku sie­dząc, szy­dłem i drat­wą przy­szy­wał po­desz­wę do sta­re­go buta (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨdwɔ, AS: šydu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szycie n., szydełko n., uszycie n., szydełkowanie n.

 czas. szyć ndk., uszyć dk., szydełkować ndk.

Wiktionary


szydłobus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) neol. au­to­bus wy­bor­czy wy­ko­rzy­sty­wa­ny w kam­pa­niach pol­skiej po­li­tyk Beaty Szy­dło

Wiktionary


szydłodzioby

1. ma­ją­cy dziób w kształ­cie szy­dła;
2. płat­ko­nóg szy­dło­dzio­by - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych


SJP.pl


szydłosz

szy­dłosz cien­ki - ga­tu­nek mchu z ro­dzi­ny krót­ko­szo­wa­tych


SJP.pl


szydłowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem szy­dło - me­ta­lo­wy kolec; szyd­la­sty


SJP.pl


szydłować

szy­deł­ko­wać;
1. wyt­wa­rzać ubra­nie przy po­mo­cy szy­deł­ka; wy­szy­deł­ko­wy­wać;
2. śro­do­wi­sko­wo: za­pla­tać dredy przy po­mo­cy szy­deł­ka fryz­jer­skie­go


SJP.pl


szydłowczanin

miesz­ka­niec Szy­dłow­ca


SJP.pl


szydłowczanka

miesz­kan­ka Szy­dłow­ca


SJP.pl


szydłowianin

miesz­ka­niec Szy­dło­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec miej­sco­wo­ści Szy­dłów lub Szy­dło­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨdwɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: šydu̯ovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szydłów mrz., Szydłowo n.

:: fż. szydłowianka ż.

 przym. szydłowski

Wiktionary


szydłowianka

miesz­kan­ka Szy­dło­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Szy­dłów lub Szy­dło­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pewna szy­dło­wian­ka sprze­da­je na targu co so­bo­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨdwɔˈvʲjãŋka, AS: šydu̯ovʹi ̯ãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szydłów mrz., Szydłowo n.

:: fm. szydłowianin

 przym. szydłowski

Wiktionary


szydłowiec

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­wia­to­we w cen­tral­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa sze­re­gu miej­sco­wo­ści i czę­ści miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

}|- class="gra­fi­ka iboxs"

Szy­dło­wiec ( Schyd­lo­wiecz, Schied­lo­wietz, "Шидловец", ‏שידלאָווצע‎, "Szid­low­ce") – mia­sto w po­łud­nio­wej czę­ści wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go, sie­dzi­ba po­wia­tu szy­dło­wiec­kie­go i gminy Szy­dło­wiec. Po­ło­żo­ne na Przed­gó­rzu Ił­żec­kim nad rzeką Ko­rze­niów­ką, hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­ne w Ma­ło­pol­sce. Licz­ba miesz­kań­ców 11 837 (31 grud­nia 2017). Oś­ro­dek wy­do­by­cia i obrób­ki pia­skow­ca oraz prze­my­słu elek­tro­ma­szy­no­we­go. Hi­sto­rycz­nie po­ło­żo­ny w ziemi ra­dom­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­do­po­dob­nie po­czą­tek Szy­dłow­co­wi dali osad­ni­cy po­cho­dzą­cy z Szy­dło­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨdˈwɔvʲjɛt͡s, AS: šydu̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szydłowczanin mos., szydłowczanka ż., , szydłowiak mos., Szydłów mrz.

 przym. szydłowiecki

Wiktionary


szydłowiecki

do­ty­czą­cy mia­sta Szy­dło­wiec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szy­dłow­cem, do­ty­czą­cy Szy­dłow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szydłowiec mrz., szydłowianin m., szydłowiak m., szydłowianka ż.

Wiktionary


szydłowo

1. mia­sto na Lit­wie;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­dło­wo – mia­sto na Lit­wie
  • Szy­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • Szy­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Trze­mesz­no
  • Szy­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • Szy­dło­wo – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim
  • Szy­dło­wo – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim
  • Szy­dło­wo – gmina wiej­ska w gu­ber­ni ko­wień­skiej
  • Szy­dło­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie mław­skim
  • Szy­dło­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie wa­łec­kim
  • Szy­dło­wo Dru­gie, Szy­dłów­ko, Szy­dło­wo Kra­jeń­skie

Wikipedia


szydłowski

przy­miot­nik od: Szy­dło­wo, Szy­dło­wo Kra­jeń­skie, Szy­dłów


SJP.pl

Szy­dłow­ski ("Je­li­ta od­mien­ne V") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Je­li­ta, z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia


szydłowy

→ szy­dło


SJP.pl

Patrz:

szydło

szydłów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie sta­szow­skim;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

Wiktionary

Zo­bacz też: Szy­dłów w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Szy­dłów – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie sta­szow­skim, sie­dzi­ba gminy Szy­dłów.

Mia­sto kró­lew­skie w po­wie­cie wi­ślic­kim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go w dru­giej po­ło­wie XVI wieku. Prawa miej­skie w la­tach 1329–1869 oraz po­now­nie od 1 stycz­nia 2019.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na po­wszech­ne w oko­li­cach Szy­dło­wa sady śliw­ko­we (około 1000) miej­sco­wość bywa na­zy­wa­na śliw­ko­wą sto­li­cą Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szydłowianin mos., szydłowianka ż., Szydłowiec mrz., Szydłówek mrz., Szydłówiec mrz., Szydłówko n., Szydłówki lm nm.

 przym. szydłowski

Wiktionary


szydłówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­dłó­wek – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Lu­to­miersk
  • Szy­dłó­wek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • Szy­dłó­wek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec
  • Szy­dłó­wek – dziel­ni­ca Kielc

Wikipedia


szyfer

od­mia­na łupku


SJP.pl


szyfon

cien­ka, przez­ro­czy­sta tka­ni­na jed­wab­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. cien­ka, prze­wiew­na i pół­przez­ro­czy­sta tka­ni­na o splo­cie płó­cien­nym z mocno skrę­co­nych nitek jed­wab­nych lub ba­weł­nia­nych, uży­wa­na do pro­duk­cji bie­liz­ny, sukni, szali itp.

Wiktionary

Szy­fon – lekka, płó­cien­na i prześ­wi­tu­ją­ca tka­ni­na lub sia­tecz­ka, tkana na­prze­mien­nie S- i Z- obro­ta­mi przę­dzy kre­po­wej. Skręt w przę­dzy kre­po­wej lekko mar­szczy tka­ni­nę w obu kie­run­kach po ut­ka­niu, na­da­jąc jej nieco roz­cią­gli­wo­ści i lek­kiej szorst­ko­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na za­ba­wie syl­we­stro­wej ubra­na była w su­knię z szy­fo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨfɔ̃n, AS: šyfõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szyfonowy

 rzecz. szyfonik mrz.

Wiktionary


szyfoniera

wy­so­ka, wąska ko­mo­da z szu­fla­da­mi na bie­liz­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mebl. ro­dzaj wy­so­kiej, wą­skiej ko­mo­dy z licz­ny­mi szu­fla­da­mi, przez­na­czo­nej zwy­kle do prze­cho­wy­wa­nia dam­skiej bie­liz­ny, bi­żu­te­rii, ga­lan­te­rii, pas­man­te­rii oraz in­nych do­dat­ków stro­ju ko­bie­ce­go;

 (1.2) daw. nie­wiel­kie ozdob­ne pu­de­łecz­ko do za­wie­sza­nia na ścia­nie

 (1.3) daw. wo­re­czek na ko­bie­ce ro­bót­ki

Wiktionary

Szy­fo­nie­ra – ro­dzaj wy­so­kiej ko­mo­dy. Nazwa po­cho­dzi od fran­cu­skie­go słowa "chif­fo­nier" oz­na­cza­ją­ce­go gał­ga­nia­rza, szma­cia­rza. Ko­mo­da słu­ży­ła do prze­cho­wy­wa­nia bie­liz­ny, bi­żu­te­rii, wstą­żek, chu­ste­czek i in­nych ko­bie­cych dro­biaz­gów. Jej nazwa uksz­tał­to­wa­ła się ze sko­ja­rze­nia tych wy­ro­bów pas­man­te­ryj­nych ze szmat­ka­mi.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1-3) szyfonierka

Wiktionary


szyfonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szy­fon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfon m.

Wiktionary


szyfonowy

zro­bio­ny z szy­fo­nu


SJP.pl


szyfr

1. ciąg liczb i/lub in­nych sym­bo­li sta­no­wią­cych kod do­stę­pu;
2. zapis tek­stu za po­mo­cą sy­ste­mu umow­nych zna­ków, sto­so­wa­ny w celu za­ta­je­nia tre­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kod zna­ków, znany tylko niek­tó­rym oso­bom, umoż­li­wia­ją­cy im ko­mu­ni­ka­cję i za­bez­pie­cza­ją­cy prze­ka­zy­wa­ne in­for­ma­cje przed poz­na­niem przez inne osoby;

 (1.2) kod, zaz­wy­czaj ciąg cyfr, umoż­li­wia­ją­cy ot­war­cie niek­tó­rych zam­ków lub uru­cho­mie­nie niek­tó­rych urzą­dzeń

 (1.3) pot. niez­ro­zu­mia­ły tekst, nie­wy­raź­ne pismo

Wiktionary

Szyfr (ina­czej kryp­to­gra­ficz­ny al­go­rytm szy­fru­ją­cy) – funk­cja ma­te­ma­tycz­na wy­ko­rzy­sty­wa­na do szy­fro­wa­nia tek­stu jaw­ne­go lub jego de­szy­fro­wa­nia. Zaz­wy­czaj jedna funk­cja wy­ko­rzy­sty­wa­na jest do szy­fro­wa­nia, a inna do de­szy­fro­wa­nia wia­do­mo­ści. Wia­do­mość przed za­szy­fro­wa­niem na­zy­wa­na jest tek­stem jaw­nym, zaś wia­do­mość za­szy­fro­wa­ną na­zy­wa­my szy­fro­gra­mem. Pro­ces za­mia­ny tek­stu jaw­ne­go na szy­fro­gram na­zy­wa­my szy­fro­wa­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, nie mo­gli­śmy od­czy­tać tej wia­do­mo­ści, bo spa­li­ła nam się książ­ka z szy­frem.

 (1.2) Zło­dziej znał szyfr do sejfu i ukradł ważne do­ku­men­ty.

 (1.3) Nie mogę od­czy­tać tego two­je­go szy­fru!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨfr̥, AS: šyfr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfrant m., szyfrantka ż., szyfrator m., deszyfrator m., szyfrogram m., szyfrówka ż., szyfrowanie n., deszyfrowanie n.

 czas. szyfrować ndk., zaszyfrować dk., deszyfrować ndk., odszyfrować dk.

 przym. szyfrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) kod

 (1.3) bazgroły

Wiktionary


szyfrant

osoba, która szy­fru­je, na­da­je, od­bie­ra i od­czy­tu­je tajną ko­re­spon­den­cję po­da­ną szy­frem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) urz. wojsk. osoba, która zaj­mu­je się na­da­wa­niem, od­bie­ra­niem i od­czy­ty­wa­niem taj­nej ko­re­spon­den­cji po­da­nej szy­frem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja i służ­by spe­cjal­ne po­szu­ku­ją szy­fran­ta wy­wia­du woj­sko­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨfrãnt, AS: šyfrãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfrowanie n., zaszyfrowanie n., szyfr m., szyfrator m., szyfrogram m., rozszyfrowywanie n., rozszyfrowanie n., szyfrówka ż.

:: fż. szyfrantka ż.

 czas. szyfrować ndk., zaszyfrować dk., rozszyfrowywać ndk., rozszyfrować dk.

 przym. szyfrowy

Wiktionary


szyfrantka

→ szy­frant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: szy­frant

Wiktionary

Patrz:

szyfrant

Przykłady

 (1.1) Od po­cząt­ku wy­bu­chu wojny pro­wa­dzi­ła tajną dru­ży­nę skła­da­ją­ca się z szy­fran­tek, ku­rie­rek i łącz­ni­czek. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨfˈrãntka, AS: šyfrãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfrowanie n., szyfr m., szyfrator m., szyfrogram m.

:: fm. szyfrant m.

 czas. szyfrować, zaszyfrować

 przym. szyfrowy

Wiktionary


szyfrator

na­rzę­dzie do ko­do­wa­nia wia­do­mo­ści; koder


SJP.pl


szyfrogram

1. in­for­ma­cja za­pi­sa­na za po­mo­cą szy­fru; kryp­to­gram;
2. ła­mi­głów­ka, w któ­rej li­te­ry od­ga­dy­wa­nych wy­ra­zów usta­wio­ne w ko­lej­no­ści we­dług od­po­wia­da­ją­cych im liczb two­rzą roz­wią­za­nie; szy­fro­wan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­szy­fro­wa­na wia­do­mość;

 (1.2) ro­dzaj za­da­nia umy­sło­we­go z za­szy­fro­wa­nym roz­wią­za­niem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szy­fro­gram – po­ję­cie z za­kre­su kryp­to­gra­fii
  • szy­fro­gram – ro­dzaj roz­ryw­ki umy­sło­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po raz pier­wszy szy­fro­gra­my za­ko­do­wa­ne przy po­mo­cy Enig­my udało się roz­szy­fro­wać pol­skim kryp­to­lo­gom w grud­niu 1932 roku w Pa­ła­cu Sa­skim w War­sza­wie, mie­szczą­cym sie­dzi­bę Biura Szy­frów Od­dzia­łu II Szta­bu Głów­ne­go Woj­ska Pol­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfr mrz., szyfrant mos., szyfrantka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kryptogram

Wiktionary


szyfrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szy­fro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) AES to za­a­wan­so­wa­ny sy­stem szy­fro­wa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ, AS: šyfrovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfr m., szyfrant m., szyfrantka ż.

 czas. szyfrować ndk., zaszyfrować dk., odszyfrować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kodowanie

Wiktionary


szyfrowanka

ła­mi­głów­ka, w któ­rej li­te­ry od­ga­dy­wa­nych wy­ra­zów usta­wio­ne w ko­lej­no­ści we­dług od­po­wia­da­ją­cych im liczb two­rzą roz­wią­za­nie; szy­fro­gram


SJP.pl


szyfrować

za­pi­sy­wać coś za po­mo­cą szy­fru; prze­ka­zy­wać wia­do­mość, po­słu­gu­jąc się szy­frem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) urz. wojsk. za­pi­sy­wać lub prze­ka­zy­wać in­for­ma­cje za po­mo­cą szy­fru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dane prze­cho­wy­wa­ne na kom­pu­te­rze mo­żesz szy­fro­wać za po­mo­cą od­po­wied­nich pro­gra­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨfˈrɔvat͡ɕ, AS: šyfrovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfr m., szyfrant m., szyfrantka ż., szyfrowanie n., szyfrówka ż.

 czas. zaszyfrować dk., odszyfrować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kodować

Wiktionary


szyfrowy

przy­miot­nik od: szyfr


SJP.pl


szyfrówka

w gwa­rze śro­do­wi­sko­wej: de­pe­sza szy­fro­wa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. de­pe­sza szy­fro­wa­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We czwór­kę (Bie­rut, Minc, Go­muł­ka i ja) zre­da­go­wa­li­śmy szy­frów­kę do Mosk­wy, którą ja tłu­ma­czy­łem, bo naj­le­piej zna­łem ro­syj­ski.

 (1.1) Wy­sła­łem szy­frów­kę do Ja­ru­zel­skie­go z proś­bą o ak­cep­ta­cję i po czte­rech go­dzi­nach, już w Ber­li­nie, do­sta­łem wia­do­mość od Czyr­ka, że jest zgoda na mój po­mysł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfr m., szyfrant mos.

 czas. szyfrować

Wiktionary


szyfunt

1. dawna jed­nost­ka miary ciał syp­kich równa ponad dwóm cet­na­rom;
2. nie­miec­ka jed­nost­ka wagi równa około 170 kg


SJP.pl


szyguła

naz­wi­sko


SJP.pl


szygówek

Szy­gó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Puł­tusk. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Nar­wią.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Woj­cie­cha w Zamb­skach Ko­ściel­nych.

Wikipedia


szyici

wyz­naw­cy jed­ne­go z odła­mu is­la­mu


SJP.pl


szyicki

→ szy­i­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z szy­i­ta­mi lub szy­iz­mem

Wiktionary

Patrz:

szyita

Wymowa:

IPA: ʃɨˈjit͡sʲci, AS: šyi ̯icʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyizm m., szyityzm m., szyita m., szyitka ż.

Wiktionary


szyita

1. czło­nek odła­mu wyz­naw­ców is­la­mu uz­na­ją­ce­go Koran za je­dy­ne źró­dło ob­ja­wie­nia, a odrzu­ca­ją­ce­go Sunnę;
2. żar­to­bli­wie: osoba z bar­dzo roz­wi­nię­ty­mi mię­śnia­mi szyi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca szy­iz­mu, szy­ic­kie­go nurtu w is­la­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Setki szy­i­tów pro­te­sto­wa­ły w Pro­win­cji Wschod­niej Ara­bii Sa­u­dyj­skiej, do­ma­ga­jąc się uwol­nie­nia więź­niów i wy­co­fa­nia od­dzia­łów sa­u­dyj­skich z są­sied­nie­go Bah­raj­nu, gdzie uczest­ni­czą w uśmie­rza­niu spo­łecz­nej re­wol­ty tam­tej­szej więk­szo­ści szy­ic­kiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈjita, AS: šyi ̯ita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyizm m., szyityzm m.

:: fż. szyitka ż.

 przym. szyicki

Wiktionary


szyitka

→ szy­i­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. wyz­naw­czy­ni szy­iz­mu, szy­ic­kie­go nurtu w is­la­mie

Wiktionary

Patrz:

szyita

Wymowa:

IPA: ʃɨˈjitka, AS: šyi ̯itka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyizm mrz.

:: fm. szyita mos.

 przym. szyicki

Wiktionary


szyityzm

szy­izm;
1. dok­try­na re­li­gij­na szy­i­tów;
2. szy­ic­ki ruch re­li­gij­ny


SJP.pl


szyizm

szy­i­tyzm;
1. dok­try­na re­li­gij­na szy­i­tów;
2. szy­ic­ki ruch re­li­gij­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. dok­try­na re­li­gij­na szy­i­tów, jeden z trzech głów­nych nur­tów współ­czes­ne­go is­la­mu;

Wiktionary

Szy­izm (od ‏شيعة علي‎, "szī'at Ali" – stron­nict­wo Alego) – obok sun­niz­mu i cha­ry­dżyz­mu jeden z trzech głów­nych nur­tów współ­czes­ne­go is­la­mu, drugi po sun­niz­mie co do licz­by wyz­naw­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szyityzm m., szyita m., szyitka ż.

 przym. szyicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szyityzm

Wiktionary


szyja

u czło­wie­ka i niek­tó­rych zwie­rząt: część ciała łą­czą­ca głowę z tu­ło­wiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. część ciała łą­czą­ca głowę z kor­pu­sem

 (1.2) przest. węż­sza część bu­tel­ki (zwy­kle zdrobn. szyj­ka)

Wiktionary

Szyja

Szyja – część ciała od­dzie­la­ją­ca głowę od tu­ło­wia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ży­ra­fa ma długą szyję.

 (1.1) Ja mu sam włożę jarz­mo na wspa­nia­łą szyję, / sam Efra­i­ma za­przę­gnę, / orać bę­dzie Juda, / Jakub zaś bę­dzie bro­no­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨja, AS: šyi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szyjka ż.

 przym. szyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kark

Wiktionary


szyjeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szyj­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyja ż., szyjka ż.

Wiktionary


szyjewski

naz­wi­sko


SJP.pl


szyjka

1. zdrob­nie­nie od: szyja
2. górna, zwę­ża­ją­ca się część bu­tel­ki, ka­raf­ki itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szyja

 (1.2) górna, wąska część bu­tel­ki, dzban­ka lub ko­new­ki

 (1.3) muz. pot. gryf

 (1.4) med. zob. szyj­ka ma­ci­cy.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szyj­ka ma­ci­cy
  • Inna nazwa gryfu in­stru­men­tów mu­zycz­nych

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szyja ż.

:: zdrobn. szyjeczka ż.

 przym. szyjny

Wiktionary


szyjny

przy­miot­nik od: szyja; szy­jo­wy (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szyją, do­ty­czą­cy szyi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyja ż., szyjka ż.

Wiktionary


szyjowy

prze­sta­rza­łe: szyj­ny


SJP.pl


szyk

1. okre­ślo­ny po­rzą­dek, spo­sób usta­wie­nia;
2. wyt­wor­ność; ele­gan­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okre­ślo­ny po­rzą­dek – rze­czy, osób lub pojęć

 (1.2) ele­gan­cja w stro­ju i za­cho­wa­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szyk (niem. Schick) – usta­lo­ny po­rzą­dek usta­wie­nia ludzi, zwie­rząt, po­ja­zdów, wojsk
  • Szyk – roz­mie­szcze­nie żoł­nie­rzy, po­dod­dzia­łów, wozów bo­jo­wych, okrę­tów, sa­mo­lo­tów dla wy­ko­ny­wa­nia wspól­nych czyn­no­ści
    • Szyk bo­jo­wy
  • Szyk – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, pow. li­ma­now­skim, gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Artur Szyk – ar­ty­sta pol­ski ży­dow­skie­go po­cho­dze­nia

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɨk, AS: šyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szykowność ż., szykowanie n., przyszykowanie n., naszykowanie n., uszykowanie n.

 czas. szykować ndk., przyszykować dk., naszykować dk., uszykować dk.

 przym. szykowny

 przysł. szykownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dystynkcja, wytworność

Wiktionary


szykana

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) nę­ka­nie, do­ku­cza­nie komuś, utrud­nia­nie komuś dzia­ła­nia, cią­głe sta­wia­nie przesz­kód;
2. sztucz­na przesz­ko­da na torze wy­ści­gu sa­mo­cho­do­we­go, dro­dze, wy­mu­sza­ją­ca zmniej­sze­nie pręd­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ce­lo­we utrud­nia­nie komuś cze­goś lub drę­cze­nie go

 (1.2) mot. ce­lo­we zwę­że­nie lub przesz­ko­da na dro­dze, która zmu­sza kie­row­ców do zwol­nie­nia

 (1.3) przest. zło­śli­wa uwaga

 (1.4) daw. wy­bieg praw­ni­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pracy spot­ka­ły ją szy­ka­ny z po­wo­du po­glą­dów.

 (1.2) Na wjeź­dzie do wsi usta­wio­no szy­ka­ny, żeby ogra­ni­czyć pręd­kość sa­mo­cho­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szykany nmos., szykanowanie n.

 czas. szykanować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nękanie

 (1.3) docinek, dogryzek, przycinek, sarkazm, uszczypliwość

Wiktionary


szykanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szy­ka­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨkãnɔˈvãɲɛ, AS: šykãnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szykanować ndk.

 rzecz. szykana ż., szykany nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gnębienie, dręczenie

Wiktionary


szykanować

nękać kogoś, do­ku­czać komuś, utrud­niać komuś dzia­ła­nia, cią­gle sta­wiać przesz­ko­dy; prze­śla­do­wać kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) sto­so­wać szy­ka­ny, mocno do­ku­czać, prze­śla­do­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W małej, kon­ser­wa­tyw­nej spo­łecz­no­ści był on szy­ka­no­wa­ny z uwagi na transpł­cio­wość, więc ro­dzi­na, dba­jąc o zdro­wie psy­chicz­ne dzie­ci, pod­ję­ła de­cyz­ję o prze­pro­wadz­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨkãˈnɔvat͡ɕ, AS: šykãnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szykana ż., szykanowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prześladować

Wiktionary


szykany

po­tocz­nie: to, co służy spo­tę­go­wa­niu ele­gan­cji, wy­staw­no­ści cze­goś


SJP.pl


szyki

woj­sko usta­wio­ne w okre­ślo­nym po­rząd­ku; sze­re­gi


SJP.pl


szykny

gwa­ro­wo: szy­kow­ny


SJP.pl


szykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szy­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szykować ndk.

 rzecz. szyk mrz.

Wiktionary


szykować

1. przy­go­to­wy­wać, przy­rzą­dzać
2. szy­ko­wać się - przy­go­to­wy­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przy­go­to­wy­wać i/lub pla­no­wać

 (1.2) przy­go­to­wy­wać kogoś do wy­ko­na­nia danej czyn­no­ści

cza­sow­nik zwrot­ny szy­ko­wać się

 (2.1) przy­go­to­wy­wać się do wy­ko­na­nia danej czyn­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyk mrz., szykowanie

 czas. przyszykować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przygotowywać

 (2.1) przygotowywać się

Wiktionary


szykownie

przy­słó­wek

 (1.1) ele­ganc­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cież nie może przyj­mo­wać gości w ga­ciach, bo wy­glą­dał­by nie­zbyt szy­kow­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyk mrz.

 przym. szykowny

Wiktionary


szykowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szy­kow­nie


SJP.pl


szykowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szy­kow­ny


SJP.pl


szykowny

ele­ganc­ki, gu­stow­ny (np. szy­kow­na kre­a­cja, szy­kow­na ko­bie­ta)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ele­ganc­ki, za­cho­wu­ją­cy się lub ubie­ra­ją­cy się ele­ganc­ko

 (1.2) świad­czą­cy o ele­gan­cji lub do­brym gu­ście

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. ładny

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. spraw­ny, za­rad­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈkɔvnɨ, AS: šykovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyk mrz., szykowność ż.

 przysł. szykownie

Wiktionary


szykoń

szy­koń me­ta­licz­ny, szy­koń czar­ny - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny bie­ga­czo­wa­tych


SJP.pl

Szy­koń ("Pte­ro­sti­chus") – ro­dzaj owa­dów z rzędu chrzą­szczy. Po­dob­nie jak inne bie­ga­czo­wa­te są to owady dra­pież­ne, ale po­tra­fią po­bie­rać także po­karm ro­ślin­ny, co po­wo­du­je, że mogą po­wo­do­wać stra­ty w upra­wach ro­ślin­nych.

Wikipedia


szyksa

szik­sa; w śro­do­wi­sku ży­dow­skim:
1. młoda Ży­dów­ka nie­wy­ko­nu­ją­ca prak­tyk re­li­gij­nych;
2. nie­ży­dow­ska dziew­czy­na


SJP.pl


szykuła

naz­wi­sko


SJP.pl


szyld

1. ta­bli­ca nad skle­pem, za­kła­dem rze­mieśl­ni­czym in­for­mu­ją­ca o fir­mie, ro­dza­ju sprze­da­wa­nych to­wa­rów lub wy­ko­ny­wa­nych usług
2. prze­no­śnie: nazwa wy­ko­rzy­sty­wa­na dla ja­kichś celów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ta­bli­ca in­for­ma­cyj­na z nazwą umie­szczo­na nad wej­ściem do skle­pu lub za­kła­du usłu­go­we­go

 (1.2) publ. przen. nazwa, hasło wy­ko­rzy­sty­wa­ne w dzia­ła­niu; in­sty­tu­cja, w imie­niu któ­rej się wy­stę­pu­je

 (1.3) bud. oku­cie drzwio­we ota­cza­ją­ce klam­kę lub przy­kry­wa­ją­ce zamek

 (1.4) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. da­szek u czap­ki

Wiktionary

Szyld – ta­bli­ca re­kla­mo­wa lub urzą­dze­nie re­kla­mo­we in­for­mu­ją­ce o dzia­łal­no­ści pro­wa­dzo­nej na nie­ru­cho­mo­ści, na któ­rej ta ta­bli­ca re­kla­mo­wa lub urzą­dze­nie re­kla­mo­we się znaj­du­je. Może znaj­do­wać się przy wej­ściu do skle­pu, warsz­ta­tu, in­sty­tu­cji lub in­ne­go po­dob­ne­go punk­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie za­u­wa­ży­łem tego za­kła­du, bo nie było szyl­du.

 (1.3) Ku­pi­łam nowe drzwi, ale za­pom­nia­łam o szyl­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨlt, AS: šylt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szyldzik m.

Wiktionary


szyldak

naz­wi­sko


SJP.pl

Szyl­dak (niem. "Schil­deck") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Ostró­da

Wikipedia


szyldoza

po­gard­li­wie: wy­peł­nia­nie miejsc pu­blicz­nych wszel­kie­go ro­dza­ju re­kla­ma­mi, np. bil­bor­da­mi, szyl­da­mi re­kla­mo­wy­mi itp.; re­kla­mo­za


SJP.pl


szyldwach

war­tow­nik, straż­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz sto­ją­cy na war­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W war­tow­ni szyld­wach pije her­ba­tę z ter­mo­su.

 (1.1) (…) idź, cze­kaj na ulicy, a nie stercz mi tu w domu, jak szyld­wach na war­cie, aby pod­pa­try­wać, co się dzie­je (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨldvax, AS: šyldvaχ

Wiktionary


szyldziarski

→ szyl­dziarz, → szyl­dziar­stwo


SJP.pl

Patrz:

szyldziarz, → szyldziarstwo

szyldziarz

wyt­wór­ca szyl­dów


SJP.pl


szyldzik

zdrob­nie­nie od: szyld


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. szyld

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyld mrz.

Wiktionary


szyler

Jo­hann Chri­stoph Frie­drich von Schil­ler - nie­miec­ki poeta, fi­lo­zof, hi­sto­ryk, este­tyk, te­o­re­tyk te­a­tru i dra­ma­turg


SJP.pl


szylerowski

taki jak u Szy­le­ra (Schil­le­ra); schil­le­row­ski


SJP.pl


szyling

1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Kenii (1 szy­ling ke­nij­ski = 100 cen­tów);
2. jed­nost­ka mo­ne­tar­na So­ma­lii (1 szy­ling so­ma­lij­ski = 100 cen­tów);
3. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Tan­za­nii (1 szy­ling tan­zań­ski = 100 cen­tów);
4. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ugan­dy (1 szy­ling ugan­dyj­ski = 100 cen­tów);
5. nie­daw­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na Au­strii (1 szy­ling au­striac­ki = 100 gro­szy), za­stą­pio­na w 2002 r. przez euro;
6. mo­ne­ta an­giel­ska uży­wa­na przed 1971 r., równa war­to­ści 1/20 funta szter­lin­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta kilku kra­jów afry­kań­skich;

 (1.2) hist. monet. wa­lu­ta Au­strii;

 (1.3) hist. mo­ne­ta an­giel­ska;

Wiktionary

Szy­ling – ofi­cjal­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na w Kenii, So­ma­lii, Tan­za­nii i Ugan­dzie. Jako odręb­na wa­lu­ta wy­stę­pu­je też w nie­uz­na­wa­nym przez spo­łecz­ność mię­dzy­na­ro­do­wą So­ma­li­lan­dzie.

Do czasu re­for­my mo­ne­tar­nej (15 lu­te­go 1971) szy­ling był też mo­ne­tą wy­stę­pu­ją­cą w Wiel­kiej Bry­ta­nii. Szy­ling rów­nał się 1/20 funta szter­lin­ga, a sam dzie­lił się na 12 pen­sów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɨlʲĩŋk, AS: šylʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szylingowy

Wiktionary


szylingowy

→ szy­ling


SJP.pl

Patrz:

szyling

szylkret

płyt­ki ro­go­we pan­ce­rza żół­wia szyl­kre­to­we­go uży­wa­ne do wy­ro­bu ga­lan­te­rii ozdob­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rzem. masa ro­go­wa ze sko­ru­py żółwi mor­skich, wy­ko­rzy­sty­wa­na jako ma­te­riał pro­duk­cyj­ny (ga­lan­te­ria) i de­ko­ra­cyj­ny (in­kru­sto­wa­nie)

Wiktionary

Szyl­kret – ma­te­riał de­ko­ra­cyj­ny z ro­go­wych pły­tek po­kry­wa­ją­cych pan­cerz żółwi szyl­kre­to­wych (Eret­mo­che­lys im­bri­ca­ta), wy­stę­pu­ją­cych w tro­pi­kal­nych ra­fach wszyst­kich oce­a­nów.

Do celów zdob­ni­czych wy­ko­rzy­stu­je się grube płyt­ki pan­ce­rza grzbie­to­we­go zwane "ka­ra­pak­sem". Mają one barwę bursz­ty­no­wą lub jas­no­bru­nat­ną z ciem­no­bru­nat­ny­mi plam­ka­mi lub pas­ma­mi. Wy­ko­rzy­stu­je się też płyt­ki z pan­ce­rza brzusz­ne­go zwa­ne­go "pla­stro­nem" o jed­no­li­tej, żół­tej bar­wie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szylkretowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szyldkret, tartaruga

Wiktionary


szylkretka

kotka o uma­szcze­niu z czar­nych i ru­dych plam


SJP.pl


szylkretkowy

→ szyl­kret­ka


SJP.pl

Patrz:

szylkretka

szylkretowy

1. za­wie­ra­ją­cy szyl­kret, zro­bio­ny z szyl­kre­tu (np. szyl­kre­to­we grze­bie­nie, gu­zi­ki)
2. żółw szyl­kre­to­wy - ga­tu­nek tro­pi­kal­ne­go żół­wia mor­skie­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy lub zro­bio­ny z szyl­kre­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szylkret mrz.

Wiktionary


szyllukowie

lud afry­kań­ski za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny na lewym brze­gu Nilu Bia­łe­go w Su­da­nie Po­łud­nio­wym


SJP.pl

Szyl­lu­ko­wie ("Szyl­luk") – grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca te­re­ny na lewym brze­gu Nilu Bia­łe­go w Su­da­nie Po­łud­nio­wym, odłam Ni­lo­tów z pół­noc­nej grupy ludów Luo. W 1993 roku ich li­czeb­ność wy­no­si­ła ok. 430 ty­się­cy. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem szyl­luk z grupy nilo-sa­ha­ryj­skiej.

Wikipedia


szyma

naz­wi­sko


SJP.pl


szymajda

naz­wi­sko


SJP.pl


szymala

naz­wi­sko


SJP.pl


szymalski

naz­wi­sko


SJP.pl


szymanek

naz­wi­sko


SJP.pl

Szy­ma­nek – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 5382 osoby. We­dług re­je­stru PESEL obec­nie jest 2947 ko­biet oraz 2902 męż­czyzn, któ­rzy le­gi­ty­mu­ją się tym naz­wi­skiem. Po­cho­dzi od imie­nia Szy­mon, które jest pol­ską od­mia­ną he­braj­skie­go imie­nia "Simon/Si­me­on" (hebr. שִׁמְעוֹן; zna­czy­ło pier­wot­nie "Bóg wy­słu­chał"). W Pol­sce naz­wi­sko to zo­sta­ło od­no­to­wa­ne już w 1313 roku.

Wikipedia


szymaniak

naz­wi­sko


SJP.pl


szymanik

naz­wi­sko


SJP.pl


szymaniszki

Szy­ma­nisz­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


szymaniuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ana­tol Szy­ma­niuk – pol­ski du­chow­ny pra­wo­sław­ny
  • An­to­ni Szy­ma­niuk – pol­ski ar­ty­sta pla­styk
  • Her­man Szy­ma­niuk – bia­ło­ru­ski par­ty­zant i dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny

Wikipedia


szymankiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szymankowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­man­ko­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. mal­bor­skim, w gmi­nie Lich­no­wy
  • Szy­man­ko­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Mu­ro­wa­na Go­śli­na
  • Szy­man­ko­wo – dawna gro­ma­da w pow. mal­bor­skim
  • Szy­man­ko­wo – sta­cja ko­le­jo­wa w Szy­man­ko­wie, w po­wie­cie mal­bor­skim

Wikipedia


szymanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­ma­no­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. le­gnic­kim, w gmi­nie Kro­to­szy­ce
  • Szy­ma­no­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Ko­sto­mło­ty
  • Szy­ma­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Zduny
  • Szy­ma­no­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ple­szew­skim, w gmi­nie Gi­zał­ki
    • Szy­ma­no­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Szy­ma­no­wi­cach
  • Szy­ma­no­wi­ce – przy­sió­łek wsi Ni­sko­wa w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Cheł­miec
  • Szy­ma­no­wi­ce – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1954 roku w woj. łódz­kim i poz­nań­skim
  • Szy­ma­no­wi­ce Dolne, Szy­ma­no­wi­ce Duże, Szy­ma­no­wi­ce Górne, Szy­ma­no­wi­ce Małe

Wikipedia


szymanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szymanowski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Szy­ma­no­wa, zwią­za­ny z Szy­ma­no­wem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szy­ma­now­ski (1938–2001), pol­ski tłu­macz z ję­zy­ków wło­skie­go i fran­cu­skie­go
  • Alek­san­der Ma­rian Kor­win-Szy­ma­now­ski (1913–1987), ar­chi­tekt
  • An­drzej Bo­le­sław Szy­ma­now­ski (1938–1995), pol­ski po­li­tyk
  • Ale­xan­der Szy­ma­now­ski (ur. 1988), ar­gen­tyń­ski pił­karz pol­skie­go po­cho­dze­nia
  • An­to­ni Jan Szy­ma­now­ski (ur. 1951), pił­karz (obroń­ca), re­pre­zen­tant Pol­ski, brą­zo­wy me­da­li­sta
  • An­to­ni Szy­ma­now­ski (1914–1985), pol­ski hi­sto­ryk, dzia­łacz po­dziem­ny i re­dak­tor
  • Ernst Bi­ber­ste­in (1899–1986), uro­dził się jako Ernst Schzy­ma­now­ski (Szy­ma­now­ski), zbrod­niarz hit­le­row­ski
  • Fe­liks Kor­win-Szy­ma­now­ski (1791–1867), ofi­cer na­po­le­on­ski, ka­wa­ler Legii Ho­no­ro­wej i dy­rek­tor Banku Kra­jo­we­go
  • Fe­liks Maria Ma­te­usz Szy­ma­now­ski (1875–1943), in­ży­nier, ar­chi­tekt i ka­płan ma­ria­wic­ki
  • Fran­ci­szek Kor­win-Szy­ma­now­ski (1930–1988), sla­wi­sta i tłu­macz li­te­ra­tu­ry buł­gar­skiej
  • Hen­ryk Mie­czy­sław Szy­ma­now­ski (ur. 1952), pił­karz pol­ski, re­pre­zen­tant Pol­ski, mistrz Pol­ski
  • Hie­nadź (Ge­na­diusz) Szy­ma­now­ski (1891–1981), bia­ło­ru­ski po­li­tyk okre­su II RP

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Część klas prze­nie­sio­no do bu­dyn­ku przy ulicy Konk­wi­sta­dor­skiej 1, po­zo­sta­łe przeksz­tał­co­no na Li­ce­um Ogól­noksz­tał­cą­ce im. Jó­ze­fa Po­nia­tow­skie­go, z sie­dzi­bą przy ulicy Szy­ma­now­skiej 1.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szymanów mrz., szymanowianin mos., szymanowianka ż.

Wiktionary


szymany

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­ma­ny – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Gra­je­wo
  • Szy­ma­ny – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Wą­sosz
  • Szy­ma­ny – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ko­zło­wo
  • Szy­ma­ny – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Szczyt­no
    • Port lot­ni­czy Olsz­tyn–Ma­zu­ry – port lot­ni­czy znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu wsi
  • Szy­ma­ny – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Dobra
  • Szy­ma­ny – dawna gro­ma­da w po­wie­cie gra­jew­skim
  • Szy­ma­ny – dawna gro­ma­da w po­wie­cie szczy­cień­skim
  • Szy­ma­ny – sta­cja ko­le­jo­wa w Szy­ma­nach w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cie­niec­kim
  • Szy­ma­ny – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie lidz­kim
  • Szy­ma­ny – dawna wieś. Te­re­ny na któ­rych le­ża­ła znaj­du­ją się w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Jazno
  • Szy­ma­ny – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Knia­hi­nin

Wikipedia


szymanów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­ma­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Mal­czy­ce
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Do­bro­mierz
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Wisz­nia Mała
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Kąty Wroc­ław­skie
  • Szy­ma­nów – osada w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Roz­prza
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ujazd
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Ja­sie­niec
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. lip­skim, w gmi­nie Lip­sko
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Góra Kal­wa­ria
  • Szy­ma­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Te­re­sin
  • Szy­ma­nów – część wsi Łubno w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Dynów
  • Szy­ma­nów – część wsi Goź­dzie­lin w woj. świę­to­krzy­skim, w pow.ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bo­dze­chów

Wikipedia


szymanówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­ma­nów­ka – wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Oża­rów
  • Szy­ma­nów­ka – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Opo­rów
  • Szy­ma­nów­ka – wieś na Ukra­i­nie

Wikipedia


szymaszek

naz­wi­sko


SJP.pl


szymała

naz­wi­sko


SJP.pl


szymańczak

naz­wi­sko


SJP.pl


szymańczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szymański

naz­wi­sko


SJP.pl

Szy­mań­ski (forma żeń­ska: Szy­mań­ska, w licz­bie mno­giej: Szy­mań­scy) – naz­wi­sko pol­skie, 10. na li­ście naj­po­pu­lar­niej­szych w kraju. We­dług bazy PESEL 19 stycz­nia 2024 no­si­ło je 43 894 Polek i 42 841 Po­la­ków.

Naz­wi­sko pow­sta­ło od imie­nia mę­skie­go "Szy­mon" albo od nazw miej­sco­wych od tego imie­nia po­cho­dzą­cych np.: "Szy­ma­ny", "Szy­ma­no­wo", "Szy­ma­nów", na co może wska­zy­wać uży­cie cha­rak­te­ry­stycz­ne­go for­man­tu „-ski”, który słu­żył do two­rze­nia tego typu naz­wisk.

Wikipedia


szymbark

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szym­bark – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Gor­li­ce
  • Szym­bark – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Stę­ży­ca
  • Szym­bark – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Iława
  • Szym­bark – dawna gro­ma­da w po­wie­cie gor­lic­kim
  • Szym­bark – dawna gro­ma­da w po­wie­cie kar­tu­skim
  • Zamek w Szym­bar­ku

Wikipedia


szymbarski

zwią­za­ny z Szym­bar­kiem, do­ty­czą­cy Szym­bar­ku


SJP.pl


szymbork

wieś w Pol­sce w oko­li­cach War­sza­wy


SJP.pl


szymborno

Szym­bor­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie cheł­miń­skim, w gmi­nie Ki­je­wo Kró­lew­skie.

Wikipedia


szymborski

naz­wi­sko, np. Wi­sła­wa Szym­bor­ska (1923-2012), pol­ska po­et­ka


SJP.pl


szymcio

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Szy­mon

Wiktionary


szymczak

naz­wi­sko, np. Mie­czy­sław Szym­czak (1927-1985), pol­ski ję­zy­koz­naw­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ali­cja Szym­czak (ur. 1947) – hi­sto­ryk, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny
  • An­drzej Szym­czak (ur. 1948) – pił­karz ręcz­ny, olim­pij­czyk
  • Boh­dan Szym­czak (ur. 1961) - pi­sarz scien­ce fic­tion
  • Ed­ward Szym­czak (ur. 1948) – tre­ner lek­kiej at­le­ty­ki, spe­cja­li­sta w skoku o tycz­ce
  • Hen­ryk Szym­czak (le­karz woj­sko­wy) (ur. 1930-2003) – le­karz woj­sko­wy, ofi­cer Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej, dłu­go­let­ni ko­men­dant 7. Szpi­ta­la Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej w Gdań­sku
  • Jacek Szym­czak (1974-2015) – re­ży­ser, ope­ra­tor fil­mo­wy, fo­to­graf, pro­du­cent
  • Jad­wi­ga Szym­czak (1929-2010) – eko­no­mist­ka, pro­fe­sor zwy­czaj­ny
  • Jan Szym­czak (ur. 1946) – pro­fe­sor hi­sto­rii, pre­zes Pol­skie­go To­wa­rzy­stwa Hi­sto­rycz­ne­go
  • Józef Szym­czak (ur. 1946) – ma­te­ma­tyk, dok­tor nauk tech­nicz­nych
  • Krzysz­tof Szym­czak (ur. 1951) – że­glarz, olim­pij­czyk
  • Ma­rian Szym­czak (ur. 1951) – in­ży­nier rol­nict­wa, wi­ce­wo­je­wo­da ka­li­ski
  • Ma­rian Szym­czak – pol­ski astro­nom, prof. dr hab.

Wikipedia


szymczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


szymczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Szym­czyk (forma żeń­ska: Szym­czyk/Szym­czy­ko­wa/Szym­czy­ków­na; licz­ba mnoga: Szym­czy­ko­wie) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 10 331 osób.

Wikipedia


szymczykiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szymecki

naz­wi­sko


SJP.pl


szymek

zdrob­nie­nie od: Szy­mon (imię mę­skie); Szy­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od: Szy­mon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szy­mek, choć taki ści­cha­pęk, tym­cza­sem szedł w ko­per­cza­ki do Jagny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃mɛk, AS: šỹmek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szymon mos., Szymona ż., Szymuś mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szymuś

Wiktionary


szymel

daw­niej: koń sza­rej maści; siwek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Ma­zu­ry. koń maści bia­łej

Wiktionary


szymichowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szymiczek

naz­wi­sko


SJP.pl


szymik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szy­mik – naz­wi­sko
  • Jerzy Szy­mik (ur. 1953) – ka­płan, te­o­log, poeta, pro­fe­sor nauk te­o­lo­gicz­nych
  • Eu­ge­niusz Szy­mik (ur. 1932) – pre­zy­dent Ryb­ni­ka (1978–1990)
  • Iwona Szy­mik (ur. 1981) – pol­ska ko­szy­kar­ka
  • Ste­fan Szy­mik (ur. 1956) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, pro­fe­sor nauk te­o­lo­gicz­nych
  • Jan Szy­mik (1930–2011) – et­no­graf

Wikipedia


szymiszów

Szy­mi­szów ( Schi­mis­chow, 1936-1945: "He­u­er­ste­in O.S.") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie strze­lec­kim, w gmi­nie Strzel­ce Opol­skie.

Wikipedia


szymkencki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szym­ken­tem, do­ty­czą­cy Szym­ken­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szymkent mrz.

Wiktionary


szymkent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ka­zach­sta­nie;

Wiktionary

Szym­kent (kaz. Шымкент; ros. Шымкент, "Szym­kient", daw­niej Чимкент, "Czim­kient"; rów­nież Sym­kent, Czym­kent) – mia­sto le­żą­ce na po­łud­nio­wych krań­cach Ka­zach­sta­nu, przy gra­ni­cy z Uzbe­ki­sta­nem. W mie­ście roz­wi­nę­ło się gór­nict­wo i hut­nict­wo oło­wiu, prze­mysł ma­szy­no­wy, che­micz­ny, mi­ne­ral­ny, włó­kien­ni­czy, skó­rza­ny (ka­ra­ku­ły), spo­żyw­czy. Ra­fi­ne­ria ropy naf­to­wej; węzeł ko­le­jo­wy; szko­ły wyż­sze, te­a­try, mu­ze­um.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szymkencki

Wiktionary


szymkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szymkowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


szymkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szymkowo

Szym­ko­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Brod­ni­ca.

Wikipedia


szymkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szymkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szym­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


szymocice

Szy­mo­ci­ce (niem. "Schymotschütz", 1936-45 "Sims­forst") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Nędza.

Wikipedia


szymocin

wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim


SJP.pl

Szy­mo­cin (niem. "Simb­sen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Grę­bo­ci­ce.

Wieś po­ło­żo­na na ob­sza­rze rów­ni­ny Grę­bo­cic­kiej.

Wikipedia


szymon

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

(hebr. שמעון "Szim’on", lub שִׁמְעוֹן "Szime’on", „Jahwe wy­słu­chał”) – imię mę­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, bi­blij­ne­go. Po­cząt­ko­wo sto­so­wa­na w pol­skich prze­kła­dach Bi­blii forma tego imie­nia Sy­me­on to rza­dziej dziś uży­wa­na forma, bar­dziej roz­po­wszech­nio­na na Wscho­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za ty­dzień brat Szy­mo­na skoń­czy dzie­sięć lat.

 (1.1) Umó­wi­ły­śmy się z Szy­mo­nem pod dwor­cem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃mɔ̃n, AS: šỹmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szymuś mos., Szymek mos., Szymonowa ż., Szymonówna ż., Szymonostwo lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Szymuś, Szymonek, Szymek

Wiktionary


szymona

imię mę­skie


SJP.pl

Szy­mo­na (hebr. שמעון "Szim'eon" – "Bóg wy­słu­chał") – imię żeń­skie, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Szy­mon, po­cho­dze­nia bi­blij­ne­go. Innym, bar­dziej roz­po­wszech­nio­nym w Pol­sce żeń­skim od­po­wied­ni­kiem imie­nia Szy­mon jest Ksy­me­na, za­poś­red­ni­czo­na przez język hisz­pań­ski.

Wikipedia


szymonek

1. zdrob­nie­nie od: Szy­mon (imię mę­skie); Szy­mek, Szy­muś;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Szy­mo­nek lub Ławki Małe – je­zio­ro w Pol­sce w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, w gmi­nie Ryn.

Wikipedia


szymoniak

naz­wi­sko


SJP.pl


szymonik

naz­wi­sko


SJP.pl


szymonka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szy­mon­ka (niem. "Schi­mon­ken", 1938–1945 "Schmidts­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, w gmi­nie Ryn.

W la­tach 1975−1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go. Sie­dzi­ba pa­ra­fii rzym­sko­ka­to­lic­kiej.

Wikipedia


szymonków

1. zdrob­nie­nie od: Szy­mon (imię mę­skie); Szy­mek, Szy­muś;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Szy­mon­ków (niem. "Sim­me­nau")– wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie Woł­czyn.

Wikipedia


szymonostwo

Szy­mon z żoną; Szy­mo­no­wie


SJP.pl


szymonowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) przest. żona Szy­mo­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: Szy­mo­no­wo

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) ż. lp. od: Szy­mo­no­wy

Wiktionary

Szy­mo­no­wa (daw­niej niem. " Simon-Kop­pel " - wznie­sie­nie ze szczy­tem na wy­so­ko­ści 728 m n.p.m. w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Wschod­nich, w Ma­sy­wie Śnież­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pio­tro­wa wzdy­cha­ła gło­śno i raz po raz, Szy­mo­no­wa głowę w obie stro­ny ko­ły­sa­ła i także wzdy­cha­ła.

 (2.1) Jadę dziś do Szy­mo­no­wa.

 (3.1) Są­sia­do­wał z Szy­mo­no­wą za­gro­dą z jed­nej stro­ny i z Jó­ze­fo­wym polem z dru­giej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃mɔ̃ˈnɔva, AS: šỹmõnova

Wiktionary

Powiązane:

 zob. Szymon.

Wiktionary


szymonowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szymonowie

imię mę­skie


SJP.pl


szymonowo

Szy­mo­no­wo (niem. "Sim­nau, Gr. Sim­nau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Mał­dy­ty.

Wikipedia


szymonowy

taki jak u Szy­mo­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Szy­mo­na


SJP.pl


szymoszek

naz­wi­sko


SJP.pl


szymoza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. ja­poń­ski ma­te­riał wy­bu­cho­wy na bazie kwasu pi­kry­no­we­go;

 (1.2) hist. wojsk. pot. ja­poń­ski po­cisk ar­ty­le­ryj­ski lub gra­nat wy­peł­nio­ny szy­mo­zą (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czeka [Dan] cier­pli­wie na znak Cza­ro­wi­ca, który po­szedł na tamtę stro­nę do­li­ny i je­zio­ra, w skały Glärnischa, ażeby w nich za­ko­pać w róż­nych miej­scach trzy wiel­kie ła­dun­ki pro­chu, dy­na­mi­tu, i szy­mo­zy.

 (1.1) I gdy się o tym my­śleć za­czy­na, o tym, jak za­stą­pi­ła wspa­nia­łe i ge­nial­ne in­dy­wi­du­al­no­ści in­ży­nie­ria wo­jen­na i tech­ni­ka dy­na­mi­tu, pro­chu, szy­mo­zy, ekra­zy­tu, sa­mo­lo­tów itd., mgła fan­ta­stycz­na pręd­ko opada.

 (1.2) W cza­sie bitwy […] pękła nie­da­le­ko szy­mo­za i ogłu­szy­ła mnie tro­chę; wstręt­ny to po­cisk nie tyle za­bój­czy, co do­kucz­li­wy […].

 (1.2) Wtem w od­le­gło­ści 20—30 kro­ków […] roz­legł się huk. […] To padła szy­mo­za, roz­sie­wa­jąc do­ko­ła obłok czar­ne­go dymu.

 (1.2) Po­su­wa­jąc się na­przód z jed­nym z ko­le­gów, wpad­li­śmy mię­dzy wy­bu­cha­ją­ce szrap­ne­le i szy­mo­zy (ja­poń­skie gra­na­ty).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szymozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. szimoza

Wiktionary


szymoński

naz­wi­sko


SJP.pl


szympans

bar­dzo in­te­li­gent­na małpa człe­koksz­tałt­na o czar­nej sier­ści i nie­o­wło­sio­nej twa­rzy, ży­ją­ca w la­sach środ­ko­wej Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pan|ref=tak., człe­koksz­tałt­na, be­zo­go­no­wa małpa afry­kań­ska;

 (1.2) sa­miec szym­pan­sa (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Szym­pans (film).

Szym­pans ("Pan") – ro­dzaj du­żych ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny Ho­mi­ni­nae w obrę­bie ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae). Obej­mu­je dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Afry­ce. Ro­dzaj "Pan" jest naj­bli­żej spo­krew­nio­ny z ro­dza­jem "Homo". Karol Lin­ne­usz w swo­jej pracy "Sy­ste­ma Na­tu­rae" (10. edy­cja, 1758) za­kla­sy­fi­ko­wał szym­pan­sa w ro­dza­ju "Homo" pod nazwą sy­ste­ma­tycz­ną "Homo noc­tur­nus" – nocny czło­wiek. Do­pie­ro w 1775 Blu­men­bach wpro­wa­dził nazwę "Simia tro­glo­dy­tes".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cisza pa­nu­ją­ca po za­gar­nię­ciu ludzi przez der­wi­szów i widok ba­na­nów przy­nę­ci­ły tu spore stado szym­pan­sów, które na wyż­szych drze­wach po­u­rzą­dza­ły sobie nawet ro­dzaj pa­ra­so­li lub dasz­ków dla ochro­ny od de­szczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃mpãw̃s, AS: šỹmpãũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szympansica ż., szympansiątko n.

:: zdrobn. szympansik m.

 przym. szympansi

Wiktionary


szympansi

→ szym­pans


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wła­ści­wy szym­pan­so­wi, zwią­za­ny z szym­pan­sem, do­ty­czą­cy szym­pan­sa

Wiktionary

Patrz:

szympans

Powiązane:

 rzecz. szympans mzw., szympansica ż., szympansiątko n.

Wiktionary


szympansica

sa­mi­ca szym­pan­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca szym­pan­sa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃mpãw̃ˈɕit͡sa, AS: šỹmpãũ̯śica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szympans, szympansiątko

 przym. szympansi

Wiktionary


szympansik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mały szym­pans

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szympans mzw.

Wiktionary


szympansiątko

młode szym­pan­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pieszcz. młody szym­pans

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃mpãw̃ˈɕɔ̃ntkɔ, AS: šỹmpãũ̯śõntko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szympans, szympansica

 przym. szympansi

Wiktionary


szymrzikować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sze­le­ścić

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­rze­kać, uty­ski­wać

Wiktionary


szymski

naz­wi­sko


SJP.pl


szymula

naz­wi­sko


SJP.pl


szymura

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Szy­mu­ra (1912–1985), pol­ski bok­ser, olim­pij­czyk
  • Jerzy Szy­mu­ra (ur. 1949) – pol­ski po­li­tyk, przed­się­bior­ca i in­for­ma­tyk
  • Da­riusz Szy­mu­ra (ur. 1966) – pol­ski ope­ra­tor fil­mo­wy i do­ku­men­ta­li­sta
  • Kamil Szy­mu­ra (pił­karz)
  • Kamil Szy­mu­ra (siat­karz)
  • Piotr Szy­mu­ra – pol­ski fut­sa­li­sta
  • Rafał Szy­mu­ra – pol­ski siat­karz
  • Ste­fan Józef Szy­mu­ra – pol­ski fizyk, prof., dr hab
  • Ja­nusz Szy­mu­ra – pol­ski przed­się­bior­ca
  • Jacek M. Szy­mu­ra (ur. 1949) – pol­ski zo­o­log i bio­log ewo­lu­cyj­ny
  • Agniesz­ka Szy­mu­ra – pol­ska ju­docz­ka
  • Bo­że­na Nowak-Szy­mu­ra – pol­ska przed­się­bior­czy­ni, in­for­ma­tycz­ka

Wikipedia


szymuś

zdrob­nie­nie od: Szy­mon (imię mę­skie); Szy­mek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od: Szy­mon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­ka­zi­my Szy­mu­sio­wi ko­lan­ko wodą ko­loń­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szymon mos., Szymona ż., Szymek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szymon; zdrobn. Szymek

Wiktionary


szyna

1. sta­lo­wa belka, bę­dą­ca czę­ścią kon­struk­cyj­ną torów ko­le­jo­wych, tram­wa­jo­wych itp.;
2. belka lub pręt słu­żą­ce jako ele­ment kon­struk­cyj­ny lub pro­wad­ni­ca cze­goś (np. fi­ran­ki);
3. w me­dy­cy­nie: przy­rząd unie­ru­cha­mia­ją­cy zła­ma­ną koń­czy­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. spe­cjal­nie wy­pro­fi­lo­wa­na szta­ba przez­na­czo­na do po­ru­sza­nia się po niej lub pod nią po­ja­zdów lub przed­mio­tów;

 (1.2) med. urzą­dze­nie do wspar­cia lub usz­tyw­nie­nia koń­czy­ny albo krę­go­słu­pa

 (1.3) in­form. wew­nętrz­ne po­łą­cze­nie elek­tro­nicz­ne, po któ­rym trans­mi­to­wa­ne są dane

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szyna – pro­fil me­ta­lo­wy o prze­kro­ju dwu­te­ow­ni­ka lub zbli­żo­nym
  • szyna – w me­dy­cy­nie
  • Szyna DIN – stan­dard (EN 50022, BS 5584) szyny mon­ta­żo­wej do mon­ta­żu mo­du­ło­wej apa­ra­tu­ry elek­trycz­nej
  • trze­cia szyna – forma za­si­la­nia dol­ne­go po­cią­gów elek­trycz­nych
  • szy­no­prze­wód – ele­ment prze­wo­dzą­cy elek­trycz­nie do prze­ka­zy­wa­nia prądu o dużej war­to­ści
  • szyna wy­rów­naw­cza – szyna łą­czą­ca urzą­dze­nie pio­ru­no­chron­ne z urzą­dze­nia­mi w bu­dyn­ku
  • szyna ste­ru­ją­ca – po­łą­cze­nie mię­dzy jed­nost­ką cen­tral­ną i pa­mię­cią oraz ukła­dem wej­ścia-wyj­ścia
  • szyna adre­so­wa – po­łą­cze­nie mię­dzy jed­nost­ką cen­tral­ną i pa­mię­cią
  • szyna da­nych – część ma­gi­stra­li od­po­wie­dzial­na za trans­mi­sję wła­ści­wych da­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mie­ciu pod­szedł do okna i szarp­nął za­sło­nę. Zro­bił to tro­chę za mocno i jej po­ło­wa wyr­wa­ła się z szyny alu­mi­nio­we­go kar­ni­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃na, AS: šỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uszynienie n.

 przym. szynowy

 przysł. szynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) magistrala

Wiktionary


szynal

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. gwóźdź

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃nal, AS: šỹnal

Wiktionary


szynczek

nie­wiel­ki szynk; knajp­ka


SJP.pl


szynczyce

Szyn­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Czar­no­cin.

Licz­ba miesz­kań­ców we wsi Szyn­czy­ce w 2011 roku wy­no­si­ła 218.

W la­tach 1954–1957 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Szyn­czy­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Czar­no­cin.

Wikipedia


szynd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. gwałt

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨ̃nt, AS: šỹnt

Wiktionary


szyndler

naz­wi­sko


SJP.pl


szyndrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szyndzielnia

szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim;

 (1.2) geogr. wznie­sie­nie w Gó­rach Bardz­kich;

Wiktionary

Szyn­dziel­nia (1029 m n.p.m., 1028 m) – szczyt w Pa­śmie Klim­czo­ka i Szyn­dziel­ni w Be­ski­dzie Ślą­skim, wzno­szą­cy się tuż na pół­noc od Klim­czo­ka,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Masyw Szyn­dziel­ni po­ro­śnię­ty jest la­sa­mi bu­ko­wy­mi z do­miesz­ką drzew igla­stych – świer­ków i jodeł.

 (1.2) Par­tie szczy­to­we Szyn­dziel­ni po­kry­wa­ją gliny zwa­ło­we i osady de­lu­wial­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szędzielnia ż., szyndzioł mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Szędzielnia, Gaciok

Wiktionary


szyndzioł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. gont

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szyndzielnia ż.

Wiktionary


szyneczka

zdrob­nie­nie od: szyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szyn­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: šỹnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szynka ż.

 przym. szynkowy

Wiktionary


szynel

długi płaszcz ro­syj­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. odzież. wojsk. długi, zi­mo­wy płaszcz męski do­pa­so­wa­ny do syl­wet­ki, jed­no­rzę­do­wy lub dwu­rzę­do­wy, wy­ko­na­ny z gru­bej wełny lub sukna, się­ga­ją­cy do kolan lub niżej, no­szo­ny w XIX i na po­cząt­ku XX wieku w car­skiej Rosji, po­cząt­ko­wo woj­sko­wy, póź­niej także cy­wil­ny

Wiktionary

Szy­nel (ros. шинель) – zi­mo­wy, do­pa­so­wa­ny do fi­gu­ry płaszcz, wy­ko­na­ny z gru­be­go sukna lub wełny. Po­pu­lar­ny ele­ment umun­du­ro­wa­nia woj­sko­we­go i urzęd­ni­cze­go w XIX i XX wieku (zwła­szcza w Rosji).

Wikipedia


szynion

1. wy­so­ki cze­pek ko­bie­cy z bia­łe­go płót­na, no­szo­ny w Pol­sce za pa­no­wa­nia Au­gu­sta II;
2. dawna fry­zu­ra dam­ska z przy­pra­wio­nych wło­sów, w szcze­gól­no­ści przy­pra­wia­ny war­kocz


SJP.pl


szynk

prze­sta­rza­le: pi­wiar­nia, knaj­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. gastr. miej­sce sprze­da­ży i de­gu­sta­cji na­po­jów al­ko­ho­lo­wych;

 (1.2) przest. gastr. sprze­daż na­po­jów al­ko­ho­lo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fa­bry­ka ko­nia­ku znaj­du­je się w każ­dym szyn­ku.

 (1.1) A kiedy ko­ni­sko scho­rza­łe zdech­nie na środ­ku rynku, / Na śmierć się, bra­cie, za­pi­jesz w brud­nym, pod­miej­skim szyn­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szynkowniany

 rzecz. szynkarz mos., szynkarka ż., szynkarstwo n., szynkierka ż.

Wiktionary


szynka

mięso wie­przo­we (z tyl­nej czę­ści wie­prza); węd­li­na z tego mięsa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. tylna część pół­tu­szy wie­przo­wej bę­dą­ca su­row­cem do pro­duk­cji węd­lin;

 (1.2) kulin. spoż. węd­li­na z szyn­ki (1.1) lub z ana­lo­gicz­nej czę­ści in­ne­go zwie­rzę­cia

 (1.3) zdrobn. od szyna

Wiktionary

Szyn­ka – wyrób mięs­ny z tuszy wie­przo­wej[], schło­dzo­ny lub mro­żo­ny z ko­ścią lub bez. Barwa mię­śni może być jas­no­ró­żo­wa do czer­wo­nej, do­pu­szcza się zma­to­wie­nia. Barwa tłu­szczu – biała z od­cie­niem kre­mo­wym lub lekko ró­żo­wym, w przy­pad­ku mięsa i tłu­szczu mro­żo­ne­go do­pu­szcza się niez­nacz­ne zsza­rze­nie barwy na po­wierzch­ni. Za­pach swo­i­sty cha­rak­te­ry­stycz­ny dla mięsa świe­że­go wie­przo­we­go bez oznak za­pa­rze­nia i roz­po­czy­na­ją­ce­go się psu­cia, nie­do­pu­szczal­ny za­pach płcio­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Przy­je­chał z ple­ca­kiem i siat­ką fo­lio­wą z kieł­ba­są pol­ską i szyn­ką w środ­ku. Kiedy sta­nął w drzwiach jej miesz­ka­nia i po­wie­dział, że przy­wiózł wa­łów­kę… nie mogła go nie wpu­ścić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃nka, AS: šỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz.

:: zdrobn. szyneczka ż.

 przym. szynkowy

 (1.3)

 rzecz. szyna ż.

 przym. szynowy

Wiktionary


szynkareczka

zdrob­nie­nie od: szyn­kar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szyn­kar­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨ̃ŋkaˈrɛt͡ʃka, AS: šỹŋkarečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szynkarka

Wiktionary


szynkarka

1. wła­ści­ciel­ka szyn­ku;
2. żona szyn­ka­rza;
3. ko­bie­ta usłu­gu­ją­ca w szyn­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta usłu­gu­ją­ca w szyn­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szynk mrz., szynkareczka ż.

Wiktionary


szynkarski

przy­miot­nik od: szyn­karz


SJP.pl


szynkarstwo

prze­sta­rza­łe: pro­wa­dze­nie szyn­ku, pi­wiar­ni, go­spo­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­wa­dze­nie szyn­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szynk mrz.

Wiktionary


szynkarz

prze­sta­rza­łe: osoba pro­wa­dzą­ca szynk, pi­wiar­nię, wła­ści­ciel go­spo­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pro­wa­dzą­ca szynk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szynk mrz.

Wiktionary


szynkarzyzna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szyn­ka­rzyz­na "(daw­niej: „Sę­ka­rzo­wiz­na”)" a dziś czę­sto po­tocz­nie na­zy­wa­na „Sę­ka­ra” – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Sa­dow­ne. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pier­wsza wzmian­ka o wsi po­cho­dzi z 1756. W ak­tach ko­ściel­nych wy­stę­pu­je od 1769.

Wikipedia


szynkierka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. karcz­mar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szynk m.

Wiktionary


szynkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Edige Szyn­kie­wicz – ta­tar­ski emi­gra­cyj­ny dzia­łacz i pu­bli­cy­sta na­ro­do­wy
  • Illa Szyn­kie­wicz – bia­ło­ru­ski ho­ke­i­sta
  • Jakub Szyn­kie­wicz – pol­ski du­chow­ny mu­zuł­mań­ski po­cho­dze­nia ta­tar­skie­go
  • Sła­woj Szyn­kie­wicz – pol­ski et­no­log

Wikipedia


szynkowa

po­tocz­nie: kieł­ba­sa szyn­ko­wa


SJP.pl


szynkowar

do­mo­we urzą­dze­nie do przy­rzą­dza­nia węd­lin


SJP.pl


szynkowe

po­tocz­nie: kieł­ba­sa szyn­ko­wa


SJP.pl


szynkownia

dawne okre­śle­nie po­drzęd­nej re­sta­u­ra­cji, knaj­py


SJP.pl


szynkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szynkowy

przy­miot­nik

 (1.1) przy­rzą­dzo­ny z szyn­ki, z do­dat­kiem szyn­ki

 (1.2) od­no­szą­cy się do szyn­ku, zwią­za­ny z szyn­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W jej prze­kro­ju wi­docz­ne są jasne ka­wał­ki mięsa szyn­ko­we­go, oto­czo­ne ciem­niej­szym far­szem mięs­nym.

 (1.1) Bar­dzo nie­mi­le wi­dzia­ne są za to aro­ma­ty takie jak wa­rzyw­ne, se­le­ro­we czy szyn­ko­we.

 (1.2) Z sieni wcho­dzi­ło się do kuch­ni, izby z ko­min­kiem, izby szyn­ko­wej oraz do ob­szer­nej piw­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. szynka ż.

 (1.2)

 rzecz. szynk mrz.

Wiktionary


szynkuna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim Rosji, do­pływ Ro­min­ty

Wiktionary


szynkwas

daw­niej: bufet w szyn­ku, w ober­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. lada w karcz­mie lub szyn­ku, przy któ­rej ku­po­wa­ło się trun­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨ̃ŋkfas, AS: šỹŋkfas

Wiktionary


szynkówko

Szyn­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Górz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


szynobus

po­tocz­nie: po­jazd po­ru­sza­ją­cy się po szy­nach, który kształ­tem przy­po­mi­na au­to­bus; au­to­bus szy­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolej. pot. lekki szy­no­wy po­jazd o na­pę­dzie spa­li­no­wym ob­słu­gu­ją­cy trasy o nie­wiel­kiej licz­bie po­dróż­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szy­no­bus jest zwy­kle po­ja­zdem dwu­o­sio­wym o masie ok. 20 ton, z ok. 40-50 miej­sca­mi do sie­dze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨ̃ˈnɔbus, AS: šỹnobus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autobus szynowy

Wiktionary


szynowy

1. → szyna;
2. au­to­bus szy­no­wy - po­jazd po­ru­sza­ją­cy się po szy­nach, który kształ­tem przy­po­mi­na au­to­bus; szy­no­bus


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z szyną, do­ty­czą­cy szyny

 (1.2) taki, który po­ru­sza się po szy­nach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyna ż., szynka ż., uszynienie n.

Wiktionary


szynowód

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. pasek me­ta­lu prze­wo­dzą­cy ener­gię elek­trycz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­sza licz­ba cień­szych szy­no­wo­dów to niż­szy opór i dzię­ki temu wyż­sza spraw­ność.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szynoprzewód

Wiktionary


szynszyl

rasa kró­li­ka uzy­ska­na na po­cząt­ku XX wieku po­przez skrzy­żo­wa­nie kró­li­ków ra­so­wych i zwy­kłych mie­szań­ców


SJP.pl


szynszyla

gry­zoń z ro­dzi­ny szyn­szy­lo­wa­tych o sre­brzy­sto­sza­rej sier­ści, ży­ją­cy gro­mad­nie w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, ce­nio­ny ze wzglę­du na futro; czin­czi­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Chin­chil­la|ref=tak., gry­zoń po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, o bar­dzo gę­stym fu­trze; w do­my­śle: szyn­szy­la mała;

 (1.2) zob. szyn­szy­le.

Wiktionary

Szyn­szy­la ("Chin­chil­la") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Chin­chil­li­nae w obrę­bie ro­dzi­ny szyn­szy­lo­wa­tych (Chin­chil­li­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój szwa­gier ma ho­dow­lę szyn­szy­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨ̃w̃ˈʃɨla, AS: šỹũ̯šyla

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szynszylowaty, szynszylowy

Wiktionary


szynszyle

futro z szyn­szy­li; wy­pra­wio­ne skór­ki szyn­szy­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dam­skie futro ze skór (wielu) szyn­szy­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żona am­ba­sa­do­ra dum­nie pa­ra­do­wa­ła w pię­knych szyn­szy­lach.

Wiktionary


szynszylowate

o ce­chach szyn­szy­lo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Szyn­szy­lo­wa­te (Chin­chil­li­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z in­fra­rzę­du je­żoz­wie­rzoksz­tałt­nych (Hy­stri­co­gnat­hi) w obrę­bie rzędu gry­zo­ni (Ro­den­tia), które wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wej oraz za­chod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Naj­bar­dziej zna­nym przed­sta­wi­cie­lem jest szyn­szy­la mała ("Chin­chil­la la­ni­ge­ra").

Wikipedia


szynszylowaty

o ce­chach szyn­szy­lo­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


szynto

po­li­te­i­stycz­ny kult re­li­gij­ny w Ja­po­nii; sin­to­izm; shin­to­izm; szyn­to­izm; szin­to; szin­to­izm; shin­to; sinto


SJP.pl


szyntoizm

po­li­te­i­stycz­ny kult re­li­gij­ny w Ja­po­nii; sin­to­izm; shin­to­izm; szyn­to; sinto; szin­to; szin­to­izm; shin­to


SJP.pl


szynwaga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. śród­wa­ga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨ̃nˈvaɡa, AS: šỹnvaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. waga

Wiktionary


szynwałd

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szyn­wałd – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie gru­dziądz­kim, w gmi­nie Łasin
  • Szyn­wałd – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno
  • Szyn­wałd – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, w gmi­nie Skrzy­szów
  • Szyn­wałd – dawna nazwa Dąb­ków, wsi w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk
  • Szyn­wałd – dawna gro­ma­da w pow. tar­now­skim

Wikipedia


szyny

po­tocz­nie: tor ko­le­jo­wy lub tram­wa­jo­wy; tory


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szyny (ener­ge­ty­ka) – sta­no­wią zbior­czą ma­gi­stra­lę (węzeł), do któ­rej są przy­łą­czo­ne wszyst­kie zbie­ga­ją­ce się w sta­cji linie. Za po­mo­cą łącz­ni­ków umie­szczo­nych w tych li­niach można stwa­rzać różne układ...
  • szyny (ko­lej­nict­wo) – to także ele­ment skła­do­wy torów.
  • szyny (me­dy­cy­na) – to także drew­nia­ny lub me­ta­lo­wy wspor­nik słu­żą­cy do unie­ru­cho­mie­nia zła­ma­nej koń­czy­ny.

Wikipedia


szyp

ryba z ro­dzi­ny je­sio­tro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aci­pen­ser nu­di­ven­tris|Lo­vet­sky|ref=tak., ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny je­sio­tro­wa­tych, która żyje w do­rze­czu Du­na­ju, Morzu Czar­nym, Morzu Azow­skim oraz w po­łud­nio­wej czę­ści Morza Ka­spij­skie­go i w Je­zio­rze Aral­skim;

Wiktionary

Szyp ("Aci­pen­ser nu­di­ven­tris, Huso nu­di­ven­tris") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny je­sio­tro­wa­tych (Aci­pen­se­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mięso szypa jest wy­ko­rzy­sty­wa­ne do wę­dze­nia i pro­duk­cji kon­serw.

Wiktionary


szypa

typ ło­pa­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. sze­ro­ka ło­pa­ta słu­żą­ca do zgar­nia­nia pia­sku, śnie­gu itp.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lp. od szyp

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na widok świe­żo opa­dłe­go śnie­gu chwy­cił dużą szypę od węgla i nie­chęt­nie po­szedł z nią od­śnie­żać chod­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨpa, AS: šypa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szufla

Wiktionary


szyper

1. do­wód­ca ma­łe­go stat­ku wod­ne­go
2. wła­ści­ciel stat­ku ry­bac­kie­go


SJP.pl

Szy­per – ka­pi­tan nie­wiel­kie­go stat­ku wod­ne­go (np. ho­low­ni­ka, kutra, por­to­wej jed­nost­ki po­moc­ni­czej itp.). Daw­niej także okre­śle­nie wła­ści­cie­la stat­ku ry­bac­kie­go. W Pol­sce ist­nie­je po­nad­to tytuł za­wo­do­wy szy­pra upraw­nia­ją­cy do kie­ro­wa­nia mniej­szy­mi jed­nost­ka­mi w ra­mach że­glu­gi kra­jo­wej.

Wikipedia


szyperek

naz­wi­sko


SJP.pl


szyperski

do­ty­czą­cy szy­pra lub szy­per­stwa


SJP.pl


szypleć

szy­pleć le­szczy­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


szyplin

ro­śli­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, np. szy­plin jed­wa­bi­sty


SJP.pl

Szy­plin ("Do­ryc­nium" Mill.) – ro­dzaj z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Tak­son tra­dy­cyj­nie był wy­róż­nia­ny do lat 80. XX wieku i czę­sto je­szcze do po­cząt­ku XXI wieku, kiedy to ko­lej­no różni au­to­rzy wska­zy­wa­li na jego za­gnież­dże­nie w obrę­bie ro­dza­ju ko­mo­ni­ca "Lotus", do któ­re­go osta­tecz­nie ga­tun­ki tu daw­niej za­li­cza­ne zo­sta­ły prze­nie­sio­ne.

Wikipedia


szypliszecki

przy­miot­nik od: Szy­plisz­ki


SJP.pl


szypliszki

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szy­plisz­ki (lit. "Šipliškė") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu Wschod­nio­su­wal­skim (za­chod­nia część Po­je­zie­rza Li­tew­skie­go), w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Szy­plisz­ki.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Szy­plisz­ki.

Miej­sco­wość od wscho­du omija droga ek­spre­so­wa S61. Do 2022 roku prze­bie­ga­ła tędy droga kra­jo­wa nr 8.

Wikipedia


szypot

pły­ciz­na rzeki o sto­sun­ko­wo szyb­kim prą­dzie; by­strze


SJP.pl


szypowice

Szy­po­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Kro­czy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


szypowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szypr

chy­pre;
1. kom­po­zy­cja za­pa­cho­wa łą­czą­ca za­pa­chy drzew­ne, zwie­rzę­ce i kwia­to­we;
2. per­fu­my o takim za­pa­chu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. kos­met. per­fu­my o za­pa­chu szy­pro­wym

 (1.2) pot. za­pach szy­pro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ele­ganc­ki, al­de­hy­do­wy szypr, ale w żad­nym wy­pad­ku nie sta­ro­mod­ny, prze­ciw­nie – po­wie­dział­bym, że bar­dzo no­wo­czes­ny, wręcz fu­tu­ry­stycz­ny w swoim brzmie­niu.

 (1.1) To szypr w peł­nej kra­sie, a jed­nak jest on jed­nym z naj­bar­dziej przy­stęp­nych i no­szal­nych, bo jest to szypr lekki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyprowość

 przym. szyprowy

Wiktionary


szyprowy

→ szypr; chy­pre'owy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) środ. kos­met. o za­pa­chu (naj­czę­ściej per­fum): skła­da­ją­cy się z po­łą­cze­nia za­pa­chów cy­tru­so­wych, kwia­to­wych oraz ani­ma­li­stycz­nych i pa­czu­li czy mchu dę­bo­we­go ko­lej­no jako nuty głowy, serca i bazy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy­bym nie poz­na­ła szy­prów, byłby to dla mnie pew­nie si­gna­tu­re scent, ale szy­pro­wa za­dzior­ność zro­bi­ła swoje.

 (1.1) A jed­nak nuta szy­pro­wa w Izia La Nuit to nie tylko cierń prze­szy­wa­ją­cy mięk­kie ciało, to nie tylko ciem­ność ostro kon­tra­stu­ją­ca z ja­śnie­ją­cym świa­tłem - nie, ten za­pach przy­po­mi­na mi wła­śnie tę bar­dzo ciem­ną, drzew­ną, mszy­stą, zimną i gorz­ką nutę, która była tak cha­rak­te­ry­stycz­na dla ko­bie­cych per­fum szy­pro­wych z przesz­ło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szypr m., szyprowość ż.

Wiktionary


szypszyna

krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, po­spo­li­ty na ob­sza­rze całej Pol­ski; dzika róża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zob. róża dzika.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈpʃɨ̃na, AS: šypšỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szypszyniec m.

 przym. szypszynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) róża dzika, dzika róża, róża psia, sypel; kraków|głóg.

Wiktionary


szypszyniec

szyp­szy­niec ró­ża­ny - owad błon­kos­krzy­dły z ro­dzi­ny ga­la­só­wek, wy­rzą­dza­ją­cy szko­dy na pę­dach, owo­cach i li­ściach róż


SJP.pl


szypulski

naz­wi­sko


SJP.pl


szypuła

naz­wi­sko


SJP.pl


szypułka

ło­dyż­ka, na któ­rej osa­dzo­ny jest owoc lub kwiat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ło­dyż­ka, na któ­rej osa­dzo­ny jest owoc lub kwiat;

Wiktionary

Szy­puł­ka (ang. "pe­di­cel, pe­dic­le", łac. "pe­di­cel­lus, pe­dun­cu­lus") – u ro­ślin nie­u­list­nio­na część pędu, na któ­rej wy­ra­sta kwiat, a na­stęp­nie owoc. Przez szy­puł­kę są one za­o­pa­try­wa­ne w wodę wraz z so­la­mi mi­ne­ral­ny­mi i sub­stan­cje or­ga­nicz­ne. U czę­ści ga­tun­ków ro­ślin owoc od­dzie­la się od szy­puł­ki po doj­rze­niu, u niek­tó­rych po­zo­sta­je trwa­le złą­czo­ny z szy­puł­ką.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɨˈpuwka, AS: šypuu̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szypuła ż.

 przym. szypułkowy, bezszypułkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. ogonek; gw. Górny Śląsk sztyngel

Wiktionary


szypułkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) me­cha­nicz­ny pro­ces od­dzie­la­nia owocu ja­dal­ne­go od jego nie­ja­dal­nej czę­ści, np. ogon­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨpuwkɔˈvãɲɛ, AS: šypuu̯kovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szypułkować

Wiktionary


szypułkować

od­dzie­lać owoce (rza­dziej kwia­ty) od szy­pu­łek


SJP.pl


szypułkowy

→ szy­puł­ka


SJP.pl

Patrz:

szypułka

szypłów

Szy­płów (nazwa obocz­na: Szczy­płów) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Wartą.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


szyroki

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sze­ro­ki

Wiktionary

Szy­ro­ki (703 m n.p.m.) – szczyt na gra­ni­cy pol­sko-sło­wac­kiej, któ­re­go pol­skie stoki znaj­du­ją się we wsi Ja­wo­rzyn­ka w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, gmi­nie Isteb­na. W re­gio­na­li­za­cji fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­nej Pol­ski we­dług Je­rze­go Kon­drac­kie­go znaj­du­je się w Be­ski­dzie Ślą­skim, w nowej re­gio­na­li­za­cji na Mię­dzy­gó­rzu Ja­błon­kow­sko-Ko­nia­kow­skim.

Wikipedia


szyrwan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Azer­bej­dża­nie, w dol­nym biegu rzeki Kury;

Wiktionary

Szyr­wan (az. "Şirvan") – is­lam­skie pań­stwo ze sto­li­cą w Sze­ma­sze, ist­nie­ją­ce na te­re­nie współ­czes­ne­go pół­noc­no-za­chod­nie­go Azer­bej­dża­nu w la­tach ok. 799-1539. Pow­sta­ło w wy­ni­ku roz­pa­du ka­li­fa­tu arab­skie­go. Jego wład­cy, na­zy­wa­ni "szyr­wan­sza­cha­mi" nie­kie­dy pod­le­ga­li wład­com kra­jów ościen­nych, nie­kie­dy zaś zdo­by­wa­li spore lo­kal­ne zna­cze­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szyrwański

Wiktionary


szyrwinta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na Lit­wie i w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim Rosji, ucho­dzi do Sze­szu­py;

Wiktionary


szyrwinty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim.

Wiktionary

Szyr­win­ty ("lit. Širvintos") – mia­sto (7200 miesz­kań­ców) na Lit­wie, po­ło­żo­ne na pół­noc­ny za­chód od Wilna (50 km), na dro­dze do Wił­ko­mie­rza. Jest sto­li­cą re­jo­nu.

Sioło Szyr­win­ty wcho­dzi­ło w 1644 roku w skład wło­ści mu­śnic­kiej. "Szyr­wę­ty" po­ło­żo­ne były w 1772 roku w po­wie­cie wił­ko­mier­skim wo­je­wództ­wa wi­leń­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szyrwincki

Wiktionary


szyry

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. no­ży­ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk nożice

Wiktionary


szystowice

Szy­sto­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Gra­bo­wiec. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 208 miesz­kań­ców.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Gra­bow­cu.

Wikipedia


szysz

naz­wi­sko


SJP.pl

Szysz ( Шиш) – rzeka w Rosji w ob­wo­dzie om­skim, prawy do­pływ Ir­ty­szu. Ma dłu­gość 378 km i po­wierzch­nię zlew­ni 5270 km².

Przy uj­ściu Szy­szu do Ir­ty­szu po­ło­żo­na jest wieś Ustʹ-Szysz. Słow­nik en­cy­klo­pe­dycz­ny Brock­ha­u­sa i Efro­na z lat 1890 - 1907 po­da­je, że osad­nict­wo w dol­nym biegu rzeki roz­po­czę­ło się nie­dłu­go przed pow­sta­niem pu­bli­ka­cji.

Wikipedia


szyszak

1. ro­dzaj hełmu ry­cer­skie­go;
2. ptak afry­kań­ski; turak; cheł­miak; ba­na­no­jad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śred­nio­wiecz­ny hełm za­koń­czo­ny stoż­kiem na górze;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szy­szak – ro­dzaj hełmu
  • szy­szak – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny tu­ra­ko­wa­tych
  • Szy­szak – ze­spół mu­zycz­ny po­cho­dzą­cy z Kar­ko­no­szy, gra­ją­cy folk, ne­o­folk, po­ez­ję śpie­wa­ną

Wikipedia


szyszeczka

zdrob­nie­nie od: szysz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szysz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈʃɛt͡ʃka, AS: šyšečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyszka ż., szyszunia ż.

 przym. szyszkowy

Wiktionary


szyszeń

szy­szeń po­spo­li­ty, szy­szeń sos­no­wy - ga­tun­ki mo­ty­la z ro­dzi­ny omac­ni­co­wa­tych


SJP.pl


szyszka

1. drew­nia­ny kwia­to­stan żeń­ski ro­ślin igla­stych
2. kwia­to­stan żeń­ski chmie­lu
3. po­tocz­nie: o kimś waż­nym, wpły­wo­wym; szy­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. dendr. zdrew­nia­ły owoc więk­szo­ści ro­ślin igla­stych;

 (1.2) bot. kwia­to­stan żeń­ski chmie­lu

 (1.3) przed­miot wy­glą­da­ją­cy jak szysz­ka (1.1)

 (1.4) pot. przen. zdrobn. od: szy­cha (ważna osoba)

 (1.5) szt. ar­chit. ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w kształ­cie sty­li­zo­wa­nej szysz­ki (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Szysz­ka w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Szysz­ka – kłos za­rod­nio­no­śny u ro­ślin igla­stych ut­wo­rzo­ny z osi i liści za­rod­nio­no­śnych (spo­ro­fi­li). W pi­śmien­nict­wie pol­sko­ję­zycz­nym na­rzą­dy te okre­śla­ne są mia­nem kwia­tów lub kwia­to­sta­nów, cza­sem na wzór ter­mi­no­lo­gii an­glo­sa­skiej pre­fe­ro­wa­ne jest okre­śle­nie „stro­bil”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Posz­łam z dzieć­mi do lasu i na­zbie­ra­ły cały worek szy­szek.

 (1.2) Chmie­lo­we szysz­ki używa się do pro­duk­cji piwa.

 (1.3) Na cho­in­ce wi­sia­ły szkla­ne szysz­ki, mi­ko­ła­je i bał­wan­ki.

 (1.4) Ten Gośki teść to ponoć jakaś szysz­ka w mi­ni­ster­stwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɨʃka, AS: šyška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyszkowiec m.

:: zdrobn. szyszeczka ż., szyszunia ż.

:: zgrub. szycha ż.

 przym. szyszkowaty, szyszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szycha, ważniak; przest. oficjał; dostojnik, dygnitarz, notabl, prominent, VIP

Wiktionary


szyszkin

naz­wi­sko


SJP.pl


szyszko

1. drew­nia­ny kwia­to­stan żeń­ski ro­ślin igla­stych
2. kwia­to­stan żeń­ski chmie­lu
3. po­tocz­nie: o kimś waż­nym, wpły­wo­wym; szy­cha


SJP.pl


szyszkojagoda

twór pow­sta­ły wsku­tek zro­śnię­cia się łusek szysz­ki ja­łow­ca


SJP.pl

Szysz­ko­ja­go­da – ro­dzaj szysz­ki, któ­rej łuski na­sien­ne są zmię­śnia­łe i ze sobą zro­śnię­te, two­rząc twór przy­po­mi­na­ją­cy ja­go­dę. Szysz­ko­ja­go­dy wy­stę­pu­ją wy­łącz­nie u na­go­za­ląż­ko­wych z ro­dza­ju ja­ło­wiec ("Ju­ni­pe­rus"). Pow­sta­ją po za­płod­nie­niu za­ląż­ków, które znaj­du­ją się w szczy­to­wej czę­ści kwia­to­sta­nu żeń­skie­go.

Wikipedia


szyszkokwiatowy

hi­po­te­za szysz­kok­wia­to­wa - jedna z hi­po­tez wy­ja­śnia­ją­cych po­cho­dze­nie kwia­tu ro­ślin okry­to­za­ląż­ko­wych; hi­po­te­za eu­an­cjum


SJP.pl


szyszkolubka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny szysz­ko­głów­ko­wa­tych


SJP.pl


szyszkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem szysz­kę, po­dob­ny do szysz­ki


SJP.pl


szyszkowe

→ szysz­ka


SJP.pl

Patrz:

szyszka

szyszkowiec

1. ro­dzaj ja­szczu­rek z ro­dzi­ny szysz­kow­co­wa­tych;
2. ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Stro­bi­lo­my­ces|Berk.|ref=tak., ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych o ka­pe­lu­szu po­kry­tym gru­by­mi i od­sta­ją­cy­mi łu­ska­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szysz­ko­wiec – ja­szczur­ka z ro­dza­ju Cor­dy­lus lub ogól­nie o przed­sta­wi­cie­lu ro­dzi­ny szysz­kow­co­wa­tych (Cor­dy­li­dae), w szcze­gól­no­ści:
    • szysz­ko­wiec zwy­czaj­ny
    • szysz­ko­wiec ol­brzy­mi
    • szysz­ko­wiec kar­ryj­ski
    • szysz­ko­wiec tro­pi­kal­ny
  • szysz­ko­wiec (Stro­bi­lo­my­ces) – ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych
  • Szysz­ko­wiec – wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szyszka ż., szyszunia ż.

 przym. szyszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. łuskogrzyb

Wiktionary


szyszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szysz­kow­ski – pol­ski aktor fil­mo­wy, te­le­wi­zyj­ny i te­a­tral­ny, sce­na­rzy­sta oraz lek­tor
  • Boh­dan Szysz­kow­ski – pol­ski che­mik
  • Bo­le­sław Szysz­kow­ski – pol­ski dzia­łacz ro­bot­ni­czy
  • Hi­la­ry (właśc. Edu­ard Szysz­kow­ski) – pra­wo­sław­ny bi­skup
  • Jakub Szysz­kow­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Jan Szysz­kow­ski – puł­kow­nik pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go
  • Jerzy Wojt­czak-Szysz­kow­ski – pol­ski fi­lo­log kla­sycz­ny, la­ty­ni­sta
  • Mar­cin Szysz­kow­ski – rzym­sko­ka­to­lic­ki bi­skup, ksią­żę sie­wier­ski
  • Mi­ko­łaj Szysz­kow­ski – rzym­sko­ka­to­lic­ki bi­skup, ksią­żę war­miń­ski
  • Mi­ko­łaj Szysz­kow­ski – pod­ko­mo­rzy wie­luń­ski, sę­dzia ziem­ski wie­luń­ski, se­kre­tarz kró­lew­ski
  • Piotr Szysz­kow­ski – pol­ski szlach­cic, poseł na Sejm, urzęd­nik sta­ro­pol­ski
  • Sta­ni­sław Szysz­kow­ski – pol­ski po­li­tyk, rol­nik, poseł na Sejm

Wikipedia


szyszkowy

→ szysz­ka


SJP.pl

Patrz:

szyszka

szyszkówka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny obrzę­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szysz­ków­ka – ro­dzaj grzy­bów
  • Szysz­ków­ka – część wsi Klo­no­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Lu­bie­wo
  • Szysz­ków­ka – część wsi Kąc­lo­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Gry­bów
  • Szysz­ków­ka – część wsi Masz­ko­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Łącko
  • Szysz­ków­ka – część wsi Spyt­ko­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Spyt­ko­wi­ce
  • Szysz­ka, Szysz­ki, Szysz­ko­wa, Szysz­ków

Wikipedia


szysznica

le­ty­niec szysz­ni­ca - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny ga­la­só­wek


SJP.pl


szysztof

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wojsk. strzel­ni­ca

Wiktionary


szyszunia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pieszcz. zdrobn. od szysz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨˈʃũɲa, AS: šyšũńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyszka ż., szyszkowiec m., szyszeczka ż., szycha ż., szyszkownik m., szyszkarz m.

 przym. szyszkowaty, szyszkowy

Wiktionary


szyszyn

Szy­szyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Śle­sin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Ety­mo­lo­gia nazwy miej­sco­wo­ści wy­wo­dzi się od nazwy włas­nej "Szy­sza" albo "Szy­cha".

Wikipedia


szyszynka

w ana­to­mii: po­ło­żo­ny w móz­go­wiu gru­czoł do­krew­ny, re­gu­lu­ją­cy doj­rze­wa­nie płcio­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. gru­czoł do­krew­ny po­ło­żo­ny w mózgu;

Wiktionary

Szy­szyn­ka ( cor­pus pi­ne­a­le, syn. glan­du­la pi­ne­a­lis, syn. epip­hy­sis ce­re­bri) – jeden z gru­czo­łów wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go, le­żą­cy po­mię­dzy wzgór­ka­mi gór­ny­mi blasz­ki po­kry­wy. Gru­czoł znaj­du­je się w za­głę­bie­niu, pod blasz­ką po­kry­wy, kon­tak­tu­jąc się z kre­so­móz­go­wiem szy­pu­łą szy­szyn­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɨˈʃɨ̃nka, AS: šyšỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szyszynkowy

Wiktionary


szyszynkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szy­szyn­ką, do­ty­czą­cy szy­szyn­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɨʃɨ̃ŋˈkɔvɨ, AS: šyšỹŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyszynka ż.

Wiktionary


szyszłowo

Szysz­ło­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Ostro­wi­te.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


szytka

po­tocz­nie: opona be­zdęt­ko­wa


SJP.pl

Szyt­ka – (tu­bu­lar, opo­no­dęt­ka) dętka ro­we­ro­wa po­łą­czo­na z oponą. Jest to najl­żej­sze roz­wią­za­nie sto­so­wa­ne w ogu­mie­niu ro­we­ru, a za­ra­zem naj­trud­niej­sze w ek­splo­a­ta­cji i naj­droż­sze. Szyt­kę można sto­so­wać je­dy­nie w ko­łach do niej przy­sto­so­wa­nych. Do jej mon­ta­żu używa się spe­cjal­ne­go kleju lub taśmy.

Wikipedia


szywała

naz­wi­sko


SJP.pl


szyzma

daw­niej: schiz­ma


SJP.pl


szyzmatyk

daw­niej: schiz­ma­tyk


SJP.pl


szyć

1. łą­czyć nićmi jakiś ma­te­riał; wyt­wa­rzać coś po­przez zszy­wa­nie;
2. prze­la­ty­wać; prze­szy­wać po­wie­trze; pę­dzić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kraw. wy­ko­ny­wać odzież, ubra­nia, także wy­szy­cie, haft na czymś

 (1.2) łą­czyć brze­gi cze­goś (np. tka­ni­ny, skóry) za po­mo­cą igły i nici

 (1.3) daw. na­da­wać szyb­ki lot prze­bi­ja­ją­cy (prze­szy­wa­ją­cy) po­wie­trze

 (1.4) przest. po­kry­wać, po­szy­wać czymś jakąś po­wierzch­nię

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Sta­ro­żyt­ni Par­to­wie, uda­jąc uciecz­kę w po­pło­chu, szyli do nie­przy­ja­cie­la z łuków przez ramię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɨt͡ɕ, AS: šyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uszycie n., naszywka ż., szew m., szycie n., szydło n., szydełko n., szydełkowanie n., szwaczka ż., szwacz m., wyszywanie n., wyszycie n., zszywanie n., zszycie n., zaszywanie n., szwalnia ż., zaszycie n., przeszywanie n., przeszycie n., doszywanie n., doszycie n., poszycie n., podszywanie n., zszywacz mrz.

 czas. wyszywać ndk., wyszyć dk., zszywać ndk., zszyć dk., zaszywać ndk., zaszyć dk., przyszywać ndk., przyszyć dk., doszywać ndk., doszyć dk., szydełkować ndk.

 przym. szwowy, bezszwowy, szydełkowy, szwalniczy, przyszywany

Wiktionary


szyłak

naz­wi­sko


SJP.pl


szyłele

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu ta­u­ro­skim.

Wiktionary

Szy­łe­le (lit. "Šilalė") – mia­sto na za­cho­dzie Litwy, po­ło­żo­ne w okrę­gu ta­u­ro­skim, 30 km na pół­noc od Ta­u­ro­gów. 6 tys. miesz­kań­ców (2007). Nazwa mia­sta po­cho­dzi od li­tew­skie­go słowa lasek[].

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szyłelski

Wiktionary


szyłka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Sy­be­rii, pły­ną­ca przez Kraj Za­baj­kal­ski w Rosji;

 (1.2) geogr. mia­sto w Rosji w Kraju Za­baj­kal­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Szył­ką (1.1);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szył­ka – rzeka w Rosji
  • Szył­ka – mia­sto w Rosji w Kraju Za­baj­kal­skim
  • ZSU-23-4 Szył­ka – sa­mo­bież­ny ar­ty­le­ryj­ski ze­staw prze­ciw­lot­ni­czy

Wikipedia


szyłokarczma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu kłaj­pedz­kim;

Wiktionary

Szy­ło­karcz­ma (lit. "Šilutė", niem. "He­y­de­krug") – mia­sto na za­cho­dzie Litwy le­żą­ce nie­da­le­ko gra­ni­cy z ob­wo­dem kró­le­wiec­kim i kil­ka­na­ście ki­lo­me­trów od Za­le­wu Ku­roń­skie­go. 21 tys. miesz­kań­ców (2005).

Szy­ło­karcz­ma zo­sta­ła za­ło­żo­na w 1511 w po­ło­wie drogi mię­dzy Kłaj­pe­dą a Tylżą (obec­nie So­wieck).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szyłokarczemski

Wiktionary


szósta

go­dzi­na szó­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 6 rano lub wie­czo­rem

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: szó­sty

Wiktionary

Powiązane:

 licz. sześć

 przym. szósty

Wiktionary


szóstaczek

krę­pień szó­sta­czek - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


szóstak

1. dawna pol­ska mo­ne­ta równa sze­ściu gro­szom;
2. sa­miec sarny lub je­le­nia o sze­ściu od­no­gach u po­ro­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. jeleń lub ko­zioł sarny o po­ro­żu z sze­ścio­ma od­no­ga­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) hist. srebr­na mo­ne­ta o war­to­ści 6 gro­szy bita w Pol­sce i na Lit­wie w XVI–XVIII w.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szó­stak – mo­ne­ta srebr­na, bita w Pol­sce i na Lit­wie w la­tach 1528–1765.
  • Szó­stak – je­zio­ro na Poj. Ma­zur­skim (Szo­stak, Orze­chow­skie, Sonn­tag See)
  • Szó­stak – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Pie­tro­wi­ce Wiel­kie
  • Szó­stak – osada w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Pie­tro­wi­ce Wiel­kie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szóstak m., szóstka ż., szóstkowy m.

 przym. szóstkowy, szósty

 licz. sześć

Wiktionary


szósteczka

zdrob­nie­nie od: szóst­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szóst­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szóstka ż.

Wiktionary


szóstka

1. cyfra oz­na­cza­ją­ca licz­bę 6;
2. grupa sze­ściu osób lub przed­mio­tów;
3. po­tocz­nie o czymś, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 6;
4. szkol­na ocena ce­lu­ją­ca;
5. szóst­ka We­i­de­ra - ze­staw sze­ściu ćwi­czeń na mię­śnie brzu­cha; A6W, a6w


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa cyfry 6

 (1.2) eduk. uczn. ocena w szko­le, zaz­wy­czaj naj­wyż­sza z do­stęp­nych

 (1.3) pot. anat. sto­mat. ząb trzo­no­wy, po­mię­dzy przed­trzo­now­cem a innym trzo­now­cem

 (1.4) pot. to, co ma numer 6, jest oz­na­czo­ne licz­bą 6, np. dom, au­to­bus, bieg (w skrzy­ni bie­gów)

 (1.5) harc. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka w gro­ma­dzie zu­cho­wej li­czą­ca sobie zwy­cza­jo­wo sześć osób

 (1.6) daw. pot. dzie­sięć cen­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • 6 – cyfra i licz­ba
  • TV6 – pol­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na
  • szóst­ka – oz­na­cze­nie zębu przed­trzo­no­we­go czło­wie­ka
  • szóst­ka – gra bi­lar­do­wa
  • Szóst­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim
  • Szóst­ka – dawna gmina wiej­ska na Lu­bel­szczyź­nie
  • Szóst­ka – dawna gro­ma­da w pow. ra­dzyń­skim
  • Szóst­ka w Lotto – tra­fie­nie wszyst­kich ty­po­wa­nych liczb
  • Szóst­ka – karta do gry
  • Szóst­ka – pol­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Tomek to wzo­ro­wy uczeń, na świa­dect­wie ma pra­wie same szóst­ki.

 (1.3) Od dwóch dni boli mnie szóst­ka.

 (1.4) Spóź­nię się, po­nie­waż ucie­kła mi szóst­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃustka, AS: šustka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szóstkowy m., Szóstak mrz., szóstak mrz./mzw.

 przym. szóstkowy, szósty

 licz. sześć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) celujący, ocena celująca

Wiktionary


szóstkowicz

po­tocz­nie: uczeń o ce­lu­ją­cych oce­nach


SJP.pl


szóstkowiczka

→ szóst­ko­wicz


SJP.pl

Patrz:

szóstkowicz

szóstkowy

→ szóst­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) harc. zuch wy­bra­ny spoś­ród szóst­ki, który jej prze­wod­ni­czy, skła­da mel­dun­ki oraz od­po­wia­da za jej pracę

przy­miot­nik

 (2.1) zwią­za­ny z licz­bą sześć, do­ty­czą­cy licz­by sześć

 (2.2) eduk. uczn. wzo­ro­wy, ma­ją­cy same lub w więk­szo­ści szóst­ki

Wiktionary

Patrz:

szóstka

Wymowa:

IPA: ʃuˈstkɔvɨ, AS: šustkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szóstka ż., szóstak m., Szóstak m.

:: fż. szóstkowa ż.

 przym. szósty

 licz. sześć

Wiktionary


szóstoklasista

uczeń szó­stej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. uczeń szó­stej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. szóstoklasistka ż.

 przym. sześcioklasowy

Wiktionary


szóstoklasistka

uczen­ni­ca szó­stej klasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. uczen­ni­ca szo­stej klasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. szóstoklasista m.

 przym. sześcioklasowy

Wiktionary


szóstoligowy

na­le­żą­cy do szó­stej ligi


SJP.pl


szósty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 6


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 6

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po pią­tym

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) szó­sta: go­dzi­na szó­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsta­ję co rano o (go­dzi­nie) szó­stej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃustɨ, AS: šusty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szóstka ż., szóstkowy m., Szóstak mrz., szóstak mrz./mzw.

 przym. szóstkowy

 przedr. sześcio-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 6.

Wiktionary


szówsko

Szów­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na po­gra­ni­czu Do­li­ny Dol­ne­go Sanu i Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kie­go, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Wią­zow­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka "Szuw­sko", po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ru­skim, w 1739 roku na­le­ża­ła wraz z fol­war­kiem do klu­cza Ja­ro­sław Lu­bo­mir­skich.

Wikipedia


szłap

nie­pra­wi­dło­wy kłus konia


SJP.pl

Szłap – nie­pra­wi­dło­wy kłus konia. Koń­czy­ny nie są sta­wia­ne rów­no­cze­śnie po dwie (tylna lewa i przed­nia prawa, tylna prawa i przed­nia lewa). Za­miast dwóch ude­rzeń kopyt sły­chać czte­ry. Konie takie są ce­nio­ne przez kiep­skich jeźdź­ców, po­nie­waż jazda na nich jest łat­wiej­sza. Konie tak cho­dzą­ce na­zy­wa­ne są szła­pa­ka­mi.

Wikipedia


szłapa

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łapa, koń­czy­na zwie­rzę­cia

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. noga

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) On mo ała na pra­wyj szła­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szłapać

Wiktionary


szłapak

koń cho­dzą­cy szła­pią


SJP.pl


szłapać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. po­ma­łu iść po­włó­cząc, szu­ra­jąc no­ga­mi

 (1.2) daw. o koniu idą­cym po­wo­li, ocię­ża­le; także je­chać konno w ten spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zer­wa­ny rap­tem ze snu, go­spo­darz nie­pew­nie szła­pał do drzwi z lich­ta­rzy­kiem w drżą­cej ręce.

 (1.2) Noc była ciem­na, miej­sco­wość niez­na­na, ich zdro­żo­ne konie led­wie szła­pa­ły w tej pom­ro­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szłapak mzw., szłapaczek mzw., szłap ż.

 gw-pl|Górny Śląsk. szłapa ż.

:: rzecz. odczas. szłapanie n.

 przym. szłapaty, szłapisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) człapać; reg. słapać, cłapać, ślapić, szłapić

 (1.2) jechać szłapią

Wiktionary


szłapcug

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żart. cho­dze­nie pie­szo

Wiktionary


szłapka

naz­wi­sko


SJP.pl


szłom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. szy­szak

 (1.2) stpol. hełm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃwɔ̃m, AS: šu̯õm

Wiktionary


szłyk

wy­so­ka czap­ka z futra no­szo­na w Pol­sce za pa­no­wa­nia Ja­giel­lo­nów


SJP.pl


sándor

[czy­taj: szan­dor]
1. obce imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • György Sándor – ame­ry­kań­ski pia­ni­sta i pe­da­gog
  • István Sándor – ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • István Sándor – wę­gier­ski wio­ślarz, olim­pij­czyk
  • Klára Sándor – wę­gier­ska ję­zy­koz­naw­czy­ni, hi­sto­ryk kul­tu­ry i po­li­tyk
  • San­dor – wę­gier­skie imię mę­skie

Wikipedia


sárospatak

mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Wę­grzech


SJP.pl

Sárospatak ( Potok am Bo­droch; Šarišský Potok, Blatný Potok) − mia­sto w pół­noc­no-wschod­nich Wę­grzech, w ko­mi­ta­cie Bor­sod-Abaúj-Zemplén, w Śred­nio­gó­rzu Pół­noc­no­wę­gier­skim, u pod­nó­ża Gór Zem­pliń­skich, nad Bo­dro­giem (do­pływ Cisy), 12 920 miesz­kań­ców (I 2011 r.).

Wikipedia


sèvres

Sèvres – mia­sto i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Hauts-de-Seine, nad Sek­wa­ną.

We­dług da­nych na 2022 r. gminę za­miesz­ki­wa­ło 22 782 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 5827 osób/km². Wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Sèvres pla­su­je się na 757. miej­scu pod wzglę­dem po­wierzch­ni, zaj­mu­jąc 3,91 km².

Wikipedia


sód

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Na i licz­bie ato­mo­wej 11, jest jed­nym z naj­mięk­szych me­ta­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Na i licz­bie ato­mo­wej 11;

Wiktionary

Sód (Na, na­trium) – pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 11, metal z I grupy ukła­du okre­so­we­go, na­le­żą­cy do grupy me­ta­li al­ka­licz­nych. Mięk­ki, sre­brzy­sto­bia­ły, sil­nie re­ak­tyw­ny. Łatwo od­da­je po­je­dyn­czy elek­tron na po­wło­ce wa­len­cyj­nej, sta­jąc się ka­tio­nem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma sód?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sut, AS: sut

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sodowy

 rzecz. soda ż., sodówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Na

Wiktionary


sójczy

→ sójka


SJP.pl

Patrz:

sójka

sójeczka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sójka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sójka ż.

Wiktionary


sójka

ptak z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych o cha­rak­te­ry­stycz­nych nie­bie­skich lu­ster­kach na skrzy­dłach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. śred­ni ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gar­ru­lus|ref=tak.;

 (1.2) pot. ude­rze­nie kogoś ręką

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sójka – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych
  • Sójka – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Sta­wi­gu­da
  • Sójka – część wsi Ko­by­la Góra w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrze­szow­skim, w gmi­nie Ko­by­la Góra
  • Sójki – dawna gmina w pow. kut­now­skim
  • Sójki – dawna gro­ma­da w pow. kut­now­skim
  • Sójka – szczyt w Gó­rach Wał­brzy­skich
  • Sój­ka­o­braz Jó­ze­fa Cheł­moń­skie­go
  • Kom­pleks Spor­to­wy „Sójka” w Prud­ni­ku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głosy ich odróż­nia­łam sto­kroć le­piej, niż nuty na kla­wi­cym­ba­le, a nie­raz sama, przy­cza­i­wszy się w krza­ku le­szczy­ny, na­wo­ły­wa­łam sójki, ma­ko­ląg­wy, plisz­ka­isz­ki, wilgi tak do­sko­na­le, że głu­pie le­cia­ły na mój głos gro­mad­nie; usiadł­szy na ga­łąz­ce przy mojej gło­wie, krę­ci­ły się szcze­bio­cąc, oglą­da­jąc się na wszyst­kie stro­ny.

 (1.2) Felek dał sójkę w bok, ja mu też, i, od­wró­ci­wszy się od sie­bie, spa­li­śmy wy­bor­nie do sa­me­go rana.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsujka, AS: sui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sójka ż., sójkowiec m.

:: zdrobn. sójeczka ż.

 przym. sójczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baba; gw. Górny Śląsk sojka

 (1.2) cios

Wiktionary


sójkowiec

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny pe­kiń­czy­ków; Gar­ru­lax


SJP.pl


sól

1. zwią­zek che­micz­ny zło­żo­ny z ka­tio­nu me­ta­lu (ewen­tu­al­nie amo­no­we­go) i anio­nu resz­ty kwa­so­wej
2. zwy­cza­jo­wa nazwa chlor­ku sodu, po­pu­lar­nej przy­pra­wy do po­traw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. chlo­rek sodu

 (1.2) chem. zwią­zek che­micz­ny, po­chod­ny kwa­so­wi, za­wie­ra­ją­cy co najm­niej jeden atom me­ta­lu w czą­stecz­ce;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od solić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sole amo­no­we
  • sole mi­ne­ral­ne
  • sole po­ta­so­we
  • sole trzeź­wią­ce – śro­dek sto­so­wa­ny przy omd­le­niach i za­słab­nię­ciach
  • sól AH
  • sól czer­wo­na
  • sól dia­zo­nio­wa
  • sól dro­go­wa – sól sto­so­wa­na do od­śnie­ża­nia dróg
  • sól emska – śro­dek o dzia­ła­niu wykrz­tu­śnym i al­ka­li­zu­ją­cym, sto­so­wa­ny w me­dy­cy­nie
  • sól fiz­jo­lo­gicz­na
  • sól Frémy’ego
  • sól gorz­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tej zupie jest za dużo soli!

 (1.2) Sole można uzy­skać na przy­kład przez re­ak­cję che­micz­ną za­sa­dy z kwa­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sul, AS: sul

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. soliwka ż., solnica ż., solniczka ż., solanka ż., solenie n., solnictwo n., zasolenie n., solarka ż., dosolenie n., posolenie n., przesolenie n., przysolenie n.

 czas. zasolić, solić ndk., dosolić dk., posolić dk., przesolić dk., przesalać ndk., przysolić dk.

 przym. solny, solankowy, słony, słonawy, solarski

 przysł. słono, słonawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sól kuchenna, chlorek sodu

Wiktionary


sóweczka

1. zdrob­nie­nie od: sówka;
2. najm­niej­szy ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny pu­szczy­ko­wa­tych (rzędu sów), o sza­ro­brą­zo­wym upie­rze­niu z jas­ny­mi pla­ma­mi, za­miesz­ku­ją­cy lasy li­ścia­ste i mie­sza­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: sowa

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gla­u­ci­dium pas­se­ri­num|ref=tak., najm­niej­szy ga­tu­nek sowy wy­stę­pu­ją­cy w Pol­sce;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈvɛt͡ʃka, AS: suvečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sówki nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sówka

Wiktionary


sówka

1. zdrob­nia­le o sowie
2. ga­tu­nek mo­ty­la noc­ne­go; noc­ni­ców­ka
3. gołąb z grupy mewek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sowa

 (1.2) mała lub młoda sowa

 (1.3) ent. motyl z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Noc­tu­i­dae|ref=tak., sów­ko­wa­tych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sówka – część wsi Bu­jen­ka w woj. pod­la­skim, w pow. wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Cie­cha­no­wiec
  • Sówka – część wsi Wy­so­ka Góra w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie kę­trzyń­skim, w gmi­nie Sro­ko­wo
  • Sówka – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no
  • Sówka – skała w re­zer­wa­cie przy­ro­dy Góra Zbo­rów na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • człon ro­dza­jo­wy zwy­cza­jo­wej nazwy ptaka:
    • sówka ziem­na (At­he­ne cu­ni­cu­la­ria)
  • człon ro­dza­jo­wy zwy­cza­jo­wych nazw niek­tó­rych mo­ty­li z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych:
    • sówka cho­i­nów­ka (Pa­no­lis flam­mea)
    • sówka dar­niów­ka (Apa­mea an­ceps)
    • sówka drew­ni­ca (Apa­mea lit­ho­xy­la­ea)
    • sówka dwu­barw­ka (Me­so­li­gia fu­run­cu­la)
    • sówka ga­jów­ka (Apa­mea epo­mi­dion)

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) U star­szych larw sówek głowy stają się brą­zo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsufka, AS: sufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sówki nmos., sownik mzw., Sówka ż., sówkowate lm nm., sowa ż., osowiałość ż.

 przym. sówkowaty, sówkowy, sowi

 przysł. sowio

 czas. osowieć dk.

Wiktionary


sówki

1. zdrob­nia­le o sowie
2. ga­tu­nek mo­ty­la noc­ne­go; noc­ni­ców­ka
3. gołąb z grupy mewek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Noc­tu­i­dae|La­tre­il­le|ref=tak., ro­dzi­na mo­ty­li;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. także. M., B. i W. lm. od: sówka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sów­ko­wa­te, Sówki (Noc­tu­i­dae) – ro­dzi­na mo­ty­li z po­drzę­du Glos­sa­ta i na­dro­dzi­ny Noc­tu­o­i­dea
  • Sówki – przy­sió­łek wsi Ja­strzę­bi­ce, w Pol­sce, w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Ru­siec
  • Sówki – wieś w Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bra­niew­skim, w gmi­nie Lel­ko­wo
  • sówka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głowa mo­ty­li z ro­dzi­ny sówek wy­po­sa­żo­na jest w duże oczy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sowa ż., sóweczka ż., sówka ż.

 rzecz. sowi

 przym. sowi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sówkowate

Wiktionary


sówkowate

ro­dzi­na mo­ty­li róż­nos­krzy­dłych; sówki, noc­ni­ców­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Noc­tu­i­dae|La­tre­il­le|ref=tak., ro­dzi­na mo­ty­li;

Wiktionary

Sów­ko­wa­te, sówki (Noc­tu­i­dae) – ro­dzi­na mo­ty­li z po­drzę­du Glos­sa­ta i na­dro­dzi­ny Noc­tu­o­i­dea. Obej­mu­je ponad 12 000 zna­nych ga­tun­ków, z któ­rych więk­szość za­sied­la stre­fę umiar­ko­wa­ną pół­ku­li pół­noc­nej. Do­ro­słe są ak­tyw­ne o zmierz­chu i nocą. Mają krępy tułów, sze­ro­ki od­włok i dość wą­skie skrzy­dła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głowa mo­ty­li z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych wy­po­sa­żo­na jest w duże oczy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sownik mzw., sowa ż., sówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sówki

Wiktionary


sówkowaty

o ce­chach sów­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


sówkówka

słoń­ców­ka sów­ków­ka - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny bu­jan­ko­wa­tych


SJP.pl


södermanland

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. szwedz­kie hrab­stwo, re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny (län) w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści kraju, ze sto­li­cą w Nyköping;

 (1.2) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na i księ­stwo w Szwe­cji obej­mu­ją­ca dużo szer­szy ob­szar niż hrab­stwo Södermanland (1.1);

 (1.3) wojsk. żegl. klasa szwedz­kich okrę­tów pod­wod­nych kon­stru­o­wa­nych od 1989 r.

Wiktionary

Södermanland (szw. "Södermanlands län") – jeden ze szwedz­kich re­gio­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych ("län"). Sie­dzi­bą władz re­gio­nu ("re­si­dens­stad") jest Nyköping.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ob­szar Södermanlandu liczy 5619 km², co daje mu 21. miej­sce w kraju.

 (1.2) Obec­ny ksią­żę Södermanlandu zaj­mu­je piąte miej­sce w linii suk­ce­sji do szwedz­kie­go tronu.

 (1.3) Pol­ska ma otrzy­mać w le­a­sing szwedz­ki okręt pod­wod­ny klasy Södermanland, na któ­rym będą szko­le­ni woj­sko­wi spe­cja­li­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. södermanlandczyk m., sörmlandczyk m., södermanlandka ż., sörmlandka ż.

 przym. södermanlandzki, sörmlandzki

Wiktionary


süczou

mia­sto we wschod­nich Chi­nach; Suz­hou


SJP.pl


są

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lm. ter. cza­sow­ni­ka być

Wiktionary


sąborski

→ Są­bo­rze


SJP.pl

Patrz:

Sąborze

sąborze

wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim


SJP.pl

Są­bo­rze (kaszb. "Sąbòrzé", Lud­wigs­lust) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Dam­ni­ca. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 6

E28 w od­le­gło­ści 10 ki­lo­me­trów od Słup­ska. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Są­bo­rze" w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Pa­przy­ce.

Wikipedia


sącz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, pier­wot­na nazwa Sta­re­go Sącza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Stary Sącz – to mia­sto w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Stary Sącz.
  • Nowy Sącz – to mia­sto po­wia­to­we i na pra­wach po­wia­tu grodz­kie­go, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Gmina Stary Sącz – to gmina miej­sko-wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim
  • San­de­cja Nowy Sącz – wie­lo­sek­cyj­ny klub spor­to­wy z No­we­go Sącza
  • Okręg wy­bor­czy Nowy Sącz – w wy­bo­rach do Sejmu nosi numer 14, a w wy­bo­rach do Se­na­tu numer 13.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W śred­nio­wie­czu Stary Sącz na­zy­wa­ny był tylko Są­czem.

 (1.1) Jadąc do klasz­to­ru w Sączu, za­ha­czy­li o le­śni­czów­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sądecczyzna ż., Sądecczanin m., Sądecczanka ż.

 przym. sądecki

Wiktionary


sączek

1. krą­żek bi­bu­ły lub na­czy­nie od­dzie­la­ją­ce ciecz od osadu;
2. rurka sto­so­wa­na przy od­pro­wa­dza­niu wy­dzie­lin z ran lub jam ciała; dren;
3. rurka słu­żą­ca do od­pro­wa­dza­nia nad­mia­ru wód grun­to­wych; dren


SJP.pl


sączka

rurka, zwy­kle gu­mo­wa lub me­ta­lo­wa, z bocz­ny­mi ot­wo­ra­mi albo taśma ga­zo­wa, gu­mo­wa, wpro­wa­dza­na do rany lub jamy ciała w celu od­pro­wa­dze­nia za­le­ga­ją­cej tam wy­dzie­li­ny (ropy, wy­się­ku, krwi)


SJP.pl


sączkować

od­pro­wa­dzać dre­na­mi nad­miar wy­dzie­lin z or­ga­niz­mu; dre­no­wać


SJP.pl


sączkowo

Sącz­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Prze­męt.

Wikipedia


sączkowy

przy­miot­nik od: są­czek


SJP.pl


sączykufel

daw­niej, żar­to­bli­wie: czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; wyd­mi­ku­fel, su­szy­ku­fel


SJP.pl


sączyniec

tro­pi­kal­ne drze­wo z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych, o ja­dal­nych owo­cach i cen­nym, wy­trzy­ma­łym drew­nie ce­nio­nym w prze­my­śle me­blar­skim; sa­po­dil­la, pig­wi­ca


SJP.pl


sączyć

1. po­pi­jać, pić po­wo­li;
2. wy­dzie­lać po­wo­li jakąś ciecz;
3. ce­dzić, fil­tro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­są­czyć)

 (1.1) pić po­wo­li, ma­ły­mi por­cja­mi

 (1.2) wy­dzie­lać wolno ciecz

 (1.3) wy­do­by­wać z sie­bie

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­są­czyć, wsą­czyć)

 (2.1) na­le­wać po­wo­li; wle­wać ma­ły­mi por­cja­mi

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. od­są­czyć, prze­są­czyć)

 (3.1) od­dzie­lać osad z za­wie­si­ny; prze­pu­szczać ciecz przez filtr

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny są­czyć się (dk. wy­są­czyć się)

 (4.1) ciec po­wo­li, kro­pla­mi, ma­ły­mi por­cja­mi

 (4.2) wy­do­by­wać się po­wo­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wam­pir po­wo­li są­czył krew ze srebr­nej cza­szy.

 (4.1) Woda ze­bra­na w za­ła­mach na wierz­chu skały, prze­do­sta­jąc się z wolna i kro­pla po kro­pli przez jakąś szpa­rę w skle­pie­niu ja­ski­ni, za­czę­ła wresz­cie są­czyć mu się na głowę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sączenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cedzić, wysączać

 (1.2) wydzielać, wysączać

 (1.3) wydzielać

 (2.1) nasączać, wsączać

 (3.1) cedzić, filtrować, odsączać, przesączać

 (4.1) wyciekać

 (4.2) wypływać

Wiktionary


sączyńcowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu wrzo­sow­ców


SJP.pl

Są­czyń­co­wa­te ("Sa­po­ta­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu wrzo­sow­ców ("Eri­ca­les"). Na­le­żą do niej w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go 53–63 ro­dza­je z ok. 1100 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na ob­sza­rach o kli­ma­cie tro­pi­kal­nym i sub­tro­pi­kal­nym. Na naj­wyż­szych sze­ro­ko­ściach – w Ma­ro­ku – ro­śnie ar­ga­nia że­laz­na.

Wikipedia


sączyńcowaty

o ce­chach są­czyń­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


sączów

Są­czów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim, w gmi­nie Bo­brow­ni­ki.

W la­tach 1950–1954 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Są­czów. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Są­czów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia


sąd

1. organ wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści;
2. ze­spół ludzi są­dzą­cych; sę­dzio­wie;
3. bu­dy­nek, gdzie od­by­wa­ją się roz­pra­wy są­do­we;
4. roz­pra­wa są­do­wa; pro­ces;
5. opi­nia w ja­kiejś spra­wie; ocena, po­gląd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. in­sty­tu­cja, która zaj­mu­je się roz­strzy­ga­niem spo­rów albo orze­ka­niem o winie lub nie­win­no­ści zgod­nie z obo­wią­zu­ją­cym pra­wem

 (1.2) praw. skład sę­dziow­ski (także jed­no­o­so­bo­wy)

 (1.3) pot. miej­sce, bu­dy­nek, w któ­rym skład sę­dziow­ski roz­pa­tru­je pozwy lub akty oskar­że­nia

 (1.4) opi­nia w ja­kiejś spra­wie lub o oso­bie

 (1.5) log. zna­cze­nie zda­nia, które stwier­dza okre­ślo­ny stan rze­czy lub samo to zda­nie;

 (1.6) roz­pra­wa są­do­wa, pro­ces, są­dze­nie

Wiktionary

Sąd – we współ­czes­nych de­mo­kra­tycz­nych sy­ste­mach praw­nych nie­za­wi­sły organ pań­stwo­wy, po­wo­ła­ny do sto­so­wa­nia prawa w za­kre­sie roz­strzy­ga­nia spo­rów mię­dzy pod­mio­ta­mi po­zo­sta­ją­cy­mi w spo­rze, a także de­cy­do­wa­nia o przy­słu­gu­ją­cych upraw­nie­niach oraz do­ko­ny­wa­nia in­nych czyn­no­ści okre­ślo­nych w usta­wach lub umo­wach mię­dzy­na­ro­do­wych. Wy­po­sa­żo­ny jest w atry­but nie­za­wi­sło­ści (nie pod­le­ga innym or­ga­nom wła­dzy) i funk­cjo­nu­je w szcze­gól­nej, pro­ce­so­wej for­mie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) …wszyst­ko w de­mo­kra­tycz­nym pań­stwie za­le­ży od nie­za­wi­sło­ści sę­dziow­skiej. Sąd za­wi­sły to nie jest sąd. Dodał: może użyję zbyt wiel­kich słów, ale nie­za­wi­sło­ści sę­dziow­skiej mu­si­my strzec jak źre­ni­cy oka.

 (1.3) Sąd w Grój­cu mie­ści się przy ulicy Bu­dow­la­nej.

 (1.4) Twój sąd o Marku jest nie­spra­wied­li­wy.

 (1.4) Je­że­li Wer­fel tak mówił, to się mylił. Nie radzę opie­rać się na jego są­dach, choć uwa­żam go za bar­dzo przy­dat­ne­go czło­wie­ka […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃nt, AS: sõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sędzia m./ż., sędzina ż., osąd m., sądówka ż., rozsądek m., sądzenie n., osądzenie n., zasądzenie n., rozsądzenie n., rozsądzanie n.

 czas. sądzić ndk., osądzić dk., zasądzić dk., rozsądzać ndk., rozsądzić dk.

 przym. sądowy, sądny, rozsądny

 przysł. sądowo, sądownie, rozsądnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trybunał

 (1.4) opinia, pogląd, przekonanie, stwierdzenie

 (1.6) rozprawa, proces, sądzenie

Wiktionary


sądecczyzna

kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Ma­ło­pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Ma­ło­pol­sce;

Wiktionary

Są­dec­czyz­na ("zie­mia są­dec­ka") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wej Ma­ło­pol­sce obej­mu­ją­ca Kot­li­nę Są­dec­ką, część Po­gó­rza Kar­pac­kie­go i Be­skid Są­dec­ki.

Jan Flis w pracy „Są­de­czyz­na i jej gra­ni­ce” (Rocz­nik Są­dec­ki. 1939) do Są­dec­czyz­ny za­li­czył ob­szar po­wia­tu no­wo­są­dec­kie­go, wschod­nią część li­ma­now­skie­go oraz skraw­ki po­wia­tów gor­lic­kie­go i brze­skie­go. Obec­nie jej nazwę używa się naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do po­wia­tu no­wo­są­dec­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spisz od­padł od Są­dec­czyz­ny i od pań­stwa pol­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sącz mrz., Sądeckie n.

 przym. sądecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sądeckie

Wiktionary


sądecki

przy­miot­nik od: Sącz (Nowy Sącz, Stary Sącz), Są­dec­czyz­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Są­czem, do­ty­czą­cy Sącza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W są­dec­kim ho­spi­cjum pow­sta­nie drugi od­dział dla osób przew­le­kle cho­rych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sącz m., Sądecczyzna ż.

Wiktionary


sądeczanin

miesz­ka­niec No­we­go lub Sta­re­go Sącza


SJP.pl


sądeczanka

miesz­kan­ka No­we­go lub Sta­re­go Sącza


SJP.pl


sądej

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Sądej – pol­ski ju­do­ka
  • Jakub Sądej – pol­ski le­śnik, prze­wod­nik

Wikipedia


sądek

re­gio­nal­nie: na­czy­nie na ciecz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. drew­nia­ne na­czy­nie

Wiktionary


sądny

1. sądny dzień - we­dług chrze­ści­jań­skich wie­rzeń re­li­gij­nych: dzień, w któ­rym ma na­stą­pić Sąd Osta­tecz­ny; także w prze­no­śni - roz­gar­diasz, awan­tu­ra, za­mie­sza­nie;
2. w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym "do sąd­ne­go dnia" - bar­dzo długo, w nie­skoń­czo­ność


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. do­ty­czą­cy sądu, są­dze­nia

 (1.2) daw. skrót|indyw.|in­dy­wi­du­al­ny|in­dy­wi­du­al­ny. taki, który po­wi­nien zo­stać osą­dzo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., sądownictwo n.

 przym. sądowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sądowy

Wiktionary


sądokracja

forma rzą­dów, w któ­rej wła­dza są­dow­ni­cza nie pod­le­ga kon­tro­li wła­dzy usta­wo­daw­czej, wy­ko­naw­czej i oby­wa­te­li


SJP.pl


sądomir

dawne imię mę­skie


SJP.pl


sądosław

imię mę­skie


SJP.pl


sądownictwo

1. wła­dza są­dow­ni­cza w kraju;
2. ogół or­ga­nów wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści w kraju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. ogół in­sty­tu­cji wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści

 (1.2) praw. wła­dza są­do­wa spra­wo­wa­na przez in­sty­tu­cje wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści

Wiktionary

Są­dow­nict­wo – oz­na­cza z jed­nej stro­ny wła­dzę i funk­cję wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści oraz obo­wią­zu­ją­ce­go orzecz­nict­wa, z dru­giej – ustrój sądów pew­nej ka­te­go­rii bądź ca­łe­go pań­stwa lub spo­łecz­no­ści mię­dzy­na­ro­do­wej.

Są­dow­nict­wo jest jedną z trzech istot­nych funk­cji wła­dzy pań­stwo­wej (wła­dza pra­wo­daw­cza, wy­ko­naw­cza i są­dow­ni­cza).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na tym po­le­ga isto­ta są­dow­nict­wa w pań­stwie prawa: wy­ro­ki mogą się nie po­do­bać, ale wła­dzy wy­ko­naw­czej nie wolno ich uchy­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd m., sądownik m., sędzia m./ż.

 czas. sądzić ndk., sędziować ndk.

 przym. sądowniczy, sądowy, sądny

 przysł. sądownie

Wiktionary


sądowniczy

do­ty­czą­cy są­dow­nict­wa, są­dze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy są­dow­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sądownictwo n., sądzenie n., sąd m., sędzia m.

 przym. sędziowski

Wiktionary


sądownie

przy­słó­wek

 (1.1) za poś­red­nict­wem sądu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., sądownictwo n.

 przym. sądowy

Wiktionary


sądownik

pra­cow­nik są­dow­nict­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pra­cu­ją­ca w są­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sądownictwo n.

Wiktionary


sądowny

prze­sta­rza­łe: są­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sądem

Wiktionary


sądowo-śledczy

taki, który może wy­mie­rzać spra­wied­li­wość i pro­wa­dzić śledzt­wo


SJP.pl


sądowoadministracyjny

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od sąd ad­mi­ni­stra­cyj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co do za­sa­dy po­stę­po­wa­nie są­do­wo­ad­mi­ni­stra­cyj­ne nie od­bę­dzie się, jeśli dana spra­wa nie była je­szcze roz­poz­na­wa­na przez organ ad­mi­ni­stra­cji pu­blicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɔ̃ndɔvɔadmʲĩɲistraˈt͡sɨjnɨ, AS: sõndovoadmʹĩńistracyi ̯ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) administracyjnosądowy

Wiktionary


sądowy

do­ty­czą­cy sądu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sądem (in­sty­tu­cją)

 (1.2) zwią­za­ny z sądem (bu­dyn­kiem)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jutro sę­dzi­na Maria wyda swój pier­wszy wyrok są­do­wy.

 (1.2) Par­king są­do­wy znów jest cał­ko­wi­cie za­ję­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃nˈdɔvɨ, AS: sõndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., sędzia mos. / ż., sądownictwo n., sądzenie n.

 czas. sądzić ndk., osądzić dk.

 przym. sądny

 przysł. sądownie

Wiktionary


sądrożyce

Są­dro­ży­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia


sądzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|są­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., sędzia ż./mos.

Wiktionary


sądzić

1. peł­nić funk­cję sę­dzie­go, roz­pa­try­wać spra­wę są­do­wą;
2. oce­niać, osą­dzać;
3. uwa­żać, być zda­nia, mnie­mać;
4. prze­sta­rza­le: przyz­na­wać coś komuś (dziś tylko w wy­ra­że­niu "coś jest komuś są­dzo­ne" - coś jest czy­imś przez­na­cze­niem)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) oce­niać, jak na­le­ży zak­wa­li­fi­ko­wać okre­ślo­ny stan rze­czy z punk­tu wi­dze­nia prawa

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) mieć o czymś ja­kieś zda­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny są­dzić się (dk. brak)

 (3.1) pro­wa­dzić z kimś spór są­do­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­sta­łem wez­wa­nie do sądu. Będą są­dzić mo­je­go są­sia­da za rze­ko­me pa­ser­stwo.

 (2.1) Co są­dzisz o na­szej nowej na­u­czy­ciel­ce ma­te­ma­ty­ki?

 (3.1) Jo­an­na długo są­dzi­ła się z byłym mężem o ali­men­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: sõńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., sędzia mos./ż., sędzina ż., sędziostwo n., odsądzenie n., odsądzanie n., osądzenie n., osądzanie n., posądzenie n., posądzanie n., przesądzenie n., przesądzanie n., przysądzenie n., przysądzanie n., rozsądzenie n., rozsądzanie n., wysądzenie n., zasądzenie n., zasądzanie n., sędziowanie n.

 czas. odsądzić dk., odsądzać ndk., osądzić dk., osądzać ndk., posądzić dk., posądzać ndk., przesądzić dk., przesądzać ndk., przysądzić dk., przysądzać ndk., rozsądzić dk., rozsądzać ndk., wysądzić dk., zasądzić dk., zasądzać ndk., sędziować ndk.

 przym. sądowy, sędziowski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) myśleć, uważać

Wiktionary


sądówka

po­tocz­nie:
1. wez­wa­nie do sądu;
2. za­kład me­dy­cy­ny są­do­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) list z sądu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz.

Wiktionary


sąg

4 metry sze­ścien­ne drew­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stos drew­na o ob­ję­to­ści 4 m³;

 (1.2) pot. każdy stos drew­na

Wiktionary

Sąg – ro­dzaj jed­nost­ki miary ob­ję­to­ści drew­na, która jest sto­so­wa­na w le­śnict­wie oraz drzew­nict­wie. Każdy sąg za­wie­ra stos drew­na o ob­ję­to­ści 4 m³(p) (metry prze­strzen­ne) z jed­ne­go sor­ty­men­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec przy­wiózł z lasu trzy sągi drew­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃ŋk, AS: sõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sięgać, sięgnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. gwara. sąga

Wiktionary


sągolewski

naz­wi­sko


SJP.pl


sągowy

przy­miot­nik od: sąg


SJP.pl


sągwa

gli­sta pła­ska z ga­tun­ku wir­ków


SJP.pl


sąpoleński

→ Są­pol­no


SJP.pl

Patrz:

Sąpolno

sąpolnica

Są­pol­ni­ca – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 106 Rzew­no­wo - Star­gard - Py­rzy­ce.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2011 roku wieś li­czy­ła 75 miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


sąpolno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Są­pol­no (ka­szub. "Są­pól­no", "Sąpòlniô" lub też "Sãpòlno", niem. "Sam­pohl", daw­niej "Szam­pol­nie­ii", "Sam­pol­no") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo. Leży przy tra­sie linii ko­le­jo­wej Miast­ko-Człu­chów (obec­nie za­wie­szo­nej).

Wikipedia


sąsiad

1. ten, kto miesz­ka w po­bli­żu kogoś;
2. ktoś znaj­du­ją­cy się w danej chwi­li tuż obok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, któ­rej dom / miesz­ka­nie jest bli­sko czy­je­goś domu / miesz­ka­nia

 (1.2) ogól­nie ktoś, kto ma dział­kę itp. obok innej albo sie­dzi obok kogoś w te­a­trze, szko­le itp.

 (1.3) kraj, który gra­ni­czy z danym pań­stwem

Wiktionary

Są­siad – skała we wsi Bo­rzę­ta w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, w gmi­nie My­śle­ni­ce. Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym rejon ten na­le­ży do Po­gó­rza Wie­lic­kie­go w obrę­bie Po­gó­rza Za­chod­nio­be­skidz­kie­go.

Są­siad jest naj­da­lej na wschód wy­su­nię­ta skałą w gru­pie skał wsi Bo­rzę­ta po­ło­żo­nych nad Je­zio­rem Dob­czyc­kim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ewa po­ży­czy­ła od są­sia­da szklan­kę mąki.

 (1.1) Są­sie­dzi na­prze­ciw­ko ku­pi­li w tym mie­sią­cu od razu dwa szare nie­u­ży­wa­ne sa­mo­cho­dy.

 (1.2) Mój są­siad z lewej cały seans chra­pał.

 (1.3) Je­le­nie sika są w Pol­sce rzad­ko­ścią, jed­nak nasi po­łud­nio­wi są­sie­dzi mają bar­dzo licz­ną po­pu­la­cję i prze­pię­kne gwi­zdo­wi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃w̃ɕat, AS: sõũ̯śat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiedztwo n.

:: fż. sąsiadka ż., sąsiadeczka ż.

 czas. sąsiadować

 przym. sąsiedzki, sąsiedni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk somsiad

Wiktionary


sąsiada

1. ten, kto miesz­ka w po­bli­żu kogoś;
2. ktoś znaj­du­ją­cy się w danej chwi­li tuż obok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. są­siad­ka

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) zob. są­siad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕada, AS: sõũ̯śada

Wiktionary


sąsiadeczka

zdrob­nie­nie od: są­siad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: są­siad­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɛt͡ʃka, AS: sõũ̯śadečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiadka ż., sąsiad m.

 przym. sąsiedni, sąsiedzki

Wiktionary


sąsiadek

zdrob­nie­nie od: są­siad


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Są­sia­dek – pol­ski woj­sko­wy, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Marek Są­sia­dek – pol­ski snow­bo­ar­dzi­sta, olim­pij­czyk
  • Mie­czy­sław Są­sia­dek – pol­ski in­ży­nier me­cha­nik i wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki
  • Wac­ław Są­sia­dek – pol­ski pił­karz
  • Maria Mał­go­rza­ta Są­sia­dek – pol­ska le­kar­ka, na­u­kow­czy­ni, spe­cja­list­ka ge­ne­ty­ki kli­nicz­nej

Wikipedia


sąsiadka

1. ko­bie­ta, która miesz­ka w po­bli­żu kogoś;
2. ko­bie­ta znaj­du­ją­ca się w danej chwi­li tuż obok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej, któ­rej dom / miesz­ka­nie jest bli­sko czy­je­goś domu / miesz­ka­nia

 (1.2) ogól­nie: ktoś płci żeń­skiej, kto ma dział­kę itp. obok innej albo sie­dzi obok kogoś w te­a­trze, szko­le itp.

Wiktionary

Są­siad­ka (daw­niej Su­tiejsk lub Są­cia­ska) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Sułów. Leży nad rzeką Pór.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Sułów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 395 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ewa po­ży­czy­ła od są­siad­ki szklan­kę mąki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕatka, AS: sõũ̯śatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiedztwo n.

:: zdrobn. sąsiadeczka ż.

:: fm. sąsiad

 czas. sąsiadować ndk.

 przym. sąsiedzki, sąsiedni

Wiktionary


sąsiadowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|są­sia­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sąsiadować ndk.

 przym. sąsiedzki

Wiktionary


sąsiadować

1. miesz­kać w po­bli­żu kogoś;
2. sie­dzieć obok kogoś;
3. być po­ło­żo­nym obok, gra­ni­czyć z czymś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) miesz­kać w po­bli­żu kogoś

 (1.2) być po­ło­żo­nym obok cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pol­ska są­sia­du­je z Niem­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvat͡ɕ, AS: sõũ̯śadovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiedztwo n., sąsiad m., sąsiadka ż., sąsiadowanie n.

 przym. sąsiedzki, sąsiedni

Wiktionary


sąsiadowie

naz­wi­sko


SJP.pl


sąsiadujący

1. miesz­kać w po­bli­żu kogoś;
2. sie­dzieć obok kogoś;
3. być po­ło­żo­nym obok, gra­ni­czyć z czymś


SJP.pl

Patrz:

sąsiadować

sąsieczno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Są­siecz­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Obro­wo
  • Są­siecz­no – osada w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Kol­bu­dy
  • Są­siecz­no – część mia­sta Łódź wcho­dzą­ce w skład An­drze­jo­wa

Wikipedia


sąsiedni

po­ło­żo­ny w po­bli­żu cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o te­re­nie, pań­stwie: bez­poś­red­nio gra­ni­czą­cy

 (1.2) le­żą­cy naj­bli­żej

 (1.3) po­ło­żo­ny nie­da­le­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sama wez­wa­ła straż po­żar­ną. Mie­ści się w są­sied­nim bu­dyn­ku, ale przy­jazd trwał wiecz­ność.

 (1.1) Razu pew­ne­go w są­sied­niej dziel­ni­cy po­ja­wił się nowy czło­wiek.

 (1.2) Nagle w są­sied­nim po­ko­ju zadz­wo­nił te­le­fon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi, AS: sõũ̯śedʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiadeczka ż., sąsiad mos., sąsiadka ż., sąsiedztwo n.

 czas. sąsiadować ndk.

 przym. sąsiedzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ościenny, sąsiadujący, graniczący, przylegający, przyległy

 (1.2) następny, sąsiadujący

 (1.3) bliski, niedaleki, nieodległy, okoliczny, pobliski

Wiktionary


sąsiedzki

do­ty­czą­cy są­sia­da, są­siedzt­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy są­sia­do­wi, na­le­żą­cy do są­sia­da, taki jak mię­dzy są­sia­da­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co jakiś czas w bloku można usły­szeć o są­siedz­kich spo­rach, po któ­rych mu­sia­ła in­ter­we­nio­wać po­li­cja.

 (1.1) Mie­siąc temu do na­sze­go są­siedz­kie­go grona do­łą­czył czar­no­skó­ry pro­fe­sor aka­de­mic­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕɛt͡sʲci, AS: sõũ̯śecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiad m., sąsiadka ż., sąsiadeczka ż., sąsiadowanie n.

 czas. sąsiadować ndk.

 przym. sąsiedni

 przysł. po sąsiedzku

Wiktionary


sąsiedzkość

→ są­siedz­ki


SJP.pl

Patrz:

sąsiedzki

sąsiedztwo

1. znaj­do­wa­nie się lub miesz­ka­nie w po­bli­żu kogoś, cze­goś;
2. miej­sca, oko­li­ca naj­bli­żej cze­goś po­ło­żo­ne;
3. osoba lub osoby znaj­du­ją­ce się lub miesz­ka­ją­ce w po­bli­żu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to, co znaj­du­je się w po­bli­żu

 (1.2) osoby miesz­ka­ją­ce nie­o­po­dal

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – zbio­ro­wość spo­łecz­na w naj­bliż­szym oto­cze­niu do­mo­stwa, miej­sce za­miesz­ka­nia są­sia­dów;
  • są­siedzt­wo punk­tu – po­ję­cie ana­li­zy ma­te­ma­tycz­nej i to­po­lo­gii, w ogól­no­ści de­fi­nio­wa­ne jako oto­cze­nie punk­tu po­zba­wio­ne jego sa­me­go; w szcze­gól­nych przy­pad­kach są­siedzt­wo punk­tu de­fi­niu­je się przez pr...
  • są­siedzt­wo – w te­o­rii au­to­ma­tów ko­mór­ko­wych.
  • oto­cze­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W są­siedzt­wie nie zna­leź­li­śmy po­dob­nych aut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔ̃w̃ˈɕɛt͡stfɔ, AS: sõũ̯śectfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąsiad m., sąsiadka ż.

 czas. sąsiadować

 przym. sąsiedni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otoczenie, pobliże, bliskość, okolica

 (1.2) sąsiedzi, dzielnica

Wiktionary


sąsiek

miej­sce na zboże w sto­do­le; za­siek; za­po­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. wy­dzie­lo­na część sto­do­ły, w któ­rej ma­ga­zy­nu­je się siano, zboże lub słomę

 (1.2) daw. reg. część spi­chrza przez­na­czo­na na ma­ga­zy­no­wa­nie zboża

 (1.3) roln. skrzy­nia na ziar­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdu­mie­wał się po­ru­szo­ny do łez, gdy naraz po­sły­szał za sobą w są­sie­ku ostre trze­szcze­nie słomy.

 (1.1) Będąc latem na wsi, czę­sto spa­li­śmy w są­sie­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃w̃ɕɛk, AS: sõũ̯śek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. zasiek

Wiktionary


sąspów

Są­spów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Jerz­ma­no­wi­ce-Prze­gi­nia, w gór­nej czę­ści Do­li­ny Są­spow­skiej.

Wieś znaj­du­je się na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej. Przez Są­spów pły­nie rzecz­ka Są­spów­ka, która ma 5 źró­deł.

Wikipedia


sążeń

dawna jed­nost­ka dłu­go­ści równa roz­pię­to­ści ra­mion ludz­kich; siąg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. me­trol. jed­nost­ka dłu­go­ści, uży­wa­na do pocz. XX w., równa od­le­gło­ści mię­dzy dłoń­mi roz­po­star­tych ra­mion męż­czyz­ny, czyli około 1,7 m;

Wiktionary

Sążeń – wspól­na nazwa róż­nych jed­no­stek dłu­go­ści; nie są one me­trycz­ne, lecz an­tro­po­me­trycz­ne – opar­te na roz­pię­to­ści ra­mion do­ro­słe­go męż­czyz­ny. Różne sąż­nie w za­o­krą­gle­niu do jed­nej cyfry zna­czą­cej są równe dwóm me­trom (2 m).

W Pol­sce sążeń (lub ina­czej siąg albo siąga) zmie­niał się na prze­strze­ni wie­ków, oscy­lu­jąc w gra­ni­cach 2 me­trów:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­da­li­li się tak owym chod­ni­kiem o trzy­dzie­ści sążni od skarp fortu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ, AS: sõũ̯žẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sążniowy, sążnisty, sążniowaty

 przysł. sążniście

 rzecz. sążnistość ż., sążniowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klafter

Wiktionary


sążniowy

przy­miot­nik od: sążeń


SJP.pl


sążnistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sąż­ni­sty


SJP.pl


sążnisty

odz­na­cza­ją­cy się po­tęż­ny­mi roz­mia­ra­mi, zwła­szcza bar­dzo długi, bar­dzo wy­so­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. odz­na­cza­ją­cy się wiel­ki­mi roz­mia­ra­mi

 (1.2) książk. o tek­ście: bar­dzo długi, czę­sto w złym zna­cze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogro­dzie gę­stwa i plą­ta­ni­na pni, ko­na­rów, ga­łę­zi, liści i owo­ców była nie­przej­rza­na; na do­miar wszyst­kie­go za­sła­niał je sąż­ni­sty płot.

 (1.2) Pier­wsze­go paź­dzier­ni­ka wesz­ła w życie eko­lo­gicz­na „usta­wa matka” – Prawo ochro­ny śro­do­wi­ska. To sąż­ni­sta księ­ga z kil­ku­set ar­ty­ku­ła­mi, które mają two­rzyć pod­sta­wę dla prze­nie­sie­nia do pol­skie­go sy­ste­mu praw­ne­go dy­rek­tyw eko­lo­gicz­nych obo­wią­zu­ją­cych w kra­jach Unii Eu­ro­pej­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sążeń mrz.

 przysł. sążniście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) duży, wielki, ogromny, przeogromny, gigantyczny

 (1.2) obszerny, długi, rozwlekły, rozciągły

Wiktionary


sążniście

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób sąż­ni­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pier­wszych la­tach po woj­nie od­by­wa­ły się co 15 wrze­śnia uro­czy­sto­ści lot­nict­wa bry­tyj­skie­go i wszyst­kie dzien­ni­ki i cza­so­pis­ma w Wiel­kiej Bry­ta­nii roz­pi­sy­wa­ły się sąż­ni­ście na temat Bitwy o Bry­ta­nię 1940 roku, ale o Po­la­kach była na ogół cisza, a jeśli na­pom­knie­nie, to wstyd­li­wie skąpe, pół­gęb­ko­we albo nawet wy­raź­nie na­cią­ga­ne (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sążeń mrz., sążnistość ż., sążniowość ż.

 przym. sążniowy, sążnisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obszernie, rozwlekle

Wiktionary


sążyca

mie­sza­ny za­siew psze­ni­cy z żytem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mie­sza­ny za­siew psze­ni­cy z żytem

Wiktionary

Są­ży­ca – mie­sza­ny za­siew żyta z psze­ni­cą, bar­dzo rzad­ko sto­so­wa­ny, je­dy­nie w su­ro­wszych wa­run­kach kli­ma­tycz­nych, mniej od­po­wied­nich dla samej psze­ni­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są­ży­cę sieje się, gdy wa­run­ki lo­kal­ne nie­zbyt od­po­wia­da­ją we­ge­ta­cji psze­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɔɯ̯̃ˈʒɨt͡sa, AS: sõũ̯žyca

Wiktionary


sęczek

z bo­ta­ni­ki: ślad po ga­łąz­ce


SJP.pl


sęczkowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem sę­czek, po­dob­ny do sęcz­ka;
2. ma­ją­cy wiele sęcz­ków


SJP.pl


sęczkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sęcz­ko­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Osię­ci­ny
  • Sęcz­ko­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Ma­le­cho­wo

Wikipedia


sęczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sęczyna

ślad na po­wierzch­ni deski po wy­pa­dłym lub spi­ło­wa­nym sęku


SJP.pl


sędańsk

Sę­dańsk (Se­dańsk, Se­e­dan­zig) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Szczyt­no.

Nie­wiel­ka wieś le­żą­ca przy pół­noc­nym krań­cu Je­zio­ra Sę­dań­skie­go, ok. 3 km na po­łud­nio­wy za­chód od Szczyt­na. Do­jazd wy­łącz­nie drogą grun­to­wą, prze­dłu­że­niem ul. Par­ty­zan­tów. Te­re­ny wokół wsi nieco pod­mo­kłe.

Wikipedia


sędek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sędek – sta­ro­pol­skie zdrob­nie­nie od imion ta­kich, jak Sę­do­win, Sę­dzi­mir, Sę­do­mir, Sę­dzi­sław, Sę­do­sław, Sę­dzi­woj, Sę­do­woj, Sędź­woj, Sę­dzi­wuj
  • Sędek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Sta­roź­re­by
  • Sędek – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Łagów

Wikipedia


sędowo

Sę­do­wo (niem. "Königstreu") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa.

Wikipedia


sędraszyce

Sę­dra­szy­ce (nazwa obocz­na: San­dra­szy­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Ciesz­ków.

Wikipedia


sędrowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sędrowo

Sę­dro­wo (niem. "Sen­dro­wen", w la­tach 1938-1945 "Tre­u­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Wiel­bark. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wieś ma­zur­ska, po­ło­żo­na w po­bli­żu uj­ścia rzeki Wał­pu­szy do Omul­wi, z cie­ka­wym ar­chi­tek­to­nicz­nie bu­dyn­kiem sta­rej szko­ły (z po­cząt­ku XX w.).

Wikipedia


sędrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sędzia

1. osoba wy­da­ją­ca sąd;
2. funk­cjo­na­riusz pu­blicz­ny upraw­nio­ny do orze­ka­nia w spra­wach na­le­żą­cych do wła­ści­wo­ści sądów i try­bu­na­łów, na za­sa­dach nie­za­wi­sło­ści i bez­stron­no­ści;
3. osoba upraw­nio­na do pro­wa­dze­nia i oce­nia­nia za­wo­dów spor­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba, która wy­da­je wy­ro­ki w są­dzie;

 (1.2) sport. osoba, która pil­nu­je prze­strze­ga­nia prze­pi­sów w za­wo­dach spor­to­wych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) praw. ko­bie­ta, która wy­da­je wy­ro­ki w są­dzie

 (2.2) sport. ko­bie­ta, która pil­nu­je prze­strze­ga­nia prze­pi­sów w za­wo­dach spor­to­wych

Wiktionary

Sę­dzia – funk­cjo­na­riusz pu­blicz­ny upraw­nio­ny do orze­ka­nia w spra­wach na­le­żą­cych do wła­ści­wo­ści sądów i try­bu­na­łów, na za­sa­dach nie­za­wi­sło­ści i bez­stron­no­ści.

W ję­zy­ku pol­skim tym samym sło­wem okre­śla się za­rów­no męż­czyzn, jak i ko­bie­ty wy­ko­nu­ją­ce ten zawód, acz­kol­wiek w przy­pad­ku ko­biet sto­su­je się od­mia­nę żeń­ską ("ta sę­dzia", "tej sędzi").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten sę­dzia sądzi w są­dzie ro­dzin­nym od dwóch lat.

 (1.2) Sę­dzia uka­rał za­wod­ni­ka za bru­tal­ny faul żółtą kart­ką.

 (2.1) Otrzy­ma­łam od pani sędzi jasną od­po­wiedź: P. zez­na­ła, że była w sek­cie, ale już nie jest.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɛ̃ɲd͡ʑa, AS: sẽńʒ́a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. paleosędzia mos., neosędzia mos., sąd m., sędziostwo nmos., sędzina ż., osąd m., sądzenie n., zasądzenie n., osądzenie n., sędziowanie n., sądownictwo n.

 czas. sądzić ndk., zasądzić dk., osądzić dk., sędziować ndk.

 przym. sędziowski, sądowy, sądowniczy, neosędziowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) arbiter

 (2.1) sędzina

 (2.2) sędzina

Wiktionary


sędziak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Sę­dziak – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec i dzia­łacz par­tyj­ny
  • Mag­da­le­na Sę­dziak – pol­ska pię­cio­bo­ist­ka no­wo­czes­na
  • Sta­ni­sław Sę­dziak – pol­ski woj­sko­wy, ci­cho­ciem­ny

Wikipedia


sędzice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sę­dzi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Za­wo­nia
  • Sę­dzi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew
    • Sę­dzi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w ww. wsi
  • Sę­dzi­ce – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec

Wikipedia


sędziejowice

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sę­dzie­jo­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ła­skim, w gmi­nie Sę­dzie­jo­wi­ce
  • Sę­dzie­jo­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Chmiel­nik
  • Sę­dzie­jo­wi­ce – gmina wiej­ska
  • Sę­dzie­jo­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie bu­skim
  • Sę­dzie­jo­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ła­skim
  • Sę­dzie­jo­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Sę­dzie­jo­wi­ce-Ko­lo­nia

Wikipedia


sędziejowicki

przy­miot­nik od: Sę­dzie­jo­wi­ce


SJP.pl


sędzimierz

imię mę­skie


SJP.pl

Sę­dzi­mierz (niem. "Ne­u­ge­richt") – nie­o­fi­cjal­na osada wsi Walim, w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wał­brzy­skim, w gmi­nie Walim.

Wikipedia


sędzimir

imię mę­skie


SJP.pl

Sę­dzi­mir, Sę­do­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Sędzi-" („są­dzić”) oraz czło­nu "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Być może oz­na­cza­ło „ten, komu są­dzo­ne jest życie w po­ko­ju”. Od tego imie­nia, wy­stę­pu­ją­ce­go w całej Sło­wiań­szczyź­nie (por. czes., rus. i serb­sko-chor. "Su­do­mir") po­cho­dzi nazwa mia­sta San­do­mierz.

Wikipedia


sędzimira

imię żeń­skie


SJP.pl


sędzimirostwo

Sę­dzi­mir z żoną; Sę­dzi­mi­ro­wie


SJP.pl


sędzimirowice

Sę­dzi­mi­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki.

Wieś przy szo­sie z Turku przez Go­szcza­nów do Bła­szek, w od­le­gło­ści 7 km na pół­noc od Bła­szek. Lo­ko­wa­na w śred­nio­wie­czu. Przetr­wał tu par­te­ro­wy dwór (100 m w lewo od szosy) ne­o­kla­sy­cy­stycz­ny z po­cząt­ku XIX w.

Wikipedia


sędzimirowie

Sę­dzi­mir z żoną; Sę­dzi­mi­ro­stwo


SJP.pl


sędzimirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sę­dzi­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sędzina

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta sę­dzia;
2. prze­sta­rza­le: żona sę­dzie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta, która wy­da­je wy­ro­ki w są­dzie

 (1.2) przest. żona sę­dzie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stu­dio­wa­ny szloch po­wód­ki ani przez chwi­lę nie zwiódł doś­wiad­czo­nej sę­dzi­ny.

 (1.1) Na mojej spra­wie roz­wo­do­wej czu­łem się jak jakiś naj­gor­szy ele­ment aspo­łecz­ny. Sę­dzi­na mnie pyta, czy piłka nożna jest dla mnie waż­niej­sza niż moja żona.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɛ̃ɲˈd͡ʑĩna, AS: sẽńʒ́ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., sędziostwo n., osąd mrz.

:: fm. sędzia mos.

 czas. sądzić, zasądzić, sędziować

 przym. sędziowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. sędzia

Wiktionary


sędziniec

Sę­dzi­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Wy­so­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

W miej­sco­wo­ści był przy­sta­nek ko­le­jo­wy Sę­dzi­niec.

Wikipedia


sędzinko

Sę­dzin­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Dusz­ni­ki.

Wikipedia


sędziokracja

nad­mier­na wła­dza w rę­kach sądów


SJP.pl


sędziostwo

sę­dzia z żoną


SJP.pl


sędziować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) praw. peł­nić funk­cję sę­dzie­go w są­dzie

 (1.2) sport. być sę­dzią na za­wo­dach spor­to­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sędzia m., sąd m., sądzenie n., sędzina ż., sądownictwo n.

 przym. sędziowski

 czas. sądzić

Wiktionary


sędziowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy sę­dzie­go lub ko­le­gium orze­ka­ją­ce­go, zwią­za­ny z sę­dzią lub ko­le­gium orze­ka­ją­cym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta droga obro­ny jest mało sku­tecz­na, jed­nak cza­sa­mi poz­wa­la wzbu­dzić współ­czu­cie w człon­kach skła­du sę­dziow­skie­go lub w przy­się­głych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. neosędzia mos., sąd mrz., sędzia mos., sędziostwo nmos., sędzina ż., osąd mrz., sądzenie n., zasądzenie n., osądzenie n., sędziowanie n., sądownictwo n.

 czas. sądzić ndk., zasądzić dk., osądzić dk., sędziować ndk.

 przym. sądowy, sądowniczy

Wiktionary


sędzioł

ptak z ro­dzi­ny tro­go­nów, za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą, podz­wrot­ni­ko­wą Afry­kę i In­do­chi­ny


SJP.pl


sędziszowianin

miesz­ka­niec Sę­dzi­szo­wa lub Sę­dzi­szo­wa Ma­ło­pol­skie­go (miast w Pol­sce)


SJP.pl


sędziszowianka

miesz­kan­ka Sę­dzi­szo­wa lub Sę­dzi­szo­wa Ma­ło­pol­skie­go (miast w Pol­sce)


SJP.pl


sędziszowice

Sę­dzi­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Bej­sce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


sędziszowski

przy­miot­nik od: Sę­dzi­szo­wa, Sę­dzi­szów, Sę­dzi­szów Ma­ło­pol­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sę­dzi­szo­wem, do­ty­czą­cy Sę­dzi­szo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sędziszów mrz.

Wiktionary


sędziszów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|- class="gra­fi­ka iboxs"

Sę­dzi­szów – mia­sto w woj. świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, nad Mie­rza­wą. Jest sie­dzi­bą miej­sko-wiej­skiej gminy Sę­dzi­szów. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. kie­lec­kie­go.

W mie­ście swoją sie­dzi­bę ma od 1974 roku Fa­bry­ka Ko­tłów Se­fa­ko, pro­du­ku­ją­ca kotły ener­ge­tycz­ne. Zaj­mu­je teren sę­dzi­szow­skiej pod­stre­fy Spe­cjal­nej Stre­fy Eko­no­micz­nej „Sta­ra­cho­wi­ce”.

Wikipedia


sędzisław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sę­dzi­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie
  • Sę­dzi­sław – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ka­mien­no­gór­skim, w gmi­nie Mar­ci­szów
  • Sę­dzi­sław – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w woj. wroc­ław­skim
  • Sę­dzi­sław – dawna gro­ma­da
  • Sę­dzi­sław – sta­cja ko­le­jo­wa w Sę­dzi­sła­wiu

Wikipedia


sędzisława

imię żeń­skie


SJP.pl

Sę­dzi­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nu "Sędzi-" („są­dzić”) oraz czło­nu "-sława" („sława”). Być może oz­na­cza­ło „ta, któ­rej są­dzo­na jest sława”. Imię wy­stą­pi­ło w śred­nio­wiecz­nych do­ku­men­tach w 1250 r., a w mę­skiej for­mie w 1211.

Wikipedia


sędzisławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sę­dzi­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


sędzisławostwo

Sę­dzi­sław z żoną; Sę­dzi­sła­wo­wie


SJP.pl


sędzisławowie

Sę­dzi­sław z żoną; Sę­dzi­sła­wo­stwo


SJP.pl


sędzisławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sę­dzi­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sędziunio

ek­spre­syw­nie: sę­dzia


SJP.pl


sędziwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sę­dzi­wie


SJP.pl


sędziwoj

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sę­dzi­woj – imię mę­skie
  • Sę­dzi­woj – po­wieść Jó­ze­fa Boh­da­na Dzie­koń­skie­go
  • Sę­dzi­woj z Cze­chła – pol­ski kar­to­graf uro­dzo­ny w XV wieku.

Wikipedia


sędziwojewo

Sę­dzi­wo­je­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia.

Wieś szla­chec­ka, włas­ność wo­je­wo­dy płoc­kie­go Pio­tra Po­tu­lic­kie­go, około 1580 roku le­ża­ła w po­wie­cie gnieź­nień­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


sędziwojostwo

Sę­dzi­wój z żoną; Sę­dzi­wo­jo­wie


SJP.pl


sędziwojowie

imię mę­skie


SJP.pl


sędziwojowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sę­dzi­wo­ja lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sędziwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sę­dzi­wy


SJP.pl


sędziwy

1. bar­dzo stary;
2. świad­czą­cy o dłu­gim życiu;
3. po­cho­dzą­cy z daw­nych cza­sów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo stary

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niech za­wsze na­le­ży­tą ma cześć wiek sę­dzi­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɛ̃ɲˈd͡ʑivɨ, AS: sẽńʒ́ivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sędziwość ż.

 przysł. sędziwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leciwy, wiekowy; książk. matuzalemowy

Wiktionary


sędziwój

imię mę­skie


SJP.pl


sędów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sędów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Bia­ła­czów
  • Sędów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Wart­ko­wi­ce

Wikipedia


sędłak

naz­wi­sko


SJP.pl


sęk

1. ślad na desce lub pniu po wro­śnię­ciu ga­łę­zi;
2. frag­ment usch­nię­tej lub od­cię­tej ga­łę­zi wy­sta­ją­cej z pnia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ka­wa­łek sta­rej, usch­nię­tej ga­łę­zi przy pniu drze­wa

 (1.2) wro­śnię­ta w pień drze­wa część ko­na­ru, która po ścię­ciu sta­no­wi wadę drew­na;

 (1.3) łow. za­koń­cze­nie pal­cza­ste­go po­ro­ża da­nie­la

Wiktionary

Sęki – grupa wad drew­na okre­śla­ją­ca wro­śnię­te w drew­no pnia czę­ści ga­łę­zi o węż­szych przy­ro­stach rocz­nych i bar­wie zaz­wy­czaj ciem­niej­szej niż ota­cza­ją­ce drew­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­wierzch­nia drew­na nie zo­sta­ła wysz­li­fo­wa­na ani po­la­kie­ro­wa­na – widać było wszyst­kie gro­te­sko­we sęki i pier­ście­nie, które w oczach Wo­o­kie­ech peł­ni­ły rolę de­ko­ra­cyj­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɛ̃ŋk, AS: sẽŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sęczek m.

 przym. sękowy, sękaty

Wiktionary


sękacz

1. ro­dzaj słod­kie­go cia­sta pie­czo­ne­go w kształ­cie sę­ka­te­go pnia drze­wa; ba­um­kuch, ban­kuch, ba­um­ku­chen;
2. kij sę­ka­ty; drze­wo ga­łę­zi­ste, sę­ka­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj wy­pie­ku cu­kier­ni­cze­go przy­go­to­wy­wa­ne­go na obro­to­wym rusz­cie;

Wiktionary

Sę­kacz (ina­czej dziad, ban­kuch, ko­łacz; lit. "šakotis", biał. "банкуха, ban­ku­cha", niem. "Ba­um­ku­chen", "Prügelkrapfen"; fr. "gâteau à la bro­che", cia­sto z rożna) – wy­piek cu­kier­ni­czy z cia­sta bisz­kop­to­wo-tłu­szczo­we­go, pie­czo­ne­go nad ot­war­tym ogniem na obra­ca­ją­cym się roż­nie w kształ­cie drew­nia­ne­go wałka lub wy­dłu­żo­ne­go stoż­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsɛ̃ŋkat͡ʃ, AS: sẽŋkač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sęk m.

 przym. sękaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziad, bankuch

Wiktionary


sękalski

naz­wi­sko


SJP.pl


sękarka

obra­biar­ka do wy­rów­ny­wa­nia miejsc wy­stę­po­wa­nia sęków; ła­ciar­ka


SJP.pl


sękatość

Sę­ka­tość – wskaź­nik licz­by znaj­du­ją­cych się w jed­nost­ce dłu­go­ści, po­wierzch­ni lub w okół­ku sęków li­czo­nych na po­bocz­ni­cy drew­na okrą­głe­go lub na tar­ci­cy. Sę­ka­tość po­da­je się w sztu­kach: na 1 metr [m], na 1 metr kwa­dra­to­wy [m²], na okó­łek lub jego część. Przy po­mia­rze i oce­nie tar­ci­cy mie­rzy się też po­wierzch­nię wi­docz­nych sęków i od­no­si do po­wierzch­ni bocz­nej tar­ci­cy.

Wikipedia


sękaty

po­kry­ty sę­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty sę­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­pa­da­ły teraz przed jego oczy smugi za­ro­śli, ja­kich je­szcze nigdy nie wi­dział, płoty z sę­ka­tych, nie­o­cio­sa­nych żer­dzi, na któ­rych wi­sia­ły prze­dziw­ne, niez­mier­nie dłu­gie sople lodu…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɛ̃ŋˈkatɨ, AS: sẽŋkaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sęk m., sękatość n., sękacz mrz.

 przym. sękowy

Wiktionary


sękowa

→ sęk


SJP.pl

Sę­ko­wa – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie gor­lic­kim, w gmi­nie Sę­ko­wa, nad rzeką Sę­ków­ką, do­pły­wem Ropy. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą tejże gminy i pa­ra­fii św. Jó­ze­fa Oblu­bień­ca NMP, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Gor­li­ce, die­cez­ji rze­szow­skiej.

Wikipedia

Patrz:

sęk

sękowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem sęk, po­dob­ny do sęka;
2. ma­ją­cy wiele sęków; sę­ka­ty


SJP.pl


sękowianin

miesz­ka­niec Sę­ko­wej lub Sę­ko­wa


SJP.pl


sękowianka

miesz­kan­ka Sę­ko­wej lub Sę­ko­wa


SJP.pl


sękowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sę­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bielsk
  • Sę­ko­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. dział­dow­skim, w gmi­nie Dział­do­wo
  • Sę­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Nowy To­myśl
  • Sę­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Dusz­ni­ki

Wikipedia


sękowski

przy­miot­nik od: Sę­ko­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Sę­kow­ski – tłu­macz li­te­ra­tu­ry ła­ciń­skiej
  • Józef Sę­kow­ski – egip­to­log
  • Mo­dest Sę­kow­ski – pol­ski dzia­łacz spół­dziel­czo­ści nie­wi­do­mych
  • Ste­fan Sę­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Win­cen­ty Sę­kow­ski – ge­ne­rał oo. ma­ria­nów
  • An­drzej Sę­kow­ski – psy­cho­log
  • Paweł Sę­kow­ski – hi­sto­ryk, pre­zes Sto­wa­rzy­sze­nia „Kuź­ni­ca”

Wikipedia


sękowy

→ sęk


SJP.pl

Patrz:

sęk

sęp

dra­pież­ny ptak ży­wią­cy się głów­nie pad­li­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. pad­li­no­żer­ny ptak o sze­ro­kich skrzy­dłach i nie­mal na­giej gło­wie i szyi;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. osoba, która że­ru­je na kimś

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: sępić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sępy (Gy­pi­ni) – ple­mię pta­ków z po­dro­dzi­ny Ac­ci­pi­tri­nae (ja­strzę­bie)
  • Sęp – wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Ra­do­szy­ce
  • Sęp – wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Fał­ków
  • Sęp – pol­ska, tajna bo­jów­ka ska­u­to­wa
  • ORP „Sęp” – pol­skie okrę­ty pod­wod­ne
  • Sęp Że­le­chów – klub spor­to­wy
  • IS-1 „Sęp” – pol­ski szy­bo­wiec
  • Sęp – pol­ski thril­ler z 2012 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj wi­dzie­li kilka wiel­kich an­ty­lop i kilka stru­si ucie­ka­ją­cych na wschód, co jest zna­kiem, że tam musi być jakiś wo­do­pój, a wobec tego, kto nie jest głup­cem i kto ma w pier­si serce nie za­ją­ca, ale lwa lub ba­wo­łu, ten bę­dzie wolał iść na­przód, choć­by w pra­gnie­niu i męce, niż leżeć i cze­kać tu na sępy albo hieny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɛ̃mp, AS: sẽmp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sępnik m., sępienie n., wysępienie n., zasępienie n., sępice nmos.

 czas. sępić ndk., wysępić dk., zasępić się dk.

 przym. sępi

Wiktionary


sępi

do­ty­czą­cy sępa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z sępem, do­ty­czą­cy sępa

 (1.2) książk. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sępa, taki jak u sępa

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. ter. od: sępić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɛ̃mpʲi, AS: sẽmpʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sęp m., sępik m., sępienie n., wysępienie n., sępnik mrz.

 czas. sępić ndk., wysępić dk.

Wiktionary


sępica

ga­tu­nek no­wog­wi­nej­skie­go ptaka z rzędu pa­pu­go­wych


SJP.pl

Sę­pi­ca ("Psit­tri­chas ful­gi­dus") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny sępic (Psit­tri­cha­si­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Psit­tri­chas. Wy­stę­pu­je w gó­rach Nowej Gwi­nei. Na­ra­żo­ny na wy­gi­nię­cie.

Wikipedia


sępice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Psit­tri­cha­si­nae|ref=tak., po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny papug wschod­nich;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: sę­pi­ca

Wiktionary

Sę­pi­ce (Psit­tri­cha­si­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu pa­pu­go­wych (Psit­ta­ci­for­mes).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sęp mzw., sępica ż.

Wiktionary


sępichów

Sę­pi­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Nowy Kor­czyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Przez wieś prze­cho­dzi zie­lo­ny szlak tu­ry­stycz­ny z Wi­śli­cy do Gro­cho­wisk.

Wikipedia


sępienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sępić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sępić

 rzecz. sęp mzw., sępnik mrz.

 przym. sępi

Wiktionary


sępiogłowy

fi­le­mon sę­pio­gło­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mio­do­ja­dów


SJP.pl


sępić

po­tocz­nie:
1. wy­pra­szać, wy­łu­dzać coś (zwła­szcza pie­nią­dze) od kogoś;
2. ża­ło­wać, ską­pić cze­goś komuś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. na­tręt­nie pro­sić o coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɛ̃mpʲit͡ɕ, AS: sẽmpʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sęp m., sępienie n., sępnik mrz.

 przym. sępi

 czas. wysępić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żebrać

Wiktionary


sępnik

sęp­nik ró­żo­wo­gło­wy - ga­tu­nek ame­ry­kań­skie­go ptaka z ro­dzi­ny kon­do­ro­wa­tych; urubu ró­żo­wo­gło­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ornit. duży ptak pad­li­no­żer­ny z ro­dzi­ny kon­do­ro­wa­tych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­tu­ral­ną dietę sęp­ni­ków sta­no­wi pad­li­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sęp mzw., sępienie n.

 czas. sępić ndk.

 przym. sępi

Wiktionary


sępochów

Sę­po­chów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w gmi­nie Koł­biel.

Wieś szla­chec­ka Sę­po­cho­wo po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie gar­wo­liń­skim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


sępoleński

przy­miot­nik od: Sę­pol­no, Sę­pól­no Kra­jeń­skie


SJP.pl


sępolia

by­li­na z ro­dzi­ny ges­ne­rio­wa­tych; fio­łek afry­kań­ski, sa­int­pa­u­lia


SJP.pl

Sę­po­lia ("Sa­int­pa­u­lia" H.Wendl.) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych. Na­le­ży do niego 20 ga­tun­ków po­cho­dzą­cych z Afry­ki.

Wikipedia


sępolno

1. wieś w Pol­sce;
2. część Wroc­ła­wia


SJP.pl

Sę­pol­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Mie­dzi­cho­wo.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) wzmian­ko­wa­ne są dwie miej­sco­wo­ści: Sę­pol­no Olen­drzy i - znacz­nie mniej­sza - Sę­pol­no młyn.

Wikipedia


sępopol

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Sę­po­pol (tuż po woj­nie "Sze­pe­pel", "Szę­po­pel", niem. "Schip­pen­be­il") – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bar­to­szyc­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Sę­po­pol. Oś­ro­dek rze­mieśl­ni­czo-usłu­go­wy.

Mia­sto po­ło­żo­ne jest na Ni­zi­nie Sę­po­pol­skiej, nad Łyną, przy uj­ściu rzeki Guber. Sę­po­pol leży w hi­sto­rycz­nych Pru­sach Dol­nych, na ob­sza­rze daw­nej Bar­cji.

Wikipedia


sępopolanin

miesz­ka­niec Sę­po­po­la (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sę­po­po­la

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Sę­po­po­la, uro­dzo­na w Sę­po­po­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sępopol m.

:: fż. sępopolanka ż.

 przym. sępopolski

Wiktionary


sępopolanka

miesz­kan­ka Sę­po­po­la (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sę­po­po­la

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Sę­po­po­la, uro­dzo­na w Sę­po­po­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sępopol m.

:: fm. sępopolanin m.

 przym. sępopolski

Wiktionary


sępopolski

przy­miot­nik od: Sę­po­pol


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sę­po­po­lem, do­ty­czą­cy Sę­po­po­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sępopol mrz., sępopolanin m., sępopolanka ż.

Wiktionary


sępota

ro­śli­na pnąca z ro­dzi­ny wie­lo­si­ło­wa­tych; kobea


SJP.pl


sępowronka

sę­po­wron­ka żół­to­gar­dła, sę­po­wron­ka ka­me­ruń­ska - ga­tun­ki pta­ków z rzędu wró­blo­wych


SJP.pl


sępowy

→ sęp


SJP.pl

Patrz:

sęp

sępy

dra­pież­ny ptak ży­wią­cy się głów­nie pad­li­ną


SJP.pl


sępólnianin

miesz­ka­niec Sę­pól­na Kra­jeń­skie­go


SJP.pl


sępólnianka

miesz­kan­ka Sę­pól­na Kra­jeń­skie­go


SJP.pl


sętki

Sętki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ulan-Ma­jo­rat.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ulan-Ma­jo­rat. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 282 miesz­kań­ców.

Wikipedia


sł.

skrót od:
1. słowa;
2. służ­ba;
3. sło­wac­ki; słow.;
4. sło­weń­ski; słow.;
5. sło­wiań­ski; słow.


SJP.pl


słabawo

przy­słó­wek

 (1.1) nieco słabo, w spo­sób sła­ba­wy

Wiktionary


słabawy

tro­chę słaby, nieco słaby; osła­bio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nieco słaby

Wiktionary


słabczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


słabeusz

lek­ce­wa­żą­co:
1. osoba słaba fi­zycz­nie lub du­cho­wo;
2. słaby uczeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. ktoś słaby fi­zycz­nie

 (1.2) lek­cew. ktoś o sła­bej kon­struk­cji psy­chicz­nej

 (1.3) lek­cew. słaby uczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tego sła­be­u­sza nie masz co li­czyć, wczo­raj spuchł przy bab­ci­nej wę­glar­ce, a nie była pełna.

 (1.3) Antek jest dobry z matmy, już pół roku po­ma­ga pod­cią­gnąć się jed­ne­mu sła­be­u­szo­wi z 7 d.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słabnąć ndk., zasłabnąć dk.

 przym. słaby

 przysł. słabo

 rzecz. słabość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charłak, cherlak, cherlawiec, chucherko, chuchrak, chuchro, chuderlak, marnota, mimoza, mizeractwo, mizeraczek, mizerak, mizerota, mizerotka, wymoczek, wyskrobek, zdechlak, zgniłek, zmora; uczn. anemik

 (1.2) mięczak

Wiktionary


słabeuszka

→ sła­be­usz; cher­lacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta słaba fi­zycz­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słabość ż.

 przym. słaby

Wiktionary


słabeńki

re­gio­nal­nie: sła­biut­ki


SJP.pl


słabi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: słaby

Wiktionary


słabiaczka

→ sła­biak


SJP.pl

Patrz:

słabiak

słabiak

po­tocz­nie: sła­be­usz


SJP.pl


słabicki

naz­wi­sko


SJP.pl


słabiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: słabo


SJP.pl


słabieńki

zdrob­nie­nie od: słaby


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dzio do­wie­dział się o jej śmier­ci w szpi­ta­lu. Sła­bień­ki, na trans­fuz­jach i moc­nych le­kach, wyr­wał z sie­bie prze­wo­dy kro­pló­wek i za­czął się go­rącz­ko­wo ubie­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swaˈbʲjɛ̇̃ɲci, AS: su̯abʹi ̯ė̃ńḱi

Wiktionary


słabiuchny

zdrob­nie­nie od: słaby; sła­biut­ki, sła­biuś­ki


SJP.pl


słabiusieńki

zdrob­nie­nie od: sła­biuś­ki; sła­biu­teń­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mart­wi pił­kar­skich ki­bi­ców w Żo­ły­ni sła­biu­sień­ka po­sta­wa tam­tej­sze­go Błę­ki­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswabʲjüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: su̯abʹi ̯üśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słaby, słabiutki, słabiuśki

 przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

Wiktionary


słabiuteńki

zdrob­nie­nie od: sła­biut­ki; sła­biu­sień­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niem­niej jed­nak trze­ba ko­lej­ny raz po­wie­dzieć, że nadal nasza sku­tecz­ność jest sła­biu­teń­ka - po­wie­dział tre­ner

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswabʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: su̯abʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary


słabiutki

zdrob­nie­nie od: słaby; sła­biuś­ki, sła­biuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: słaby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od razu zro­bi­li się tacy, ja­kich znamy na co dzień, po­wol­ni, sła­biut­cy, bar­dzo cisi.

 (1.1) Był bar­dzo sła­biut­ka, pra­wie nie przyj­mo­wa­ła żad­nych po­kar­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swaˈbʲjutʲci, AS: su̯abʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słaby, słabiuśki, słabiusieńki

 przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

 czas. słabnąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słabiuśki

Wiktionary


słabiuśki

zdrob­nie­nie od: słaby; sła­biut­ki, sła­biuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słaby

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swaˈbʲjüɕci, AS: su̯abʹi ̯üśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słaby, słabiutki, słabiusieńki

 przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

Wiktionary


słabizna

1. po­tocz­nie: kru­cha, słaba rzecz, słaby stan rze­czy;
2. po­tocz­nie: słaba stro­na cze­goś;
3. po­tocz­nie: osoba two­rzą­ca rze­czy o ni­skiej war­to­ści;
4. prze­sta­rza­łe: pa­chwi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. coś mało war­to­ścio­we

 (1.2) pot. słaba stro­na kogoś lub cze­goś

 (1.3) po­gard. ktoś two­rzą­cy rze­czy nie­war­to­ścio­we

 (1.4) daw. wraż­li­we na ude­rze­nie miej­sce u męż­czyz­ny lub samca zwie­rząt, oko­li­ca pod­brzusz­na i kro­czo­wa

 (1.5) daw. pa­chwi­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swaˈbʲizna, AS: su̯abʹizna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słaby

 rzecz. słabość ż.

Wiktionary


słabiznowy

przy­miot­nik od: sła­biz­na


SJP.pl


słabkowice

Słab­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Busko-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


słabnica

ro­dzaj sieci ry­bac­kiej


SJP.pl


słabnąca

ko­bie­ta tra­cą­ca siły, omd­le­wa­ją­ca


SJP.pl


słabnący

osoba tra­cą­ca siły, omd­le­wa­ją­ca


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: słab­nąć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) czło­wiek tra­cą­cy siły, omd­le­wa­ją­cy, upa­da­ją­cy

Wiktionary


słabnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osłab­nąć)

 (1.1) tra­cić siły, sta­wać się słab­szym

 (1.2) tra­cić in­ten­syw­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słabeusz mos., słabostka ż., słabość ż.

 czas. nasłabieć, osłabnąć dk.

 przym. słabiutki, słabowity, słaby

 przysł. słabiutko, słabo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) łagodnieć, ustępować, zmniejszać się

Wiktionary


słabo

przy­słó­wek

 (1.1) z nie­wiel­ką siłą

 (1.2) kiep­sko

 (1.3) nie­wy­raź­nie, mało in­ten­syw­nie, niez­nacz­nie

 (1.4) mat. w sen­sie sła­bej to­po­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbyt słabo po­cią­gną­łeś tę dźwi­gnię.

 (1.2) Słabo ci posz­ło.

 (1.3) Słabo cię sły­szę.

 (1.4) Ciąg słabo zbież­ny to ciąg zbież­ny do sła­bej gra­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswabɔ, AS: su̯abo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słaby, słabowity, słabiutki, słabiuśki, słabiusieńki

 przysł. słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

 rzecz. słabeusz m., słabość ż.

 czas. nasłabieć, słabnąć

Wiktionary


słabocin

Sła­bo­cin (niem. "Schla­bots­chi­ne") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Ciesz­ków.

Wikipedia


słaboduch

rzad­ko: osoba o sła­bym cha­rak­te­rze, sła­bej sile woli


SJP.pl


słabonośny

słabo wy­trzy­mu­ją­cy ob­cią­że­nia


SJP.pl


słaboprocentowy

za­wie­ra­ją­cy mały pro­cent cze­goś


SJP.pl


słaborowice

Sła­bo­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Ostrów Wiel­ko­pol­ski, ok. 8 km na pół­noc od Ostro­wa Wiel­ko­pol­skie­go.

Wikipedia


słabosilny

żar­to­bli­wie: odz­na­cza­ją­cy się nie­wiel­ką siłą fi­zycz­ną; nie­sil­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) żart. gwara. osła­bio­ny, sła­ba­wy, nie odz­na­cza­ją­cy się nad­mier­ną siłą fi­zycz­ną; nie­wy­dol­ny, sła­bu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sie­ro­ta je­zdem sła­bo­sil­na, bro­nić się nie mo­głam.

 (1.1) Każ­den pętak mógł go potem ile chciał so­ba­czyć, a on pal­cem nawet nie mógł ru­szyć, taki się zro­bił sła­bo­sil­ny.

Wiktionary


słabostka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­jaś nie­wiel­ka wada, zwy­kle ja­kieś przyz­wy­cza­je­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słabnąć

Wiktionary


słabosz

naz­wi­sko


SJP.pl


słaboszowice

Sła­bo­szo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W Sła­bo­szo­wi­cach uro­dził się Sta­ni­sław Be­ri­ni.

Wieś du­chow­na, włas­ność opact­wa cy­ster­sów ję­drze­jow­skich po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ksią­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


słaboszowski

przy­miot­nik od: Sła­bo­szów


SJP.pl


słaboszów

naz­wi­sko


SJP.pl

Sła­bo­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Sła­bo­szów.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie ksią­skim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią sta­ro­sty chę­ciń­skie­go Pio­tra Mysz­kow­skie­go. Do 1954 roku sie­dzi­ba gminy Niesz­ków. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go. In­te­gral­na część miej­sco­wo­ści: Cy­pria­nów.

Wikipedia


słabosłyszący

przy­miot­nik

 (1.1) z ubyt­kiem słu­chu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba z ubyt­kiem słu­chu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswabɔswɨˈʃɔ̃nt͡sɨ, AS: su̯abosu̯yšõncy

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) niedosłyszący

Wiktionary


słabować

1. cho­ro­wać;
2. tra­cić do­tych­cza­so­we zdol­no­ści lub moż­li­wo­ści spraw­ne­go funk­cjo­no­wa­nia w ja­kimś za­kre­sie


SJP.pl


słabowiciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sła­bo­wi­cie


SJP.pl


słabowitszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sła­bo­wi­ty


SJP.pl


słabowity

skłon­ny do cho­rób, czę­sto cho­ru­ją­cy; cho­ro­wi­ty, wątły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy skłon­ność do sła­be­go zdro­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­waż­niej­szy był jed­nak tron w Kra­ko­wie, uzy­ska­ny na za­sa­dzie opie­ki nad wdową po Lesz­ku Bia­łym Grzy­mi­sła­wie i trzy­na­sto­let­nim, sła­bo­wi­tym Bol­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słabość ż., słabowitość ż.

 czas. słabnąć

 przysł. słabo

 przym. słaby

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chorowity, kruchy, nieodporny, słaby, wątły

Wiktionary


słabowo

Sła­bo­wo (niem. "Sla­bo­wen", od 1928 "Lan­gen­wie­se") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, w gmi­nie Ryn.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


słabowzroczność

→ sła­bowz­rocz­ny


SJP.pl

Patrz:

słabowzroczny

słabowzroczny

taki, który słabo widzi


SJP.pl


słaboń

naz­wi­sko


SJP.pl


słabość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­czu­cie osła­bie­nia, braku sił fi­zycz­nych lub psy­chicz­nych

 (1.2) skłon­ność ku cze­muś

 (1.3) wy­bi­ja­ją­ca się nie­do­sko­na­łość, słaba stro­na

 (1.4) brak od­por­no­ści na zni­szcze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Jego sła­bo­ścią jest łatwe wpa­da­nie w gniew.

 (1.3) Ko­larz na wy­ści­gu toczy walkę nie tylko z ry­wa­la­mi, ale też z bólem i włas­ny­mi sła­bo­ścia­mi.

 (1.3) Pan­to­flarz to jedno z okre­śleń, któ­rych my fa­ce­ci de­li­kat­nie mó­wiąc nie lu­bi­my. Ko­ja­rzy się nam ze sła­bo­ścią, ule­gło­ścią, bra­kiem włas­ne­go zda­nia i in­dy­wi­du­al­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswabɔɕt͡ɕ, AS: su̯abość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słaby, słabowity

 przysł. słabo

 rzecz. słabizna ż., słabeusz m., słabeuszka ż.

 czas. nasłabieć, słabnąć ndk., osłabnąć dk., osłabiać ndk., osłabić dk., zasłabnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezsilność, niemoc, osłabienie, omdlenie

 (1.2) pociąg

 (1.3) słaba strona, wada, pięta Achillesa

 (1.4) wrażliwość, podatność

Wiktionary


słabszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słaby


SJP.pl


słabuszewice

Sła­bu­sze­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Lip­nik. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Przez wieś prze­cho­dzi zie­lo­ny szlak ro­we­ro­wy do Opa­to­wa.

Wikipedia


słaby

odz­na­cza­ją­cy się nie­wiel­ką siłą fi­zycz­ną


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy nie­wiel­ką siłę fi­zycz­ną

 (1.2) ule­gły, nie po­sia­da­ją­cy sil­nej woli, psy­chi­ki

 (1.3) nie­wy­raź­ny, mało in­ten­syw­ny, niez­nacz­ny

 (1.4) ma­ją­cy nie­wiel­ką war­tość, ni­skiej ja­ko­ści, marny, kiep­ski

 (1.5) mat. w sen­sie sła­bej to­po­lo­gii, czyli dla usta­lo­ne­go zbio­ru najm­niej­szej w sen­sie in­kluz­ji to­po­lo­gii, wzglę­dem któ­rej każdy ele­ment usta­lo­nej ro­dzi­ny odw­zo­ro­wań tego zbio­ru jest cią­gły;

 (1.6) ma­ją­cy nie­wiel­kie stę­że­nie, niską ilość ja­kiejś sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w sobie

Wiktionary

Słaby (forma żeń­ska: Słaby lub Słaba; licz­ba mnoga: Słabi lub Sła­bo­wie) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 1815 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stary Wun­der­li jest wszak­że w tej chwi­li tak słaby, […] jak dziec­ko.

 (1.5) Ciąg słabo zbież­ny to ciąg zbież­ny do sła­bej gra­ni­cy.

 (1.5) Słabe oto­cze­nie zera prze­strze­ni li­nio­wo-to­po­lo­gicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswabɨ, AS: su̯aby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słabość ż., słabeusz m., słabeuszka ż., słabizna ż.

 czas. słabnąć, nasłabieć

 przysł. słabo, słabiutko, słabiuśko, słabiusieńko

 przym. słabiutki, słabiuśki, słabowity, słabiusieńki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wątły, mizerny

 (1.2) chwiejny

 (1.3) niewielki

 (1.4) mizerny, kiepski, pośledni

Wiktionary


słabęcin

Sła­bę­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca.

Wikipedia


sładek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Sła­dek – pol­ski in­ży­nier
  • Kry­sty­na Sła­dek – pol­ska lek­ko­at­let­ka

Wikipedia


sładnie

przy­słó­wek

 (1.1) łódź. łatwo

 (1.2) pot. ład­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswadʲɲɛ, AS: su̯adʹńe

Wiktionary


słajkowo

Słaj­ko­wo (kaszb. "Słajkòwò") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Słaj­ko­wo", w któ­re­go skład wcho­dzą osady Że­laz­no i Prze­ben­do­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


słajsino

Słaj­si­no – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard.

Wieś leży w od­le­gło­ści 11 km od No­wo­gar­du przy dro­dze wo­je­wódz­kiej w woj. za­chod­nio­po­mor­skim.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


słajszewo

Słaj­sze­wo (kaszb. "Słajszéwò", niem. "Schla­is­chow") – stara ka­szub­ska wieś szla­chec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo. Leży na ob­sza­rze Po­brze­ża Ka­szub­skie­go nad rzeką Chełst.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Słaj­sze­wo", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież Bie­bro­wo.

Wikipedia


słanianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sła­niać.

Wiktionary


słaniać

sła­niać się - iść chwiej­nym kro­kiem


SJP.pl


słanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|słać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswãɲɛ, AS: su̯ãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słać

 rzecz. słańsko n.

Wiktionary


słapa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zob. szła­pa.

Wiktionary


sław

1. roz­głos, po­wszech­ne uz­na­nie;
2. opi­nia, re­pu­ta­cja;
3. sław­na osoba


SJP.pl


sława

1. roz­głos, po­wszech­ne uz­na­nie;
2. opi­nia, re­pu­ta­cja;
3. sław­na osoba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiel­ki roz­głos

 (1.2) pot. sław­na osoba

 (1.3) podn. opi­nia o kimś

 (1.4) przest. chwa­ła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sława:
  • Sława – mia­sto
  • Sława – przy­sió­łek wsi Poz­no­wi­ce w woj. opol­skim, w pow. strze­lec­kim, w gmi­nie Izbic­ko
  • Sława – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Świd­win
  • Sława – gro­ma­da w po­wie­cie świd­wiń­skim
  • Sława – nie­do­koń­czo­na po­wieść Bo­le­sła­wa Prusa
  • Sława – imię żeń­skie
  • Sława – ame­ry­kań­ski film mu­zycz­ny
  • Sława – ra­dziec­ka i ro­syj­ska marka ze­gar­ków
  • Sława – osied­le w Rosji, w ob­wo­dzie cze­la­biń­skim, w re­jo­nie kras­no­ar­miej­skim
  • „Sława” – ro­syj­ski pan­cer­nik z okre­su I wojny świa­to­wej
  • „Sława” – ra­dziec­ki krą­żow­nik pro­jek­tu 26 z okre­su II wojny świa­to­wej i po­wo­jen­ne­go (eks „Mo­ło­tow”)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sława to ina­czej roz­głos.

 (1.2) W In­ter­ne­cie można obej­rzeć ga­le­rię sław.

 (1.3) Rosła jego sława jako niez­mor­do­wa­ne­go ak­ty­wi­sty.

 (1.4) Z cnoty wiecz­na sława pły­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswava, AS: su̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sławność ż., sławienie n., rozsławienie n., rozsławianie n.

 czas. sławić ndk., rozsławić dk., rozsławiać ndk.

 przym. sławny

 przyr. -sław, -sława

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgłos, poruszenie, pamięć, popularność

 (1.2) znakomitość, postać

 (1.3) reputacja, fama

Wiktionary


sławatycki

→ Sła­wa­ty­cze


SJP.pl

Patrz:

Sławatycze

sławatyczanin

miesz­ka­niec Sła­wa­tycz (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


sławatyczanka

miesz­kan­ka Sła­wa­tycz (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


sławatycze

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sła­wa­ty­cze – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Sła­wa­ty­cze. Leży na ob­sza­rze Rów­ni­ny Ko­deń­skiej, nad Bu­giem.

Daw­niej mia­sto ma­gnac­kie, w końcu XVIII wieku po­ło­żo­ne było w po­wie­cie brze­sko­li­tew­skim wo­je­wództ­wa brze­sko­li­tew­skie­go.

Wikipedia


sławcio

zdrob­nie­nie od: Sła­wo­mir (imię mę­skie)


SJP.pl


sławecki

naz­wi­sko


SJP.pl


sławeczek

zdrob­nie­nie od: Sła­wo­mir (imię mę­skie)


SJP.pl


sławek

zdrob­nie­nie od: Sła­wo­mir (imię mę­skie); Sła­wuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Sła­wo­mir

Wiktionary

Sła­wek – część mia­sta Wo­ło­min, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Wo­ło­min. Leży w środ­ko­wej czę­ści Wo­ło­mi­na, na pół­noc od cen­trum mia­sta i linii ko­le­jo­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moim naj­lep­szym ko­le­gą jest Sła­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswavɛk, AS: su̯avek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sławomir mos., Sławomirek mos., Sławuś mos., Bogusław mos., Tomisław mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sławuś, Sławomirek

Wiktionary


sławetniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sła­wet­ny


SJP.pl


sławetny

1. taki, o któ­rym dużo się mówi, wsła­wio­ny czymś niech­lub­nym; gło­śny, okrzy­cza­ny;
2. daw­niej: cie­szą­cy się sławą; sław­ny, słyn­ny, roz­gło­śny


SJP.pl


sławianin

miesz­ka­niec Sławy


SJP.pl


sławianka

miesz­kan­ka Sławy


SJP.pl

Sła­wian­ka – osied­le typu miej­skie­go w Rosji, w Kraju Nad­mor­skim. W 2010 roku li­czy­ło 14 036 miesz­kań­ców.

Wikipedia


sławiański

przy­miot­nik

 (1.1) daw. sło­wiań­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ża­ło­by są­dzić, że nauka o walce złego z do­brym nie była roz­wi­nię­ta w nauce sła­wiań­skiej, a dwupł­cio­wość bóstw i pło­dzą­cej na­tu­ry wcale w re­li­gij­ną naukę nie wcho­dzi­ła.

Wiktionary


sławica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sła­wi­ca – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Sła­wi­ca – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Skoki

Wikipedia


sławice

Sła­wi­ce (niem. "Sla­witz") – część mia­sta Opole w Pol­sce po­ło­żo­ne­go w wo­je­wództ­wie opol­skim.

Miej­sco­wość wraz z obrę­bem ewi­den­cyj­nym wsi włą­czo­no do Opola 1 stycz­nia 2017. Przed włą­cza­niem miej­sco­wość była wsią w Pol­sce po­ło­żo­ną w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa.

Wikipedia


sławienko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sła­wien­ko – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Rud­nik
  • Sła­wien­ko – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Lu­basz
  • Sła­wien­ko – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki

Wikipedia


sławieński

→ Sław­no


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sław­nem, do­ty­czą­cy Sław­na

Wiktionary

Patrz:

Sławno

Powiązane:

 rzecz. Sławno n., Sławnianin mos., Sławnianka ż.

Wiktionary


sławik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Sła­wik
  • Ma­te­usz Sła­wik
  • Wie­sław Sła­wik

Wikipedia


sławin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sławy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Sła­win – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Sie­ro­sze­wi­ce.

Sła­win leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 450 Ka­lisz – Wie­ru­szów i dro­dze lo­kal­nej Oło­bok – Psary.

Miej­sco­wość przy­na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie przed ro­kiem 1887 do po­wia­tu odo­la­now­skie­go.

Wikipedia


sławinek

Sła­wi­nek – dziel­ni­ca Lu­bli­na w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści mia­sta.

Wikipedia


sławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sławy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Sła­wi­ny – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Gar­wo­lin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Jana Pawła II w Sul­bi­nach.

Wikipedia


sławić

gło­sić czy­jąś sławę, wy­chwa­lać czy­jeś do­ko­na­nia; opie­wać, chwa­lić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) podn. gło­sić czy­jąś sławę, wy­chwa­lać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sła­wić się

 (2.1) daw. sły­nąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co roku w świę­to Pas­chy lud iz­ra­el­ski sła­wił w hym­nach i psal­mach Jahwe i jego man­da­ta­riu­sza Moj­że­sza […].

 (1.1) Po­chwal­ne mowy po­grze­bo­we roz­po­czę­ły tę część uro­czy­sto­ści. Sła­wiąc cnoty po­le­głych, mówcy zwra­ca­li się do nich jak do ży­wych, obie­cu­jąc im różne po­dar­ki i zem­stę.

 (2.1) Gdyby Pol­ska sła­wi­ła się wów­czas ja­ki­miś źró­dła­mi lecz­ni­czy­mi, zaw­dzię­cza­li­by­śmy temu może wi­zy­tę wiel­kie­go pi­sa­rza, a w na­stęp­stwie niez­wy­kły re­por­taż z na­szej szes­na­sto­wiecz­nej rze­czy­wi­sto­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sława ż.

 przym. sławny

 przyr. -sław, -sława

Wiktionary


sławiński

naz­wi­sko


SJP.pl


sławka

zdrob­nie­nie od: Sła­wo­mi­ra, Sława (imio­na żeń­skie)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Miej­sco­wo­ści w Pol­sce:
    • Sław­ka Mała
    • Sław­ka Wiel­ka
  • Sław­ka – potok, do­pływ Ślęzy
  • Sław­ka – rzeka, do­pływ Wie­prza

Wikipedia


sławkowianin

miesz­ka­niec Sław­ko­wa


SJP.pl


sławkowianka

miesz­kan­ka Sław­ko­wa


SJP.pl


sławkowie

Sła­wek z żoną


SJP.pl


sławkowo

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. nie­ist­nie­ją­ce mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sław­ko­wo – nie­ist­nie­ją­ce mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim
  • Sław­ko­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Chełm­ża
  • Sław­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Syp­nie­wo
  • Sław­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gmi­nie Szreńsk
  • Sław­ko­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. dział­dow­skim, w gmi­nie Dział­do­wo
  • Sław­ko­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. kę­trzyń­skim, w gmi­nie Kę­trzyn
  • Sław­ko­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Sła­wo­bo­rze
  • Sław­ko­wo – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie nieś­wie­skim, w siel­so­wie­cie Nieś­wież

Wikipedia


sławkowski

przy­miot­nik od: Sław­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sław­ko­wem, do­ty­czą­cy Sław­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sławków mrz.

Wiktionary


sławkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sław­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sławków

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. mia­sto w Cze­chach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sław­ków – mia­sto w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim
    • gmina Sław­ków – dawna gmina wiej­ska z sie­dzi­bą w Sław­ko­wie (1870–1954)
    • gro­ma­da Sław­ków – dawna gro­ma­da (1954)
    • Sław­ków – osied­le (1954–1958)
    • Wspól­no­ta Leśna Sław­ków – wspól­no­ta grun­to­wa
    • Sław­ków – hi­sto­rycz­na ko­pal­nia węgla ka­mien­ne­go (zał. 1814)
    • sta­cje ko­le­jo­we:
      • Sław­ków
      • Sław­ków Po­łud­nio­wy
      • Sław­ków Po­łud­nio­wy LHS
  • Sław­ków – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Re­gnów
  • Sław­ków, Slav­kov u Brna – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­nich Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­mo­raw­skim, w po­wie­cie Vyškov. Miej­sce bitwy zna­nej jako bitwa pod Au­ster­litz

Wikipedia


sławnianin

miesz­ka­niec Sław­na


SJP.pl


sławnianka

miesz­kan­ka Sław­na


SJP.pl


sławniej

dawny sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sław­nie (świet­nie)


SJP.pl


sławniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sław­ny


SJP.pl


sławnikowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sław­ni­ko­wi­ce – ród
  • Sław­ni­ko­wi­ce – wieś

Wikipedia


sławniowice

Sław­nio­wi­ce ( Groß Kun­zen­dorf) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Głu­cho­ła­zy. Hi­sto­rycz­nie leży na Dol­nym Ślą­sku, na ziemi ny­skiej. Po­ło­żo­na jest na te­re­nie Przed­gó­rza Pacz­kow­skie­go, bę­dą­ce­go czę­ścią Przed­gó­rza Su­dec­kie­go. Prze­pły­wa przez nią rzeka Mora.

Wikipedia


sławniów

Zo­bacz też: Sław­niów w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Sław­niów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Pi­li­ca.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia


sławno

mia­sto w Pol­sce; 8 wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

Sław­no ( Schla­we) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu sła­wień­skie­go i gminy wiej­skiej Sław­no, po­ło­żo­ne na Po­brze­żu Ko­sza­liń­skim, nad rzeką Wie­przą i stru­gą Mo­szcze­ni­cą, ok. 20 km od wy­brze­ża Morza Bał­tyc­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sław­no jest mia­stem po­ło­żo­nym nad Wie­przą.

 (1.1) W Sław­nie znaj­du­je się za­byt­ko­wy dwo­rzec ko­le­jo­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswavnɔ, AS: su̯avno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sławnianin mos., Sławnianka ż.

 przym. sławieński

Wiktionary


sławny

znany sze­ro­kiej gru­pie osób


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma sławę, roz­głos; jest znany wielu oso­bom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswavnɨ, AS: su̯avny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sława

 czas. sławić się, sławić

 przyr. -sław, -sława

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) popularny, znany

Wiktionary


sławobor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Sła­wo­bor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Sławo-" („sława”) i "-bor" („wal­czyć, zma­gać się”). Może oz­na­czać „ten, kto sławi walkę”.

Wikipedia


sławoborski

przy­miot­nik od: Sła­wo­bo­rze


SJP.pl


sławoborze

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Sła­wo­bo­rze (niem. "Stol­zen­berg") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Sła­wo­bo­rze przy dro­dze wo­je­wódz­kiej 162.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Sła­wo­bo­rze. Part­ne­rem wsi jest nie­miec­kie Lo­i­ching.

Wikipedia


sławocin

Sła­wo­cin ( "Schla­bren­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie no­wo­sol­skim, w gmi­nie Kol­sko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


sławoj

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Sła­woj – imię mę­skie, nie­no­to­wa­ne w daw­nych do­ku­men­tach i sta­no­wią­ce naj­praw­do­po­dob­niej XIX-wiecz­ny ne­o­lo­gizm stwo­rzo­ny na wzór dwucz­ło­no­wych imion sło­wiań­skich. Ist­nia­ło na­to­miast sta­ro­pol­skie imię zło­żo­ne z tych sa­mych dwóch czło­nów w zmie­nio­nej ko­lej­no­ści: Woj­sław.

Wikipedia


sławojka

drew­nia­na ubi­ka­cja pod­wó­rzo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. iron. drew­nia­na ubi­ka­cja na pod­wó­rzu;

Wiktionary

Sła­woj­ka (także: wy­cho­dek, la­try­na, wy­gód­ka, ustęp zew­nętrz­ny) – ro­dzaj ubi­ka­cji w po­sta­ci wol­no­sto­ją­cej drew­nia­nej budki, z umie­szczo­ną weń po­zio­mą deską se­de­so­wą i su­chym dołem klo­acz­nym pod nią.

Cza­sem nazwy "sła­woj­ka" używa się także w for­mie roz­sze­rzo­nej do oz­na­cze­nia ja­kiej­kol­wiek ubi­ka­cji lub jako eu­fe­mi­stycz­ne okre­śle­nie ustron­nej to­a­le­ty bę­dą­cej celem czy­jejś dy­skret­nej po­dró­ży w ce­lach de­fe­ka­cyj­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U moich dziad­ków do nie­daw­na cho­dzi­ło się do sła­woj­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swaˈvɔjka, AS: su̯avoi ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wychodek, wygódka

Wiktionary


sławomierz

imię mę­skie


SJP.pl

Sła­wo­mierz (nazwa obocz­na: Kal­ce­wo, niem. "Karls­hof") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo. W la­tach 1975–1998 osada na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. We­dług da­nych UM, na dzień 31 grud­nia 2014 roku osada miała 4 sta­łych miesz­kań­ców. Osada wcho­dzi w skład so­łect­wa Wi­ce­wo.

Wikipedia


sławomir

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Sła­wo­mi­ra

Wiktionary

Zo­bacz też: Sła­wo­mir (pio­sen­karz).

Sła­wo­mir, Sła­wi­mir, Sła­wo­mier, Sław­mir – sta­ro­pol­skie mę­skie imię po­cho­dze­nia sło­wiań­skie­go, zło­żo­ne z czło­nów "Sławo-" („sława, sła­wić”) i "-mir" („pokój, spo­kój, dobro, świat”). Imię to praw­do­po­dob­nie zna­czy­ło tyle, co „ten, który zdo­by­wa sławę po­przez pokój, po­ko­jo­we za­cho­wa­nie, za­pro­wa­dza­nie po­rząd­ku, spo­ko­ju” (w prze­ci­wień­stwie do imion typu Bo­rzy­sław, w któ­rych sława zdo­by­wa­na jest w walce).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki panu Sła­wo­mi­ro­wi mie­li­śmy fan­ta­stycz­ne wy­ciecz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swaˈvɔ̃mʲir, AS: su̯avõmʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sławomirowa ż., Sławomirówna ż., Sławomirostwo lm m., Sławkowa ż.

:: zdrobn. Sławek m., Sławuś m., Sławeczek m.

:: fż. Sławomira ż.

 przym. Sławomirowy, Sławkowy, Sławeczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Sławek, Sławeczek, Sławunio, Sławuś

Wiktionary


sławomira

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Sła­wo­mir

Wiktionary

Sła­wo­mi­ra – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Sławo-" („sława”) i "-mira" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło oz­na­czać „sła­wią­ca pokój”. No­to­wa­ne w źró­dłach od 1386 roku, wy­stę­pu­ją­ce także w wa­rian­tach Sła­wo­mirz (fem.) i Sła­wo­mi­rza. Przy­kła­do­we dawne moż­li­we zdrob­nie­nia: Sław­na, Sław­ka, Sław­ni­ca, Sła­wo­cha.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌswavɔ̃ˈmʲira, AS: su̯avõmʹira

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sławomir mos.

Wiktionary


sławomirostwo

Sła­wo­mir z żoną; Sła­wo­mi­ro­wie


SJP.pl


sławomirowie

Sła­wo­mir z żoną; Sła­wo­mi­ro­stwo


SJP.pl


sławomirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sła­wo­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sławonia

kra­i­na we wschod­niej Chor­wa­cji; Sla­wo­nia


SJP.pl


sławosz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Sła­wosz – sta­ro­pol­skie mę­skie imię sło­wiań­skie. Zdrob­nio­na forma dwucz­ło­no­wych imion typu Sła­wo­mir, Sła­wo­sław, Mi­ro­sław, Dzi­wi­sław z czło­nem "Sław-" albo "-sław". Rów­nież imię uży­wa­ne sa­mo­dziel­nie o zna­cze­niu „sław­ny, zna­ko­mi­ty, godny chwa­ły”.

W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w XII wieku w "Bulli gnieź­nień­skiej" z 1136 roku.

Wikipedia


sławoszostwo

Sła­wosz z żoną; Sła­wo­szo­wie


SJP.pl


sławoszowie

Sła­wosz z żoną; Sła­wo­szo­stwo


SJP.pl


sławoszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sła­wo­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sławoszyno

Sła­wo­szy­no (kaszb. "Sławòszëno", niem. "Sla­wos­chin") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Kro­ko­wa. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 215. Ma sta­tus so­łect­wa.

W naj­bliż­szej oko­li­cy (na wscho­dzie) znaj­du­ją się re­zer­wa­ty przy­ro­dy "Mo­rosz­ka Bie­law­skie­go Błota" i "Wo­skow­ni­ca Bie­law­skie­go Błota". Prze­bie­ga­ła tędy trasa linii ko­le­jo­wej Puck – Kro­ko­wa (wschod­nia od­no­ga linii na Mie­rze­ję Hel­ską).

Wikipedia


sławoszów

Sła­wosz z żoną; Sła­wo­szo­stwo


SJP.pl

Sła­wo­szów (niem. "Ama­lien­grund") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Głub­czy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Leży na te­re­nie Nad­le­śnict­wa Prud­nik (obręb Prud­nik).

Wikipedia


sławowice

Sła­wo­wi­ce (niem. "Schla­no­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wo­łow­skim, w gmi­nie Wołów.

Wikipedia


sławski

→ Sława (mia­sto)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sławą, do­ty­czą­cy Sławy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sława ż.

Wiktionary


sławsko

→ Sława (mia­sto)


SJP.pl

Sław­sko (niem. "Alt Schla­we") – wieś w pół­noc­nej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Sław­no. W po­bli­żu wsi znaj­du­ją się ślady sta­re­go gro­dzi­ska. Patrz: Sław­sko (gro­dzi­sko)

W miej­sco­wo­ści ma re­mi­zę jed­nost­ka Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej włą­czo­na do kra­jo­we­go sy­ste­mu ra­tow­ni­czo-ga­śni­cze­go.

Wikipedia


sławucki

→ Sła­wu­ta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­cha­ił Sła­wuc­ki – ra­dziec­ki dy­plo­ma­ta
  • Rejon sła­wuc­ki – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na wcho­dzą­ca w skład ob­wo­du chmiel­nic­kie­go

Wikipedia

Patrz:

Sławuta

sławuta

mia­sto na Wo­ły­niu


SJP.pl

Sła­wu­ta ( Славута, jid. סלאוויטא) – mia­sto re­jo­no­we w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim Ukra­i­ny, na wschod­nim brze­gu Ho­ry­nia. Przez Sła­wu­tę prze­pły­wa rzecz­ka Utka, która two­rzy w cen­trum roz­le­gły staw miej­ski i ucho­dzi do Ho­ry­nia.

Sła­wu­ta po­ło­żo­na jest na Wy­so­czyź­nie Wo­łyń­skiej. Śred­nia tem­pe­ra­tu­ra stycz­nia wy­no­si -4 °C; rocz­na suma opa­dów 600 mm.

Wikipedia


sławutowo

Sła­wu­to­wo (kaszb. "Sławùtowò" lub też "Wieldżé Sławùtowò", niem. "Groß Schla­tau") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży na wschod­nim skra­ju Pu­szczy Darż­lub­skiej.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Sła­wu­to­wo". W skład so­łect­wa wcho­dzi rów­nież Sła­wu­tów­ko.

Wikipedia


sławutówko

Sła­wu­tów­ko (kaszb. "Sławùtówkò" lub też "Môłé Sławùtowò", niem. "Klein Schla­tau") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży na wschod­nim skra­ju Pu­szczy Darż­lub­skiej przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 216.

Wikipedia


sławuś

zdrob­nie­nie od: Sła­wo­mir (imię mę­skie); Sła­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Sła­wo­mir

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój mały synek ma na imię Sła­wuś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswavuɕ, AS: su̯avuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sławomir m., Sławek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sławek

Wiktionary


sławęcice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sła­wę­ci­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gó­row­skim, w gmi­nie Góra
  • Sła­wę­ci­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Wa­śniów
  • Sła­wę­ci­ce – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek
  • Sła­wię­ci­ce – część mia­sta Kę­dzie­rzyn-Koźle

Wikipedia


sławęcicki

przy­miot­nik od: Sła­wę­ci­ce


SJP.pl


sławęcin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sła­wę­cin – część mia­sta Hru­bie­szo­wa
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Ka­mie­niec Ząb­ko­wic­ki
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Skier­bie­szów
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Gra­bów
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Bie­żuń
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Sko­ły­szyn
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Śle­sin
  • Sła­wę­cin – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no
  • Sła­wę­cin – dawna osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek

Wikipedia


sławęcinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sła­wę­ci­nek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Sła­wę­ci­nek – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Śle­sin
  • Sła­wę­ci­nek – dawna gro­ma­da
  • Sła­wę­cin

Wikipedia


słać

1. roz­kła­dać po­ściel, przy­go­to­wy­wać miej­sce do spa­nia; roz­ście­łać;
2. po­rząd­ko­wać po­ściel po spa­niu; za­ście­łać;
3. roz­kła­dać (słomę w staj­ni itp.)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. wy­pra­wiać, kie­ro­wać kogoś do­kądś, prze­ka­zy­wać coś komuś

 (1.2) roz­kła­dać po­ściel, przy­go­to­wy­wać miej­sce do spa­nia, także: skła­dać po­ściel po spa­niu

 (1.3) roz­kła­dać słomę jako pod­ściół­kę dla zwie­rząt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pew­nym mo­men­cie zna­la­zła się w An­ka­rze, skąd słała roz­pacz­li­we listy, po­szu­ku­jąc ko­go­kol­wiek z ro­dzi­ny.

 (1.2) Z de­li­kat­nej roz­mo­wy nic nie wysz­ło, bo gdy wkra­dłem się z Checi do mo­je­go po­ko­ju, to w środ­ku była mama i słała mi łóżko.

 (1.2) Przy­jeż­dża­łam do syna dzień w dzień; albo leżał na łóżku, albo wsta­wał i słał łóżko na nowo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swat͡ɕ, AS: su̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesyłka ż., posłanie n., słanie n., słańsko n., przesyłeczka ż.

 czas. posłać dk., wysyłać ndk., przesyłać ndk., przesłać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ścielić

Wiktionary


słańsko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) war­stwa igli­wia, liści, szcząt­ków zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych itp. po­kry­wa­ją­ca zie­mię w lesie, ściół­ka

 (1.2) słoma, suche li­ście itp. pod­ście­ła­ne zwie­rzę­tom w obo­rach, staj­niach itp., pod­ściół­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co jest słań­sko leśne, wie u nas każdy; są to opa­dłe z drzew li­ście, igli­ce, mech, drob­ne ga­łąz­ki, bedł­ki i z rzad­ka ros­ną­ce zioła, wszyst­ko to po­kry­wa zie­mię leśną, i ko­niecz­nie do do­bre­go drzew wzro­stu jest po­trzeb­ne.

 (1.2) Ledwo się nie­kie­dy tyle słomy zbie­rze, że się z biedą bydło przez zimę wy­ży­wi, a o przy­spo­rze­niu przez słań­sko mierz­wy, to ani my­śleć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słanie

 czas. słać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ściółka

 (1.2) podściółka

Wiktionary


słitaśny

po­tocz­nie: bar­dzo słod­ki, ślicz­niut­ki; swe­e­ta­śny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) slang. słod­ki, uro­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaka ta twoja ró­żo­wa blu­zecz­ka słi­ta­śna.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swʲiˈtaɕnɨ, AS: su̯ʹitaśny

Wiktionary


słitka

po­tocz­nie: sel­fie, na któ­rym osoba przy­bie­ra słod­ki wyraz twa­rzy; sweet focia, słit focia, swe­et­ka


SJP.pl


słoboda

osada na Rusi i w Rosji od XI do XVIII wieku, za­miesz­ka­ła przez wol­nych chło­pów, któ­rzy ko­rzy­sta­li ze spe­cjal­nych ulg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. osada na Rusi w XI-XVIII w., któ­rej miesz­kań­cy byli zwol­nie­ni na pe­wien czas od cię­ża­rów fe­u­dal­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie no­wo­gródz­kim, w so­wie­cie osied­lo­wym lub­czań­skim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie wor­niań­skim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Gro­dzie
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Soły
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie choj­nic­kim, w siel­so­wie­cie dwo­rzy­szczań­skim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie do­bru­skim, w siel­so­wie­cie kuź­mi­nic­kim
  • Sło­bo­da – osied­le w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie lel­czyc­kim, w siel­so­wie­cie to­nie­skim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie mo­zyr­skim, w siel­so­wie­cie sło­bodz­kim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie ro­ha­czow­skim, w siel­so­wie­cie dow­skim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie ro­ha­czow­skim, w siel­so­wie­cie sta­ro­siel­skim
  • Sło­bo­da – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie be­re­zyń­skim, w siel­so­wie­cie be­re­zyń­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: swɔˈbɔda, AS: su̯oboda

Wiktionary


słobodzki

1. → Sło­bo­da;
2. rejon sło­bodz­ki - dawny rejon w po­łud­nio­wej czę­ści So­cja­li­stycz­nej Ra­dziec­kiej Re­pu­bli­ki Bia­ło­ru­si


SJP.pl


słobodzko-ukraiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Ukra­i­ną Sło­bodz­ką, do­ty­czą­cy Ukra­i­ny Sło­bodz­kiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ukraina Słobodzka ż.

Wiktionary


słocin

Sło­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gro­dzi­skim, w gmi­nie Gro­dzisk Wiel­ko­pol­ski.

Wikipedia


słociński

naz­wi­sko


SJP.pl


słocz

sło­cza cu­kro­wa: drze­wo az­ja­tyc­kie, z któ­re­go soku otrzy­mu­je się cu­kier i wino pal­mo­we, zaś z rdze­nia - sago; aren­ga; palma cu­kro­wa


SJP.pl


słocza

sło­cza cu­kro­wa: drze­wo az­ja­tyc­kie, z któ­re­go soku otrzy­mu­je się cu­kier i wino pal­mo­we, zaś z rdze­nia - sago; aren­ga; palma cu­kro­wa


SJP.pl


słodczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


słodkawo

przy­słó­wek

 (1.1) od: słod­ka­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodycz m./ż., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż.

 przym. słodki

 przysł. słodko

Wiktionary


słodkawo-cierpkawy

słod­ka­wy i cierp­ka­wy w smaku, rza­dziej w za­pa­chu


SJP.pl


słodkawość

→ słod­ka­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co słod­ka­we

Wiktionary

Patrz:

słodkawy

Powiązane:

 rzecz. słodycz ż., słodzik m., słodkość ż., słodkości nmos., słodzenie n.

 czas. słodzić ndk.

 przym. słodkawy, słodki, słodziaśny

 przysł. słodkawo, słodko

Wiktionary


słodkawy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) cał­kiem słod­ki, tro­chę słod­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodkość ż., słodkawość ż., słodzik mrz., słodycz ż., słodycze nmos., słodkości nmos.

 przym. słodki, słodziaśny

 przysł. słodko

 czas. słodzić

Wiktionary


słodki

jeden ze sma­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy smak cukru

 (1.2) o wo­dzie: nie­za­wie­ra­ją­cy soli

 (1.3) wy­wo­łu­ją­cy miłe uczu­cie

 (1.4) be­dą­cy wy­ra­zem ła­god­no­ści, czu­ło­ści

 (1.5) pie­szczot­li­wie: miły, ko­cha­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

 (1.2) Więk­szość je­zior za­wie­ra wodę słod­ką.

 (1.3) Ten chłop­czyk jest taki słod­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔtʲci, AS: su̯otʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodowanie n., słód m., słodzik m., słodziak m., słodycz ż., słodycze nmos., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż., słodzenie n., słodownia ż.

 czas. osłodzić, słodować, słodzić ndk.

 przym. słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

 przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) cudny, cudowny, śliczny, uroczy, slang. mraśny

Wiktionary


słodkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


słodko

przy­słó­wek

 (1.1) od: słod­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Có­recz­ka Marty i Ma­ria­na wy­glą­da na­praw­dę słod­ko.

 (1.1) Po tym tor­cie zro­bi­ło mi się bar­dzo słod­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔtkɔ, AS: su̯otko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodowanie n., słód m., słodzik m., słodycz ż., słodycze nmos., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż., słodzenie n., słodownia ż.

 czas. słodować, słodzić ndk.

 przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

 przysł. słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary


słodko-kwaśnawy

słod­ki i nieco kwa­śny w smaku, rza­dziej w za­pa­chu


SJP.pl


słodko-kwaśny

kwa­śny i słod­ki w smaku, rza­dziej w za­pa­chu; kwa­śno-słod­ki


SJP.pl


słodkobrzmiący

daw­niej: słod­ko brzmią­cy - ma­ją­cy miłe brzmie­nie


SJP.pl


słodkogórz

psian­ka słod­ko­górz - tru­ją­ca ro­śli­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych


SJP.pl


słodkomdlący

słod­ki o mdlą­cym za­pa­chu


SJP.pl


słodkomówność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. słod­ki, miły i wdzięcz­ny spo­sób wy­mo­wy, wy­sła­wia­nia się; także miła mowa bądź też miłe słowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bóg tak wiel­ką uda­ro­wał go [sługę Bo­że­go] umie­jęt­no­ścią, iż po­sia­dał […] wy­mo­wę i wy­sło­wie­nie Chry­zo­sto­ma; słod­ko­mów­ność Am­bro­że­go, a wszyst­ko to łą­czy­ło się z praw­dzi­wą po­boż­no­ścią.

 (1.1) Do zu­peł­nej grzecz­no­ści […] na­le­ży bez­wąt­pli­wie ła­god­ność łącz­nie z uprzej­mo­ścią. Oczy­wi­ście nie owa ła­god­ność i uprzej­mość, któ­rej uży­wa­ją obłud­ni­cy, a która w zu­peł­no­ści re­du­ku­je się do pew­ne­go ro­dza­ju mdłej słod­ko­mów­no­ści […].

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodkomówny

 przysł. słodkomównie

Wiktionary


słodkooki

ma­ją­cy ła­god­ne oczy


SJP.pl


słodkopierdzący

iro­nicz­nie o oso­bie przy­mil­nej, na­zbyt eg­zal­to­wa­nej


SJP.pl


słodkowo

Słod­ko­wo (do 1945: "Groß Schla­ti­kow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Su­chań.

W la­tach 1945–1954 sie­dzi­ba gminy Słod­ko­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


słodkowodny

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy wody słod­kie

 (1.2) ty­po­wy dla wód słod­kich, ży­ją­cy w wo­dach słod­kich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest zbior­nik słod­ko­wod­ny.

 (1.2) Szczu­pak jest rybą słod­ko­wod­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ, AS: su̯otkovodny

Wiktionary


słodkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Słod­kow­ski (forma żeń­ska: Słod­kow­ska; licz­ba mnoga: Słod­kow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Pier­wsza wzmian­ka o ist­nie­niu tego naz­wi­ska znaj­du­je się w spo­rze z roku 1579 (Zofia Słod­kow­ska wdowa po Ce­ce­niow­skim).

Wikipedia


słodkości

po­tocz­nie: słod­kie po­tra­wy, cia­sta, cu­kier­ki, sło­dy­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. sło­dy­cze

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|słod­kość.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Jad­wi­ga wy­ję­ła z torby roz­ma­i­te słod­ko­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodkość ż., słodzik mrz., słodycz ż., słodycze lm nm., słodkawość ż., słodzenie n.

 czas. słodzić ndk.

 przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

 przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary


słodkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co słod­kie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔtkɔɕt͡ɕ, AS: su̯otkość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodzik m., słodycz ż., słodycze lm nm., słodkości lm nm., słodkawość ż., słodzenie n.

 czas. słodzić ndk.

 przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodkawy, słodziaśny

 przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo

Wiktionary


słodków

Słod­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Turek.

Wieś po­ło­żo­na jest w od­le­gło­ści około 4 km na za­chód od Turku, przy dro­dze kra­jo­wej 72. W miej­sco­wo­ści funk­cjo­nu­je Bi­blio­te­ka Pu­blicz­na Gminy Turek (w dwor­ku), a także szko­ła pod­sta­wo­wa. Po­nad­to na te­re­nie miej­sco­wo­ści znaj­du­je się wia­trak koź­lak z XIX wieku.

Wikipedia


słodkówko

Słod­ków­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Su­chań. Jest po­ło­żo­na na pół­noc od Su­cha­nia (sie­dzi­by gminy) i na wschód od Star­gar­du (sie­dzi­by po­wia­tu). We wsi znaj­du­je się ko­ściół z XIV wieku.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


słodlin

drze­wia­ste pną­cze z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; wi­sta­ria; wi­ste­ria; gli­cy­nia


SJP.pl


słodnik

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mio­do­ja­dów


SJP.pl

Słod­nik ("En­to­my­zon cy­a­no­tis") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny mio­do­ja­dów (Me­lip­ha­gi­dae). Wy­stę­pu­je w po­łud­nio­wej czę­ści Nowej Gwi­nei oraz pół­noc­nej i wschod­niej Au­stra­lii. Nie jest za­gro­żo­ny.

Wikipedia


słodowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kon­tro­lo­wa­ny pro­ces kieł­ko­wa­nia ziar­na, w wy­ni­ku któ­re­go pow­sta­je słód;

Wiktionary

Sło­do­wa­nie – drugi etap pod­czas pro­duk­cji słodu na­zy­wa­ny ina­czej kieł­ko­wa­niem ziar­na.

Jest to skom­pli­ko­wa­ny pro­ces fiz­jo­lo­gicz­ny roz­wo­ju kieł­ka li­ście­nio­we­go i ko­rzon­ko­we­go za­rod­ka ziar­na. Naj­czę­ściej wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest przez bro­wa­ry jako su­ro­wiec do wa­rze­nia piwa oraz de­sty­lar­nie do pro­duk­cji whi­sky. Trwa on około 7 dni.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. słodownictwo n., słodownia ż., słodownik mos., słód mrz.

 czas. słodować ndk.

 przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

 przysł. słodko

Wiktionary


słodować

pro­wa­dzić do pow­sta­nia słodu po­przez kieł­ko­wa­nie ziar­na


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. prze­pro­wa­dzać kon­tro­lo­wa­ny pro­ces kieł­ko­wa­nia ziar­na w pro­duk­cji słodu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodowanie n., słodownictwo n., słodownia ż., słodownik mos., słód mrz.

 przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

 przysł. słodko

Wiktionary


słodownia

1. dział pro­duk­cyj­ny bro­wa­ru lub go­rzel­ni;
2. sa­mo­dziel­ny za­kład pro­du­ku­ją­cy słód z ziar­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­dział pro­duk­cyj­ny w bro­wa­rze lub go­rzel­ni

 (1.2) za­kład lub po­mie­szcze­nie, w któ­rym wyt­wa­rza się słód

 (1.3) urzą­dze­nie prze­ra­bia­ją­ce zboże na słód

Wiktionary

Sło­dow­nia – za­kład zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją słodu. We wczes­nym śred­nio­wie­czu sło­dow­nie sta­no­wi­ły część bro­wa­ru zaj­mu­ją­cą się sło­do­wa­niem zboża. Wraz z roz­wo­jem prze­my­słu bro­war­ni­cze­go przy­wi­lej sło­do­wa­nia oraz wa­rze­nia i wy­szyn­ku piwa zo­stał roz­dzie­lo­ny, a sło­dow­nie stały się odręb­ny­mi za­kła­da­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. słód m., słodownik m., słodowanie n.

 przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

 przysł. słodko

 czas. słodować

Wiktionary


słodownictwo

pro­duk­cja słodu z ziar­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­duk­cja słodu z ziar­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodowanie n., słód mrz.

 czas. słodować

 przym. słodowniczy, słodziaśny

Wiktionary


słodowniczka

pra­cow­ni­ca sło­dow­ni


SJP.pl


słodowniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sło­dow­nict­wem, do­ty­czą­cy sło­dow­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słód mrz., słodownictwo n., słodowanie n., słodownia ż.

 czas. słodować

 przym. słodziaśny

Wiktionary


słodownik

pra­cow­nik sło­dow­ni; osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ra­bia­niem słodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik sło­dow­ni

Wiktionary

Sło­dow­nik – mistrz przy­go­to­wu­ją­cy słód do wa­rze­nia piwa. Pra­cow­nik sło­dow­ni. Daw­niej na­zy­wa­ny sład­kiem lub miel­ca­rzem. Pier­wot­nie funk­cję sło­dow­ni­ka peł­nił mistrz pi­wo­war, gdyż sło­dow­nie były czę­ścią skła­do­wą bro­wa­ru. Pod ko­niec śred­nio­wie­cza za­kła­dy zaj­mu­ją­ce się sło­do­wa­niem zboża za­czę­ły się od­dzie­lać od bro­wa­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wuj Zdzi­sław pra­co­wał jako sło­dow­nik w na­szej go­rzel­ni.

 (1.1) Sło­dow­nik prze­ra­bia zboże na słód.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodowanie n., słodownia ż., słód m.

 czas. słodować

 przym. słodziaśny

Wiktionary


słodowość

cecha cze­goś zro­bio­ne­go ze słodu, za­wie­ra­ją­ce­go słód


SJP.pl


słodowy

przy­miot­nik od: słód


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny ze słodu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słód mrz., słodowanie n., słodownia ż.

 czas. słodować

 przym. słodziaśny

Wiktionary


słodszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słod­ki


SJP.pl


słoducha

daw­niej: ro­dzaj gę­stej, słod­kiej zupy go­to­wa­nej na zak­wa­sie z mąki gry­cza­nej, żyt­niej lub pszen­nej; so­ło­du­cha, so­ło­du­sza, szo­ło­du­sza


SJP.pl


słodycz

1. słod­ki smak cze­goś;
2. uczu­cie przy­jem­no­ści;
3. cecha cze­goś wy­wo­łu­ją­ce­go miłe wra­że­nia, ale w dużym na­tę­że­niu mdłe­go i odu­rza­ją­ce­go;
4. cecha cze­goś przy­no­szą­ce­go uko­je­nie;
5. cecha cze­goś wzbu­dza­ją­ce­go sym­pa­tię i przy­jem­ne uczu­cia;
6. cecha kogoś do­bre­go, ła­god­ne­go i czu­łe­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) słod­ki smak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (2.1) cuk. wyrób cu­kier­ni­czy o słod­kim smaku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Warto po­le­cić wszel­kie­go ro­dza­ju wy­bor­ne zupy krem z dyni piż­mo­wej na mleku ko­ko­so­wym, które pod­kre­śla jej na­tu­ral­ną sło­dycz.

 (2.1) To był tylko jeden mały sło­dycz.

 (2.1) Jej córka uwiel­bia sło­dy­cze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔdɨt͡ʃ, AS: su̯odyč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodycze nmos., słodzik m., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż., słodzenie n.

 czas. słodzić ndk., osłodzić dk.

 przym. słodki, słodkawy, słodziaśny

 przysł. słodko, słodkawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słodkość

Wiktionary


słodycze

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) cuk. wy­ro­by cu­kier­ni­cze zdat­ne do prze­cho­wy­wa­nia:

Wiktionary

Sło­dy­cze – trwa­łe wy­ro­by cu­kier­ni­cze, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się głów­nie słod­kim sma­kiem oraz wy­so­ką za­war­to­ścią cu­krów.

Są to zwy­kle pro­duk­ty o sta­łej kon­sy­sten­cji, pro­du­ko­wa­ne z cukru (lub sło­dzi­ków) z do­dat­kiem mleka, wody, kakao, wiór­ków ko­ko­so­wych i ba­ka­lii. Sło­dy­cze są naj­czę­ściej sztucz­nie aro­ma­ty­zo­wa­ne i sztucz­nie ko­lo­ry­zo­wa­ne róż­ny­mi barw­ni­ka­mi spo­żyw­czy­mi. Sło­dy­cze spo­ży­wa­ne są zaz­wy­czaj mię­dzy głów­ny­mi po­sił­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na uro­dzi­ny do­sta­łem torbę sło­dy­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈdɨt͡ʃɛ, AS: su̯odyče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodycz ż., słodkość ż.

 czas. słodzić

 przym. słodki, słodkawy, słodyczowy, słodziaśny, słodziutki

 przysł. słodko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. słodkości, łakocie; daw. cukry, konfekty

Wiktionary


słodyczka

rzad­ko: słod­ki wyrób spo­żyw­czy


SJP.pl


słodyczowy

→ sło­dycz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sło­dy­cza­mi, do­ty­czą­cy dło­dy­czy

Wiktionary

Patrz:

słodycz

Powiązane:

 rzecz. słodycze nmos.

 przym. słodziaśny

Wiktionary


słodyszek

mały chrząszcz z ro­dzi­ny ły­szczyn­ko­wa­tych


SJP.pl


słodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sło­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: su̯oʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słodzić, posłodzić, osłodzić, nasłodzić

 rzecz. słodzik m., słodkość ż., słodkawość ż., słodycz ż., słodkości nmos.

 przym. słodki, słodziaśny

 przysł. słodko

Wiktionary


słodziaczek

zdrob­nie­nie od: sło­dziak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sło­dziak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodziaśny

Wiktionary


słodziak

pie­szczot­li­wie: osoba uwa­ża­na za ładną, miłą lub roz­czu­la­ją­cą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub zwie­rzę o wy­glą­dzie wzbu­dza­ją­cym miłe uczu­cia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodki, słodziaśny

 rzecz. słodzik mrz.

Wiktionary


słodziaśny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. emo­cjo­nu­ją­co słod­ki w wy­glą­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Janek uważa, że ten ró­żo­wy miś jest mega sło­dzia­śny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodkość ż., słodkości nmos., słód m., wysłodki nmos., słodzenie n., posłodzenie n., słodycz m., słodycze nmos., osładzanie n., osłodzenie n., osłoda ż., słodowanie n., słodzik m., słodziak m., słodziaczek m., słodkawość ż., słodownia ż., słodownik m., słodownictwo n., słodnik m., słodziczka ż., przesładzanie n., przesłodzenie n., słodliwka ż., dosładzanie n., dosłodzenie n., nasłodzenie n., słodówka ż., słodziwo n.

 czas. słodzić ndk., posłodzić dk., osładzać ndk., osłodzić dk., słodować ndk., przesładzać ndk., przesłodzić dk., dosładzać ndk., dosłodzić dk., nasłodzić dk.

 przym. słodki, słodziutki, słodziuteńki, słodowy, wysłodkowy, słodkawy, słodzikowy, słodowniczy, przesłodki, słodyczowy

 przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko, słodkawo, przesłodko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesłodki

Wiktionary


słodzidło

sub­stan­cja sło­dzą­ca


SJP.pl


słodziej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: słod­ko


SJP.pl


słodzieńki

re­gio­nal­ne zdrob­nie­nie od: słod­ki; sło­dziut­ki, sło­dziuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słod­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈd͡ʑɛ̇̃ɲci, AS: su̯oʒ́ė̃ńḱi

Wiktionary


słodzik

1. syn­te­tycz­na sub­stan­cja che­micz­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się dużą słod­ko­ścią sto­so­wa­na za­miast cukru;
2. pie­szczot­li­wie: osoba uwa­ża­na za ładną, miłą lub roz­czu­la­ją­cą; sło­dziak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. słod­ka sub­stan­cja uży­wa­na do sło­dze­nia żyw­no­ści za­miast cukru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce doz­wo­lo­ne jest sto­so­wa­nie sło­dzi­ków ta­kich jak aspar­tam (E951), sor­bi­tol (E420), ksy­li­tol (E967) i mal­ti­tol (E421).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔd͡ʑik, AS: su̯oʒ́ik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodycz m., słodkość ż., słodzenie n., posłodzenie n., przesłodzenie n., osładzanie n., osłodzenie n., słodkawość ż., słodkości nmos., słodziak mzw.

 czas. słodzić ndk., posłodzić dk., przesłodzić dk., osładzać ndk., osłodzić dk.

 przym. słodki, słodkawy, słodziutki, słodziuteńki, słodziaśny, słodzikowy

 przysł. słodko, słodkawo, słodziutko, słodziuteńko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zamiennik cukru, substytut cukru

Wiktionary


słodzikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sło­dzi­kiem, do­ty­czą­cy sło­dzi­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodzik m.

 przym. słodziaśny

Wiktionary


słodziny

odpad psze­nicz­ny pow­sta­ły przy pro­duk­cji piwa; młóto


SJP.pl


słodziusieńki

zdrob­nie­nie od: słod­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słod­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔd͡ʑüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: su̯oʒ́üśė̃ńḱi

Wiktionary


słodziuteńki

zdrob­nie­nie od: słod­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słod­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔd͡ʑuˈtɛ̃ɲci, AS: su̯oʒ́utẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodkości nmos., słodzik mrz., słodkość

 przym. słodki, słodziutki, słodziaśny

 przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko

Wiktionary


słodziuteńko

przy­słó­wek

 (1.1) od: słod­ki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodki, słodziaśny, słodziuteńki, słodziutki

 przysł. słodko

 rzecz. słodzik mrz., słodkości nmos., słodkość ż.

Wiktionary


słodziutki

zdrob­nie­nie od: słod­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: słod­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈd͡ʑutʲci, AS: su̯oʒ́utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodycze nmos., słodkości nmos., słodzik mrz., słodkość

 przym. słodki, słodziuteńki, słodziaśny

 przysł. słodko, słodziutko, słodziuteńko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słodziuśki

Wiktionary


słodziutko

przy­słó­wek

 (1.1) od: słod­ki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodki, słodziaśny, słodziuteńki, słodziutki

 przysł. słodko

 rzecz. słodzik mrz., słodkości nmos., słodkość ż.

Wiktionary


słodziuśki

zdrob­nie­nie od: słod­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: słod­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈd͡ʑüɕci, AS: su̯oʒ́üśḱi

Wiktionary


słodzić

czy­nić słod­kim przez do­da­nie sub­stan­cji sło­dzą­cej


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) czy­nić coś słod­kim przez do­da­nie cukru, miodu lub innej słod­kiej sub­stan­cji; na­da­wać cze­muś słod­ki smak

 (1.2) przen. pra­wić kom­ple­men­ty, zwła­szcza w spo­sób prze­sad­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kawę sło­dzę dwie­ma ły­żecz­ka­mi cukru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔd͡ʑit͡ɕ, AS: su̯oʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodzenie n., słodzik m., słodycz ż., słodycze nmos., słodkość ż., słodkości nmos., słodkawość ż.

 czas. osłodzić dk., posłodzić dk.

 przym. słodki, słodkawy, słodziaśny

 przysł. słodko, słodkawo

Wiktionary


słodzony

czy­nić słod­kim przez do­da­nie sub­stan­cji sło­dzą­cej


SJP.pl


słodzący

czy­nić słod­kim przez do­da­nie sub­stan­cji sło­dzą­cej


SJP.pl


słoica

po­gard­li­wie: ko­bie­ta z pro­win­cji, osied­la­ją­ca się w dużym mie­ście; sło­icz­ka


SJP.pl


słoiczek

mały słoik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: słoik

 (1.2) mały słoik

 (1.3) za­war­tość ta­kie­go sło­icz­ka (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do­sta­łam dwa małe sło­icz­ki od zna­jo­mej, ale wcze­śniej nigdy nie ja­dłam nic z ka­pa­ra­mi i nie wiem, do czego mogę ich użyć.

 (1.3) Do bi­go­su do­da­łam dwa sło­icz­ki kon­cen­tra­tu po­mi­do­ro­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈjit͡ʃɛk, AS: su̯oi ̯iček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoik, słój

 przym. słoikowy

Wiktionary


słoiczka

mały słoik


SJP.pl


słoiczkowy

→ sło­i­czek


SJP.pl

Patrz:

słoiczek

słoik

1. szkla­ne na­czy­nie do prze­cho­wy­wa­nia wy­ro­bów spo­żyw­czych; mały słój;
2. po­gard­li­wie: osoba po­cho­dzą­ca z pro­win­cji, osied­la­ją­ca się w dużym mie­ście; sło­i­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szkla­ny, naj­czę­ściej wal­co­wa­ty po­jem­nik z za­kręt­ką lub na­kryw­ką słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji płyn­nych lub pół­płyn­nych

 (1.2) za­war­tość lub po­jem­ność sło­i­ka (1.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|War­sza­wa. osoba tym­cza­so­wo miesz­ka­ją­ca w War­sza­wie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • słoik – zdrob­nia­le słój
  • słoik – przed­sta­wi­ciel sło­i­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Półki w pra­cow­ni cza­row­ni­ka wy­peł­nio­ne były za­ku­rzo­ny­mi sło­i­ka­mi z czymś zie­lon­ka­wym.

 (1.1) Sa­bi­na za­ku­pi­ła słoik ma­jo­ne­zu i dwa sło­i­ki dżemu.

 (1.2) — Ile oli­wek mam dodać do sa­łat­ki? — Około pół sło­i­ka.

 (2.1) Marta jest sło­i­kiem. Tak ro­do­wi­ci miesz­kań­cy sto­li­cy na­zy­wa­ją przy­jezd­nych.

 (2.1) Sło­i­ki przy okaz­ji wszyst­kich świąt, dni wol­nych i ur­lo­pów jadą do domu, by potem wró­cić z tor­ba­mi peł­ny­mi je­dze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔjik, AS: su̯oi ̯ik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. słoiczek m., słoikowanie n., zasłoikowanie n.

:: zgrub. słój m.

 czas. słoikować ndk., zasłoikować dk.

 przym. słoikowy, słojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk krałza, krauza

Wiktionary


słoikarz

po­gard­li­wie: osoba po­cho­dzą­ca z pro­win­cji, osied­la­ją­ca się w dużym mie­ście; słoik


SJP.pl


słoikowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem słoik;
2. szur­pek sło­i­ko­wa­ty - ga­tu­nek mchu z ro­dzi­ny szurp­ko­wa­tych


SJP.pl


słoikowy

→ słoik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sło­i­kiem, do­ty­czą­cy sło­i­ka

Wiktionary

Patrz:

słoik

Przykłady

 (1.1) Klop­si­ki w sło­i­ki czyli sło­i­ko­wy obiad dla za­bie­ga­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoik m.

:: zdrobn. słoiczek m., słoikowanie n., zasłoikowanie n.

:: zgrub. słój m.

 czas. słoikować ndk., zasłoikować dk.

 przym. słojowy

Wiktionary


słoisty

o drew­nie, pniu drze­wa: ma­ją­cy wiele wy­raź­nie wi­docz­nych słoi


SJP.pl


słojerz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. za­sło­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔjɛʃ, AS: su̯oi ̯eš

Wiktionary


słojewski

naz­wi­sko


SJP.pl


słojniki

Słoj­ni­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie So­kół­ka.

Wieś le­śnict­wa so­kól­skie­go w eko­no­mii gro­dzień­skiej w dru­giej po­ło­wie XVII wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


słojowanie

ozda­biać imi­ta­cją sło­jów drew­na; ma­ze­ro­wać


SJP.pl


słojowaty

o drze­wie: ma­ją­cy licz­ne słoje w prze­kro­ju


SJP.pl


słojować

ozda­biać imi­ta­cją sło­jów drew­na; ma­ze­ro­wać


SJP.pl


słojowy

→ słój


SJP.pl

Patrz:

słój

słoka

naz­wi­sko


SJP.pl


słoma

ło­dy­gi i li­ście doj­rza­łych ro­ślin upraw­nych po­zo­sta­ją­ce po wy­młó­ce­niu na­sion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. ło­dy­gi i li­ście doj­rza­łych zbóż po wy­młó­ce­niu ziar­na;

Wiktionary

Słoma – ło­dy­gi i li­ście doj­rza­łych ro­ślin upraw­nych po­zo­sta­ją­ce po omło­cie. Jest pro­duk­tem ubocz­nym pro­duk­cji ro­ślin­nej, pow­sta­ją­cym prze­de wszyst­kim przy upra­wie zbóż oraz niek­tó­rych ro­ślin ole­i­stych, strącz­ko­wych i włó­kni­stych. Wy­ko­rzy­stu­je się ją m.in. jako paszę, ściół­kę, nawóz or­ga­nicz­ny, bio­ma­sę ener­ge­tycz­ną, ma­te­riał bu­dow­la­ny oraz su­ro­wiec ple­cion­kar­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rol­nik przy­wiózł z pola do domu furę słomy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃ma, AS: su̯õma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słomianka ż., słomka ż., słominka ż., słomiak m.

 przym. słomiany, słomkowy, słomiasty, słomowy

 przysł. słomisto

Wiktionary


słomczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


słomczyce

Słom­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo.

Wikipedia


słomczyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słom­czyn – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Gró­jec
  • Słom­czyn – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Kon­stan­cin-Je­zior­na
  • Słom­czyn – dawna gro­ma­da
  • Słom­czyn – dawny przy­sta­nek oso­bo­wy ko­lej­ki wą­sko­to­ro­wej w Ja­nów­ku, w gmi­nie Gró­jec, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

Wikipedia


słomczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz M. Słom­czyń­ski (1943–), so­cjo­log
  • Ma­ciej Słom­czyń­ski (1920–1998), pi­sarz, tłu­macz
  • Sta­ni­sław Słom­czyń­ski (1897–1978), major pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go
  • Szy­mon Słom­czyń­ski (1988–), poeta
  • Woj­ciech Słom­czyń­ski (1962–), ma­te­ma­tyk

Wikipedia


słomiaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sło­miak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słomiak m.

Wiktionary


słomiak

rzad­kie: ul sło­mia­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pszcz. ro­dzaj daw­ne­go ula ze źdźbeł zbóż

 (1.2) gwara wię­zien­na kosz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃mʲjak, AS: su̯õmʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. słomiaczek m.

 przym. słomkowy

Wiktionary


słomianka

sło­mia­na wy­cie­racz­ka do butów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mata ple­śće­cio­na ze słomy uży­wa­na jako wy­cie­racz­ka do obu­wia lub wie­sza­na na ścia­nie

 (1.2) pot. na­czy­nie ze słomy lub si­to­wia

 (1.3) pot. bot. ko­can­ka ogro­do­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­mian­ka – część Tar­now­skich Gór
  • Sło­mian­ka – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Ma­sze­wo
  • Sło­mian­ka – część wsi Ro­kiet­ni­ca, w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ro­kiet­ni­ca
  • Sło­mian­ka – przy­sió­łek wsi Roź­wie­ni­ca, w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Roź­wie­ni­ca
  • Sło­mian­ka – wieś w woj. pod­la­skim, pow. bia­ło­stoc­kim, gmi­nie Ty­ko­cin
  • Sło­mian­ka – osada leśna w woj. pod­la­skim, pow. bia­ło­stoc­kim, gmi­nie Za­błu­dów
  • Sło­mian­ka – wieś w woj. pod­la­skim, pow. mo­niec­kim, gmi­nie Ja­sio­nów­ka
  • Sło­mian­ka – wieś w woj. pod­la­skim, pow. so­kól­skim, gmi­nie Sidra
  • Sło­mian­ka – ko­lo­nia wsi Wyspa, w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Za­wi­chost
  • Sło­mian­ka – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim
  • Sło­mian­ka – dawny fol­wark, obec­nie uro­czy­sko na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie gro­dzień­skim, w siel­so­wie­cie Ej­sy­mon­ty
  • Sło­mian­ka – dawny za­ścia­nek na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Krej­wiań­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­trzyj buty o sło­mian­kę.

 (1.2) Na stole stała sło­mian­ka z owo­ca­mi.

 (1.3) Na stole stał wazon ze sło­mian­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈmʲjãnka, AS: su̯õmʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoma ż., słomka ż.

 przym. słomiany, słomkowy

Wiktionary


słomianowłosy

ma­ją­cy włosy w ko­lo­rze słomy; jas­no­wło­sy


SJP.pl


słomianożółty

żółty jak słoma


SJP.pl


słomiany

1. wy­ko­na­ny ze słomy;
2. daw­niej: po­zor­ny, fał­szy­wy, nie­rze­czy­wi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny ze słomy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈmʲjãnɨ, AS: su̯õmʹi ̯ãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoma ż., słomianka ż., słomka ż.

 przym. słomkowy

Wiktionary


słomiasty

1. po­dob­ny do słomy;
2. za­wie­ra­ją­cy dużo słomy


SJP.pl


słomin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­min – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Wy­szo­gród
  • Sło­min – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. prusz­kow­skim, w gmi­nie Ra­szyn

Wikipedia


słomit

hand­lo­wa nazwa płyt izo­la­cyj­nych wy­ra­bia­nych ze słomy; So­lo­mit


SJP.pl


słomitowy

→ Sło­mit


SJP.pl

Patrz:

Słomit

słomiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Sło­miń­ski (ur. 1952) – pol­ski aktor
  • Józef Sło­miń­ski (1885-1939) – pol­ski na­u­czy­ciel i dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Ka­sper Sło­miń­ski (1869-1929) – pol­ski ksiądz mi­sjo­narz
  • Se­ba­stian Sło­miń­ski (XVIII w.) – pol­ski woj­sko­wy, wi­ce­bry­ga­dier ka­wa­le­rii na­ro­do­wej
  • Zyg­munt Sło­miń­ski (1879-1943) – pol­ski in­ży­nier bu­dow­la­ny, pre­zy­dent m. s. War­sza­wy

Wikipedia


słomka

1. po­je­dyn­cze źdźbło trawy;
2. ka­wa­łek słomy lub rurka pla­sti­ko­wa słu­żą­ca do picia na­po­jów;
3. słaby pa­pie­ros z ust­ni­kiem;
4. daw­niej:
a) słon­ka (ga­tu­nek ptaka);
b) słom­ko­wy ka­pe­lusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) źdźbło słomy

 (1.2) ka­wa­łek słomy lub rurka o tym samym kształ­cie, słu­żą­ce do picia na­po­jów

 (1.3) ma­te­riał uzy­ska­ny z od­po­wied­nio spre­pa­ro­wa­nej słomy, uży­wa­ny do wy­ro­bu przed­mio­tów użyt­ko­wych lub de­ko­ra­cyj­nych

 (1.4) pot. słaby pa­pie­ros z ust­ni­kiem

 (1.5) ornit. przest. słon­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • słom­ka – przy­rząd ułat­wia­ją­cy picie
  • Słom­ka – pol­skie naz­wi­sko
  • Słom­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Boch­nia
  • Słom­ka – część mia­sta Msza­na Dolna, do 1952 sa­mo­dziel­na wieś
  • Słom­ka – część wsi Le­wi­czyn
  • Słom­ka – potok, do­pływ Mszan­ki
  • Słom­ka – do­pływ Du­naj­ca
  • Słom­ka – stru­ga, do­pływ Oło­bo­ku
  • Słom­ka – je­zio­ro w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie cho­dzie­skim, w gmi­nie wiej­skiej Cho­dzież
  • Słom­ka – potok w woj. pod­kar­pac­kim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃mka, AS: su̯õmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoma ż., słomianka ż.

 przym. słomkowy, słomiany

Wiktionary


słomkowozielony

zie­lo­ny o słom­ko­wym, żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


słomkowożółty

żółty o słom­ko­wym, żół­tym od­cie­niu


SJP.pl


słomkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


słomkowy

przy­miot­nik od: słom­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny ze słom­ki

 (1.2) żółty o od­cie­niu słomy; jas­no­żół­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ręku wi­siał zgrab­ny słom­ko­wy ko­szy­czek, który nie­zu­peł­nie zam­knię­ty, poz­wa­lał obok ro­bó­tek ko­bie­cych wi­dzieć jakąś ele­ganc­ko opraw­ną książ­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃mˈkɔvɨ, AS: su̯õmkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słomka ż., słoma ż., słomiak m., słomianka ż., słominka ż.

 przym. słomiany, słomiasty, słomowy

 przysł. słomisto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jasnożółty, słomkowożółty, słomianożółty

Wiktionary


słomnicki

zwią­za­ny z mia­stem Słom­ni­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Słom­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy Słom­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słomniki nmos.

Wiktionary


słomniczanin

miesz­ka­niec Słom­nik


SJP.pl


słomniczanka

miesz­kan­ka Słom­nik


SJP.pl


słomniki

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Słom­ni­ki – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, po­ło­żo­ne 24 km na pół­noc od Kra­ko­wa, na Wy­ży­nie Mie­chow­skiej, nad rzeką Szre­nia­wą; sie­dzi­ba gminy Słom­ni­ki. Jest jed­nym z oś­rod­ków miej­skich aglo­me­ra­cji kra­kow­skiej.

Byłe mia­sto kró­lew­skie Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go.

Wikipedia


słomowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­mo­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Łu­bian­ka
  • Sło­mo­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Ro­goź­no
  • Sło­mo­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Sork­wi­ty
  • Sło­mo­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia

Wikipedia


słomowy

wy­ko­rzy­stu­ją­cy jako su­ro­wiec słomę, np. ce­lu­lo­zow­nia sło­mo­wa


SJP.pl


słomski

naz­wi­sko


SJP.pl


słomówko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­mów­ko – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia
  • Sło­mów­ko – osada leśna w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia

Wikipedia


słonaczek

ja­jo­ży­wo­rod­ny sko­ru­piak sło­no­wod­ny, uży­wa­ny w ak­wa­ry­sty­ce jako po­karm; so­lo­wiec, so­lan­ko­wiec


SJP.pl

Sło­na­czek, so­lo­wiec, kol­czy­ko­wiec sło­na­czek, so­lan­ko­wiec ("Ar­te­mia sa­li­na") – ja­jo­ży­wo­rod­ny, cie­pło­lub­ny sko­ru­piak ży­ją­cy wy­łącz­nie w wo­dach sło­nych. Wy­stę­pu­ją licz­ne rasy ge­o­gra­ficz­ne. Żyje w śród­lą­do­wych wo­dach sło­nych w stre­fie umiar­ko­wa­nej i sub­tro­pi­kal­nej (np.

Wikipedia


słonawa

ob­szar łą­ko­wo-pa­stwi­sko­wy po­ro­śnię­ty przez ro­śli­ny sło­no­lub­ne (ha­lo­fi­le)


SJP.pl


słonawo

przy­słó­wek

 (1.1) pot. nieco słono

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słony, solny

 przysł. słono

 czas. przesalać

 rzecz. słoność ż., słonawość ż., sól ż.

Wiktionary


słonawość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sło­na­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słonawy, słony

 przysł. słonawo, słono

 rzecz. słoność ż.

Wiktionary


słonawy

tro­chę słony


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) lekko słony

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­na­wy – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin
  • Sło­na­wy – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki
  • Sło­na­wy – sta­cja ko­le­jo­wa w Sło­na­wach, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim
  • re­zer­wat przy­ro­dy Sło­na­wy na po­gra­ni­czu wsi o tej samej naz­wie i mia­sta Obor­ni­ki, w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma ko­rzen­ny aro­mat, nieco zbli­żo­ny do goź­dzi­ków czy gałki musz­ka­to­ło­wej, i sło­na­wy smak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈnavɨ, AS: su̯õnavy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słony, solny

 rzecz. solniczka ż., sól ż., słonawość ż., słoność ż.

 przysł. słono

 czas. przesalać

Wiktionary


słonczy

przy­miot­nik od: słon­ka (ptak)


SJP.pl


słonecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Du­klan Sło­nec­ki (1859-1896), wła­ści­ciel dóbr, poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji
  • Józef Sło­nec­ki (1899-1970), pił­karz
  • Ma­rian Fran­ci­szek Sło­nec­ki (1886-1969), ma­larz, kon­ser­wa­tor dzieł sztu­ki
  • Sta­ni­sław Sło­nec­ki (1800-), wła­ści­ciel dóbr
  • Sta­ni­sław Sło­nec­ki (1890-1972), wła­ści­ciel dóbr, rol­nik
  • Zenon Sło­nec­ki (1831-1912), wła­ści­ciel dóbr, poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji
  • Sło­nec­cy

Wikipedia


słoneczka

zdrob­nie­nie od: słon­ka


SJP.pl


słoneczko

zdrob­nie­nie od: słoń­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pieszcz. słon­ko

 (1.2) przen. o kimś ład­nym lub z wiel­ką życz­li­wo­ścią

 (1.3) pot. osoba uko­cha­na

 (1.4) okrą­gły grzej­nik elek­trycz­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: sło­necz­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­sta­cie fik­cyj­ne
    • Sło­necz­ko Ba­u­de­la­i­re
  • ut­wo­ry mu­zycz­ne
    • Czer­wo­ne sło­necz­ko
  • filmy
    • Sło­necz­ko na nitce – (ros. Солнышко на нитке) – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film lal­ko­wy z 1977 roku w re­ży­se­rii Wła­di­mi­ra Da­ni­le­wi­cza
    • Sło­necz­ko jasne zza czar­nych gór – pol­ski film z 1979 w re­ży­se­rii An­to­nie­go Ha­lo­ra
    • Sło­necz­ko i śnież­ni lud­ko­wie – (ros. Солнышко и снежные человечки) – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny z 1985 roku w re­ży­se­rii Wła­di­mi­ra Gon­cza­ro­wa
  • in­sty­tu­cje
    • Sto­wa­rzy­sze­nie Oliw­skie Sło­necz­ko
    • Sło­necz­ko – sa­na­to­rium w Ko­ło­brze­gu
  • okre­śle­nia tech­nicz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Może sło­necz­ko wyj­rzy dzi­siaj zza chmur?

 (1.2) Sło­necz­ko, mo­gła­byś przyjść jutro trosz­kę wcze­śniej?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonko n., słońce n., Słońce n.

 przym. podsłoneczny

Wiktionary


słonecznica

1. słod­ko­wod­na ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych; sło­necz­ni­ca po­spo­li­ta, ow­sian­ka, wierz­chów­ka;
2. sło­necz­ni­ca pstra - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny bas­so­wa­tych; bass sło­necz­ny;
3. ga­tu­nek ptaka z rzędu sło­necz­ni­co­wych;
4. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych;
5. sło­necz­ni­ca orę­żów­ka - ga­tu­nek noc­ne­go mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­ry­py­ga he­lias|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z rzędu żu­ra­wio­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sło­necz­ni­ca (Le­u­ca­spius de­li­ne­a­tus) – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych
  • sło­necz­ni­ca (Eu­ry­py­ga he­lias) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny sło­necz­nic z rzędu sło­necz­ni­co­wych (Eu­ry­py­gi­for­mes)
  • sło­necz­ni­ca (He­lio­sper­ma) – ro­dzaj ro­śli­ny
  • sło­necz­ni­ca pstra, ina­czej bass sło­necz­ny (Le­po­mis gib­bo­sus) – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny bas­so­wa­tych
  • sło­necz­ni­ca orę­żów­ka (He­li­co­ver­pa ar­mi­ge­ra) – ga­tu­nek mo­ty­la noc­ne­go z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych
  • sło­necz­ni­ca czar­na (He­liot­he­la wul­fe­nia­na) – ga­tu­nek mo­ty­la noc­ne­go z ro­dzi­ny wach­la­rzy­ko­wa­tych
  • sło­necz­ni­ce (He­lio­zoa) – gro­ma­da pier­wot­nia­ków na­le­żą­cych do typu pro­mie­nio­nóż­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Słońce n., słońce n., słonecznice nmos., słonecznicowe nmos.

Wiktionary


słonecznice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­ry­py­gi­dae|Selby|ref=tak., ro­dzi­na pta­ków w rzę­dzie sło­necz­ni­co­wych wy­stę­pu­ją­cych na Nowej Ka­le­do­nii i w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: sło­necz­ni­ca

Wiktionary

Sło­necz­ni­ce ("He­lio­zoa") – wy­róż­nia­na nieg­dyś gro­ma­da pro­mie­nio­nó­żek. Obec­nie uważa się, że po­do­bień­stwo róż­nych or­ga­niz­mów tej grupy jest wy­ni­kiem kon­wer­gen­cji przed­sta­wi­cie­li róż­nych su­per­grup, zwła­szcza "Rhi­za­ria" (jak inne pro­mie­nio­nóż­ki), ale także "Chro­mal­ve­o­la­ta" i "Opist­ho­kon­ta".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­cy wy­ka­zu­ją po­do­bień­stwa sło­necz­nic do kagu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słońce n., Słońce n., słonecznica ż., słonecznicowe lm nm.

 przym. słoneczny

 przysł. słonecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płaskorzytki

Wiktionary


słonecznicowe

o ce­chach sło­necz­ni­co­wych (rząd pta­ków)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­ry­py­gi­for­mes|Fürbringer|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych, wy­stę­pu­ją­cych na Nowej Ka­le­do­nii i w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Sło­necz­ni­co­we (Eu­ry­py­gi­for­mes) – rząd pta­ków z pod­gro­ma­dy Ne­or­nit­hes.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kagu na­le­żą do rzędu sło­necz­ni­co­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonecznica ż., słonecznice lm nm.

Wiktionary


słonecznicowy

o ce­chach sło­necz­ni­co­wych (rząd pta­ków)


SJP.pl


słoneczniczek

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;
2. zdrob­nie­nie od: sło­necz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sło­necz­nik

Wiktionary

Sło­necz­ni­czek, skwa­ro­ta, he­liop­sis ("He­liop­sis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Wy­róż­nia się w jego obrę­bie ok. 15–18 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je wschod­nią i po­łud­nio­wą część Ame­ry­ki Pół­noc­nej oraz pół­noc­ną część Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Cen­trum zróż­ni­co­wa­nia ro­dza­ju sta­no­wi Mek­syk – więk­szość ga­tun­ków ro­śnie tylko w tym kraju. Sło­necz­ni­czek szorst­ki "H. he­liant­ho­i­des" zo­stał roz­po­wszech­nio­ny jako ro­śli­na ozdob­na i zdzi­cza­ły ro­śnie także w Eu­ro­pie i Azji. W Pol­sce ma sta­tus efe­me­ro­fi­ta.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. słonecznikowy

Wiktionary


słonecznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pełen słoń­ca, świa­tła sło­necz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słońce n., słonecznik mrz., Słońce n., słonecznice nmos.

 przym. słoneczny, słonecznikowy, podsłoneczny

Wiktionary


słoneczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sło­necz­nie


SJP.pl


słoneczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sło­necz­ny


SJP.pl


słonecznik

1. ro­śli­na o wy­so­kiej ło­dy­dze i wiel­kich kwia­tach z żół­ty­mi płat­ka­mi;
2. doj­rza­ły kwiat sło­necz­ni­ka, w któ­rym znaj­du­ją się na­sio­na;
3. daw­niej: zegar sło­necz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­liant­hus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin;

 (1.2) pot. sło­necz­nik zwy­czaj­ny, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­liant­hus an­nu­us|L.|ref=tak. – wy­so­ka ro­śli­na jed­no­rocz­na o bar­dzo du­żych (zwy­kle żół­tych) kwia­tach, upra­wia­na dla ole­i­stych na­sion lub jako ro­śli­na ozdob­na;

 (1.3) spoż. owo­co­stan sło­necz­ni­ka (1.2)

 (1.4) daw. pot. opa­rze­nie sło­necz­ne

 (1.5) spoż. rzecz. zbio­ro­wy na­sio­na sło­necz­ni­ka (1.2)

 (1.6) pasza ze sło­necz­ni­ka (1.1)

Wiktionary

Sło­necz­nik ("He­liant­hus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ponad 50 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na­tu­ral­nie w Ame­ry­ce Pół­noc­nej na ob­sza­rze od Ka­na­dy po po­łud­nio­wy Mek­syk. Poza tym roz­prze­strze­nio­ne zo­sta­ły na wszyst­kich kon­ty­nen­tach z wy­jąt­kiem ob­sza­rów rów­ni­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­róż­nia się około 50 ga­tun­ków sło­necz­ni­ka.

 (1.2) Po­sia­li­śmy sło­necz­ni­ki, żeby wpro­wa­dzić tu tro­chę ra­do­ści.

 (1.3) W wa­ka­cje uwiel­bia­li­śmy sku­bać sło­necz­ni­ki.

 (1.4) Je­że­li chcesz uni­knąć sło­necz­ni­ka, nie prze­by­waj aż tyle czasu na słoń­cu!

 (1.5) W tej pie­kar­ni można kupić bułki po­sy­pa­ne sło­necz­ni­kiem.

 (1.6) Sło­necz­nik może sta­no­wić bar­dzo war­to­ścio­wą paszę dla zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈnɛt͡ʃʲɲik, AS: su̯õnečʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słonecznikowy, słoneczny, podsłoneczny

 przysł. słonecznie

 rzecz. Słońce n., słońce, słonko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) daw. lud. nawrot

Wiktionary


słonecznikowy

przy­miot­nik od: sło­necz­nik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze sło­necz­ni­kiem, do­ty­czą­cy sło­necz­ni­ka

 (1.2) zro­bio­ny ze sło­necz­ni­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔ̃nɛt͡ʃʲɲiˈkɔvɨ, AS: su̯õnečʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonecznik m., słoneczniczek m., słońce n., Słońce n.

 przym. słoneczny, podsłoneczny

 przysł. słonecznikowo, słonecznie

Wiktionary


słoneczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiel­ka jas­ność po­cho­dzą­ca ze Słoń­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słońce n., Słońce n.

Wiktionary


słoneczny

1. do­ty­czą­cy Słoń­ca;
2. wy­peł­nio­ny świa­tłem słoń­ca, na­sło­necz­nio­ny, nie­za­cie­nio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze słoń­cem

 (1.2) pełen słoń­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy wy­ko­rzy­stu­ją ko­lek­to­ry sło­necz­ne do ogrze­wa­nia swo­ich domów.

 (1.2) W let­nie, sło­necz­ne dni za­wsze jest dużo ludzi na pla­żach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ, AS: su̯õnečny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nasłoneczniony, słonecznikowy, podsłoneczny

 rzecz. słonecznice nmos., słonecznik m., Słońce, słońce, słonko

 przysł. słonecznie

Wiktionary


słoni

przy­miot­nik

 (1.1) daw. lub rzad. zwią­za­ny ze sło­niem, do­ty­czą­cy sło­nia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. D. zob. słoń.

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) lm. m. zob. słony.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spek­ta­ku­lar­nym wy­ra­zem nie­prze­jed­na­ne­go sta­no­wi­ska władz pań­stwo­wych Kenii było pu­blicz­ne spa­le­nie prze­chwy­co­nych sło­nich cio­sów war­tych 60 mi­lio­nów ke­nij­skich szy­lin­gów (ok. 3 mi­lio­nów do­la­rów).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słoniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słoniowy

Wiktionary


słoniak

drze­wo dwu­pien­ne z ro­dzi­ny palm o du­żych, twar­dych na­sio­nach, zwa­nych ro­ślin­ną ko­ścią sło­nio­wą, uży­wa­nych np. do wy­ro­bu gu­zi­ków; sło­nio­rośl


SJP.pl

Sło­niak, sło­nio­rośl, sło­ni­ro­śla, sło­niów­ka ("Phy­te­lep­has" Ruiz & Pav.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je 4 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w kli­ma­cie tro­pi­kal­nym Ame­ry­ki, od Pa­na­my po Ama­zo­nię i Bo­li­wię.

Wikipedia


słoniarnia

pa­wi­lon wraz z wy­bie­giem dla słoni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bu­dy­nek dla słoni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲarʲɲa, AS: su̯õńarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoń mzw.

Wiktionary


słonica

sa­mi­ca sło­nia - naj­więk­sze­go ssaka lą­do­we­go z rzędu trą­bow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca sło­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sło­ni­ca – sa­mi­ca sło­nio­wa­tych
  • Sło­ni­ca – potok, do­pływ Pi­sa­rzów­ki
  • Sło­ni­ca – hi­sto­rycz­ny pol­ski eg­zo­nim mia­sta Bad Sülze, w Niem­czech

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Star­sze sło­ni­ce po­ma­ga­ją mło­dym mat­kom opie­ko­wać się sło­niąt­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲit͡sa, AS: su̯õńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoń, słoniątko, słoniowacizna, słoniowate, słoniówka, słoniowatość, słonik, słoniczek, słonisko

 przym. słoniowy, słoniowaty

Wiktionary


słonie

Elep­han­ti­dae - ro­dzi­na du­żych ssa­ków lą­do­wych z rzędu trą­bow­ców obej­mu­ją­ca trzy ga­tun­ki; sło­nio­wa­te


SJP.pl


słoniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: słono


SJP.pl


słonienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sło­nić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: su̯õńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słonić

Wiktionary


słoniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


słonik

1. chrząszcz, szkod­nik le­szczy­ny i dębu;
2. młode sło­nia; sło­niąt­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: słoń, pie­szczot­li­wie o każ­dym sło­niu

 (1.2) mały lub młody słoń

 (1.3) ent. owad z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cur­cu­lio|ref=tak.

 (1.4) fi­gur­ka lub za­baw­ka przed­sta­wia­ją­ca ma­łe­go sło­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sło­nik uro­dził się w czerw­cu.

 (1.2) Ten sło­nik czę­sto łasi się do swo­jej mamy.

 (1.4) Do­sta­łem fi­gur­kę sło­ni­ka na szczę­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃ɲik, AS: su̯õńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoń m., słonica ż., słoniątko n., słoniczek m., słonisko n., słoniowacizna ż., słoniowatość ż.

:: fż. słoniczka ż.

 przym. słoniowy, słoniowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słoniczek

 (1.2) słoniątko, słoniczek

 (1.4) słoniczek

Wiktionary


słonim

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Sło­nim ( Слонім, Слоним) – mia­sto w ob­wo­dzie gro­dzień­skim Bia­ło­ru­si przy uj­ściu Issy do Szcza­ry (do­pływ Niem­na). 49,9 tys. miesz­kań­ców (2017); prze­mysł lekki, pa­pier­ni­czy, me­blar­ski, spo­żyw­czy, elek­tro­ma­szy­no­wy, che­micz­ny; mu­ze­um.

Od 1507 sto­li­ca po­wia­tu wo­je­wództ­wa no­wo­gródz­kie­go Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go, od 1569 Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów.

Wikipedia


słonimski

przy­miot­nik od: Sło­nim (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Sło­ni­mia, zwią­za­ny ze Sło­ni­miem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Chaim Zelig Sło­nim­ski (1810–1904) – pol­ski pi­sarz, ma­te­ma­tyk, astro­nom, wy­na­laz­ca
  • Józef Sło­nim­ski (1860–1934) – li­te­rat, ling­wi­sta i pe­da­gog
  • Le­o­nid Lud­wik Sło­nim­ski (1850–1918) – ro­syj­ski praw­nik, dzien­ni­karz, pi­sarz
  • Sta­ni­sław Sło­nim­ski (1853–1916) – pol­ski le­karz
  • Ni­co­las Slo­nim­sky (1894–1995) – kom­po­zy­tor ame­ry­kań­ski
  • An­to­ni Sło­nim­ski (1895–1976) – pol­ski poeta, fe­lie­to­ni­sta, dra­ma­to­pi­sarz, sa­ty­ryk, syn Sta­ni­sła­wa
  • Piotr Sło­nim­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Mi­cha­ił Sło­nim­ski (1897–1972) – ro­syj­ski pi­sarz
  • Sier­giej Sło­nim­ski (1932–2020) – ro­syj­ski kom­po­zy­tor
  • Alek­san­der Sło­nim­ski (1881–1964) – ro­syj­ski pi­sarz i li­te­ra­tu­roz­naw­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do wrze­śnia 1939 roku słu­żył w 79 pułku pie­cho­ty Strzel­ców Sło­nim­skich imie­nia Het­ma­na Lwa Sa­pie­hy (79 pp)…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słonim m.

Wiktionary


słonina

1. tłuszcz pod skórą na bo­kach i grzbie­cie świń, uży­wa­ny jako pro­dukt spo­żyw­czy
2. po­tocz­nie o two­rzy­wie sztucz­nym przy­po­mi­na­ją­cym sło­ni­nę, uży­wa­nym na po­desz­wy do obu­wia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. pro­dukt spo­żyw­czy wyt­wa­rza­ny z pod­skór­ne­go tłu­szczu z boków i grzbie­tu świń;

 (1.2) pot. po­ro­wa­te two­rzy­wo na po­desz­wy

Wiktionary

Sło­ni­na – pod­skór­na tkan­ka tłu­szczo­wa po­zy­ska­na z grzbie­tu, tyl­nej czę­ści tu­ło­wia i boków świni ze skórą lub bez. Sło­ni­na jest po­zy­ski­wa­na w po­sta­ci pła­tów lub ka­wał­ków. Barwa biała do jas­no­kre­mo­wej. W pro­duk­cie spo­żyw­czym nie­do­pu­szczal­ne są odłam­ki kości, oz­na­ki zjeł­cze­nia (żółta barwa) i inne za­nie­czy­szcze­nia. Za­pach swo­i­sty dla tłu­szczów wie­przo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oso­bo­we po­cią­gi pęcz­nia­ły od tłu­mów szmu­glu­ją­cych sło­ni­nę i mięso, masło i groź­ne w tłoku jaja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲĩna, AS: su̯õńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. słoninka ż.

 przym. słoninowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sadło, szperka, szpek; gw. Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk szpyrka

Wiktionary


słoniniec

1. mięk­ki, tłu­sty mi­ne­rał barwy bia­łej, zie­lo­nej, żół­tej, bru­nat­nej lub ró­żo­wej; ste­a­tyt
2. skór­nik sło­ni­niec - po­spo­li­ty ga­tu­nek chrzą­szcza, szkod­ni­ka ma­ga­zy­nów żyw­no­ścio­wych


SJP.pl


słoninka

zdrob­nie­nie od: sło­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sło­ni­na

Wiktionary

Sło­nin­ka – dawny za­ścia­nek. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Ryteń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­cha­siu, sto­pię tro­chę sło­nin­ki i po­le­ję ci te klu­secz­ki?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonina ż.

 przym. słoninowy

Wiktionary


słoninowy

→ sło­ni­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze sło­ni­ną, do­ty­czą­cy sło­ni­ny

Wiktionary

Patrz:

słonina

Powiązane:

 rzecz. słonina ż., słoninka ż.

Wiktionary


słonionogi

1. ma­ją­cy nogi po­dob­ne do nóg sło­nia;
2. żółw sło­nio­no­gi - żółw ży­wią­cy się ło­dy­ga­mi kak­tu­sów, ży­ją­cy na Wy­spach Ga­la­pa­gos


SJP.pl


słoniopodobny

przy­miot­nik

 (1.1) po­dob­ny do sło­nia

Wiktionary


słoniorośl

drze­wo dwu­pien­ne z ro­dzi­ny palm o du­żych, twar­dych na­sio­nach, zwa­nych ro­ślin­ną ko­ścią sło­nio­wą, uży­wa­nych np. do wy­ro­bu gu­zi­ków; sło­niak


SJP.pl


słoniowacizna

cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się roz­ro­stem tkan­ki łącz­nej skóry prze­waż­nie koń­czyn dol­nych i kro­cza, wy­wo­ła­na przez pa­so­ży­ty, bak­te­rie lub wsku­tek przew­le­kłe­go za­sto­ju krwi i obrzę­ku; sło­nio­wa­tość, ele­fan­tia­za, elep­han­tia­sis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na na­si­lo­nym obrzę­ku koń­czyn na sku­tek utrud­nio­ne­go od­pły­wu chłon­ki (limfy);

Wiktionary

Sło­nio­wa­ciz­na (łac. "elep­han­tia­sis") - na­si­lo­ny obrzęk koń­czyn na sku­tek utrud­nio­ne­go od­pły­wu chłon­ki (limfy). Spo­wo­do­wa­ny za­czo­po­wa­niem pni chłon­nych, ma­syw­ną nie­droż­no­ścią wę­złów chłon­nych lub mniej­szych na­czyń lim­fa­tycz­nych. Naj­czę­ściej wy­stę­pu­je w roz­le­głych prze­rzu­tach raka sutka do wę­złów chłon­nych pa­cho­wych lub po ich ope­ra­cyj­nym usu­nię­ciu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. słoń mzw., słonik mzw., słonica ż.

 przym. słoniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) elefantiaza, elephantiasis

Wiktionary


słoniowate

współ­cze­śnie je­dy­na ro­dzi­na z rzędu trą­bow­ców, obej­mu­ją­ca 2 ga­tun­ki naj­więk­szych ssa­ków lą­do­wych; sło­nie


SJP.pl

Sło­nio­wa­te, sło­nie (Elep­han­ti­dae) – ro­dzi­na du­żych ssa­ków lą­do­wych z rzędu trą­bow­ców (Pro­bo­sci­dea). W XIX wieku sło­nie za­li­cza­no do rzędu gru­bo­skó­rych, wraz z no­so­roż­ca­mi i hi­po­po­ta­ma­mi.

Wikipedia


słoniowatość

1. ocię­ża­łość, niez­grab­ność;
2. cho­ro­ba ob­ja­wia­ją­ca się roz­ro­stem tkan­ki łącz­nej skóry prze­waż­nie koń­czyn dol­nych, wy­wo­ła­na przez pa­so­ży­ty, bak­te­rie lub wsku­tek przew­le­kłe­go za­sto­ju krwi i obrzę­ku; sło­nio­wa­ciz­na; ele­fan­tia­za


SJP.pl


słoniowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy sło­nia, ko­ja­rzą­cy się ze sło­niem (np. sło­nio­wa­te uszy, sło­nio­wa­te ruchy);
2. o ce­chach sło­nio­wa­tych;
3. cięż­ki, niez­grab­ny, gruby


SJP.pl


słoniowski

naz­wi­sko


SJP.pl


słoniowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) taki, który na­le­ży do sło­nia

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sło­nia, po­sia­da­ją­cy cechy sło­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pałac kró­lew­ski, wznie­sio­ny przez ojca, kazał ro­zbu­do­wać i bo­ga­to ozdo­bić ko­ścią sło­nio­wą.

 (1.1) Stare czasz­ki sło­nio­we, no­so­roż­co­we, wo­lie­ra z krzy­czą­cy­mi pa­puż­ka­mi, trzci­no­wy dach, ty­sią­ce kwia­tów, palmy, susza, upał i cień pod man­gow­ca­mi, no i zimne piwo z lodu - to jest Na­man­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲɔvɨ, AS: su̯õńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonik mzw./mrz., słoń mzw., słonica ż., słonisko n., słoniowacizna ż.

 przym. słoniowaty, słoni

Wiktionary


słonisko

1. zgru­bie­nie od: słoń;
2. po­tocz­nie: duży, niez­grab­ny czło­wiek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgru­bie­nie od|słoń.; z po­li­to­wa­niem o zwie­rzę­ciu

 (1.2) po­gard. pot. przen. zgru­bie­nie od|słoń.; duży, niez­grab­ny czło­wiek

 (1.3) geol. gleba za­wie­ra­ją­ca sól ku­chen­ną

 (1.4) gw-pl|Chełm­no-Do­brzyń. zgru­bie­nie od|słoń­ce. w zna­cze­niu zdrobn.: sło­necz­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoń mzw., słonik mzw., słonica ż.

 przym. słoniowy

Wiktionary


słoniskowy

→ sło­ni­sko (gleba za­wie­ra­ją­ca sól ku­chen­ną)


SJP.pl


słoniątko

młode sło­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) młode sło­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcesz takie bursz­ty­no­we sło­niąt­ko, bę­dziesz miała pa­miąt­kę z wa­ka­cji?

 (1.1) Sło­niąt­ko nie wie, co to nie­bez­pie­czeń­stwo, chce poz­na­wać świat, a naj­le­piej robić to za po­mo­cą trąby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ, AS: su̯õńõntko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonik m., słoń mzw., słonica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) słonik

Wiktionary


słonić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. osła­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sło­nić się (dk. brak)

 (2.1) przest. rzad. prze­by­wać na słoń­cu, pra­żyć się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Las do­brze słoni nasz dom od wia­tru.

 (2.1) Nie słoń się tyle, bo cię głowa ro­zbo­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃ɲit͡ɕ, AS: su̯õńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słonienie n., słonięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasłaniać, osłaniać, przysłaniać, zakrywać, zatulać (od słońca)

Wiktionary


słonka

ptak łowny z ro­dzi­ny sie­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sco­lo­pax ru­sti­co­la|ref=tak., eu­raz­ja­tyc­ki ptak wę­drow­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • słon­ka zwy­czaj­na – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych
  • słon­ka – klasa jach­tów
  • Słon­ka – stru­ga, do­pływ rzeki Bud­ko­wi­czan­ka
  • Słon­ka – potok, do­pływ Raby
  • Jan Roman Słon­ka – pol­ski ju­bi­ler-złot­nik
  • Jerzy Słon­ka – pol­ski aktor

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nka, AS: su̯õnka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bekas

Wiktionary


słonko

po­tocz­nie, pie­szczot­li­wie o słoń­cu, bla­sku sło­necz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: słoń­ce (w zna­cze­niu: gwia­zda naj­bliż­sza Ziemi)

 (1.2) pieszcz. bli­ska osoba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słon­ko mocno dziś przy­grze­wa.

 (1.2) Przy­tul się, słon­ko ty moje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nkɔ, AS: su̯õnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słońce n., słońce, słoneczko, słonecznik

 przym. słoneczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kochanie

Wiktionary


słono

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sma­ku­ją­cy solą

 (1.2) przen. nie­przy­jem­nie dużo, w spo­sób wy­gó­ro­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poza tym sól – mor­skie po­wie­trze. W ustach dalej słono, ale czuć torf, a zwła­szcza ja­ło­wiec, ży­wi­cę.

 (1.1) We­gań­skie na­le­śni­ki na słono z pie­czar­ka­mi, ce­bu­lą i moc­ny­mi przy­pra­wa­mi to świet­ny po­mysł na po­żyw­ny obiad i na ko­la­cję.

 (1.2) Byd­go­szcza­nin słono za­pła­cił za rajd na ro­we­rze po kilku głęb­szych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nɔ, AS: su̯õno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. solnictwo n., słoność ż., słonawość ż., solniczka ż., solanka ż., sól ż.

 czas. solić, posolić, przesolić, zasolić, przesalać

 przym. słony, słonawy, solankowy, solny

 przysł. słonawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) drogo

Wiktionary


słonokarmelowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kulin. spoż. do­ty­czą­cy sło­ne­go kar­me­lu, za­wie­ra­ją­cy słony kar­mel, zro­bio­ny ze sło­ne­go kar­me­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ser­nik z Man­che­go ma nie­sa­mo­wi­ty smak, łą­czą­cy w sobie słod­kie nuty z odro­bi­ną wy­traw­no­ści. Ma de­li­kat­nie sło­no­kar­me­lo­wy smak (…)

Wiktionary


słonolubny

ro­śli­na sło­no­lub­na - ro­śli­na przy­sto­so­wa­na do roz­wo­ju w śro­do­wi­sku sło­nym; ha­lo­fit


SJP.pl


słonomierz

przy­rząd do po­mia­ru stę­że­nia rozt­wo­rów wod­nych soli ku­chen­nej; ha­li­metr, so­lo­mierz, so­lo­metr


SJP.pl


słonorośl

ro­śli­na przy­sto­so­wa­na do życia na sil­nie za­so­lo­nym po­dło­żu; sło­no­ro­śle, ha­lo­fit, ro­śli­na sol­ni­sko­wa


SJP.pl


słonorośle

ro­śli­na przy­sto­so­wa­na do życia na sil­nie za­so­lo­nym po­dło­żu; sło­no­rośl, ha­lo­fit, ro­śli­na sol­ni­sko­wa


SJP.pl


słonowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­no­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ko­byl­ni­ca
  • Sło­no­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Ka­zi­mie­rza Wiel­ka
  • Sło­no­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Brzeż­no
  • Sło­no­wi­ce – dawna gro­ma­da
  • Sło­no­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy, a daw­niej sta­cja ko­le­jo­wa w Sło­no­wi­cach w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w Pol­sce

Wikipedia


słonowodny

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy wody słone

 (1.2) ty­po­wy dla wód mor­skich, ży­ją­cy w wo­dach mor­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie­licz­ne zwie­rzę­ta sło­no­wod­ne jak omuł­ki, małg­wie, cheł­bia, śle­dzie czy dor­sze, ży­ją­ce w Bał­ty­ku, są o po­ło­wę mniej­sze niż w Morzu Pół­noc­nym.

Wiktionary


słoność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co słone

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. solnictwo n., słonawość ż.

 przym. słony, słonawy

 przysł. słono, słonawo

Wiktionary


słony

1. okre­śle­nie smaku lub sam smak; po­so­lo­ny;
2. drogi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy smak soli

 (1.2) geogr. za­wie­ra­ją­cy w swym skła­dzie sól

 (1.3) pot. przen. hand. o cenie, kwo­cie itp.: za­wy­żo­na, bar­dzo wy­so­ka, wy­gó­ro­wa­na

 (1.4) o nie­przyz­wo­i­tym dow­ci­pie, żar­cie

Wiktionary

Słony – potok fli­szo­wy (do 2023 typ 12, od 2023 typ RWf_wap, czyli potok lub mała rzeka fli­szo­wa o cha­rak­te­rze wę­gla­no­wym cieku), pra­wo­brzeż­ny do­pływ Wi­sło­ki. Pły­nie przez miej­sco­wo­ści: Go­go­łów, Ka­mie­ni­ca Górna, Ja­nusz­ko­wi­ce, Wola Brzo­stec­ka, Naw­sie Brzo­stec­kie oraz Brzo­stek. Na krót­kim od­cin­ku sta­no­wi gra­ni­cę mię­dzy po­wia­tem strzy­żow­skim a po­wia­tem dę­bic­kim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rosół jest zbyt słony.

 (1.2) Po sztor­mie żagle były tak słone, że aż białe.

 (1.3) Tort był za słod­ki, a ra­chu­nek za słony.

 (1.4) Kawał był tak słony, że wszyst­kie dziew­czy­ny do­sta­ły wy­pie­ków na twa­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃nɨ, AS: su̯õny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słonawy, solny, solankowy

 przysł. słono, słonawo

 rzecz. solanka ż., słoność ż., solniczka ż., sól ż., słonawość ż.

 czas. przesalać, solić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wysoki, zawyżony, wygórowany

 (1.4) gruby, pieprzny, tłusty, nieprzyzwoity, niewybredny

Wiktionary


słonów

Sło­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew.

W la­tach 1945–54 sie­dzi­ba gminy Sło­nów. W la­tach 1954–1957 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Sło­nów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Do­bie­gniew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wikipedia


słopanowo

Sło­pa­no­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Obrzyc­ko.

Wikipedia


słopień

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. sto­pień, scho­dek

 (1.2) stpol. pod­wyż­sze­nie

 (1.3) stpol. ślad, trop

Wiktionary


słopnice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Słop­ni­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie li­ma­now­skim, w gmi­nie Słop­ni­ce. Sie­dzi­ba gminy Słop­ni­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go. Daw­niej Słop­ni­ce na­le­ża­ły do gminy Tym­bark.

Wikipedia


słopnicki

→ Słop­ni­ce


SJP.pl

Patrz:

Słopnice

słostowice

Sło­sto­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Go­mu­ni­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

We wsi były krę­co­ne niek­tó­re sceny filmu Pry­wat­ne śledzt­wo w re­ży­se­rii Woj­cie­cha Wój­ci­ka.

Wikipedia


słoszewo

Sło­sze­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Płońsk.

W skład so­łect­wa "Sło­sze­wo" wcho­dzi także wieś Sło­sze­wo-Ko­lo­nia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


słota

długo utrzy­mu­ją­ca się de­szczo­wa po­go­da, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się uciąż­li­wy­mi opa­da­mi, chło­dem i wia­trem; plu­cha, sza­ru­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chłod­na, nie­przy­jem­na po­go­da, naj­czę­ściej je­sien­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔta, AS: su̯ota

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słotny

 przysł. słotnie, słotno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plucha, niepogoda, szaruga

Wiktionary


słotniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: słot­nie, słot­no


SJP.pl


słotniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słot­ny


SJP.pl


słotny

ob­fi­tu­ją­cy w deszcz; de­szczo­wy, dżdży­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. de­szczo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­czuł, że chciał­by opo­wie­dzieć jej tę hi­sto­rię, która przez lata to­wa­rzy­szy­ła mu w dni po­god­ne i słot­ne, ra­dos­ne i bez­na­dziej­ne.

 (1.1) Nie­wia­sto, Pan Bóg z tobą! / Co cie­bie tutaj nie­sie? / Wie­czor­ną, słot­ną dobą, / Co ro­bisz sama w lesie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔtnɨ, AS: su̯otny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słota ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deszczowy, dżdżysty

Wiktionary


słotwin

Słot­win – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Za­łu­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


słotwiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Słot­wiń­ski – pol­ski le­karz
  • Józef Słot­wiń­ski – pol­ski na­u­czy­ciel
  • Józef Słot­wiń­ski – pol­ski re­ży­ser i kry­tyk te­a­tral­ny, dra­ma­turg, dzien­ni­karz, tłu­macz, pe­da­gog, dok­tor fi­lo­zo­fii
  • Kon­stan­ty Słot­wiń­ski – pol­ski praw­nik
  • Lud­wik Słot­wiń­ski – pol­ski po­li­tyk

Wikipedia


słoty

długo utrzy­mu­ją­ca się de­szczo­wa po­go­da, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się uciąż­li­wy­mi opa­da­mi, chło­dem i wia­trem; plu­cha, sza­ru­ga


SJP.pl

Słoty – część wsi Czer­wo­na Wola w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­wor­skim, w gmi­nie Sie­nia­wa, w so­łect­wie Czer­wo­na Wola

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie prze­my­skim.

Słoty są po­ło­żo­ne w lesie, w po­bli­żu drogi DW 870 i obej­mu­ją 11 domów.

Wikipedia


słow.

sł.; skrót od:
1. sło­wac­ki;
2. sło­weń­ski;
3. sło­wiań­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = sło­wiań­ski

 (1.2) = sło­wac­ki

 (1.3) = sło­weń­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) „Po­ste­ru­nek gra­nicz­ny” (serb. / boś. / słow. / mac. / chorw., 15 l.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sł.

 (1.2) słowac.

 (1.3) słoweń.

Wiktionary


słowa

wy­ra­zy sta­no­wią­ce czy­jąś wy­po­wiedź albo tekst cze­goś, np. wier­sza, prze­mó­wie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) muz. tekst ut­wo­ru

 (1.2) rel. bibl. cytat z księ­gi uz­na­nej przez daną re­li­gię lub wyz­na­nie

 (1.3) wy­po­wiedź ja­kiejś osoby

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: słowo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słowa – album Mał­go­rza­ty Ostrow­skiej
  • Słowa – je­zio­ro na Po­je­zie­rzu Do­bie­gniew­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Strzel­ce Kra­jeń­skie
  • Słowa – po­wieść au­to­bio­gra­ficz­na Jean-Paula Sar­tre'a
  • Słowa (Pa­ro­les) – tom po­ez­ji Jac­qu­es’a Préverta
  • Słowa – sin­gel Gosi An­drze­je­wicz
  • Słowa – utwór ze­spo­łu IRA

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie wiesz, gdzie mogę zna­leźć słowa tej pio­sen­ki?

 (1.3) Słowa pre­zy­den­ta skie­ro­wa­ne do na­ro­du wstrząs­nę­ły opi­nią pu­blicz­ną.

 (2.1) Nie uży­waj słów, któ­rych nie ro­zu­miesz!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔva, AS: su̯ova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowo n.

 przysł. bezsłownie

Wiktionary


słowac.

skrót od: sło­wac­ki


SJP.pl


słowacczyzna

język i kul­tu­ra sło­wac­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język sło­wac­ki

 (1.2) to, co sło­wac­kie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słowacki

 rzecz. Słowak mos., Słowaczka ż., Słowacczyzna ż., Słowacja ż., słowacki mrz.

Wiktionary


słowacja

Re­pu­bli­ka Sło­wac­ka; pań­stwo w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Eu­ro­pie Środ­ko­wej;

Wiktionary

Sło­wa­cja, Re­pu­bli­ka Sło­wac­ka ( Slo­ven­sko, Slovenská re­pu­bli­ka) – uni­tar­ne pań­stwo śród­lą­do­we w Eu­ro­pie Środ­ko­wej. Gra­ni­czy z Au­strią (106,7 km), Pol­ską (541,1 km), Cze­cha­mi (251,8 km), Ukra­i­ną (97,8 km) oraz Wę­gra­mi (654,8 km). Łącz­na dłu­gość gra­ni­cy lą­do­wej wy­no­si 1652,2 km.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uro­dzi­łem się na Sło­wa­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡sʲja, AS: su̯ovacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacczyzna ż., słowacki mrz., Słowak mos., Słowaczka ż., Słowacko n., słowacczyzna ż., Słowaczyzna ż., słowackość ż., słowacystyka ż., słowacysta mos., słowacystka ż., słowacyzowanie n., zesłowacyzowanie n.

 czas. słowacyzować ndk., słowacyzować się ndk., zesłowacyzować dk., zesłowacyzować się dk.

 przym. słowacki, słowacystyczny

 przysł. słowacko

 skr. słow.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Słowacka, hist. Słowacka Republika Socjalistyczna (SRS), śląski Suowacyjo

Wiktionary


słowacki

zwią­za­ny ze Sło­wa­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Sło­wa­cją lub Sło­wa­ka­mi, do­ty­czą­cy Sło­wa­cji lub Sło­wa­ków

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sło­wa­cji lub Sło­wa­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) jęz. język sło­wac­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ju­liusz Sło­wac­ki – pol­ski poeta epoki ro­man­tyz­mu
  • Eu­ze­biusz Sło­wac­ki – pol­ski te­o­re­tyk i hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry, dra­ma­to­pi­sarz
  • język sło­wac­ki – jeden z ję­zy­ków za­chod­nio­sło­wiań­skich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na gra­ni­cy sło­wac­ki cel­nik długo grze­bał w na­szych ba­ga­żach.

 (3.1) Od jutra za­czy­nam naukę sło­wac­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡sʲci, AS: su̯ovacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacczyzna ż., Słowacja ż., Słowak m., Słowaczka ż., słowacczyzna ż., słowackość ż., Słowaczyzna ż.

 przym. czecho-słowacki

 przysł. słowacko

Wiktionary


słowacko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób sło­wac­ki, po sło­wac­ku

Wiktionary

Sło­wac­ko ( Slovácko, także Moravské Slovácko, Moravské Slo­ven­sko, Sło­wa­cja Mo­raw­ska) – cze­ski re­gion et­no­gra­ficz­ny zlo­ka­li­zo­wa­ny na po­łud­nio­wym wscho­dzie Moraw, przy gra­ni­cy ze Sło­wa­cją. Jest jed­nym z dom­nie­ma­nych moż­li­wych miejsc pow­sta­nia Pań­stwa wiel­ko­mo­raw­skie­go. Cen­tral­nym mia­stem re­gio­nu jest Uherské Hradiště z Mu­ze­um Sło­wac­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W spi­sie zna­la­zły się sło­wac­ko brzmią­ce naz­wi­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., słowackość ż., Słowak mos., Słowaczka ż.

 przym. słowacki

Wiktionary


słowackojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem sło­wac­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem sło­wac­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku sło­wac­kim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: su̯ovackoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowackojęzyczność ż.

Wiktionary


słowackość

→ sło­wac­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sło­wac­kie; sło­wac­ki cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Patrz:

słowacki

Powiązane:

 rzecz. słowacki mrz., Słowacja ż.

 przym. słowacki

 przysł. słowacko

Wiktionary


słowacysta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie sło­wa­cy­sty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca kul­tu­ry i ję­zy­ka Sło­wa­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary


słowacystka

→ sło­wa­cy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) znaw­czy­ni kul­tu­ry i ję­zy­ka Sło­wa­cji

Wiktionary

Patrz:

słowacysta

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary


słowacystyczny

→ sło­wa­cy­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

słowacystyka

słowacystyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział nauki zaj­mu­ją­cy się li­te­ra­tu­rą i hi­sto­rią Sło­wa­cji oraz ję­zy­kiem sło­wac­kim;

Wiktionary

Sło­wa­cy­sty­ka – dział nauki zaj­mu­ją­cy się li­te­ra­tu­rą i hi­sto­rią Sło­wa­cji oraz ję­zy­kiem sło­wac­kim. Sta­no­wi część sla­wi­sty­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż.

Wiktionary


słowacyzm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku sło­wac­kim albo z niego prze­ję­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1)  jęz. ele­ment ję­zy­ko­wy za­czerp­nię­ty z ję­zy­ka sło­wac­kie­go

Wiktionary

Sło­wa­cyzm, slo­wa­kizm, sło­wa­kizm – ele­ment ję­zy­ko­wy za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ka sło­wac­kie­go i funk­cjo­nu­ją­cy stale w obrę­bie in­ne­go ję­zy­ka. Może to być rów­nież ele­ment ję­zy­ka sło­wac­kie­go wpro­wa­dzo­ny do tek­stu w spo­sób do­raź­ny, np. w ce­lach ar­ty­stycz­nych lub sty­li­za­cyj­nych.

Wikipedia


słowacyzować

pod­da­wać wpły­wom sło­wac­kim, roz­sze­rzać wpły­wy sło­wac­kie, na­da­wać cze­muś cechy ty­po­wo sło­wac­kie


SJP.pl


słowaczka

oby­wa­tel­ka Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej na­ro­do­wo­ści sło­wac­kiej, oby­wa­tel­ka Sło­wa­cji, miesz­kan­ka Sło­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze dziś zda­rza­ją się takie Sło­wacz­ki, które w głębi ducha czują się Cze­cho­sło­wacz­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvat͡ʃka, AS: su̯ovačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., słowacczyzna ż.

:: fm. Słowak mos.

 przym. słowacki

 przysł. słowacko

Wiktionary


słowaczyzna

ob­szar za­miesz­ka­ły przez Sło­wa­ków; Sło­wac­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na po­ło­żo­na mię­dzy rzeką Dunaj, Kar­pa­ta­mi a Rusią Za­kar­pac­ką, za­miesz­ka­na przez lud­ność sło­wac­ką

Wiktionary

Sło­wa­czyz­na lub Zie­mia sło­wac­ka ( Slovenská zem, Slo­ven­sko; Tótország) – re­gion hi­sto­rycz­no-et­no­gra­ficz­ny w środ­ko­wej Eu­ro­pie, po­ło­żo­ny mniej wię­cej na te­re­nie dzi­siej­sze­go pań­stwa sło­wac­kie­go. Za­miesz­ki­wa­ny głów­nie przez lud­ność sło­wac­ką.

W la­tach 1003–1025/1031 zie­mie te wcho­dzi­ły w skład Pol­ski pier­wszych Pia­stów, po przy­łą­cze­niu przez Bo­le­sła­wa Chro­bre­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dal­sza gra­ni­ca Sło­wa­czyz­ny, od Ostrzy­ho­mia na wschód, jest w kro­ni­ce wę­gier­sko-pol­skiej rów­nież w przy­bli­że­niu okre­ślo­na. Wio­dła ona w kie­run­ku mia­sta Ja­gier: to zna­czy praw­do­po­dob­nie na­prze­ciw Wy­szeh­ra­du, opu­szcza­jąc Dunaj, zwra­ca­ła na pół­noc (…) i okrą­ża­jąc No­woh­rad zwra­ca­ła się znów na wschód (…), omi­ja­jąc gród Ja­gier.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., Słowak mos., Słowaczka ż.

 przym. słowacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Górne Węgry

Wiktionary


słowak

oby­wa­tel Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści sło­wac­kiej, oby­wa­tel Sło­wa­cji, miesz­ka­niec Sło­wa­cji;

Wiktionary

Sło­wak – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Łódz­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) 5 lipca Sło­wa­cy ob­cho­o­dzą Świę­to Świę­tych Cy­ry­la i Me­to­de­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔvak, AS: su̯ovak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowacja ż., słowacki mrz., słowacczyzna ż., Słowacko n.

:: fż. Słowaczka ż.

 przym. słowacki

 przysł. słowacko

Wiktionary


słowakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Sło­wa­kie­wicz – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je około 250 osób.

Wikipedia


słowakofilski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­ce­cho­wa­ny sło­wa­ko­fil­stwem, sym­pa­ty­zu­ją­cy ze Sło­wa­cją, Sło­wa­ka­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowakofilstwo n., słowakofil mos., słowakofilka ż., słowakofilia ż.

Wiktionary


słowami

wy­ra­zy sta­no­wią­ce czy­jąś wy­po­wiedź albo tekst cze­goś, np. wier­sza, prze­mó­wie­nia


SJP.pl


słowem

1. ciąg gło­sek, liter sta­no­wią­cy względ­nie sa­mo­dziel­ny ele­ment ję­zy­ka, któ­re­mu przy­po­rząd­ko­wa­ne są okre­ślo­ne zna­cze­nie i funk­cja skład­nio­wa; wyraz;
2. wy­po­wia­da­nie się słow­ne lub na pi­śmie; mowa, język;
3. obiet­ni­ca;
4. prze­sta­rza­łe: cza­sow­nik; * forma na­rzęd­ni­ka l.mn. "słowy" moż­li­wa tylko w wy­ra­że­niu "in­ny­mi słowy" - ina­czej mó­wiąc


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) par­ty­ku­ła wpro­wa­dza­ją­ca stre­szcze­nie tego, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: słowo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­po­wa­li, prze­wo­zi­li, przy­wo­zi­li, sprze­da­wa­li, sło­wem – han­de­lek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowo n.

 przysł. słownie, bezsłownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) innymi słowy, krótko mówiąc, tym samym

Wiktionary


słowenia

Re­pu­bli­ka Sło­we­nii; pań­stwo w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie ze sto­li­cą w Lu­bla­nie;

Wiktionary

Sło­we­nia, Re­pu­bli­ka Sło­we­nii ( Slo­ve­ni­ja [], Re­pu­bli­ka Slo­ve­ni­ja) – pań­stwo po­ło­żo­ne w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej nad mo­rzem Adria­tyc­kim, gra­ni­czy od za­cho­du z Wło­cha­mi, od pół­no­cy z Au­strią, od wscho­du z Wę­gra­mi oraz od po­łud­nia z Chor­wa­cją. Sto­li­cą i naj­więk­szym mia­stem kraju jest Lu­bla­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sło­we­nia gra­ni­czy z Au­strią, Chor­wa­cją, Wę­gra­mi i Wło­cha­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃ɲja, AS: su̯ovẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słoweniec mos., Słowenka ż., słowenistyka ż., słoweńskość ż., słoweński mrz.

 przym. słoweński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Słowenii

Wiktionary


słoweniec

oby­wa­tel Sło­we­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści sło­weń­skiej, oby­wa­tel Sło­we­nii, miesz­ka­niec Sło­we­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W de­kla­ra­cji tej, naz­wa­nej kor­fu­ań­ską, bro­nio­no jed­no­ści na­ro­do­wej Ser­bów, Chor­wa­tów i Sło­weń­ców oraz za­po­wia­da­no ut­wo­rze­nie wspól­ne­go de­mo­kra­tycz­ne­go pań­stwa na całym ob­sza­rze za­miesz­ka­nym przez „nasz tró­ji­mien­ny naród"(…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃ɲɛt͡s, AS: su̯ovẽńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoweński mrz., Słowenia ż.

:: fż. Słowenka ż.

 przym. słoweński

Wiktionary


słowenistyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zwią­za­na z kul­tu­rą, ję­zy­kiem i li­te­ra­tu­rą Sło­we­nii

Wiktionary

Sło­we­ni­sty­ka – dy­scy­pli­na zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem li­te­ra­tu­ry, ję­zy­ka i kul­tu­ry sło­weń­skiej. Sta­no­wi część sla­wi­sty­ki.

Naj­star­szą jed­nost­ką pro­wa­dzą­cą stu­dia na tym kie­run­ku na te­ry­to­rium sło­weń­skim jest Uni­wer­sy­tet Lu­blań­ski, któ­rej po­cząt­ki da­tu­je się na 1919 rok. W Pol­sce stu­dia na tym kie­run­ku ofe­ru­ją:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Słowenia ż.

Wiktionary


słowenka

oby­wa­tel­ka Sło­we­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści sło­weń­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃ŋka, AS: su̯ovẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoweński mrz., Słowenia ż.

:: fm. Słoweniec mos.

 przym. słoweński

Wiktionary


słowenkowo

Sło­wen­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Sła­wo­bo­rze.

W 2014 we wsi od­da­no do użyt­ku dwa pry­wat­ne, śmi­głow­co­we lą­do­wi­ska: Agro Sło­wen­ko­wo oraz PRH Sło­wen­ko­wo.

Wikipedia


słoweń.

skrót od: sło­weń­ski


SJP.pl


słoweński

do­ty­czą­cy Sło­we­nii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sło­we­nii lub Sło­weń­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Sło­we­nii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz razem ze sło­weń­skim szko­le­niow­cem ma za­pew­nić włoc­ła­wia­nom obro­nę ty­tu­łu mi­strza Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃j̃sʲci, AS: su̯ovẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowenia ż., Słoweniec mos., Słowenka ż., słoweńskość ż.

 przym. antysłoweński, niesłoweński, prosłoweński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) język słoweński

Wiktionary


słoweńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem sło­weń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem sło­weń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku sło­weń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvɛ̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: su̯ovẽĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


słoweńskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sło­weń­skie; sło­weń­ski cha­rak­ter cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowenia ż., słoweński mrz.

 przym. słoweński

Wiktionary


słoweńszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język sło­weń­ski

 (1.2) to, co zwią­za­ne ze Sło­we­nią lub Sło­weń­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­ność re­gio­na­liz­mów w od­mia­nach sło­weń­szczyz­ny ma zna­czą­cy wpływ na zróż­ni­co­wa­nie dia­lek­tów.

 (1.1) Nie tylko duże zróż­ni­co­wa­nie so­cjal­ne sło­weń­szczyz­ny, ale cały pro­ces jej kształ­to­wa­nia się, są uwa­run­ko­wa­ne róż­ny­mi czyn­ni­ka­mi hi­sto­rycz­ny­mi, po­li­tycz­ny­mi i kul­tu­ro­wy­mi.

Wiktionary


słowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


słowianeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Sło­wian­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowianka ż.

Wiktionary


słowianie

naj­licz­niej­sza grupa lud­no­ści in­do­e­u­ro­pej­skiej w Eu­ro­pie


SJP.pl

Sło­wia­nie – w obrę­bie ludów in­do­e­u­ro­pej­skich po­słu­gu­ją­cych się ję­zy­ka­mi sło­wiań­ski­mi. Za­miesz­ku­ją Eu­ro­pę wschod­nią, środ­ko­wą i po­łud­nio­wą oraz pas pół­noc­nej Azji – od Uralu po Ocean Spo­koj­ny. Sta­no­wią naj­licz­niej­szą grupę lud­no­ści in­do­e­u­ro­pej­skiej w Eu­ro­pie.

Wikipedia


słowianin

czło­nek naj­licz­niej­szej grupy lud­no­ści in­do­e­u­ro­pej­skiej w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z ludów lub na­ro­dów in­do­e­u­ro­pej­skich, za­miesz­ku­ją­cych wschod­nią i po­łud­nio­wo-wschod­nią część Eu­ro­py;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­wia­nin – męż­czyz­na po­cho­dzą­cy z kręgu kul­tu­ro­wo‑ję­zy­ko­we­go Sło­wian;
  • „Sło­wia­nin” – dąb, pom­nik przy­ro­dy znaj­du­ją­cy się we wsi Dę­bi­na w gmi­nie Jelcz-La­sko­wi­ce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim;
  • osoby o przy­dom­ku Sło­wia­nin:
    • To­masz Sło­wia­nin (To­masz z Gia­zu­ry)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy przod­ko­wie Sło­wian mogli miesz­kać w Eu­ro­pie już 3-4 tys. lat temu – sądzą na­u­kow­cy z Byd­go­szczy, któ­rzy ba­da­ją zróż­ni­co­wa­nie DNA Sło­wian.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: su̯ovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowiańszczyzna ż., słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

:: fż. Słowianka ż.

 przym. słowiański, pansłowiański

 przysł. słowiańsko

Wiktionary


słowianizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na któ­rymś z ję­zy­ków sło­wiań­skich albo z niego prze­ję­te; sla­wizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. słowo, fraza lub kon­struk­cja po­cho­dzą­ca z ję­zy­ków sło­wiań­skich

 (1.2) etn. cecha cha­rak­te­ry­stycz­na dla kul­tu­ry sło­wiań­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku na­szych za­chod­nich są­sia­dów wy­stę­pu­je sze­reg sło­wia­niz­mów, np. „Quark” (twa­róg), „Gren­ze” (gra­ni­ca) czy „Gurke” (ogó­rek).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjä̃ɲism̥, AS: su̯ovʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowianin mos., Słowianka ż., słowiańszczyzna ż.

 przym. słowiański, pansłowiański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slawizm

Wiktionary


słowianka

człon­ki­ni ze­spo­łu Sło­wian­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka jed­ne­go z ludów lub na­ro­dów in­do­e­u­ro­pej­skich, za­miesz­ku­ją­cych wschod­nią i po­łud­nio­wo-wschod­nią część Eu­ro­py

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sło­wian­ka – ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z kręgu kul­tu­ro­wo‑ję­zy­ko­we­go Sło­wian;
  • Sło­wian­ka – hala pa­ster­ska w Be­ski­dzie Ży­wiec­ko-Oraw­skim;
  • „Sło­wian­ka” – gór­ska sta­cja tu­ry­stycz­na na hali Sło­wian­ka;
  • „Sło­wian­ka” – spół­dziel­nia cu­kier­ni­cza w Szcze­cin­ku;
  • „Sło­wian­ka” – kom­pleks spor­to­wo-re­ha­bi­li­ta­cyj­ny w Go­rzo­wie Wiel­ko­pol­skim, przy któ­rym dzia­ła MKP Sło­wian­ka;
  • „Sło­wian­ka” – jeden z domów stu­denc­kich na­le­żą­cych do Uni­wer­sy­te­tu Wroc­ław­skie­go.
  • Sło­wian­ki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjãnka, AS: su̯ovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowiańszczyzna ż., słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

:: fm. Słowianin mos.

 przym. słowiański, pansłowiański

 przysł. słowiańsko

Wiktionary


słowianofil

zwo­len­nik, sym­pa­tyk tego, co sło­wiań­skie


SJP.pl


słowianofilia

sym­pa­tia do Sło­wian i wszyst­kie­go, co sło­wiań­skie; sło­wia­no­fil­stwo


SJP.pl


słowianofilka

→ sło­wia­no­fil


SJP.pl

Patrz:

słowianofil

słowianofilski

→ sło­wia­no­fil


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­ce­cho­wa­ny sło­wia­no­fil­stwem, sym­pa­ty­zu­ją­cy ze Sło­wia­na­mi

Wiktionary

Patrz:

słowianofil

Powiązane:

 rzecz. słowianofilstwo n., słowianofil mos., słowianofilka ż., słowianofilia ż.

Wiktionary


słowianofilstwo

1. sym­pa­tia do Sło­wian i wszyst­kie­go, co sło­wiań­skie; sło­wia­no­fi­lia;
2. kie­ru­nek ide­o­lo­gicz­ny w Rosji w la­tach 1840-1870 odrzu­ca­ją­cy eu­ro­pe­i­za­cję Rosji;
3. kie­ru­nek ide­o­lo­gicz­ny w Pol­sce w pier­wszej po­ło­wie XIX wieku, po­stu­lu­ją­cy kul­tu­ral­ne i po­li­tycz­ne zjed­no­cze­nie Sło­wian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­chyl­ny sto­su­nek do Sło­wian

Wiktionary

Sło­wia­no­fil­stwo – nurt myśli po­li­tycz­nej uksz­tał­to­wa­ny w Rosji w la­tach 30. XIX w.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. słowianofilski

Wiktionary


słowianofob

osoba ma­ją­ca wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co sło­wiań­skie


SJP.pl


słowianofobia

nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co sło­wiań­skie


SJP.pl


słowianoznawca

znaw­ca ję­zy­ka, kul­tu­ry i li­te­ra­tu­ry sło­wiań­skiej; sla­wi­sta


SJP.pl


słowianoznawczy

zwią­za­ny z nauką zaj­mu­ją­cą się ba­da­niem ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry na­ro­dów sło­wiań­skich


SJP.pl


słowianoznawczyni

znaw­czy­ni ję­zy­ka, kul­tu­ry i li­te­ra­tu­ry sło­wiań­skiej; sla­wist­ka


SJP.pl


słowianoznawstwo

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem ję­zy­ków, li­te­ra­tur, kul­tur i hi­sto­rii na­ro­dów sło­wiań­skich; sla­wi­sty­ka


SJP.pl


słowiańsk

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

Sło­wiańsk ( Слов'янськ, "Słow­janśk"; Слaвянск, "Sła­wiansk") – mia­sto we wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, w ob­wo­dzie do­niec­kim, w Do­niec­kim Za­głę­biu Wę­glo­wym, po­ło­żo­ne nad rzeką Ka­zen­nyj Toreć, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na re­jo­nu sło­wiań­skie­go nie wcho­dzą­ca jed­nak w jego skład. Oś­ro­dek wy­do­by­cia soli ka­mien­nej, prze­my­słu che­micz­ne­go, ma­szy­no­we­go, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych i spo­żyw­cze­go.

Wikipedia


słowiański

od­no­szą­cy się, na­le­żą­cy do Sło­wian


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z ję­zy­ka­mi Sło­wian

 (1.2) zwią­za­ny ze Sło­wia­na­mi, sło­wiań­szczyz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­ski i cze­ski to ję­zy­ki sło­wiań­skie.

 (1.2) Szcze­gól­ne zna­cze­nie miały ple­mię­e­mio­na sło­wiań­skie, które osied­li­ły się nad Mo­rzem Egej­skim i szyb­ko prze­ję­ły kon­tro­lę nad całym tym ak­we­nem; sfor­mo­wa­ły one całą flotę ma­łych łodzi – jedno-drzew, która mało co nie spo­wo­do­wa­ła zdo­by­cia Kon­stan­ty­no­po­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvʲjä̃j̃sʲci, AS: su̯ovʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowianizm mrz., Słowianin mos., Słowianka ż., słowiańszczyzna ż., Słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

 przym. późnosłowiański, wczesnosłowiański, pansłowiański

Wiktionary


słowiańskość

→ sło­wiań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ty­po­wo sło­wiań­skie, na­le­żą­ce do Sło­wian

Wiktionary

Patrz:

słowiański

Przykłady

 (1.1) Brak ko­re­la­cji ter­mi­no­lo­gicz­nej po­zba­wia ba­da­czy moż­no­ści skon­tro­lo­wa­nia wnio­sków, uz­na­ją­cych sło­wiań­skość tego lub in­ne­go ludu, wy­mie­nio­ne­go przez He­ro­do­ta. Ta oko­licz­ność spra­wia, że wszyst­kie wnio­ski o Sło­wia­nach, opar­te na re­la­cjach tego hi­sto­ry­ka grec­kie­go noszą ze swej na­tu­ry cha­rak­ter hi­po­te­tycz­ny (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowiańszczyzna ż., Słowiańszczyzna ż., Słowianin mos., Słowianka ż.

 przym. słowiański, pansłowiański

Wiktionary


słowiaństwo

sło­wiań­skie po­cho­dze­nie; sło­wiań­skość


SJP.pl


słowiańszczyzna

wszyst­ko, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla Sło­wian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wszyst­ko to, co sło­wiań­skie, ogół rze­czy/pojęć zwią­za­nych ze Sło­wia­na­mi i/lub ich kul­tu­rą (m.in. ich ję­zy­ka­mi)

 (1.2) zie­mie Sło­wian

 (1.3) na­ro­dy sło­wiań­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowianizm mrz., Słowianin mos., Słowianka ż., Słowiańszczyzna ż., słowiańskość ż.

 przym. słowiański, pansłowiański

Wiktionary


słowiczek

zdrob­nie­nie od: sło­wik


SJP.pl


słowiczy

1. przy­miot­nik od: sło­wik;
2. w prze­no­śni: śpiew­ny, sub­tel­ny, li­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy sło­wi­ka, od­no­szą­cy się do sło­wi­ka

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sło­wi­ka; taki jak u sło­wi­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sło­wi­cze śpie­wy umi­la­ły noce […].

 (2.1) „Stój, stój – od­po­wie – hardy mło­ko­sie, • Pomnę, co oj­ciec rzekł stary: • Sło­wi­cze wdzię­ki w męż­czyz­ny gło­sie, • A w sercu lisie za­mia­ry […]” (A. Mic­kie­wicz: Świ­te­zian­ka)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvʲit͡ʃɨ, AS: su̯ovʹičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowik m., słowiczek m.

Wiktionary


słowień

od­mia­na lnu o owo­cach nie­pę­ka­ją­cych i na­sio­nach ciem­no­bru­nat­nych


SJP.pl


słowik

śpie­wa­ją­cy ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny dro­zdów; bek­wa­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lu­sci­nia|ref=tak., ro­dzaj ma­łych pta­ków śpie­wa­ją­cych z ro­dzi­ny mu­cho­łó­wek;

 (1.2) ornit. ptak z ro­dza­ju sło­wik (1.1)

 (1.3) hist. nie­wiel­kie dzia­ło, strze­la­ją­ce ku­la­mi że­laz­ny­mi, uży­wa­ne w Pol­sce w XVI w.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sło­wik hi­ma­laj­ski
  • sło­wik modry
  • sło­wik rdza­wy
  • sło­wik szary
  • sło­wik sy­be­ryj­ski
  • Sło­wik – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Zgierz
  • Sło­wik – wieś w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie Sie­wierz
  • Sło­wik – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Po­czes­na
  • Sło­wik – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Sit­ków­ka-No­wi­ny
  • Sło­wik – część mia­sta Kiel­ce
  • Alek­san­dra Sło­wik (ur. 1946) – pol­ska po­et­ka
  • An­drzej Sło­wik (ur. 1949) – pol­ski dzia­łacz związ­ko­wy, wi­ce­mi­ni­ster pracy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czy nigdy nie sły­sza­łeś w maju sło­wi­ka, śpie­wa­ją­ce­go na ga­łę­zi mojej, tuż pra­wie nad zie­mią?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔvʲik, AS: su̯ovʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słowików m., Słowikowo n.

:: zdrobn. słowiczek m.

 przym. słowiczy

Wiktionary


słowikowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­nusz Sło­wi­kow­ski – poeta, autor tek­stów pio­se­nek
  • Jan Sło­wi­kow­ski - funk­cjo­na­riusz SB, szef De­par­ta­men­tu I (wy­wiad)
  • Ka­zi­mierz Sło­wi­kow­ski – pol­ski ofi­cer
  • Mi­chał Sło­wi­kow­ski – rzym­sko­ka­to­lic­ki ksiądz
  • Mie­czy­sław Sło­wi­kow­ski – pol­ski ofi­cer
  • Piotr Sło­wi­kow­ski – pol­ski in­ży­nier, pow­sta­niec war­szaw­ski
  • Piotr Sło­wi­kow­ski – pol­ski dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta
  • Prze­my­sław Sło­wi­kow­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta

Wikipedia


słowin

Sło­win (niem. "Lämmersdorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew. Do wsi od za­cho­du przy­le­ga je­zio­ro Małe Sław­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wikipedia


słowiniec

czło­nek hi­sto­rycz­nej grupy et­no­gra­ficz­nej spo­krew­nio­nej z Ka­szu­ba­mi


SJP.pl


słowinka

człon­ki­ni hi­sto­rycz­nej grupy et­no­gra­ficz­nej spo­krew­nio­nej z Ka­szu­ba­mi


SJP.pl


słowino

Sło­wi­no (do 1945 niem. "Schla­win") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie sła­wień­skim, w gmi­nie Dar­ło­wo przy dro­dze kra­jo­wej nr 37.

We­dług da­nych z 28 wrze­śnia 2009 roku wieś miała 400 sta­łych miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ko­sza­liń­skim.

Wikipedia


słowić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. wy­sło­wić lub brak)

 (1.1) daw. wy­ra­żać coś za po­mo­cą słów; wy­po­wia­dać okre­ślo­ną treść; gło­sić, ogła­szać coś

 (1.2) daw. rzad. wy­sła­wiać, czy­nić sław­nym; wiel­bić, od­da­wać cześć, chwa­lić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sło­wić się

 (2.1) daw. być wy­ra­ża­nym w sło­wach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie umie dusza moja sło­wić swej wdzięcz­no­ści, Panie, tylko przez czu­cie, tylko przez po­szcze­bio­ta­nie.

 (1.1) Je­że­li jego mą­drość jest tak wiel­ką, jak ją sło­wisz [...] to bę­dzie wie­dział z kim przy­sze­dłeś!

 (1.2) Sło­wi­li lud taki bło­go­sła­wio­ny, któ­re­go jest Pan, Bóg jego.

 (2.1) Nie mógł już słó­wek ob­wi­jać w ba­weł­nę i mówił tak, jak się rzecz sama sło­wi­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowo n., słówko n., słownictwo n., słownik mrz., wysłowienie n., przysłowie n., słowotwórstwo n.

 czas. wysłowić dk., wysłowić się dk., wysławiać ndk.

 przym. słowny, dosłowny, słownikowy, bezsłowny, gołosłowny, słowotwórczy

 przysł. słownie, dosłownie, bezsłownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypowiadać, wysławiać

 (1.2) wychwalać, wielbić, uwielbiać, sławić

Wiktionary


słowińcy

hi­sto­rycz­na grupa et­no­gra­ficz­na spo­krew­nio­na z Ka­szu­ba­mi


SJP.pl

Sło­wiń­cy (kasz. "Słowińcë") lub Ka­szu­bi Na­dłeb­scy – hi­sto­rycz­na grupa et­no­gra­ficz­na, bę­dą­ca w isto­cie odła­mem lud­no­ści ka­szub­skiej, za­miesz­ku­ją­cej do lat po dru­giej woj­nie świa­to­wej te­re­ny nad je­zio­ra­mi Gard­no i Łeb­sko (pół­noc­no-za­chod­nia część wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go). Po­słu­gi­wa­li się oni gwarą sło­wiń­ską, wcho­dzą­cą w skład dia­lek­tu pół­noc­no­ka­szub­skie­go ję­zy­ka ka­szub­skie­go. W uksz­tał­to­wa­niu wyz­na­nio­wym Sło­wiń­ców wy­raź­ną więk­szość sta­no­wi­li lu­te­ra­nie.

Wikipedia


słowiński

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Sło­wiń­ców, po­cho­dzą­cy od Sło­wiń­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język Sło­wiń­ców

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Sło­wiń­ski – puł­kow­nik, pro­fe­sor nauk me­dycz­nych
  • Lech Sło­wiń­ski – pro­fe­sor fi­lo­lo­gii pol­skiej
  • Paweł Sło­wiń­ski – za­wod­nik Muay Thai i K-1
  • Roman Sło­wiń­ski – pro­fe­sor, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny, in­ży­nier au­to­ma­ty­ki, ro­bo­ty­ki oraz in­for­ma­ty­ki
  • Zenon Sło­wiń­ski – dzia­łacz pań­stwo­wy i in­ży­nier, wi­ce­mi­ni­ster hut­nict­wa
  • Sło­wiń­ski Park Na­ro­do­wy
  • język sło­wiń­ski

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Babka Anie­li mó­wi­ła głów­nie po sło­wiń­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvʲĩj̃sʲci, AS: su̯ovʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


słownictwo

zasób słów jakim po­słu­gu­je się dana osoba, bądź grupa osób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. zasób słów skła­da­ją­cych się na jakiś język (lub dia­lekt, gwarę); ogół wy­ra­zów

 (1.2) ter­mi­ny okre­śla­ją­ce jakąś spe­cjal­ność; zbiór wy­ra­zów uży­wa­nych przez da­ne­go czło­wie­ka, śro­do­wi­sko lub w danym re­gio­nie

Wiktionary

Słow­nict­wo, ina­czej lek­sy­ka – ogół wy­ra­zów da­ne­go ję­zy­ka; po­je­dyn­cza war­stwa lek­sy­kal­na (np. słow­nict­wo ne­u­tral­ne, książ­ko­we, ek­spre­syw­ne itp.) lub zasób wy­ra­zów wła­ści­wych dla da­ne­go au­to­ra lub ut­wo­ru. Wy­ra­zy służą do na­zy­wa­nia ele­men­tów rze­czy­wi­sto­ści (ich cech oraz re­la­cji mię­dzy nimi), sta­nów wew­nętrz­nych czło­wie­ka oraz sta­nów ek­spre­syw­nych (uczuć, emo­cji itp.).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: swɔvʲˈɲit͡stfɔ, AS: su̯ovʹńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słówko n., słowo n., słownik m., słowniczek m., słowność ż.

 przym. słowny, dosłowny, słownikarski

 czas. wysłowić, słowić

 przysł. słownie, bezsłownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leksyk, leksyka, słownik

Wiktionary


słowniczek

zdrob­nie­nie od: słow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: słow­nik

 (1.2) mały dwu­ję­zycz­ny słow­nik, w kie­szon­ko­wym wy­da­niu, za­wie­ra­ją­cy pod­sta­wo­we słow­nict­wo

 (1.3) pot. ze­szyt, no­tat­ki słu­żą­ce do gro­ma­dze­nia słó­wek w trak­cie nauki ję­zy­ka ob­ce­go

 (1.4) krót­ka lista słow­nict­wa z ja­kiejś dzie­dzi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­cha­niut­ki, weź ten pię­cio­to­mo­wy słow­ni­czek i odłóż mi go na górną pó­łecz­kę.

 (1.1) Oj ubo­żuch­ny masz słow­ni­czek ki­bol­ku, ubo­żuch­ny.

 (1.2) Jak je­dziesz do Nie­miec do ro­bo­ty, weź ze sobą słow­ni­czek i roz­mów­ki.

 (1.3) Nasza an­glist­ka ma hopla na punk­cie sy­ste­ma­tycz­no­ści i na każ­dej lek­cji spraw­dza słow­nicz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔvʲˈɲit͡ʃɛk, AS: su̯ovʹńiček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownikarz mos., słownik mrz., słownictwo n., słowo n., słówko n., słowność ż.

 przym. słownikowy

 przysł. słownie, bezsłownie

Wiktionary


słownie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) po­przez wy­po­wiedź

 (1.2) za­pi­su­jąc za po­mo­cą słów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pier­wia­stek sre­bro ma licz­bę ato­mo­wą 47 (słow­nie: czter­dzie­ści sie­dem).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownikarz mos., słowo n., słówko n., słownik m., słowniczek m., słownictwo n., słowność ż.

 przym. słowny, przysłowny

 partyk. słowem

 przysł. bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ustnie, werbalnie

Wiktionary


słowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słow­ny


SJP.pl


słownik

1. zbiór wy­ra­zów uło­żo­nych i opra­co­wa­nych we­dług pew­nej za­sa­dy, zwy­kle ob­ja­śnia­nych pod wzglę­dem zna­cze­nio­wym;
2. in­dy­wi­du­al­ny zasób wy­ra­zów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zbiór słów, pojęć z pew­nej dzie­dzi­ny, wszyst­kich lub do­bra­nych wg ja­kiejś me­to­dy, wraz z ich skró­to­wy­mi opi­sa­mi;

 (1.2) spis słów z tłu­ma­cze­nia­mi na inny język

 (1.3) zasób słow­nict­wa: in­dy­wi­du­al­ny ja­kiejś osoby lub pew­nej zbio­ro­wo­ści

Wiktionary

Słow­nik – wy­daw­nict­wo opi­su­ją­ce słow­nict­wo da­ne­go ję­zy­ka (lub jego część) bądź ze­sta­wia­ją­ce ze sobą słow­nict­wo dwóch lub wię­cej ję­zy­ków. Słow­nik two­rzy zbiór de­fi­ni­cji słów lub wy­ra­żeń uło­żo­nych i opra­co­wa­nych we­dług okre­ślo­nej za­sa­dy. Struk­tu­ra słow­ni­ka dzie­li się na ar­ty­ku­ły ha­sło­we uło­żo­ne w po­rząd­ku al­fa­be­tycz­nym, rza­dziej te­ma­tycz­nym lub gnia­zdo­wym (w opar­ciu o wspól­ne gnia­zda ety­mo­lo­gicz­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten słow­nik stara się oma­wiać wszyst­kie aspek­ty słów.

 (1.3) Uczeń przy­cho­dzi do szko­ły z ubo­gim słow­ni­kiem, a wy­cho­dzi z bo­ga­tym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔvʲɲik, AS: su̯ovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownictwo n., słowo n., słówko n., słownikarz mos., słownikarka ż., słownikarstwo n.

:: zdrobn. słowniczek m.

 przym. słownikowy, słownikarski

 przysł. słownie, bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przest. dykcjonarz, glosariusz, wokabularz; daw. mównik, mownik

 (1.3) słownictwo, leksyka

Wiktionary


słownikarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. spe­cja­list­ka ukła­da­ją­ca słow­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownik mrz., słownikarz mos.

 przym. słownikarski

 przysł. bezsłownie

Wiktionary


słownikarnia

prze­sta­rza­le: re­dak­cja, w któ­rej opra­co­wu­je się słow­nik


SJP.pl


słownikarski

1. do­ty­czą­cy słow­ni­ków, wy­ra­zów;
2. do­ty­czą­cy słow­ni­kar­stwa, słow­ni­ka­rza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z słow­ni­kar­stwem, do­ty­czą­cy słow­ni­ka­rzy lub słow­ni­kar­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowo n., słówko n., słowność ż., słownictwo n., słownikarstwo n., słownikarz mos., słownikarka ż., słownik mrz., słownikowość ż.

 przysł. bezsłownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leksykograficzny

Wiktionary


słownikarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. zob. lek­sy­ko­gra­fia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownik mrz., słownikarz mos., słowność ż.

 przym. słownikarski

 przysł. bezsłownie

Wiktionary


słownikarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. spe­cja­li­sta ukła­da­ją­cy słow­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz szef ucho­dzi za jed­ne­go z naj­lep­szych słow­ni­ka­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownikarstwo n., słownik mrz., słowniczek m., słowność ż., słowo n., słówko n.

:: fż. słownikarka ż.

 przym. słownikarski, słowny, pozasłowny

 przysł. słownie, bezsłownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leksykograf

Wiktionary


słownikowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. cecha tego, co słow­ni­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słownikowy, słownikarski

 rzecz. słowność ż.

Wiktionary


słownikowy

przy­miot­nik od: słow­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy słow­ni­ka, wła­ści­wy słow­ni­ko­wi

 (1.2) do­ty­czą­cy słow­nict­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔvʲɲiˈkɔvɨ, AS: su̯ovʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowo n., słowniczek mrz., słownik mrz., słownikowość ż., słowność ż.

 przysł. bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) leksykalny

Wiktionary


słowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tych, któ­rzy są słow­ni, do­trzy­mu­ją­cy da­ne­go słowa, zło­żo­nej obiet­ni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Go­to­wość znacz­nej czę­ści spo­łe­czeń­stwa do wy­bo­ru na urząd głowy pań­stwa czło­wie­ka, co do któ­re­go praw­do­mów­no­ści i słow­no­ści ma się za­sad­ni­cze wąt­pli­wo­ści, wska­zu­je na wi­docz­ną nie tylko w Pol­sce eroz­ję zna­cze­nia war­to­ści mo­ral­nych, nieg­dyś wa­żą­cych na oce­nie po­li­ty­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słówko n., słowo n., słownik m., słowniczek m., słownikarstwo n., słownikarnia ż., słownikarz m., słownikowość ż., słownictwo n.

 przym. słowny, słownikowy, słownikarski

 przysł. słownikowo, słownie, bezsłownie

Wiktionary


słowny

1. wy­ra­żo­ny mową, ustny;
2. do­trzy­mu­ją­cy słowa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­żo­ny za po­mo­cą słów

 (1.2) do­trzy­mu­ją­cy obiet­ni­cy, słowa, nie­rzu­ca­ją­cy słów na wiatr

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na świę­tach dio­ni­zyj­skich, za­rów­no kra­jo­wych, jak i lo­kal­nych, po­ja­wił się teatr - z całym roz­ma­chem dra­ma­tu i po­e­tyc­ką roz­ma­i­to­ścią: ta­necz­ną, mu­zycz­ną, słow­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔvnɨ, AS: su̯ovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownikarz mos., słowo n., słówko n., słownictwo n., słowność ż.

 przysł. słownie, bezsłownie

 przym. przysłowny

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) werbalny

 (1.2) rzetelny

Wiktionary


słowo

1. ciąg gło­sek, liter sta­no­wią­cy względ­nie sa­mo­dziel­ny ele­ment ję­zy­ka, któ­re­mu przy­po­rząd­ko­wa­ne są okre­ślo­ne zna­cze­nie i funk­cja skład­nio­wa; wyraz;
2. wy­po­wia­da­nie się słow­ne lub na pi­śmie; mowa, język;
3. obiet­ni­ca;
4. prze­sta­rza­łe: cza­sow­nik; * forma na­rzęd­ni­ka l.mn. "słowy" moż­li­wa tylko w wy­ra­że­niu "in­ny­mi słowy" - ina­czej mó­wiąc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. wy­róż­nio­na fo­ne­tycz­nie lub gra­ficz­nie część wy­po­wie­dzi skła­da­ją­ca się z jed­ne­go lub wię­cej mor­fe­mów, wy­ra­ża­ją­ca pewną niez­mien­ną treść w danym ję­zy­ku;

 (1.2) obiet­ni­ca, przy­rze­cze­nie

 (1.3) daw. cza­sow­nik

Wiktionary

Słowo – ele­men­tar­na część mowy. Jego pi­sa­nym od­po­wied­ni­kiem jest wyraz. Za po­mo­cą słów okre­śla się wszel­kie po­ję­cia, np. obiekt lub klasę obiek­tów rze­czy­wi­stych i po­ję­cia ab­strak­cyj­ne. Zna­cze­nia słów czło­wiek poz­na­je stop­nio­wo, roz­po­czy­na­jąc od nie­mow­lęct­wa. Wy­mia­na słów wiąże się z prze­ka­zy­wa­niem emo­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Wi­ki­słow­ni­ku sta­ra­my się omó­wić wszyst­kie słowa.

 (1.1) Mądre słowa sycą mózg.

 (1.2) Daj mi słowo, że jutro w końcu to zro­bisz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔvɔ, AS: su̯ovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownikarz mos., słowność ż., słownictwo n., słownik mrz., słowniczek mrz., posłowie n., słowa lm nm.

 czas. słowić, wysławiać ndk., wysłowić dk., wysłowić się dk.

 przym. słowny, słownikowy, odsłowny, słownikarski, przysłowny

 przysł. słownie, bezsłownie

 partyk. słowem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyraz

Wiktionary


słowoforma

forma flek­syj­na wy­ra­zu


SJP.pl


słowolejstwo

nad­miar słów, roz­wo­dze­nie się; wie­lo­sło­wie, wo­do­lej­stwo


SJP.pl


słoworód

prze­sta­rza­le: po­cho­dze­nie wy­ra­zów, ety­mo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. przest. ety­mo­lo­gia, po­cho­dze­nie wy­ra­zów

Wiktionary


słowotok

be­zład­ne, szyb­kie wy­po­wia­da­nie słów wy­stę­pu­ją­ce w niek­tó­rych za­bu­rze­niach psy­chicz­nych; lo­go­rea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. za­bu­rze­nie w ko­mu­ni­ka­cji ob­ja­wia­ją­ce się be­zład­ną, szyb­ką mową;

 (1.2) pot. pejor. wy­po­wiedź rozw­le­kła, emo­cjo­nal­na i po­zba­wio­na głęb­szej tre­ści

Wiktionary

Sło­wo­tok (z gr. lo­go­rea, "λόγος" 'słowo' i "ῥέω" 'prąd') – za­bu­rze­nie w ko­mu­ni­ka­cji ob­ja­wia­ją­ce się be­zład­ną, szyb­ką mową. Cza­sa­mi kla­sy­fi­ko­wa­ny jako cho­ro­ba psy­chicz­na, ob­ja­wia­ją­ca się be­zład­ną, nie­spój­ną ga­dat­li­wo­ścią. Sło­wo­tok jest obec­ny w za­bu­rze­niach psy­chia­trycz­nych i ne­u­ro­lo­gicz­nych m.in. w afaz­ji, lez­jach kory mózgu w ob­sza­rze wzgó­rza, ma­niach i zaz­wy­czaj w schi­zo­fre­nii ka­ta­to­nicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W spe­cja­li­stycz­nym ję­zy­ku me­dycz­nym sło­wo­tok jest za­wsze ob­ja­wem cho­ro­by psy­chicz­nej lub ne­u­ro­lo­gicz­nej.

 (1.2) I w me­diach, i w in­ter­ne­cie słowo znaw­cy te­ma­tu tu­dzież mędr­ca zna­czy tyle samo, co beł­kot lub sło­wo­tok dy­le­tan­ta i męt­nia­ka, a czę­sto męt­niak za­ga­da, prze­ga­da i pod­su­mu­je mówcę tre­ści­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔˈvɔtɔk, AS: su̯ovotok

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) logorea

Wiktionary


słowotwórca

twór­ca no­wych słów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie sło­wot­wór­stwa

 (1.2) rzad. twór­ca no­wych słów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) In­wen­cja sa­moz­wań­czych sło­wot­wór­ców za­trud­nio­nych w dzia­łach re­kla­my i mar­ke­tin­gu roz­ma­i­tych firm w wy­my­śla­niu nazw bywa prze­o­grom­na…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowotwórstwo n.

 przym. słowotwórczy

 przysł. słowotwórczo

Wiktionary


słowotwórczość

two­rze­nie wy­ra­zów


SJP.pl


słowotwórczy

do­ty­czą­cy sło­wot­wór­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do sło­wot­wór­stwa, do­ty­czą­cy bu­do­wy słów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­że­nie jako me­to­da sło­wot­wór­cza od­gry­wa­ła w ję­zy­ku dol­no­łu­życ­kim po­drzęd­ną rolę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔvɔˈtfurt͡ʃɨ, AS: su̯ovotfurčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowotwórstwo n., słowotwórca mos.

 przysł. słowotwórczo

 czas. słowić

Wiktionary


słowotwórczyni

ko­bie­ta two­rzą­ca słowa


SJP.pl


słowotwórstwo

1. nauka o bu­do­wie i two­rze­niu wy­ra­zów;
2. rzad­ko: two­rze­nie wy­ra­zów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. nauka o bu­do­wie i two­rze­niu wy­ra­zów

 (1.2) rzad. two­rze­nie wy­ra­zów

Wiktionary

Sło­wot­wór­stwo – dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się spo­so­ba­mi pow­sta­wa­nia no­wych wy­ra­zów w ję­zy­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sło­wot­wór­stwo mamy po to, aby z jego do­bro­dziej­stwa ko­rzy­stać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswɔvɔˈtfurstfɔ, AS: su̯ovotfurstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słowotwórca mos., słowotwórczość ż.

 przym. słowotwórczy

 przysł. słowotwórczo

 czas. słowić

Wiktionary


słoń

1. naj­więk­szy ro­śli­no­żer­ny ssak lą­do­wy z rzędu trą­bow­ców;
2. prze­no­śnie o czło­wie­ku oty­łym, ocię­ża­łym, niez­grab­nie po­ru­sza­ją­cym się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. duży, ro­śli­no­żer­ny ssak lą­do­wy z chwyt­ną trąbą

 (1.2) sa­miec sło­nia (1.1)

 (1.3) pot. grub. ktoś bar­dzo duży, gruby

 (1.4) gwara. prze­stęp­cza spraw­ca ro­zbo­ju

 (1.5) gwara. wojsk. maska prze­ciw­ga­zo­wa z długą rurą

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp., rozk. od: sło­nić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • słoń – nazwa trzech ga­tun­ków zwie­rząt z ro­dza­ju Lo­xo­don­ta i Elep­has ro­dzi­ny sło­nio­wa­tych
  • słoń – po­pu­lar­ne okre­śle­nie maski prze­ciw­ga­zo­wej Bss-Mo-4u
  • Słoń – film w re­ży­se­rii Gusa Van Santa z 2003 przed­sta­wia­ją­cy ma­sa­krę w Co­lum­bi­ne High Scho­ol
  • Słoń – film w re­ży­se­rii Ka­mi­la Kraw­czyc­kie­go z 2022
  • Słoń – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Słoń – pol­ski raper
  • Słoń – skała na Wiel­kim Gro­chow­cu w Ry­czo­wie
  • Słoń – skała w miej­sco­wo­ści Łu­to­wiec
  • Słoń (arab. Al-Fil) – 105. sura Ko­ra­nu
  • Słoń – sym­bol ame­ry­kań­skiej Par­tii Re­pu­bli­kań­skiej
  • mi­run­ga – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny fo­ko­wa­tych zwy­cza­jo­wo zwa­nych też sło­nia­mi mor­ski­mi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na fo­to­sa­fa­ri w Kenii po­dzi­wia­li­śmy stado słoni.

 (1.2) W prze­ci­wień­stwie do samic, do­ro­słe sło­nie pro­wa­dzą sa­mot­ni­czy tryb życia.

 (1.3) W kinie usiadł prze­de mną jakiś słoń i nie wi­dzia­łem ekra­nu.

 (1.5) Dziś do­wód­ca kazał nam ćwi­czyć na po­li­go­nie w sło­niach i peł­nym opo­rzą­dze­niu.

 (2.1) Ta­de­u­szu, nie słoń mi słoń­ca, chcę się opa­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɔ̃ɲ, AS: su̯õń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słoniowacizna ż., słoniowate lm nm., słoniówka ż., słoniowatość ż., słoniarnia ż.

:: zdrobn. słoniątko n., słonik m., słoniczek m.

:: zgrub. słonisko n.

:: fż. słonica ż.

 przym. słoniowy, słoniowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śrpol. elefant

Wiktionary


słońce

1. cen­tral­ne ciało Ukła­du Sło­necz­ne­go; Słoń­ce;
2. świa­tło sło­necz­ne;
3. pie­szczot­li­wie: osoba uko­cha­na lub bar­dzo lu­bia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) Słoń­ce wi­dzia­ne jako tar­cza na nie­bie

 (1.2) astr. głów­na gwia­zda w ukła­dzie pla­ne­tar­nym, źró­dło świa­tła i cie­pła po­ja­wia­ją­ce się na nie­bie

 (1.3) wy­stę­pu­ją­cy w wielu wa­rian­tach sym­bol o okrą­głym kształ­cie i pro­mie­ni­stych li­niach

 (1.4) przen. świa­tło wy­sy­ła­ne przez słoń­ce (1.1); blask sło­necz­ny

 (1.5) przen. pie­szczot­li­wie o oso­bie

Wiktionary

Słoń­ce (łac. "Sol", gr. "Ἥλιος", trb. "Hḗlios"; sym­bol:) – gwia­zda cen­tral­na Ukła­du Sło­necz­ne­go, wokół któ­rej or­bi­tu­je Zie­mia, inne pla­ne­ty tego ukła­du, pla­ne­ty kar­ło­wa­te oraz małe ciała Ukła­du Sło­necz­ne­go. Słoń­ce skła­da się z go­rą­cej plaz­my utrzy­my­wa­nej przez gra­wi­ta­cję i kształ­to­wa­nej przez pole ma­gne­tycz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słoń­ce sym­bo­li­zu­je świa­tło, ogień, nie­skoń­czo­ność oraz źró­dło ener­gii i mocy ży­cio­wej.

 (1.1) Chyba bę­dzie padał deszcz, bo słoń­ce skry­ło się za czar­ny­mi chmu­ra­mi.

 (1.2) Ga­lak­ty­ka skła­da się z mi­liar­dów słońc.

 (1.4) Kot wy­grze­wał się na słoń­cu.

 (1.5) Przy­tul mnie, moje słoń­ce!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɔ̃j̃nt͡sɛ, AS: su̯õĩ ̯nce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słońce n., słoneczność ż., słonecznik m., słonecznica ż., słonecznice nmos., nasłonecznienie n.

:: zdrobn. słonko n., słoneczko n., słoneńko n.

 czas. słonecznić się ndk., nasłonecznić dk., nasłonecznić się dk.

 przym. słoneczny, nasłoneczny, przeciwsłoneczny, słońcowy, słonecznikowy, podsłoneczny

 przysł. słonecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. słonko, słoneczko

 (1.4) zdrobn. słonko, słoneczko

 (1.5) zdrobn. słonko, słoneczko

Wiktionary


słończewo

Słoń­cze­wo (nazwa obocz­na: Słon­cze­wo) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Gzy. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


słońcówka

słoń­ców­ka sów­ków­ka - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny bu­jan­ko­wa­tych


SJP.pl

Słoń­ców­ka ("Villa") – ro­dzaj mu­chó­wek z ro­dzi­ny bu­jan­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny Exo­pro­so­pi­nae. Kos­mo­po­li­tycz­ny. Larwy są pa­so­ży­ta­mi gą­sie­nic mo­ty­li noc­nych, a rza­dziej larw chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych.

Wikipedia


słońsk

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Słońsk ( Son­nen­burg) – wieś gmin­na o cha­rak­te­rze miej­skim w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, sie­dzi­ba gminy Słońsk. Daw­niej mia­sto; uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1341 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ny w 1945 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wikipedia


słoński

→ Słońsk


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­sław Słoń­ski – pol­ski poeta, pu­bli­cy­sta, na­u­czy­ciel, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Ed­ward Słoń­ski – pol­ski poeta i pi­sarz
  • Ka­zi­mierz Ber­na­czyk-Słoń­ski – pol­ski żoł­nierz, ci­cho­ciem­ny
  • Sta­ni­sław Słoń­ski – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca, sla­wi­sta

Wikipedia

Patrz:

Słońsk

słońszczanin

miesz­ka­niec Słoń­ska (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


słońszczanka

miesz­kan­ka Słoń­ska (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


słońszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słony; bar­dziej słony


SJP.pl


słubice

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Słu­bi­ce (do 1945 Frank­furt (Oder)-Damm­vor­stadt) – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu słu­bic­kie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Słu­bi­ce, w obrę­bie Lu­bu­skie­go Prze­ło­mu Odry, nad rzeką Odrą.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2024 r. Słu­bi­ce li­czy­ły 16 090 miesz­kań­ców, zaś wraz z Frank­fur­tem nad Odrą, któ­re­go część sta­no­wi­ły do 1945, two­rzą aglo­me­ra­cję trans­gra­nicz­ną li­czą­cą ok.

Wikipedia


słubicki

przy­miot­nik od: Słu­bi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Słu­bi­ca­mi, do­ty­czą­cy Słu­bic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słubice nmos.

Wiktionary


słubiczanin

miesz­ka­niec Słu­bic


SJP.pl


słubiczanka

miesz­kan­ka Słu­bic


SJP.pl


słuch

zmysł od­po­wia­da­ją­cy za od­bie­ra­nie wra­żeń dźwię­ko­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jeden ze zmy­słów, który od­bie­ra dźwię­ki;

 (1.2) muz. umie­jęt­ność roz­róż­nia­nia wy­so­ko­ści dźwię­ków

 (1.3) środ. łow. ucho za­ją­ca, kró­li­ka, także dzika

Wiktionary

Słuch – zmysł umoż­li­wia­ją­cy od­bie­ra­nie (per­cep­cję) fal dźwię­ko­wych. Na­rzą­dy słu­chu na­zy­wa się usza­mi. Słuch jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny przez or­ga­niz­my żywe do ko­mu­ni­ka­cji oraz roz­poz­na­wa­nia oto­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jasio ma kiep­ski słuch.

 (1.3) Sza­rak czuj­nie po­sta­wił słu­chy, gotów do uciecz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swux, AS: su̯uχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuchanka ż., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n., odsłuch m., podsłuch m., słyszenie n., osłuchiwanie n., słuchy lm.

 czas. słuchać ndk., słyszeć ndk., osłuchiwać ndk.

 przym. słuchowy, słyszalny, osłuchowy

 przysł. słuchowo

Wiktionary


słuchacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która słu­cha kogoś lub cze­goś

 (1.2) osoba, która uczę­szcza na wyż­szą uczel­nię, kursy itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osoba przy­słu­chu­ją­ca się
    • ra­dio­słu­chacz (po­wią­za­ne: słu­chal­ność)
  • osoba uczę­szcza­ją­ca na wyż­szą uczel­nię, na stu­dium, kursy itp.
    • wolny słu­chacz
  • Słu­chacz – osada ko­ciew­ska w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Smę­to­wo Gra­nicz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­stęp śpie­wa­ka wzbu­dził za­chwyt słu­cha­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuch m., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n.

:: fż. słuchaczka ż.

 przym. słuchowy

 przysł. słuchowo

 czas. słuchać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) student

Wiktionary


słuchaczka

→ słu­chacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rad. muz. ko­bie­ta, która słu­cha kogoś lub cze­goś

 (1.2) stud. ko­bie­ta, która uczę­szcza na wyż­szą uczel­nię, kursy itp.

Wiktionary

Patrz:

słuchacz

Przykłady

 (1.1) Wy­stęp przy­stoj­ne­go śpie­wa­ka wzbu­dził za­chwyt słu­cha­czek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuch m., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n.

:: fm. słuchacz m.

 przym. słuchowy

 przysł. słuchowo

 czas. słuchać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) studentka

Wiktionary


słuchaj

zwrot uży­wa­ny w celu pod­kre­śle­nia tego, co chce się po­wie­dzieć; po­słu­chaj


SJP.pl

Słu­chaj – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń. Wraz z wsia­mi Skępsk i Pa­sie­ka na­le­ży do so­łect­wa Skępsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


słuchalnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. au­dy­to­rium

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈxalʲɲa, AS: su̯uχalʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuchacz, słuchanie

 czas. słuchać

Wiktionary


słuchalnica

daw­niej: kon­fe­sjo­nał; spo­wied­ni­ca


SJP.pl


słuchalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) udział danej sta­cji ra­dio­wej w cza­sie słu­cha­nia radia w ja­kiejś po­pu­la­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Eska no­tu­je naj­więk­szy wzrost słu­chal­no­ści wśród sieci ra­dio­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuchanie n.

 czas. słuchać

Wiktionary


słuchalny

da­ją­cy się słu­chać


SJP.pl


słucham

1. forma uży­wa­na przy od­bie­ra­niu te­le­fo­nu;
2. forma de­kla­ru­ją­ca chęć wy­słu­cha­nia innej osoby;
3. forma de­kla­ru­ją­ca go­to­wość wy­ko­na­nia ja­kie­goś za­da­nia


SJP.pl


słuchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|słu­chać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈxãɲɛ, AS: su̯uχãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słuchać ndk., osłuchiwać

 rzecz. słuchanka ż., słuch m., słuchowisko n., słuchalnia ż., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchalność ż.

 przym. słuchowy

Wiktionary


słuchanka

po­tocz­nie:1. na­gra­nie do nauki ro­zu­mie­nia ze słu­chu;
2. treść dźwię­ko­wa do słu­cha­nia, np. słu­cho­wi­sko, au­dy­cja, pod­cast


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. na­gra­nie dźwię­ko­we przez­na­czo­ne do celów edu­ka­cyj­nych, naj­czę­ściej ćwi­czą­ce lub spraw­dza­ją­ce ro­zu­mie­nie ze słu­chu ję­zy­ka mó­wio­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słu­chan­ka była bar­dzo pro­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuch mrz., słuchanie n.

 przym. słuchowy

 czas. słuchać ndk., posłuchać dk.

Wiktionary


słuchaweczka

zdrob­nie­nie od: słu­chaw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: słu­chaw­ka

Wiktionary


słuchawka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment lub ca­łość urzą­dzeń emi­tu­ją­cych dźwię­ki, np. apa­ra­tu te­le­fo­nicz­ne­go, radia, umoż­li­wia­ją­ca słu­cha­nie;

 (1.2) med. przy­rząd dia­gno­stycz­ny słu­żą­cy do osłu­chi­wa­nia cho­re­go;

 (1.3) środ. więz. zwy­kle w lm. ucho

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odło­ży­wszy słu­chaw­kę za­ko­mu­ni­ko­wał mi­lio­ne­ro­wi za­sły­sza­ną wia­do­mość (…)

 (1.2) Ów stary przy­siadł się, a ra­czej przy­ło­żył do Se­we­ry­na, roz­piął na nim przy­o­dzie­wek i przez słu­chaw­kę po­czął badać płuca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈxafka, AS: su̯uχafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuch m., słuchawki nmos., słuchacz m., słuchaczka ż.

 przym. słuchowy, słuchawkowy

 czas. słuchać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stetoskop, fonendoskop

Wiktionary


słuchawki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) techn. ze­staw gło­śni­ków słu­żą­cy do in­dy­wi­du­al­ne­go od­bio­ru dźwię­ku, naj­czę­ściej umie­szcza­ny w bez­poś­red­niej bli­sko­ści ucha, a nawet wew­nątrz ucha

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp.; M., B. i W. lm. od: słu­chaw­ka

Wiktionary

Słu­chaw­ka – przet­wor­nik elek­tro­a­ku­stycz­ny ma­ją­cy za za­da­nie przeksz­tał­ce­nie sy­gna­łu elek­trycz­ne­go w sły­szal­ną falę dźwię­ko­wą, po­dob­nie jak czyni to gło­śnik; od gło­śni­ka jed­nak odróż­nia ją spo­sób, w jaki jest wy­ko­rzy­sty­wa­na: słu­chaw­ka służy do in­dy­wi­du­al­ne­go od­bio­ru dźwię­ku, naj­czę­ściej umie­szcza się ją w bez­poś­red­niej bli­sko­ści ludz­kie­go ucha, a nawet w jego prze­wo­dzie słu­cho­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec sie­dział w swoim kącie i na uszach miał słu­chaw­ki „Ton­si­lu”, po­ma­ga­ją­ce przy dy­skret­nym oglą­da­niu te­le­wiz­ji. Tym razem jed­nak słu­ży­ły mu one jako osło­na prze­ciwdź­wię­ko­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈxafʲci, AS: su̯uχafʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 zob. słuchawka.

Wiktionary


słuchawkowy

przy­miot­nik od: słu­chaw­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze słu­chaw­ką, do­ty­czą­cy słu­chaw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do gier naj­lep­szy bę­dzie ze­staw słu­chaw­ko­wy ste­reo z mi­kro­fo­nem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuchawka ż.

 czas. słuchać ndk.

Wiktionary


słuchać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­słu­chać)

 (1.1) od­bie­rać dźwięk za poś­red­nict­wem na­rzą­du słu­chu

 (1.2) świa­do­mie od­bie­rać czy­jąś mowę

 (1.3) być po­słusz­nym

forma uży­wa­na w funk­cji za­im­ka py­ta­ją­ce­go

 (2.1) Słu­cham? → proś­ba o pow­tó­rze­nie py­ta­nia

 (2.2) Słu­cham? → forma wy­ra­że­nia zdzi­wie­nia na nie­do­rzecz­ną proś­bę lub obraź­li­we py­ta­nie

 (2.3) Słu­cham? → forma uży­wa­na przy od­bie­ra­niu te­le­fo­nu, do­mo­fo­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adam lubi słu­chać śpie­wu pta­ków.

 (1.2) Nie mam ocho­ty słu­chać tych bred­ni!

 (1.3) Grzecz­ne dzie­ci słu­cha­ją ro­dzi­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuxat͡ɕ, AS: su̯uχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odsłuch mrz., słuch m., słuchy nmos., słuchawka ż., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchowisko n., słuchalnia ż., słuchalność ż., słuchanie n., słuchanka ż.

 czas. słyszeć, posłuchać, nasłuchiwać

 przym. słuchowy, słyszalny, słuchawkowy, osłuchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.3) halo

Wiktionary


słuchiwać

słu­chać cze­goś re­gu­lar­nie lub z przer­wa­mi


SJP.pl


słuchobus

au­to­bus umoż­li­wia­ją­cy prze­pro­wa­dze­nie bez­płat­ne­go ba­da­nia słu­chu


SJP.pl


słuchocin

Słu­cho­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Gręb­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Matki Bożej Kró­lo­wej Ko­ro­ny Pol­skiej w Kop­ciach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


słuchowiec

czło­wiek po­sia­da­ją­cy dobrą pa­mięć słu­cho­wą


SJP.pl


słuchowisko

ra­dio­słu­cho­wi­sko (rzad­ko), dźwię­ko­wi­sko (rzad­ko);
1. utwór li­te­rac­ki (ko­me­dia lub dra­mat) na­pi­sa­ny spe­cjal­nie lub przy­sto­so­wa­ny na po­trze­by radia;
2. ga­tu­nek ra­dio­wej dra­ma­tur­gii obej­mu­ją­cy takie ut­wo­ry;
3. au­dy­cja ra­dio­wa, w cza­sie któ­rej na­da­wa­ne są takie ut­wo­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dra­mat ra­dio­wy, forma ope­ru­ją­ca spe­cy­ficz­nie ra­dio­wy­mi środ­ka­mi wy­ra­zu: dia­lo­giem, efek­ta­mi aku­stycz­ny­mi, mu­zy­ką itp.; także: au­dy­cja ra­dio­wa, w cza­sie któ­rej na­da­wa­ny jest utwór dra­ma­tycz­ny;

Wiktionary

Słu­cho­wi­sko (rza­dziej "ra­dio­słu­cho­wi­sko" lub "dźwię­ko­wi­sko") – pod­sta­wo­wa ar­ty­stycz­na, li­te­rac­ka forma, któ­rej two­rzy­wem jest wy­łącz­nie dźwięk: głos ludz­ki, efek­ty aku­stycz­ne i mu­zy­ka. Tra­dy­cyj­nie tek­sty słu­cho­wisk miały po­stać zbli­żo­ną do dra­ma­tu te­a­tral­ne­go, obec­nie, po­przez wpro­wa­dze­nie nar­ra­to­ra, po­ja­wia­ją się rów­nież formy epic­kie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj na trój­ce było cie­ka­we słu­cho­wi­sko dla dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌswuxɔˈvʲiskɔ, AS: su̯uχovʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słuchać

 rzecz. słuchacz m., słuchaczka ż., słuch m., słuchanie n.

 przym. słuchowy, słuchowiskowy

Wiktionary


słuchowiskowy

przy­miot­nik od: słu­cho­wi­sko


SJP.pl


słuchowo-wzrokowy

rów­no­cze­śnie sły­szal­ny i wi­dzial­ny; au­dio­wi­zu­al­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. au­dio­wi­zu­al­ny.

Wiktionary


słuchowy

przy­miot­nik od: słuch


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy na­rzą­du słu­chu, bę­dą­cy jego ele­men­tem

 (1.2) do­ty­czą­cy sły­sze­nia, funk­cji na­rzą­du słu­chu, od­bie­ra­ny za po­mo­cą słu­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trąb­ka słu­cho­wa służy do wy­rów­ny­wa­nia ci­śnień po obu stro­nach błony bę­ben­ko­wej.

 (1.2) Nie­na­wi­dzę te­stów słu­cho­wych. Nigdy nie wiem z któ­re­go ut­wo­ru po­cho­dzi dany frag­ment.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈxɔvɨ, AS: su̯uχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuchanka ż., słuch m., słuchacz m., słuchaczka ż., słuchanie n., słuchawka ż., słuchowisko n., słuchowiec m.

 przym. słyszalny

 czas. słuchać, słyszeć

 przysł. słuchowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) audytywny, audialny

Wiktionary


słuchy

wia­do­mo­ści prze­ka­zy­wa­ne ust­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. po­gło­ski

 (1.2) łow. uszy za­ją­ca

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słuchać

 rzecz. słuch mrz., słuchacz m.

Wiktionary


słuck

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Słuck ( Слуцк, Слуцк) – mia­sto na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu słuc­kie­go. Leży 105 km na po­łud­nie od Miń­ska, nad rzeką Słucz.

Wikipedia


słucki

1. → Słuck;
2. pas słuc­ki - ozdob­ny ele­ment pol­skie­go stro­ju szla­chec­kie­go no­szo­ny do kon­tu­sza; pas kon­tu­szo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Słuc­kiem, do­ty­czą­cy Słuc­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słuck mrz., Słucz ż.

Wiktionary


słucz

1. wieś w Pol­sce;
2. rzeka na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Ho­ry­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słucz – wieś w Pol­sce, woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Ra­dzi­łów
  • Słucz – dawna gro­ma­da
  • Słucz – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie wo­ło­czy­skim
  • Słucz – rzeka na Ukra­i­nie, do­pływ Ho­ry­nia
  • Słucz – rzeka na Bia­ło­ru­si, do­pływ Pry­pe­ci

Wikipedia

Powiązane:

 przym. słucki

Wiktionary


słuczaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Po­le­sie. wy­pa­dek, przy­pa­dek

Wiktionary


sługa

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca jako osoba zaj­mu­ją­ca się czy­imś domem (m.in. sprzą­ta­ją­ca go) oraz po­słu­ga­mi oso­bi­sty­mi wobec go­spo­da­rzów; słu­żą­ca, go­spo­sia, pomoc do­mo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba, która usłu­gu­je

 (1.2) stpol. dwo­rza­nin

 (1.3) seks. osoba pod­le­gła w ukła­dzie sa­do­ma­so­chi­stycz­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuɡa, AS: su̯uga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służba ż., służący m., służenie n., służebnica ż., służka ż.

:: fż. służąca ż.

 czas. służyć ndk., usługiwać ndk., usłużyć dk., zasłużyć dk., obsłużyć dk.

 przym. usłużny, służebny, służbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służący, pachołek, rab, parobczak

Wiktionary


sługiwać

daw­niej: peł­nić po­słu­gi u kogoś, zaj­mu­jąc się domem, go­spo­dar­stwem itp.; po­słu­gi­wać, usłu­go­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. słu­żyć (przez dłuż­szy czas, od czasu do czasu, okre­so­wo, z przer­wa­mi), speł­nia­jąc po­słu­gi

 (1.2) przest. wojsk. słu­żyć (przez dłuż­szy czas, od czasu do czasu, okre­so­wo, z przer­wa­mi), będąc żoł­nie­rzem

 (1.3) daw. słu­żyć (przez dłuż­szy czas, od czasu do czasu, okre­so­wo, z przer­wa­mi), po­ma­ga­jąc komuś

 (1.4) daw. słu­żyć (przez dłuż­szy czas, od czasu do czasu, okre­so­wo, z przer­wa­mi), za­stę­pu­jąc kogoś

Wiktionary


sługocice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słu­go­ci­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Będ­ków
  • Słu­go­ci­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Ma­zo­wiec­ki

Wikipedia


sługocin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słu­go­cin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Jast­ków
  • Słu­go­cin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Lądek

Wikipedia


sługocinek

Słu­go­ci­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Go­li­na.

Ety­mo­lo­gia nazwy miej­sco­wo­ści wy­wo­dzi się od nazwy włas­nej "Słu­go­ta". We­dług do­ku­men­tów hi­sto­rycz­nych w XIV wieku za­pi­sy­wa­na była jako "Slu­go­czy­no", "Slu­go­czi­no", w XVI wieku "Slu­go­czy­no pan­skye", "Słu­go­czin", w XVII wieku "Słu­go­cin no­bi­lium", "Slu­go­cin Pan­ski", w XVIII wieku "Słu­go­ci­nek", w la­tach "Slu­go­ci­nek", od 1827 "Słu­go­ci­nek". Drugi człon no­bi­lium, Pan­ski oz­na­czał włas­ność szla­chec­ką.

Wikipedia


sługocki

naz­wi­sko


SJP.pl


sługus

po­gard­li­wie: czło­wiek wy­słu­gu­ją­cy się komuś zwy­kle dla włas­nych ko­rzy­ści; fagas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. czło­wiek usłu­gu­ją­cy komuś, zwy­kle dla włas­nych ko­rzy­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuɡus, AS: su̯ugus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sługa m./ż.

 czas. służyć ndk.

Wiktionary


sługuska

→ słu­gus


SJP.pl

Patrz:

sługus

słup

1. pio­no­wy ele­ment kon­struk­cyj­ny bu­dow­li;
2. sto­ją­cy wolno bal lub belka, zwy­kle do za­wie­sze­nia cze­goś, np. słup gra­nicz­ny;
3. war­stwa, smuga cze­goś for­mu­ją­ca się pio­no­wo, np. słup dymu;
4. ciecz wy­peł­nia­ją­ca pio­no­we na­czy­nie, np. słup rtęci;
5. po­stać mi­ne­ra­łu w for­mie pio­no­we­go wie­lo­bo­ku, np. słup soli;
6. po­tocz­nie: osoba lub spół­ka ma­sku­ją­ca nie­le­gal­ne in­te­re­sy innej osoby lub spół­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­so­ki, pio­no­wy ele­ment kon­struk­cyj­ny;

 (1.2) uno­szą­cy się pio­no­wo kłąb dymu lub gazu

 (1.3) zwar­ta, pio­no­wa stru­ga cie­czy

 (1.4) ciecz w rurce przy­rzą­du po­mia­ro­we­go

 (1.5) krysz­tał mi­ne­ra­łu uksz­tał­to­wa­ny w wy­dłu­żo­ną bryłę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. firma (cza­sem też osoba, na którą jest ona za­re­je­stro­wa­na), za­ło­żo­na w celu uwia­ry­god­nie­nia nie­le­gal­nych in­te­re­sów innej spół­ki, np. wy­ko­ny­wa­nia fik­cyj­nych prze­le­wów, za­cią­ga­nia kre­dy­tów itp.

Wiktionary

Słup – ele­ment kon­struk­cyj­ny (może być wolno sto­ją­cy), w po­sta­ci pod­po­ry naj­czę­ściej pio­no­wej. Szcze­gól­nym za­sto­so­wa­niem tego ro­dza­ju pod­pór są słupy te­le­fo­nicz­ne (te­le­gra­ficz­ne) lub słupy ener­ge­tycz­ne. Innym ro­dza­jem są słup­ki dro­go­we albo gra­nicz­ne. Słu­pa­mi na­zy­wa­my rów­nież ele­men­ty pio­no­we kon­struk­cji ra­mo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słup re­kla­mo­wy to słup, na któ­rym znaj­du­ją się re­kla­my.

 (2.1) W Rze­szo­wie i oko­li­cach stwo­rzy­li sieć firm słu­pów – za­re­je­stro­wa­nych na pod­sta­wio­nych ludzi – które brały ma­te­ria­ły od pro­du­cen­tów i hur­tow­ni­ków, de­kla­ru­jąc póź­niej­szą za­pła­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swup, AS: su̯up

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słupnik m., osłupienie n.

:: zdrobn. słupek m.

 czas. osłupieć dk.

 przym. słupowy, przysłupowy, osłupiały

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przest. firmant

Wiktionary


słupca

1. grzbie­to­wa część wy­pra­wio­nej skóry byd­lę­cej lub świń­skiej, uży­wa­na na po­desz­wy; kru­pon;
2. prze­sta­rza­łe: pio­no­wy ele­ment kon­struk­cyj­ny bu­dow­li; słup


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;

Wiktionary

Słup­ca – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, na Rów­ni­nie Wrze­siń­skiej, sie­dzi­ba gminy Słup­ca i po­wia­tu słu­pec­kie­go.

Mia­sto bi­skup­stwa poz­nań­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ło w po­wie­cie pyzdr­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sza­now­ni słup­cza­nie! Za­pra­sza­my do gło­so­wa­nia na pro­jek­ty w ra­mach bu­dże­tu oby­wa­tel­skie­go. Razem dzia­łaj­my dla roz­wo­ju Słup­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słupczanin m., słupczanka ż.

 przym. słupecki

Wiktionary


słupczanin

miesz­ka­niec Słup­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Słup­cy

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Słup­cy, uro­dzo­na w Słup­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sza­now­ni słup­cza­nie! Za­pra­sza­my do gło­so­wa­nia na pro­jek­ty w ra­mach bu­dże­tu oby­wa­tel­skie­go. Razem dzia­łaj­my dla roz­wo­ju Słup­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słupca ż.

:: fż. słupczanka ż.

 przym. słupecki

Wiktionary


słupczanka

miesz­kan­ka Słup­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Słup­cy

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Słup­cy, uro­dzo­na w Słup­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słupca ż.

:: fm. słupczanin m.

 przym. słupecki

Wiktionary


słupczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


słupecki

przy­miot­nik od: Słup­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Słup­cą, do­ty­czą­cy Słup­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Słu­pec­ki – pol­ski logik
  • Ka­zi­mierz Słu­pec­ki – pol­ski woj­sko­wy
  • Le­szek Paweł Słu­pec­ki – pol­ski hi­sto­ryk
  • Sta­ni­sław Słu­pec­ki – pol­ski urzęd­nik
  • Sta­ni­sław Słu­pec­ki – pol­ski woj­sko­wy
  • Zbi­gniew Słu­pec­ki – pol­ski urzęd­nik i se­na­tor
  • De­ka­nat słu­pec­ki – de­ka­nat ar­chi­die­cez­ji gnieź­nień­skiej
  • Ku­rier Słu­pec­ki – ty­god­nik re­gio­nal­ny
  • Po­wiat słu­pec­ki – po­wiat w Pol­sce

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Słupca ż., słupczanin m., słupczanka ż.

Wiktionary


słupeczno

Słu­pecz­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Wy­so­kie.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


słupek

1. zdrob­nie­nie od: słup;
2. żeń­ski organ płcio­wy u ro­ślin okry­to­na­sien­nych;
3. ro­dzaj ob­ca­sa w dam­skich pan­to­flach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: słup

 (1.2) bot. żeń­ski organ płcio­wy u ro­ślin okry­to­na­sien­nych;

 (1.3) ro­dzaj ob­ca­sa w dam­skich pan­to­flach

 (1.4) zool. sta­nię­cie przez niek­tó­re ssaki na tyl­nych ła­pach z wy­pro­sto­wa­nym tu­ło­wiem

 (1.5) sport. bocz­ny ele­ment bram­ki

 (1.6) sport. tra­fie­nie piłką w słu­pek (1.5)

 (1.7) fiz. ciecz w pio­no­wej rurce, np. ter­mo­me­tru

 (1.8) mat. pio­no­wy rząd liczb, zwła­szcza do zsu­mo­wa­nia

 (1.9) ele­ment wzoru w szy­deł­ko­wa­niu

 (1.10) pro­sto­kąt­ny ele­ment wy­kre­su

Wiktionary

Słu­pek, słup­ko­wie (łac. "pi­styl­lum", ang. "pi­stil") – żeń­ski organ płcio­wy w kwie­cie okry­to­na­sien­nych. Zbu­do­wa­ny jest ze zro­śnię­tych ze sobą lub wol­nych owo­co­list­ków ("car­pel­lae"), które są zmo­dy­fi­ko­wa­ny­mi liść­mi (naj­praw­do­po­dob­niej ut­wo­ra­mi ho­mo­lo­gicz­ny­mi do ma­kro­spo­ro­fi­li). Słup­ki zaj­mu­ją za­wsze cen­tral­ne miej­sce w kwie­cie, gdzie mogą wy­stę­po­wać po­je­dyn­czo lub w więk­szej licz­bie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten słu­pek stoi tutaj, żeby sa­mo­cho­dy nie wjeż­dża­ły na chod­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswupɛk, AS: su̯upek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słup m., słupnik m., osłupienie n.

 czas. osłupieć dk.

 przym. słupowy, słupkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) balasek

Wiktionary


słupia

1. rzeka w Pol­sce;
2. Stara Słu­pia, wieś w Pol­sce; 2. Nowa Słu­pia, wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słu­pia – osada w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kluki
  • Słu­pia – wieś w woj. łódz­kim, w pow. skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Słu­pia
  • Słu­pia – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Słu­pia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Szczu­to­wo
  • Słu­pia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Za­widz
  • Słu­pia – część wsi Sie­mień Na­drzecz­ny w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Łomża
  • Słu­pia – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Debrz­no
  • Słu­pia – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Pa­ca­nów
  • Słu­pia – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Słu­pia
  • Słu­pia – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Słu­pia Ko­nec­ka
  • Słu­pia – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Stę­szew
  • Słu­pia – gmina wiej­ska

Wikipedia


słupiak

pa­so­żyt­ni­czy grzyb z rzędu ro­zet­kow­ców


SJP.pl


słupianin

miesz­ka­niec Słupi, Słupi Ka­pi­tul­nej, Słupi Nad­brzeż­nej, Słupi Wiel­kiej, Słupi pod Bra­li­nem lub Słupi pod Kęp­nem


SJP.pl


słupianka

miesz­kan­ka Słupi, Słupi Ka­pi­tul­nej, Słupi Nad­brzeż­nej, Słupi Wiel­kiej, Słupi pod Bra­li­nem lub Słupi pod Kęp­nem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słu­pian­ka – część wsi Są­spów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Jerz­ma­no­wi­ce-Prze­gi­nia
  • Słu­pian­ka – potok, prawy do­pływ Po­krzy­wian­ki
  • Słu­pian­ka – stru­ga, prawy do­pływ Wisły
  • Słu­pian­ka – wąwóz w Oj­cow­skim Parku Na­ro­do­wym

Wikipedia


słupiasty

1. po­dob­ny kształ­tem do słupa;
2. skła­da­ją­cy się ze słu­pów


SJP.pl


słupica

część skła­do­wa kor­pu­su pługa słu­żą­ca do łą­cze­nia go z grzą­dzie­lem lub ramą


SJP.pl

Zo­bacz też: Słu­pi­ca (część pługa), Słu­pi­ce.

Słu­pi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, w gmi­nie Jedl­nia-Let­ni­sko. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1968 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Słu­pi­ca, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Czar­na.

Wikipedia


słupiec

1. grzbie­to­wa część wy­pra­wio­nej skóry byd­lę­cej lub świń­skiej, uży­wa­na na po­desz­wy; kru­pon;
2. prze­sta­rza­łe: pio­no­wy ele­ment kon­struk­cyj­ny bu­dow­li; słup


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • słu­piec – gar­bar­stwo
  • Słu­piec – część mia­sta Nowa Ruda
  • Słu­piec – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin
  • Słu­piec – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Łub­ni­ce
  • Słu­piec – wznie­sie­nie 531 m n.p.m. w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce w Su­de­tach Wschod­nich
  • Słu­piec – gro­ma­da w po­wie­cie dą­brow­skim
  • Słu­piec – gro­ma­da w po­wie­cie no­wo­rudz­kim

Wikipedia


słupieć

nie­ru­cho­mieć ze zdu­mie­nia, prze­ra­że­nia; dręt­wieć


SJP.pl


słupieński

→ Słup­no


SJP.pl

Patrz:

Słupno

słupik

naz­wi­sko


SJP.pl


słupiński

naz­wi­sko


SJP.pl


słupkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem słu­pek


SJP.pl


słupkować

w ło­wiect­wie o za­ją­cu, kró­li­ku, świ­sta­ku: sia­dać na tyl­nych ła­pach; sta­wać słup­ka, sta­wiać słup­ka, dawać słup­ka


SJP.pl


słupkowie

naz­wi­sko


SJP.pl


słupkowy

przy­miot­nik od: słu­pek


SJP.pl


słupkoza

nad­mier­ne sta­wia­nie słup­ków w miej­scach, w któ­rych obo­wią­zu­je zakaz par­ko­wa­nia


SJP.pl


słupnia

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych; ra­ti­bi­da


SJP.pl


słupnica

daw­niej: słu­pi­ca - część skła­do­wa kor­pu­su pługa słu­żą­ca do łą­cze­nia go z grzą­dzie­lem lub ramą


SJP.pl

Słup­ni­ca (niem. "Stan­gen­wal­de") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie no­wo­miej­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec na te­re­nie Po­je­zie­rza Iław­skie­go, za­ło­żo­na w 1331 roku. Prze­pły­wa przez nią rzeka Mły­nów­ka (8,4 km) zwana rów­nież Stru­gą Pio­tro­wic­ką (prawy do­pływ Osy).

Wikipedia


słupnik

dawny, wschod­ni asce­ta, który spę­dzał życie na szczy­cie wy­so­kie­go słupa; sty­li­ta


SJP.pl


słupno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słup­no – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Słup­no
  • Słup­no – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Ra­dzy­min
  • Słup­no – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim
  • Słup­no – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w XIX wieku w gu­ber­ni war­szaw­skiej
  • Słup­no – dawna gro­ma­da
  • Słup­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy zlik­wi­do­wa­nej Ma­rec­kiej Kolei Do­ja­zdo­wej
  • Stol­pen

Wikipedia


słupowaty

przy­po­mi­na­ją­cy słup, po­dob­ny do słupa


SJP.pl


słupowo

Słu­po­wo – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Mu­ru­cin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


słupowy

przy­miot­nik od: słup


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze słu­pem, do­ty­czą­cy słupa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skan­sen po­sia­da dwie ka­plicz­ki słu­po­we i jedną szaf­ko­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słup mrz., słupek mrz., słupnik mos.

Wiktionary


słupoza

nad­mier­ne i czę­sto nie­po­trzeb­ne wy­stę­po­wa­nie słu­pów w prze­strze­ni pu­blicz­nej


SJP.pl


słupsk

mia­sto w Pol­sce na Po­mo­rzu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce;

Wiktionary

Słupsk ( Słëpsk lub też Słëpskò, Stolp, wym. []) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w pół­noc­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu słup­skie­go oraz gminy Re­dzi­ko­wo. Leży na Po­brze­żu Ko­sza­liń­skim, nad Słu­pią, przy tra­sie eu­ro­pej­skiej E28, dawna sie­dzi­ba ksią­żąt po­mor­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słupsk leży na Po­mo­rzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swupsk, AS: su̯upsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słupszczanin mos., słupszczanka ż., Słupia ż., słup m.

 przym. słupski, podsłupski

Wiktionary


słupski

przy­miot­nik od: Słupsk, Słu­pia (Nowa, Stara, Wiel­ka)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Słup­ska, zwią­za­ny ze Słup­skiem, po­cho­dzą­cy ze Słup­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osada ry­bac­ka ist­nia­ła tu w XII w. i pod­le­ga­ła kasz­te­la­nii słup­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswupsʲci, AS: su̯upsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słupszczanin mos., słupszczanka ż., Słupsk mrz.

Wiktionary


słupsko

przy­miot­nik od: Słupsk, Słu­pia (Nowa, Stara, Wiel­ka)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słup­sko – wzgó­rze w miej­sco­wo­ści Kost­ko­wi­ce w wo­je­wództ­wie ślą­skim, po­wie­cie za­wier­ciań­skim
  • Słup­sko – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w gmi­nie Mokr­sko
  • Słup­sko – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w gmi­nie Ru­dzi­niec
  • Słup­no – gmina w gu­ber­ni war­szaw­skiej
  • Słup­no – dawna gro­ma­da
  • Słup­sko – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


słupszczanin

miesz­ka­niec Słup­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Słup­ska

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Słup­ska, uro­dzo­na w Słup­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈpʃt͡ʃãɲĩn, AS: su̯upščãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słupsk mrz.

:: fż. słupszczanka ż.

 przym. słupski

Wiktionary


słupszczanka

miesz­kan­ka Słup­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Słup­ska

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Słup­ska, uro­dzo­na w Słup­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈpʃt͡ʃãnka, AS: su̯upščãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Słupsk mrz.

:: fm. słupszczanin mos.

 przym. słupski

Wiktionary


słuszczyn

Słu­szczyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w gmi­nie Solec nad Wisłą.

W stycz­niu 1943 żan­dar­me­ria nie­miec­ka z po­ste­run­ku w Lip­sku w związ­ku z po­dej­rze­niem współ­pra­cy z par­ty­zan­ta­mi Sta­ni­sła­wa Borka, za­mor­do­wa­ła jego ro­dzi­nę li­czą­cą 6 osób. W li­sto­pa­dzie tego sa­me­go roku żan­dar­mi za­mor­do­wa­li ro­dzi­nę Pał­ków a za­bu­do­wa­nia spa­li­li.

Wikipedia


słuszewo

Słu­sze­wo (kaszb. "Słëszewò", niem. "Schlus­chow") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Gnie­wi­no. Leży na za­chod­nim skra­ju Pu­szczy Wierz­chu­ciń­skiej w po­bli­żu trasy linii ko­le­jo­wej Wej­he­ro­wo-Cho­cze­wo-Lę­bork z przy­stan­kiem Słu­sze­wo (za­wie­szo­nej).

Wikipedia


słuszków

Słusz­ków – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, sie­dzi­ba gminy My­cie­lin.

W la­tach 1960–1972 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Słusz­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia


słusznie

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie, zgod­nie ze sta­nem fak­tycz­nym, traf­nie

 (1.2) w uza­sad­nio­ny spo­sób, spra­wied­li­wie, mając pod­sta­wę do cze­goś, mając prawo do cze­goś

wy­krzy­knik

 (2.1) oz­na­cza­ją­cy zgodę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuʃʲɲɛ, AS: su̯ušʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuszność ż.

 przym. słuszny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) istotnie, rzeczywiście, racja, prawda

Wiktionary


słuszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: słusz­nie


SJP.pl


słuszniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słusz­ny


SJP.pl


słuszność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) traf­ny, wła­ści­wy po­gląd czy spra­wa

 (1.2) zgod­ność z praw­dą

 (1.3) uza­sad­nio­na opi­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słuszny

 przysł. słusznie

 wykrz. słusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezbłędność, bezstronność, celność, dorzeczność, godziwość, gramatyczność, nienaganność, niezawodność, odpowiedniość, optymalność, stosowność, trafność, użyteczność, właściwość, zręczność

 (1.2) fakt, nieomylność, obiektywizm, prawda, pewność, prawidłowość, praworządność, regularność, reguła, sprawiedliwość, zgodność

 (1.3) adekwatność, celowość, odpowiedniość, poprawność, potrzeba, pożyteczność, przydatność, racja, racjonalność, rzeczowość, sensowność, uczciwość, umotywowanie, uzasadnienie, ważność, zasadność

Wiktionary


słuszny

1. zgod­ny z rze­czy­wi­sto­ścią, ma­ją­cy rację; traf­ny;
2. wła­ści­wy, uza­sad­nio­ny;
3. daw­niej:
a) po­kaź­ny, oka­za­ły;
b) o lu­dziach: po­staw­ny, wy­so­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest od­po­wied­ni, speł­nia okre­ślo­ne wa­run­ki

 (1.2) sen­sow­ny, traf­ny

 (1.3) go­dzi­wy, duży, ucz­ci­wy

 (1.4) zgod­ny z pra­wem, uza­sad­nio­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wą bud­dyz­mu jest ośmio­ra­ka ścież­ka: słusz­ny po­gląd, słusz­ne my­śle­nie, słusz­ne słowo, słusz­ny czyn, słusz­ny żywot, słusz­ne dą­że­nie, słusz­ne sku­pie­nie, słusz­na me­dy­ta­cja.

 (1.2) Cał­kiem słusz­ny ar­gu­ment.

 (1.3) Do­stał słusz­ne wy­na­gro­dze­nie.

 (1.4) Słusz­ne proś­by za­wsze będą przy­ję­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuʃnɨ, AS: su̯ušny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuszność ż.

 przysł. słusznie

 wykrz. słusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) właściwy

Wiktionary


słutowo

Słu­to­wo (niem. "Ste­in­berg") – osada so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Recz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go. W roku 2007 osada li­czy­ła 72 miesz­kań­ców.

Wikipedia


służalczość

bez­gra­nicz­ne i bez­wa­run­ko­we pod­po­rząd­ko­wa­nie się komuś lub cze­muś; ser­wi­li­stycz­ność, słu­żal­stwo, uni­żo­ność, ser­wi­lizm, lo­jal­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co słu­żal­cze; cecha tych, któ­rzy są słu­żal­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służalstwo n., służalec m., służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka ż., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

 czas. służyć ndk.

 przym. służalczy, służbowy, służebny, służebnościowy

 przysł. służalczo, służbowo, służebnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służalstwo, lokajskość, niewolniczość; książk. serwilizm

Wiktionary


służalczy

przy­miot­nik od: słu­ża­lec


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pod­da­ją­cy się bez­kry­tycz­nie czy­imś po­le­ce­niom lub świad­czą­cy o tym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­rucz­nik Mar­cin­kow­ski z ko­men­dy wo­je­wódz­kiej je­stem – wy­ja­śnił Fred i w tym mo­men­cie groź­ny wyraz twa­rzy Gra­bia­ka zni­knął i za­stą­pił go słu­żal­czy uśmiech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służalczość ż., służalec mos., służalstwo n., służba ż., służbowy mos., służebniczka ż., służenie n., służka mos./ż.

 przym. służbowy

 przysł. służalczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fagasowski, lizusowski, lokajski, niewolniczy, pochlebczy, serwilistyczny, wazeliniarski

Wiktionary


służalec

po­gard­li­wie o kimś, kto wy­słu­gu­je się komuś, wy­ko­nu­je wszyst­kie jego po­le­ce­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. osoba bez po­czu­cia włas­nej god­no­ści, która służy komuś i bez­kry­tycz­nie wy­ko­nu­je jego po­le­ce­nia

 (1.2) daw. o czy­imś słu­żą­cym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To ich nęci, to z ludzi wol­nych słu­żal­ca­mi czyni, nie brak tego, co nie­zbęd­ne, jak po­wia­da­ją, o nie! Jeno pra­gnie­nie rze­czy zbęd­nych, zaz­dro­szcze­nie prze­py­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służenie n., służba ż., służący m., służąca ż., służalczość ż., służbowy mos., służebniczka ż., służka ż.

 czas. służyć ndk.

 przym. służbowy, służalczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sługus

Wiktionary


służalstwo

bez­gra­nicz­ne i bez­wa­run­ko­we pod­po­rząd­ko­wa­nie się komuś lub cze­muś; ser­wi­li­stycz­ność, słu­żal­czość, uni­żo­ność, ser­wi­lizm, lo­jal­stwo


SJP.pl


służba

1. słu­że­nie, speł­nia­nie pracy słu­żą­ce­go (słu­żą­cej);
2. praca w urzę­dzie pań­stwo­wym, in­sty­tu­cji uży­tecz­no­ści pu­blicz­nej;
3. praca dla ja­kiejś idei; poś­wię­ce­nie się ja­kiejś spra­wie;
4. ze­spół ludzi słu­żą­cych u kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoby wy­na­ję­te do słu­że­nia lub zo­bo­wią­za­ne do tego (np. z po­wo­du po­cho­dze­nia)

 (1.2) słu­że­nie komuś

 (1.3) in­sty­tu­cja po­wo­ła­na do wy­ko­ny­wa­nia pew­nej czyn­no­ści na rzecz spo­łe­czeń­stwa; także praca, dyżur w ta­kiej in­sty­tu­cji

 (1.4) dzia­ła­nie dla ja­kiejś idei

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Służ­ba Biała
  • Służ­ba Celna
  • służ­ba cy­wil­na
  • Służ­ba Cy­wil­na Na­ro­du
  • służ­ba do­mo­wa → słu­żą­cy
  • służ­ba dy­żur­na ope­ra­cyj­na
  • Służ­ba Ge­o­de­zyj­na i Kar­to­gra­ficz­na
  • Służ­ba kon­tro­li ruchu lot­ni­cze­go
  • Służ­ba Leśna
  • służ­ba ma­te­ria­łów pęd­nych i sma­rów
  • służ­by mun­du­ro­we
  • Służ­ba Ochro­ny Kolei

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Służ­ba przy­nio­sła hra­bie­mu po­si­łek.

 (1.2) Służ­ba w obcym woj­sku zo­sta­ła uz­na­na za prze­stęp­stwo.

 (1.2) „Głu­pia Zośka” prze­sie­dzia­ła u nich około sze­ściu lat, lecz choć na­stęp­nie posz­ła na służ­bę do dworu, w cha­cie ro­bo­ty nie ubyło.

 (1.2) Ksiądz wy­ja­śniał, że celem na­sze­go życia jest służ­ba Bogu i lu­dziom.

 (1.3) Stan służ­by zdro­wia w Pol­sce wy­ma­ga po­pra­wy.

 (1.3) Prze­pra­szam, ale na służ­bie nie piję.

 (1.4) Moja służ­ba oj­czyź­nie w tym, aby słu­chać i robić, co mi roz­ka­żą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuʒba, AS: su̯užba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

 czas. służyć ndk.

 przym. służbowy, służalczy, służebny, służebnościowy

 przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary


służbista

osoba zbyt pe­dan­tycz­nie wy­ko­nu­ją­ca swoje obo­wiąz­ki, po­le­ce­nia służ­bo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba pe­dan­tycz­nie wy­peł­nia­ją­ca obo­wiąz­ki służ­bo­we, kur­czo­wo trzy­ma­ją­ca się li­te­ry prawa i bez­kry­tycz­nie wy­ko­nu­ją­ca każde po­le­ce­nie zwierzch­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do Sejmu nie­daw­no straż­nik służ­bi­sta nie chciał go wpu­ścić, bo nie miał wej­ściów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służba ż., służbistość ż.

:: fż. służbistka ż.

 przym. służbisty

 przysł. służbiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) formalista, pryncypialista, rygorysta, talmudysta

Wiktionary


służbistka

ko­bie­ta, która zbyt pe­dan­tycz­nie wy­peł­nia na­ka­zy służ­bo­we


SJP.pl


służbisty

osoba zbyt pe­dan­tycz­nie wy­ko­nu­ją­ca swoje obo­wiąz­ki, po­le­ce­nia służ­bo­we


SJP.pl


służbiściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: służ­bi­ście


SJP.pl


służbowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z ty­tu­łu pracy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służka mos./ż., służenie n., służebniczka ż., służbowy mos., służalczość ż., służba ż.

 przym. służbowy

Wiktionary


służbowy

przy­miot­nik od: służ­ba


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od służ­ba

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) żoł­nierz, który ma dyżur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mo­głem jej za­rzu­cić nie­do­peł­nia­nia obo­wiąz­ków służ­bo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuʒˈbɔvɨ, AS: su̯užbovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

 czas. służyć ndk.

 przym. służalczy, służebny, służebnościowy

 przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary


służbówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skrom­ne po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne dla służ­by, słu­żą­cych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuʒˈbufka, AS: su̯užbufka

Wiktionary


służebna

daw­niej:
1. do­ty­czą­cy służ­by lub słu­że­nia;
2. słu­żą­cy cze­muś; po­moc­ni­czy


SJP.pl


służebnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która komuś służy

Wiktionary


służebniczka

1. człon­ki­ni żeń­skie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go;
2. prze­sta­rza­łe: zdrob­nie­nie od słu­żeb­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kon­ni­ca ze Zgro­ma­dze­nia Sióstr Słu­żeb­ni­czek Najś­więt­szej Maryi Panny Nie­po­ka­la­nie Po­czę­tej;

 (1.2) przest. zdrobn. od słu­żeb­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szpi­ta­lu pra­cu­je słu­żeb­nicz­ka z Pa­new­nik.

 (1.1) W ogro­dzie słu­żeb­ni­czek rosną kro­ku­sy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służenie n.

 czas. służyć ndk.

 przym. służebny, służebnościowy, służbowy, służalczy

 przysł. służebnie, służbowo, służalczo

Wiktionary


służebniczy

→ słu­żeb­nik


SJP.pl

Patrz:

służebnik

służebnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób słu­żeb­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służka mos./ż., służenie n., służebny m., służebniczka ż., służbowy mos., służalczość ż., służebność ż., służba ż.

 przym. służebny, służbowy

Wiktionary


służebnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. mszał

Wiktionary

Słu­żeb­nik lub li­tur­gi­kon (gr. bi­zant. Ἱερατικόν, Hie­ra­ti­kon; слꙋже́бникъ) – księ­ga cer­kiew­na za­wie­ra­ją­ca tek­sty na­bo­żeństw, przez­na­czo­na dla pre­zbi­te­rów i dia­ko­nów. Za­wie­ra także krót­kie uwagi dla chóru lub psal­mi­sty.

Słu­żeb­nik może za­wie­rać tekst kilku ro­dza­jów na­bo­żeństw – wie­czer­ni, jutrz­ni, Bo­skiej Li­tur­gii albo też tekst tylko samej Bo­skiej Li­tur­gii (jed­ne­go z trzech jej ro­dza­jów: li­tur­gii św. Jana Zło­to­u­ste­go, li­tur­gii św. Ba­zy­le­go lub li­tur­gii św. Ja­ku­ba).

Wikipedia


służebnościowy

do­ty­czą­cy słu­żeb­no­ści


SJP.pl


służebność

1. cecha tego, co cze­muś służy;
2. zwy­kle w licz­bie mno­giej: po­win­no­ści i obo­wiąz­ki na­kła­da­ne na lud­ność;
3. prawo poz­wa­la­ją­ce ko­rzy­stać z cu­dzej nie­ru­cho­mo­ści; ser­wi­tu­ty;
4. daw­niej: pod­le­głość, za­leż­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ogra­ni­czo­ne prawo rze­czo­we na nie­ru­cho­mo­ści;

Wiktionary

Tę sek­cję na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z pol­skiej per­spek­ty­wy – ". Pomóż ją po­pra­wić.

Słu­żeb­ność (z łac. "ser­vi­tus") – ogra­ni­czo­ne prawo rze­czo­we ob­cią­ża­ją­ce nie­ru­cho­mość słu­żeb­ną w celu zwięk­sze­nia uży­tecz­no­ści innej nie­ru­cho­mo­ści (zwa­nej wład­ną­cą) albo za­pew­nie­nia za­spo­ko­je­nia okre­ślo­nych po­trzeb osoby fi­zycz­nej. Jak każde ogra­ni­czo­ne prawo rze­czo­we, słu­żeb­ność ogra­ni­cza moż­ność dy­spo­no­wa­nia ob­cią­żo­ną nie­ru­cho­mo­ścią przez jej wła­ści­cie­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W księ­dze wie­czy­stej można ujaw­nić słu­żeb­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. służebny, służbowy

 rzecz. służalczość ż., służba ż., służbowy mos., służebniczka ż., służenie n., służka mos./ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) serwitut

Wiktionary


służebny

daw­niej:
1. do­ty­czą­cy służ­by lub słu­że­nia;
2. słu­żą­cy cze­muś; po­moc­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze słu­że­niem, służ­bą

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (2.1) daw. męż­czyz­na, który służy komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służka mos./ż., służenie n., służebniczka ż., służbowy mos., służalczość ż., sługa mos., służba ż., służebna ż., służebnica ż., służebność ż.

 przysł. służebnie

 przym. służbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) służący

Wiktionary


służejów

Słu­że­jów ( Schla­u­se) – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Zię­bi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wał­brzy­skie­go.

Wikipedia


służenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|słu­żyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈʒɛ̃ɲɛ, AS: su̯užẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służalczość ż., służbowy mos., obsłużenie n.

 czas. służyć ndk.

 przym. służbowy, służalczy, służebny, służebnościowy

 przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary


służew

część War­sza­wy


SJP.pl

Słu­żew (do po­cząt­ku XVI w. Słu­że­wo) – dawna wieś, obec­nie ob­szar MSI w dziel­ni­cy Mo­ko­tów w War­sza­wie.

Wikipedia


służewiec

część War­sza­wy


SJP.pl

Słu­że­wiec – dawna wieś, obec­nie ob­szar MSI w dziel­ni­cy Mo­ko­tów w War­sza­wie.

Wikipedia


służewiecki

przy­miot­nik od: Słu­że­wiec (dziel­ni­ca War­sza­wy)


SJP.pl


służewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Słu­że­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Ku­jaw­ski
  • Słu­że­wo – ko­lo­nia w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Debrz­no
  • Słu­że­wo – dawna gmina wiej­ska
  • Słu­że­wo – dawna gro­ma­da

Wikipedia


służewski

przy­miot­nik od: Słu­żew


SJP.pl


służka

(ro­dzaj m.) zdrob­nie­nie od: sługa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. w go­ty­ku: cien­ka ko­lu­mien­ka przy­le­ga­ją­ca do fi­la­ru, pod­trzy­mu­ją­ca skle­pie­nie;

 (1.2) daw. górn. de­szczuł­ka zat­knię­ta w otwór w ścia­nie po­dziem­ne­go chod­ni­ka słu­żą­ca do po­sta­wie­nia ka­gan­ka

 (1.3) przest. zdrobn. od: słu­żą­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. zdrobn. od: sługa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • służ­ka – z ję­zy­ka sta­ro­pol­skie­go: słu­żą­cy, słu­żą­ca
  • służ­ka – z ję­zy­ka ja­poń­skie­go: miko – świą­tyn­na ka­płan­ka
  • Służ­ka – nazwa włas­na człon­ki­ni chrze­ści­jań­skie­go zgro­ma­dze­nia pod nazwą: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Słu­żek Najś­więt­szej Maryi Panny Nie­po­ka­la­nej
  • służ­ka – ele­ment w ar­chi­tek­tu­rze śred­nio­wiecz­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­mię­dzy służ­ka­mi scho­dzą­cy­mi z żeber skle­pie­nia umie­szczo­no ol­brzy­mie okna, w któ­rych znaj­du­ją się naj­star­sze w Pa­ry­żu go­tyc­kie wi­tra­że.

 (1.3) Ko­leb­ki onej pil­nie strze­że i on, i ta służ­ka za­kon­na, tak, że mło­dej pani nikt nigdy doj­rzeć nie może.

 (2.1) Wska­zał mu Ol­kusz; po­słusz­ny służ­ka do­peł­nił roz­kaz wy­da­ny i z tego sre­bra pow­sta­ła sław­na ko­pal­nia sre­bra w Ol­ku­szu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuʃka, AS: su̯uška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służba ż., służbistość ż., służbista m., służbistka ż., służący m., służąca ż., służebny m., służebna ż., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służalstwo n., służalec m., służenie n.

:: fm. sługa m.

 czas. posługiwać, obsługiwać, służyć ndk.

 przym. służbowy, służbisty, służebny, służebnościowy, służalczy

 przysł. służbowo, śłużbiście, służebnie, służalczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) służąca, sługa, służebna

 (2.1) służący

Wiktionary


służki

(ro­dzaj m.) zdrob­nie­nie od: sługa


SJP.pl

Służ­ki ( Служкі, Служки, "Służ­ki") – chu­tor na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie brzo­sto­wic­kim, w siel­so­wie­cie Ko­niu­chy.

Wikipedia


służyć

1. być czy­imś sługą;
2. wy­ko­ny­wać po­le­ce­nia, być pod­po­rząd­ko­wa­nym komuś, dzia­łać w ja­kiejś spra­wie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) być czy­imś sługą

 (1.2) pra­co­wać w woj­sku

 (1.3) o przed­mio­tach: być przy­dat­nym; do­brze dzia­łać

 (1.4) przest. do­brze wpły­wać na kogoś lub na coś

 (1.5) o psie: stać na tyl­nych ła­pach przed czło­wie­kiem

 (1.6) być przez­na­czo­nym do cze­goś

 (1.7) dawać, ofia­ro­wać coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogrod­nik służy u nas do­pie­ro 5 (pięć) lat.

 (1.2) Mój oj­ciec słu­żył w ma­ry­nar­ce.

 (1.3) Mam sa­mo­chód od 20 (dwu­dzie­stu) lat i cią­gle mi służy.

 (1.4) Gór­skie po­wie­trze do­brze mi służy na płuca.

 (1.5) Wujek Ta­de­usz na­u­czył swo­je­go psa słu­żyć.

 (1.6) Dłu­go­pis służy do pi­sa­nia.

 (1.7) Nasz tata wszyst­kim służy dobrą radą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswuʒɨt͡ɕ, AS: su̯užyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. służba ż., sługa m., służebny m., służąca ż., służka m./ż., służalstwo n., służalec m., służebność ż., służebnictwo n., służebnik m., służebniczek m., służebnica ż., służebniczka ż., służenie n.

 czas. obsłużyć dk., obsługiwać ndk., przysłużyć dk., przysługiwać ndk., wysłużyć dk., wysługiwać ndk., zasłużyć dk., zasługiwać ndk.

 przym. służbowy, służalczy, służebny, służebnościowy

 przysł. służbowo, służalczo, służebnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) odbywać służbę

 (1.3) przydawać się

Wiktionary


służów

Słu­żów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Busko-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa.

Był wsią klasz­to­ru nor­ber­ta­nek bu­skich w wo­je­wództ­wie san­do­mier­skim w ostat­niej ćwier­ci XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


służąca

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca jako osoba zaj­mu­ją­ca się czy­imś domem (m.in. sprzą­ta­ją­ca go) oraz po­słu­ga­mi oso­bi­sty­mi wobec go­spo­da­rzów; sługa, go­spo­sia, pomoc do­mo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba, która komuś służy, zaj­mu­je się czy­imś domem za wy­na­gro­dze­nie;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: słu­żyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słu­żą­ca dała znać, że gro­ma­da ro­bot­ni­ków przysz­ła i ko­niecz­nie ją chce wi­dzieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈʒɔ̃nt͡sa, AS: su̯užõnca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sługa m., służka ż., służalec m., służba ż., służalstwo n., służenie n., posłużenie n., posługiwanie n., usługiwanie n., usłużenie n., służalczość ż., służebność ż., wysługiwanie n., wysłużenie n., wysługa ż., odsługiwanie n., odsłużenie n., służebnica ż., służebnik m., usługa ż., Służewiec m., Służów m., Służew m., służbista m., służbistka ż., obsługa ż., służalec m.

:: fm. służący m.

 czas. służyć ndk., posłużyć dk., posługiwać ndk., usługiwać ndk., usłużyć dk., wysługiwać się ndk., wysłużyć się dk., odsługiwać ndk., odsłużyć dk.

 przym. służalczy, usłużny, służebny, usługowy, służbowy

 przysł. służalczo, usłużnie, służebnie, usługowo, służbowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) służka, pomoc domowa, posługaczka, służebnica

Wiktionary


służący

męż­czyz­na pra­cu­ją­cy jako osoba zaj­mu­ją­ca się czy­imś domem (m.in. sprzą­ta­ją­ca go) oraz po­słu­ga­mi oso­bi­sty­mi wobec go­spo­da­rzów; sługa, pomoc do­mo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która komuś służy, zaj­mu­je się czy­imś domem za wy­na­gro­dze­niem

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: słu­żyć

Wiktionary

Słu­żą­cy ("słu­żą­ca", "sługa", "służ­ka", także: "pomoc do­mo­wa", "po­dręcz­ny", "po­dręcz­na", "po­słu­gacz", "po­słu­gacz­ka", "pa­cho­łek") – osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo wy­ko­ny­wa­niem okre­ślo­nych prac do­mo­wych i usług w po­sia­dło­ści swego pra­co­daw­cy, czę­sto łącz­nie z zak­wa­te­ro­wa­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­resz­cie do­je­chał na miej­sce i znowu upły­nę­ło z dzie­sięć minut, nim słu­żą­cy po­wró­cił z kasy z bi­le­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuˈʒɔ̃nt͡sɨ, AS: su̯užõncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sługa m., służka ż., służalec m., służba ż., służalstwo n.

:: fż. służąca

 czas. służyć ndk.

 przym. służalczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kamerdyner

Wiktionary


służę

1. być czy­imś sługą;
2. wy­ko­ny­wać po­le­ce­nia, być pod­po­rząd­ko­wa­nym komuś, dzia­łać w ja­kiejś spra­wie


SJP.pl


słych

daw­niej: słu­cha­nie, sły­sze­nie; wieść, po­gło­ska; dziś tylko w wy­ra­że­niu: ani widu, ani sły­chu - brak ja­kichś wia­do­mo­ści o kimś lub o czymś; nic nie widać i nie sły­chać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. sły­sze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słychać

Wiktionary


słychanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. od­cza­sow­ni­ko­wy od|sły­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słychać ndk.

Wiktionary


słychać

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy, uży­wa­ny, gdy ktoś lub coś:
a) daje się sły­szeć (np. Jak uży­jesz wzmac­nia­cza, to bę­dzie sły­chać w całym bu­dyn­ku. Gdyby miał tłu­mik, nie sły­chać by­ło­by wy­strza­łu.);
b) jest znane ze sły­sze­nia (np. Od dawna sły­chać było, że zo­sta­nie mi­ni­strem.)


SJP.pl

cza­sow­nik be­zo­so­bo­wy nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daje się usły­szeć

 (1.2) przen. wia­do­mo z plot­ka­o­tek, ze sły­sze­nia

 (1.3) reg-pl|Kresy, Lu­blin. daje się wy­czuć wę­chem

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) daw. sły­szeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sły­chać ja­kieś dziw­ne stuki w sil­ni­ku.

 (1.2) Ostat­nio nic o nim nie sły­chać.

 (1.3) Dziś w całym domu tak sły­chać ka­pu­stę, że piszę trzy­ma­jąc fla­ko­nik pod nosem, bo mnie aż dusi.

 (1.3) Mia­łem oko na Kuźmę, bo za­wsze od niego kmin­ków­kę było sły­chać…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɨxat͡ɕ, AS: su̯yχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słych m., słychanie n.

 przym. niesłychany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wiadomo

Wiktionary


słyk

naz­wi­sko


SJP.pl


słynniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: słyn­nie


SJP.pl


słynniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: słyn­ny; bar­dziej słyn­ny


SJP.pl


słynność

to, że coś jest po­wszech­nie znane i ma duży roz­głos


SJP.pl


słynny

uwiel­bia­ny, znany, sław­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­wszech­nie znany; taki, który sły­nie z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nike z Sa­mo­tra­ki, zna­le­zio­na w 1863 r., jest jedną z naj­słyn­niej­szych i naj­bar­dziej roz­poz­na­wal­nych rzeźb na świe­cie.

 (1.1) Słyn­ni pił­ka­rze za­ra­bia­ją bar­dzo dużo pie­nię­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɨ̃nːɨ, AS: su̯ỹ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słynność ż.

 czas. słynąć ndk., zasłynąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sławny

Wiktionary


słynąć

być sław­nym, mieć roz­głos


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być zna­nym

 (1.2) daw. roz­le­gać się, rozbrz­mie­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał on skar­bów pełne wory // i wciąż zno­sił do ko­mo­ry // sma­ko­ły­ki i fry­ka­sy, // z któ­rych słyną pol­skie lasy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słynny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. sławić się

Wiktionary


słysz

od­bie­rać dźwię­ki w okre­ślo­nym za­kre­sie (prze­waż­nie po­przez ucho)


SJP.pl


słyszalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sły­szal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słyszalny

Wiktionary


słyszalny

da­ją­cy się sły­szeć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) moż­li­wy do usły­sze­nia, da­ją­cy się usły­szeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słyszalność ż., słuch mrz.

 czas. słuchać

 przym. słuchowy

Wiktionary


słyszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sły­szeć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swɨˈʃɛ̃ɲɛ, AS: su̯yšẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. słyszeć

 rzecz. słuch m.

Wiktionary


słyszeć

od­bie­rać dźwię­ki w okre­ślo­nym za­kre­sie (prze­waż­nie po­przez ucho)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) fizj. od­bie­rać dźwięk za po­mo­cą zmy­słu słu­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ty sły­szysz, co do cie­bie mówię?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswɨʃɛt͡ɕ, AS: su̯yšeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słyszenie n., słuch m., niedosłyszący mos.

 czas. posłyszeć, słuchać, zasłyszeć, osłuchiwać

 przym. słuchowy

Wiktionary


słyszący

taki, który nie jest głu­chy


SJP.pl


słód

skieł­ko­wa­ne ziar­no zbóż sta­no­wią­ce m.in. su­ro­wiec pi­wo­war­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. spoż. kieł­ku­ją­ce i wy­su­szo­ne ziar­na zbóż, zaz­wy­czaj jęcz­mie­nia, pod­sta­wo­wy su­ro­wiec w pi­wo­war­stwie;

Wiktionary

Słód – skieł­ko­wa­ne i wy­su­szo­ne ziar­na zbóż słu­żą­ce jako jeden z su­row­ców do pro­duk­cji piwa lub whi­sky, sze­ro­ko wy­ko­rzy­sty­wa­ny rów­nież w bran­ży pie­kar­skiej oraz do sło­dze­nia cze­ko­la­dy i in­nych wy­ro­bów cu­kier­ni­czych, głów­nie słod­kich mas.

Do wy­ro­bu słodu ty­po­wo używa się ziar­na jęcz­mie­nia. W pi­wo­war­stwie sto­su­je się poza tym słody psze­nicz­ne, pilz­neń­skie, mo­na­chij­skie, kar­me­lo­we jasne i ciem­ne, bar­wią­ce, zak­wa­sza­ją­ce, pa­rzo­ne, pa­lo­ne, wę­dzo­ne, zie­lo­ne i inne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce po­pu­lar­ne było kie­dyś piwo gro­dzi­skie wyt­wa­rza­ne wła­śnie ze słodu psze­nicz­ne­go wę­dzo­ne­go dymem z drew­na dę­bo­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodowanie n., słodownictwo n., słodownia ż., słodownik mos.

 czas. osłodzić, słodować ndk.

 przym. słodowy, słodowniczy, słodki, słodziaśny

 przysł. słodko

Wiktionary


słój

1. cy­lin­drycz­ne na­czy­nie szkla­ne;
2. ilość cze­goś mie­szczą­ca się w tym na­czy­niu;
3. war­stwa na prze­kro­ju po­przecz­nym pnia wyt­wo­rzo­na w ciągu jed­ne­go okre­su we­ge­ta­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duży słoik

 (1.2) dendr. rocz­na war­stwa przy­ro­sto­wa drew­na wi­docz­na na po­przecz­nym prze­kro­ju pnia

Wiktionary

Słój (zdrob­nia­le słoik) – ro­dzaj na­czy­nia szkla­ne­go, rza­dziej ce­ra­micz­ne­go lub pla­sti­ko­we­go, szczel­nie za­my­ka­ne­go, wy­ko­rzy­sty­wa­ne­go naj­czę­ściej w go­spo­dar­stwie do­mo­wym do prze­cho­wy­wa­nia pro­duk­tów i przet­wo­rów żyw­no­ścio­wych, ale także w la­bo­ra­to­riach i mu­ze­ach – tam naj­czę­ściej do prze­cho­wy­wa­nia oka­zów bio­lo­gicz­nych itp., jak rów­nież w far­ma­cji do prze­cho­wy­wa­nia le­karstw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na naj­bar­dziej oka­za­łym stole, wy­ko­na­nym z eg­zo­tycz­ne­go drew­na o fa­li­stych sło­jach, stoją dwa wa­zo­ny z kwia­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: swuj, AS: su̯ui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słojowanie n.

:: zdrobn. słoik m., słoiczek m.

 czas. słojować

 przym. słojowy, słoikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pierścień przyrostowy

Wiktionary


słóma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. słoma

Wiktionary


słósznie

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­waż­nie, przyz­wo­i­cie

Wiktionary


słóweczko

zdrob­nie­nie od: słów­ko


SJP.pl


słówko

zdrob­nie­nie od: słowo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od słowo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­li­cja Oby­wa­tel­ska, na zie­mię, skur­wy­sy­ny, kłaść się na zie­mię wszy­scy, leżeć i ani słów­ka, bo za­pier­do­lę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈswufkɔ, AS: su̯ufko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słownikarz mos., słownik mrz., słowniczek mrz., słownictwo n., słowność ż.

 przym. słowny, słownikarski, przysłowny

 przysł. słownie, bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary


słączno

Słącz­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Mi­licz.

Wikipedia


słębowo

Słę­bo­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Żnin.

W la­tach 1954–1959 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Słę­bo­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Żnin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


słęp

trój­ścien­na sieć ry­bac­ka; gan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. ryb. trój­ścien­na sieć ry­bac­ka staw­na (za­sta­wia­na nie­ru­cho­mo) zło­żo­na z gę­stej siat­ki środ­ko­wej i dwóch rzad­szych sia­tek zew­nętrz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­ciel stawu chwy­cił linkę i za­czął po­wo­li wy­cią­gać słęp na trawę. […] Wresz­cie razem, jed­nym ru­chem, rzu­ci­li siat­kę pełną ryb na łąkę.

 (1.1) W upa­trzo­nem miej­scu […] osa­dza­my słęp pio­no­wo, jakby ścia­nę, lecz nie wy­prę­ża­my go, gdyż ma on być na tyle luźny, by jego sieć środ­ko­wa nie do­ty­ka­ła obu zew­nętrz­nych […]. Po usta­wie­niu słępu na­pę­dza się do niego ryby […]. Spło­szo­ne ryby pędzą na słęp i łowią się mię­dzy sie­cia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słępica ż., słępnik mos.

 czas. słępić ndk.

 przym. słępowy, słępny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drygawica, drygubica; daw. war. słąp

Wiktionary


t

1. jedna z liter pol­skie­go al­fa­be­tu
2. bezdź­więcz­na, twar­da spół­gło­ska
3. skrót od: tona (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. dwu­dzie­sta szó­sta li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

skrót

 (2.1) = tona

Wiktionary

T ("te", mi­nu­sku­ła: t) – dwu­dzie­sta li­te­ra al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go, dwu­dzie­sta szó­sta li­te­ra al­fa­be­tu pol­skie­go. Oz­na­cza zwy­kle w danym ję­zy­ku spół­gło­skę przed­nio­ję­zy­ko­wą zwar­tą bezdź­więcz­ną, np. [k

To druga naj­po­pu­lar­niej­sza li­te­ra w tek­stach w ję­zy­ku gun­gam

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

 (1.1) al­fa­bet pol­ski.

tłu­ma­cze­nia.

* ame­ry­kań­ski język mi­go­wy: (1.1) 30px

* espe­ran­to: (1.1) to

* pol­ski język mi­go­wy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|T.}}

źró­dła.

== t (język afar.) ==

wy­mo­wa.

 IPA|t.

zna­cze­nia.

li­te­ra

 (1.1) ta, mi­nu­sku­ła trze­ciej li­te­ry al­fa­be­tu afar­skie­go

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ, AS: te

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* esperanto: (1.1) to

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|T.}}

źródła.

== t (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|t.

znaczenia.

litera

 (1.1) ta, minuskuła trzeciej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: T

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* esperanto: (1.1) to

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|T.}}

źródła.

== t (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|t.

znaczenia.

litera

 (1.1) ta, minuskuła trzeciej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: T

Wiktionary


t-kształtny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma kształt li­te­ry T

Wiktionary


t-mobile

ope­ra­tor sieci te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej


SJP.pl

T-Mo­bi­le – marka usług te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej, któ­rej wła­ści­cie­lem jest De­uts­che Te­le­kom.

Obec­na jest w ra­mach wielu sieci ko­mór­ko­wych w Eu­ro­pie, a także Sta­nach Zjed­no­czo­nych, gdzie pla­no­wa­na była sprze­daż spół­ki fir­mie AT&T. Prze­ję­cie T-Mo­bi­le USA przez AT&T nie zo­sta­ło zat­wier­dzo­ne przez ame­ry­kań­ski De­par­ta­ment Spra­wied­li­wo­ści.

Wikipedia


t-shircik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od T-shirt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. T-shirt m.

Wiktionary


t-shirt

[czy­taj: ti szert] ko­szul­ka z krót­kim rę­kaw­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) odzież. ko­szul­ka z krót­kim rę­ka­wem;

Wiktionary

T-shirt – ba­weł­nia­na dzia­ni­no­wa ko­szul­ka ma­ją­ca krót­kie rę­ka­wy. Nazwa po­cho­dzi z an­giel­skie­go i oz­na­cza "ko­szu­la (w kształ­cie li­te­ry) T"

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie żółty T-shirt, ciem­ne dżin­sy i te­ni­sów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. T-shircik mrz.

Wiktionary


t.

skrót od: tom (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) tom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Wiel­ki Słow­nik An­giel­sko-Pol­ski", t. I, str. 517

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɔ̃m, AS: tõm

Wiktionary


t.j.

skrót od: tekst jed­no­li­ty


SJP.pl

skrót

 (1.1) = przest. to jest

 (1.2) = tekst jed­no­li­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wsiach w wi­li­ję tego dnia idą wło­ścia­nie do księ­dza z proś­bą o wy­po­min­ki t.j. o wspom­nie­nie naz­wisk zmar­łych krew­nych i po­le­ce­nie ich mo­dłom wier­nych. sic.

 (1.2) Dz.U.2017.2183 t.j. z dnia 2017.11.28

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyli, tj.

Wiktionary


t.love

ze­spół mu­zycz­ny, któ­re­go li­de­rem jest Zyg­munt Sta­szczyk (Mu­niek)


SJP.pl

T.Love – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny za­ło­żo­ny w 1982 w Czę­sto­cho­wie. W po­cząt­kach ka­rie­ry, w la­tach 80. XX wieku, po­zo­sta­ją­cy pod wpły­wem punk rocka, a z upły­wem czasu ko­rzy­sta­ją­cy rów­nież ze sty­li­sty­ki reg­gae, rock and rolla, glam rocka, pop-rocka.

Ze­spół za sprze­daż więk­szo­ści swo­ich al­bu­mów uzy­skał cer­ty­fi­kat zło­tej płyty, a za skła­dan­ko­wy "Love, Love, Love – The Very BesT.Love" i stu­dyj­ny "Old Is Gold" – pla­ty­no­wej płyty.

Wikipedia


t.s.

skrót od: tasto solo (z wło­skie­go, w mu­zy­ce: wska­zów­ka dla basso con­ti­nuo, że na­le­ży za­grać po­je­dyn­czy dźwięk, a nie akord)


SJP.pl


t.t.

skrót od: toto ti­tu­lo - z za­cho­wa­niem na­leż­nych ty­tu­łów (for­mu­ła grzecz­no­ścio­wa uży­wa­na np. w li­stach)


SJP.pl


t.t.l.

skrót

 (1.1) z po­że­gna­niem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿tɛ‿ˈːl, AS: te‿t•‿el

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) p.c., p.p.c.

Wiktionary


t.zw.

skrót od: tak zwany (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie); tzw.


SJP.pl


t4

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) hist. hit­le­row­ska akcja eli­mi­na­cji osób upo­śle­dzo­nych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) mi­kro­biol. bak­te­rio­fag z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|My­o­vi­ri­dae|ref=tak., wirus in­fe­ku­ją­cy bak­te­rie z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Es­che­ri­chia coli|ref=tak.,

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akcja T4 – akcja hit­le­row­ska po­le­ga­ją­ca na eli­mi­na­cji osób upo­śle­dzo­nych
  • Su­choj T-4 – ra­dziec­ki bom­bo­wiec
  • Ka­wa­sa­ki T-4 – ja­poń­ski sa­mo­lot
  • T-4 Ato­mic De­mo­li­tion Mu­ni­tion – ame­ry­kań­ski po­cisk ato­mo­wy
  • MAN T4 – wagon tram­wa­jo­wy
  • Tatra T4 – wagon tram­wa­jo­wy
  • Volks­wa­gen T4 – sa­mo­chód
  • Prze­strzeń T4 – ro­dzaj prze­strze­ni to­po­lo­gicz­nych
  • Ty­rok­sy­na (T4) – hor­mon tar­czy­cy
  • Bak­te­rio­fag T-4 – bak­te­rio­fag ata­ku­ją­cy bak­te­rie E. Coli

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Go­spo­da­rzem dla bak­te­rio­fa­ga T4 jest bak­te­ria z ga­tun­ku Es­che­ri­chia coli.

Wiktionary


t7

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mi­kro­biol. bak­te­rio­fag z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Po­do­vi­ri­dae|ref=tak., wirus in­fe­ku­ją­cy bak­te­rie z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Es­che­ri­chia coli|ref=tak.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Go­spo­da­rzem dla bak­te­rio­fa­ga T7 są pa­łecz­ki okręż­ni­cy.

Wiktionary


ta

za­i­mek peł­nią­cy w zda­niu różne funk­cje


SJP.pl

za­i­mek wska­zu­ją­cy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­i­mek wska­zu­ją­cy, ro­dzaj żeń­ski

spój­nik

 (2.1) reg-pl|Kresy. i

par­ty­ku­ła

 (3.1) reg-pl|Kresy. par­ty­ku­ła wzmac­nia­ją­ca wy­po­wiedź

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta – skrót pier­wiast­ka che­micz­ne­go tan­tal
  • た – szes­na­sty znak hi­ra­ga­ny, w rōmaji za­pi­sy­wa­ny jako ta
  • TA – trak­tat am­ster­dam­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta dziew­czy­na jest bar­dzo ładna.

 (2.1) Mam dwie przy­ja­ciół­ki: He­le­nę ta Agatę.

 (3.1) Ta, kup mi Spri­te'a. Chce mi się pić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ta, AS: ta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owa; książk. taż; przest. ona; daw. sia

 (2.1) taj

 (3.1) taj, tajoj, taże

Wiktionary


taaak

par­ty­ku­ła "tak" o prze­dłu­żo­nej ar­ty­ku­la­cji (np. dla pod­kre­śle­nia emo­cjo­nal­no­ści wy­po­wie­dzi, po­wąt­pie­wa­nia); taak


SJP.pl


taak

par­ty­ku­ła "tak" o prze­dłu­żo­nej ar­ty­ku­la­cji (np. dla pod­kre­śle­nia emo­cjo­nal­no­ści wy­po­wie­dzi, po­wąt­pie­wa­nia); taaak


SJP.pl


tab

kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra słu­żą­cy m.in. do prze­cho­dze­nia do na­stęp­nej ko­lum­ny; ta­bu­la­tor, Tab, Ta­bu­la­tor


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tab – mia­sto na Wę­grzech
  • Tab – kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra
  • tab – cza­sem uży­wa­ne ory­gi­nal­ne okre­śle­nie karty, ele­men­tu GUI
  • TAB – szcze­pion­ka
  • Tab – EP grupy Mon­ster Ma­gnet

Wikipedia


tab.

skrót od: ta­be­la (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ta­be­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­jekt ta­kie­go sche­ma­tu zo­stał przed­sta­wio­ny w tab. 1.

Wiktionary


tabaczany

od­no­szą­cy się do ta­ba­ki, ty­to­niu; ty­to­nio­wy, ta­bacz­ny, ta­ba­ko­wy


SJP.pl


tabaczarnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. sklep z wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi

 (1.2) daw. za­kład przet­wór­stwa ty­to­nio­we­go

 (1.3) daw. po­mie­szcze­nie lub lokal przez­na­czo­ny do pa­le­nia ty­to­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moż­na­by ut­wo­rzyć mia­sto pier­wsze­go rzędu je­dy­nie ze skle­pów wódek, dy­sty­lar­ni, ta­ba­czar­ni i kar­czem, które się na każ­dym kroku na­po­ty­ka w za­lud­nio­nych czę­ściach mia­sta.

 (1.1) Za­rząd ta­bacz­ny we Fran­cyi kazał fa­bry­ko­wać dla pa­lą­cych cy­ga­re­ty pa­pier z ty­to­niu. Po ta­ba­czar­niach pa­ryz­kich sprze­da­ją już ten pa­pier.

 (1.2) Fa­bry­ki naj­wię­cej ludzi za­trud­nia­ją­ce są: ogrom­ne myd­lar­nie, ta­ba­czar­nie, ra­fi­ne­rye cukru, fa­bry­ki fezów czer­wo­nych, jed­wa­biar­nie.

 (1.2) Szwacz­ka, zgię­ta nad ma­szy­ną przez 14 go­dzin lub wię­cej, wy­rob­ni­ce w cu­kier­ni, ta­ba­czar­ni, pa­pier­ni, dru­kar­ni lub przy bu­do­wie domów — i te pra­cu­ją.

 (1.3) Fran­cu­skie okna bi­blio­te­ki, sali ja­dal­nej i ta­ba­czar­ni wiodą na teras sze­ro­ki, as­fal­to­wy, cią­gną­cy się wzdłuż spo­koj­nej tu Ta­mi­zy […].

 (1.3) Wie­czo­rem król za­ży­wał roz­ryw­ki w „ta­ba­czar­ni”; tak na­zy­wał się osob­ny pokój w zamku ber­liń­skim, dokąd otrzy­my­wa­li za­pro­sze­nie ge­ne­ra­ło­wie, mi­ni­stro­wie a nawet przed­sta­wi­cie­le dwo­rów za­gra­nicz­nych. Kto był wez­wa­ny, mu­siał tu palić tytuń, albo przy­najm­niej trzy­mać fajkę przy ustach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabaczarz mos., tabacznica ż., tabaczarka ż., tabaka ż., tabacznik mos./mrz., tabaczek mrz., tabaczkarka ż., tabaczne n., tabaczyna ż., tabak mrz., tabakiera ż., tabakierczyna ż., tabakiernik mos., tabaczniczka ż.

:: zdrobn. tabaczka ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż.

:: zgrub. tabaczysko n., tabakierzysko n.

 czas. tabaczyć ndk.

 przym. tabaczkowy, tabaczny, tabakowy, tabakierkowy, tabakierowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trafika, sklep tytoniowy; daw. tytuniarnia

 (1.2) fabryka tytoniowa; przest. fabryka tabaczna; daw. tytuniarnia

 (1.3) palarnia; daw. fiumoar, tytuniarnia

Wiktionary


tabaczarz

osoba za­ży­wa­ją­ca ta­ba­kę; ta­bacz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek za­ży­wa­ją­cy ta­ba­kę

 (1.2) przest. rzad. hand­larz wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaz­na­cza­my tu je­szcze, że szcze­gól­niej uwa­żać po­win­ni za­ży­wa­ją­cy ta­ba­kę. Wiele moż­na­by po­wie­dzieć o tym zwy­cza­ju, rzad­ko bo­wiem spo­ty­ka się ta­ba­cza­rzy, któ­rzy­by prze­strze­ga­li czy­sto­ści i nie spra­wia­li innym obrzy­dze­nia.

 (1.1) Gdy mu ja­gieł przy­bra­kło, wy­do­stał dużą, z łyka li­po­we­go ta­ba­kie­rę; ot­wo­rzył oną, do nosa przy­ta­knął, po­cią­gnał… nie kich­nął prze­cie, bo­wiem sta­rzy ta­ba­cza­rze mają sprę­ży­ny no­so­we oblu­zo­wa­ne.

 (1.1) Ta­ba­cza­rza z da­le­ka zwy­kle roz­poz­nać można z poplamionéj bie­liz­ny, z za­ta­ba­czo­ne­go nosa lub oszpeconéj twa­rzy, i po­wszech­nie czuć od niego nie­przy­jem­ny odór ta­ba­ki.

 (1.2) Kiedy je­szcze tabaczárze z Wę­gier cho­dzi­li, to też jeden co pytel du­ha­nu niosł, od ob­sza­u­rów prze­śla­do­wa­ny uciekł do karcz­my.

 (1.2) Wy ta­ba­cza­rze! je­ste­ście jak morze
Któ­re­mu wody do­star­cza świat cały;
My wam tak samo nie­siem grosz w po­ko­rze,
A z owych gro­szy rosną ka­pi­ta­ły
.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabaczarnia ż., tabacznica ż., tabaczarka ż., tabaka ż., tabacznik mos./mrz., tabaczek mrz., tabaczkarka ż., tabaczne n., tabaczyna ż., tabak mrz., tabakiera ż., tabakierczyna ż., tabakiernik mos., tabaczniczka ż.

:: zdrobn. tabaczka ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż.

:: zgrub. tabaczysko n., tabakierzysko n.

 czas. tabaczyć ndk., zatabaczyć dk.

 przym. tabaczkowy, tabaczny, tabakowy, tabakierkowy, tabakierowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. tabacznik, niuchacz

 (1.2) przest. tabacznik

Wiktionary


tabaczka

zdrob­nie­nie od: ta­ba­ka


SJP.pl

Ta­bacz­ka ( Табачка) – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Ruse, w gmi­nie Iwa­no­wo. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych Ujed­no­li­co­ne­go Sy­ste­mu Ewi­den­cji Lud­no­ści oraz Usług Ad­mi­ni­stra­cyj­nych dla Lud­no­ści, 15 czerw­ca 2020 roku miej­sco­wość li­czy­ła 235 miesz­kań­ców.

Wikipedia


tabaczkowy

jas­no­brą­zo­wy o zie­lon­ka­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru jas­no­brą­zo­we­go o zie­lon­ka­wym od­cie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabakiernik mzw./mos., tabacznica ż., tabaczarz mrz., tabaczarnia ż., tabaka ż.

 czas. tabaczyć

Wiktionary


tabacznica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ko­bie­ta za­ży­wa­ją­ca ta­ba­kę

 (1.2) przest. rzad. hand­lar­ka wy­ro­ba­mi ty­to­nio­wy­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Inne znów ro­dza­je pył­ków bar­wią stale tkan­ki płuc­ne, nie wpły­wa­jąc na zmia­nę ich struk­tu­ry […]. Do tej grupy na­le­żą pyłki wy­wo­łu­ją­ce u ta­bacz­nic za­tru­cie ty­to­nio­we i za­bar­wia­ją­ce płuca ich na kolor bron­zo­wy […].

 (1.1) — Hou! hou! stara ta­bacz­ni­co! — ry­knę­ło kilku naj­zu­chwal­szych; — kto zabił księż­nicz­kę?

 (1.4) Bazar fajek bar­dzo bo­ga­ty, z cy­bu­cha­mi ja­śmi­no­we­mi, wi­śnio­we­mi, ró­ża­ne­mi, z nar­gi­la­mi krysz­ta­ło­we­mi, ob­wi­nię­te­mi w nici złote, z ta­bacz­ni­ca­mi w prze­róż­ne de­se­nie, zdob­ne w ka­mie­nie kosz­tow­ne lśnią­ce na tle srebr­ne­go fi­li­gra­nu i kości sło­nio­wej.

 (1.4) Ale cóżby się było stało, gdyby ów pa­try­o­ta był zna­lazł i kupił ta­bacz­ni­cę o bar­wach nie­miec­kich i przez utar­cie nosa zbru­kał, znie­sła­wił i po­hań­bił te dro­gie ko­lo­ry?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabaczarnia ż., tabaczarz mos., tabaczarka ż., tabaka ż., tabacznik mos./mrz., tabaczek mrz., tabaczkarka ż., tabaczne n., tabaczyna ż., tabak mrz., tabakiera ż., tabakierczyna ż., tabakiernik mos., tabaczniczka ż.

:: zdrobn. tabaczka ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż.

:: zgrub. tabaczysko n., tabakierzysko n.

 czas. tabaczyć ndk., zatabaczyć dk.

 przym. tabaczkowy, tabaczny, tabakowy, tabakierkowy, tabakierowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. tabaczarka

 (1.2) przest. tabaczarka

 (1.3) przest. tabaczarka

 (1.4) tabakiera

 (1.5) daw. gronozwis, tabacznik

Wiktionary


tabacznik

1. osoba za­ży­wa­ją­ca ta­ba­kę; ta­ba­czarz;
2. daw­niej: osoba zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją i sprze­da­żą ta­ba­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­bacz­nik (osoba) – osoba za­ży­wa­ją­ca ta­ba­kę (daw­niej każdy ro­dzaj ty­to­niu)
  • ta­bacz­nik (przy­rząd) – przy­rząd drew­nia­ny, uży­wa­ny przy pro­duk­cji ta­ba­ki
  • Ta­bacz­nik – osada w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Lu­zi­no
  • – szwaj­car­ski dzien­ni­karz i szef kuch­ni o pol­skich ko­rze­niach

Wikipedia


tabaczny

od­no­szą­cy się do ta­ba­ki, ty­to­niu; ty­to­nio­wy, ta­ba­cza­ny, ta­ba­ko­wy


SJP.pl


tabaczyć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny nie­prze­chod­ni

 (1.1) pot. za­ży­wać ta­ba­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­ba­ki uży­wa­no na co dzień i od świę­ta, przy spe­cjal­nych okaz­jach i przy za­łat­wia­niu in­te­re­sów lub roz­wią­zy­wa­niu pro­ble­mów. […] Na Ka­szu­bach ta­ba­czy­li także księ­ża. Ta­ba­kę ro­zda­wa­no na mszach […].

 (1.1) W mi­nio­ną so­bo­tę od­by­ły się w Chmiel­nie II Mi­strzo­stwa Pol­ski w Za­ży­wa­niu Ta­ba­ki. […] W tym roku mi­strzem ta­ba­cze­nia zo­stał Ja­ro­sław Kro­plew­ski z Gdyni.

 (1.1) Nikt od za­ży­wa­nia je­szcze nie za­cho­ro­wał — mówi Ka­szu­ba ze Sta­ni­sze­wa. Pot­wier­dza to także ks. Ba­zy­li Olęc­ki z Lini, który ta­ba­czy od wielu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabaczarnia ż., tabaczarz mos., tabacznica ż., tabaczarka ż., tabaka ż., tabacznik mos./mrz., tabaczek mrz., tabaczkarka ż., tabaczne n., tabaczyna ż., tabak mrz., tabakiera ż., tabakierczyna ż., tabakiernik mos., tabaczniczka ż.

:: zdrobn. tabaczka ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż.

:: zgrub. tabaczysko n., tabakierzysko n.

 czas. zatabaczyć dk.

 przym. tabaczkowy, tabaczny, tabakowy, tabakierkowy, tabakierowy

Wiktionary


tabaczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


tabak

fer­men­to­wa­ny, wy­su­szo­ny i sprosz­ko­wa­ny tytoń, wcią­ga­ny do nosa, po­wo­du­ją­cy ki­cha­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dawid Tabak – iz­ra­el­ski lek­ko­at­le­ta
  • Hüseyin Tabak – nie­miec­ki re­ży­ser
  • My­ko­la Tabak – ukra­iń­ski lek­ko­at­le­ta
  • Ro­ma­na Tabák – sło­wac­ka po­li­tycz­ka
  • Tino Tabak – ho­len­der­ski ko­larz
  • Žan Tabak – chor­wac­ki ko­szy­karz
  • Ko­ra­al Tabak

Wikipedia


tabaka

fer­men­to­wa­ny, wy­su­szo­ny i sprosz­ko­wa­ny tytoń, wcią­ga­ny do nosa, po­wo­du­ją­cy ki­cha­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sprosz­ko­wa­ny tytoń za­ży­wa­ny przez nos;

 (1.2) daw. każdy tytoń – do pa­le­nia i do wcią­ga­nia nosem; Glo­ger.

Wiktionary

Ta­ba­ka – sprosz­ko­wa­ny tytoń, czę­sto wzbo­ga­ca­ny kom­po­zy­cja­mi aro­ma­ty­zu­ją­cy­mi, przez­na­czo­ny do za­ży­wa­nia przez nos. W odróż­nie­niu od pa­pie­ro­sów, ni­ko­ty­na wchła­nia­na jest nie przez płuca, ale przez ślu­zów­kę nosa. Czę­sto ta­ba­ką nie­wła­ści­wie na­zy­wa­ne są ty­to­nie do żucia lub ssa­nia (snus). Osoba za­ży­wa­ją­ca ta­ba­kę to ta­ba­czarz lub ta­bacz­nik.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­ży­wa­nie ta­ba­ki uza­leż­nia i może po­wo­do­wać cho­ro­by

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈbaka, AS: tabaka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabakiera ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż., tabakierzysko n., tabacznik m., tabaczniczka ż., tabaczarz m.

:: zdrobn. tabaczka ż.

 czas. tabaczyć

 przym. tabakowy, tabaczny, tabaczkowy, tabakierowy, tabakierkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sznuptabaka

Wiktionary


tabakiera

1. po­jem­ni­czek na ta­ba­kę; ta­ba­kie­ra;
2. ryj dzika


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pu­de­łecz­ko na ta­ba­kę;

 (1.2) łow. ryj dzika

Wiktionary

Ta­ba­kie­ra – po­jem­nik przez­na­czo­ny do prze­cho­wy­wa­nia ta­ba­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy nos dla ta­ba­kie­ry, czy ona dla nosa? / Była wiel­ka dy­spu­ta ze sta­rym mło­ko­sa.

 (1.1) On mil­czał, szczyp­tę wzię­tą z ta­ba­kie­ry ważył / W pal­cach i długo dumał, nim ją w końcu zażył.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabaka ż., tabakiernia ż.

:: zdrobn. tabakierka ż., tabakiereczka ż.

 przym. tabakowy, tabaczny

 czas. tabaczyć

Wiktionary


tabakiereczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ta­ba­kier­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabakiernik mzw./mos., tabacznica ż., tabaczarz mrz., tabaczarnia ż., tabakiera ż., tabakierka ż., tabaka ż.

 czas. tabaczyć

Wiktionary


tabakierka

po­jem­ni­czek na ta­ba­kę; ta­ba­kier­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ta­ba­kie­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Chwa­li­cie mą ta­ba­kę mości do­bro­dzie­je, • Obacz­cież co się wew­nątrz ta­ba­kier­ki dzie­je.” • Tu wy­cie­ra­jąc chust­ką za­bru­dzo­ne denko, • Po­ka­zał ma­lo­wa­ną armię ma­leń­ką (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabakiernik mzw./mos., tabacznica ż., tabaczarz mrz., tabaczarnia ż., tabaka ż., tabakiera ż., tabakiereczka ż.

 przym. tabakowy

 czas. tabaczyć

Wiktionary


tabakiernik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem ta­ba­kier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) daw. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­stu­do., nazwa ro­dza­ju żółwi ame­ry­kań­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Go­spo­da­ru­jąc w gó­rach sa­noc­kich, przy­ją­łem do wsi kilku cze­skich Niem­ców ta­ba­kier­ni­ków w na­dziei, że będą ro­bi­li ta­ba­kier­ki. Za­czę­li oni robić ta­ba­kier­ki, ale opie­sza­le i na niczém speł­zła moja na­dzie­ja.

 (1.1) Na­stęp­nie za­bi­to kró­lew­skie­go pa­ra­sol­ni­ka, ta­ba­kier­ni­ka i miecz­ni­ka i inne sługi i uło­ży­wszy obok zwłok króla, przy­sy­pa­no zie­mią.

 (2.1) Łącz­ni­kiem po­mię­dzy żół­wia­mi lą­do­wy­mi a wod­ny­mi jest ro­dzaj żółwi ame­ry­kań­skich, ta­ba­kier­ni­ka­mi […] zwa­nych. Naj­po­spo­lit­szym ga­tun­kiem jest ta­ba­kier­nik ka­ro­liń­ski […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabaczarnia ż., tabaczarz mos., tabacznica ż., tabaczarka ż., tabaka ż., tabacznik mos./mrz., tabaczek mrz., tabaczkarka ż., tabaczne n., tabaczyna ż., tabak mrz., tabakiera ż., tabakierczyna ż., tabaczniczka ż.

:: zdrobn. tabaczka ż., tabakierka ż., tabakiereczka ż.

:: zgrub. tabaczysko n., tabakierzysko n.

 czas. tabaczyć ndk., zatabaczyć dk.

 przym. tabaczkowy, tabaczny, tabakowy, tabakierkowy, tabakierowy

Wiktionary


tabako

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: ta­ba­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈbakɔ, AS: tabako

Wiktionary


tabakowy

od­no­szą­cy się do ta­ba­ki, ty­to­niu; ty­to­nio­wy, ta­ba­cza­ny, ta­bacz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­ba­ką, do­ty­czą­cy ta­ba­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabakiernik mzw./mos., tabacznica ż., tabaczarz mrz., tabaczarnia ż., tabaka ż., tabakiera ż., tabakierka ż.

 przym. tabaczny

 czas. tabaczyć

Wiktionary


tabard

dawny ro­dzaj dłu­giej po kost­ki togi


SJP.pl


tabasarański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ba­ra­sa­na­mi, do­ty­czą­cy Ta­ba­ra­sa­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ta­ba­sa­rań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tabarasanin mos., Tabarasanka ż.

Wiktionary


tabasarańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ta­ba­sa­rań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ta­ba­sa­rań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ta­ba­sa­rań­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtabasaˈrãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tabasarãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tabasco

[czy­taj: ta­ba­sko]
1. bar­dzo ostry sos na na­pa­rze pie­przo­wym
2. różne ga­tun­ki pie­przu tu­rec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. bar­dzo ostry sos na bazie pie­przu z ostrej czer­wo­nej pa­pry­ki;

 (1.2) kulin. nazwa kilku ga­tun­ków pie­przu, z któ­rych robi się sos ta­ba­sco (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­ba­sco – marka ostre­go sosu
  • Ta­ba­sco – kul­ty­war pa­pry­ki rocz­nej
  • Ta­ba­sco – stan w po­łud­nio­wo-wschod­nim Mek­sy­ku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do przy­go­to­wa­nia „wście­kłe­go psa” po­trzeb­ne są: wódka, sok ma­li­no­wy i ta­ba­sco.

 (1.1) Na ko­niec można dodać utar­ty żółty ser, ta­ba­sco lub ha­ris­sę. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary


tabata

in­ten­syw­ny tre­ning in­ter­wa­ło­wy trwa­ją­cy czte­ry mi­nu­ty


SJP.pl


tabbouleh

[czy­taj: ta­bu­le] arab­ska sa­łat­ka z sie­ka­nych ja­rzyn i śruty psze­nicz­nej; tab­bu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. ta­bu­le.

Wiktionary

Tab­bo­u­leh (arab. تبولة, wy­mo­wa: "ta­bu­le"; ang. "tab­bo­u­leh" lub "ta­bo­u­leh") – cha­rak­te­ry­stycz­na dla kuch­ni li­bań­skiej od­mia­na sa­łat­ki wa­rzyw­nej z po­mi­do­rów i bul­gu­ru z do­dat­kiem ce­bu­li, czosn­ku, ogór­ka i czer­wo­nej pa­pry­ki. Smak i aro­mat sa­łat­ki tab­bo­u­leh wzbo­ga­co­ny jest miętą, cy­try­ną i natką pie­trusz­ki, ewen­tu­al­nie także orzesz­ka­mi pi­nio­wy­mi. Za­miast kaszy bul­gur można użyć tej samej ilo­ści ziar­na ku­skus. Po­tra­wa ta jest ele­men­tem kuch­ni arab­skiej, na­zy­wa­na bywa też "sa­łat­ką li­bań­ską".

Wikipedia


tabbula

arab­ska sa­łat­ka z sie­ka­nych ja­rzyn i śruty psze­nicz­nej; tab­bo­u­leh


SJP.pl


tabela

1. wykaz, re­jestr, spis da­nych roz­mie­szczo­nych na ar­ku­szu w upo­rząd­ko­wa­ny spo­sób we­dług ru­bryk;
2. do­ku­ment urzę­do­wy do­ty­czą­cy po­win­no­ści chłop­skich lub uwła­szcze­nia chło­pów w Pol­sce w XIX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) upo­rząd­ko­wa­ny wykaz więk­szej licz­by da­nych, od­po­wied­nio po­se­gre­go­wa­nych i umie­szczo­nych w ru­bry­kach

Wiktionary

Ta­be­la, forma ta­be­la­rycz­na – spo­sób za­pi­su i przed­sta­wia­nia in­for­ma­cji, w któ­rym dane umie­szcza się w od­po­wied­nio roz­mie­szczo­nych po­lach. Pola te ut­wo­rzo­ne są po­przez po­zio­me i pio­no­we linie (na wy­dru­kach lub mo­ni­to­rach oba te typy linii, albo tylko jeden z nich, nie muszą być wi­docz­ne lub mogą być zróż­ni­co­wa­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Zosiu, w ta­be­li „Kosz­ty” nie zga­dza­ją się dwie ru­bry­ki.

 (1.1) Wy­ni­ki po­mia­ru muszą być zgod­ne z ta­be­lą na końcu książ­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈbɛla, AS: tabela

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tablica ż., tabulator m.

:: zdrobn. tabelka ż.

 przym. tabelaryczny, tabelkowy, tabelowy

 przysł. tabelarycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tablica, macierz

Wiktionary


tabelaryczny

ma­ją­cy formę ta­be­li


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) uło­żo­ny w po­sta­ci ta­be­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z przy­go­to­wa­nym w for­mie ta­be­la­rycz­nej pla­nem re­struk­tu­ry­za­cji i mo­der­ni­za­cji są­sia­du­je in­for­ma­cja do­ty­czą­ca fi­nan­sów firmy i nie wy­ni­ka z niej by­najm­niej, aby szpi­tal było stać na ja­kie­kol­wiek in­we­sty­cje.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. tabelarycznie

 rzecz. tabelka ż., tabela ż.

Wiktionary


tabelaryzować

ze­sta­wiać w for­mie ta­be­li, ukła­dać w ta­be­lę


SJP.pl


tabelka

mała ta­be­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ta­be­la

 (1.2) ru­bry­ka z da­ny­mi w książ­ce, pu­bli­ka­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈbɛlka, AS: tabelka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabela ż.

 czas. tabelkować, potabelkować

 przym. tabelaryczny, tabelowy, tabelkowy

 przysł. tabelarycznie

Wiktionary


tabelkowy

→ ta­bel­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­bel­ką, do­ty­czą­cy ta­bel­ki

Wiktionary

Patrz:

tabelka

Powiązane:

 rzecz. tabela ż., tabelka ż.

Wiktionary


tabelowy

→ ta­be­la


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­be­lą, do­ty­czą­cy ta­be­li

Wiktionary

Patrz:

tabela

Powiązane:

 rzecz. tabelka ż., tabela ż.

Wiktionary


tabenka

klapa z półt­war­dej skóry, bę­dą­ca czę­ścią sio­dła, da­ją­ca opar­cie dla kolan jeźdź­ca; te­ben­ka, ty­bin­ka, te­bin­ka


SJP.pl


tabenki

daw­niej: frędz­le i ozdo­by skó­rza­ne wi­szą­ce u sio­dła; te­bin­ki, te­ben­ki, ty­bin­ki


SJP.pl


tabernakulum

szaf­ka sto­ją­ca na oł­ta­rzu, przez­na­czo­na do prze­cho­wy­wa­nia ho­stii i ko­mu­ni­kan­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. szaf­ka umie­szczo­na na oł­ta­rzu w ko­ście­le ka­to­lic­kim, przez­na­czo­na do prze­cho­wy­wa­nia ho­stii;

Wiktionary

Ta­ber­na­ku­lum ( ta­ber­na­cu­lum „na­miot”) – w chrze­ści­jań­stwie, głów­nie w ko­ścio­łach ka­to­lic­kich, mała, za­my­ka­na na klucz szaf­ka, umie­szczo­na naj­czę­ściej w tyl­nej czę­ści pre­zbi­te­rium. Jest ono miej­scem prze­cho­wy­wa­nia chle­ba eu­cha­ry­stycz­ne­go, kon­se­kro­wa­ne­go w cza­sie mszy. Zaz­wy­czaj prze­cho­wy­wa­ne są kon­se­kro­wa­ne ko­mu­ni­kan­ty w cy­bo­rium przez­na­czo­ne do roz­dzie­la­nia Ko­mu­nii świę­tej oraz ho­stia umo­co­wa­na w mel­chi­ze­de­ku w ku­sto­dii, przez­na­czo­na do ado­ra­cji Najś­więt­sze­go Sa­kra­men­tu w mon­stran­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W głębi ko­ścio­ła widać było ta­ber­na­ku­lum z mi­go­cą­cą srebr­ną ho­stią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtabɛrˈnakulũm, AS: tabernakulũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyborium

Wiktionary


tabes

po­ra­że­nie rdze­nia krę­go­we­go jako jeden z póź­nych ob­ja­wów kiły


SJP.pl


tabetyczka

ko­bie­ta cier­pią­ca na tabes (po­ra­że­nie rdze­nia krę­go­we­go)


SJP.pl


tabetyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla kiły i cho­rych na kiłę


SJP.pl


tabetyk

osoba cier­pią­ca na tabes (po­ra­że­nie rdze­nia krę­go­we­go)


SJP.pl


tabi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) tra­dy­cyj­ne ja­poń­skie skar­pe­ty z osob­nym pal­cem;

Wiktionary

Tabi (jap. 足袋) – tra­dy­cyj­ne, się­ga­ją­ce kost­ki ja­poń­skie skar­pe­ty z osob­nym pal­cem.

Tabi są no­szo­ne do tra­dy­cyj­nych ja­poń­skich stro­jów, ta­kich jak ki­mo­no, razem z tra­dy­cyj­nym ja­poń­skim obu­wiem (zōri lub geta). Tabi są no­szo­ne za­rów­no przez męż­czyzn, jak i przez ko­bie­ty.

Wikipedia


tabin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. włók. ga­tu­nek tka­ni­ny jed­wab­nej, zło­ci­sta mora

Wiktionary


tabisz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­riusz Ta­bisz – pol­ski ju­do­ka i tre­ner judo
  • Sta­ni­sław Ta­bisz – pol­ski ofi­cer
  • Sta­ni­sław Ta­bisz – pol­ski ma­larz, gra­fik, sce­no­graf, pe­da­gog, dzia­łacz związ­ko­wy, kry­tyk sztu­ki

Wikipedia


tabiś

naz­wi­sko


SJP.pl


tabl.

skrót od: ta­bli­ca (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ta­bli­ca

 (1.2) = ta­blet­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pod­sta­wie da­nych za­war­tych w tabl. 1 można stwier­dzić, że radni nieco le­piej oce­nia­ją stan mia­sta, niż ogół jego miesz­kań­ców.

 (1.2) Ślą­ski Wo­je­wódz­ki In­spek­tor Far­ma­ce­u­tycz­ny w Ka­to­wi­cach in­for­mu­je, że w dniach 23–24 wrze­śnia 2021 r. pow­ziął in­for­ma­cje o pró­bach re­a­li­za­cji fał­szy­wych re­cept na lek OxyContin, tabl. o prze­dłu­żo­nym uwal­nia­niu, 80 mg, 6 op. a 60 tabl. z od­płat­no­ścią 100%.

Wiktionary


tabla

in­dyj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy mem­bra­no­fo­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­dyj­ski in­stru­ment per­ku­syj­ny zło­żo­ny z pary drew­nia­nych, gli­nia­nych lub mie­dzia­nych bę­ben­ków z mem­bra­ną na­cią­gnię­tą rze­mie­nia­mi;

Wiktionary

Tabla – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy mem­bra­no­fo­nów.

Jest to para drew­nia­nych, gli­nia­nych lub mie­dzia­nych ko­cioł­ków, gra się na nich ki­ścia­mi dłoni lub pal­ca­mi. Mem­bra­ny obu na­cią­ga się rze­mie­nia­mi.

Tablę wy­na­le­zio­no w In­diach. Tra­dy­cyj­nie niek­tó­rzy uwa­ża­ją, że wy­na­lazł ją Amir Chus­ro, jed­nak poza tra­dy­cją nic tej te­o­rii nie wspie­ra.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtabla, AS: tabla

Wiktionary


tablatura

daw­niej:
1. tafla, opra­wio­na płyta jako ozdob­na za­sło­na;
2. ta­bu­la­tu­ra;
3. płót­no, na któ­rym się ma­lu­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. płyta, tafla w ramce jako za­sło­na ozdob­na

 (1.2) daw. zapis mu­zycz­ny za po­mo­cą liter i cyfr

 (1.3) stpol. płót­no do ma­lo­wa­nia

Wiktionary


tableau

[czy­taj: tabLO]
1. scena ko­micz­na sta­wia­ją­ca kogoś w śmiesz­nym po­ło­że­niu;
2. zbio­ro­wa fo­to­gra­fia pa­miąt­ko­wa skła­da­ją­ca się z wielu ma­łych zdjęć po­szcze­gól­nych osób; tablo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pa­miąt­ko­wa ta­bli­ca lub ar­kusz z fo­to­gra­fia­mi szkol­ne­go rocz­ni­ka

 (1.2) zda­rze­nie sta­wia­ją­ce kogoś w śmiesz­nym po­ło­że­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­ble­au (sy­stem do­wo­dze­nia twier­dzeń)
  • Ta­ble­au (zdję­cie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W swoim daw­nym li­ce­um oglą­da­łem dziś ta­ble­au mojej klasy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈblɔ, AS: tablo

Wiktionary


tableciarz

użyt­kow­nik ta­ble­tu


SJP.pl


tablecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ta­blet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wa­ka­cje nie biorę lap­to­pa, tylko ta­ble­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tablet m.

Wiktionary


tablet

1. prze­no­śny kom­pu­ter oso­bi­sty z ekra­nem do­ty­ko­wym, wzo­ro­wa­ny na no­te­bo­o­ku;
2. ta­blet gra­ficz­ny - urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce, słu­żą­ce głów­nie do ry­so­wa­nia ele­men­tów gra­ficz­nych na kom­pu­te­rze, mo­gą­ce rów­nież za­stę­po­wać mysz­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce słu­żą­ce prze­de wszyst­kim do ry­so­wa­nia ele­men­tów gra­ficz­nych na kom­pu­te­rze, uży­wa­ne za­miast mysz­ki kom­pu­te­ro­wej;

 (1.2) in­form. prze­no­śny kom­pu­ter oso­bi­sty z ekra­nem do­ty­ko­wym za­stę­pu­ją­cym kla­wia­tu­rę;

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. taca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­blet gra­ficz­ny – urzą­dze­nie wska­zu­ją­ce
  • ta­blet – urzą­dze­nie mo­bil­ne
  • Mi­cro­soft Ta­blet PC – prze­no­śny kom­pu­ter oso­bi­sty wzo­ro­wa­ny na lap­to­pach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeden ta­blet może być ob­słu­gi­wa­ny za po­mo­cą ca­łe­go ze­sta­wu ry­si­ków peł­nią­cych różne funk­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtablɛt, AS: tablet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tablecik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. digitizer

Wiktionary


tabletka

mały pła­ski krą­żek spra­so­wa­ne­go prosz­ku, zwy­kle leku; pa­styl­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. por­cja spra­so­wa­ne­go prosz­ku, naj­czę­ściej leku, zwy­kle w po­sta­ci ma­łe­go krąż­ka

Wiktionary

Ta­blet­ka (łac. "Ta­bu­let­ta Com­pres­si, Com­pri­ma­ta") – stała po­stać leku, przez­na­czo­na do sto­so­wa­nia do­ust­ne­go (z moż­li­wo­ścią uwal­nia­nia sub­stan­cji lecz­ni­czej w róż­nych od­cin­kach prze­wo­du po­kar­mo­we­go), pod­ję­zy­ko­we­go lub pod­po­licz­ko­we­go. Rza­dziej jest sto­so­wa­na do in­nych jam ciała, do im­plan­ta­cji lub przy­go­to­wy­wa­nia rozt­wo­rów o róż­nym za­sto­so­wa­niu. Ta­blet­ki skła­da­ją się ze spra­so­wa­ne­go prosz­ku, zło­żo­ne­go z sub­stan­cji lecz­ni­czej oraz sub­stan­cji po­moc­ni­czych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten lek jest sprze­da­wa­ny też w pły­nie, ale pani, zdaje się, woli łykać ta­blet­ki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈblɛtka, AS: tabletka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabletkowanie n.

 czas. tabletkować ndk.

 przym. tabletkowy

Wiktionary


tabletkarka

ma­szy­na, urzą­dze­nie wy­wie­ra­ją­ce na­cisk na jakiś ma­te­riał, uży­wa­ne do wstęp­nej pro­duk­cji leków; pa­styl­kar­ka


SJP.pl

Ta­blet­kar­ka – urzą­dze­nie słu­żą­ce do for­mo­wa­nia ta­ble­tek po­przez ich spra­so­wa­nie z su­row­ców syp­kich, py­li­stych i gra­nu­la­tów. Ma za­sto­so­wa­nie w prze­my­śle far­ma­ce­u­tycz­nym, che­micz­nym i spo­żyw­czym. Wy­róż­nia się dwa za­sad­ni­cze typy ta­blet­ka­rek: mi­moś­ro­do­wą i ro­ta­cyj­ną. Róż­nią się one me­cha­niz­mem za­pew­nia­ją­cym ści­ska­nie masy ta­blet­ko­wej z od­po­wied­nią siłą.

Wikipedia


tabletkarnia

dział fa­bry­ki far­ma­ce­u­tycz­nej, w któ­rym wy­ra­bia się ta­blet­ki


SJP.pl


tabletki

mały pła­ski krą­żek spra­so­wa­ne­go prosz­ku, zwy­kle leku; pa­styl­ka


SJP.pl


tabletkowanie

pro­ces wyt­wa­rza­nia ta­ble­tek z prosz­ku lub gra­nu­la­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­du­ko­wa­nie ta­ble­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej linii pro­duk­cyj­nej od­by­wa się ta­blet­ko­wa­nie wi­ta­mi­ny A.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabletka ż.

 czas. tabletkować ndk.

 przym. tabletkowy

Wiktionary


tabletkowany

ufor­mo­wa­ny w po­stać ta­ble­tek


SJP.pl


tabletkować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pro­du­ko­wać ta­blet­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej linii pro­duk­cyj­nej ta­blet­ku­je się te­ster do ba­se­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabletka ż., tabletkowanie n.

 przym. tabletkowy

Wiktionary


tabletkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­blet­ką, od­no­szą­cy się do ta­blet­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) CBŚ ro­zbi­ło gang ta­blet­ko­wy, który prze­my­cał nar­ko­ty­ki do Skan­dy­na­wii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabletka ż., tabletkowanie n.

 czas. tabletkować ndk.

Wiktionary


tabletowy

→ ta­blet


SJP.pl

Patrz:

tablet

tabletyzacja

wpro­wa­dza­nie ta­ble­tów w róż­nych dzie­dzi­nach życia


SJP.pl


tablica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce do umie­szcza­nia ogło­szeń, in­for­ma­cji

 (1.2) eduk. miej­sce do pi­sa­nia za po­mo­cą kredy (czar­na lub zie­lo­na deska)

 (1.3) eduk. miej­sce do pi­sa­nia za po­mo­cą spe­cjal­ne­go pi­sa­ka (wy­ko­na­na z bia­łe­go pla­sti­ku)

 (1.4) techn. eduk. zob. ta­bli­ca in­te­rak­tyw­na.

 (1.5) eduk. mat. chem. ze­sta­wie­nie da­nych, wzo­rów

 (1.6) płyta z ja­kimś na­pi­sem, in­for­ma­cją

 (1.7) in­form. kon­te­ner da­nych, do któ­rych do­stęp uzy­ski­wa­ny jest przy po­mo­cy, na ogół licz­bo­we­go, klu­cza;

 (1.8) daw. deska

 (1.9) daw. obraz, ma­lo­wi­dło

 (1.10) daw. pła­sko­rzeź­ba

 (1.11) elektr. miej­sce łą­cze­nia ob­wo­dów elek­trycz­nych i słu­żą­ce do umie­szcza­nia ele­men­tów ste­row­ni­czych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­bli­ca – wykaz, ze­sta­wie­nie, re­jestr da­nych, ilu­stra­cja
  • w in­for­ma­ty­ce:
    • ta­bli­ca – kon­te­ner da­nych, w któ­rym po­szcze­gól­ne ko­mór­ki do­stęp­ne są za po­mo­cą klu­czy, które naj­czę­ściej przyj­mu­ją war­to­ści nu­me­rycz­ne
    • ta­bli­ca aso­cja­cyj­na – uży­wa­na w pro­gra­mo­wa­niu
    • ta­bli­ca mie­sza­ją­ca – uży­wa­na w pro­gra­mo­wa­niu
    • roz­pro­szo­na ta­bli­ca mie­sza­ją­ca – uży­wa­na do prze­cho­wy­wa­nia in­for­ma­cji o du­żych ilo­ściach da­nych
    • ta­bli­ca stron – ta­bli­ca sto­so­wa­na w re­a­li­za­cji pa­mię­ci stro­ni­co­wa­nej
    • ta­bli­ca alo­ka­cji pli­ków – ta­bli­ca in­for­mu­ją­ca o roz­mie­szcze­niu pli­ków na par­ty­cji
    • ta­bli­ca ot­war­tych pli­ków – uży­wa­na w sy­ste­mach ope­ra­cyj­nych
  • Ta­bli­ca – ser­wis ogło­sze­nio­wy na­by­ty w 2014 przez OLX
  • ta­bli­ca w le­śnict­wie to najm­niej­sza jed­nost­ka ufor­mo­wa­na z pni w celu spła­wu drew­na. Ma zaz­wy­czaj ok. 4 m sze­ro­ko­ści
  • ta­bli­ca ADR – ta­bli­ca in­for­ma­cyj­na na po­ja­zdach prze­wo­żą­cych sub­stan­cje nie­bez­piecz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­for­ma­cje zo­sta­ły wy­wie­szo­ne na ta­bli­cy.

 (1.1) Zyg­munt za­trzy­mał się przed ta­bli­cą i za­czął prze­bie­gać ocza­mi treść ulot­ki.

 (1.2) Kredą na ta­bli­cy na­ry­so­wał spła­szczo­ny per­spek­ty­wicz­nie kwa­drat, jakby wi­dzia­ny od góry.

 (1.3) Kie­dyś, kiedy za­pa­mię­ty­wa­nie niek­tó­rych wy­ra­zów w ję­zy­ku nie­miec­kim spra­wia­ło mi trud­ność, za­czą­łem wy­pi­sy­wać je fla­ma­strem na ta­bli­cy, którą można kupić w skle­pie z ar­ty­ku­ła­mi biu­ro­wy­mi.

 (1.5) Na ta­bli­cy ma­te­ma­tycz­nej są wzory na obli­cza­nie pól figur.

 (1.6) (…) na miej­scu eg­ze­ku­cji spo­łe­czeń­stwo mia­sta wznio­sło sym­bo­licz­ną mo­gi­łę opa­trzo­ną krzy­żem i pa­miąt­ko­wą ta­bli­cą.

 (1.7) Ta­bli­cę można za­de­kla­ro­wać za po­mo­cą in­struk­cji de­kla­ra­cji typu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈblʲit͡sa, AS: tablʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabela ż., tablicowanie n.

:: zdrobn. tabliczka ż.

 czas. tablicować ndk.

 przym. tablicowy, tabliczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gazetka, tablica ogłoszeń

 (1.5) tabela

 (1.11) rozdzielnica, panel

Wiktionary


tablice

ze­staw tabel wy­da­ny w for­mie bro­szu­ry lub książ­ki


SJP.pl


tablicowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­bli­co­wać.

Wiktionary

Ta­bli­co­wa­nie – tech­ni­ka pro­gra­mi­stycz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca struk­tu­rę na­zy­wa­ną "ta­bli­cą" ( lo­o­kup table) do prze­cho­wy­wa­nia przy­go­to­wa­nych wcze­śniej da­nych, co umoż­li­wia za­o­szczę­dze­nie czasu wy­ma­ga­ne­go na ich obli­cze­nie kosz­tem więk­sze­go zu­ży­cia pa­mię­ci. Cza­sem moż­li­we jest uzy­ska­nie da­nych poś­red­nich na pod­sta­wie sta­bli­co­wa­nych (zob.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtablʲit͡sɔˈvãɲɛ, AS: tablʹicovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabliczka ż., tablica

 przym. tablicowy

 czas. tablicować

Wiktionary


tablicować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sta­bli­co­wać)

 (1.1) mat. gro­ma­dzić w po­sta­ci ta­bli­cy da­nych war­to­ści funk­cji dla okre­ślo­nych, naj­czę­ściej uży­wa­nych zmien­nych w celu za­o­szczę­dze­nia obli­czeń po­przez póź­niej­sze od­czy­ty­wa­nie już wy­li­czo­nych war­to­ści z ta­bli­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtablʲiˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: tablʹicovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabliczka ż., tablica, tablicowanie

 przym. tablicowy

Wiktionary


tabliczka

zdrob­nie­nie od: ta­bli­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ta­bli­ca

 (1.2) mała ta­bli­ca, płyta z okre­ślo­nym na­pi­sem

 (1.3) zob. ta­blicz­ka mno­że­nia.

 (1.4) zob. ta­blicz­ka cze­ko­la­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈblʲit͡ʃka, AS: tablʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tablica ż., tablice nmos., tablicowanie n.

 czas. tablicować ndk.

 przym. tablicowy, tabliczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) gw. Górny Śląsk tabulka

Wiktionary


tabliczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ta­blicz­kę (płytę)


SJP.pl


tabliczkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­blicz­ką, do­ty­czą­cy ta­blicz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tablica ż., tabliczka ż.

Wiktionary


tablinum

po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne w daw­nym domu rzym­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sta­roż. ar­chit. w rzym­skim domu: po­mie­szcze­nie re­cep­cyj­ne, mie­szczą­ce w sobie także ro­dzin­ne ar­chi­wum, po­łą­czo­ne z atrium;

Wiktionary

Ta­bli­num – ważne po­mie­szcze­nie w domu rzym­skim, w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie atrium i pe­ry­sty­lu.

Miało cha­rak­ter po­mie­szcze­nia re­cep­cyj­ne­go po­ło­żo­ne­go na osi głów­ne­go wej­ścia, z wyj­ściem na atrium. Prześ­wi­tem w murze łą­czy­ło się z ogro­dem bądź z pe­ry­sty­lem. Słu­ży­ło jako ga­bi­net pana domu, gdzie pra­co­wał on i przyj­mo­wał klien­tów. Po­nad­to mie­ści­ło się tam do­mo­we ar­chi­wum do­ku­men­tów ro­dzin­nych i prze­cho­wy­wa­no wo­sko­we po­do­biz­ny (maski) przod­ków.

Wikipedia


tablo

in­dyj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy mem­bra­no­fo­nów


SJP.pl

To jest bio­gra­fia osoby no­szą­cej ko­re­ań­skie naz­wi­sko Lee.

Tablo (Han­gul: 타블로, ur. 22 lipca 1980), właśc. Da­niel Ar­mand Lee (kor. Lee Seon-woong; Han­gul: 이선웅) – ko­re­ań­sko-ka­na­dyj­ski raper, autor tek­stów, pro­du­cent, autor i przed­się­bior­ca; także były aktor i oso­bo­wość ra­dio­wa. Tablo jest naj­le­piej znany jako lider i pro­du­cent ko­re­ań­skiej grupy hip-ho­po­wej Epik High, a także za­ło­ży­ciel nie­za­leż­nej wyt­wór­ni mu­zycz­nej HIGHGRND (High Gro­und), do któ­rej na­le­żą ze­spo­ły Hy­u­koh i The Black Skirts.

Wikipedia


tabloid

ga­ze­to­id, bru­ko­wiec, szma­tła­wiec;
1. ga­ze­ta po­da­ją­ca sen­sa­cyj­ne tre­ści, plot­ki;
2. po­tocz­nie: ga­ze­ta bez­war­to­ścio­wa, na ni­skim po­zio­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ga­ze­ta za­wie­ra­ją­ca dużo ko­lo­ro­wych ilu­stra­cji i nie­wiel­ką ilość tre­ści o sen­sa­cyj­nym cha­rak­te­rze;

Wiktionary

Ta­blo­id (bul­wa­rów­ka, bru­ko­wiec) – typ ga­ze­ty, prze­waż­nie dzien­ni­ka o sen­sa­cyj­nej tre­ści i dużej licz­bie ilu­stra­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te in­for­ma­cje szyb­ko po­ja­wi­ły się w ta­blo­i­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈblɔjit, AS: tabloi ̯it

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabloidyzacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. brukowiec, szmatławiec

Wiktionary


tabloidalny

→ ta­blo­id; ta­blo­i­do­wy


SJP.pl


tabloidowy

→ ta­blo­id; ta­blo­i­dal­ny


SJP.pl


tabloidyzacja

upo­dob­nie­nie się sty­lem do ta­blo­i­dów, po­pu­lar­nych gazet zaj­mu­ją­cych się plot­ka­mi, skan­da­la­mi i nie­i­stot­ny­mi sen­sa­cja­mi; ta­blo­i­za­cja


SJP.pl


tabloidyzować

1. na­da­wać cze­muś bar­dzo upro­szczo­ną formę;
2. ta­blo­i­dy­zo­wać się - upo­dab­niać się sty­lem do ta­blo­i­dów, po­pu­lar­nych gazet zaj­mu­ją­cych się plot­ka­mi i nie­i­stot­ny­mi sen­sa­cja­mi


SJP.pl


tabloizacja

upo­dob­nie­nie się sty­lem do ta­blo­i­dów, po­pu­lar­nych gazet zaj­mu­ją­cych się plot­ka­mi, skan­da­la­mi i nie­i­stot­ny­mi sen­sa­cja­mi; ta­blo­i­dy­za­cja


SJP.pl


tabor

1. ogół po­ja­zdów okre­ślo­ne­go ro­dza­ju;
2. obóz, obo­zo­wi­sko;
3. obóz cy­gań­ski;
4. obóz wa­row­ny ut­wo­rzo­ny z po­łą­czo­nych wozów w kilka rzę­dów, sto­so­wa­ny w dzia­ła­niach wo­jen­nych od sta­ro­żyt­no­ści do XVIIw.;
5. środ­ki tran­spor­to­we wio­zą­ce za woj­skiem pełne za­o­pa­trze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duża wę­drow­na grupa Cy­ga­nów

 (1.2) wozy cy­gań­skie zgro­ma­dzo­ne na po­sto­ju

 (1.3) ogół ja­kichś środ­ków tran­spor­to­wych

 (1.4) ze­spół środ­ków tran­spor­to­wych za­o­pa­tru­ją­cych woj­sko

 (1.5) hist. obóz wa­row­ny z po­łą­czo­nych wozów, usta­wio­nych w kilka rzę­dów, sto­so­wa­ny w dzia­ła­niach wo­jen­nych od sta­ro­żyt­no­ści do XVIII w.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Góra Tabor – góra w Iz­ra­e­lu
  • Tabor – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim
  • Tabor – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Mills
  • Tabor – miej­sco­wość w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Bon Homme
  • Tabor (ang. Tabor Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Polk
  • Tabor – dziel­ni­ca Lu­bla­ny
  • Tábor – mia­sto w Cze­chach
  • Tábor – po­wiat w Cze­chach
  • Tabor – wieś na Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w sta­ro­stwie Duksz­ty
  • Tabor – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie miej­skiej Nova Go­ri­ca
  • Tabor – wieś w Sło­we­nii, sie­dzi­ba gminy Tabor
  • Tabor – gmina w Sło­we­nii

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtabɔr, AS: tabor

Wiktionary

Powiązane:

 przym. taborowy

Wiktionary


taborecik

zdrob­nie­nie od: ta­bo­ret


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ta­bo­ret

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ta­bo­ret, lecz tylko mały ta­bo­re­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taboret m.

 przym. taboretowy

Wiktionary


taborek

1. zdrob­nie­nie od: tabor;
2. po­tocz­nie: ta­bo­ret


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Ma­zo­wsze. ta­bo­ret, sto­łek

Wiktionary


taboret

sto­łek ku­chen­ny bez opar­cia; zydel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj krze­sła bez opar­cia

 (1.2) gw-pl|Piw­nicz­na. ta­blet

Wiktionary

Ta­bo­ret (z fr. "ta­bo­u­ret", także sto­łek, reg. gw. rycz­ka) – ro­dzaj mebla, sie­dzi­sko z jedną lub kil­ko­ma no­ga­mi, zwy­kle bez opar­cia i po­dło­kiet­ni­ków.

Po­cho­dze­nie stoł­ków po­zo­sta­je nie­jas­ne, lecz pewne jest, że sta­no­wią one jedne z najw­cze­śniej­szych form mebli drew­nia­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie było wol­ne­go krze­sła, więc mama mu­sia­ła usiąść na ta­bo­re­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈbɔrɛt, AS: taboret

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. taborecik m.

 przym. taboretowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ryczka, gw. Górny Śląsk hoker

Wiktionary


taborodzień

jed­nost­ka sto­so­wa­na daw­niej przy obli­cza­niu wy­daj­no­ści warsz­ta­tów


SJP.pl


taborowy

→ tabor


SJP.pl

Patrz:

tabor

taborski

naz­wi­sko


SJP.pl


taboryci

czło­nek ra­dy­kal­ne­go odła­mu hu­sy­tów cze­skich pod wodzą Jana Żiżki (1375-1424)


SJP.pl

Ta­bo­ry­ci – naj­bar­dziej ra­dy­kal­ny odłam hu­sy­tyz­mu pow­sta­ły po roz­pa­dzie głów­ne­go nurtu na po­cząt­ku lat 20. XV wieku sku­pia­ją­cy chło­pów, mie­szczan i część ubo­giej szlach­ty, pro­pa­gu­ją­cy grun­tow­ne re­for­my dok­try­ny i or­ga­ni­za­cji Ko­ścio­ła oraz sto­sun­ków spo­łecz­nych i po­li­tycz­nych, dą­żą­cy do znie­sie­nia pań­szczyz­ny i pod­dań­stwa oraz wpro­wa­dze­nia wspól­no­ty ma­jąt­ko­wej. Ta­bo­ry­ci skie­ro­wa­li ruch hu­syc­ki w kie­run­ku an­ty­fe­u­dal­nej wojny chłop­skiej.

Wikipedia


taborycki

zwią­za­ny z ta­bo­ry­tą


SJP.pl


taboryta

czło­nek ra­dy­kal­ne­go odła­mu hu­sy­tów cze­skich pod wodzą Jana Żiżki (1375-1424)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek naj­ra­dy­kal­niej­szej z grup hu­syc­kich, dą­żą­cej do grun­tow­nej prze­bu­do­wy sto­sun­ków spo­łecz­nych i re­for­my ko­ścio­ła a prze­wo­dzo­nej przez Jana Žižkę i Pro­ko­pa Wiel­kie­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tabor mos./ż./mrz.

:: fż. taborytka ż.

 przym. taborycki, taborski

Wiktionary


taborytka

→ ta­bo­ry­ta


SJP.pl

Patrz:

taboryta

taborzec

Ta­bo­rzec ( Ta­ber­wie­se) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie kę­trzyń­skim, w gmi­nie Bar­cia­ny.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


tabsy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. ta­blet­ki

Wiktionary


tabu

1. we­dług wie­rzeń ludów pier­wot­nych: zakaz sty­ka­nia się z pew­ny­mi przed­mio­ta­mi, oso­ba­mi, zwie­rzę­ta­mi lub mó­wie­nia o nich, któ­re­go na­ru­sze­nie miało po­wo­do­wać karę sił nad­na­tu­ral­nych;
2. przed­miot, osoba, zwie­rzę, słowo, miej­sce itp. ob­ję­te tym za­ka­zem;
3. nie­ty­kal­na świę­tość;
4. to, co jest za­ka­za­ne w ja­kimś spo­łe­czeń­stwie, po­nie­waż jest wstyd­li­we, nie­bez­piecz­ne, kon­tro­wer­syj­ne lub przy­kre;
5. nie­ty­kal­ny, za­ka­za­ny, np. słowo tabu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) głę­bo­ki i fun­da­men­tal­ny zakaz kul­tu­ro­wy;

Wiktionary

Tabu – głę­bo­ki i fun­da­men­tal­ny zakaz kul­tu­ro­wy, któ­re­go zła­ma­nie po­wo­du­je spon­ta­nicz­ną i nie­jed­no­krot­nie gwał­tow­ną re­ak­cję ze stro­ny ogółu przed­sta­wi­cie­li tej kul­tu­ry, gdyż jest przez nich od­bie­ra­ne jako za­mach na całą struk­tu­rę tej kul­tu­ry i jej in­te­gral­ność, czyli jako za­gro­że­nie dla dal­sze­go ist­nie­nia da­ne­go spo­łe­czeń­stwa. Tabu może obej­mo­wać czyn­no­ści, miej­sca, przed­mio­ty, osoby lub słowa. W naj­pier­wot­niej­szym zna­cze­niu ter­mi­nu te czyn­no­ści i ele­men­ty są za­ra­zem za­ka­za­ne i świę­te.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wła­dy­sław pytał zresz­tą prze­de­wszyst­kiem, czy tabu zo­sta­ło zdję­te i zakaż od­wo­ła­ny, a do­wie­dzia­wszy się, że tak jest, w kwa­drans póź­niej byt już u nóg Hanki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtabu, AS: tabu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tabuistyczny

Wiktionary


tabuiczny

→ tabu


SJP.pl

Patrz:

tabu

tabuistyczny

→ ta­bu­izm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tabu, opie­ra­ją­cy się na tabu

Wiktionary

Patrz:

tabuizm

Wymowa:

IPA: ˌtabujiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: tabui ̯istyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabu

Wiktionary


tabuizacja

na­da­wa­nie cze­muś lub komuś cha­rak­te­ru tabu


SJP.pl


tabuizm

zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia tabu w re­li­giach ludów pier­wot­nych


SJP.pl


tabuizować

na­da­wać cha­rak­ter tabu


SJP.pl


tabula

in­sty­tu­cja urzę­do­wych ksiąg praw­nych, roz­po­wszech­nio­na w Ga­li­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ta­blicz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabulka ż.

Wiktionary


tabulacja

1. forma za­pi­su nu­to­we­go ut­wo­rów mu­zycz­nych;
2. punkt, do któ­re­go prze­ska­ku­je­my po wci­śnię­ciu kla­wi­sza Tab


SJP.pl

Ta­bu­la­cja – spo­sób wy­rów­ny­wa­nia tek­stu sto­so­wa­ny w ma­szy­nach do pi­sa­nia, do któ­rych za­cho­wa­nia na­wią­zu­ją kom­pu­te­ro­we edy­to­ry tek­stu.

Wikipedia


tabularium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: ar­chi­wum (np. do­mo­we, pań­stwo­we, woj­sko­we, świą­tyn­ne, miej­skie);

Wiktionary

Ta­bu­la­rium (od łac. "ta­bu­lae" – ta­blicz­ki) – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie ter­min okre­śla­ją­cy wszel­kie­go ro­dza­ju ar­chi­wum, w któ­rym prze­cho­wy­wa­no naj­waż­niej­sze do­ku­men­ty i akty praw­ne spi­sa­ne na ta­blicz­kach, zwo­jach pa­pi­ru­su i per­ga­mi­nu.

Nazwę tę od­no­szo­no za­rów­no do ar­chi­wum ro­dzin­ne­go prze­cho­wy­wa­ne­go w wy­dzie­lo­nym po­mie­szcze­niu domu, jak i do ar­chi­wum pań­stwo­we­go, woj­sko­we­go, świą­tyn­ne­go, miej­skie­go i in­nych.

Wikipedia


tabulat

wy­mar­ły pa­le­o­zo­icz­ny ko­ra­lo­wiec; den­ko­wiec


SJP.pl


tabulator

1. urzą­dze­nie w ma­szy­nach do pi­sa­nia ułat­wia­ją­ce pi­sa­nie tek­stu w ko­lum­nach
2. kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra umoż­li­wia­ją­cy przej­ście do pi­sa­nia w na­stęp­nej ko­lum­nie; tab


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­bu­la­tor – ma­szy­na li­czą­co-ana­li­tycz­na, słu­żą­ca do dru­ko­wa­nia wy­ni­ków obli­czeń
  • ta­bu­la­tor – kla­wisz ma­szy­ny do pi­sa­nia, prze­su­wa­ją­cy gło­wi­cę dru­ku­ją­cą do od­po­wied­niej ko­lum­ny druku
  • ta­bu­la­tor – kla­wisz na kla­wia­tu­rze kom­pu­te­ra, peł­nią­cy ana­lo­gicz­ną funk­cję jak wyżej pod­czas edy­cji tek­stów
  • znak ta­bu­la­cji – znak znaj­du­ją­cy się m.in. w ta­bli­cy ASCII

Wikipedia


tabulatorowy

→ ta­bu­la­tor


SJP.pl

Patrz:

tabulator

tabulatura

1. mu­zycz­ny sy­stem no­ta­cyj­ny sto­so­wa­ny w XV-XVII wieku;
2. zbiór ut­wo­rów za­no­to­wa­ny spe­cjal­ny­mi zna­ka­mi, róż­ny­mi dla po­szcze­gól­nych in­stru­men­tów


SJP.pl

Ta­bu­la­tu­ra – 1) zbior­czy ter­min na okre­śle­nie in­stru­men­tal­nych sy­ste­mów no­ta­cyj­nych XV–XVII wieku lub 2) zbiór ut­wo­rów za­pi­sa­nych tą no­ta­cją.

W tym okre­sie ist­nia­ły ta­ba­la­tu­ry na różne in­stru­men­ty, na flet, gi­ta­rę, skrzyp­ce, cytrę itp. Nie zdo­by­ły one jed­nak ta­kiej po­pu­lar­no­ści jak ta­bu­la­tu­ra or­ga­no­wa czy ta­bu­la­tu­ra lut­nio­wa.

Wikipedia


tabulaturowy

→ ta­bu­la­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

tabulatura

tabulaty

grupa wy­mar­łych w per­mie ko­ra­low­ców ko­lo­nij­nych; den­kow­ce


SJP.pl


tabule

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. kulin. li­bań­ska sa­łat­ka, któ­rej głów­ny­mi skład­ni­ka­mi są: bul­gur (lub ku­skus), po­mi­do­ry, ogó­rek, ce­bu­la, natka pie­trusz­ki, mięta i sok z cy­try­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Joe miesz­ka w By­blos w Li­ba­nie, nie­o­po­dal Bej­ru­tu. Pew­ne­go we­e­ken­du, kiedy - jak zwy­kle - był u niego jego przy­ja­ciel Fuad, ocze­ki­wał wi­zy­ty szkol­nej na­u­czy­ciel­ki. Ro­dzi­ce Joego wy­da­li z tej okaz­ji uro­czy­sty obiad. Sta­no­wi­ły go tra­dy­cyj­ne li­bań­skie dania i po­tra­wy, jak np. fa­sze­ro­wa­ne li­ście wi­no­ro­śli, a także skła­da­ją­ce się z wielu po­traw sław­ne mezze, a na przy­staw­kę słyn­ne li­bań­skie ta­bu­le.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tabbouleh, tabuleh, tabuli, sałatka libańska

Wiktionary


tabulka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ta­blicz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tabula ż.

Wiktionary


tabulogram

wy­druk in­for­ma­cji za­pi­sa­nej na kar­tach per­fo­ro­wa­nych, uzy­ska­ny za po­mo­cą ta­bu­la­to­ra


SJP.pl


tabulować

wy­rów­ny­wać tekst ta­bu­la­to­rem


SJP.pl


tabun

1. stado dzi­kich koni lub in­nych zwie­rząt;
2. w ło­wiect­wie: duże stado dzi­kich gęsi lub dropi;
3. sil­nie tru­ją­cy gaz bo­jo­wy;
4. po­tocz­nie: tłum, rze­sza, zgra­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) licz­ne stado koni lub bydła, zwła­szcza w ste­pie

 (1.2) przen. pejor. ha­ła­śli­wa grupa ludzi, zwła­szcza gdy bie­gnie

 (1.3) łow. duże stado dzi­kich gęsi lub dropi

 (1.4) daw. koń ste­po­wy

 (1.5) nazwa hand­lo­wa di­me­ty­la­mi­do­cy­ja­ni­do­fos­fo­ra­nu etylu, gazu bo­jo­we­go;

Wiktionary

Tabun – nazwa hand­lo­wa "di­me­ty­lo­a­mi­do­cy­ja­ni­do­fos­fo­ra­nu etylu", fos­fo­ro­or­ga­nicz­ne­go związ­ku che­micz­ne­go sto­so­wa­ne­go głów­nie jako bo­jo­wy śro­dek tru­ją­cy z grupy pa­ra­li­tycz­no-drgaw­ko­wych z sze­re­gu G. Zgod­nie z re­zo­lu­cją ONZ nr 687 zo­stał za­kla­sy­fi­ko­wa­ny jako broń ma­so­we­go ra­że­nia. Jego pro­duk­cja jest pod ści­słą kon­tro­lą, a skła­do­wa­nie za­ka­za­ne w myśl Kon­wen­cji o za­ka­zie broni che­micz­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtabũn, AS: tabũn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tabunowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) gelan, trylon-83, gaz GA, dimetylamidocyjanidofosforan etylu

Wiktionary


taburecik

zdrob­nie­nie od: ta­bu­ret (daw­niej: ta­bo­ret)


SJP.pl


taca

1. pła­skie na­czy­nie sto­ło­we do prze­no­sze­nia więk­szej ilo­ści rze­czy (np. po­traw);
2. zbiór­ka pie­nię­dzy pod­czas mszy;
3. pie­nią­dze ze­bra­ne w ko­ście­le pod­czas mszy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duży, pła­ski przed­miot słu­żą­cy do no­sze­nia na nim na­czyń, po­traw itp.;

 (1.2) kośc. po­jem­nik, czę­sto ko­szy­czek, słu­żą­cy do zbie­ra­nia pie­nię­dzy od wier­nych w cza­sie mszy świę­tej

 (1.3) pot. kośc. pie­nią­dze ze­bra­ne od wyz­naw­ców pod­czas mszy do tacy (1.2)

 (1.4) techn. wy­su­wa­ny ele­ment odt­wa­rza­cza CD i DVD

Wiktionary

Taca (wł. "tazza" z pers. "taszt" – "kubek") – pła­skie na­czy­nie, na któ­rym prze­no­szo­ne są lub po­da­wa­ne do stołu naj­czę­ściej dania lub za­sta­wa sto­ło­wa. Tace naj­czę­ściej są wy­ko­na­ne z me­ta­lu - pos­re­brza­ne­go lub zdo­bio­ne­go ma­lun­ka­mi albo pla­sti­ku.

Ist­nie­ją rów­nież tzw. tacki – jed­no­ra­zo­we na­czy­nia wy­ko­na­ne z tek­tu­ry, pla­sti­ku lub sty­ro­pia­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kel­ner­ka nio­sła tacę pełną ta­le­rzy.

 (1.2) Pani El­wi­ra jak za­wsze wrzu­ci­ła na tacę kilka monet.

 (1.3) Dzi­siej­sza taca przez­na­czo­na bę­dzie na ogrze­wa­nie ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtat͡sa, AS: taca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tacowe n.

:: zdrobn. tacka ż.

 przym. tacowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. tablet

Wiktionary


tace

mil­czy - ter­min uży­wa­ny w par­ty­tu­rach i gło­sach or­kie­stro­wych lub chó­ral­nych, oz­na­cza­ją­cy, że in­stru­ment lub głos nie bie­rze udzia­łu w wy­ko­na­niu ko­lej­nej czę­ści kom­po­zy­cji; tacet


SJP.pl


tacet

mil­czy - ter­min uży­wa­ny w par­ty­tu­rach i gło­sach or­kie­stro­wych lub chó­ral­nych, oz­na­cza­ją­cy, że in­stru­ment lub głos nie bie­rze udzia­łu w wy­ko­na­niu ko­lej­nej czę­ści kom­po­zy­cji; tace


SJP.pl


tachać

ta­szczyć, ta­skać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. nieść z tru­dem coś cięż­kie­go lub nie­wy­god­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mnie się już nie­raz zda­rzy­ło, że mu­sia­łem ta­chać skrzyn­ki z wa­rzy­wa­mi na mój stra­gan.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dotachać dk., przytachać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwigać, targać, taskać, taszczyć

Wiktionary


tacheng

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Chi­nach, w Re­gio­nie Au­to­no­micz­nym Sin­ciang-Ujgur, nie­da­le­ko gra­ni­cy z Ka­zach­sta­nem;

Wiktionary

Ta­cheng (daw. Czu­gu­czak, Tar­ba­ga­taj; chiń. upr. 塔城; pi­ny­in "Tǎchéng"; ujg. تارباغاتاي, "Tar­bag­ha­tay"; kaz. Шәуешек) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Chi­nach, w Sin­cian­gu, nie­da­le­ko gra­ni­cy z Ka­zach­sta­nem. W 2003 roku mia­sto za­miesz­ki­wa­ło ok. 140 tys. osób. W mie­ście znaj­du­je się port lot­ni­czy Ta­cheng.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Taczeng, hist. Czuguczak, hist. Tarbagataj

Wiktionary


tacheometr

urzą­dze­nie w lu­ne­cie in­stru­men­tów po­mia­ro­wych, słu­żą­ce do szyb­kich po­mia­rów od­le­gło­ści; ta­chy­metr; ta­chi­metr


SJP.pl


tachi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ro­dzaj dłu­gie­go mie­cza ja­poń­skie­go;

Wiktionary

Tachi (jap. 太刀 długi miecz) – długa ja­poń­ska broń siecz­na, pier­wszy ty­po­wy "miecz ja­poń­ski" (nihon-tō). No­szo­ny na rap­ciach ostrzem w dół (w odróż­nie­niu od ka­ta­ny, za­ty­ka­nej za pas ostrzem w górę).

Wikipedia


tachikardia

w me­dy­cy­nie: zbyt szyb­ka praca serca; ta­chy­kar­dia, czę­sto­skurcz


SJP.pl


tachimetr

przy­rząd do po­mia­ru to­po­gra­ficz­ne­go; ta­chy­metr


SJP.pl

Ta­chi­metr (ew. "ta­chy­metr") – op­tycz­ny in­stru­ment ge­o­de­zyj­ny przez­na­czo­ny do po­mia­ru kątów po­zio­mych, kątów pio­no­wych oraz od­le­gło­ści.

In­stru­ment ten jest cały czas wy­ko­rzy­sty­wa­ny w kla­sycz­nej ta­chi­me­trii, czyli „ma­so­wym” po­mia­rze po­ło­że­nia punk­tów te­re­no­wych przy "ma­po­wa­niu" te­re­nu w celu spo­rzą­dze­nia map w ska­lach od 1:10000 do 1:25000.

Wikipedia


tachimetria

me­to­da szyb­kich po­mia­rów sy­tu­a­cyj­no-wy­so­ko­ścio­wych; ta­chy­me­tria


SJP.pl

Ta­chi­me­tria (kie­dyś na­zy­wa­na też ta­chy­me­trią) – nazwa po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i do­słow­nie oz­na­cza „szyb­ki po­miar”, co uzy­sku­je się w prak­ty­ce przez sto­so­wa­nie dal­mie­rzy op­tycz­nych, elek­tro­op­tycz­nych lub la­se­ro­wych do okre­śla­nia od­le­gło­ści oraz wy­ko­ny­wa­nie od­czy­tów słu­żą­cych do wyz­na­cza­nia kątów po­zio­mych i pio­no­wych ze śred­nią do­kład­no­ścią.

Wikipedia


tachimetryczny

→ ta­chi­me­tria


SJP.pl

Patrz:

tachimetria

tachion

hi­po­te­tycz­na cząst­ka ele­men­tar­na mo­gą­ca się po­ru­szać z pręd­ko­ścią więk­szą niż pręd­kość świa­tła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. hi­po­te­tycz­na cząst­ka ele­men­tar­na po­ru­sza­ją­ca się szyb­ciej od świa­tła;

Wiktionary

Ta­chion (z grec­kie­go ταχύς "tachýs" – szyb­ki, pręd­ki) – hi­po­te­tycz­na cząst­ka ele­men­tar­na, która po­ru­sza się z pręd­ko­ścią nadś­wietl­ną, czyli więk­szą niż pręd­kość świa­tła w próż­ni ("c"). Nie ma jed­nak żad­ne­go do­wo­du na ist­nie­nie tych czą­stek.

Ist­nie­je hi­po­te­za, we­dług któ­rej ta­chio­na­mi mogą być ne­u­tri­na. Oscy­la­cje ne­u­trin wska­zu­ją jed­nak, że ne­u­tri­na po­sia­da­ją bar­dzo nie­wiel­ką masę rze­czy­wi­stą, a do­nie­sie­nia o prze­kro­cze­niu przez nie pręd­ko­ści świa­tła w próż­ni nie znaj­du­ją pot­wier­dze­nia.

Wikipedia


tachionowy

→ ta­chion


SJP.pl

Patrz:

tachion

tachistoskop

przy­rząd do ba­da­nia pa­mię­ci, uwagi oraz spo­strze­gaw­czo­ści, uży­wa­ny w ba­da­niach mar­ke­tin­go­wych i psy­cho­lo­gicz­nych; ta­chy­sto­skop


SJP.pl


tacho

po­tocz­nie: ta­cho­graf


SJP.pl


tachograf

urzą­dze­nie mon­to­wa­ne w sa­mo­cho­dach cię­ża­ro­wych i au­to­ka­rach słu­żą­ce do re­je­stra­cji niek­tó­rych pa­ra­me­trów jazdy


SJP.pl

Ta­cho­graf (gr. ta­chos – pręd­kość + grap­ho – pisać) – urzą­dze­nie re­je­stru­ją­ce funk­cjo­no­wa­nie po­ja­zdu, w tym wska­za­nia pręd­ko­ścio­mie­rza. Ta­cho­graf re­je­stru­je w funk­cji czasu: prze­je­cha­ną przez po­jazd drogę, jego chwi­lo­wą pręd­kość oraz ak­tyw­ność kie­row­cy, czyli okre­sy jego jazdy, innej pracy, dy­żu­ru (ocze­ki­wa­nia) i od­po­czyn­ku. Niek­tó­re ta­cho­gra­fy po­sia­da­ją moż­li­wość re­je­stra­cji in­nych pa­ra­me­trów, np. obro­tów sil­ni­ka.

Wikipedia


tachometr

przy­rząd do mie­rze­nia licz­by obro­tów ja­kie­goś urzą­dze­nia; obro­to­ścio­mierz


SJP.pl

Ta­cho­metr – urzą­dze­nie słu­żą­ce do po­mia­ru pręd­ko­ści po­ru­sza­ją­ce­go się ciała lub sub­stan­cji (z grec. "ta­chos" – pręd­kość, "me­tron" – mie­rzyć). Naj­czę­ściej spo­ty­ka­ną po­sta­cią ta­cho­me­tru jest ta­cho­metr mie­rzą­cy pręd­kość obro­tów wału na­pę­do­we­go w sil­ni­ku lub w ma­szy­nie. Tra­dy­cyj­nie od­czyt jest w po­sta­ci ana­lo­go­wej, ale wskaź­ni­ki cy­fro­we są coraz czę­ściej spo­ty­ka­ne. Obro­to­mierz to mier­nik pręd­ko­ści obro­to­wej i bywa utoż­sa­mia­ny z ta­cho­me­trem.

Wikipedia


tachometria

dział me­tro­lo­gii do­ty­czą­cy po­mia­rów licz­by obro­tów róż­nych czę­ści ma­szyn w ruchu


SJP.pl


tachometryczny

→ ta­cho­me­tria


SJP.pl

Patrz:

tachometria

tachta

daw­niej: duża ka­na­pa bez opar­cia; tap­czan


SJP.pl


tachyfilaksja

zja­wi­sko przyz­wy­cza­je­nia się or­ga­niz­mu do przyj­mo­wa­nej dawki sub­stan­cji (czę­sto leku), które zmu­sza do zwięk­sza­nia dawki w celu uzy­ska­nia efek­tu ta­kie­go jak po­cząt­ko­wy; to­le­ran­cja


SJP.pl

Ta­chy­fi­lak­sja (stgr. ταχύς, "ta­chys", „szyb­ki", φύλαξις, "phy­la­xis", „ochro­na") – zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia szyb­kiej utra­ty wraż­li­wo­ści na lek w przy­pad­ku jego czę­ste­go po­da­wa­nia, bez od­po­wied­nich przerw. Wy­stę­pu­je ono w przy­pad­ku ni­tra­tów i in­nych leków, któ­rych dzia­ła­nie opar­te jest na me­cha­niz­mie re­cep­to­ro­wym (na przy­kład opio­i­dów).

Wikipedia


tachyfrenia

be­zład­ne prze­ska­ki­wa­nie my­śla­mi z te­ma­tu na temat; cho­ro­ba psy­chicz­na


SJP.pl


tachyfreniczny

→ ta­chy­fre­nia


SJP.pl

Patrz:

tachyfrenia

tachygrafia

pier­wszy spo­sób pi­sa­nia w skró­co­nej, zwię­złej for­mie, wpro­wa­dzo­ny przez Ty­ro­na, od­po­wied­nik współ­czes­nej ste­no­gra­fii; noty ty­roń­skie


SJP.pl

Ta­chy­gra­fia (gr. "tachýs" „szyb­ki”, "grap­ho" „pisać”), znaki ti­roń­skie – pier­wszy spo­sób szyb­kie­go pi­sa­nia skró­to­we­go, od­po­wied­nik dzi­siej­szej ste­no­gra­fii. We­dług "Słow­ni­ka kul­tu­ry an­tycz­nej" sy­stem był wy­na­le­zio­ny przez rzym­skie­go wyz­wo­leń­ca Ty­ro­na, we­dług en­cy­klo­pe­dii PWN sy­stem ten znany był już w sta­ro­żyt­nej Gre­cji i zo­stał je­dy­nie wpro­wa­dzo­ny do Rzymu przez Ty­ro­na.

Wikipedia


tachygraficzny

→ ta­chy­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

tachygrafia

tachykardia

w me­dy­cy­nie: zbyt szyb­ka praca serca; ta­chi­kar­dia, czę­sto­skurcz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. szyb­ka czyn­ność rytmu serca

Wiktionary

Ta­chy­kar­dia, czę­sto­skurcz (łac. "ta­chy­car­dia") – przy­spie­sze­nie akcji serca po­wy­żej 100 ude­rzeń na mi­nu­tę.

Ta­chy­kar­dię można po­dzie­lić na ta­chy­kar­dię za­to­ko­wą, czę­sto­skurcz nad­ko­mo­ro­wy, mi­go­ta­nie i trze­po­ta­nie przed­sion­ków, mi­go­ta­nie i trze­po­ta­nie komór, czę­sto­skurcz ko­mo­ro­wy, ta­chy­kar­dię wę­zło­wą i ze­spół po­stu­ral­nej ta­chy­kar­dii or­to­sta­tycz­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtaxɨˈkardʲja, AS: taχykardʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) częstoskurcz

Wiktionary


tachykinina

ne­u­ro­pep­tyd wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich struk­tu­rach oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go czło­wie­ka


SJP.pl


tachymetr

przy­rząd do po­mia­ru to­po­gra­ficz­ne­go; ta­chi­metr


SJP.pl


tachymetria

me­to­da szyb­kich po­mia­rów sy­tu­a­cyj­no-wy­so­ko­ścio­wych; ta­chi­me­tria


SJP.pl


tachymetryczny

→ ta­chy­me­tria


SJP.pl

Patrz:

tachymetria

tachystoskop

przy­rząd do ba­da­nia pa­mię­ci, uwagi oraz spo­strze­gaw­czo­ści, uży­wa­ny w ba­da­niach mar­ke­tin­go­wych i psy­cho­lo­gicz­nych; ta­chi­sto­skop


SJP.pl

Ta­chi­sto­skop – przy­rząd uży­wa­ny w ba­da­niach psy­cho­lo­gicz­nych, umoż­li­wia­ją­cy ek­spo­no­wa­nie oso­bom ba­da­nym obra­zów, sym­bo­li, słów oraz in­nych ma­te­ria­łów wi­zu­al­nych w okre­ślo­nym cza­sie. Ta­chi­sto­skop jest uży­wa­ny w ba­da­niach psy­cho­lo­gicz­nych do­ty­czą­cych pa­mię­ci, uwagi oraz spo­strze­gaw­czo­ści. Ta­chi­sto­skop jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny rów­nież w ba­da­niach mar­ke­tin­go­wych. Służy on wów­czas do po­mia­ru re­ak­cji ba­da­nych osób na te­sto­wa­ne pro­duk­ty oraz re­kla­my.

Wikipedia


tachystoskopowy

→ ta­chy­sto­skop


SJP.pl

Patrz:

tachystoskop

tachytelia

szyb­kość prze­mian ewo­lu­cyj­nych więk­sza od prze­cięt­ne­go tempa ewo­lu­cji w danej gru­pie or­ga­niz­mów


SJP.pl


taciak

naz­wi­sko


SJP.pl


tacierzyński

żar­to­bli­wie:
1. zwią­za­ny z by­ciem tatą i po­wią­za­ny­mi z tym uczu­cia­mi, przy­wi­le­ja­mi i obo­wiąz­ka­mi;
2. urlop ta­cie­rzyń­ski - płat­ny urlop przy­słu­gu­ją­cy męż­czyź­nie w związ­ku z uro­dze­niem dziec­ka; urlop oj­cow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) żart. publ. męski od­po­wied­nik słowa ma­cie­rzyń­ski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. część ur­lo­pu ma­cie­rzyń­skie­go, wy­ko­rzy­sty­wa­na przez ojca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy mie­siąc na ur­lo­pie ta­cie­rzyń­skim już pra­wie za mną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃sʲci, AS: taćežỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tacierzyństwo n., tata mos., tato mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ojcowski (ale nie w przypadku urlopów – patrz uwagi)

 (2.1) żart. publ. urlop tacierzyński

Wiktionary


tacierzyństwo

żar­to­bli­wie: bycie tatą i po­wią­za­ne z tym uczu­cia, przy­wi­le­je i obo­wiąz­ki; ta­to­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. pot. oj­co­stwo, bycie tatą w spo­sób, który an­ga­żu­je się w opie­kę nad dzieć­mi i wy­rę­cza matkę w tra­dy­cyj­nych jej obo­wiąz­kach do­mo­wych; ko­ja­rzo­ny z ogó­łem cech przy­słu­gu­ją­cych współ­czes­ne­mu tacie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­tom ocze­ku­ją­cym więk­sze­go za­an­ga­żo­wa­nia swych (mniej wy­jąt­ko­wych) part­ne­rów po­zo­sta­je wie­rzyć, że moda na ta­cie­rzyń­stwo za­ta­czać bę­dzie szer­sze kręgi, tra­cąc sta­tus „mody” na rzecz „ka­no­nu”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtat͡ɕɛˈʒɨ̃j̃stfɔ, AS: taćežỹĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tacierzyński mrz., tata mos.

 przym. tacierzyński

Wiktionary


taciewo

Ta­cie­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Su­wał­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

W oko­li­cy wsi po­ło­żo­ne są je­zio­ra: Okmin, Ta­cie­wo, Ożewo, Gra­beń­szczyz­na. Od­le­głość od Su­wałk - 12 km.

Wikipedia


tacik

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oj­ciec, tato

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. dzia­dek

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. star­szy czło­wiek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Górny Śląsk staroszek, starzyk

Wiktionary


taciszów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ta­ci­szów ( Ta­tis­chau) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie Ru­dzi­niec.

W Ta­ci­szo­wie znaj­du­je się sta­cja ko­le­jo­wa Ta­ci­szów oraz przy­sta­nek au­to­bu­so­wy. Wieś jest sie­dzi­bą ka­to­lic­kiej Pa­ra­fii św. Jó­ze­fa Ro­bot­ni­ka oraz wspól­no­ty za­kon­nej Ka­mi­lia­nów.

Wikipedia


tacitron

typ lampy elek­tro­no­wej


SJP.pl

Ta­ci­tron to lampa ga­zo­wa­na zbli­żo­na kon­struk­cyj­nie i funk­cjo­nal­nie do ty­ra­tro­nu. Za­płon i ga­sze­nie ta­ci­tro­nu (trwa­ją­ce kró­cej niż ty­ra­tro­nie) od­by­wa się przy po­mo­cy zmien­ne­go na­pię­cia do­pro­wa­dzo­ne­go do siat­ki - w ty­ra­tro­nie ga­sze­nie na­stę­pu­je na sku­tek przer­wa­nia ob­wo­du ano­do­we­go. Istot­ną za­le­tą tej lampy jest brak za­kłó­ceń wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści.

Wikipedia


tacjana

imię żeń­skie


SJP.pl

Ta­cja­na, Ta­cjan­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia rzym­skie­go; żeń­ski od­po­wied­nik mę­skie­go imie­nia Ta­cjan ut­wo­rzo­ne­go z rzym­skie­go przy­dom­ka "Ta­tia­nus", który pow­stał z nazwy rzym­skie­go rodu "Ta­tius" (pol. Ta­cjusz) po­przez do­da­nie przy­rost­ka "-anus/ana" oz­na­cza­ją­ce­go przy­na­leż­ność, po­cho­dze­nie.

Wikipedia


tacjaniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ta­cja­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


tacjanna

imię żeń­skie


SJP.pl


tacka

1. zdrob­nie­nie od: taca;
2. wy­su­wal­ny po­daj­nik na prze­no­śny no­śnik da­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od taca

 (1.2) mała taca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jest już her­ba­ta – po­wie­dzia­ła Mo­ni­ka, wcho­dząc do po­ko­ju z nie­wiel­ką, pla­sti­ko­wy­a­sti­ko­wą tacką w rę­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtat͡ska, AS: tacka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tacowy

 rzecz. taca ż.

Wiktionary


tacker

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. techn. urzą­dze­nie do wbi­ja­nia spi­nek, zszy­wek w twar­de po­dło­że

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tac­ke­rem przy­bić sznu­rek na prze­mian co około 30 cm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zszywacz

Wiktionary


tackowy

→ tacka


SJP.pl

Patrz:

tacka

taco

[czy­taj: tako] danie kuch­ni mek­sy­kań­skiej przy­rzą­dza­ne z tor­til­li sma­żo­nej z mięs­nym lub se­ro­wym na­dzie­niem oraz wa­rzy­wa­mi i przy­pra­wa­mi


SJP.pl

Taco (l.mn. "tacos") – jedno z po­pu­lar­niej­szych dań kuch­ni mek­sy­kań­skiej.

Skła­da się ono prze­waż­nie z tor­til­li wy­ko­na­nej z mąki ku­ku­ry­dzia­nej lub pszen­nej, zaz­wy­czaj o nie­wiel­kiej wiel­ko­ści o śred­ni­cy kil­ku­na­stu cen­ty­me­trów, oraz – tra­dy­cyj­nie i naj­czę­ściej – sie­ka­ne­go mięsa (wie­przo­we­go, wo­ło­we­go, dro­bio­we­go, także z po­dro­bów).

Wikipedia


tacoma

[czy­taj: taKOma] mia­sto w USA


SJP.pl

Ta­co­ma – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Wa­szyng­ton, sie­dzi­ba hrab­stwa Pier­ce. 196 957 miesz­kań­ców (2005), po­wierzch­nia 162,2 km². Jest czę­ścią ob­sza­ru me­tro­po­li­tal­ne­go mia­sta Se­att­le. Miej­sco­wość znana z ka­ta­stro­fy mostu Ta­co­ma.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł elek­tro­che­micz­ny, me­ta­lo­wy, drzew­ny oraz hut­ni­czy.

Wikipedia


tacomat

au­to­mat do wpła­ca­nia dat­ków w świą­ty­ni przy uży­ciu płat­no­ści elek­tro­nicz­nych; ofia­ro­mat


SJP.pl


tacos

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mek­sy­kań­ska prze­ką­ska z ku­ku­ry­dzia­nej tor­til­li z far­szem, głów­nie z wo­ło­wi­ny, fa­so­li i po­mi­do­rów;

Wiktionary


tacowy

przy­miot­nik od: taca; taki, któ­re­go część sta­no­wi taca lub sy­stem po­łą­czo­nych ze sobą tac (np. prze­no­śnik ta­co­wy, ko­piar­ka, dru­kar­ka ta­co­wa) lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z tacą (np. opła­ta ta­co­wa)


SJP.pl


tacuma

[czy­taj: ta­ku­ma] model sa­mo­cho­du marki Da­e­woo


SJP.pl


tacyt

(około 55-120); hi­sto­ryk rzym­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tacyt (Pu­blius Cor­ne­lius Ta­ci­tus) – hi­sto­ryk rzym­ski
  • Tacyt (Mar­cus Cla­u­dius Ta­ci­tus) – ce­sarz rzym­ski pa­nu­ją­cy w la­tach 275–276
  • (3097) Ta­ci­tus – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


taczalin

Ta­cza­lin (niem. "Tents­chel") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Le­gnic­kie Pole.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­gnic­kie­go.

Wikipedia


taczanka

po­jazd bo­jo­wy po­ru­sza­ny za po­mo­cą koni, wy­po­sa­żo­ny w ka­ra­bin ma­szy­no­wy, uży­wa­ny w la­tach 1917-1939 przez woj­ska ro­syj­skie i pol­ską ka­wa­le­rię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. lekki jed­no­o­sio­wy lub dwu­o­sio­wy wózek konny z za­mon­to­wa­nym na nim ka­ra­bi­nem ma­szy­no­wym;

Wiktionary

Ta­czan­ka (ros. i ukr. тачанка) – re­so­ro­wa­ny za­przęg konny z cięż­kim ka­ra­bi­nem ma­szy­no­wym, wy­na­le­zio­ny przez ukra­iń­skie­go anar­chi­stę i re­wo­lu­cjo­ni­stę Ne­sto­ra Mach­nę.

Wśród róż­nych wy­ja­śnień po­cho­dze­nia tej nazwy naj­czę­ściej łączy się ją z pol­skim okre­śle­niem „naj­ty­czan­ka”, od­no­szą­cym się do po­pu­lar­ne­go po­wo­zu (brycz­ki), któ­re­go nazwa pow­sta­ła od mia­sta Ne­u­tits­che­in (Nowy Ji­czyn), choć sam jej źró­dło­słów po­cho­dzi wy­raź­nie od ukra­iń­skie­go "тачка" (tacz­ka), "тачати" (ta­cza­ty).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­niósł się bez ni­czy­jej po­mo­cy, po­kusz­ty­kał do ta­czan­ki i przy­padł bo­kiem do tyl­ne­go re­so­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈt͡ʃãnka, AS: tačãnka

Wiktionary


taczać

1. tur­lać, kulać
2. ta­rzać w czymś
3. ta­czać się:
a) iść chwiej­nym kro­kiem
b) tur­lać się, ta­rzać się


SJP.pl


taczała

1. tur­lać, kulać
2. ta­rzać w czymś
3. ta­czać się:
a) iść chwiej­nym kro­kiem
b) tur­lać się, ta­rzać się


SJP.pl

Ta­cza­ła ("Żuraw") – pol­ski herb szla­chec­ki, no­szą­cy za­wo­ła­nie "Ta­cza­ła", uży­wa­ło go kil­ka­dzie­siąt ro­dzin.

Wikipedia


taczerysta

zwo­len­nik ta­cze­ryz­mu; that­che­ry­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik ta­cze­ryz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtat͡ʃɛˈrɨsta, AS: tačerysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taczeryzm m., thatcheryzm m., thatcherysta m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) thatcherysta

Wiktionary


taczerystka

→ ta­cze­ry­sta; that­che­ryst­ka


SJP.pl


taczerystowski

wła­ści­wy ta­cze­ryz­mo­wi, od­no­szą­cy się do ta­cze­ryz­mu, zwią­za­ny z po­li­ty­ką pre­mier Wiel­kiej Bry­ta­nii Mar­ga­ret That­cher; that­che­ry­stow­ski


SJP.pl


taczeryzm

styl spra­wo­wa­nia rzą­dów (od naz­wi­ska M.That­cher - bry­tyj­skiej pre­mier w la­tach 1979-1990); that­che­ryzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. li­be­ral­na po­li­ty­ka go­spo­dar­cza pro­wa­dzo­na przez Mar­ga­ret That­cher, pre­mier Wiel­kiej Bry­ta­nii w la­tach 1979-1990, ce­chu­ją­ca się m.in. ogra­ni­cza­niem roli pań­stwa i związ­ków za­wo­do­wych w go­spo­dar­ce;

Wiktionary

Ta­cze­ryzm (that­che­ryzm) – po­glą­dy i bę­dą­ca ich wy­ni­kiem dzia­łal­ność Lady Mar­ga­ret That­cher, która z ra­mie­nia Par­tii Kon­ser­wa­tyw­nej peł­ni­ła urząd pre­mie­ra Wiel­kiej Bry­ta­nii w la­tach 1979–1990.

Ter­min ten zo­stał po raz pier­wszy wy­ko­rzy­sta­ny przez przed­sta­wi­cie­li opo­zy­cyj­nej Par­tii Pracy. Ta­cze­ryzm oz­na­cza po­łą­cze­nie ele­men­tów kon­ser­wa­tyz­mu, ne­o­li­be­ra­liz­mu i mo­ne­ta­ryz­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taˈt͡ʃɛrɨsm̥, AS: tačerysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taczerysta m., thatcherysta m., thatcheryzm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) thatcheryzm

Wiktionary


taczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


taczka

wózek na 3 kół­kach słu­żą­cy do prze­wo­że­nia ła­dun­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mały wózek z jed­nym lub dwoma kół­ka­mi uży­wa­ny do tran­spor­tu przed­mio­tów lub ma­te­ria­łów syp­kich na nie­wiel­kich od­le­gło­ściach;

 (1.2) za­war­tość tacz­ki (1.1)

Wiktionary

Tacz­ka, tacz­ki – mały wózek z jed­nym kołem, czę­ścio­wo uno­szo­ny ręcz­nie, uży­wa­ny do tran­spor­tu przed­mio­tów lub ma­te­ria­łów syp­kich na nie­wiel­kich od­le­gło­ściach. Tacz­ki wy­po­sa­żo­ne są w dwa uchwy­ty, przy po­mo­cy któ­rych są uno­szo­ne i pcha­ne, rza­dziej cią­gnię­te, przez czło­wie­ka. Wy­ko­ny­wa­ne są z drew­na, me­ta­lu, pla­sti­ku lub kom­bi­na­cji tych ma­te­ria­łów. Znaj­du­ją sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie w ogrod­nict­wie i na pla­cach bu­do­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj ku­pi­łem nową tacz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtat͡ʃka, AS: tačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taczkarz m.

 przym. taczkowy

 czas. otaczać

Wiktionary


taczkarz

1. ro­bot­nik ko­rzy­sta­ją­cy z tacz­ki;
2. daw­niej: czło­wiek sprze­da­ją­cy lub wy­ra­bia­ją­cy tacz­ki


SJP.pl


taczki

wózek na 3 kół­kach słu­żą­cy do prze­wo­że­nia ła­dun­ków


SJP.pl

Tacz­ki ( Tatz­ken) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Prost­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


tacznik

ro­bot­nik pra­cu­ją­cy przy tacz­kach w ko­pal­ni


SJP.pl


taczów

Ta­czów (także Ta­czew) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, w gmi­nie Za­krzew.

W skład so­łect­wa wcho­dzą Ta­czów i Wola Ta­czow­ska. W 2023 so­łect­wo li­czy­ło 524 miesz­kań­ców.

Z Ta­czo­wa po­cho­dzi­li: Mi­ko­łaj Po­wa­ła (słyn­ny ry­cerz, bio­rą­cy udział w Bit­wie pod Grun­wal­dem), Fran­ci­szek Ksa­we­ry Brzo­zow­ski (1856-1931, sę­dzia).

Wikipedia


tadajewo

Ta­da­je­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Osiek.

Wikipedia


tadajówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ta­da­jów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Żu­ro­min. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


tadalafil

sub­stan­cja czyn­na sto­so­wa­na w le­cze­niu za­bu­rzeń erek­cji


SJP.pl

Ta­da­la­fil – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek przez­na­czo­ny dla męż­czyzn z za­bu­rze­niem erek­cji. Na­le­ży do grupy leków na­zy­wa­nych in­hi­bi­to­ra­mi fos­fo­die­ste­ra­zy typu 5. Po sty­mu­la­cji sek­su­al­nej, ta­da­la­fil po­ma­ga w roz­sze­rze­niu na­czyń krwio­no­śnych człon­ka, co umoż­li­wia na­pływ krwi do człon­ka. W wy­ni­ku tego do­cho­dzi do po­pra­wy erek­cji. Ta­da­la­fil nie po­ma­ga pa­cjen­tom, u któ­rych nie wy­stę­pu­ją za­bu­rze­nia erek­cji.

Wikipedia


tadam

wy­krzy­knik uży­wa­ny w celu pod­kre­śle­nia po­myśl­nie wy­ko­na­nej czyn­no­ści


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. słowo na­śla­du­ją­ce fan­fa­ry, uży­wa­ne dla pod­kre­śle­nia ja­kie­goś suk­ce­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A teraz wyj­mu­je­my cia­sto z pie­kar­ni­ka i – tadam! – świą­tecz­ny ser­nik go­to­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtadãm, AS: tadãm

Wiktionary


tadasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan; pod­sta­wo­wa po­zy­cja sto­ją­ca, w któ­rej palce stopy są do­ci­śnię­te do po­dło­gi, krę­go­słup i głowa wy­cią­gnię­te do góry, a barki ścią­gnię­te w dół

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja góry, góra

Wiktionary


tadek

zdrob­nie­nie od: Ta­de­usz (imię mę­skie); Ta­de­u­szek, Ta­dzio, Ta­dzik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ta­de­usz

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Tadka ż.

Wiktionary

Tadek, właśc. Ta­de­usz Pol­kow­ski (ur. 26 sierp­nia 1982 w Kra­ko­wie) – pol­ski raper. Znany jest prze­de wszyst­kim z wie­lo­let­nich wy­stę­pów w ze­spo­le hip-ho­po­wym Firma, któ­re­go był współ­za­ło­ży­cie­lem. Wcze­śniej wy­stę­po­wał w lo­kal­nej for­ma­cji DMF (Dwóch Ma­ło­let­nich Fa­chow­ców). Od 2011 pro­wa­dzi rów­nież so­lo­wą dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tadek za­wsze sam wy­wo­ły­wał zdję­cia z wa­ka­cji.

 (1.1) Cały czas Tadek trzy­mał mi­kro­fon i ko­men­to­wał, uprze­dzał wy­da­rze­nia, in­to­no­wał mod­lit­wy czy śpie­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtadɛk, AS: tadek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeusz

Wiktionary


tadelakt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ozdob­ny stiuk po­cho­dzą­cy z oko­lic Mar­ra­ke­szu w Ma­ro­ku

Wiktionary

Ta­de­lakt – stiuk ozdob­ny po­cho­dzą­cy z oko­lic Mar­ra­ke­szu w Ma­ro­ku. Wy­ko­ny­wa­ny jest ręcz­nie po­przez na­kła­da­nie war­stwy tynku i po­le­ro­wa­nie jej po wysch­nię­ciu ka­mie­niem półsz­la­chet­nym. Ze wzglę­du na swoją wo­do­od­por­ność sto­so­wa­ny głów­nie w po­mie­szcze­niach na­ra­żo­nych na kon­takt w wodą.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) glinka marokańska

Wiktionary


tadeusiak

naz­wi­sko


SJP.pl


tadeusiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­szard Ta­de­u­sie­wicz – pol­ski pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych, spe­cja­li­zu­ją­cy się w au­to­ma­ty­ce i ro­bo­ty­ce, bio­cy­ber­ne­ty­ce
  • Hanna Ta­de­u­sie­wicz – pol­ska pro­fe­sor nauk hu­ma­ni­stycz­nych
  • Mi­chał Ta­de­u­sie­wicz – pol­ski pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych, spe­cja­li­zu­ją­cy się w te­o­rii ob­wo­dów i dia­gno­sty­ce ukła­dów ana­lo­go­wych

Wikipedia


tadeusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ta­de­usz – imię mę­skie po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „od­waż­ny”, „śmia­ły”. Imię przy­pi­sy­wa­ne apo­sto­ło­wi Ju­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Ta­de­usz i je­stem tak­sów­ka­rzem z Mal­bor­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈdɛwuʃ, AS: tadeu̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeuszowa ż., Tadeuszówna ż., Tadeuszostwo lm m., Tadkowa ż., Tadkówna ż., Tadzikowa ż., Tadzikówna ż., Tadeuszkowa ż., Tadeuszkówna ż.

:: zdrobn. Tadek m., Tadzio m., Tadzik m., Tadeuszek m.

 przym. Tadeuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Tadeuszek, Tadzik, Tadzio, Tadek

Wiktionary


tadeuszak

naz­wi­sko


SJP.pl


tadeuszek

zdrob­nie­nie od: Ta­de­usz (imię mę­skie); Tadek, Ta­dzio, Ta­dzik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. Ta­de­usz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­de­usz­ku, co ci mó­wi­ła wczo­raj przedsz­ko­lan­ka?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeusz mos.

 przym. Tadeuszowy

Wiktionary


tadeuszostwo

Ta­de­usz z mał­żon­ką; Ta­de­u­szo­wie


SJP.pl


tadeuszowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) przest. żona Ta­de­u­sza

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: Ta­de­u­szo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z kur­ni­ka Ta­de­u­szo­wej lis por­wał per­licz­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeusz m., Tadeuszówna ż., Tadeuszostwo lm m.

 przym. Tadeuszowy

Wiktionary


tadeuszowie

Ta­de­usz z mał­żon­ką; Ta­de­u­szo­stwo


SJP.pl


tadeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ta­de­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ta­de­u­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bry­gi­da na­zbie­ra­ła grzy­bów w Ta­de­u­szo­wym za­gaj­ni­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeusz mos., Tadeuszek mos., Tadeuszowa ż.

Wiktionary


tadkowie

zdrob­nie­nie od: Ta­de­usz (imię mę­skie); Ta­de­u­szek, Ta­dzio, Ta­dzik


SJP.pl


tadkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Tadka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tadla

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Beata Tadla (1975-), dzien­ni­kar­ka
  • Ed­ward Tadla (1902-1981), sę­dzia

Wikipedia


tadzik

zdrob­nie­nie od: Ta­de­usz (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Ta­de­usz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­li­śmy Ta­dzi­ko­wi atlas sa­mo­cho­do­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeusz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tadek, Tadzio, Tadeuszek

Wiktionary


tadzikowie

Ta­dzik z mał­żon­ką


SJP.pl


tadzikowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ta­dzi­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tadzin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­dzin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­ba­nie
  • Ta­dzin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Ta­dzin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Rzgów

Wikipedia


tadzino

Ta­dzi­no (kaszb. "Tadzëno", niem. "Tad­den") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Gnie­wi­no. Leży przy tra­sie linii ko­le­jo­wej Wej­he­ro­wo-Cho­cze­wo-Lę­bork (obec­nie za­wie­szo­nej).

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Ta­dzi­no", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież Pła­cze­wo.

Wikipedia


tadzio

zdrob­nie­nie od: Ta­de­usz (imię mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Ta­de­usz

Wiktionary

Ta­dzio (ang. "Titch") – se­rial ani­mo­wa­ny emi­to­wa­ny na ka­na­le KidsCo. Pre­mie­ra od­by­ła się 8 paź­dzier­ni­ka 2007 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­sie­nią po­je­dzie­my z Ta­dziem na grzy­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadeusz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tadek, Tadzik

Wiktionary


tadziowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ta­dzia lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tadżin

tażin, tajin;
1. arab­skie na­czy­nie gli­nia­ne do przy­go­to­wy­wa­nia dań na wol­nym ogniu;
2. po­tra­wa przy­go­to­wa­na w takim na­czy­niu


SJP.pl


tadżycki

przy­miot­nik od: Ta­dżyk, Ta­dży­ki­stan


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Ta­dży­ki­stan lub Ta­dży­ków, zwią­za­ny z Ta­dży­ki­sta­nem lub Ta­dży­ka­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Ta­dży­ki­sta­nu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z je­zio­ra wy­pły­wa rzeka Pamir, która dalej sta­no­wi gra­ni­cę af­gań­sko-ta­dżyc­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨt͡sʲci, AS: taǯycʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadżykistańczyk mos., Tadżykistanka ż., Tadżykistan mrz., Tadżyk mos., Tadżyjka ż., Tadżyczka ż., tadżyckość ż.

 przym. tadżykistański

Wiktionary


tadżyckojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ta­dżyc­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ta­dżyc­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ta­dżyc­kim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: taǯyckoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tadżyczka

oby­wa­tel­ka Ta­dży­ki­sta­nu; Ta­dżyj­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. oby­wa­tel­ka Ta­dży­ki­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cu­dzo­zie­miec, który chciał­by po­ślu­bić Ta­dżycz­kę, musi kupić miesz­ka­nie i miesz­kać w Ta­dży­ki­sta­nie co najm­niej przez mie­siąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨt͡ʃka, AS: taǯyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadżykistańczyk mos., Tadżykistanka ż., tadżycki mrz., Tadżykistan mrz., Tadżyk mos., Tadżyjka ż.

 przym. tadżycki, tadżykistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tadżyjka, Tadżykistanka

Wiktionary


tadżyjka

oby­wa­tel­ka Ta­dży­ki­sta­nu; Ta­dżycz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ta­dży­ki­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­na­łam w Ka­bu­lu ko­bie­tę, pół Ta­dżyj­kę, pół Ro­sjan­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈd͡ʒɨjka, AS: taǯyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tadżycki mrz., Tadżyczka ż., Tadżykistan mrz., Tadżyk mos.

 przym. tadżycki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tadżyczka, Tadżykistanka

Wiktionary


tadżyk

oby­wa­tel Ta­dży­ki­sta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ta­dży­ki­sta­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtad͡ʒɨk, AS: taǯyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadżykistan mrz., Tadżyjka ż., Tadżyczka ż., tadżycki mrz.

 przym. tadżycki

Wiktionary


tadżykistan

[czy­taj: tad-ży­ki­stan] Re­pu­bli­ka Ta­dży­ki­sta­nu; pań­stwo w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji;

Wiktionary

Ta­dży­ki­stan, Re­pu­bli­ka Ta­dży­ki­sta­nu ( Ҷумҳурии Тоҷикистон, "Dżum­hu­rii To­dżi­ki­ston") – pań­stwo w środ­ko­wej Azji ze sto­li­cą w Du­szan­be. Ta­dży­ki­stan gra­ni­czy z Uzbe­ki­sta­nem, Kir­gi­sta­nem, Chi­na­mi i Af­ga­ni­sta­nem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­mal całą po­wierzch­nię Ta­dży­ki­sta­nu zaj­mu­ją góry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtad͡ʒɨˈcistãn, AS: taǯyḱistãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tadżycki mrz., Tadżyk mos., Tadżyjka ż., Tadżyczka ż., Tadżykistańczyk m., Tadżykistanka ż.

 przym. tadżycki, tadżykistański

Wiktionary


tadżykistanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Ta­dży­ki­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tadżycki mrz., Tadżykistan mrz., Tadżyczka ż.

:: fm. Tadżyk mos., Tadżykistańczyk mos.

 przym. tadżycki, tadżykistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tadżyczka

Wiktionary


tadżykistańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Ta­dży­ki­sta­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tadżycki mrz., Tadżykistan mrz., Tadżyk mos.

:: fż. Tadżyczka ż., Tadżykistanka ż.

 przym. tadżycki, tadżykistański

Wiktionary


tadżykistański

→ Ta­dży­ki­sta­nu; ta­dżyc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­dży­ki­sta­nem, do­ty­czą­cy Ta­dży­ki­sta­nu

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do Ta­dży­ki­sta­nu, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Ta­dży­ki­sta­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­stał ogło­szo­ny gra­fik odej­ścia na eme­ry­tu­rę ta­dży­ki­stań­skich ko­biet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtad͡ʒɨciˈstãj̃sʲci, AS: taǯyḱistãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tadżykistańczyk mos., Tadżykistanka ż., kirgiski mrz., Tadżykistan mrz., Tadżyk mos., Tadżyczka ż., tadżyckość ż., tadżykistańskość ż., tadżycki mrz.

 przym. tadżycki, antytadżycki, antytadżykistański, protadżycki, protadżykistański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tadżycki

 (2.1) tadżycki

 (3.1) tadżycki

Wiktionary


taekkyeon

[czy­taj: tekk­jon] tra­dy­cyj­na ko­re­ań­ska sztu­ka walki


SJP.pl

Ta­ek­ky­e­on (nie­for­mal­nie la­ty­ni­zo­wa­ny rów­nież jako "Ta­ek­ky­on" i "Ta­e­ky­on") – tra­dy­cyj­na ko­re­ań­ska sztu­ka walki, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się płyn­ny­mi, ta­necz­ny­mi ru­cha­mi, in­ten­syw­ną pracą nóg, m.in. sto­so­wa­niem kop­nięć i pod­cięć by prze­wró­cić prze­ciw­ni­ka.

W 2011 roku sztu­ka walki ta­ek­ky­e­on zo­sta­ła wpi­sa­na na listę nie­ma­te­rial­ne­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia


taekwon-do

[czy­taj: te­kłon­do] sztu­ka walki pow­sta­ła z po­łą­cze­nia ko­re­ań­skiej sztu­ki walki ta­ek­ky­e­on i ka­ra­te; ta­ek­won­do


SJP.pl


taekwondo

[czy­taj: te­kłon­do] sztu­ka walki pow­sta­ła z po­łą­cze­nia ko­re­ań­skiej sztu­ki walki ta­ek­ky­e­on i ka­ra­te; ta­ek­won-do


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. olim­pij­ska dy­scy­pli­na spor­to­wa pow­sta­ła z po­łą­cze­nia tra­dy­cyj­nej sta­ro­ko­re­ań­skiej sztu­ki walki i ka­ra­te;

Wiktionary

Ta­ek­won­do (han­gul: 태권도; han­cha: 跆拳道, []) – na­ro­do­wy sport i tra­dy­cyj­na sztu­ka walki Korei. Po­cząt­ko­wo zo­sta­ło stwo­rzo­ne do celów mi­li­tar­nych, na­stęp­nie zo­sta­ło za­a­dap­to­wa­ne do użyt­ku cy­wil­ne­go, jego twór­cą jest gen. Choi Hong-hi. Obec­nie jest jedną z peł­no­praw­nych dy­scy­plin olim­pij­skich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈkwɔ̃ndɔ, AS: teku̯õndo

Wiktionary


taekwondzista

[czy­taj: te­kłon­dzi­sta] osoba upra­wia­ją­ca ta­ek­won­do


SJP.pl


taekwondzistka

→ ta­ek­won­dzi­sta [czy­taj: [czy­taj: te­kłon­dzist­ka]


SJP.pl


tael

1. chiń­ska jed­nost­ka wagi sre­bra;
2. dawna jed­nost­ka mo­ne­tar­na w róż­nych re­gio­nach Chin i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji


SJP.pl

Tael – dawna chiń­ska jed­nost­ka mo­ne­tar­na, od­po­wia­da­ją­ca 37,3 g czy­ste­go sre­bra.

Wikipedia


tafa

zwie­rzę dra­pież­ne z ro­dzi­ny nie­ła­zów, tor­bacz ży­ją­cy w la­sach Au­stra­lii; my­szo­wór, my­szo­wór pędz­lo­o­go­no­wy, mysz wor­ko­wa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dra­pież­ny tor­bacz z ro­dzi­ny nie­ła­zów, wy­stę­pu­ją­cy w Au­stra­lii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tafę spot­kać można we wszyst­kich sta­nach Au­stra­lii poza Tas­ma­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtafa, AS: tafa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) myszowór, mysz workowata

Wiktionary


tafefobia

cho­ro­bli­wy lęk przed by­ciem po­grze­ba­nym żyw­cem


SJP.pl

Ta­fe­fo­bia – lęk przed po­grze­ba­niem żyw­cem. Obawy te były szcze­gól­nie silne na prze­ło­mie XVII i XVIII oraz w pier­wszej po­ło­wie XIX w.

Strach przed po­grze­ba­niem za życia po­tę­go­wa­ły mro­żą­ce krew w ży­łach do­nie­sie­nia o eks­hu­ma­cjach i przy­pad­kach przedw­czes­nych po­grze­bów, a także po­pu­lar­na w ów­czes­nym cza­sie li­te­ra­tu­ra grozy. Osoby cier­pią­ce na ta­fe­fo­bię po­zo­sta­wia­ły w te­sta­men­tach dy­spo­zy­cję o tym, jak na­le­ży po­stę­po­wać z ich cia­łem po śmier­ci, aby mieć zu­peł­ną pew­ność, że nie żyją.

Wikipedia


tafelka

mała płyt­ka, tafla


SJP.pl


tafelkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy małą taflę, po­dob­ny do małej tafli


SJP.pl


tafelspitz

sztu­ka mięsa z ja­rzy­na­mi, po­tra­wa au­striac­ka, ulu­bio­ne danie ce­sa­rza Fran­cisz­ka Jó­ze­fa I


SJP.pl

Ta­fel­spitz – danie mięs­ne cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kuch­ni au­striac­kiej i ba­war­skiej, zwła­szcza znane w Wied­niu, gdzie było po­pu­la­ry­zo­wa­ne przez jego ama­to­ra, ce­sa­rza Fran­cisz­ka Jó­ze­fa I. Po­zo­sta­je po­pu­lar­nym da­niem au­striac­kim (wcze­śniej au­stro-wę­gier­skim).

Wikipedia


tafia

rum z trzci­ny cu­kro­wej, nie pod­da­wa­ny le­ża­ko­wa­niu


SJP.pl

Tafia to ro­dzaj ta­nie­go rumu, pro­du­ko­wa­ne­go z soku z trzci­ny cu­kro­wej. W prze­ci­wień­stwie jed­nak do zwy­kłe­go rumu doj­rze­wa­ją­ce­go w drew­nia­nych becz­kach, tafia nie le­ża­ku­je, co wpły­wa na za­war­tość w niej szkod­li­we­go oleju fuz­lo­we­go. Jej nazwa po­cho­dzi od to­a­stu wy­gła­sza­ne­go przez Kre­o­lów po­cho­dze­nia fran­cu­skie­go.

Wikipedia


tafla

1. płyta gład­kie­go, sztyw­ne­go ma­te­ria­łu;
2. gład­ka, równa, lśnią­ca po­wierzch­nia;
3. we fli­sact­wie: tylny ko­niec trat­wy; cal, ple­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) płyta cze­goś gład­kie­go

 (1.2) równa, gład­ka, lśnią­ca po­wierzch­nia wody

Wiktionary

Tafla – naj­więk­sza, górna fa­set­ka (pła­szczy­za) ka­mie­nia osz­li­fo­wa­ne­go szli­fem fa­set­ko­wym. Szli­fa­mi fa­set­ko­wy­mi szli­fu­je się ka­mie­nie przez­ro­czy­ste (np. dia­men­ty, ru­bi­ny, sza­fi­ry). Dzię­ki temu na tafli wi­docz­ne są różne efek­ty świetl­ne pow­sta­łe w wy­ni­ku za­ła­mań świa­tła na in­nych, na­chy­lo­nych pod róż­nym kątem wzglę­dem tafli, fa­set­kach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tafelka ż.

 przym. taflowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płyta

 (1.2) powierzchnia, płaszczyzna

Wiktionary


taflowy

→ tafla


SJP.pl

Patrz:

tafla

tafofilia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) upo­do­ba­nie do od­wie­dza­nia cmen­ta­rzy

Wiktionary


tafonomia

dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą pow­sta­wa­nia złóż szcząt­ków or­ga­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. pa­le­ont. dział nauki ba­da­ją­cy pro­ce­sy od śmier­ci or­ga­niz­mu do za­cho­wa­nia szcząt­ków bio­lo­gicz­nych w po­sta­ci ska­mie­nia­ło­ści

Wiktionary

Ta­fo­no­mia (gr. "tap­hos" – po­grzeb, mo­gi­ła; "nomos" – prawo) – nauka ba­da­ją­ca po­śmiert­ny los szcząt­ków or­ga­nicz­nych, za­rów­no współ­czes­nych (szcząt­ki sub­fo­syl­ne), jak i ko­pal­nych (ska­mie­nia­ło­ści). Po­ję­cie "ta­fo­no­mia" wpro­wa­dził pa­le­on­to­log ro­syj­ski Iwan Je­frie­mow w 1940 roku.

Wikipedia


tafonomiczny

→ ta­fo­no­mia


SJP.pl

Patrz:

tafonomia

tafrynowce

grzyb wor­ko­wy pa­so­ży­tu­ją­cy na drze­wach; szpet­czak


SJP.pl


tafrynowiec

grzyb wor­ko­wy pa­so­ży­tu­ją­cy na drze­wach; szpet­czak


SJP.pl


tafta

tka­ni­na jed­wab­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. gęsta, nieco sztyw­na, sze­le­szczą­ca tka­ni­na jed­wab­na

Wiktionary

Tafta (fran. "taf­fe­tas" z wł. "taf­fe­ta" z per. "tãfta" - tkane, ple­cio­ne, tka­ni­na) – gęsta i sztyw­na tka­ni­na wy­ko­na­na z na­tu­ral­ne­go jed­wa­biu, sze­le­szczą­ca i mie­nią­ca się przy po­ru­sza­niu. Wy­ko­rzy­sty­wa­na naj­czę­ściej w su­kniach wie­czo­ro­wych i ba­lo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas ko­la­cji, jak wy­ma­ga tego go­ścin­ność, krą­ży­ła od sto­li­ka do sto­li­ka, od go­ścia do go­ścia, z każ­dym za­mie­nia­ła kilka słów, zgrab­na, pro­sto od fryz­je­ra, z wiel­kim kwia­tem z tafty w bu­to­nier­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtafta, AS: tafta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. taftowy

Wiktionary


taftowy

przy­miot­nik od: tafta (tka­ni­na jed­wab­na)


SJP.pl


tag

1. w in­for­ma­ty­ce: napis roz­po­czy­na­ją­cy i koń­czą­cy wy­bra­ny ele­ment tek­stu, za­wie­ra­ją­cy za­ko­do­wa­ną in­for­ma­cję o struk­tu­rze tek­stu; znacz­nik;
2. w re­kla­mie: do­dat­ko­wy, kil­ku­se­kun­do­wy spot umie­szcza­ny po pod­sta­wo­wym, sta­łym kli­pie re­kla­mo­wym, in­for­mu­ją­cy o pro­mo­cjach itp.;
3. w gwa­rze mło­dzie­żo­wej: pod­pis (zwy­kle na murze) graf­fi­cia­rzy i człon­ków sub­kul­tur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. znacz­nik roz­po­czy­na­ją­cy i koń­czą­cy tekst i zaz­na­cza­ją­cy jego od­mien­ną funk­cję lub cechy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tag – rzeka w Hisz­pa­nii i Por­tu­ga­lii
  • TAG (tria­cy­lo­gli­ce­ro­le) – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne
  • tag (znacz­nik) – znak lub słowo klu­czo­we w in­for­ma­ty­ce
  • TAG – edy­tor tek­stu
  • tag – pod­pis graf­fi­cia­rzy
  • Tag – apli­ka­cja do edy­cji tagów pli­ków audio
  • Tag – ja­poń­ski film akcji
  • Tag – album ze­spo­łu Bie­liz­na wy­da­ny w 1993

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tak, AS: tak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. metatag m., geotag m., tagowanie n., otagowanie n.

 czas. tagować ndk., otagować dk.

 przym. tagowy

Wiktionary


tagalog

język z in­do­ne­zyj­skiej grupy ję­zy­ko­wej, opar­ty na al­fa­be­cie ła­ciń­skim, urzę­do­wy na Fi­li­pi­nach; język ta­gal­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­ga­log (lud)
  • język ta­ga­log

Wikipedia


tagalowie

lud ży­ją­cy na Fi­li­pi­nach, za­miesz­ku­ją­cy głów­nie po­łud­nio­wą część Lu­zo­nu i wyspę Min­do­ro


SJP.pl

Ta­ga­lo­wie – lud fi­li­piń­ski sta­no­wią­cy do­mi­nu­ją­cą grupę lud­no­ści w Ma­ni­li, we wszyst­kich pro­win­cjach gra­ni­czą­cych z Za­to­ką Ma­nil­ską (oprócz pro­win­cji Pam­pan­ga) oraz w pro­win­cjach Nueva Ecija, Ba­tan­gas, La­gu­na, Ma­rin­du­que, Min­do­ro i Qu­e­zon. Ich li­czeb­ność wy­no­si 24 mln (pocz. XXI w.).

Wikipedia


tagalski

do­ty­czą­cy Ta­ga­lów, wła­ści­wy Ta­ga­lom - lu­do­wi na Fi­li­pi­nach, za­miesz­ku­ją­ce­mu głów­nie po­łud­nio­wą część Lu­zo­nu i wyspę Min­do­ro


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ga­la­mi, do­ty­czą­cy Ta­ga­lów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ta­gal­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tagal mos., Tagalka ż., tagalog

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) tagalog

Wiktionary


tagalskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ta­gal­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ta­gal­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ta­gal­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈɡalskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tagalskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


taganrog

por­to­we mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. por­to­we mia­sto nad Mo­rzem Azow­skim w Rosji, w ob­wo­dzie ro­stow­skim;

Wiktionary

Ta­gan­rog ( Таганрог) – por­to­we mia­sto nad Mo­rzem Azow­skim w Rosji (obwód ro­stow­ski). Lud­ność ok. 248 tys. (2020).

Jako twier­dza za­ło­żo­ny przez Pio­tra Wiel­kie­go w 1698 z przez­na­cze­niem na pier­wszą bazę ro­syj­skiej ma­ry­nar­ki wo­jen­nej. Zbu­rzo­ny w 1712. Prawa miej­skie uzy­skał w 1775. Od po­cząt­ku XIX wieku ważny oś­ro­dek hand­lo­wy, zaś od prze­ło­mu XIX i XX wieku rów­nież – prze­my­sło­wy. W 1918 przej­ścio­wo sto­li­ca Ukra­iń­skiej Re­pu­bli­ki So­wiec­kiej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. taganroski

Wiktionary


taganroski

przy­miot­nik od: Ta­gan­rog (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­gan­ro­giem, do­ty­czą­cy Ta­gan­ro­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taganrog mrz.

Wiktionary


tagari

worek z wełny no­szo­ny na ra­mie­niu


SJP.pl


tagatoza

cu­kier pro­sty na­le­żą­cy do ketoz, uży­wa­ny jako sło­dzik


SJP.pl


tagielnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ro­bot­nik wy­naj­mo­wa­ny do pracy na krót­ki czas, zwy­kle na jeden dzień; dniów­karz

 (1.2) daw. wolny czło­wiek nie­po­sia­da­ją­cy włas­ne­go domu ani ziemi, miesz­ka­ją­cy u kogoś i utrzy­mu­ją­cy się z pracy do­ryw­czej; miej­ski lub wiej­ski ko­mor­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­bo­cią­dze i rze­mieśl­ni­cy, za­trud­nie­ni przy stat­ku i chło­pi przy­god­ni, ta­giel­ni­cy, por­wa­li się na nogi […]. Ro­zu­mie­li tylko swój zysk i za­ro­bek. Pa­trzy­li mu [pra­co­daw­cy] w oczy i na ręce, kiedy wy­pła­ci na­leż­ność. Je­że­li za­le­gał w wy­pła­cie, bu­rzy­li się […].

 (1.1) Więk­sza włas­ność [ziem­ska] […] przy­ję­ła w go­spo­dar­stwie sy­stem oby­wa­nia się bez od­po­wied­niej służ­by rocz­nej, za­stę­pu­jąc ją tak zwa­ny­mi „ta­giel­ni­ka­mi“ czyli ro­bot­ni­ka­mi dzien­ny­mi na dwor­skim stole, uży­wa­jąc ich tylko pod­czas robót pol­nych.

 (1.2) Na­jem­ne na­kła­da­no roz­ma­i­cie […] na luź­nych ludzi po mia­stach tak du­chow­nych i kró­lew­skich, „któ­rzy dla swy­wo­li słu­żyć nie chcą” […]. Toż samo za­sto­so­wa­no dla ta­giel­ni­ków […] t. j. do ko­mor­ni­ków po mia­stach, „któ­rzy pod włas­nym dymem nie miesz­ka­ją, tylko na tagle robią.”

 (1.2) Przy­by­wa­ło także lud­no­ści bez­rol­nej i „luź­nych”, któ­rych zwano: hul­ta­je, swa­wol­ni, wa­ga­bun­dy, wa­łę­sy, włó­czę­gi, […] ta­giel­ni­cy. Część z nich od­da­wa­ła się w do­bro­wol­ne pod­dań­stwo […]. Resz­ta prze­no­si­ła się z miej­sca na miej­sce, naj­mu­jąc się cza­sa­mi na rocz­ną służ­bę w fol­war­ku lub u bo­gat­szych go­spo­da­rzy, naj­czę­ściej jed­nak funk­cjo­nu­jąc na mar­gi­ne­sie lub wręcz poza ra­ma­mi sy­ste­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈɟɛlʲɲik, AS: taǵelʹńik

Wiktionary


tagin

mięso ja­gnię­ce albo kur­czę du­szo­ne z ja­rzy­na­mi


SJP.pl


tagił

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, znaj­du­ją­ca się na te­re­nie ob­wo­du swier­dłow­skie­go, prawy do­pływ Tury;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tagił – rzeka
  • Niżny Tagił
  • Wierch­nyj Tagił

Wikipedia


tagliatelle

[czy­taj: ta­lia­tel­le] cien­ki ma­ka­ron wło­ski, cias­no skrę­co­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. wło­ski ma­ka­ron w kształ­cie dłu­gich, pła­skich pa­sków o gru­bo­ści ok. 2 mm i bli­sko 1 cm sze­ro­ko­ści;

Wiktionary

Ta­glia­tel­le (ta­glio­li­ni, reg. "ta­glie­ri­ni" – z wł. "ta­glia­re" – „ciąć”) – kla­sycz­ny wło­ski ma­ka­ron z re­jo­nu Emi­lia-Ro­ma­gna w kształ­cie dłu­gich, pła­skich wstą­żek o gru­bo­ści ok. 2 mm i sze­ro­ko­ści 0,65–1 cm. Kształ­tem przy­po­mi­na fet­tuc­ci­ne, lecz jest od niego szer­szy. Ta­glia­tel­le po­da­je się zwy­kle z so­sa­mi, zaz­wy­czaj z bo­lo­gne­se.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­glia­tel­le po­da­je się zwy­kle z so­sa­mi, naj­czę­ściej bo­lo­gne­se lub car­bo­na­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtalʲjaˈtɛlːɛ, AS: talʹi ̯ate•le

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) makaron wstążki

Wiktionary


tagma

funk­cjo­nal­nie wy­róż­nio­ny od­ci­nek ciała sta­wo­no­gów pow­sta­ły w wy­ni­ku po­łą­cze­nia dwóch lub wię­cej seg­men­tów


SJP.pl

Tagma – wy­róż­nial­na część ciała sta­wo­no­gów, pow­sta­ła w wy­ni­ku po­łą­cze­nia dwóch lub wię­cej me­ta­me­rów. Taką seg­men­ta­cję ciała na­zy­wa się he­te­re­no­micz­ną, a pro­ces ewo­lu­cyj­ny, w wy­ni­ku któ­re­go pow­sta­ła: tag­ma­ty­za­cją.

Wikipedia


tagować

1. umie­szczać w tek­ście tagi (znacz­ni­ki);
2. w gwa­rze mło­dzie­żo­wej: umie­szczać tag (pod­pis), zwy­kle na murze


SJP.pl


tagowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­giem, do­ty­czą­cy tagu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tag m.

Wiktionary


taguan

gry­zoń na­drzew­ny


SJP.pl


taha

naz­wi­sko


SJP.pl


tahina

pasta z na­sion se­za­mu, po­pu­lar­na na Bli­skim Wscho­dzie; ta­hi­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pasta z se­za­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­hi­ni – pasta se­za­mo­wa
  • ta­hi­na spec­ta­bi­lis – ga­tu­nek palm

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) tahini

Wiktionary


tahini

pasta z na­sion se­za­mu, po­pu­lar­na na Bli­skim Wscho­dzie; ta­hi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. pasta z na­sion se­za­mu, pół­pro­dukt uży­wa­ny do przy­go­to­wy­wa­nia wielu po­traw;

Wiktionary

Ta­hi­ni (ta­hi­na) (arab. طحينة "ta­hi­na"), pasta se­za­mo­wa (chin. "zhi­ma­jiang" (芝麻醤), jap. "neri-goma" (ねりごま, 練りごま) – pasta na bazie na­sion se­za­mu, wy­ko­rzy­sty­wa­na do przy­go­to­wy­wa­nia wielu az­ja­tyc­kich po­traw.

W kra­jach Bli­skie­go Wscho­du spo­rzą­dza­na jest z lekko pod­pra­ża­nych na­sion se­za­mu (pro­ces ten zwięk­sza aro­ma­tycz­ność). We wschod­niej Azji pro­du­ko­wa­na z nie­łu­ska­nych na­sion se­za­mu, dzię­ki czemu na­bie­ra bar­dziej gorz­kie­go smaku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­hi­ni jest skład­ni­kiem np. hum­mu­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈxʲĩɲi, AS: taχʹĩńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. tahina

Wiktionary


tahitanka

[czy­taj: ta­i­tan­ka] miesz­kan­ka Ta­hi­ti


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka wyspy Ta­hi­ti

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tahiti n., tahitański mrz.

:: fm. Tahitańczyk mos.

 przym. tahitański

Wiktionary


tahitańczyk

[czy­taj: ta­i­tań­czyk] miesz­ka­niec Ta­hi­ti


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec wyspy Ta­hi­ti

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tahiti n., tahitański mrz.

:: fż. Tahitanka ż.

 przym. tahitański

Wiktionary


tahitański

[czy­taj: ta­i­tań­ski] przy­miot­nik od: Ta­hi­ti (wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­hi­ti lub Ta­hi­tań­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Ta­hi­ti (wyspy na Oce­a­nie Spo­koj­nym)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ta­hi­tań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tahiti n., Tahitańczyk mos., Tahitanka ż.

Wiktionary


tahitańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ta­hi­tań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ta­hi­tań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ta­hi­tań­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtajiˈtãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tai ̯itãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tahiti

[czy­taj: taiti] wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na po­łud­nio­wym Pa­cy­fi­ku, na­le­żą­ca do Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej;

Wiktionary

Nie mylić z: Haiti.

Ta­hi­ti – wyspa w po­łud­nio­wej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go w ar­chi­pe­la­gu Wysp To­wa­rzy­stwa (Wyspy Na Wie­trze); naj­więk­sza wśród wysp Po­li­nez­ji Fran­cu­skiej, cen­trum po­li­tycz­ne, go­spo­dar­cze i kul­tu­ral­ne. Pier­wot­na nazwa Ota­he­i­ti.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taˈjitʲi, AS: tai ̯itʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tahitańczyk mos., Tahitanka ż., tahitański mrz.

 przym. tahitański

Wiktionary


tahoma

1. czcion­ka kom­pu­te­ro­wa;
2. jed­nost­ka osad­ni­cza w USA


SJP.pl

Ta­ho­ma – bez­sze­ry­fo­wy krój pisma, pow­sta­ły w 1994 w fir­mie Mi­cro­soft. Twór­cą Ta­ho­my jest Matt­hew Car­ter, a pliki fon­tów były po raz pier­wszy dy­stry­bu­o­wa­ne z sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym Win­dows 95. Mi­cro­soft zez­wa­la na bez­płat­ne wy­ko­rzy­sty­wa­nie Ta­ho­my (bez moż­li­wo­ści zmian kroju) w ra­mach sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go, z któ­rym zo­sta­ła do­star­czo­na. Re­dy­stry­bu­cja Ta­ho­my poza sy­ste­mem ope­ra­cyj­nym (wli­cza­jąc w to wszel­kie­go typu up­da­te’y i ak­tu­a­li­za­cje), z któ­rym zo­sta­ła do­star­czo­na, wy­ma­ga wy­ku­pie­nia li­cen­cji.

Wikipedia


tai

taić się - książ­ko­wo: za­wrzeć, za­wie­rać w sobie, nie uzew­nętrz­nić, uzew­nętrz­niać się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = Te­le­wi­zyj­na Agen­cja In­for­ma­cyj­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mię­dzy­na­ro­do­wy czas ato­mo­wy ()
  • Te­le­wi­zyj­na Agen­cja In­for­ma­cyj­na (TAI) – ist­nie­ją­ca w la­tach 1989-2006 i od 2013 roku jed­nost­ka TVP
  • TAI (Tur­kish Ae­ro­spa­ce In­du­stry) – tu­rec­ka firma prze­my­słu lot­ni­cze­go, mon­tu­ją­ca z ame­ry­kań­skich po­dze­spo­łów my­śliw­ce F-16 oraz śmi­głow­ce UH-60 Black­hawk
  • TAI – nie­miec­ki DJ i pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Te­le­fo­nicz­na Agen­cja In­for­ma­cyj­na – firma pry­wat­na z sie­dzi­bą w War­sza­wie
  • Ta­bu­lar Ac­cu­ra­cy Index – wskaź­nik sto­so­wa­ny przy oce­nie kar­to­gra­mu
  • Tai Shan – świę­ta góra w Chi­nach

Wikipedia


tai-chi

[czy­taj: taj CZI] chiń­ska gim­na­sty­ka re­lak­sa­cyj­na po­le­ga­ją­ca na ła­god­nych, płyn­nych ćwi­cze­niach ko­or­dy­na­cyj­nych przy­po­mi­na­ją­cych walkę z nie­wi­docz­nym prze­ciw­ni­kiem; taiji, tai chi


SJP.pl


taibei

sto­li­ca Taj­wa­nu; Taj­pej


SJP.pl


taiji

[czy­taj: tajCI] chiń­ska gim­na­sty­ka re­lak­sa­cyj­na po­le­ga­ją­ca na ła­god­nych, płyn­nych ćwi­cze­niach ko­or­dy­na­cyj­nych przy­po­mi­na­ją­cych walkę z nie­wi­docz­nym prze­ciw­ni­kiem; tai chi, tai-chi


SJP.pl

Taiji – chiń­ska kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na zwią­za­na z kon­fu­cja­niz­mem oraz ta­o­iz­mem, tłu­ma­czo­na jako „naj­wyż­sza osta­tecz­ność”. Taiji to nazwa stanu wszechś­wia­ta, w któ­rym dosz­ło do po­dzia­łu na yin i yang; jest prze­ci­wień­stwem wuji, stanu sprzed tego po­dzia­łu.

Wikipedia


taiko

ja­poń­ski in­stru­ment per­ku­syj­ny


SJP.pl

Taiko (jap. 太鼓; bęben) – ja­poń­ski in­stru­ment per­ku­syj­ny.

Wikipedia


taikonauta

chiń­ski kos­mo­na­u­ta; taj­ko­na­u­ta


SJP.pl


taikonautka

chiń­ska kos­mo­na­ut­ka; taj­ko­na­ut­ka


SJP.pl


taikun

[czy­taj: taj­kun] taj­kun;
1. tytuł ja­poń­skich szo­gu­nów uży­wa­ny przez cu­dzo­ziem­ców;
2. wpły­wo­wy czło­wiek in­te­re­su, ma­gnat prze­my­sło­wy; ty­co­on


SJP.pl


tailgate

przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy sto­so­wa­nia glis­sand w grze na pu­zo­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy onie­mie­li, wła­ści­wie cały utwór za­gra­ny był ta­il­ga­te.

Wiktionary


taine

[czy­taj: ten] naz­wi­sko, m.in. Hip­po­ly­te Adolp­he Taine (1828-1893) - fran­cu­ski fi­lo­zof i hi­sto­ryk


SJP.pl


taino

język Ta­i­nów (In­dian Taino), wy­mar­łe­go rodu in­diań­skie­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Taino (mia­sto) – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech
  • Taino – Ta­i­no­wie (In­dia­nie Taino), rdzen­ni miesz­kań­cy Ka­ra­i­bów
  • język taino – język Ta­i­nów, z grupy ara­wac­kiej

Wikipedia


tainowie

wy­mar­ły ród in­diań­ski za­miesz­ku­ją­cy Wiel­kie An­ty­le i Wyspy Ba­ha­ma; Taino


SJP.pl

Ta­i­no­wie (In­dia­nie Taino) – rdzen­ni, pre­ko­lum­bij­scy miesz­kań­cy wysp Ba­ha­ma oraz Wiel­kich An­ty­li (Kuby, Hi­spa­nio­li, Por­to­ry­ko i Ja­maj­ki), za­miesz­ku­ją­cy te te­re­ny w okre­sie po­prze­dza­ją­cym przy­by­cie Ko­lum­ba w 1492 roku. Za­so­by źró­dło­we do­ty­czą­ce ich życia są ogra­ni­czo­ne. Przy­pu­szcza się, że przy­by­li na Kubę około 1100 r. p.n.e., prze­mie­szcza­jąc się z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej przez An­ty­le.

Wikipedia


taipan

ja­do­wi­ty wąż au­stra­lij­ski; taj­pan


SJP.pl


tais

Tais (oryg. "Thaïs") – po­wieść Ana­to­le’a Fran­ce’a. Po raz pier­wszy opu­bli­ko­wa­na zo­sta­ła (z pod­ty­tu­łem Po­wiast­ka fi­lo­zo­ficz­na) w nu­me­rze „Revue des Deus Mon­des” z lipca-sierp­nia 1889 r. W 1891 r. Fran­ce do­ko­nał po­pra­wek i roz­sze­rzył po­wieść o ponad 20 stron. W tym samym roku „Tais” wy­da­na zo­sta­ła w for­mie książ­ko­wej.

Wikipedia


taiwan

daw­niej: Taj­wan


SJP.pl


taiwanka

[czy­taj: taj­wan­ka] daw­niej: Taj­wan­ka


SJP.pl


taiwańczyk

[czy­taj: taj­wań­czyk] daw­niej: Taj­wań­czyk


SJP.pl


taiwański

daw­niej: do­ty­czą­cy Ta­i­wa­nu (Taj­wa­nu); taj­wań­ski


SJP.pl


taiyuan

[czy­taj: taj­ju­an] mia­sto w Chi­nach; Tajjüan


SJP.pl

Ta­iy­u­an (chiń. 太原; pi­ny­in "Tàiyuán", wym. []) – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej w środ­ko­wych Chi­nach, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Shan­xi. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 2 809 501. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 3 304 023 miesz­kań­ców.

Wikipedia


taizé

[czy­taj: teZE] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Taizé – mię­dzy­na­ro­do­wa wspól­no­ta eku­me­nicz­na
  • Taizé (Saona i Loara) – fran­cu­ska miej­sco­wość w Bur­gun­dii
  • Taizé-Ma­u­la­is (do 2016 Taizé) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes
  • (100033) Taizé – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id

Wikipedia


taić

książ­ko­wo:
1. trzy­mać coś w ta­jem­ni­cy; ukry­wać; za­ta­jać;
2. nie pod­da­wać się ba­da­niu, ek­splo­ra­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ukry­wać, nie wy­ja­wiać, zob. za­ta­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajność ż., zatajanie n., tajenie n., zatajenie n., tajemnica, tajemność

 przym. tajemny, tajemniczy

 przysł. tajemnie, tajemniczo

 czas. zatajać ndk., zataić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatajać, ukrywać

Wiktionary


taj

1. język taj­landz­ki (sy­jam­ski); thai, thaj;
2. ję­zy­ki taj - grupa ję­zy­ków uży­wa­nych w Taj­lan­dii, Bir­mie, La­o­sie, Wiet­na­mie i Chi­nach; ję­zy­ki thai, ję­zy­ki thaj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek ludu az­ja­tyc­kie­go, przed­sta­wi­ciel na­ro­do­wo­ści taj­skiej, za­miesz­ku­ją­cej głów­nie Taj­lan­dię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty­tu­ło­we „spoj­rze­nie tu­ry­sty” […] oz­na­cza po­szu­ki­wa­nie przez nas zna­ków, które pot­wier­dzą nasze wy­o­bra­że­nia. Paryż ma być ro­man­tycz­ny, An­gli­cy dżen­tel­meń­scy, Ta­jo­wie uśmiech­nię­ci. Chce­my, żeby nasze wa­ka­cje były nie­pow­ta­rzal­ne i wy­jąt­ko­we, z dala od pu­ła­pek tu­ry­stycz­nych, ale to, czy uz­na­my je za udane, lub nie, za­le­ży głów­nie od tego, czy pot­wier­dzą się nasze wy­o­bra­że­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajski mrz., Tajlandczyk mos., Tajlandia ż., Tajlandka ż.

:: fż. Tajka ż.

 przym. tajski, tajlandzki

Wiktionary


tajać

1. zmie­niać swój stan sku­pie­nia ze sta­łe­go w cie­kły; top­nieć, topić się;
2. roz­ma­rzać wsku­tek dzia­ła­nia cie­pła; roz­grze­wać się;
3. prze­no­śnie: roz­rzew­niać się, ła­god­nieć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) top­nieć, roz­ta­piać się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajanie n.

Wiktionary


tajduś

naz­wi­sko


SJP.pl


tajemnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wia­do­mość po­uf­na, przez­na­czo­na dla niek­tó­rych osób lub cał­ko­wi­cie skry­ta

 (1.2) rzecz ta­jem­na, nie­wy­tłu­ma­czal­na

Wiktionary

Ta­jem­ni­ca – dane lub in­for­ma­cje, któ­rych ujaw­nie­nie oso­bom nie­u­praw­nio­nym jest za­ka­za­ne ze wzglę­du na normy praw­ne lub inne normy spo­łecz­ne. W re­li­giach, szcze­gól­nie w kul­tach mi­ste­ryj­nych, słowo "ta­jem­ni­ca" (gr. mystērion) od­no­si się do ukry­tej rze­czy­wi­sto­ści du­cho­wej, z którą czło­wiek spo­ty­ka się przez obrzę­dy re­li­gij­ne. W chrze­ści­jań­stwie jest nazwą sa­kra­men­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zosia i Basia chyba mają jakąś ta­jem­ni­cę, bo od rana coś sobie szep­czą.

 (1.2) Ubo­le­wał, że „chrze­ści­jań­stwo zu­peł­nie zgu­bi­ło ta­jem­ni­cę cier­pie­nia zwie­rząt — jeden z klu­czy do zro­zu­mie­nia ta­jem­ni­cy zła […]”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sa, AS: tai ̯ẽmʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajność ż., tajemniczość ż., wtajemniczenie n.

 czas. taić, zataić, wtajemniczać, wtajemniczyć, utajnić, utajniać, odtajnić, odtajniać, zatajać

 przym. tajny, tajemny, tajemniczy, utajniony, odtajniony, wtajemniczony, potajemny

 przysł. tajnie, tajemnie, tajemniczo, potajemnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sekret, informacja niejawna

 (1.2) sekret, misterium

Wiktionary


tajemnice

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|ta­jem­ni­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡sɛ, AS: tai ̯ẽmʹńice

Wiktionary


tajemniczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ta­jem­ni­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nak ła­god­ne i wdzięcz­ne za­krę­ty łąki zwę­ża­ły się coraz, aż ustą­pi­ły miej­sca wą­skiej roz­pad­li­nie, a ścież­ki w głąb pa­ro­wu pro­wa­dzą­ce za­czę­ły piąć się po sto­kach gór; to nagie, ska­li­ste, ostry­mi roz­pę­knię­cia­mi po­prze­ry­wa­ne i kol­czy­stą wi­kli­ną zje­żo­ne, to zie­lo­ne i ta­jem­ni­czo pod skle­pie­nia­mi li­ścia­stej za­ro­śli prze­pa­da­ją­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔ, AS: tai ̯ẽmʹńičo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajemnica, tajemniczość, wtajemniczenie

 czas. wtajemniczać, wtajemniczyć, taić

 przym. tajemniczy, potajemny

 przysł. potajemnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mistycznie, enigmatycznie

Wiktionary


tajemniczość

ta­jem­ni­czy na­strój, za­gad­ko­wość, ta­jem­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ta­jem­ni­cze, za­gad­ko­we, nie­jas­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­te­go­rie cu­dow­no­ści, fan­taz­ji, ta­jem­ni­czo­ści, grozy i czar­ne­go hu­mo­ru, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sur­re­a­liz­mu, ce­chu­ją także gro­te­skę, szer­szą ka­te­go­rię ar­ty­stycz­ną, obej­mu­ją­cą rów­nież ten styl.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: tai ̯ẽmʹńičość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajemnica ż., tajemność ż.

 przym. tajemniczy, tajemny

 przysł. tajemniczo, tajemnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zagadkowość

Wiktionary


tajemniczy

przy­miot­nik

 (1.1) za­gad­ko­wy i trud­ny do zro­zu­mie­nia

 (1.2) o czło­wie­ku skry­ty

 (1.3) ma­ją­cy zwią­zek ze zja­wi­ska­mi nad­przy­ro­dzo­ny­mi lub magią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A znów Danka Fi­li­piak, która od po­cząt­ku zwró­ci­ła jej uwagę swoją po­e­tycz­ną, ta­jem­ni­czą ma­ło­mów­no­ścią, jak i wy­so­ce udu­cho­wio­nym wy­ra­zem twa­rzy po pro­stu wciąż je­szcze nie do­strze­ga­ła, że Cesia ist­nie­je.

 (1.2) Wie­sław od rana jest bar­dzo ta­jem­ni­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtajɛ̃mʲˈɲit͡ʃɨ, AS: tai ̯ẽmʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajemnica ż., tajemniczość ż., wtajemniczenie n.

 czas. taić, wtajemniczać ndk., wtajemniczyć dk.

 przym. potajemny

 przysł. tajemniczo, potajemnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) enigmatyczny, niedocieczony, nieodgadniony, nieogarniony, niepojęty, nieprzenikniony, niewytłumaczalny, niewytłumaczony, niezbadany, niezgłębiony, zagadkowy

 (1.2) zagadkowy, sekretny, konspiracyjny

 (1.3) tajemny

Wiktionary


tajemnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ta­jem­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajność ż., tajemniczość ż., tajemność ż., tajemnica ż.

 przym. tajemny

 czas. taić

Wiktionary


tajemniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ta­jem­nie


SJP.pl


tajemniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ta­jem­ny


SJP.pl


tajemny

1. ukry­ty, trzy­ma­ny w ta­jem­ni­cy; tajny, po­ta­jem­ny;
2. zwią­za­ny z magią lub ze zja­wi­ska­mi nad­przy­ro­dzo­ny­mi; ma­gicz­ny, ta­jem­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skry­ty, owia­ny ta­jem­ni­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Sta­nach wzię­łą udział w ja­kimś ta­jem­nym obrzę­dzie czci­cie­li na­tu­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajemnica ż., tajemniczość ż., tajność ż.

 czas. taić, wtajemniczać, wtajemniczyć

 przysł. tajemnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sekretny

Wiktionary


tajenko

Ta­jen­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Bar­głów Ko­ściel­ny. Leży nad je­zio­rem Tajno.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


tajfun

gwał­tow­ny, niez­wy­kle silny wi­cher wi­ro­wy, wie­ją­cy na ob­sza­rach tro­pi­kal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. cy­klon tro­pi­kal­ny, nazwa uży­wa­na na okre­śle­nie cy­klo­nów w Azji Wschod­niej i Po­łud­nio­wo-Wschod­niej;

Wiktionary

Taj­fun – lo­kal­na nazwa cy­klo­nów tro­pi­kal­nych uży­wa­na we wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji. W taj­fu­nach wy­stę­pu­je tzw. oko cy­klo­nu, w któ­rym pa­nu­je bezwz­ględ­ny spo­kój, nie pada deszcz i nie ma wia­tru. Miej­sce znaj­du­ją­ce się w oku cy­klo­nu jest przez ok. 1 go­dzi­nę od­cię­te od sztor­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­ny w tym roku taj­fun za­a­ta­ko­wał Fi­li­pi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajfũn, AS: tai ̯fũn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tajfunowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyklon, huragan

Wiktionary


tajfunnik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl


tajfunowy

→ taj­fun


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) me­te­o­rol. zwią­za­ny z taj­fu­nem, do­ty­czą­cy taj­fu­nu

Wiktionary

Patrz:

tajfun

Powiązane:

 rzecz. tajfun mrz.

Wiktionary


tajga

lasy pół­noc­ne z prze­wa­gą drzew igla­stych, two­rzą­ce stre­fę ro­ślin­ną w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym chłod­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bo­re­al­ne lasy szpil­ko­we wy­stę­pu­ją­ce w pół­noc­nej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Eu­ro­py oraz Azji;

Wiktionary

Tajga, bo­re­al­ny las igla­sty – lasy igla­ste, które wy­stę­pu­ją na pół­ku­li pół­noc­nej w stre­fach kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go chłod­ne­go i sub­po­lar­ne­go w pół­noc­nej czę­ści Azji, głów­nie w Rosji (Sy­be­ria, Kam­czat­ka, Sa­cha­lin), w pół­noc­no-wschod­nich Chi­nach (Man­dżu­ria), w pół­noc­nej Ja­po­nii (na wy­spie Hok­ka­i­do), w Ame­ry­ce Pół­noc­nej (Ala­ska i Ka­na­da) i Eu­ro­pie (Pół­wy­sep Fen­no­skandz­ki, pół­noc­no-wschod­nia część Ni­zi­ny Wschod­nio­e­u­ro­pej­skiej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tajga Eu­raz­ji roz­cią­ga się 9000 km z za­cho­du na wschód od Pół­wy­spu Skan­dy­naw­skie­go do Oce­a­nu Spo­koj­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajɡa, AS: tai ̯ga

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tajgowy

Wiktionary


tajgowy

→ tajga


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tajgą, za­miesz­ku­ją­cy tajgę, znaj­du­ją­cy się w taj­dze

Wiktionary

Patrz:

tajga

Powiązane:

 rzecz. tajga ż.

Wiktionary


tajin

[czy­taj: ta­dżin] ta­dżin;
1. arab­skie na­czy­nie gli­nia­ne do przy­go­to­wy­wa­nia dań na wol­nym ogniu;
2. po­tra­wa przy­go­to­wa­na w takim na­czy­niu


SJP.pl


tajjüan

mia­sto w Chi­nach; Ta­iy­u­an


SJP.pl


tajka

człon­ki­ni ludu za­miesz­ku­ją­ce­go głów­nie Taj­lan­dię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni ludu az­ja­tyc­kie­go, przed­sta­wi­ciel na­ro­do­wo­ści taj­skiej, za­miesz­ku­ją­cej głów­nie Taj­lan­dię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajka, AS: tai ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajski mrz., Tajlandia ż., Tajlandczyk mos., Taj mos., Tajlandka ż.

 przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tajlandka

Wiktionary


tajkonauta

chiń­ski kos­mo­na­u­ta; ta­i­ko­na­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) astr. zaw. chiń­ski astro­na­u­ta;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. tajkonautka ż.

Wiktionary


tajkonautka

chiń­ska kos­mo­na­ut­ka; ta­i­ko­na­ut­ka


SJP.pl


tajkun

ta­i­kun;
1. tytuł ja­poń­skich szo­gu­nów uży­wa­ny przez cu­dzo­ziem­ców;
2. wpły­wo­wy czło­wiek in­te­re­su, ma­gnat prze­my­sło­wy; ty­co­on


SJP.pl


tajla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. część

Wiktionary


tajlandczyk

oby­wa­tel Taj­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Taj­lan­dii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈlãnṭt͡ʃɨk, AS: tai ̯lãnṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajski mrz., Tajlandia ż., Tajlandka ż., Taj mos., Tajka ż.

 przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary


tajlandia

pań­stwo w Azji ze sto­li­cą w Bang­ko­ku; Kró­le­stwo Taj­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji;

Wiktionary

Taj­lan­dia, Kró­le­stwo Taj­lan­dii ( ราชอาณาจักรไทย, "Prat­het Thai"; po­tocz­nie เมืองไทย, "Muang Thai") – pań­stwo w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji, gra­ni­czą­ce z La­o­sem i Kam­bo­dżą na wscho­dzie, z Ma­lez­ją na po­łud­niu oraz z Mjan­mą (Birmą) na za­cho­dzie i pół­noc­nym za­cho­dzie. Daw­niej pań­stwo no­si­ło nazwę Syjam (taj. สยาม "Sayam") jako ofi­cjal­ną do 11 maja 1949. Okre­śle­nie „Thai” (ไทย) zna­czy po taj­sku „wolny”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On miesz­ka w Taj­lan­dii od kilku lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈlãndʲja, AS: tai ̯lãndʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajlandczyk mos., Tajlandka ż., Taj mos., Tajka ż., tajski mrz.

 przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oficjalna nazwa Królestwo Tajlandii

Wiktionary


tajlandka

oby­wa­tel­ka Taj­lan­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Taj­lan­dii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈlãntka, AS: tai ̯lãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajski mrz., Tajka ż., Tajlandia ż., Tajlandczyk mos., Taj mos.

 przym. tajlandzki, tajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tajka

Wiktionary


tajlandyzacja

zja­wi­sko wzro­stu po­pu­lar­no­ści tu­ry­sty­ki sek­su­al­nej w prze­strze­ni pu­blicz­nej da­ne­go mia­sta


SJP.pl


tajlandzki

zwią­za­ny z Taj­lan­dią (pań­stwem w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Taj­lan­dii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈlãnt͡sʲci, AS: tai ̯lãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taj mos., tajski mrz., Tajlandia ż., Tajlandczyk mos., Tajlandka ż., Tajka ż.

 przym. tajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tajski

Wiktionary


tajloryzm

sy­stem or­ga­ni­za­cji pracy stwo­rzo­ny na prze­ło­mie XIX i XX wieku przez Fre­de­ric­ka W. Ta­y­lo­ra; ta­y­lo­ryzm


SJP.pl


tajmen

ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych; taj­mień


SJP.pl


tajmień

ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych; taj­men


SJP.pl

Taj­mień, taj­men ("Hucho ta­i­men") – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby ło­so­sioksz­tałt­nej, naj­więk­szej i ewo­lu­cyj­nie naj­star­szej w ro­dzi­nie ło­so­sio­wa­tych (Sal­mo­ni­dae). Jest bli­sko spo­krew­nio­na z gło­wa­ci­cą (była kla­sy­fi­ko­wa­ne jako jej pod­ga­tu­nek "H. h. ta­i­men").

Wikipedia


tajmyr

pół­wy­sep i je­zio­ro w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­bar­dziej wy­su­nię­ty na pół­noc pół­wy­sep Azji, po­ło­żo­ny mię­dzy Za­to­ką Je­ni­sej­ską a Za­to­ką Cha­tań­ską, le­żą­cy w ca­ło­ści w gra­ni­cach Rosji;

 (1.2) geogr. je­zio­ro na pół­wy­spie Taj­myr (1.1);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Taj­myr (pół­wy­sep)
  • Taj­myr (wyspa)
  • Taj­myr (je­zio­ro)
  • Taj­myr (lo­do­ła­macz 1909)
  • Taj­my­ra

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tajmyra ż.

 przym. tajmyrski

Wiktionary


tajmyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji na pół­wy­spie Taj­myr, na pół­no­cy Kraju Kras­no­jar­skie­go, prze­pły­wa­ją­ca przez je­zio­ro Taj­myr;

Wiktionary

Taj­my­ra ( Таймыра) − rzeka w Rosji na pół­wy­spie Taj­myr, na pół­no­cy Kraju Kras­no­jar­skie­go. Wpada do Morza Kar­skie­go.

Źró­dła rzeki znaj­du­ją się w gó­rach Byr­ran­ga. Śred­ni prze­pływ wody wy­no­si 1220 m³/s. Wiel­kość do­rze­cza wy­no­si około 124 000 km2. Rzeka za­si­la­na jest głów­nie roz­ta­pia­nym śnie­giem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tajmyr mrz.

 przym. tajmyrski

Wiktionary


tajmyrski

przy­miot­nik od: Taj­myr (pół­wy­sep lub je­zio­ro w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Taj­my­rem, do­ty­czą­cy Taj­my­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajmyr mrz., Tajmyra ż.

Wiktionary


tajner

naz­wi­sko


SJP.pl


tajnia

prze­sta­rza­łe: ta­jem­ni­ca; ta­jem­ni­czość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. (dziś poet.) ta­jem­ni­ca

 (1.2) gwara. wie­cze­rza, ko­la­cja w Wiel­ki Czwar­tek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tajny

Wiktionary


tajniacki

→ taj­niak


SJP.pl

Patrz:

tajniak

tajniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od taj­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajniak m.

Wiktionary


tajniaczka

→ taj­niak


SJP.pl

Patrz:

tajniak

tajniak

po­tocz­nie: tajny funk­cjo­na­riusz po­li­cji, wy­wia­du lub in­nych służb bez­pie­czeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. depr. tajny funk­cjo­na­riusz służb mun­du­ro­wych, kon­tro­li lub wy­wia­du

 (1.2) pot. fizj. cicho wy­pu­szczo­ne gazy

Wiktionary

Taj­niak, Po­dziem­ne Pismo Taj­niak, Po­dziem­ne Pismo Taj­niak przy Taj­niak SA – pa­pie­ro­wy i in­ter­ne­to­wy pe­rio­dyk al­ter­na­tyw­ny pow­sta­ły w 1993. W In­ter­ne­cie po­ja­wił się pod ko­niec 1999, jako ser­wis Taj­niak SA, który sku­piał pod­ser­wi­sy: fo­to­gra­ficz­ną stro­nę ze­spo­łu Armia, stro­nę ek­spe­ry­men­tal­nej grupy mu­zycz­nej Banda Idio­tów, al­ter­na­tyw­ną wer­sję stro­ny ir­co­we­go ka­na­łu #troj­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­nie jego nie­jed­no­krot­nie wtedy na­cho­dzi­li taj­nia­cy.

 (1.1) Ko­niec z taj­nia­ka­mi spraw­dza­ją­cy­mi bi­le­ty.

 (1.2) Pu­ści­łem taj­nia­ka i nikt się nie zo­rien­to­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajɲak, AS: tai ̯ńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajność ż., utajnianie n., utajnienie n.

:: zdrobn. tajniaczek m.

:: fż. tajniaczka ż.

 czas. utajniać ndk., utajnić dk.

 przym. tajniacki, tajny

 przysł. po tajniacku, tajnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agent, daw. ajent; przestęp. bażant, grabacz, legawy, łapaj, migacz, szpagat

 (1.2) cichacz

Wiktionary


tajniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: taj­nie


SJP.pl


tajniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tajny


SJP.pl


tajnik

zwy­kle w licz­bie mno­giej (taj­ni­ki): spra­wy ta­jem­ne, ta­jem­ni­ce, ar­ka­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spra­wa lub umie­jęt­ność znana tylko niek­tó­rym oso­bom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogóle na­rzu­cił sobie twar­dą dy­scy­pli­nę. Wy­ją­wszy mo­men­ty, kiedy spo­ty­kał się z ko­le­ga­mi na meczu czy w kinie, zaj­mo­wał swój umysł spra­wa­mi wyż­sze­go rzędu, głów­nie fi­zy­ką, którą stu­dio­wał dla czy­stej przy­jem­no­ści oraz taj­ni­ka­mi kon­struk­cji te­le­wi­zo­rów, które na­pra­wiał dla pie­nię­dzy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tajny

Wiktionary


tajniki

rze­czow­nik, licz­ba mnoga

 (1.1) de­ta­le, szcze­gó­ły znane nie­licz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­naj taj­ni­ki za­da­wa­nia pytań, które wpły­ną na ja­kość i traf­ność otrzy­my­wa­nych przez Cie­bie od­po­wie­dzi!

Wiktionary


tajno

daw­niej: nie jest (nie było) znane, jest (było) ta­jem­ni­cą; prze­ci­wień­stwo "wia­do­mo" (np. ni­ko­mu nie było tajno, że to jego wina)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tajno – je­zio­ro w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie Bar­głów Ko­ściel­ny
  • Tajno Biav – Se­cret Mar­ria­ge – drugi album fol­ko­we­go ze­spo­łu Čači Vorba
  • Tajno Pod­je­zior­ne
  • Tajno Ła­no­we
  • Tajno Stare
  • Ta­jen­ko

Wikipedia


tajność

cecha cze­goś, co jest nie­jaw­ne, po­uf­ne, nie­po­da­wa­ne do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści; nie­jaw­ność, po­uf­ność, se­kret­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest tajne, co nie jest jawne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. taić, zataić, utajnić, utajniać, odtajnić, odtajniać, zatajać

 przym. tajny, tajemny, potajemny

 przysł. tajnie, tajemnie, potajemnie

 rzecz. tajemnica ż., tajniak mos.

Wiktionary


tajny

1. utrzy­my­wa­ny w se­kre­cie, nie­po­da­ny do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści; po­uf­ny, nie­jaw­ny;
2. nie­le­gal­ny, zaz­wy­czaj skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko wła­dzy; kon­spi­ra­cyj­ny, po­dziem­ny;
3. o służ­bach bez­pie­czeń­stwa: dzia­ła­ją­cy nie­jaw­nie;
4. bar­dzo oso­bi­sty, in­tym­ny;
5. taki, któ­re­go nikt nie zna, jest niez­głę­bio­ny, głę­bo­ko ukry­ty; uta­jo­ny, se­kret­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ukry­ty i nie­przez­na­czo­ny dla wszyst­kich

 (1.2) utrzy­my­wa­ny w ta­jem­ni­cy

 (1.3) nie­le­gal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę odło­żyć ten do­ku­ment! On jest tajny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajnɨ, AS: tai ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajnik mrz., tajniak m., tajność ż., tajemnica ż., tajnia ż.

 czas. odtajnić dk., odtajniać ndk., utajnić dk., utajniać dk.

 przysł. tajnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poufny, niejawny, sekretny, tajemny

 (1.3) podziemny

 (1.4) sekretny

Wiktionary


tajony

książ­ko­wo:
1. trzy­mać coś w ta­jem­ni­cy; ukry­wać; za­ta­jać;
2. nie pod­da­wać się ba­da­niu, ek­splo­ra­cji


SJP.pl


tajowie

lud za­miesz­ku­ją­cy Taj­lan­dię


SJP.pl

Ta­jo­wie (nazwa włas­na: ไทยสยาม, trb. "Thai Sa­y­a­am", dosł. „Ta­jo­wie sy­jam­scy”), daw­niej Sy­jam­czy­cy – naród az­ja­tyc­ki na­le­żą­cy do grupy ludów taj­skich, po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem taj­skim. Ten 63-mi­lio­no­wy naród, poza Taj­lan­dią, za­miesz­ku­je głów­nie USA (110 tys.)

Wikipedia


tajpan

ja­do­wi­ty wąż au­stra­lij­ski; ta­i­pan


SJP.pl


tajpej

sto­li­ca Taj­wa­nu; Ta­i­bei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Taj­wa­nu;

Wiktionary

Taj­pej (chiń. 台北 lub 臺北; pi­ny­in "Táiběi"; pe̍h-ōe-jī "Tâi-pak") – sto­li­ca Re­pu­bli­ki Chiń­skiej (Taj­wa­nu), po­ło­żo­na w pół­noc­nej czę­ści wyspy i two­rzą­ca razem z Nowym Taj­pej oraz Ta­o­y­u­an aglo­me­ra­cję li­czą­cą około 9 mi­lio­nów miesz­kań­ców. Znaj­du­ją­ce się na pół­noc­nym krań­cu wyspy, Taj­pej jest en­kla­wą mia­sta Nowe Taj­pej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtajpɛj, AS: tai ̯pei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajpejczyk mos., tajpejka ż.

 przym. tajpejski

Wiktionary


tajpejczyk

miesz­ka­niec Taj­pe­ju (sto­li­cy Taj­wa­nu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Taj­pej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈpɛjt͡ʃɨk, AS: tai ̯pei ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajpej

:: fż. tajpejka ż.

 przym. tajpejski

Wiktionary


tajpejka

miesz­kan­ka Taj­pej (sto­li­cy Taj­wa­nu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Taj­pej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈpɛjka, AS: tai ̯pei ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajpej mrz. / n.

:: fm. tajpejczyk mos.

 przym. tajpejski

Wiktionary


tajpejski

przy­miot­nik od: Taj­pej (sto­li­ca Taj­wa­nu)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Taj­pe­jem, do­ty­czą­cy Taj­pe­ju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tajpejczyk mos., tajpejka ż., Tajpej n./mrz.

Wiktionary


tajski

do­ty­czą­cy Tajów (ludu za­miesz­ku­ją­ce­go głów­nie Taj­lan­dię)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­dzą­cy się z Taj­lan­dii, do­ty­czą­cy Taj­lan­dii lub Tajów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Taj­lan­dii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­niem dnia była taj­ska zupa z mle­kiem ko­ko­so­wym i tofu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajsʲci, AS: tai ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajlandia ż., Tajlandczyk mos., Tajlandka ż., Taj mos., Tajka ż.

 przym. tajlandzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tajlandzki

 (2.1) syjamski

Wiktionary


tajskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem taj­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem taj­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku taj­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tai ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tajskość

→ taj­ski


SJP.pl

Patrz:

tajski

tajstra

daw­niej: skó­rza­na torba na żyw­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. torba

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajstra, AS: tai ̯stra

Wiktionary


tajszczyzna

po­tra­wa kuch­ni taj­skiej


SJP.pl


tajwan

1. wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym;
2. pań­stwo w Azji (for­mal­nie: pro­win­cja Chin)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym;

 (1.2) geogr. polit. Re­pu­bli­ka Chiń­ska, pań­stwo na wy­spie Taj­wan (1.1), przez Chiń­ską Re­pu­bli­kę Lu­do­wą uz­na­wa­ne za zbun­to­wa­ną pro­win­cję;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Taj­wan (daw­niej For­mo­za) – wyspa u wschod­nich wy­brze­ży Chin
  • Taj­wan – krót­ka nazwa Re­pu­bli­ki Chiń­skiej
  • Taj­wan – pro­win­cja Re­pu­bli­ki Chiń­skiej (Taj­wa­nu)
  • Taj­wan – pro­win­cja Chiń­skiej Re­pu­bli­ki Lu­do­wej
  • Taj­wan – osada w Pol­sce
  • Re­pu­bli­ka Taj­wa­nu – pań­stwo hi­sto­rycz­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pół­no­cy wyspy Taj­wan pa­nu­je kli­mat podz­wrot­ni­ko­wy, a w cen­trum i na po­łud­niu – zwrot­ni­ko­wy.

 (1.2) Do 1971 r. Taj­wan re­pre­zen­to­wał Chiny w ONZ.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtajvãn, AS: tai ̯vãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajwańczyk mos., Tajwanka ż., tajwańskość ż.

 przym. tajwański

 przysł. tajwańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Formoza

 (1.2) Republika Chińska, Chińskie Tajpej

Wiktionary


tajwanka

miesz­kan­ka Taj­wa­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Taj­wa­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈvãŋka, AS: tai ̯vãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajwan mrz.

:: fm. Tajwańczyk mos.

 przym. tajwański

Wiktionary


tajwańczyk

miesz­ka­niec Taj­wa­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Taj­wa­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈvãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tai ̯vãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajwan mrz.

:: fż. Tajwanka ż.

 przym. tajwański

Wiktionary


tajwański

przy­miot­nik od: Taj­wan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Taj­wa­nu, po­cho­dzą­cy z Taj­wa­nu, od­no­szą­cy się do Taj­wa­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, Eu­ro­pę „za­la­ły” tanie obra­biar­ki az­ja­tyc­kie, zwła­szcza taj­wań­skie, a więc w Pol­sce tego ro­dza­ju pro­duk­cja prze­sta­ła mieć rację bytu.

 (1.1) Je­że­li sa­mo­lot na­le­ży do jed­nej z linii taj­wań­skich, ob­słu­ga ser­wu­je wy­jąt­ko­wo smacz­ne chiń­skie dania.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tajˈvãj̃sʲci, AS: tai ̯vãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tajwan mrz., Tajwańczyk mos., Tajwanka ż.

Wiktionary


tajęża

ro­śli­na z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych


SJP.pl

Ta­ję­ża ("Go­o­dy­e­ra" R. Br.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych ("Or­chi­da­ce­ae"). Na­le­ży do niego 96–99 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Eu­raz­ję, Ame­ry­kę Pół­noc­ną, Mo­zam­bik, Ma­da­ga­skar i inne wyspy na Oce­a­nie In­dyj­skim, wschod­nią Au­stra­lię i wyspy Oce­a­nii. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest ta­ję­ża jed­no­stron­na ("Go­o­dy­e­ra re­pens" L.), za­ra­zem je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju we flo­rze Pol­ski.

Wikipedia


tak

1. wyraz sta­no­wią­cy pot­wier­dze­nie, zgodę;
2. za­i­mek wska­zu­ją­cy na­si­le­nie, sku­tek lub przy­czy­nę, wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, unie­sie­nie;
3. wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy, uży­wa­ny zwy­kle w po­łą­cze­niu z "tik"


SJP.pl

za­i­mek przy­słow­ny wska­zu­ją­cy

 (1.1) uży­wa­ny do pod­kre­śla­nia cechy przy­słów­ka

 (1.2) uży­wa­ny do pod­kre­śla­nia cechy przy­miot­ni­ka

 (1.3) w ten spo­sób, w taki spo­sób

par­ty­ku­ła twier­dzą­ca

 (2.1) wyraz słu­żą­cy do udzie­la­nia od­po­wie­dzi twier­dzą­cej na py­ta­nie za­czę­te od słowa „czy”; pot­wier­dze­nie cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (3.1) przen. czy­jaś zgoda, ak­cep­ta­cja

wy­krzy­knik

 (4.1) zob. tik-tak.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TAK – cza­so­pis­mo spo­łecz­no-po­li­tycz­ne
  • Tak – mia­sto w Taj­lan­dii
  • Pro­win­cja Tak – pro­win­cja w Taj­lan­dii
  • Tak – isto­ta z ksią­żek Step­he­na Kinga
  • TAK – for­mat bez­strat­nej kom­pre­sji dźwię­ku
  • tak – słowo pot­wier­dza­ją­ce
  • Tak tak

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie idź tak szyb­ko, nie mogę za tobą na­dą­żyć!

 (1.2) Ach, te góry są tak pię­kne!

 (1.3) Zrób tak, jak mówię!

 (1.3) Zrób to tak: kup jej kwia­ty, przy­go­tuj ko­la­cję, a potem się oś­wiadcz.

 (2.1) Py­tasz, czy te­le­wi­zor jest zep­su­ty? Tak, zep­suł się wczo­raj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tak, AS: tak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taka ż., przytakiwacz m., potakiwacz m., przytakiwaczka ż., potakiwaczka ż., przytaknięcie n., przytakiwanie n., potakiwanie n.

 czas. przytaknąć dk., przytakiwać ndk., potakiwać ndk.

 zaim. taki, taka, takowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) owszem, właśnie, racja, zaiste, fakt; pot. no; gwara. jo

Wiktionary


taka

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ban­gla­de­szu (1 taka = 100 pajs)


SJP.pl

forma za­im­ka.

 (1.1) ro­dzaj żeń­ski za­im­ka taki

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) monet. wa­lu­ta Ban­gla­de­szu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • taka – wa­lu­ta Ban­gla­de­szu
  • Taka – mia­sto w Ja­po­nii
  • Taka – atol na Wy­spach Mars­hal­la

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtaka, AS: taka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. takowy

 przysł. tak

 partyk. tak

 rzecz. przytakiwacz mos., przytakiwaczka ż.

 czas. przytaknąć

 zaim. takowy

Wiktionary


takahashi

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­ka­has­hi (mia­sto)
  • Ta­ka­has­hi (przed­się­bior­stwo)
  • Ai Ta­ka­has­hi
  • Da­i­su­ke Ta­ka­has­hi
  • Da­i­su­ke Ta­ka­has­hi (pił­karz)
  • Daito Ta­ka­has­hi
  • Hi­de­to­ki Ta­ka­has­hi
  • Hi­ro­ki Ta­ka­has­hi
  • Juntarō Ta­ka­has­hi
  • Ko­re­kiyo Ta­ka­has­hi
  • Ku­ni­mit­su Ta­ka­has­hi
  • Ma­sa­hi­ko Ta­ka­has­hi

Wikipedia


takahe

ptak nie­lot z ro­dzi­ny chru­ście­lo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na Wy­spie Po­łud­nio­wej w Nowej Ze­lan­dii


SJP.pl


takanie

rzad­ko: nag­min­ne koń­cze­nie wy­po­wie­dzi py­ta­niem „tak?”


SJP.pl


takcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od takt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. takt m.

Wiktionary


takelunek

prze­sta­rza­le: ta­kie­lu­nek (omasz­to­wa­nie, oża­glo­wa­nie i oli­no­wa­nie stat­ku)


SJP.pl


taker

zszy­wacz ta­pi­cer­ski


SJP.pl


taki

1. za­i­mek wska­zu­ją­cy pewną cechę; tego ro­dza­ju, po­dob­ny
2. za­i­mek wy­stę­pu­ją­cy przed pier­wszym czło­nem po­rów­na­nia (taki jak)
3. za­i­mek na­wią­zu­ją­cy do zda­nia po­przed­nie­go
4. za­i­mek wska­zu­ją­cy na wy­so­ki sto­pień na­si­le­nia cze­goś; tak bar­dzo


SJP.pl

za­i­mek okre­ślo­ny, uży­wa­ny…

 (1.1) …do wzmoc­nie­nia przy­miot­ni­ka

 (1.2) …do za­stą­pie­nia przy­miot­ni­ka zna­ne­go z kon­tek­stu

 (1.3) …do pod­kre­śle­nia zwro­tu, który bę­dzie omó­wio­ny w zda­niu po­drzęd­nym

 (1.4) …pod­czas po­rów­ny­wa­nia rze­czow­ni­ków, do wy­ra­że­nia ich iden­tycz­no­ści

spój­nik

 (2.1) reg-pl|Kresy. jed­nak

Wiktionary

Taki (jap. 多気町 Taki-chō) – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Mie. We­dług da­nych na rok 2020 miej­sco­wość za­miesz­ki­wa­ło 14 021 miesz­kań­ców, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­nio­sła 136 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­drzej jest taki przy­stoj­ny!

 (1.2) Ale je­steś skąpy! Nie wie­dzia­łam, że taki je­steś!

 (1.3) Wczo­raj wi­dzia­łam ta­kie­go przy­stoj­nia­ka, że cią­gle o nim myślę.

 (1.4) Nigdy nie mia­łem ta­kiej dziew­czy­ny, jak ty (= jaką ty je­steś).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaci, AS: taḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. tak

 wykrz. takiego

 partyk. tak

 zaim. takowy

 rzecz. przytakiwacz mos., przytakiwaczka ż.

 czas. przytaknąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) identyczny, jednakowy

 (2.1) takoj

Wiktionary


takiego

po­tocz­nie: do­po­wie­dze­nie wy­ra­ża­ją­ce od­mo­wę


SJP.pl


takiel

lina słu­żą­ca do pod­no­sze­nia, mo­co­wa­nia i na­pi­na­nia żagli na jach­tach i okrę­tach ża­glo­wych


SJP.pl


takielarz

ktoś na­pra­wia­ją­cy ta­kie­lu­nek (oli­no­wa­nie) na jed­nost­kach pły­wa­ją­cych; pra­cow­nik ta­kie­lar­ni


SJP.pl


takielaż

omasz­to­wa­nie stat­ku


SJP.pl


takielować

za­o­pa­try­wać sta­tek w ta­kie­lu­nek (masz­ty, liny, żagle); ta­klo­wać


SJP.pl


takielunek

omasz­to­wa­nie, oża­glo­wa­nie i oli­no­wa­nie stat­ku; ta­ke­lu­nek (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) żegl. sy­stem lin na ża­glow­cu oraz ru­cho­my os­przęt słu­żą­cy do ich ob­słu­gi

 (1.2) żegl. wszyst­kie ru­cho­me lub łatwo de­mon­to­wal­ne przy­rzą­dy zwią­za­ne z na­pę­dem ża­glo­wym

 (1.3) żegl. wszyst­ko po­wy­żej linii po­kła­du łącz­nie z masz­ta­mi; okre­śla typ jed­nost­ki

Wiktionary

Ta­kie­lu­nek (od Ta­ke­lung / Ta­klung) – ter­min że­glar­ski oz­na­cza­ją­cy tę część os­przę­tu ża­glo­we­go na stat­ku wod­nym o na­pę­dzie ża­glo­wym, która jest ak­tu­al­nie roz­mie­szczo­na na jed­nost­ce w celu użyt­ko­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawet śladu nie zo­sta­ło, jarlu. Ot, ka­wa­łecz­ki ta­kie­lun­ku, szmat­ki ja­kieś… Wię­cej nic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otaklowanie n., takielarz m., takielarnia ż.

 przym. otaklowany

 czas. otaklować, taklować, roztaklować

Wiktionary


takieta

po­przecz­ka sta­no­wią­ca część przesz­ko­dy na torze jeź­dziec­kim


SJP.pl


takifugu

tro­pi­kal­na ryba oce­a­nicz­na o ciele po­kry­tym kol­ca­mi, na­dy­ma­ją­ca się w sy­tu­a­cji za­gro­że­nia, po­da­wa­na jako przys­mak w kuch­ni ja­poń­skiej po­mi­mo swej tok­sycz­no­ści; ro­zdym­ka, fugu


SJP.pl

Ta­ki­fu­gu – ro­dzaj głów­nie mor­skich ryb z ro­dzi­ny ro­zdym­ko­wa­tych.

Wikipedia


takim

forma za­im­ka.

 (1.1) N. i Ms. m./n., C. lm. od: taki

Wiktionary


takin

zwie­rzę z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bu­dor­cas ta­xi­co­lor|ref=tak., hi­ma­laj­ski ssak z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich;

Wiktionary

Takin ("Bu­dor­cas") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtacĩn, AS: taḱĩn

Wiktionary


takir

kot­li­na ila­sta w obrę­bie pu­styń pia­szczy­stych w Azji Środ­ko­wej; takyr


SJP.pl


takiż

wzmoc­nio­ne "taki"


SJP.pl


takka

by­li­na z ro­dzi­ny krą­pie­lo­wa­tych (Tac­ca­ce­ae), wy­stę­pu­ją­ca w wielu ga­tun­kach w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; świń­ska rzepa, krą­piel


SJP.pl


takla

linka ry­bac­ka z ha­czy­ka­mi do po­ło­wu ryb


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jus­sef Takla
  • Phi­lip­pe Takla
  • Selim Takla
  • Takla (ur. 1960) – du­chow­ny Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Takla Makan – pu­sty­nia w Chi­nach
  • takla – linka z ha­ka­mi, uży­wa­na do po­ło­wu ryb

Wikipedia


taklować

za­o­pa­try­wać sta­tek w ta­kie­lu­nek (masz­ty, liny, żagle); ta­kie­lo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ota­klo­wać)

 (1.1) żegl. przy­go­to­wa­nie stat­ku do że­glu­gi po­przez za­mo­co­wa­nie ca­łe­go nie­zbęd­ne­go wy­po­sa­że­nia (ta­kie­lun­ku)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Waż­nym jest, by wie­dzieć, jak swój jacht ota­klo­wać, a resz­ta to tylko kwe­stia prak­ty­ki.”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otaklowanie, takielunek

 czas. otaklować, roztaklować

Wiktionary


taklowiec

ro­dzaj stat­ku ry­bac­kie­go do po­ło­wu za po­mo­cą takli - dłu­gich sznu­rów z ha­czy­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj stat­ku ry­bac­kie­go, z któ­re­go po­ło­wy pro­wa­dzi się za po­mo­cą takli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sta­rej stocz­ni zwo­do­wa­no ta­klo­wiec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. takla ż.

Wiktionary


tako

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ban­gla­de­szu (1 taka = 100 pajs)


SJP.pl

Tako (jap. 多古町 Tako-machi) – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Chiba. We­dług da­nych na rok 2020 miej­sco­wość za­miesz­ki­wa­ło 13 735 miesz­kań­ców, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­nio­sła 188,7 os./km².

Wikipedia


takomski

→ Ta­co­ma [czy­taj: ta­kom­ski]


SJP.pl


takowy

prze­sta­rza­le: (wła­śnie) taki, ten, o któ­rym mowa


SJP.pl

za­i­mek okre­ślo­ny

 (1.1) daw. książk. taki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) James Cook opły­nął An­tark­ty­kę i osta­tecz­nie roz­wią­zał pro­blem ist­nie­nia po­szu­ki­wa­ne­go kon­ty­nen­tu po­łud­nio­we­go, stwier­dza­jąc, że w sze­ro­ko­ściach umiar­ko­wa­nych ta­ko­wy nie ist­nie­je.

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. tak, taki

 rzecz. taka ż., przytakiwacz mos., przytakiwaczka ż.

 czas. przytaknąć

 przysł. tak

 partyk. tak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. taki

Wiktionary


takowyż

wzmoc­nio­ne "ta­ko­wy"


SJP.pl


takoż

także (forma sta­ro­pol­ska)


SJP.pl

za­i­mek przy­słow­ny

 (1.1) daw. tak samo, też, rów­nież, także

Wiktionary


taks

rasa psa; jam­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. kynol. łow. typ ni­skie­go psa wy­ko­rzy­sty­wa­ne­go pod­czas po­lo­wa­nia do no­ro­wa­nia

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od taksa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taks, AS: taks

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. taksik mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) norowiec

Wiktionary


taksa

stała opła­ta po­bie­ra­na za ja­kieś usłu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) staw­ka opła­ty za jakąś usłu­gę

 (1.2) pot. tak­sów­ka

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (2.1) D. i B. lp. od taks

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaksa, AS: taksa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksacja ż., taksiarz mos., taksiarka ż., taksówka ż., taksator mos., taksowanie n.

 czas. taksować ndk.

 przym. taksówkowy, taksiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taryfa

 (1.2) taryfa

Wiktionary


taksacja

1. ocena war­to­ści cze­goś; osza­co­wa­nie, wy­ce­na;
2. usta­le­nie taksy - opła­ty po­bie­ra­nej za pewne usłu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. osza­co­wa­nie war­to­ści cze­goś, usta­le­nie taksy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tak­sa­cja leśna
  • tak­sa­cja nie­ru­cho­mo­ści - wy­ce­na nie­ru­cho­mo­ści do celów po­dat­ko­wych
    • po­wszech­na tak­sa­cja nie­ru­cho­mo­ści
  • taksa no­ta­rial­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ble­ma­ty­kę po­wszech­nej tak­sa­cji nie­ru­cho­mo­ści ure­gu­lo­wa­no w usta­wie o go­spo­dar­ce nie­ru­cho­mo­ścia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksiarz mos., taksa ż.

 czas. taksować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wycena

Wiktionary


taksacyjny

→ tak­sa­cja, np. opis tak­sa­cyj­ny


SJP.pl


taksator

osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ce­nia­niem cze­goś, usta­la­niem taksy; rze­czoz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rze­czoz­naw­ca oce­nia­ją­cy war­tość przed­mio­tu w celu usta­le­nia taksy (opła­ty)

Wiktionary

Tak­sa­tor – rze­czoz­naw­ca tak­su­ją­cy (sza­cu­ją­cy) przed­mio­ty, oce­nia­ją­cy ich war­tość w celu usta­le­nia opła­ty (taksy). []

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. taksiarz mos., taksa ż.

Wiktionary


taksatywny

w pra­wie: two­rzą­cy zam­knię­tą listę, nie­poz­wa­la­ją­cy na do­wol­ne po­sze­rza­nie i in­ter­pre­ta­cję, jed­noz­nacz­nie wy­szcze­gól­nio­ny


SJP.pl


taksflacja

zja­wi­sko prze­su­wa­nia do­cho­dów w wyż­sze prze­dzia­ły pro­gre­syw­ne­go po­dat­ku do­cho­do­we­go, za­cho­dzą­ce w wa­run­kach in­fla­cji; peł­za­nie mię­dzy­prze­dzia­ło­we


SJP.pl

Taks­fla­cja, także peł­za­nie prze­dzia­ło­we – wzrost ob­cią­że­nia do­cho­dów po­dat­ni­ków w wa­run­kach in­fla­cji i pro­gre­sji po­dat­ko­wej.

Wikipedia


taksi

sa­mo­chód, zwy­kle oso­bo­wy, przez­na­czo­ny do prze­wo­że­nia ludzi lub to­wa­rów za opła­tą zgod­ną z usta­lo­ną ta­ry­fą; taxi; tak­sów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. tak­sów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsiadł do taksi i od­je­chał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaksʲi, AS: taksʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksiarz mos., taksówka ż., taksówkarka ż., taksówkarz mos., taxi n.

 przym. taksówkowy, taksiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taksówka, pot. taryfa; war. taxi

Wiktionary


taksiarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kie­row­czy­ni tak­sów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksa ż.

Wiktionary


taksiarski

przy­miot­nik

 (1.1) tak­sów­kar­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taxi n., taksówkarka ż., taksiarz mos., taksi n., taksa ż.

Wiktionary


taksiarz

po­tocz­nie: tak­sów­karz; ta­ry­fiarz, zło­tó­wa, zło­tów­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. kie­row­ca tak­sów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taxi n., taksi n., taksa ż., taksacja ż., taksator m., taksówka ż., taksóweczka ż., taksówkarz m., taksówkarka ż., taksowanie n.

 czas. taksować ndk.

 przym. taksiarski, taksacyjny, taksatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. taryfiarz, złotówa, reg. pozn. dryndziorz, warszawa|cierpiarz.; neutralnie taksówkarz

Wiktionary


taksik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od taks

 (1.2) mały taks

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zwy­kle za­bie­rał swo­je­go tak­si­ka na po­lo­wa­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taks mzw.

Wiktionary


taksja

re­ak­cja ru­cho­wa swo­bod­nie po­ru­sza­ją­cych się or­ga­niz­mów lub ko­mó­rek (np. ame­bo­cy­tów, plem­ni­ków) na kie­run­ko­we bodź­ce do­cie­ra­ją­ce ze śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go (np. na świa­tło, tem­pe­ra­tu­rę), do­dat­nia w stro­nę źró­dła bodź­ca lub ujem­na w stro­nę prze­ciw­ną; tak­tyzm


SJP.pl

Tak­sja, tak­tyzm – ukie­run­ko­wa­ny ruch ca­łe­go or­ga­niz­mu (np. bak­te­rii, ni­cie­nia, glonu, pier­wot­nia­ka) lub ko­mór­ki (np. plem­ni­ka) bę­dą­cy re­ak­cją na kie­run­ko­wy bo­dziec. Ruch w kie­run­ku bodź­ca to tak­sja do­dat­nia, w kie­run­ku prze­ciw­nym – tak­sja ujem­na. Służy po­szu­ki­wa­niu op­ty­mal­nych wa­run­ków śro­do­wi­sko­wych, np.

Wikipedia


taksofon

rzad­kie: apa­rat te­le­fo­nicz­ny na że­to­ny, mo­ne­ty lub karty te­le­fo­nicz­ne


SJP.pl


taksol

hand­lo­wa nazwa leku za­wie­ra­ją­ce­go pa­kli­tak­sel, sto­so­wa­ne­go w che­mio­te­ra­pii no­wot­wo­rów; Taxol


SJP.pl


taksometr

w tak­sów­ce: licz­nik wska­zu­ją­cy wiel­kość opła­ty za prze­jazd we­dług danej ta­ry­fy; tak­so­mierz


SJP.pl

Tak­so­metr – w przesz­ło­ści me­cha­nicz­ny, a obec­nie elek­tro­nicz­ny przy­rząd po­mia­ro­wy in­sta­lo­wa­ny w po­ja­zdach słu­żą­cych do usłu­go­we­go pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści w za­kre­sie prze­wo­zu osób i ła­dun­ków (tak­sów­kach). Tak­so­me­try służą do obli­cza­nia (we­dług usta­lo­nych taryf) na­leż­no­ści za dłu­gość drogi prze­by­tej przez tak­sów­kę lub za czas wy­na­ję­cia tej tak­sów­ki. Wy­róż­nia się dwa sy­ste­my na­li­cza­nia opła­ty za kurs: sy­stem S i sy­stem D.

Wikipedia


taksomierz

w tak­sów­ce: licz­nik wska­zu­ją­cy wiel­kość opła­ty za prze­jazd we­dług danej ta­ry­fy; tak­so­metr


SJP.pl


takson

jed­nost­ka sy­ste­ma­tycz­na ży­wych or­ga­niz­mów, np. ga­tu­nek, ro­dzaj, ro­dzi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. jed­nost­ka w sy­ste­ma­ty­ce bio­lo­gicz­nej gru­pu­ją­ca or­ga­niz­my o okre­ślo­nym ze­sta­wie cech np.: pies do­mo­wy, róża, gło­wo­no­gi;

Wiktionary

Tak­son (z gr. τάξις "táksis" – „układ, po­rzą­dek”) – grupa or­ga­niz­mów (po­pu­la­cja lub grupa po­pu­la­cji) zwy­kle uz­na­wa­nych za fi­lo­ge­ne­tycz­nie spo­krew­nio­ne, wy­róż­nia­ją­cych się kon­kret­ną cechą róż­nią­cą je od in­nych jed­no­stek tak­so­no­micz­nych.

Tak­son obej­mu­je wszyst­kie za­war­te w nim tak­so­ny niż­sze­go po­zio­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtaksɔ̃n, AS: taksõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksonomia ż.

 przym. taksonomiczny

Wiktionary


taksonom

spe­cja­li­sta od kla­sy­fi­ko­wa­nia or­ga­niz­mów ży­wych; sy­ste­ma­tyk


SJP.pl


taksonomia

nauka o za­sa­dach i me­to­dach kla­sy­fi­ko­wa­nia, w szcze­gól­no­ści o two­rze­niu i opi­sy­wa­niu jed­no­stek sy­ste­ma­tycz­nych: tak­so­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. pod­dy­scy­pli­na sy­ste­ma­ty­ki or­ga­niz­mów, nauka o za­sa­dach kla­sy­fi­ko­wa­nia przy opi­sie ga­tun­ków;

Wiktionary

Tak­so­no­mia (gr. τάξις "táksis" „układ, po­rzą­dek” + νόμος "nómos" „prawo”) – pod­dy­scy­pli­na sy­ste­ma­ty­ki or­ga­niz­mów, nauka o za­sa­dach i me­to­dach kla­sy­fi­ko­wa­nia, w szcze­gól­no­ści o two­rze­niu i opi­sy­wa­niu jed­no­stek sy­ste­ma­tycz­nych (tak­so­nów) i włą­cza­niu ich w układ ka­te­go­rii tak­so­no­micz­nych

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. takson m.

 przym. taksonomiczny

 przysł. taksonomicznie

Wiktionary


taksowaty

po­dob­ny do taksa (jam­ni­ka); jam­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


taksować

1. okre­ślać cenę; sza­co­wać
2. oce­niać kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) oce­niać pa­trząc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ce­niam pana słowa, Motti, ale nie musi pan mar­no­wać mo­je­go czasu wy­bu­cha­mi emo­cji – uciął Tar­kin, tak­su­jąc wzro­kiem ad­mi­ra­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksówkarz mos., taksówka ż., taksiarz mos., taksacja ż., taksa ż.

Wiktionary


taksydermia

pre­pa­ro­wa­nie i wy­py­cha­nie zwie­rzę­cych zwłok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rze­mio­sło, umie­jęt­ność pre­pa­ro­wa­nia i wy­py­cha­nia zwłok zwie­rzę­cych;

Wiktionary

Zo­bacz też: Tak­sy­der­mia (album).

Tak­sy­der­mia (z gr.: "taxis" przy­go­to­wy­wa­nie, ukła­da­nie + "derma" skóra lub z łac.: "taxi" ruch + "derm" skóra) – sztu­ka mon­ta­żu skóry i czę­ści kost­nych zwie­rząt w spo­sób trwa­ły i moż­li­wie bli­ski ich na­tu­ral­nej bu­do­wie. Wy­ko­rzy­sty­wa­na jest do celów edu­ka­cyj­nych, wy­sta­wo­wych, w tym do ek­spo­zy­cji np. tro­fe­ów my­śliw­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. taksydermista m.

 przym. taksydermiczny

Wiktionary


taksydermik

osoba zaj­mu­ją­ca się pre­pa­ro­wa­niem i wy­py­cha­niem zwie­rzę­cych zwłok; tak­sy­der­mi­sta


SJP.pl


taksydermista

osoba zaj­mu­ją­ca się pre­pa­ro­wa­niem i wy­py­cha­niem zwie­rzę­cych zwłok; tak­sy­der­mik


SJP.pl


taksydermistka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się pre­pa­ro­wa­niem i wy­py­cha­niem zwie­rzę­cych zwłok


SJP.pl


taksóweczka

zdrob­nie­nie od: tak­sów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: tak­sów­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtaksuˈvɛt͡ʃka, AS: taksuvečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksiarz mos.

Wiktionary


taksówka

sa­mo­chód, zwy­kle oso­bo­wy, przez­na­czo­ny do prze­wo­że­nia ludzi lub to­wa­rów za opła­tą zgod­ną z usta­lo­ną ta­ry­fą; taxi, taksi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sa­mo­chód, któ­rym za pie­nią­dze ktoś wozi in­nych ludzi tam, gdzie chcą;

Wiktionary

Tak­sów­ka – śro­dek tran­spor­tu miej­skie­go, li­cen­cjo­no­wa­ny sa­mo­chód oso­bo­wy do wy­na­ję­cia wraz z kie­row­cą, nie­ma­ją­cy z góry okre­ślo­nych tras prze­ja­zdu.

We­dług pol­skie­go prawa o ruchu dro­go­wym jest to po­jazd sa­mo­cho­do­wy, od­po­wied­nio wy­po­sa­żo­ny i oz­na­czo­ny, przez­na­czo­ny do prze­wo­zu osób w licz­bie nie więk­szej niż 9 (łącz­nie z kie­row­cą) oraz ich ba­ga­żu po­dręcz­ne­go za opła­tą usta­lo­ną na pod­sta­wie tak­so­me­tru (lub za­le­ga­li­zo­wa­nej apli­ka­cji).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez roz­tar­gnie­nie zo­sta­wi­łam w tak­sów­ce ko­mór­kę, na szczę­ście tak­sów­karz potem mi ją przy­wiózł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈksufka, AS: taksufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taxi n., taksi n., taksówkarz m., taksówkarka ż., taksowanie n., taksiarz m., taksa ż.

 czas. taksować ndk.

 przym. taksówkarski, taksówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. taxi, posp. taryfa, daw. taksometr

Wiktionary


taksówkarka

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca tak­sów­kę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta kie­ru­ją­ca tak­sów­ką lub wła­ści­ciel­ka tak­sów­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtaksufˈkarka, AS: taksufkarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksówka ż., taksi n., taxi n.

:: fm. taksówkarz m., pot. taksiarz m.

 przym. taksówkowy, taksiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. taksiarka

Wiktionary


taksówkarski

→ tak­sów­karz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub za­wo­dem tak­sów­ka­rza

Wiktionary

Patrz:

taksówkarz

Powiązane:

 rzecz. taksówkarz mos., taksówka ż.

Wiktionary


taksówkarstwo

zawód tak­sów­ka­rza


SJP.pl


taksówkarz

wła­ści­ciel, kie­row­ca tak­sów­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kie­row­ca tak­sów­ki

Wiktionary

Zo­bacz też: Tak­sów­karz (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Tak­sów­karz – osoba kie­ru­ją­ca po­ja­zdem sa­mo­cho­do­wym przez­na­czo­nym do wy­ko­na­nia usłu­gi prze­wo­zu osób lub mie­nia, na­zy­wa­nej po­wszech­nie tak­sów­ką.

Okre­śle­nie to, a także „taksa”, po­cho­dzi od naz­wi­ska Fran­za von Ta­xi­sa, który w 1490 roku był or­ga­ni­za­to­rem prze­wo­zu ce­sar­skiej pocz­ty dla Mak­sy­mi­lia­na II.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był je­szcze jeden powód zde­ner­wo­wa­nia Mocka: nie miał dziś w ustach nawet kro­pli al­ko­ho­lu. Nic dziw­ne­go, że w takim sta­nie ducha nie dał ani fe­ni­ga na­piw­ku ma­ło­mów­ne­mu tak­sów­ka­rzo­wi, który za­trzy­mał się przy Gar­ten­stras­se […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈksufkaʃ, AS: taksufkaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksówka ż., taksowanie n.

:: fż. taksówkarka ż.

 czas. taksować ndk.

 przym. taksówkarski, taksówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kierowca taksówki, reg. pozn. dryndziorz, warszawa|cierpiarz., pot. złotówa, taryfiarz, taksiarz

Wiktionary


taksówkowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tak­sów­ką, wy­ko­rzy­stu­ją­cy tak­sów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taxi n., taksi n., taksa ż., taksówka ż., taksówkarka ż., taksówkarz mos.

Wiktionary


takt

1. umie­jęt­ność za­cho­wa­nia się,
2. jed­nost­ka po­dzia­łu me­trycz­ne­go w ut­wo­rze mu­zycz­nym,
3. część pracy sil­ni­ka; suw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­czu­cie jak na­le­ży się za­cho­wy­wać w danej sy­tu­a­cji wy­ma­ga­ją­cej opa­no­wa­nia i de­li­kat­no­ści;

 (1.2) muz. najm­niej­szy od­ci­nek tek­stu mu­zycz­ne­go za­war­te­go mię­dzy dwie­ma kre­ska­mi, zwa­ny­mi kre­ska­mi tak­to­wy­mi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • takt (mu­zy­ka)
  • takt (oby­cza­je)
  • takt (tran­sport)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W miarę picia go­spo­dy­ni tra­ci­ła po­czu­cie taktu.

 (1.2) Mło­de­mu kom­po­zy­to­ro­wi natch­nie­nia star­czy­ło led­wie na klucz wio­li­no­wy i trzy pier­wsze takty na pię­cio­li­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: takt, AS: takt

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. taktowność ż.; przym. taktowny; przysł. taktownie

 (1.2) przym. taktowy

Wiktionary


taktometr

urzą­dze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne w mu­zy­ce do wy­bi­ja­nia tak­tów z za­da­ną czę­stot­li­wo­ścią; me­tro­nom


SJP.pl


taktomierz

me­tro­nom, mia­ro­mierz;
1. urzą­dze­nie ze­ga­ro­we do od­mie­rza­nia tempa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go;
2. pro­gram kom­pu­te­ro­wy imi­tu­ją­cy dzia­ła­nie ta­kie­go urzą­dze­nia


SJP.pl


taktownie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tak­tow­ny, z tak­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. takt m.

 przym. taktowny

Wiktionary


taktowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tak­tow­nie


SJP.pl


taktowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tak­tow­ny


SJP.pl


taktowność

takt, spo­sób za­cho­wa­nia się osoby tak­tow­nej


SJP.pl


taktowny

kul­tu­ral­ny, de­li­kat­ny, sub­tel­ny;
1. o czło­wie­ku: odz­na­cza­ją­cy się umie­jęt­no­ścią za­cho­wa­nia się w kon­tak­tach z ludź­mi;
2. świad­czą­cy o czy­imś tak­cie, np. tak­tow­na uwaga, od­mo­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się tak­tem, uprzej­my, kul­tu­ral­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: takˈtɔvnɨ, AS: taktovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. takt m.

 przysł. taktownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grzeczny, przest. polityczny, książk. stateczny, układny, uprzejmy

Wiktionary


taktowy

→ takt


SJP.pl

Patrz:

takt

taktyczka

→ tak­tyk


SJP.pl

Patrz:

taktyk

taktycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tak­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taktyk m., taktyka ż.

 przym. taktyczny

Wiktionary


taktyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tak­tycz­nie


SJP.pl


taktyczny

zgod­ny z tak­ty­ką, prze­my­śla­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. sport. zwią­za­ny z tak­ty­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­częst­szym ma­ne­wrem tak­tycz­nym jest ro­ta­cja jed­no­stek tak w na­tar­ciu, jak i w obro­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: takˈtɨt͡ʃnɨ, AS: taktyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taktyka ż., taktyk m.

 przysł. taktycznie

Wiktionary


taktyk

1. te­o­re­tyk sztu­ki do­wo­dze­nia mniej­szy­mi od­dzia­ła­mi woj­ska;
2. czło­wiek prze­bie­gły, pla­nu­ją­cy z wy­prze­dze­niem swoje dzia­ła­nia, po­stę­pu­ją­cy zgod­nie z ob­my­ślo­nym wcze­śniej pla­nem


SJP.pl


taktyka

1. spo­sób dzia­ła­nia we­dług prze­my­śla­ne­go planu
2. część sztu­ki wo­jen­nej do­ty­czą­ca te­o­re­tycz­nych i prak­tycz­nych aspek­tów pro­wa­dze­nia walki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. te­o­ria i prak­ty­ka po­słu­gi­wa­nia się jed­nost­ka­mi woj­sko­wy­mi dla osią­gnię­cia za­mie­rzo­ne­go celu;

 (1.2) spo­sób dzia­ła­nia we­dług wcze­śniej prze­my­śla­ne­go planu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: tak­tyk

Wiktionary

Tak­ty­ka (gr. "taktiká") – te­o­ria i prak­ty­ka po­słu­gi­wa­nia się od­dzia­ła­mi woj­sko­wy­mi dla osią­gnię­cia za­mie­rzo­ne­go celu. Tak­ty­ka jest naj­niż­szym po­zio­mem sztu­ki wo­jen­nej; to spe­cjal­ność obej­mu­ją­ca te­o­rię i prak­ty­kę przy­go­to­wa­nia i pro­wa­dze­nia walki przez po­dod­dzia­ły, od­dzia­ły i związ­ki tak­tycz­ne jed­ne­go lub kilku ro­dza­jów wojsk, ze skła­du róż­nych ro­dza­jów sił zbroj­nych. Wyż­szy­mi szcze­bla­mi sztu­ki wo­jen­nej są: sztu­ka ope­ra­cyj­na i stra­te­gia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tak­ty­ka do­ty­czy reguł uży­cia sto­sun­ko­wo nie­wiel­kich jed­no­stek woj­sko­wych zwa­nych związ­ka­mi tak­tycz­ny­mi.

 (1.1) Wyż­szy­mi po­zio­ma­mi sztu­ki wo­jen­nej od tak­ty­ki są: ope­ra­cja i stra­te­gia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaktɨka, AS: taktyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taktyk m.

 przym. taktyczny

 przysł. taktycznie

Wiktionary


taktylność

→ tak­tyl­ny


SJP.pl

Patrz:

taktylny

taktylny

zwią­za­ny ze zmy­słem do­ty­ku, kon­tak­tem fi­zycz­nym lub wy­ko­rzy­stu­ją­cy dotyk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­ko­wy, do­ty­czą­cy wra­żeń do­ty­ko­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: takˈtɨlnɨ, AS: taktylny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taktyzm, taksja

Wiktionary


taktyzm

re­ak­cja ru­cho­wa swo­bod­nie po­ru­sza­ją­cych się or­ga­niz­mów lub ko­mó­rek (np. ame­bo­cy­tów, plem­ni­ków) na kie­run­ko­we bodź­ce do­cie­ra­ją­ce ze śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go (np. na świa­tło, tem­pe­ra­tu­rę), do­dat­nia w stro­nę źró­dła bodź­ca lub ujem­na w stro­nę prze­ciw­ną; tak­sja


SJP.pl


takusieńki

zdrob­nie­nie od: taki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: taki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtakuˈɕɛ̇̃ɲci, AS: takuśė̃ńḱi

Wiktionary


takuteńki

zdrob­nie­nie od: taki


SJP.pl


takuśki

zdrob­nie­nie od: taki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: taki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈkuɕci, AS: takuśḱi

Wiktionary


takyr

kot­li­na ila­sta w obrę­bie pu­styń pia­szczy­stych w Azji Środ­ko­wej; takir


SJP.pl


także

wyraz pod­kre­śla­ją­cy, że dany stan rze­czy jest pod pew­ny­mi wzglę­da­mi po­dob­ny do in­ne­go stanu rze­czy, zwła­szcza do tego, o któ­rym była mowa już wcze­śniej


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …uży­wa­na do wy­ra­że­nia, że orze­cze­nie nie do­ty­czy tylko jed­ne­go ele­men­tu, ale i in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego lata byłam w Rosji, Bia­ło­ru­si, a także na Ukra­i­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaɡʒɛ, AS: tagže

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) również, też

Wiktionary


tal

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tl i licz­bie ato­mo­wej 81; lekki, sre­brzy­sty metal o dużej re­ak­tyw­no­ści i wła­ści­wo­ściach tok­sycz­nych;

Wiktionary

Tal (Tl, thal­lium) – pier­wia­stek che­micz­ny, metal wy­stę­pu­ją­cy w bloku p ukła­du okre­so­we­go. Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "thal­los", oz­na­cza­ją­ce­go zie­lo­ną ga­łąz­kę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma tal?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tal, AS: tal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. talowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Tl

Wiktionary


tala

wa­lu­ta Samoa


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) monet. wa­lu­ta Samoa;

 (1.2) muz. miara ryt­micz­na w mu­zy­ce in­dyj­skiej;

 (1.3) muz. w śred­nio­wie­czu sche­mat ryt­micz­ny głosu te­no­ro­we­go

 (1.4) włók. zob. talka.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tala – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go
  • tala – jed­nost­ka mo­ne­tar­na Samoa
  • tala – motyw ryt­micz­ny w kla­sycz­nej mu­zy­ce in­dyj­skiej
  • tala (talea) – śred­nio­wiecz­ny sche­mat ryt­micz­ny głosu te­no­ro­we­go
  • La Tala – gmina w Hisz­pa­nii, w pro­win­cji Sa­la­man­ka
  • Ro­sa­rio del Tala – mia­sto w Ar­gen­ty­nie, w pro­win­cji Entre Ríos
  • Tala – mia­sto w Egip­cie, mu­ha­fa­zie Al-Mi­nu­fij­ja
  • Tala – mia­sto w Kenii, w hrab­stwie Ma­cha­kos
  • Tala – mia­sto w Urug­wa­ju, w de­par­ta­men­cie Ca­ne­lo­nes
  • Tala – wieś w Re­pu­bli­ce Cy­pryj­skiej, w dy­stryk­cie Pafos
  • Tala – wieś w Syrii, w mu­ha­fa­zie Alep­po
  • Tala – wieś w Syrii, w mu­ha­fa­zie As-Su­waj­da

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtala, AS: tala

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) talea

Wiktionary


talaczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


talaga

naz­wi­sko


SJP.pl


talak

ter­min mu­zuł­mań­skie­go prawa mał­żeń­skie­go oz­na­cza­ją­cy od­trą­ce­nie żony przez męża, forma roz­wo­du


SJP.pl

Talak ( ‏talaq‎ „opu­szcze­nie, roz­wód”) – for­mu­ła roz­wo­du w re­li­gii mu­zuł­mań­skiej i opar­tym na niej pra­wie is­la­mu. Męż­czyz­na prze­pro­wa­dza roz­wód wy­po­wia­da­jąc trzy­krot­nie wobec żony słowa "talak, talak, talak", tj. „roz­wo­dzę się z tobą”.

Wikipedia


talapoin

ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny kocz­ko­da­nów


SJP.pl

Ta­la­po­in ("Mio­pit­he­cus") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny kocz­ko­da­nów (Cer­co­pit­he­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kocz­ko­da­no­wa­tych (Cer­co­pit­he­ci­dae).

Wikipedia


talar

duża mo­ne­ta srebr­na, po­cząt­ko­wo sta­no­wią­ca rów­no­war­tość zło­te­go du­ka­ta, bita od XV w. w róż­nych kra­jach eu­ro­pej­skich; w Pol­sce przetr­wa­ła w obie­gu do dru­giej po­ło­wy XIX w.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. duża mo­ne­ta srebr­na, po­cząt­ko­wo sta­no­wią­ca rów­no­war­tość zło­te­go du­ka­ta;

Wiktionary

Talar – gruba mo­ne­ta srebr­na (po­cząt­ko­wo rów­no­war­tość w sre­brze zło­te­go du­ka­ta), bita w Eu­ro­pie od końca XV wieku, bę­dą­ca pod­sta­wo­wą mo­ne­tą w hand­lu mię­dzy­na­ro­do­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słowo ort w ję­zy­ku sta­ro­nie­miec­kim na ob­sza­rach Na­dre­nii, pół­noc­nych Nie­miec i Skan­dy­na­wii oz­na­cza­ło czwar­tą część ja­kiejś ca­ło­ści, a w obie­gu pie­nięż­nym ćwierć ta­la­ra.

 (1.1) Na srebr­ną re­a­li­za­cję zu­ży­to 247 grzy­wien i 10,5 łuta sre­bra o war­to­ści 3962 ta­la­rów, a cał­ko­wi­ta suma wy­dat­ków zwią­za­nych ze srebr­ną fun­da­cją wy­nio­sła 6182,5 ta­la­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalar, AS: talar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tolar m.

:: zdrobn. talarek m.

 przym. talarowy

Wiktionary


talarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


talarek

1. pla­ste­rek, krą­żek;
2. zdrob­nie­nie od: talar (mo­ne­ta uży­wa­na daw­niej w róż­nych kra­jach eu­ro­pej­skich)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: talar

 (1.2) okrą­gły pla­ste­rek ja­rzy­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈlarɛk, AS: talarek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talar m.

Wiktionary


talarkowo

Ta­lar­ko­wo – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Ra­cię­cin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


talarowski

naz­wi­sko


SJP.pl


talarowy

przy­miot­nik od: talar


SJP.pl


talasemia

cho­ro­ba dzie­dzicz­na, w któ­rej za­bu­rzo­na syn­te­za łań­cu­chów glo­bi­ny w he­mo­glo­bi­nie pro­wa­dzi do nie­dokr­wi­sto­ści, usz­ko­dze­nia śle­dzio­ny, a w ostrej po­sta­ci - do dzie­sią­te­go roku życia czło­wie­ka - do śmier­ci; tha­la­se­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. cho­ro­ba krwi po­le­ga­ją­ca na za­bu­rze­niach syn­te­zy he­mo­glo­bi­ny;

Wiktionary

Ta­la­se­mia (nie­dokr­wi­stość tar­czo­wa­tokr­win­ko­wa, łac. "tha­las­sa­e­mia", ang. tha­las­se­mia) – ilo­ścio­we za­bu­rze­nia syn­te­zy he­mo­glo­bi­ny, spo­wo­do­wa­ne wro­dzo­nym de­fek­tem bio­syn­te­zy łań­cu­chów glo­bi­ny. Naj­czę­ściej za­bu­rze­nia do­ty­czą ek­spre­sji alfa-glo­bi­ny (alfa-ta­la­se­mia) lub beta-glo­bi­ny (beta-ta­la­se­mia), choć ist­nie­ją także ta­la­se­mie zwią­za­ne z ob­ni­żo­ną syn­te­zą in­nych glo­bin np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtalaˈsɛ̃mʲja, AS: talasẽmʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedokrwistość tarczowatokrwinkowa

Wiktionary


talasoida

ko­li­sta de­pre­sja na po­wierzch­ni Księ­ży­ca


SJP.pl


talasonim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na morza lub oce­a­nu

Wiktionary


talasoterapia

le­cze­nie kli­ma­tycz­ne w miej­sco­wo­ściach nad­mor­skich; tha­las­so­te­ra­pia


SJP.pl

Ta­la­so­te­ra­pia (gr. "tha­las­sa – morze") – forma te­ra­pii, wy­ko­rzy­stu­ją­ca mor­ski kli­mat, mor­ską wodę, muł, glony, pia­sek, wo­do­ro­sty, błoto, a także inne sub­stan­cje po­cho­dzą­ce z morza jako czyn­nik te­ra­pe­u­tycz­ny.

Cie­pła woda mor­ska oraz wy­ciąg z glo­nów mor­skich umoż­li­wia­ją wni­ka­nie do skóry ciała mi­ne­ra­łów oraz wi­ta­min, co sprzy­ja od­no­wie ko­mó­rek, zwięk­sza prze­pływ krwi oraz me­ta­bo­lizm.

Wikipedia


talassa

Ta­las­sa (gr. Θαλασσα, łac. "Tha­las­sa") – w mi­to­lo­gii grec­kiej pier­wot­na bo­gi­ni morza, jedna z Pro­to­ge­noi. Była je­dy­nie uo­so­bie­niem (per­so­ni­fi­ka­cją), a nie cia­łem fi­zycz­nym morza. Ta­las­sa jest żeń­skim od­po­wied­ni­kiem Pon­to­sa.

Ucho­dzi­ła za córkę Etera (Świa­tło) oraz He­me­ry (Dzień). Z Pon­to­sem zro­dzi­ła dzie­wię­ciu Tel­chi­nów oraz Halię. We­dług Hez­jo­da Ta­las­sa zro­dzi­ła Afro­dy­tę, kiedy od­cię­te ge­ni­ta­lia Ura­no­sa spa­dły do morza. Hygin pisze też, że po­tom­stwem Ta­las­sy i Pon­to­sa były ryby.

Wikipedia


talassokracja

do­mi­na­cja pań­stwa opar­ta na mor­skiej po­tę­dze


SJP.pl

Ta­las­so­kra­cja ( θαλασσοκρατία – „pa­no­wa­nie na morzu”, od θάλασσα „morze” + κράτος „wła­dza, moc”) – mo­car­stwo, które zdo­by­wa i utrzy­mu­je do­mi­na­cję za po­mo­cą sil­nej floty. Cała po­tę­ga i po­li­tycz­ne zna­cze­nie danej ta­las­so­kra­cji do­bie­ga końca w wy­pad­ku ani­hi­la­cji sił mor­skich.

Wikipedia


talassokratyczny

→ ta­las­so­kra­cja


SJP.pl

Patrz:

talassokracja

talaudzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z wy­spa­mi Ta­la­ud, do­ty­czą­cy wysp Ta­la­ud

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Talaud

Wiktionary


talaśka

naz­wi­sko


SJP.pl


talbot

au­to­ma­tycz­nie wy­ła­do­wu­ją­cy się wagon do prze­wo­że­nia węgla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górn. kolej. czte­ro­o­sio­wy wagon wy­ła­do­wu­ją­cy się au­to­ma­tycz­nie, uży­wa­ny do prze­wo­że­nia węgla, koksu, pia­sku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tal­bot – dawny pro­du­cent sa­mo­cho­dów
  • Tal­bot – mia­sto w Au­stra­lii
  • Tal­bot (ang. Tal­bot Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Bow­man
  • hrab­stwo Tal­bot (ang. Tal­bot Co­un­ty) – w sta­nie Ge­or­gia
  • hrab­stwo Tal­bot (ang. Tal­bot Co­un­ty) – w sta­nie Ma­ry­land
  • Mi­gnon Tal­bot – ame­ry­kań­ska pa­le­on­to­log (1869–1950)
  • Wil­liam Fox Tal­bot – an­giel­ski pio­nier fo­to­gra­fii, ar­che­o­log, che­mik, ling­wi­sta i ma­te­ma­tyk (1800–1877)
  • John Mi­cha­el Tal­bot – ka­to­lic­ki pio­sen­karz, kom­po­zy­tor i gi­ta­rzy­sta
  • Ta­la­bot

Wikipedia


talbotypia

pier­wsza ne­ga­ty­wo­wo-po­zy­ty­wo­wa me­to­da otrzy­my­wa­nia obra­zów fo­to­gra­ficz­nych; ka­lo­ty­pia


SJP.pl


talbotypiczny

→ tal­bo­ty­pia; ka­lo­ty­po­wy, tal­bo­ty­po­wy


SJP.pl


talbotypowy

→ tal­bo­ty­pia; ka­lo­ty­po­wy, tal­bo­ty­picz­ny


SJP.pl


talcyt

sku­pie­nie mu­sko­wi­tu o wy­glą­dzie talku, od­mia­na talku


SJP.pl


talczyn

Tal­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Kock. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa rzeka Czar­na, do­pływ Ty­śmie­ni­cy.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Kock. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) wieś li­czy­ła 617 miesz­kań­ców.

Wikipedia


talea

rze­czow­nik

 (1.1) muz. w śred­nio­wie­czu sche­mat ryt­micz­ny głosu te­no­ro­we­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Talea – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Pra­ho­va, w gmi­nie Talea
  • Talea – gmina w Ru­mu­nii, w okrę­gu Pra­ho­va
  • Talea – w śred­nio­wie­czu sche­mat ryt­micz­ny głosu te­no­ro­we­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taˈlɛa, AS: talea

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tala

Wiktionary


talencik

zdrob­nie­nie od: ta­lent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ta­lent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ta­lent, lecz tylko mały ta­len­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talent m.

 przym. talentowy

Wiktionary


talent

1. uzdol­nie­nie w ja­kimś kie­run­ku, pre­dy­spo­zy­cje, zdol­no­ści;
2. czło­wiek uta­len­to­wa­ny;
3. uży­wa­na w sta­ro­żyt­no­ści (w Ba­bi­lo­nii i Asy­rii) jed­nost­ka wa­go­wo-pie­nięż­na;
4. w śred­nio­wie­czu: pie­nięż­na jed­nost­ka obra­chun­ko­wa równa 240 de­na­rom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) sta­ro­żyt­na jed­nost­ka masy; także jed­nost­ka mo­ne­tar­na;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) po­nad­prze­cięt­ne uzdol­nie­nie w ja­kimś kie­run­ku

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) osoba ob­da­rzo­na nadz­wy­czaj­ny­mi uzdol­nie­nia­mi w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­lent – mia­sto w sta­nie Ore­gon
  • Ta­lent – rzeka, do­pływ Thiel­le
  • Billy Ta­lent – ka­na­dyj­ska grupa mu­zycz­na
  • Billy Ta­lent – pier­wszy album roc­ko­we­go ze­spo­łu Billy Ta­lent
  • Billy Ta­lent II – drugi album roc­ko­we­go ze­spo­łu Billy Ta­lent
  • Billy Ta­lent III – czwar­ty album roc­ko­we­go ze­spo­łu Billy Ta­lent
  • Ta­lent Zero – siód­ma płyta ze­spo­łu The Ana­logs
  • Ta­lent – stu­dyj­ny album pol­skie­go ra­pe­ra Teka
  • Ame­ri­ca's Got Ta­lent – ame­ry­kań­ska wer­sja ta­lent show Got Ta­lent (pol­skie­go Mam ta­lent!)
  • Bri­ta­in's Got Ta­lent – bry­tyj­ska wer­sja ta­lent show Got Ta­lent (pol­skie­go Mam ta­lent!)
  • Got Ta­lent – pro­gram roz­ryw­ko­wy typu ta­lent show i mię­dzy­na­ro­do­wy for­mat te­le­wi­zyj­ny ma­ją­cy za za­da­nie wy­ło­nić kra­jo­wy ta­lent
  • Mam ta­lent! – pro­gram roz­ryw­ko­wy o cha­rak­te­rze kon­kur­su emi­to­wa­ny przez TVN

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Mimo ta­len­tu pio­sen­kar­ka nie zdo­by­ła po­pu­lar­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalɛ̃nt, AS: talẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. talencik m.

 przym. talentowy, utalentowany

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dar, genialność, geniusz, nerw, uzdolnienie, żyłka; iskra boża, lwi pazur; gw. Górny Śląsk grajfka

Wiktionary


talentowy

→ ta­lent


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ta­len­tem

 (1.2) daw. wa­żą­cy ta­lent

Wiktionary

Patrz:

talent

Powiązane:

 rzecz. talent mrz., talencik mrz.

 przym. utalentowany

Wiktionary


talerz

1. na­czy­nie sto­ło­we; także za­war­tość tego na­czy­nia;
2. biała plama na po­ślad­kach je­le­nio­wa­tych;
3. jedna z dwóch płyt czy­ne­li (żeli), na któ­rej można grać; żel, czy­nel;
4. okrą­głe ostrze na­rzę­dzi rol­ni­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pła­skie, okrą­głe na­czy­nie, z któ­re­go je się po­sił­ki;

 (1.2) za­war­tość ta­le­rza (1.1)

 (1.3) muz. przy­po­mi­na­ją­cy ta­lerz (1.1), zro­bio­ny z me­ta­lu ele­ment per­ku­sji;

 (1.4) muz. przy­po­mi­na­ją­cy ta­lerz (1.1), zro­bio­ny z me­ta­lu sa­mo­dziel­ny in­stru­ment;

 (1.5) pot. zwier­cia­dło an­te­ny sa­te­li­tar­nej

 (1.6) in­form. ele­ment dysku twar­de­go kom­pu­te­ra

 (1.7) łow. środ­ko­wa część zadu je­le­nio­wa­tych wy­róż­nia­ją­ca się jasną sier­ścią

 (1.8) techn. muz. okrą­gły ele­ment pod­trzy­mu­ją­cy płytę w odt­wa­rza­czach mu­zycz­nych

Wiktionary

Ta­lerz – okrą­głe na­czy­nie, na ogół mniej wgłę­bio­ne (ta­lerz płyt­ki) lub bar­dziej wgłę­bio­ne (ta­lerz głę­bo­ki, np. do zup), słu­żą­ce do po­da­wa­nia po­traw. Ta­le­rze są wy­ko­ny­wa­ne z róż­nych ma­te­ria­łów, naj­czę­ściej z ce­ra­mi­ki (por­ce­la­na, fa­jans), me­ta­lu, szkła, współ­cze­śnie także z two­rzyw sztucz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­żesz pomóc mi roz­kła­dać ta­le­rze na stole?

 (1.2) Jacek zjadł dwa ta­le­rze gro­chów­ki i je­szcze po­pra­wił chle­bem.

 (1.7) W chwi­li gdy miał paść strzał, byk rap­tem od­wró­cił się uka­zu­jąc mu swój ta­lerz.

 (1.8) Wy­do­by­ła płytę z ko­per­ty, po­ło­ży­ła ją na obro­to­wym ta­le­rzu i prze­su­nę­ła ramię z igłą ma­gne­tycz­ną na brzeg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalɛʃ, AS: taleš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talerzówka ż., talerzowanie n.

:: zdrobn. talerzyk m.

 czas. talerzować ndk.

 przym. talerzowy, talerzowaty, talerzykowaty

 przysł. talerzykowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński talyrz

 (1.3-4) czynele, żele

 (1.7) lustro, serweta

Wiktionary


talerze

1. na­czy­nie sto­ło­we; także za­war­tość tego na­czy­nia;
2. biała plama na po­ślad­kach je­le­nio­wa­tych;
3. jedna z dwóch płyt czy­ne­li (żeli), na któ­rej można grać; żel, czy­nel;
4. okrą­głe ostrze na­rzę­dzi rol­ni­czych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­lerz – na­czy­nie do po­da­wa­nia po­traw
  • ta­le­rze per­ku­syj­ne – in­stru­ment
  • ta­le­rze or­kie­stro­we – in­stru­ment
  • ta­le­rze am­pu­ta­cyj­ne – na­rzę­dzia chi­rur­gicz­ne
  • la­ta­ją­ce ta­le­rze – nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­ne obiek­ty la­ta­ją­ce
  • ta­lerz an­te­no­wy – an­te­na sa­te­li­tar­na

Wikipedia


talerzowaty

przy­po­mi­na­ją­cy ta­lerz


SJP.pl


talerzować

spulch­niać wierzch­nią war­stwę gleby broną ta­le­rzo­wą


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) roln. wzru­szać i spulch­niać po­wierz­chow­ną war­stwę grun­tu lub usu­wać za­chwa­szcze­nie przy po­mo­cy brony ta­le­rzo­wej (ta­le­rzów­ki)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczes­ną wios­ną roz­sie­wa­my na­wo­zy sztucz­ne po­ta­so­we i fos­fo­ro­we w ta­kiej ilo­ści jak dla łąk, ta­le­rzu­je­my, bro­nu­je­my i za­sie­wa­my trawy uży­wa­ne na pa­stwi­skach, po czym ugnia­ta­my cięż­kim wałem.

 (1.1) Po od­wod­nie­niu torfy się za­o­ru­je, na­stęp­nie darń od­wró­co­ną się bro­nu­je, ta­le­rzu­je, wal­cu­je itp., po­czem można siać owies, żyto, ziem­nia­ki, rze­pak itp.

 (1.1) Po­do­ryw­ki prze­cho­dzić sprę­ży­nów­ką, jeśli kto ma bronę ta­le­rzo­wać broną zwy­czaj­ną o ile za­ra­sta­ją chwa­stem, lub zo­sta­ną skle­pa­ne i zasch­ną po de­szczu. Na­wo­zy po­moc­ni­cze roz­sie­wać i przy­kry­wać.

 (1.1) Pa­stwi­sko jest za­go­spo­da­ro­wa­ne od około 30 lat. W roku 2000/2001 za­sie­wa­na była na nim mie­szan­ka traw [...]. W tym celu glebę gle­bo­gry­zo­wa­no, ta­le­rzo­wa­no, orano, bro­no­wa­no, za­sie­wa­no i wa­ło­wa­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talerz mrz., talerzówka ż., talerzowanie n.

:: zdrobn. talerzyk m.

 przym. talerzowy, talerzowaty, talerzykowaty

 przysł. talerzykowato

Wiktionary


talerzowy

→ ta­lerz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­le­rzem, do­ty­czą­cy ta­le­rza

Wiktionary

Patrz:

talerz

Powiązane:

 rzecz. talerz m., talerzyk mrz.

 czas. talerzować

Wiktionary


talerzyk

zdrob­nie­nie od: ta­lerz; mały ta­lerz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ta­lerz

 (1.2) mały ta­lerz

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ro­złóż je­szcze ta­le­rzy­ki i fi­li­żan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈlɛʒɨk, AS: taležyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talerz mrz., talerzówka ż., talerzowanie n.

 czas. talerzować ndk.

 przym. talerzowy, talerzowaty, talerzykowaty

 przysł. talerzykowato

Wiktionary


talerzykowato

przy­słó­wek

 (1.1) w kształ­cie ta­le­rzy­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stare owoc­ni­ki czar­ki au­striac­kiej mogą być ta­le­rzy­ko­wa­to roz­po­star­te.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talerz mrz., talerzyk mrz.

 przym. talerzykowaty

 czas. talerzować

Wiktionary


talerzykowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem mały ta­lerz


SJP.pl


talerzówka

na­rzę­dzie rol­ni­cze, za­li­cza­ne do bron, spulch­nia­ją­ce płyt­ko glebę; brona ta­le­rzo­wa


SJP.pl


tales

Tales z Mi­le­tu, sta­ro­żyt­ny fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. fi­lo­zof i uczo­ny sta­ro­żyt­nej Gre­cji z prze­ło­mu VII i VI w. p.n.e.;

Wiktionary

TAL Ex­pres­sion Syn­tax (TALES) – stan­dard de­fi­nio­wa­nia wy­ra­żeń dla ję­zy­ków TAL (Tem­pla­te At­tri­bu­te Lan­gu­a­ge) i METAL (Macro Ex­ten­sion for TAL). TALES de­fi­niu­je sześć typów wy­ra­żeń:

Do­myśl­nym typem jest co­di­ce_4, dla­te­go w przy­pad­ku braku okre­śle­nia typu, Zope po­trak­tu­je je jako wy­ra­że­nie tego wła­śnie typu. Jeśli ist­nie­je ko­niecz­ność umie­szcze­nia kilku wy­ra­żeń, to ko­lej­ne z nich od­dzie­la się dwu­krop­kiem. Oprócz tego TALES okre­śla rów­nież listę słów klu­czo­wych:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wszym z wiel­kich fi­lo­zo­fów szko­ły mi­le­zyj­skiej był Tales.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalɛs, AS: tales

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tales z Miletu

Wiktionary


tali

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drewn. eg­zo­tycz­ne drew­no po­zy­ski­wa­ne w Afry­ce z drzew z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eryth­roph­le­um ivo­ren­se|ref=tak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalʲi, AS: talʹi

Wiktionary


talia

1. kom­plet kart do gry
2. u ko­bie­ty: zwę­ża­ją­ca się część tu­ło­wia mię­dzy że­bra­mi i bio­dra­mi; pas, stan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. prze­wę­że­nie ciała po­wy­żej bio­der

 (1.2) karc. kom­plet kart do gry

 (1.3) żegl. wie­lo­krą­żek;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Talia – w mi­to­lo­gii grec­kiej muza ko­me­dii
  • Talia – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Cha­ryt
  • Talia – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ne­re­id
  • Talia Shire – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka fil­mo­wa
  • talia (karty) – przy­bo­ry do gier kar­cia­nych
  • talia – na­tu­ral­na linia na brzu­chu po­mię­dzy klat­ką pier­sio­wą ko­ścią bio­dro­wą
  • talia – lina mięk­ka prze­ple­cio­na przez bloki, sto­so­wa­na w że­glar­stwie
  • Talia – ogól­no­pol­ski fe­sti­wal ko­me­dii
  • Ame­ry­kań­ska Talia Kart – po­ję­cie wy­my­ślo­ne przez rząd Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Ta­le­ja – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Tha­lia – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­da­jąc go­lon­kę za­pom­nij o wą­skiej talii i zgrab­nych no­gach.

 (1.2) Do ca­na­sty po­trze­ba dwóch talii z jo­ke­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalʲja, AS: talʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taliowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kibić, pas

Wiktionary


talib

1. przed­sta­wi­ciel af­gań­skie­go, ra­dy­kal­ne­go odła­mu is­la­mu;
2. do­słow­nie: uczeń (re­li­gij­ny uczeń lub zwo­len­nik, szcze­gól­nie w is­la­mie);
3. lek­ce­wa­żą­co: osoba ry­go­ry­stycz­nie trzy­ma­ją­ca się zasad re­li­gii; or­to­doks, fun­da­men­ta­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. rel. czło­nek fun­da­men­ta­li­stycz­ne­go ugru­po­wa­nia is­lam­skie­go, które pow­sta­ło w 1994 w Af­ga­ni­sta­nie;

 (1.2) przen. fun­da­men­ta­li­sta, ra­dy­kał, fa­na­tyk, osoba za­go­rza­ła i nie­uz­na­ją­ca żad­nych ustępstw w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary

Talib – uczeń, naj­czę­ściej me­dre­sy lub szko­ły ko­ra­nicz­nej, zdo­by­wa­ją­cy za po­mo­cą nauki pa­mię­cio­wej ogól­ną wie­dzę na temat Ko­ra­nu.

Edu­ka­cja za­czy­na się już w wieku dzie­cię­cym i trwa około 10 lat. Obec­nie wzrost licz­by ucz­niów koń­czą­cych me­dre­sy jest spo­wo­do­wa­ny: bez­płat­ną nauką, zag­wa­ran­to­wa­nym wy­ży­wie­niem oraz miesz­ka­niem na czas nauki, co w bied­nych spo­łe­czeń­stwach is­lam­skich jest pro­po­zy­cją bar­dzo ku­szą­cą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­li­bo­wie po­in­for­mo­wa­li, że zni­szczy­li już ponad po­ło­wę wszyst­kich figur Buddy w Af­ga­ni­sta­nie. Ich zda­niem, są one aktem bluź­nier­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalʲip, AS: talʹip

Wiktionary

Powiązane:

 przym. talibski

Wiktionary


taliban

1. ob­szar Af­ga­ni­sta­nu po­zo­sta­ją­cy pod kon­tro­lą ta­li­bów;
2. ta­li­bo­wie spra­wu­ją­cy wła­dzę nad tym ob­sza­rem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­li­ban – fun­da­men­ta­li­stycz­ne ugru­po­wa­nie is­lam­skie
  • Teh­rik-i-Ta­li­ban Pa­ki­stan – ta­li­bań­ska or­ga­ni­za­cja zbroj­na dzia­ła­ją­ca w Pa­ki­sta­nie

Wikipedia


talibański

→ Ta­li­ban; ta­lib­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. ta­lib­ski

Wiktionary

Powiązane:

 przym. talibski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) talibski

Wiktionary


talibizacja

wpro­wa­dza­nie re­li­gii, pojęć i oby­cza­jów ta­lib­skich


SJP.pl


talibka

→ talib


SJP.pl

Patrz:

talib

talibski

→ talib; ta­li­bań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. zwią­za­ny z ta­li­ba­mi, do­ty­czą­cy ta­li­bów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talib mos.

 przym. talibański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) talibański

Wiktionary


talidomid

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny daw­niej jako lek o dzia­ła­niu prze­ciw­wy­miot­nym, prze­ciw­bó­lo­wym i usy­pia­ją­cym, a obec­nie w le­cze­niu niek­tó­rych no­wot­wo­rów i cho­rób za­pal­nych


SJP.pl

Ta­li­do­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z resz­ty fta­li­mi­do­wej i glu­ta­ri­mi­do­wej, sto­so­wa­ny jako lek o dzia­ła­niu prze­ciw­wy­miot­nym, prze­ciw­bó­lo­wym, usy­pia­ją­cym i hip­no­tycz­nym. Ta­li­do­mid zo­stał uzy­ska­ny przez che­mi­ków z Che­mie Grünenthal z Re­pu­bli­ki Fe­de­ral­nej Nie­miec w 1953 roku.

Wikipedia


talidomidowy

→ ta­li­do­mid


SJP.pl

Patrz:

talidomid

talijan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Za­ol­zie. Włoch

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński Italok

Wiktionary


talijka

zdrob­nie­nie od: talia


SJP.pl


talik

naz­wi­sko


SJP.pl

Talik – war­stwa grun­tu, po­ło­żo­na mię­dzy war­stwą wiecz­nej zmarz­li­ny a grun­tem świe­żo za­ma­rza­ją­cym, ty­po­wa dla stre­fy oko­ło­bie­gu­no­wej. Woda po­zo­sta­ją­ca w ta­li­ku prze­do­sta­je się przez spę­ka­nia lodu i cza­sem two­rzy na­ledź. Ta­li­ki są ważne dla miej­sco­wej lud­no­ści, ze wzglę­du na moż­li­wość po­zy­ski­wa­nia z nich wody.

Wikipedia


talion

1. kara rów­noz­nacz­na szko­dzie, jaką wy­rzą­dził winny, zgod­na z za­sa­dą "oko za oko, ząb za ząb" (np. śmierć za za­bój­stwo); prawo ta­lio­nu, kara ta­lio­nu - prawo opar­te na sto­so­wa­niu tego typu kar;
2. w re­non­sie (grze w karty): karty odło­żo­ne i na­kry­te, zdo­by­wa­ne przez osobę, która wy­li­cy­tu­je naj­wy­żej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. praw. prawo ka­ra­nia we­dług za­sa­dy „oko za oko, ząb za ząb”; kara równa wy­rzą­dzo­nej krzyw­dzie;

 (1.2) karc. w niek­tó­rych grach: karty odło­żo­ne, które zdo­by­wa osoba, która li­cy­to­wa­ła naj­wy­żej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. talionowy, retaliacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawo talionu, kara talionu, lex talionis

Wiktionary


taliowanie

1. zwę­żać ubra­nie w talii;
2. robić zwę­że­nie w nar­cie lub desce snow­bo­ar­do­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­lio­wać.

 (1.2) kraw. wcię­cie ubra­nia w talii

 (1.3) sport. zwę­że­nie w środ­ko­wej czę­ści narty

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) (…) wy­brał swój naj­lep­szy czar­ny gar­ni­tur z ma­ry­nar­ką, który swoim ta­lio­wa­niem wzbu­dzał wśród zna­jo­mych swo­je­go ro­dza­ju po­ru­sze­nie (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talia ż.

 czas. taliować

Wiktionary


taliować

1. zwę­żać ubra­nie w talii;
2. robić zwę­że­nie w nar­cie lub desce snow­bo­ar­do­wej


SJP.pl


talit

pro­sto­kąt­na chu­sta no­szo­na przez żydów w cza­sie mod­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ży­dow­ska chu­sta mod­li­tew­na z frędz­la­mi;

Wiktionary

Talit ( ‏טַלִּית‎, "talit") lub tałes ( ‏טלית‎, "tales") – pro­sto­kąt­na chu­sta (szal mod­li­tew­ny) na­kła­da­na przez Żydów na głowę bądź ra­mio­na pod­czas mod­lit­wy.

Tałes wy­ko­na­ny jest zwy­kle z bia­łe­go ma­te­ria­łu (wełny, ba­weł­ny lub jed­wa­biu), ozda­bia­ny jest po­przecz­ny­mi pa­sa­mi w ko­lo­rze nie­bie­skim lub czar­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy Talit jest za­kła­da­ny na głowę i cał­ko­wi­cie roz­po­star­ty na ple­cy­e­cach, osoba jest za­nu­rzo­na w tym okry­ciu, z dwoma ro­ga­mi z przo­du i z tyłu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tałes

Wiktionary


talizman

ma­gicz­ny przed­miot ma­ją­cy przy­no­sić szczę­ście i chro­nić od złego; amu­let, fe­tysz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. przed­miot, któ­re­mu przy­pi­su­je się ma­gicz­ną moc przy­no­sze­nia szczę­ścia jego po­sia­da­czo­wi;

Wiktionary

Ta­liz­man (fr. "ta­lis­man", hiszp. "talismán"; z arab. "til­sam" lub "ti­lasm" = „obraz ma­gicz­ny z mi­stycz­ny­mi zna­ka­mi prze­ciw cza­rom”; z gr. "télesma" = „kon­se­kra­cja”) – przed­miot z przy­pi­sy­wa­nym mu dzia­ła­niem ma­gicz­nym (czę­sto drob­ny), ma­ją­cy przy­no­sić jego po­sia­da­czo­wi szczę­ście lub chro­nić przed nie­szczę­ścia­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taˈlʲizmãn, AS: talʹizmãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amulet, fetysz

Wiktionary


talizmanowy

→ ta­liz­man


SJP.pl

Patrz:

talizman

talk

1. mi­ne­rał, uwod­nio­ny krze­mian ma­gne­zu; łojek;
2. biały puder do pie­lę­gna­cji skóry, wyt­wa­rza­ny z talku - mi­ne­ra­łu;
3. [czy­taj: tok] po­tocz­nie: talk show


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mięk­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;

 (1.2) kos­met. med. biały puder mi­ne­ral­ny uży­wa­ny jako kos­me­tyk do pie­lę­gna­cji skóry

Wiktionary

Talk – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów po­spo­li­tych.

Nazwa po­cho­dzi od arab­skie­go słowa "talk" oz­na­cza­ją­ce­go mikę i na­wią­zu­je do po­do­bień­stwa tych mi­ne­ra­łów. Z kolei po ła­ci­nie "tal­cus" to tłuszcz, stąd w daw­nej pol­szczyź­nie cza­sem uży­wa­no nazwy "łojek".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krysz­ta­ły talku są tak mięk­kie, że można za­ry­so­wać je paz­nok­ciem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: talk, AS: talk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talkowanie n., potalkowanie n.

 czas. talkować ndk., potalkować dk.

 przym. talkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. łojek

Wiktionary


talk-show

[czy­taj: tok-szoł] pro­gram te­le­wi­zyj­ny lub ra­dio­wy, gdzie pro­wa­dzi się roz­mo­wy z za­pro­szo­ny­mi gość­mi, czę­sto przy udzia­le pu­blicz­no­ści; talk show, tok szoł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) telew. ga­tu­nek pro­gra­mu pu­bli­cy­stycz­ne­go, w któ­rym jeden lub wielu pro­wa­dzą­cych roz­ma­wia w stu­diu z uczest­ni­ka­mi;

Wiktionary

Talk-show – ga­tu­nek pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go, wi­do­wi­sko pu­bli­cy­stycz­ne, w któ­rym pro­wa­dzą­cy (z re­gu­ły – jeden, choć by­wa­ją wi­do­wi­ska z dwoma pro­wa­dzą­cy­mi) roz­ma­wia w stu­diu z uczest­ni­ka­mi na usta­lo­ny temat (talk-show mo­no­te­ma­tycz­ny) bądź na do­wol­ne te­ma­ty (ogól­ny).

Wikipedia


talka

1. przy­rząd do od­mie­rza­nia i zwi­ja­nia w motki nici, przę­dzy; mo­to­wi­dło;
2. motek nici przę­dzy zdję­ty z mo­to­wi­dła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. mo­to­wi­dło do mo­ta­nia przę­dzy

 (1.2) włók. motek nici zdję­ty z mo­to­wi­dła

Wiktionary

Talka – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Võru, w gmi­nie Meremäe.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) tala, motowidło

Wiktionary


talkować

po­sy­py­wać coś bia­łym pu­drem (tal­kiem)


SJP.pl


talkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


talkowszczyzna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tal­kow­szczyz­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Szu­dzia­ło­wo.

W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tal­kow­szczyz­na, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Szu­dzia­ło­wo. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


talkowy

1. → talk;
2. [czy­taj: to­ko­wy] po­tocz­nie: zwią­za­ny z talk show


SJP.pl


tall

pa­gó­rek kry­ją­cy w sobie ruiny daw­nych po­je­dyn­czych bu­dow­li lub ca­łych ze­spo­łów ar­chi­tek­to­nicz­nych; tell


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. typ sta­no­wi­ska ar­che­o­lo­gicz­ne­go w for­mie ścię­te­go wzgó­rza ut­wo­rzo­ne­go z na­war­stwia­ją­cych się, wsku­tek dłu­gotr­wa­łe­go osad­nict­wa, po­zo­sta­ło­ści osad ludz­kich;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy pro­fe­sor przy­glą­dał się tal­lo­wi z wy­so­ka za­u­wa­żył dziw­ną fałdę na stoku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tal, AS: tal

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. tell

Wiktionary


tallboy

[czy­taj: tol­boj]
1. wy­so­ka ko­mo­da skła­da­ją­ca się z dwóch mniej­szych kil­ku­szu­fla­do­wych komód, usta­wio­nych jedna na dru­giej, lub ko­mo­ra na pod­wyż­sze­niu z szu­fla­da­mi i wy­gię­ty­mi nóż­ka­mi, cha­rak­te­ry­stycz­na dla me­blar­stwa ame­ry­kań­skie­go i an­giel­skie­go w XVIII-XIX wieku; high­boy;
2. w że­glar­stwie: wy­so­ki, wąski ża­giel przed­ni, sto­so­wa­ny na jach­tach re­ga­to­wych, sta­wia­ny pod­czas że­glo­wa­nia baj­de­win­dem


SJP.pl

Tall­boy (ang. "wy­so­ki chło­piec") – bomba lot­ni­cza odłam­ko­wo-bu­rzą­ca, o masie 5400 kg uży­wa­na w cza­sie II wojny świa­to­wej, mniej­sza wer­sja naj­cięż­szej bomby lot­ni­czej Grand Slam.

Wikipedia


talleyrand

[czy­taj: talejRĄ, w od­mia­nie: Tal­le­y­ran­da - czy­taj: talejRANda itd.] naz­wi­sko, m.in. Char­les Tal­le­y­rand (1754-1838) - fran­cu­ski mąż stanu


SJP.pl


tallin

sto­li­ca Esto­nii; Tal­linn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Esto­nii;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtallʲĩn, AS: tallʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tallińczyk mos., tallinka ż.

 przym. talliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urz. Tallinn, hist. Rewel

Wiktionary


tallinianin

miesz­ka­niec Tal­li­na (Tal­lin­na), sto­li­cy Esto­nii; Tal­lin­nia­nin, Tal­liń­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tal­lin­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtallʲĩˈɲä̃ɲĩn, AS: tallʹĩńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tallinn mrz., tallińczyk mos., tallinianka ż., tallinka ż.

 przym. talliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tallińczyk

Wiktionary


tallinianka

miesz­kan­ka Tal­li­na (Tal­lin­na), sto­li­cy Esto­nii; Tal­lin­nian­ka, Tal­lin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tal­lin­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtallʲĩˈɲãnka, AS: tallʹĩńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tallinn mrz., tallinka ż.

:: fm. tallińczyk mos., tallinianin mos.

 przym. talliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tallinka

Wiktionary


tallinka

miesz­kan­ka Tal­li­na (Tal­lin­na), sto­li­cy Esto­nii; Tal­li­nian­ka, Tal­lin­nian­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tal­lin­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: talˈlʲĩnka, AS: tallʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tallinn mrz., tallinianka ż.

:: fm. tallińczyk mos., tallinianin mos.

 przym. talliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tallinianka

Wiktionary


tallinn

sto­li­ca Esto­nii; Tal­lin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Esto­nii;

Wiktionary

Tal­linn (od 1219 do 1918 Rewel, niem. hist. Reval) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Esto­nii, zlo­ka­li­zo­wa­ne na pół­no­cy kraju, na brze­gu Za­to­ki Tal­liń­skiej. Tal­linn zaj­mu­je 7. miej­sce na li­ście naj­bar­dziej in­te­li­gent­nych miast świa­ta. Wraz z fiń­skim Turku było Eu­ro­pej­ską Sto­li­cą Kul­tu­ry w 2011 roku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtallʲĩn, AS: tallʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tallinianin mos., tallinianka ż., tallińczyk mos., tallinka ż.

 przym. talliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tallin, hist. Rewel

Wiktionary


tallinnianin

miesz­ka­niec Tal­lin­na (Tal­li­na), sto­li­cy Esto­nii; Tal­li­nia­nin, Tal­liń­czyk


SJP.pl


tallinnianka

miesz­kan­ka Tal­lin­na (Tal­li­na), sto­li­cy Esto­nii; Tal­li­nian­ka, Tal­lin­ka


SJP.pl


tallińczyk

miesz­ka­niec Tal­li­na (Tal­lin­na), sto­li­cy Esto­nii; Tal­lin­nia­nin, Tal­li­nia­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tal­lin­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: talˈlʲĩj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tallʹĩĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tallin mrz., Tallinn mrz., tallinianin mos., tallinianka ż., tallinka ż.

 przym. talliński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tallinianin

Wiktionary


talliński

przy­miot­nik od: Tal­lin, sto­li­ca Esto­nii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tal­linn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład aka­de­mik tal­liń­skiej po­li­tech­ni­ki jest w cen­trum mia­sta, około 500 m od Sta­rów­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: talˈlʲĩj̃sʲci, AS: tallʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tallin mrz., Tallinn mrz., tallińczyk mos., tallinka ż., tallinianin mos., tallinianka ż.

Wiktionary


talmi

daw­niej: stop mie­dzi, cynku, cyny i że­la­za, pla­te­ro­wa­ny zło­tem, uży­wa­ny do wy­ro­bu ta­niej bi­żu­te­rii; tal­mi­gold; talmi-złoto


SJP.pl

Talmi (ina­czej tal­mi­zło­to lub tal­mi­gold) – na­śla­du­ją­cy złoto stop me­ta­li niesz­la­chet­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­ny daw­niej w ju­bi­ler­stwie.

Był to aliaż mie­dzi, cynku i cyny z mi­ni­mal­ną do­miesz­ką że­la­za, pla­te­ro­wa­ny zło­tem i efek­tow­nie imi­tu­ją­cy au­ten­tycz­ną bi­żu­te­rię.

Wikipedia


talmi-złoto

daw­niej: stop mie­dzi, cynku, cyny i że­la­za, pla­te­ro­wa­ny zło­tem, uży­wa­ny do wy­ro­bu ta­niej bi­żu­te­rii; tal­mi­gold; talmi


SJP.pl


talmigold

daw­niej: stop mie­dzi, cynku, cyny i że­la­za, pla­te­ro­wa­ny zło­tem, uży­wa­ny do wy­ro­bu ta­niej bi­żu­te­rii; talmi; talmi-złoto


SJP.pl


talmud

eg­zem­plarz Tal­mu­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. zbiór prze­pi­sów ju­da­i­stycz­nych;

 (1.2) prze­pi­sa­ny lub wy­dru­ko­wa­ny eg­zem­plarz Tal­mu­du (1.1)

Wiktionary

Tal­mud ( ‏תלמוד‎ "tal­mud" „nauka”) – jedna z pod­sta­wo­wych (choć nie jest uz­na­wa­na za świę­tą) ksiąg ju­da­iz­mu. Zo­stał na­pi­sa­ny ję­zy­kiem judeo-ara­mej­skim. Tal­mud jest ko­men­ta­rzem do bi­blij­nej Tory, w któ­rym wy­ja­śnio­no, jak prze­strze­gać prawa za­war­te­go w Torze w wa­run­kach, jakie za­pa­no­wa­ły wśród Żydów wy­pę­dzo­nych z Pa­le­sty­ny w II wieku. Dla wyz­naw­ców tra­dy­cyj­ne­go ju­da­iz­mu Tal­mud sta­no­wi ro­dzaj od­po­wied­ni­ka chrze­ści­jań­skie­go ka­te­chiz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla wyz­naw­ców tra­dy­cyj­ne­go ju­da­iz­mu Tal­mud sta­no­wi ro­dzaj od­po­wied­ni­ka chrze­ści­jań­skie­go ka­te­chiz­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talmudyczność ż., talmudyzm mrz., talmudysta mos., talmudzista mos.

 przym. talmudowy, talmudyczny

 przysł. talmudycznie

Wiktionary


talmudyczny

1. od­no­szą­cy się do Tal­mu­du (zbio­ru tra­dy­cyj­nych, do­peł­nia­ją­cych Stary Te­sta­ment praw ju­da­iz­mu), zwią­za­ny z Tal­mu­dem;
2. ści­śle prze­strze­ga­ją­cy praw, prze­pi­sów okre­ślo­nych w danej dzie­dzi­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z Tal­mu­dem, za­war­ty w Tal­mu­dzie

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. pejor. trzy­ma­ją­cy się ści­śle prze­pi­sów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Talmud mrz., talmudysta m.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) formalistyczny

Wiktionary


talmudysta

znaw­ca Tal­mu­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znaw­ca Tal­mu­du

Wiktionary

Powiązane:

 przym. talmudyczny

 rzecz. Talmud mrz.

Wiktionary


talmudystka

→ tal­mu­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

talmudysta

talmudystyczny

→ tal­mu­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

talmudysta

talmudyzm

1. ogół prawd i twier­dzeń, opar­tych na Tal­mu­dzie;
2. ry­go­ry­stycz­ne prze­strze­ga­nie praw za­war­tych w Tal­mu­dzie


SJP.pl


talo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pla­cek z mąki ku­ku­ry­dzia­nej pie­czo­ny na ogniu, spe­cjal­ność ba­skij­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtalɔ, AS: talo

Wiktionary


talon

do­ku­ment upraw­nia­ją­cy do otrzy­ma­nia to­wa­rów, pie­nię­dzy lub usłu­gi; bon; kupon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­ku­ment upraw­nia­ją­cy do na­by­cia re­gla­men­to­wa­ne­go to­wa­ru lub zniż­ki ce­no­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Talon – pie­niądz bez­wa­lu­to­wy,
  • Talon – miej­sco­wość we Fran­cji,
  • Talon – spo­sób smycz­ko­wa­nia w in­stru­men­cie smycz­ko­wym,
  • Talon – przej­ścio­wa jed­nost­ka wa­lu­to­wa wpro­wa­dzo­na do obie­gu przez Bank Li­tew­ski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtalɔ̃n, AS: talõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talonik mrz.

 przym. talonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bon; pot. kartka, kwit

Wiktionary


talonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od talon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talon m.

Wiktionary


talonowicz

osoba ku­pu­ją­ca coś na pod­sta­wie ta­lo­nu


SJP.pl


talonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ta­lo­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. talon mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bonowy

Wiktionary


talos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać mi­to­lo­gicz­na, ol­brzym z brązu, strze­gą­cy Krety przed pi­ra­ta­mi i ob­cy­mi;

 (1.2) mitgr. po­stać mi­to­lo­gicz­na, niez­wy­kle zdol­ny uczeń De­da­la, któ­re­go ten z zaz­dro­ści strą­cił ze szczy­tu wzgó­rza akro­po­lu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Talos – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 5786
  • Talos – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzym z brązu, straż­nik Krety
  • Talos (Talus, Kalos, Per­diks) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uczeń i sio­strze­niec De­da­la
  • Talos – ro­dzaj te­ro­po­da z ro­dzi­ny Tro­o­don­ti­dae
  • TALOS – Tran­spor­ta­ble Au­to­no­mo­us pa­trol for Land bOrder Sur­ve­il­lan­ce
  • Ope­ra­cja Talos – po­wieść Bo­gu­sła­wa Wo­ło­szań­skie­go
  • RIM-8 Talos – po­cisk ra­kie­to­wy
  • Talus – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtalɔs, AS: talos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Talus m.

 przym. Talusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Talus

 (1.2) Talus, Perdiks, Kalos

Wiktionary


talowy

przy­miot­nik od: tal


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy talu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tal m.

Wiktionary


talpicyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek kre­to­bój­czy, uniesz­kod­li­wia­ją­cy krety (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tal­pi­dae|ref=tak.);

Wiktionary


talrep

ro­dzaj ścią­ga­cza li­no­we­go słu­żą­ce­go do za­mo­co­wa­nia i na­cią­gnię­cia want


SJP.pl

Tal­rep – lina ro­ślin­na sto­so­wa­na w ścią­ga­czu tal­re­po­wym na daw­nym ża­glow­cu. Po­tocz­nie na­zy­wa­no tal­re­pem rów­nież sam ścią­gacz. Dziś tego typu os­przęt wy­stę­pu­je w re­pli­kach, lub ża­glow­cach sty­li­zo­wa­nych na te z mi­nio­nych epok.

Wikipedia


taltybios

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. he­rold i przy­ja­ciel Aga­mem­no­na

Wiktionary

Tal­ty­bios (gr. Ταλθύβιος) – po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, he­rold Aga­mem­no­na pod­czas wojny tro­jań­skiej.

Miał to­wa­rzy­sza imie­niem Eu­ry­ba­tes, w póź­niej­szych prze­ka­zach scho­dzą­ce­go na dal­szy plan. Wzmian­ko­wa­ny jest kil­ku­krot­nie w "Ilia­dzie". To wła­śnie on miał ode­brać Achil­le­so­wi Bry­zej­dę i po­sło­wać do Ma­cha­o­na oraz Ki­ny­ra­sa. Miał też to­wa­rzy­szyć Ifi­ge­nii w dro­dze do Au­li­dy, gdzie zo­sta­ła zło­żo­na w ofie­rze. Eu­ry­pi­des uczy­nił Tal­ty­bio­sa bo­ha­te­rem swo­jej tra­ge­dii "Tro­jan­ki".

Wikipedia


talus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

 (1.2) mitgr. ol­brzym z brązu strze­gą­cy Krety przed pi­ra­ta­mi i ob­cy­mi;

 (1.3) mitgr. niez­wy­kle zdol­ny uczeń De­da­la, któ­re­go ten z zaz­dro­ści strą­cił ze szczy­tu wzgó­rza akro­po­lu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Talus – imię mę­skie
  • Talus – ro­dzaj sta­wo­no­gów z wy­mar­łej gro­ma­dy try­lo­bi­tów
  • Talus (Talos) – w mi­to­lo­gii grec­kiej ol­brzym z brązu, straż­nik Krety
  • Talus (Talos, Kalos, Per­diks) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uczeń i sio­strze­niec De­da­la
  • Talus-Saint-Prix – miej­sco­wość w re­gio­nie Szam­pa­nia-Ar­de­ny, we Fran­cji
  • Talos – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtalus, AS: talus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Talos m.

:: fż. Tala ż.

 przym. Talosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Talos

 (1.3) Talos, Perdiks, Kalos

Wiktionary


talweg

linia naj­głęb­sze­go ko­ry­ta bę­dą­ca pod­sta­wą do wy­ty­cze­nia linii gra­nicz­nej na rze­kach że­glow­nych


SJP.pl


talyrz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ta­lerz

Wiktionary


tam

1. za­i­mek wska­zu­ją­cy bli­żej nie­o­kre­ślo­ne miej­sce lub od­no­szą­cy się w kon­tek­ście do wcze­śniej okre­ślo­ne­go miej­sca;
2. par­ty­ku­ła ek­spre­syw­na


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) …wska­zu­ją­cy miej­sce inne od miej­sca, w któ­rym znaj­du­je się mó­wią­cy

 (1.2) …wska­zu­ją­cy miej­sce, do któ­re­go na­wią­za­no już wcze­śniej

par­ty­ku­ła

 (2.1) …o cha­rak­te­rze wzmac­nia­ją­cym wy­po­wiedź, de­pre­cjo­nu­ją­ca

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: tama

Wiktionary

Tam (zapis sty­li­zo­wa­ny: TAM) – dzie­wią­ty album stu­dyj­ny pol­skiej pio­sen­kar­ki Na­ta­lii Przy­bysz. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 13 paź­dzier­ni­ka 2023 na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej Kayax w dy­stry­bu­cji e-Mu­zy­ka.

Album jest utrzy­ma­ny w stylu mu­zy­ki al­ter­na­tyw­nej. Skła­da się z wer­sji stan­dar­do­wej (1 CD) i płyty ana­lo­go­wej (1 LP).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „Ja­dal­nia znaj­du­je się tam.”

 (1.1) Przed wojną ist­nia­ło tam wiele domów.

 (1.1) Chcę, żebyś tam posz­ła.

 (1.1) Wpły­ną­łem czół­nem w głę­bo­ką wyrwę w brze­gu, o któ­rej wie­dzia­łem; Mu­sia­łem roz­dzie­lić ga­łę­zie wierz­by, żeby się tam do­stać.

 (1.2) Byłam na dru­giej pół­ku­li, tam lu­dzie cho­dzą do góry no­ga­mi!

 (1.2) Były tam misy pełne słod­ko­ści, cze­ko­la­dek i po­dob­nych rze­czy.

 (2.1) „Taka tam nauka, to w sumie nic nie daje…”

 (2.1) Gdzie wy ku­pi­li­ście taką ber­be­lu­chę, ja tam wolę tego nie pić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãm, AS: tãm

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. stamtąd, tamtędy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. tamdotąd, gwara. tamój; gw. Górny Śląsk haj, hanej, hań

Wiktionary


tam-tam

1. drew­nia­ny bęben afry­kań­ski, uży­wa­ny przez niek­tó­re ple­mio­na jako in­stru­ment mu­zycz­ny lub do prze­ka­zy­wa­nia wia­do­mo­ści na od­le­głość;
2. in­stru­ment per­ku­syj­ny z grupy idio­fo­nów ude­rza­nych, od­mia­na gongu w kształ­cie me­ta­lo­wej tar­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment per­ku­syj­ny z grupy idio­fo­nów;

 (1.2) muz. az­ja­tyc­ki in­stru­ment per­ku­syj­ny o cien­kiej, me­ta­lo­wej tar­czy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tam-tam – afry­kań­ski bęben szcze­li­no­wy uży­wa­ny do ko­mu­ni­ka­cji
  • tam-tam – od­mia­na gongu
  • Tam-Tam – album pio­se­nek Aman­dy Lear
  • #Tam tam – sin­gel Mo­ni­ki Lew­czuk
  • Tam Tam Pro­ject, Tam Tam Music, Tam Tam Aca­de­my – ze­spół mu­zycz­ny i au­tor­ska szko­ła per­ku­syj­na Pio­tra Wol­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Za­gra­ła or­kie­stra, zło­żo­na z dzi­wacz­nych in­stru­men­tów wschod­nich: dutar, kobz, czi­biz­gów, tam-tamów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tam-tamista mos.

Wiktionary


tam-tamista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. muz. muzyk gra­ją­cy na tam-tamie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­jąc obok tam-ta­mi­sty, czę­sto sły­szę, gdy pró­bu­je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tam-tam mrz.

Wiktionary


tam-tamistka

→ tam-ta­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

tam-tamista

tam-tamowy

→ tam-tam; tam­ta­mo­wy


SJP.pl


tama

1. wał wzno­szo­ny w celu re­gu­la­cji rzeki;
2. za­po­ra, przesz­ko­da, za­wa­da;
3. bu­dow­la od­gra­dza­ją­ca w ko­pal­ni dwie czę­ści wy­ro­bi­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. bu­dow­la za­trzy­mu­ją­ca i spię­trza­ją­ca wodę;

 (1.2) górn. kon­struk­cja od­gra­dza­ją­ca w ko­pal­ni dwie prze­strze­nie;

 (1.3) przen. za­blo­ko­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tama – ro­dzaj bu­dow­li sto­so­wa­nej w hy­dro­tech­ni­ce
  • za­po­ra wodna
  • tama - w gór­nict­wie po­dziem­nym bu­dow­la od­gra­dza­ją­ca w ko­pal­ni jedną część wy­ro­bi­ska od dru­giej
  • TAMA – pro­du­cent in­stru­men­tów mu­zycz­nych
  • (1089) Tama – mała pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go
  • Tama – rzeka w Ja­po­nii
  • Tama – mia­sto w Ja­po­nii
  • Tama – dziel­ni­ca mia­sta Ka­wa­sa­ki
  • Tama – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród
  • Tama – wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Ruda Ma­le­niec­ka
  • Tama – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Tama
  • Tama () – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Des Mo­i­nes

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bobry bu­du­ją tamy je­szcze z in­nych po­wo­dów: ażeby woda była do­sta­tecz­nie głę­bo­ka.

 (1.3) Po­win­ni­śmy po­ło­żyć tamę takim za­cho­wa­niom!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãma, AS: tãma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamowanie n., zatamowanie n.

:: zdrobn. tamka ż.

 czas. tamować ndk., zatamować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapora

Wiktionary


tamada

go­spo­darz przy­ję­cia w Gruz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mistrz ce­re­mo­nii pod­czas supry (uczty) na Ka­u­ka­zie, w szcze­gól­no­ści w Gruz­ji; zwy­kle doj­rza­ły męż­czyz­na, który cie­szy się sza­cun­kiem i po­tra­fi wy­gła­szać ora­tor­skie to­a­sty

Wiktionary

Ta­ma­da – sto­li­ca hi­sto­rycz­nej die­cez­ji w sta­ro­żyt­nej pro­win­cji rzym­skiej Ma­u­re­ta­nia Ca­e­sa­rien­sis, znaj­du­ją­cej się w pół­noc­no-za­chod­niej Afry­ce, jedno z ka­to­lic­kich bi­skupstw ty­tu­lar­nych, usta­no­wio­ne w 1933.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­de mną sie­dział ta­ma­da, który we­dług su­ro­wych reguł ce­re­mo­nia­łu kra­jo­we­go kie­ro­wał uro­czy­sto­ścią.

Wiktionary


tamagotchi

[czy­taj: ta­ma­go­czi] elek­tro­nicz­na za­baw­ka w po­sta­ci ma­łe­go urzą­dze­nia z ekra­ni­kiem, na któ­rym po­ja­wia się zwie­rząt­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ja­poń­ska za­baw­ka elek­tro­nicz­na, sub­sty­tut zwie­rzę­cia do­mo­we­go, w po­sta­ci ma­łe­go urzą­dze­nia z wyś­wiet­la­czem cie­kło­kry­sta­licz­nym, na któ­rym uka­zu­je się po­stać zwie­rząt­ka, któ­rym trze­ba „opie­ko­wać się;”

Wiktionary

Ta­ma­got­chi (jap. たまごっち) – elek­tro­nicz­na za­baw­ka za­pro­jek­to­wa­na w Ja­po­nii przez Aki­hi­ro Yokoi i Aki Maitę. Wpro­wa­dzo­na do sprze­da­ży przez firmę Ban­dai 23 li­sto­pa­da 1996 roku w Ja­po­nii. W Pol­sce pier­wsze za­baw­ki tego typu po­ja­wi­ły się je­sie­nią 1997 roku.

Nazwa "ta­ma­got­chi" jest zbit­ką stwo­rzo­ną ze słów ja­poń­skich: "jajko" ("たまご" w tran­skryp­cji "ta­ma­go") oraz "ze­ga­rek" ("ウォッチ" czyli "uot­chi", co jest fo­ne­tycz­nym za­pi­sem an­giel­skie­go słowa "watch").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­ma­got­chi było po­pu­lar­ne w po­ło­wie lat 90.

Wiktionary


tamagoyaki

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ja­poń­ski omlet, który pow­sta­je po­przez zwi­ja­nie kilku warstw ubi­tych jajek sma­żo­nych na pro­sto­kąt­nej pa­tel­ni, por­cjo­wa­ny przed po­da­niem

Wiktionary

Ta­ma­go­y­a­ki (jap. 卵焼き lub 玉子焼き, „sma­żo­ne jajko”) – ro­dzaj ja­poń­skie­go om­le­tu przy­go­to­wy­wa­ne­go po­przez za­wi­nię­cie kilku warstw sma­żo­nych ubi­tych jajek. Czę­sto przy­go­to­wu­je się go na pro­sto­kąt­nej pa­tel­ni do om­le­tów zwa­nej ma­kiy­a­ki­na­be lub ta­ma­go­y­a­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­dat­ko­wo, ku­cha­rze za­ser­wu­ją ja­poń­skie ki­szon­ki, tem­pu­rę, omlet ta­ma­go­y­a­ki i inne rze­czy, obok któ­rych nie można przejść z pu­stym brzu­chem.

Wiktionary


tamajajo

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie o ta­ma­got­chi; ta­ma­kur­czak


SJP.pl


tamakurczak

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie o ta­ma­got­chi; ta­ma­ja­jo


SJP.pl


tamal

danie mek­sy­kań­skie z na­dzie­wa­ne­go cia­sta z mąki ku­ku­ry­dzia­nej owi­nię­te­go li­ściem z kolby ku­ku­ry­dzy


SJP.pl

Tamal, l. mn. ta­ma­les, z ję­zy­ka na­hu­atl "ta­mal­li" (do­słow­nie „za­wi­nię­ty”) – danie mek­sy­kań­skie po­cho­dze­nia przed­ko­lum­bij­skie­go (ja­da­no je już około 5-8 ty­się­cy lat temu), skła­da­ją­ce się z na­dzie­wa­ne­go cia­sta z mąki ku­ku­ry­dzia­nej, go­to­wa­ne na parze po uprzed­nim owi­nię­ciu li­ściem z kolby ku­ku­ry­dzy (cza­sa­mi rów­nież in­ny­mi liść­mi).

Wikipedia


tamandua

zwie­rzę na­drzew­ne; żywi się ter­mi­ta­mi


SJP.pl

Ta­man­dua ("Ta­man­dua") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny mrów­ko­ja­do­wa­tych (Myr­me­cop­ha­gi­dae).

Wikipedia


tamanu

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­lop­hyl­lum inop­hyl­lum|ref=tak., ros­ną­ce po­wo­li, naj­czę­ściej w do­li­nach, wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kal­nych la­sach Azji, Afry­ki i Oce­a­nii o cięż­kim i trwa­łym drew­nie

 (1.2) kos­met. olej po­zy­ski­wa­ny po­przez wy­tło­cze­nie na zimno pe­stek owo­ców drze­wa ta­ma­nu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród przy­go­to­wa­nych darów można było po­dzi­wiać drew­nia­ne na­czy­nia z drze­wa tou (Cor­dia sub­cor­da­ta) i z ta­ma­nu (Cal­lop­hyl­lum inop­hyl­lum) (…).

 (1.2) Olej ta­ma­nu za­wie­ra także nie­na­sy­co­ne kwasy tłu­szczo­ne – kwas li­no­lo­wy i ole­i­no­wy.

Wiktionary


tamara

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) środ. kolej. lo­ko­mo­ty­wa spa­li­no­wa TEM2 (SM48)

Wiktionary

Ta­ma­ra – współ­czes­na forma żeń­skie­go imie­nia se­mic­kie­go Tamar ( ‏ܬܡܪ‎ – "palma dak­ty­lo­wa").

Ta­ma­ra imie­ni­ny ob­cho­dzi: 25 marca, 1 maja i 3 czerw­ca.

W stycz­niu 2024 w upu­blicz­nio­nych da­nych re­je­stru PESEL wid­nia­ło 12 931 ko­biet o imie­niu Ta­ma­ra i 698 o imie­niu Tamar na­da­nym jako imię pier­wsze, a także 2636 ko­biet no­szą­cych imię Ta­ma­ra oraz 22 ko­bie­ty o imie­niu Tamar jako imię dru­gie. Dla po­rów­na­nia, naj­czę­ściej na­da­ne imię żeń­skie – Anna – nosi 1 072 616 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na imię Ta­ma­ra i świet­nie tań­czy­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈmara, AS: tãmara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tamar ż.

Wiktionary


tamarillo

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych, o owo­cach po­dob­nych do po­mi­do­rów;
2. owoc tej ro­śli­ny


SJP.pl


tamaryna

na­drzew­na małp­ka z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Ta­ma­ry­na ("Sa­gu­i­nus") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny pa­zur­kow­co­wa­tych (Cal­li­tri­chi­dae).

Wikipedia


tamarynd

tro­pi­kal­ne drze­wo ze wschod­niej Afry­ki; ta­ma­ryn­da, ta­ma­ryn­dus, ta­ma­ryn­do­wiec


SJP.pl


tamarynda

owoc ta­ma­ryn­dow­ca - tro­pi­kal­ne­go drze­wa afry­kań­skie­go; ta­ma­rynd


SJP.pl


tamaryndowcowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­ma­ryn­dow­cem, do­ty­czą­cy ta­ma­ryn­dow­cu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamaryndowiec m.

Wiktionary


tamaryndowiec

tro­pi­kal­ne drze­wo ze wschod­niej Afry­ki; ta­ma­ryn­dus, ta­ma­rynd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­ma­rin­dus|ref=taj., mo­no­ty­po­wy ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych

 (1.2) dendr. drze­wo z ro­dza­ju ta­ma­ryn­dow­ców (1.1)

 (1.3) spoż. ja­dal­ny owoc ta­ma­ryn­dow­ca (1.2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamarynd m.

 przym. tamaryndowcowy, tamaryndowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tamarynd, powidlnik

Wiktionary


tamaryndowy

→ ta­ma­rynd (ta­ma­ryn­dus, ta­ma­ryn­do­wiec)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­ma­ryn­dem, do­ty­czą­cy ta­ma­ryn­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamarynd m., tamaryndowiec mrz.

Wiktionary


tamaryndus

tro­pi­kal­ne drze­wo ze wschod­niej Afry­ki; ta­ma­ryn­do­wiec, ta­ma­rynd


SJP.pl


tamaryszek

krzew lub drzew­ko z ro­dzi­ny ta­ma­rysz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. krzew z ro­dzi­ny ta­ma­rysz­ko­wa­tych

Wiktionary

Ta­ma­ry­szek ("Ta­ma­rix" L.) – ro­dzaj krze­wów lub ma­łych drzew z ro­dzi­ny ta­ma­rysz­ko­wa­tych. Liczy około 60–90 ga­tun­ków, trud­nych do de­li­mi­ta­cji (baza tak­so­no­micz­na "Plants of the World on­li­ne" wy­mie­nia 73 ga­tun­ki zwe­ry­fi­ko­wa­ne). Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w Eu­raz­ji i pół­noc­nej Afry­ce na ob­sza­rze od Wysp Ka­na­ryj­skich po­przez basen Morza Śró­dziem­ne­go i Azję, po Chiny na wscho­dzie.

Wikipedia


tamaryszka

krzew lub drzew­ko z ro­dzi­ny ta­ma­rysz­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­cep­ha­lus me­la­no­po­gon|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny trzci­nia­ków;

Wiktionary

Ta­ma­rysz­ka ("Acro­cep­ha­lus me­la­no­po­gon") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny trzci­nia­ków (Acro­cep­ha­li­dae), wcze­śniej za­li­cza­nych do po­krzew­ko­wa­tych (Syl­vii­dae). Za­miesz­ku­je pla­mo­wo Eu­ro­pę Po­łud­nio­wą, po­łud­nio­we czę­ści Eu­ro­py Środ­ko­wej i Wschod­niej, Bli­ski Wschód, Azję Środ­ko­wą oraz pół­noc­no-za­chod­nią Afry­kę.

Wikipedia


tamaryszkowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu ta­ma­rysz­kow­ców obej­mu­ją­ca drze­wa i krze­wy wy­stę­pu­ją­ce głów­nie na ob­sza­rach podz­wrot­ni­ko­wych, o drob­nych li­ściach zre­du­ko­wa­nych w for­mie igieł lub łusek


SJP.pl

Ta­ma­rysz­ko­wa­te ("Ta­ma­ri­ca­ce­ae" Link) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych. Za­li­cza­nych jest tu 5 ro­dza­jów ro­ślin z 90 ga­tun­ka­mi o pę­dach drew­nie­ją­cych, z drob­ny­mi liść­mi i kwia­ta­mi. Są one ha­lo­fi­ta­mi, kse­ro­fi­ta­mi lub re­o­fi­ta­mi. Naj­więk­sze ich zróż­ni­co­wa­nie wy­stę­pu­je na ob­sza­rze śró­dziem­no­mor­skim i dalej na wscho­dzie, po Azję Środ­ko­wą.

Wikipedia


tamaryszkowaty

o ce­chach ta­ma­rysz­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


tamaryszkowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych z pod­kla­sy ukę­ślo­wych; Ta­ma­ri­ca­les


SJP.pl


tamaryszkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych z pod­kla­sy ukę­ślo­wych


SJP.pl


tamaryszkowy

1. → ta­ma­ry­szek;
2. suwak ta­ma­rysz­ko­wy - ga­tu­nek ssaka z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków


SJP.pl


tamarzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ta­ma­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


tamaszek

język z po­łud­nio­wej ga­łę­zi ję­zy­ków ber­ber­skich, uży­wa­ny w Afry­ce Pół­noc­nej; język tu­a­re­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) jęz. język ber­be­ryj­ski, uży­wa­ny w Afry­ce (na roz­le­głych ob­sza­rach Mali, Nigru, Al­gie­rii, Libii i Bur­ki­na Faso), roz­dzie­la­ją­cy się na czte­ry dia­lek­ty;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈmaʃɛk, AS: tãmašek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tamaszeq, tuareg, język tuareski

Wiktionary


tambala

1/100 kwa­chy, ma­la­wij­skiej jed­nost­ki pie­nięż­nej


SJP.pl

Tam­ba­la (język czi­cze­wa "kogut") – mo­ne­ta zdaw­ko­wa uży­wa­na w Ma­la­wi jako rów­no­war­tość 1/100 kwa­chy ma­la­wij­skiej.

Wpro­wa­dzo­na do obie­gu pod­czas re­for­my mo­ne­tar­nej w 1971. Wy­stę­po­wa­ła w no­mi­na­łach 1, 2, 5, 10, 20 i 50 tam­ba­li, jed­nak wsku­tek de­wa­lu­a­cji wa­lu­ty prak­tycz­nie wysz­ła z obie­gu, a ostat­nią serię wy­bi­to w 2004 roku.

Wikipedia


tambor

1. osło­na gór­nej czę­ści bocz­nych kół ło­pat­ko­wych na stat­kach z na­pę­dem bocz­no­ko­ło­wym;
2. urzą­dze­nie w for­mie wałka o śred­ni­cy za­leż­nej od dłu­go­ści pa­pier­ni­cy, słu­żą­ce­go do na­wi­ja­nia go­to­we­go pa­pie­ru scho­dzą­ce­go z ma­szy­ny;
3. daw­niej: przy­rząd słu­żą­cy do roz­pi­na­nia na nim ma­te­ria­łu w celu ułat­wie­nia jego haf­to­wa­nia; tam­bo­rek


SJP.pl

Tam­bor – (hiszp. "tam­bor" - bęben) osło­na gór­nej czę­ści (wy­sta­ją­cej ponad po­wierzch­nię wody) bocz­nych kół ło­pat­ko­wych na stat­kach z na­pę­dem bocz­no­ko­ło­wym. Tam­bo­ry miały na celu głów­nie ochro­nę kół ło­pat­ko­wych przed usz­ko­dze­niem, kiedy sta­tek sty­kał się z burtą in­ne­go stat­ku lub innym obiek­tem.

Wikipedia


tamborek

przy­rząd słu­żą­cy do roz­pi­na­nia na nim ma­te­ria­łu w celu ułat­wie­nia jego haf­to­wa­nia; tam­bor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ułat­wia­ją­cy wy­szy­wa­nie przy­rząd w for­mie dwóch obrę­czy słu­żą­cych do na­pi­na­nia ma­te­ria­łu lub kanwy do haf­to­wa­nia;

Wiktionary

Tam­bo­rek – przed­miot ułat­wia­ją­cy haf­to­wa­nie, skła­da­ją­cy się z dwóch obrę­czy, które za­ci­ska się na sie­bie, na­pi­na­jąc jed­no­cze­śnie na­cią­gnię­ty mię­dzy nimi ma­te­riał.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tãmˈbɔrɛk, AS: tãmborek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamburyn m., tamburyno n.

Wiktionary


tambormajor

tam­bur­ma­jor;
1. dy­ry­gent or­kie­stry w mar­szu
2. do­wód­ca do­bo­szów lub or­kie­stry woj­sko­wej


SJP.pl


tambormajorski

→ tam­bor­ma­jor


SJP.pl

Patrz:

tambormajor

tamborski

naz­wi­sko


SJP.pl


tambow

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w środ­ku eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne nad rzeką Cną;

Wiktionary

Tam­bow (ros. Тамбов) – mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­ne, go­spo­dar­cze i kul­tu­ral­ne cen­trum ob­wo­du tam­bow­skie­go na ob­sza­rze Cen­tral­ne­go Okrę­gu Fe­de­ral­ne­go w Rosji, na Ni­zi­nie Ocko-Doń­skiej, nad rzeką Cną, około 418 km na po­łud­nio­wy wschód od Mosk­wy, w 2025 roku mia­sto li­czy­ło 254 940 miesz­kań­ców i 107,31 km² po­wierzch­ni. Mia­sto dzie­li się na 3 dziel­ni­ce, zwane re­jo­na­mi: rejon le­ni­now­ski, rejon paź­dzier­ni­ko­wy, oraz rejon so­wiec­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tambowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. lub rzad. Tambów (zapis spolszczony)

Wiktionary


tambowski

→ Tam­bow


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Tam­bo­wem, do­ty­czą­cy Tam­bo­wa

Wiktionary

Patrz:

Tambow

Powiązane:

 rzecz. Tambow m.

Wiktionary


tambur

1. wschod­ni in­stru­ment mu­zycz­ny, ro­dzaj bębna;
2. wie­lo­bocz­na, elip­tycz­na lub cy­lin­drycz­na pod­bu­do­wa pod ko­pu­łą


SJP.pl


tambura

ro­dzaj lutni az­ja­tyc­kiej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tam­bu­ra (in­stru­ment) – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów szar­pa­nych
  • Tam­bu­ra (Sudan Po­łud­nio­wy) – po­łud­nio­wo­su­dań­skie mia­sto w wi­la­je­cie Ek­wa­to­ria Za­chod­nia

Wikipedia


tamburek

daw­niej: przy­rząd słu­żą­cy do roz­pi­na­nia na nim ma­te­ria­łu w celu ułat­wie­nia jego haf­to­wa­nia; tam­bo­rek, tam­bor


SJP.pl


tamburmajor

daw­niej: tam­bor­ma­jor;
1. dy­ry­gent or­kie­stry w mar­szu;
2. do­wód­ca do­bo­szów lub or­kie­stry woj­sko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. dy­ry­gent or­kie­stry mar­szo­wej

 (1.2) przest. wojsk. do­wód­ca or­kie­stry woj­sko­wej lub od­dzia­łu zło­żo­ne­go z do­bo­szów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osobą sca­la­ją­cą cały ze­spół jest tam­bur­ma­jor – dy­ry­gent w mar­szu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtãmburˈmajɔr, AS: tãmburmai ̯or

Wiktionary


tamburmajorka

→ tam­bur­ma­jor


SJP.pl

Patrz:

tamburmajor

tamburowy

przy­miot­nik od: tam­bur


SJP.pl


tamburyn

in­stru­ment mu­zycz­ny, mały pła­ski bę­be­nek na obrę­czy z brzę­czą­cy­mi blasz­ka­mi; tam­bu­ry­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment per­ku­syj­ny w for­mie obrę­czy z na­cią­gnię­tą mem­bra­ną i blasz­ka­mi lub dzwo­necz­ka­mi na­o­ko­ło;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­szak we­sel­ny już ocze­ki­wał pana mło­de­go, z or­kie­strą zło­żo­ną z skrzy­piec, fle­ci­ka i tam­bu­ry­na…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãmˈburɨ̃n, AS: tãmburỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamburyno n., tamborek mrz., tamburynista mos., tamburynistka ż.

 przym. tamburynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bębenek baskijski, tamburyno

Wiktionary


tamburynista

muzyk gra­ją­cy na tam­bu­ry­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk, który gra na tam­bu­ry­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtãmburɨ̃ˈɲista, AS: tãmburỹńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamburyn m., tamburyno n., tamburynek m.

:: fż. tamburynistka ż.

Wiktionary


tamburynistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na tam­bu­ry­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamburynista mos., tamburyn mrz.

Wiktionary


tamburyno

in­stru­ment mu­zycz­ny, mały pła­ski bę­be­nek na obrę­czy z brzę­czą­cy­mi blasz­ka­mi; tam­bu­ryn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. tam­bu­ryn

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtãmbuˈrɨ̃nɔ, AS: tãmburỹno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamburynista mos., tamborek mrz., tamburyn mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bębenek baskijski, tamburyn

Wiktionary


tambylec

po­tocz­nie: by­wa­lec


SJP.pl


tambów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. lub rzad. geogr. Tam­bow (zapis spol­szczo­ny)

Wiktionary


tamci

forma za­im­ka.

 (1.1) mos. lm. od tam­ten

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tamci lu­dzie wy­glą­da­ją na szczę­śli­wych.

Wiktionary


tamdotąd

za­i­mek

 (1.1) reg. pozn. - tam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­mia­ry piw­nic miały być tak wiel­kie, że za­prząg czte­ro­kon­ny mógł tam­do­tąd zje­chać. (K. Grzy­bow­ski)

Wiktionary


tameczny

daw­niej: tam­tej­szy


SJP.pl


tamerlan

wład­ca środ­ko­wo­az­ja­tyc­ki; Timur, Timur Lenk, Timur Chro­my


SJP.pl


tamga

1. znak ro­do­wy i włas­no­ścio­wy u daw­nych ludów tu­rec­kich
2. znak na mo­ne­tach tu­rec­kich i ta­tar­skich z imie­niem i ty­tu­łem suł­ta­na lub chana; mo­ne­ta z tymże zna­kiem


SJP.pl

Tamga (mong. "tamag", tur. "damga", tat. "tamga" „znak, pięt­no, pie­częć”) – znak wła­dzy chań­skiej. Pier­wot­nie znak ple­mien­ny, ro­do­wy i włas­no­ścio­wy u daw­nych ludów Wiel­kie­go Stepu (scy­tyj­skich, sar­mac­kich i potem mon­gol­skich, tu­rec­kich, irań­skich i ugro­fiń­skich), uży­wa­ny m.in. do oz­na­cza­nia koni, bydła, sprzę­tów i uz­bro­je­nia.

Wikipedia


tamiarz

1. ro­bot­nik w ko­pal­ni za­trud­nio­ny przy bu­do­wie i kon­ser­wa­cji róż­ne­go ro­dza­ju tam
2. ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy tamy ślu­zo­we na dro­gach prze­wo­zo­wych


SJP.pl


tamil

język ta­mil­ski bę­dą­cy ję­zy­kiem urzę­do­wym w Sin­ga­pu­rze, Sri Lance i w czę­ści Indii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel na­ro­du dra­wi­dyj­skie­go, po­słu­gu­ją­ce­go się ję­zy­kiem ta­mil­skim i za­miesz­ku­ją­ce­go in­dyj­ski stan Tamil Nadu i pół­noc­no-wschod­nią część Sri Lanki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãmʲil, AS: tãmʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamilski mrz.

:: fż. Tamilka ż.

 przym. tamilski

Wiktionary


tamil.

skrót od: ta­mil­ski


SJP.pl


tamilka

człon­ki­ni na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go głów­nie po­łud­nio­we Indie i Sri Lankę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka na­ro­du dra­wi­dyj­skie­go, po­słu­gu­ją­ce­go się ję­zy­kiem ta­mil­skim i za­miesz­ku­ją­ce­go in­dyj­ski stan Tamil Nadu i pół­noc­no-wschod­nią część Sri Lanki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ty – Syn­ga­lez­ki i Ta­mil­ki – wy­róż­nia­ły się bły­szczą­cy­mi kol­czy­ka­mi i bran­so­le­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamilski mrz.

:: fm. Tamil mos.

 przym. tamilski

Wiktionary


tamilnad

stan w In­diach; Ta­mil­na­du


SJP.pl


tamilnadu

stan w In­diach; Ta­mil­nad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w In­diach;

Wiktionary

Ta­mil­na­du ( தமிழ்நாடு; ang. "Tamil Nadu"; hindi तमिल नाडु, trb.: "Ta­mil­nad", trl.: "Tamiḻ Nāṭu") – jeden ze sta­nów Indii, po­ło­żo­ny w ich po­łud­nio­wej czę­ści, za­miesz­ka­ny głów­nie przez Ta­mi­lów, lud po­cho­dze­nia dra­wi­dyj­skie­go.

Sto­li­cą stanu, a za­ra­zem naj­więk­szym mia­stem jest Ćen­naj.

Wikipedia


tamilnadzki

→ Ta­mil­na­du


SJP.pl

Patrz:

Tamilnadu

tamilowie

naród za­miesz­ku­ją­cy głów­nie po­łud­nio­we Indie i Sri Lankę


SJP.pl

Ta­mi­lo­wie ( தமிழர்கள், "Tamiḻarkaḷ") – naród z grupy ludów dra­wi­dyj­skich, po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem ta­mil­skim, 74 mi­lio­ny osób we­dług sza­cun­ków z 1997 roku. Za­miesz­ku­je in­dyj­ski stan Tamil Nadu i pół­noc­no-wschod­nią część Sri Lanki, poza tym sku­pi­ska w In­do­nez­ji, Ma­lez­ji, Sin­ga­pu­rze i Mjan­mie, a poza Azją w Po­łud­nio­wej Afry­ce i Ma­u­ri­tiu­sie, emi­gra­cja do Eu­ro­py, Sta­nach Zjed­no­czo­nych, Ka­na­dy i Au­stra­lii.

Wikipedia


tamilski

do­ty­czą­cy Ta­mi­lów, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ta­mi­lów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język z ro­dzi­ny dra­wi­dyj­skiej, któ­rym po­słu­gu­ją się Ta­mi­lo­wie za­miesz­ku­ją­cy po­łud­nio­wo­in­dyj­ski stan Ta­mil­na­du (60 mln) oraz wyspę Cej­lon (4 mln);

przy­miot­nik

 (2.1) do­ty­czą­cy Ta­mi­lów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tamil mos., Tamilka ż.

Wiktionary


tamilskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ta­mil­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ta­mil­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ta­mil­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈmʲilskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tãmʹilskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tamiza

rzeka w Wiel­kiej Bry­ta­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej An­glii;

Wiktionary

Ta­mi­za ( Tha­mes, wym. ; w gór­nym biegu także Isis; Ta­me­sis, Ta­me­sa) – rzeka w po­łud­nio­wej An­glii, nad którą po­ło­żo­ny jest Lon­dyn, druga pod wzglę­dem dłu­go­ści rzeka Wiel­kiej Bry­ta­nii (po Se­vern), liczy 346 km. Do­rze­cze ma po­wierzch­nię około 13 000 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mosty lon­dyń­skie po­ło­żo­ne są nad Ta­mi­zą.

 (1.1) Ob­szar Es­sek­su jest ni­zin­ny i roz­cią­ga się po­mię­dzy estu­a­rium Ta­mi­zy na po­łud­niu a uj­ściem rzeki Stour na pół­no­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈmʲiza, AS: tãmʹiza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tamizański, nadtamizański

Wiktionary


tamizański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z Ta­mi­zą (rzeką w An­glii)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wo­li mi­ja­ją nas stat­ki, prze­cią­gnę­ły po­pie­la­tym dymem le­ni­we, ta­mi­zań­skie po­po­łud­nie. Brzeg od­da­la się w nie­o­kre­ślo­nej mgle (…)

 (1.1) Bru­tal­ski to był czło­wiek, tak jak wszy­scy ry­ba­cy ta­mi­zań­scy, a zwła­szcza ci, co w kró­le­stwie Kent miesz­ka­ją (…)

 (1.1) Na­to­miast Viola wy­cho­dząc od Oli­vii, czyli kie­ru­jąc się w głąb sceny a nie ku wi­dow­ni, cy­tu­je okrzyk prze­woź­ni­ków ta­mi­zań­skich: „Then we­stward — ho!".

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tamiza ż.

 przym. nadtamizański

Wiktionary


tamo

daw­niej: tam


SJP.pl


tamoksifen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek blo­ku­ją­cy estro­gen, sto­so­wa­ny głów­nie w te­ra­pii raka sutka; ta­mok­sy­fen


SJP.pl


tamoksyfen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek blo­ku­ją­cy estro­gen, sto­so­wa­ny głów­nie w te­ra­pii raka sutka; ta­mok­si­fen


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek sto­so­wa­ny głów­nie w le­cze­niu i za­po­bie­ga­niu ra­ko­wi pier­si; se­lek­tyw­ny mo­du­la­tor re­cep­to­rów estro­ge­no­wych

Wiktionary

Ta­mok­sy­fen (ta­mo­xi­fen) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, na­le­żą­cy do se­lek­tyw­nych mo­du­la­to­rów re­cep­to­ra estro­ge­no­we­go (SERM), syn­te­tycz­ny lek o dzia­ła­niu an­ty­e­stro­ge­no­wym, sto­so­wa­ny głów­nie w te­ra­pii raka sutka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzia­ła­nia nie­po­żą­da­ne ta­mok­sy­fe­nu mogą obej­mo­wać m.in. ude­rze­nia go­rą­ca, zmia­ny na­stro­ju, bóle sta­wów, a także ry­zy­ko za­krze­pów.

Wiktionary


tamować

ha­mo­wać, wstrzy­my­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ta­mo­wać)

 (1.1) utrud­niać swo­bod­ny ruch (zwy­kle prze­mie­szcza­nie) lub dzia­ła­nie

 (1.2) pow­strzy­my­wać upływ krwi

 (1.3) pow­strzy­my­wać oka­zy­wa­nie uczuć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spo­so­bem zaś ode mnie po­da­nym in­tra­ta dzi­siej­sza bę­dzie wie­ka­mi nie­od­mien­ną i za­wsze rów­nie dla Rze­czy­po­spo­li­tej uży­tecz­ną, a prze­cież prze­my­słu dzie­dzi­ca nie ta­mu­ją­cą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamowanie n., tama ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blokować, hamować, wstrzymywać, zatrzymywać

 (1.2) hamować, wstrzymywać, zatrzymywać

 (1.3) tłumić

Wiktionary


tamowy

przy­miot­nik od: tama


SJP.pl


tampa

mia­sto w USA


SJP.pl

Tampa – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Flo­ry­da, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Hills­bo­ro­ugh, po­ło­żo­ne na za­chod­nim wy­brze­żu pół­wy­spu Flo­ry­da, nad za­to­ką Tampa, nad uj­ściem rzeki Hills­bo­ro­ugh. Jest to trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto na Flo­ry­dzie, w 2020 roku li­czy­ło 384 959 miesz­kań­ców. Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Tampa–St. Pe­ters­burg–Cle­ar­wa­ter, za­miesz­ka­ny przez 3 175 275 osób (2020), jest drugą co do wiel­ko­ści aglo­me­ra­cją Flo­ry­dy.

Wikipedia


tampax

marka tam­po­nów hi­gie­nicz­nych


SJP.pl


tamper

urzą­dze­nie do ubi­ja­nia zmie­lo­nej kawy w kol­bie; ubi­jak do kawy


SJP.pl

Tam­per (z ang. "ubi­jak") — urzą­dze­nie słu­żą­ce do ubi­ja­nia mie­szan­ki do espres­so przez ba­ri­stę w por­ta­fil­trze.

Ist­nie­je wiele spo­so­bów uży­wa­nia go — jedni ba­ri­ści na­ci­ska­ją bar­dzo mocno, przy­ci­ska­jąc go cię­ża­rem ciała, inni tylko de­li­kat­nie kładą go na zmie­lo­nej kawie, po­le­ga­jąc na gra­wi­ta­cji, jed­nak nie­za­leż­nie od stylu, każdy obra­ca go wokół włas­nej osi, żeby wy­po­le­ro­wać kawę.

Wikipedia


tampere

mia­sto w Fin­lan­dii


SJP.pl

Tam­pe­re ( Tam­mer­fors) – mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Fin­lan­dii le­żą­ce na przes­my­ku mię­dzy je­zio­ra­mi Näsijärvi i w re­gio­nie Pir­kan­maa.

Jeden z naj­więk­szych oś­rod­ków prze­my­sło­wych w kraju, przez co bywa na­zy­wa­ne „Man­che­ste­rem Fin­lan­dii”, port śród­lą­do­wy i węzeł ko­le­jo­wy.

Wikipedia


tampon

1. zwi­tek ma­te­ria­łu do ta­mo­wa­nia krwa­wień, oczy­szcza­nia ran lub wpro­wa­dza­nia leków;
2. opa­tru­nek hi­gie­nicz­ny uży­wa­ny przez ko­bie­ty w okre­sie men­stru­a­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. med. ro­dzaj opa­trun­ku bę­dą­cy zwit­kiem gazy, waty itp. uży­wa­ny do wpro­wa­dza­nia leków do jam ciała lub ran oraz jako ma­te­riał opa­trun­ko­wy;

 (1.2) hig. spe­cjal­nie uksz­tał­to­wa­ny opa­tru­nek ze sznur­kiem sto­so­wa­ny wew­nętrz­nie pod­czas men­stru­a­cji;

 (1.3) techn. kulka ufor­mo­wa­na np. z waty, owi­nię­ta cien­kim płót­nem, fla­ne­lą itp., uży­wa­na do na­no­sze­nia sub­stan­cji płyn­nych

Wiktionary

Tam­pon – zwi­tek (kłąb) chłon­ne­go ma­te­ria­łu (gąbki, waty), zwy­kle po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go (ba­weł­na, wełna, ce­lu­lo­za), uży­wa­ny jako ma­te­riał opa­trun­ko­wy lub na­rzę­dzie do na­no­sze­nia sub­stan­cji płyn­nych (np. farb) na po­dło­że – tzw. ta­po­wa­nie. Tam­po­ny wy­po­sa­żo­ne w sznu­recz­ki (tam­po­ny hi­gie­nicz­ne) są rów­nież uży­wa­ne jako środ­ki hi­gie­ny oso­bi­stej pod­czas men­stru­a­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtãmpɔ̃n, AS: tãmpõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tamponik

 czas. tamponować

Wiktionary


tamponada

1. wy­peł­nia­nie jam ciała lub ran tam­po­na­mi uci­ska­ją­cy­mi w celu opa­no­wa­nia krwa­wie­nia; seton
2. tam­po­na­da serca - gro­ma­dze­nie się w worku osier­dzio­wym, ota­cza­ją­cym mię­sień serca, krwi lub płynu w ilo­ści po­wo­du­ją­cej po­gor­sze­nie jego funk­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tam­po­na­da tylna nosa, tam­po­na­da przed­nia nosa – za­trzy­ma­nie krwa­wie­nia w wy­ni­ku uci­sku zew­nętrz­nej siły na na­czy­nia krwio­no­śne
  • tam­po­na­da serca – stan prze­do­sta­nia się krwi do jamy osier­dzio­wej

Wikipedia


tampondruk

Tam­pon­druk – tech­ni­ka druku poś­red­nie­go, za­li­cza­na do po­chod­nych druku wklę­słe­go, po­le­ga­ją­ca na na­kła­da­niu farby dru­kar­skiej za po­mo­cą mięk­kie­go gład­kie­go stem­pla zwa­ne­go tam­po­nem. Za po­mo­cą tam­po­nu o od­po­wied­nim kształ­cie wy­ko­ny­wa­ny jest na­druk na nie­rów­nych i nie­re­gu­lar­nych po­wierzch­niach. Przez do­bra­nie od­po­wied­niej farby moż­li­we jest dru­ko­wa­nie na po­dło­żach (zwa­nych kształt­ka­mi) ta­kich jak two­rzy­wa sztucz­ne, guma, szkło, metal itp.

Wikipedia


tamponiarka

ma­szy­na dru­kar­ska wy­ko­rzy­sty­wa­na do tam­po­dru­ku


SJP.pl


tamponik

mały tam­pon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tam­pon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tampon m.

Wiktionary


tamponować

1. oczy­szczać ranę tam­po­nem, ta­mo­wać krew, wpro­wa­dzać leki za po­mo­cą tam­po­nu;
2. uszczel­niać skały przez wy­peł­nia­nie szcze­lin wo­do­szczel­nym rozt­wo­rem ce­men­tu


SJP.pl


tamponowy

→ tam­pon


SJP.pl

Patrz:

tampon

tamta

forma za­im­ka.

 (1.1) ż. lp. od tam­ten

Wiktionary

Tamta Go­du­a­dze ( თამთა გოდუაძე, Τάμτα Γκοντουάτζε; ur. 10 stycz­nia 1981 w Tbi­li­si) – gru­ziń­sko-grec­ka pio­sen­kar­ka, re­pre­zen­tant­ka Cypru w 64. Kon­kur­sie Pio­sen­ki Eu­ro­wiz­ji (2019).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tamta książ­ka jest bar­dzo cie­ka­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. tamten

Wiktionary


tamtamowy

→ tam-tam; tam-ta­mo­wy


SJP.pl


tamte

forma za­im­ka.

 (1.1) nmos. lm. od tam­ten

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tamte ko­bie­ty są bar­dzo ele­ganc­kie.

Wiktionary


tamteczny

przy­miot­nik

 (1.1) śrpol., także. daw. tam­tej­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W jed­ney [z cha­łup] miesz­ka le­śnik, co boru y lasu tam­tecz­ne­go pil­nu­je.

 (1.1) Czas ten nie upły­nął mi darmo, bo krom ję­zy­ka fran­cu­skie­go mia­łem pro­fe­so­ra ma­te­ma­ty­ka, więc i w akademiéj tamtecznéj pu­blicz­nych lek­cyj i dy­spu­ta­cyj nie opu­szcza­łem, ale nade wszyst­ko »sti­lum pri­va­to stu­dio« po­le­ro­wa­łem, bio­rąc pomoc z usta­wicz­ne­go czy­ta­nia ora­to­rów i hi­sto­ry­ków przed­niej­szych.

 (1.1) Posz­ło za nimi ochot­ni­ka i cho­rąg­wi lek­kich or­dy­no­wa­nych nie­ma­ło i ucho­dzą­cych na prze­pra­wie rzeki Ikwy za­sko­czy­wszy, a kilka ty­się­cy oby­wa­te­lów tam­tecz­nych [uwol­ni­wszy, wielu] tru­pem po­ło­ży­li, star­szyz­na i z dru­gie­mi uciecz­ką w Ukra­i­nę ustą­pi­ła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tamtejszy; śrpol., daw., dziś gwara. tameczny

Wiktionary


tamtejszy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się we wcze­śniej wspom­nia­nym miej­scu (w któ­rym roz­mów­cy się nie znaj­du­ją)

 (1.2) do­ty­czą­cy wcze­śniej wspom­nia­ne­go miej­sca (w któ­rym roz­mów­cy się nie znaj­du­ją)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy je­steś w Wied­niu, mu­sisz od­wie­dzić tam­tej­sze mu­ze­um sztu­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãmˈtɛjʃɨ, AS: tãmtei ̯šy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śrpol., daw. tamteczny

Wiktionary


tamten

znaj­du­ją­cy się tam, a nie tu; bar­dziej od­le­gły w prze­strze­ni lub cza­sie niż ten, który jest bli­żej (tu)


SJP.pl

za­i­mek przy­miot­ny wska­zu­ją­cy

 (1.1) obiekt bar­dziej od­le­gły w prze­strze­ni lub cza­sie niż ten, który jest bli­żej (tu)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Podaj mi tam­ten wi­de­lec.

 (1.1) Tam­ten eg­za­min był łat­wiej­szy od dzi­siej­sze­go.

 (1.1) Tam­te­go pa­mięt­ne­go dnia Krzysz­tof był bar­dzo przy­gnę­bio­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãmtɛ̃n, AS: tãmtẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tamta ż., tamto n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inny, ten tam, nie ten, poprzedni

Wiktionary


tamto

za­i­mek przy­miot­ny wska­zu­ją­cy, forma po­chod­na

 (1.1) od­no­si się do obiek­tów lub oko­licz­no­ści po­strze­ga­nych jako dal­sze w sen­sie umiej­sco­wie­nia lub wy­stą­pie­nia w cza­sie; n. lp. od tam­ten

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ża­ło­by przy­wo­łać tamto sko­ja­rze­nie pani Ma­rio­li o go­nie­niu kró­licz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. tamten

Wiktionary


tamtoczasowy

daw­niej: ów­czes­ny; tam­to­czes­ny


SJP.pl


tamtoczesny

daw­niej: ów­czes­ny; tam­to­cza­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. do­ty­czą­cy cza­sów, o któ­rych była mowa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. ówczesny; daw. tegoczesny

Wiktionary


tamtoroczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który odbył się/zda­rzył się w tam­tym (wska­za­nym wcze­śniej) roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­na­li­śmy się w tam­to­rocz­ne wa­ka­cje, jeź­dzi­my do sie­bie co mie­siąc na zmia­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtãmtɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: tãmtoročny

Wiktionary


tamtędy

tamtą drogą, w tam­tym kie­run­ku


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) tamtą drogą (da­le­ką od osoby wska­zu­ją­cej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak pój­dziesz tam­tę­dy, za­o­szczę­dzisz pięć minut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãmˈtɛ̃ndɨ, AS: tãmtẽndy

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. tam

 partyk. tam

Wiktionary


tamure

ta­niec po­li­ne­zyj­ski


SJP.pl


tamwors

bry­tyj­ska rasa świń; tam­worth


SJP.pl


tamworth

[czy­taj: ta­młorf albo ta­młors] bry­tyj­ska rasa świń; tam­wors


SJP.pl

Tam­worth – mia­sto w środ­ko­wej An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), w hrab­stwie Staf­fords­hi­re, w dy­stryk­cie Tam­worth, po­ło­żo­ne nad rzeką Tame, na pół­noc­ny wschód od Bir­ming­ham. W 2001 roku li­czy­ło 71 650 miesz­kań­ców. Roz­wi­nię­ty prze­mysł ma­szy­no­wy, włó­kien­ni­czy, me­ta­lo­wy oraz spo­żyw­czy.

Wikipedia


tamój

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) gwara. tam

Wiktionary


tamże

1. za­i­mek od­no­szą­cy się do miej­sca, o któ­rym była już mowa wcze­śniej;
2. w przy­pi­sach do tek­stów na­u­ko­wych: we wska­za­nym bez­poś­red­nio wcze­śniej źród­le; ibi­dem


SJP.pl

za­i­mek

 (1.1) … od­no­szą­cy się do miej­sca, o któ­rym była mowa, zob. tam.

Wiktionary


tan

prze­sta­rza­łe: ta­niec; tany


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. ta­niec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. tytuł ary­sto­kra­tycz­ny w śred­nio­wiecz­nej An­glii, od­po­wied­nik ba­ro­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­gens - jedna z funk­cji try­go­no­me­trycz­nych
  • Tan – album ze­spo­łu Kult
  • Tan (ang. thegn, thane) - tytuł ary­sto­kra­tycz­ny w śred­nio­wiecz­nej An­glii, od­po­wied­nik ba­ro­na
  • tan - li­te­ra al­fa­be­tu gru­ziń­skie­go

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

 (1.1) rzecz. ta­niec mrz.

fra­ze­o­lo­gia. iść w tany • pójść w tany

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

 (1.1) zob­tłum|ta­niec.

* an­giel­ski: (2.1) thegn, thane

* ła­ciń­ski: (2.1) tha­i­nus m., tha­nus m.

źró­dła.

== tan (język an­giel­ski.) ==

kolor|#D2B48C|tan (2.1)|czcion­ka=black.

wy­mo­wa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-tan.wav.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik po­li­czal­ny

 (1.1) opa­le­niz­na

rze­czow­nik nie­po­li­czal­ny

 (2.1) kolor jas­no­brą­zo­wy

cza­sow­nik

 (3.1) opa­lać się

 (3.2) gar­bo­wać (su­ro­wą skórę)

przy­miot­nik

 (4.1) jas­no­brą­zo­wy

od­mia­na.

 (1) lp. tsn; lm. tans

 (2) lp. tan; blm.

 (3) tan, tan­ned, tan­ned, tans, tan­ning

 (4) stopn|tan­ner|tan­nest.

przy­kła­dy.

 (1.1) This girl could use some tan, she's so pale. → Ta dziew­czy­na mo­gła­by się tro­chę opa­lić, jest taka blada.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãn, AS: tãn

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. taniec mrz.

Wiktionary


tana

dawny tytuł szla­chec­ki na­da­wa­ny wła­ści­cie­lom ziem­skim; osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tana – rzeka w Fin­lan­dii i w Nor­we­gii
  • Tana – rzeka w Kenii
  • Tana – je­zio­ro w Etio­pii
  • Tana lub Ta­na­is – sta­ro­żyt­ne mia­sto bo­spo­rań­skie w del­cie Donu
  • De­at­nu Tana – gmina w Nor­we­gii
  • Tana bru – głów­na miej­sco­wość gminy De­at­nu Tana w Nor­we­gii
  • (1641) Tana – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Eli­jah Tana – zam­bij­ski pił­karz gra­ją­cy na po­zy­cji obroń­cy
  • Tana French – ir­landz­ka pi­sar­ka po­wie­ści sen­sa­cyj­nych i ak­tor­ka
  • Tana Umaga – no­wo­ze­landz­ki za­wod­nik rugby
  • Tana (Pha­ner fur­ci­fer) – mał­piat­ka z ro­dzi­ny le­mur­ko­wa­tych
  • Tana – al­bań­ski film z 1958 roku, w re­ży­se­rii Kri­sta­qa Dhamo

Wikipedia


tanach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. żyd. bi­blia he­braj­ska skła­da­ją­ca się z 24 ksiąg, świę­ta księ­ga ju­da­iz­mu;

Wiktionary

Ta­nach ( ‏תנ״ך‎) – akro­nim okre­śla­ją­cy Bi­blię he­braj­ską, ut­wo­rzo­ny od po­cząt­ko­wych liter trzech czę­ści Pisma: Tora („Prawo”), Ne­wiim („Pro­ro­cy”), Ke­tu­wim („Pisma”). Ta­nach jest świę­tą księ­gą ju­da­iz­mu, która pow­sta­ła z tek­stów he­braj­skich oraz – w nie­wiel­kiej czę­ści – ara­mej­skich, po­cho­dzą­cych we­dług róż­nych ocen z okre­su od 1400 [1200] do 400 roku p.n.e. lub we­dług innej kon­cep­cji da­ta­cji z okre­su od 900/800 do 165 roku p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to bar­dzo war­to­ścio­wy mło­dzie­niec. Istne cacko. Bie­gły w nauce, do­sko­na­ły znaw­ca Ta­na­chu. Praw­dzi­wy bry­lant.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Stary Testament

Wiktionary


tanager

ptak z rzędu wró­blo­wa­tych; ta­na­gra, sier­po­tek


SJP.pl


tanagra

1. po­li­chro­mo­wa­na fi­gur­ka te­ra­ko­to­wa przed­sta­wia­ją­ca zwy­kle młodą ko­bie­tę, wy­ra­bia­na nieg­dyś w Be­o­cji; fi­gur­ka ta­na­gryj­ska, ta­na­gryj­ka, my­ri­na;
2. ptak z rzędu wró­blo­wa­tych; ta­na­ger, sier­po­tek


SJP.pl

Ta­na­gra (stgr. Τάναγρα, Τανάγρη; ngr. Τανάγρα) – sta­ro­żyt­ne mia­sto grec­kie w Be­o­cji po­ło­żo­ne nad rzeką Aso­pos, nie­da­le­ko Pla­te­jów i Teb, w po­bli­żu gra­ni­cy z At­ty­ką.

W sta­ro­żyt­no­ści silne polis ry­wa­li­zu­ją­ce z są­sied­ni­mi Te­ba­mi, le­żą­ce na żyz­nej rów­ni­nie sprzy­ja­ją­cej upra­wom rol­ni­czym.

Wikipedia


tanagrowate

1. sta­rzy­ko­wiec ta­na­gro­wa­ty - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ka­cy­ko­wa­tych;
2. o ce­chach ta­na­gro­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

Ta­na­gro­wa­te (Thra­u­pi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), wcze­śniej kla­sy­fi­ko­wa­na jako po­dro­dzi­na trznad­lo­wa­tych (Em­be­ri­zi­dae). Do ta­na­gro­wa­tych za­li­cza­nych jest obec­nie około 390 ga­tun­ków pta­ków wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej obu Ame­ryk – od Mek­sy­ku i skraj­ne­go po­łud­nia USA do Chile i Ar­gen­ty­ny.

Wikipedia


tanagrowaty

1. sta­rzy­ko­wiec ta­na­gro­wa­ty - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ka­cy­ko­wa­tych;
2. o ce­chach ta­na­gro­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


tanagry

ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wa­tych


SJP.pl

Ta­na­gry (Thra­u­pi­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych (Thra­u­pi­dae).

Wikipedia


tanagryjski

przy­miot­nik od: Ta­na­gra (mia­sto w Gre­cji)


SJP.pl


tanalbina

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bie­gun­ko­we­go, za­wie­ra­ją­ce­go ta­ni­nę z biał­kiem al­bu­mi­ną


SJP.pl


tanana

1. mia­sto w USA, na Ala­sce;
2. rzeka w USA, lewy do­pływ Ju­ko­nu


SJP.pl

Ta­na­na ( Ta­na­na River) – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści stanu Ala­ska, jeden z głów­nych do­pły­wów Ju­ko­nu. Prze­pły­wa przez te­ry­to­rium okrę­gów Yukon–Ko­y­u­kuk, Fa­ir­banks North Star oraz So­ut­he­ast Fa­ir­banks.

Ta­na­na pow­sta­je w oko­li­cach z po­łą­cze­nia dwóch rzek źró­dło­wych – i, któ­rych źró­dła znaj­du­ją się w pa­śmie gór­skim Ala­ska.

Wikipedia


tanatocenoza

na­gro­ma­dze­nie róż­nych ga­tun­ków ko­pal­nych i ich szcząt­ków, bez żad­ne­go po­rząd­ku i związ­ku, zwy­kle na­nie­sio­ne w jedno miej­sce; ne­kro­ce­no­za, cmen­ta­rzy­sko


SJP.pl

Ta­na­to­ce­no­za – ko­pal­ny ze­spół or­ga­niz­mów obu­mar­łych w jed­nym miej­scu i cza­sie. Aby pow­sta­ła ta­na­to­ce­no­za, or­ga­niz­my ją bu­du­ją­ce muszą zgi­nąć gwał­tow­nie, na sku­tek ka­ta­stro­fy (ta­kiej jak klę­ska ży­wio­ło­wa, epi­de­mia). Z tego po­wo­du jej skład przy­po­mi­na skład bio­ce­no­zy or­ga­niz­mów ży­wych, gdyż śmier­ci ule­gły wszyst­kie osob­ni­ki lub ich lo­so­wa re­pre­zen­ta­cja (a nie tylko osob­ni­ki stare lub słabe).

Wikipedia


tanatofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed śmier­cią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed śmier­cią

Wiktionary


tanatokosmetolog

osoba wy­ko­nu­ją­ca za­wo­do­wo za­bie­gi kos­me­tycz­ne po­pra­wia­ją­ce wy­gląd zmar­łe­go przed po­grze­bem


SJP.pl


tanatokosmetyka

za­bie­gi kos­me­tycz­ne po­pra­wia­ją­ce wy­gląd zmar­łe­go przed po­grze­bem


SJP.pl


tanatolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ta­na­to­lo­gii


SJP.pl


tanatologia

nauka ba­da­ją­ca przy­czy­ny śmier­ci, zmia­ny za­cho­dzą­ce w or­ga­niz­mie w pro­ce­sie umie­ra­nia i po śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. in­ter­dy­scy­pli­nar­na nauka o śmier­ci i umie­ra­niu

Wiktionary

Ta­na­to­lo­gia (gr. "thánatos", "Ta­na­tos" – śmierć oraz "lógos" – nauka) – dział me­dy­cy­ny są­do­wej, który zaj­mu­je się te­ma­ty­ką umie­ra­nia i śmier­ci, a także za­cho­dzą­cy­mi w ich wy­ni­ku zja­wi­ska­mi w or­ga­niz­mie.

Wie­dza z za­kre­su ta­na­to­lo­gii jest po­wszech­nie wy­ko­rzy­sty­wa­na przez le­ka­rzy z dzie­dzi­ny me­dy­cy­ny są­do­wej, mię­dzy in­ny­mi pod­czas wy­ko­ny­wa­nia sek­cji zwłok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­na­to­lo­gia zaj­mu­je się nie tylko bio­lo­gicz­nym aspek­tem śmier­ci, ale także emo­cja­mi to­wa­rzy­szą­cy­mi ża­ło­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tanatologiczny

Wiktionary


tanatologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ta­na­to­lo­gią, do­ty­czą­cy ta­na­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanatos mos., tanatologia ż.

Wiktionary


tanatolożka

→ ta­na­to­log


SJP.pl

Patrz:

tanatolog

tanatoplastyk

osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo odt­wa­rza­niem znieksz­tał­co­ne­go ciała zmar­łe­go przed po­grze­bem


SJP.pl


tanatoplastyka

odt­wo­rze­nie znieksz­tał­co­ne­go ciała zmar­łe­go przed po­grze­bem


SJP.pl


tanatoprakser

osoba do­ko­nu­ją­ca ta­na­to­prak­sji


SJP.pl


tanatopraksja

za­bez­pie­cza­nie ciała zmar­łe­go przed roz­kła­dem i przy­go­to­wa­nie go do po­chów­ku; ta­na­to­prak­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­bieg przy­go­to­wu­ją­cy ciało do po­chów­ku po­le­ga­ją­cy na za­bez­pie­cze­niu go przed roz­kła­dem lub na usu­nię­ciu zmian po­śmiert­nych;

Wiktionary

Ta­na­to­prak­sja (bal­sa­mo­wa­nie) – za­bieg po­le­ga­ją­cy na za­bez­pie­cze­niu ciała zmar­łe­go przed roz­kła­dem lub na usu­nię­ciu zmian po­śmiert­nych. Ope­ra­cja po­le­ga na wstrzy­ki­wa­niu do tęt­nic soli eli­mi­nu­ją­cych bak­te­rie od­po­wie­dzial­ne za pro­ce­sy gnil­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) No­wo­czes­ne bal­sa­mo­wa­nie, zwane przez spe­cja­li­stów ta­na­to­prak­sją, po­le­ga na wpom­po­wa­niu w żyły zmar­łe­go che­micz­nych pły­nów in­fu­zyj­nych i na­sy­ce­nia ciała środ­ka­mi che­micz­ny­mi. Cały za­bieg ta­na­to­prak­sji trwa 4–5 go­dzin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tanatopraktor m., tanatopraktorka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) balsamowanie n., balsamacja ż.

Wiktionary


tanatopraktor

osoba za­bez­pie­cza­ją­ca ciało zmar­łe­go przed roz­kła­dem i przy­go­to­wu­ją­ca go do po­chów­ku; ta­na­to­prak­tyk


SJP.pl


tanatopraktyk

osoba za­bez­pie­cza­ją­ca ciało zmar­łe­go przed roz­kła­dem i przy­go­to­wu­ją­ca go do po­chów­ku; ta­na­to­prak­tor


SJP.pl


tanatopraktyka

osoba za­bez­pie­cza­ją­ca ciało zmar­łe­go przed roz­kła­dem i przy­go­to­wu­ją­ca go do po­chów­ku; ta­na­to­prak­tor


SJP.pl


tanatos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bóg i uo­so­bie­nie śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie śmier­ci utoż­sa­mia­ny z rzym­ską Mors;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­na­tos (gr. Tha­na­tos) – w mi­to­lo­gii grec­kiej bóg i uo­so­bie­nie śmier­ci
  • Ta­na­tos – popęd śmier­ci
  • Tha­na­tos – cykl obra­zów Jacka Mal­czew­skie­go
  • ta­na­to­za – odruch za­mie­ra­nia, cał­ko­wi­te znie­ru­cho­mie­nie zwie­rzę­cia
  • Tha­na­te­ros – nie­miec­ka grupa mu­zycz­na
  • Ilu­mi­na­ci Tha­na­te­ro­sa – okul­ty­stycz­ne sto­wa­rzy­sze­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­na­tos ucho­dził za syna Nyks i bliź­nia­cze­go brata Hyp­no­sa.

 (1.1) W sztu­kach pla­stycz­nych Ta­na­tos bywa przed­sta­wia­ny jako us­krzyd­lo­ny mło­dzie­niec ze zga­szo­ną i w dół skie­ro­wa­ną po­chod­nią w ręce.

 (1.1) Atry­bu­tem czar­nos­krzy­dłe­go Ta­na­to­sa była zga­szo­na po­chod­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈnatɔs, AS: tãnatos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tanatoza ż., tanatologia ż., tanatolog m., tanatolożka ż.

 przym. Tanatosowy, tanatologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Mors; rzad. Śmierć

Wiktionary


tanatoturysta

osoba zwie­dza­ją­ca miej­sca po­wią­za­ne ze śmier­cią, np. cmen­ta­rze, ka­ta­stro­fy itp.


SJP.pl


tanatoturystyka

zwie­dza­nie miejsc po­wią­za­nych ze śmier­cią, np. cmen­ta­rzy, ka­ta­strof itp.; dark to­u­rism


SJP.pl


tanatoza

re­ak­cja obron­na niek­tó­rych zwie­rząt, po­le­ga­ją­ca na przyj­mo­wa­niu w obli­czu za­gro­że­nia pozy cha­rak­te­ry­stycz­nej dla osob­ni­ka mart­we­go, wy­stę­pu­ją­ca głów­nie u owa­dów, np. pa­ją­ków i niek­tó­rych chrzą­szczy; odruch za­mie­ra­nia


SJP.pl

Ta­na­to­za (gr. "thánatos" = śmierć) – re­ak­cja obron­na or­ga­niz­mu prze­ciw dra­pież­ni­kom, w któ­rej po­ten­cjal­na ofia­ra za­sty­ga w bez­ru­chu lub udaje śmierć. Dra­pież­nik, wi­dząc „śmierć” ofia­ry, prze­waż­nie za­prze­sta­je ataku. Przy­czy­na ta­kie­go za­cho­wa­nia nie jest pewna – praw­do­po­dob­nie wy­stę­pu­je ono głów­nie u dra­pież­ni­ków po­lu­ją­cych na żywą zdo­bycz.

Wikipedia


tanatyczny

zwią­za­ny ze śmier­cią


SJP.pl


tanaś

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­ciej Tanaś – pol­ski pe­da­gog
  • Ry­szard Tanaś – pol­ski fizyk

Wikipedia


tanbur

wschod­ni in­stru­ment mu­zycz­ny; tam­bur


SJP.pl

Tan­bur – arab­ska nazwa bli­skows­chod­nich in­stru­men­tów mu­zycz­nych z grupy lutni dłu­go­szyj­ko­wych. Tan­bu­ry wy­ko­rzy­sty­wa­ne są współ­cze­śnie w mu­zy­ce ar­ty­stycz­nej i mu­zy­ce lu­do­wej, a ich ge­ne­za sięga sta­ro­żyt­no­ści – na po­dob­nych in­stru­men­tach grano w Ba­bi­lo­nii i w Egip­cie (patrz pan­do­ra).

Wikipedia


tancbuda

po­drzęd­ny lokal roz­ryw­ko­wy z miej­scem do tań­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­śled­ni, ni­skiej ka­te­go­rii lokal, w któ­rym tań­czy się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­na­ła go na za­ba­wie w tanc­bu­dzie w Pod­gó­rzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãnd͡zˈbuda, AS: tãnʒbuda

Wiktionary


tancereczka

zdrob­nie­nie od: tan­cer­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: tan­cer­ka

 (1.2) tan­cer­ka-dziec­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tancerka ż.

Wiktionary


tancerka

→ tan­cerz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. ko­bie­ta, któ­rej pro­fe­sją jest ta­niec

 (1.2) ko­bie­ta, która po­tra­fi tań­czyć

 (1.3) sport. łyż­wiar­ka, która upra­wia jazdę fi­gu­ro­wą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­cer­ka – ko­bie­ta upra­wia­ją­ca ta­niec
  • Tan­cer­ka – rzeź­ba w Poz­na­niu
  • Tan­cer­ka – rzeź­ba w War­sza­wie

Wikipedia

Patrz:

tancerz

Wymowa:

IPA: tãnˈt͡sɛrka, AS: tãncerka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec m., tańczenie n., tańcowanie n.

:: zdrobn. tancereczka ż.

:: fm. tancerz m.

 czas. tańczyć, zatańczyć, tańcować, odtańczyć

 przym. taneczny

 przysł. tanecznie

Wiktionary


tancerski

→ tan­cerz


SJP.pl

Patrz:

tancerz

tancerz

1. męż­czyz­na tań­czą­cy za­wo­do­wo;
2. part­ner w tańcu; dan­ser;
3. pier­wszy tan­cerz - naj­lep­szy tan­cerz w ze­spo­le ba­le­to­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. osoba, któ­rej zawód po­le­ga na tań­cze­niu

 (1.2) czło­wiek, który tań­czy

 (1.3) sport. za­wod­nik jazdy fi­gu­ro­wej na lo­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­trud­nio­no go jako tan­ce­rza w te­a­trze mu­zycz­nym.

 (1.2) Na par­kie­cie roiło się od tan­ce­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãnt͡sɛʃ, AS: tãnceš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec

:: fż. tancerka

 czas. tańczyć ndk., tańcować ndk., przetańczyć dk., zatańczyć dk., wytańczyć dk.

 przym. taneczny

 przysł. tanecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) danser

Wiktionary


tancmistrz

prze­sta­rza­le:
1. na­u­czy­ciel tańca;
2. osoba kie­ru­ją­ca ze­spo­łem ta­necz­nym


SJP.pl


tancmistrzyni

prze­sta­rza­le:
1. na­u­czy­ciel­ka tańca;
2. ko­bie­ta kie­ru­ją­ca ze­spo­łem ta­necz­nym


SJP.pl


tandeciara

→ tan­de­ciarz; tan­de­ciar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na uwa­ża­na za tan­det­ną, m.in. z po­wo­du ki­czo­wa­te­go ubio­ru, no­sze­nia prze­sad­ne­go ma­ki­ja­żu, źle do­bra­ne­go ko­lo­ru wło­sów itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie nie spoj­rzeć, do­o­ko­ła same tan­de­cia­ry spa­lo­ne na so­la­rium i w ja­kichś ko­lo­ro­wych szma­tach z rynku. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtãndɛˈt͡ɕara, AS: tãndećara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tandeta ż., tandeciarz m., tandetność ż.

 przym. tandetny

 przysł. tandetnie

Wiktionary


tandeciarka

→ tan­de­ciarz; tan­de­cia­ra


SJP.pl


tandeciarnia

prze­sta­rza­łe: sklep z tan­de­tą


SJP.pl


tandeciarski

1. prze­sta­rza­łe: do­ty­czą­cy tan­de­ty, tan­de­cia­rza;
2. wy­ko­na­ny tan­det­nie


SJP.pl


tandeciarstwo

1. daw­niej: han­del tan­de­tą;
2. tan­det­ne wy­ko­na­nie


SJP.pl


tandeciarz

1. po­gard­li­wie: hand­larz prze­mio­ta­mi złej ja­ko­ści;
2. po­tocz­nie: osoba lu­bią­ca tan­de­tę;
3. daw­niej: hand­larz sta­rzyz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. ten, kto pro­du­ku­je lub sprze­da­je rze­czy złej ja­ko­ści

 (1.2) daw. hand­larz sta­rzyz­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãnˈdɛt͡ɕaʃ, AS: tãndećaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tandeta ż., tandeciara ż., tandetność ż.

 przym. tandetny

 przysł. tandetnie

Wiktionary


tandecki

naz­wi­sko


SJP.pl


tandem

1. układ kilku współ­pra­cu­ją­cych ze sobą ele­men­tów;
2. rower dwu­o­so­bo­wy;
3. za­przęg koni lub psów;
4. para za­wod­ni­ków wy­stę­pu­ją­cych w tych sa­mych bar­wach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. rower dla dwóch osób

 (1.2) dwu­o­so­bo­wy ze­spół za­wod­ni­ków, pra­cow­ni­ków, ar­ty­stów itp.

 (1.3) układ w ma­szy­nach, po­ja­zdach itp. zło­żo­ny z dwóch pra­cu­ją­cych jed­no­cze­śnie ele­men­tów

Wiktionary

Tan­dem – rower przez­na­czo­ny dla dwóch lub wię­cej osób sie­dzą­cych w ukła­dzie jedna za drugą. Ty­po­wy tan­dem ma, tak samo jak rower jed­no­o­so­bo­wy, jedną ramę i dwa koła, za to każda z osób ma włas­ne: kie­row­ni­cę, sio­deł­ko i pe­da­ły.

Udział w na­pę­dza­niu ro­we­ru mają obie osoby, na­to­miast kie­ru­je ro­we­rem zaz­wy­czaj osoba z przo­du, acz­kol­wiek spo­ty­ka­ne są ro­we­ry spe­cja­li­stycz­ne, np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtãndɛ̃m, AS: tãndẽm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tandemowy

 przysł. tandemowo

Wiktionary


tandemowy

→ tan­dem


SJP.pl

Patrz:

tandem

tandeta

1. po­tocz­nie: coś li­che­go, nietr­wa­łe­go, nied­ba­le wy­ko­na­ne­go
2. daw­niej: miej­sce hand­lu rze­cza­mi uży­wa­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzecz źle wy­ko­na­na, sła­bej ja­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­ste­śmy za­le­wa­ni bu­bla­mi i tan­de­tą, bę­dzie je­szcze go­rzej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãnˈdɛta, AS: tãndeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tandeciara ż., tandeciarz m., tandetność ż.

 przym. tandetny

 przysł. tandetnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badziew, barachło, szmelc, szajs, chłam, dziadostwo, bubel

Wiktionary


tandetnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tan­det­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tandeta ż., tandetnik m., tandetność ż., tandeciara ż., tandeciarz mos.

 przym. tandetny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) byle jak, niechlujnie, niedbale, podle

Wiktionary


tandetniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tan­det­nie


SJP.pl


tandetniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tan­det­ny


SJP.pl


tandetnik

prze­sta­rza­łe: hand­larz sta­rzyz­ną; tan­de­ciarz


SJP.pl


tandetny

ki­czo­wa­ty, ni­skiej ja­ko­ści lub wy­ko­na­ny z ni­skiej ja­ko­ści ma­te­ria­łów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o przed­mio­cie: kiep­ski, o ni­skiej war­to­ści, wy­ko­na­ny z ma­te­ria­łów o ni­skiej ja­ko­ści

 (1.2) po­zba­wio­ny wyż­szych war­to­ści i do­bre­go smaku; ki­czo­wa­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam dosyć do­mo­krąż­ców za­chwa­la­ją­cych tan­det­ne dy­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãnˈdɛtnɨ, AS: tãndetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tandeta ż., tandeciarz m., tandeciara ż., tandetność ż.

 przysł. tandetnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) kiczowaty

Wiktionary


tandil

mia­sto w Ar­gen­ty­nie


SJP.pl

Tan­dil – mia­sto w Ar­gen­ty­nie, w pro­win­cji Bu­e­nos Aires.

Licz­ba miesz­kań­ców w 2013 roku wy­no­si­ła ok. 111 tys.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy oraz sa­mo­cho­do­wy. W mie­ście znaj­du­je się port lot­ni­czy Tan­dil.

Wikipedia


tandoor

[czy­taj: tan­dur] gli­nia­ny piec az­ja­tyc­ki w kształ­cie dzba­na, róż­no­rod­ny pod wzglę­dem bu­do­wy i przez­na­cze­nia; tan­dyr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gli­nia­ny piec w kształ­cie becz­ki;

Wiktionary

Tan­do­or lub tan­dyr (hindi "tandūr", "tannūr"; pers. "tanūr"; arab. "tannūr"; tan­dir; тандыр) – gli­nia­ny piec w kształ­cie dzba­na uży­wa­ny w In­diach oraz in­nych re­gio­nach po­łud­nio­wej Azji i Azji Środ­ko­wej, opa­la­ny wę­glem drzew­nym, drew­nem lub na­wo­zem, zaś kon­ser­wo­wa­ny liść­mi szpi­na­ku. Tem­pe­ra­tu­ra pie­cze­nia prze­kra­cza 480°C.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. atanor m.

Wiktionary


tandoori

[czy­taj: tan­du­ri] tra­dy­cyj­na po­tra­wa mięs­na kuch­ni in­dyj­skiej przy­go­to­wy­wa­na w spe­cjal­nym gli­nia­nym piecu po uprzed­nim za­ma­ry­no­wa­niu mięsa w jo­gur­cie i przy­pra­wach, np. kur­czak tan­do­o­ri


SJP.pl

Tan­do­o­ri – ko­lo­ro­we i wonne po­tra­wy kuch­ni in­dyj­skiej przy­go­to­wy­wa­ne w gli­nia­nym piecu typu tan­do­or. Przed wło­że­niem do pieca mięso ma­ry­nu­je się w jo­gur­cie i przy­pra­wach oraz barwi na czer­wo­no kasz­mir­ską chili lub na żółto sza­fra­nem. Po­nie­waż czas pie­cze­nia jest krót­ki, kolor po­tra­wy po­zo­sta­je bar­dzo in­ten­syw­ny, zaś mięso pie­czo­ne bez­poś­red­nio nad go­rą­cym pa­le­ni­skiem nie wy­sy­cha i po­zo­sta­je mięk­kie.

Wikipedia


tandyr

gli­nia­ny piec az­ja­tyc­ki w kształ­cie dzba­na, róż­no­rod­ny pod wzglę­dem bu­do­wy i przez­na­cze­nia; tan­do­or


SJP.pl


tanecznia

w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim i rzym­skim: miej­sce mię­dzy sceną a wi­dow­nią, na któ­rym wy­stę­po­wał chór; or­che­stra


SJP.pl


tanecznica

daw­niej: tan­cer­ka; tań­cow­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cho­re­ogr. ko­bie­ta, któ­rej pro­fe­sją jest ta­niec

 (1.2) przest. ko­bie­ta, która po­tra­fi tań­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Rózia, ich wy­cho­wa­ni­ca, jako naj­lep­sza we wło­ści śpie­wacz­ka i ta­necz­ni­ca, bę­dzie tań­com prze­wo­dzić.

 (1.2) Jak mewy, białe morza ta­necz­ni­ce, / Na masz­cie cza­sem za­wis­ną znu­żo­ne, / Tak okręt w por­cie za­rzu­cił kot­wi­cę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec mrz.

:: fm. tanecznik mos.

 przym. taneczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tancerka, tańcownica

 (1.2) tancerka, tańcownica

Wiktionary


tanecznie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ta­necz­ny, tań­cząc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wory pereł dźwię­czą po bru­kach Bag­da­du, ru­ma­ki ta­necz­nie stą­pa­ją po ró­żach, ba­se­ny zie­lon­ka­we chlu­szczą, dot­knię­te przez stopy sma­głe, zmąca się mło­dość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tańcownica ż., taniec mrz., tancerka ż., tancerz mos., tańczenie n.

 czas. tańcować ndk., tańczyć ndk., obtańcować dk., przetańczyć dk., wytańczyć dk., zatańczyć dk.

 przym. taneczny

Wiktionary


tanecznik

daw­niej: tan­cerz; tań­cow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. cho­re­ogr. męż­czyz­na, któ­re­go pro­fe­sją jest ta­niec

 (1.2) przest. osoba, która po­tra­fi tań­czyć

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­necz­nik – stru­ga
  • Ta­necz­nik – szczyt w Gru­pie Pil­ska w Be­ski­dzie Ży­wiec­ko-Oraw­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na Po­ku­ciu był ta­niec lu­do­wy, zwany arkan. Trzy­ma­ją się w nim za pas jedno za dru­giem, two­rząc długi łań­cuch plą­sa­ćą­sa­ją­cych ta­necz­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec mrz.

:: fż. tanecznica ż.

 przym. taneczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tancerz, tańcownik

 (1.2) tancerz, tańcownik

Wiktionary


taneczny

do­ty­czą­cy tańca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cho­re­ogr. zwią­za­ny z tań­cem, do­ty­czą­cy tańca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­necz­ny beat, pod­la­ny sosem fry­wol­ne­go i skocz­ne­go jazzu po­wo­du­je, iż wy­stu­ki­wa­nie rytmu stopą staje się nie­u­ni­knio­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈnɛt͡ʃnɨ, AS: tãnečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tańcownik mos., tańcownica ż., tanecznik mos., tanecznica ż., tancerka, tancerz, taneczność, taniec

 czas. tańczyć, tańcować, zatańczyć

 przysł. tanecznie

Wiktionary


tanek

forma po­e­tyc­ka w li­te­ra­tu­rze ja­poń­skiej, utwór nie­ry­mo­wa­ny; uta


SJP.pl


tanew

rzeka w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce (o dłu­go­ści 113 km), w do­rze­czu Wisły


SJP.pl

Tanew – rzeka, pra­wo­stron­ny do­pływ Sanu o dłu­go­ści 114,25 km i po­wierzch­ni zlew­ni 2.339 km².

Wikipedia


tanga

na­stro­jo­wy ta­niec to­wa­rzy­ski o wol­nym tem­pie, w tak­cie 2/4 lub 4/4, wy­wo­dzą­cy się z Ar­gen­ty­ny; utwór mu­zycz­ny w takim tak­cie, przez­na­czo­ny do tańca tanga


SJP.pl

Tanga – mia­sto we wschod­niej czę­ści Tan­za­nii, nad Oce­a­nem In­dyj­skim; sto­li­ca re­gio­nu Tanga; 246 tys. miesz­kań­ców (2006); prze­mysł spo­żyw­czy, włó­kien­ni­czy, drzew­ny; port mor­ski ob­słu­gu­ją­cy ok. 30% obro­tów to­wa­ro­wych kraju; wywóz głów­nie pro­duk­tów rol­nych; port lot­ni­czy Tanga; po­łą­cze­nie ko­le­jo­we z Dar es Sa­la­am i Aru­sza.

Wikipedia


tanganicki

przy­miot­nik od: Tan­ga­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do je­zio­ra Tan­ga­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanganijczyk mos., Tanganijka ż., Tanganika ż.

 przym. tanganikański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tanganikański

Wiktionary


tanganijczyk

miesz­ka­niec Tan­ga­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec (hist. oby­wa­tel) Tan­ga­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanganika ż.

:: fż. Tanganijka ż.

 przym. tanganicki, tanganikański, tanganijski

Wiktionary


tanganijka

miesz­kan­ka Tan­ga­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka (hist. oby­wa­tel­ka) Tan­ga­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanganika ż.

:: fm. Tanganijczyk mos.

 przym. tanganicki, tanganikański, tanganijski

Wiktionary


tanganijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tan­ga­ni­ką, do­ty­czą­cy Tan­ga­ni­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanganika ż., Tanganijczyk mos., Tanganijka ż.

Wiktionary


tanganika

1. kon­ty­nen­tal­na część Tan­za­nii;
2. je­zio­ro w Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kon­ty­nen­tal­na część Tan­za­nii, była ko­lo­nia Ce­sar­stwa Nie­miec­kie­go, a mię­dzy 1961 a 1964 nie­pod­le­głe pań­stwo;

 (1.2) geogr. adm. pla­no­wa­ća­no­wa­na pro­win­cja w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga;

 (1.3) geogr. je­zio­ro w Afry­ce Wschod­niej w stre­fie ryftu wschod­nio­a­fry­kań­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­ga­ni­ka – nazwa kon­ty­nen­tal­nej czę­ści Tan­za­nii
  • Tan­ga­ni­ka – je­zio­ro w Afry­ce
  • Tan­ga­ni­ka – pro­win­cja w De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ce Konga

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Listę gu­ber­na­to­rów Tan­ga­ni­ki przy­go­to­wa­łem na pod­sta­wie do­stęp­nych pu­bli­ka­cji.

 (1.3) Je­zio­ro Tan­ga­ni­ka na­le­ży do do­rze­cza Konga.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanganijczyk mos., Tanganijka ż.

 przym. tanganicki, tanganikański, tanganijski

Wiktionary


tanganikański

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do je­zio­ra Tan­ga­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy tan­ga­ni­kań­skie na­brze­że jest ka­mie­ni­ste, czy pia­szczy­ste?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanganijczyk mos., Tanganika ż., Tanganijka ż.

 przym. tanganicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tanganicki

Wiktionary


tangarka

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ta­nagr


SJP.pl


tangbao

chiń­skie pie­roż­ki na parze, zwy­kle z mięs­nym far­szem i bu­lio­nem


SJP.pl


tangela

tan­ge­ryn­ka;
1. zi­mo­zie­lo­ne drze­wo z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, pow­sta­łe ze skrzy­żo­wa­nia man­da­ryn­ki z grejp­fru­tem;
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl


tangens

jedna z funk­cji try­go­no­me­trycz­nych; sto­su­nek dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej le­żą­cej na­prze­ciw da­ne­go kąta ostre­go do dłu­go­ści dru­giej przy­pro­sto­kąt­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. funk­cja wy­ra­ża­ją­ca dla ar­gu­men­tów α z prze­dzia­łu 0 ≤ α < π/2 sto­su­nek dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej na­prze­ciw da­ne­go kąta do dłu­go­ści przy­pro­sto­kąt­nej przy­le­głej do kąta;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tan­gens to ilo­raz si­nu­sa i co­si­nu­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãŋɡɛ̃w̃s, AS: tãŋgẽũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cotangens mrz., tangensoida ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. tg

Wiktionary


tangensoida

linia krzy­wa przed­sta­wia­ją­ca zmien­ność funk­cji tan­gens


SJP.pl


tangent

Tan­gent – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ore­gon, w hrab­stwie Linn.

Wikipedia


tanger

mia­sto w Ma­ro­ku


SJP.pl

Tan­ger ( ‏طنجة‎, "Ṭanǧa"; marok. arab. "Ṭanža") – mia­sto w pół­noc­nym Ma­ro­ku, port nad Cie­śni­ną Gi­bral­tar­ską, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na re­gio­nu Tan­ger-Te­tu­an-Al-Hu­saj­ma. W 2024 roku li­czy­ło ok. 1,3 mln miesz­kań­ców.

Od 1971 roku w mie­ście dzia­ła uni­wer­sy­tet.

Wikipedia


tangerczyk

miesz­ka­niec Tan­ge­ru (mia­sta w Ma­ro­ku)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tan­ge­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanger mrz.

:: fż. tangerka ż.

 przym. tangerski

Wiktionary


tangerka

miesz­kan­ka Tan­ge­ru (mia­sta w Ma­ro­ku)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tan­ge­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanger mrz.

:: fm. tangerczyk mos.

 przym. tangerski

Wiktionary


tangerski

przy­miot­nik od: Tan­ger (mia­sto w Ma­ro­ku)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tan­ge­rem, do­ty­czą­cy Tan­ge­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tangier mrz., Tanger mrz., tangerczyk mos., tangerka ż.

Wiktionary


tangerynka

tan­ge­la;
1. zi­mo­zie­lo­ne drze­wo z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, pow­sta­łe ze skrzy­żo­wa­nia man­da­ryn­ki z grejp­fru­tem;
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl


tangier

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nim Ma­ro­ku w Za­to­ce Tan­ger­skiej, port nad Cie­śni­ną Gi­bral­tar­ską;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­gier – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Tan­gier – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Tan­ger – mia­sto w Ma­ro­ku

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtãŋʲɟɛr, AS: tãŋʹǵer

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tangerski, tangierski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tanger

Wiktionary


tango

na­stro­jo­wy ta­niec to­wa­rzy­ski o wol­nym tem­pie, w tak­cie 2/4 lub 4/4, wy­wo­dzą­cy się z Ar­gen­ty­ny; utwór mu­zycz­ny w takim tak­cie, przez­na­czo­ny do tańca tanga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cho­re­ogr. ta­niec to­wa­rzy­ski po­cho­dzą­cy z Bu­e­nos Aires;

 (1.2) muz. forma mu­zycz­na, na któ­rej opie­ra się ta­niec tango (1.1);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tango ar­gen­tyń­skie
  • tango – ta­niec to­wa­rzy­ski
  • tango – forma mu­zycz­na
  • Tango – dra­mat Sła­wo­mi­ra Mroż­ka z 1963
  • Tango – film ani­mo­wa­ny Zbi­gnie­wa Ryb­czyń­skie­go z 1980
  • Tango – film fa­bu­lar­ny Pa­tri­ce’a Le­con­te’a z 1993
  • Tango – film fa­bu­lar­ny Car­lo­sa Saury z 1998
  • – album Julio Igle­sia­sa
  • Tango – album ze­spo­łu Ras­men­ta­lism
  • Tango – sin­gel ze­spo­łu Ma­a­nam
  • Tango – sin­gel Ju­sty­ny Stecz­kow­skiej
  • ATC Tango – ame­ry­kań­ska barka de­san­to­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtãŋɡɔ, AS: tãŋgo

Wiktionary


tangowy

→ tango


SJP.pl

Patrz:

tango

tangram

ro­dzaj ukła­dan­ki mo­za­i­ko­wej po­cho­dze­nia chiń­skie­go


SJP.pl

Tan­gram – chiń­ska ła­mi­głów­ka (ukła­dan­ka), znana od ok. 3000 lat. Skła­da się z sied­miu ele­men­tów w po­sta­ci figur ge­o­me­trycz­nych ("tan"), pow­sta­łych przez roz­cię­cie kwa­dra­tu. Są nimi:

Na iden­tycz­nej idei opar­ty jest też sta­ro­grec­ki sto­ma­chion, za­wie­ra­ją­cy 14 ele­men­tów.

Wikipedia


tangramowy

→ tan­gram


SJP.pl

Patrz:

tangram

tangshan

[czy­taj: TANKszan] mia­sto w Chi­nach; Tang­szan


SJP.pl

Tangs­han, Tang­szan (chiń. 唐山; pi­ny­in "Tángshān") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry miej­skiej w Chi­nach, we wschod­niej czę­ści pro­win­cji Hebei, około 145 km na wschód od Pe­ki­nu. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców mia­sta wy­no­si­ła 1 627 819. Pre­fek­tu­ra miej­ska w 1999 roku li­czy­ła 11 022 165 miesz­kań­ców.

Wikipedia


tangszan

mia­sto w Chi­nach; Tangs­han


SJP.pl


tanguci

ko­czow­ni­czy lud ty­be­tań­ski


SJP.pl

Tan­gu­ci – ko­czow­ni­czy lud po­cho­dze­nia ty­be­tań­skie­go, który przed X wie­kiem prze­niósł się na za­chod­nie te­re­ny dzi­siej­szej pro­win­cji Sy­czu­an. Tan­gu­ci po­słu­gi­wa­li się włas­nym ję­zy­kiem, który praw­do­po­dob­nie wy­marł razem z nimi. Na zie­miach chiń­skich ule­gli si­ni­za­cji.

Wikipedia


tangucki

1. → Tan­gu­ci (wy­mar­ły lud ty­be­tań­ski);
2. po­woj­nik tan­guc­ki - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych


SJP.pl


tangut

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel ko­czow­ni­cze­go ple­mię­e­mie­nia po­cho­dze­nia ty­be­tań­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãŋɡut, AS: tãŋgut

Wiktionary


tani

nie­dro­gi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy niską cenę, nie­wy­ma­ga­ją­cy du­żych na­kła­dów fi­nan­so­wych

 (1.2) ofe­ru­ją­cy to­wa­ry po ni­skich ce­nach

 (1.3) nie­wie­le wart

 (1.4) daw. nie­god­ny więk­sze­go sza­cun­ku

 (1.5) daw. taki, który spu­ścił z tonu, wy­co­fał się; po­tul­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pro­mie mię­dzy Danią a Szwe­cją za­wsze można kupić tanie pa­pie­ro­sy.

 (1.2) Ku­pi­łam po­dro­by w tanim skle­pie za ro­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãɲi, AS: tãńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniocha ż., tanizna ż., taniość ż., taniak mrz.

 czas. potanieć, tanieć ndk.

 przym. taniutki, taniusieńki, taniuteńki

 przysł. tanio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk toni

Wiktionary


taniak

1. po­tocz­nie: pro­dukt tani w po­rów­na­niu z in­ny­mi pro­duk­ta­mi tego ro­dza­ju; bu­dże­to­wiec, ni­sko­pół­ko­wiec;
2. daw­niej: tania ja­dło­daj­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. rzad. tania ja­dło­daj­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniość ż., taniocha ż., tanizna ż.

 czas. tanieć ndk.

 przym. tani

 przysł. tanio

Wiktionary


taniczny

garb­ni­ko­wy, cierp­ki, ścią­ga­ją­cy usta ze wzglę­du na obec­ność tanin


SJP.pl


taniec

ze­spół ru­chów sko­or­dy­no­wa­nych z mu­zy­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­re­ogr. ze­spół ru­chów wy­ko­ny­wa­ny zwy­kle w rytm mu­zy­ki, zaz­wy­czaj w parze z inną osobą, ale także in­dy­wi­du­al­nie lub w więk­szej gru­pie osób;

 (1.2) okre­ślo­ny styl tańca (1.1)

 (1.3) zob. ta­niec go­do­wy.

 (1.4) zob. tańce.

 (1.5) stpol. wojna, bitwa

Wiktionary

Ta­niec – układ ryt­micz­nych ru­chów ciała, pow­sta­ją­cych spon­ta­nicz­nie pod wpły­wem bodź­ców emo­cjo­nal­nych lub świa­do­mie wy­ra­ża­ją­cych pewne stany psy­chicz­ne, sko­or­dy­no­wa­nych zaz­wy­czaj ze zryt­mi­zo­wa­ną mu­zy­ką lub tylko ele­men­tem ryt­micz­nym. Ruchy te mają war­tość este­tycz­ną i sym­bo­licz­ną, i są w danej kul­tu­rze uz­na­wa­ne za ta­niec przez wy­ko­naw­ców i od­bior­ców. Tańce mogą być po­dzie­lo­ne i opi­sa­ne ze wzglę­du na ro­dzaj cho­re­o­gra­fii, ro­dzaj ru­chów lub hi­sto­rycz­ne po­cho­dze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Moim ulu­bio­nym tań­cem jest walc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãɲɛt͡s, AS: tãńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tańcownik mos., tańcownica ż., tanecznik mos., tanecznica ż., tancerz m., tancerka ż., tan m., tańczenie n., potańcówka ż.

 czas. tańczyć, zatańczyć, wytańczyć, przetańczyć, odtańczyć, tańcować

 przym. taneczny

 przysł. tanecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pląs, tan

 (1.4) potańcówka

Wiktionary


taniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tanio


SJP.pl


tanieć

sta­wać się tań­szym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­ta­nieć lub sta­nieć)

 (1.1) zmie­niać swoją cenę na niż­szą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zesz­łym roku je­sie­nią zboże ta­nia­ło, teraz dro­że­je, jak na przed­nów­ku.

 (1.1) Kom­pu­te­ry i inne cy­fro­we urzą­dze­nia cały czas ta­nie­ją, a jed­no­cze­śnie ich moż­li­wo­ści rosną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniak mrz., taniocha ż., taniość ż., tanizna ż.

 czas. potanieć dk., stanieć dk.

 przym. tani

 przysł. tanio

Wiktionary


tanina

garb­nik wy­stę­pu­ją­cy w korze dę­bo­wej - garb­nik z ga­la­só­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. na­tu­ral­ny garb­nik po­li­fe­no­lo­wy po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. taninowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) E181

Wiktionary


taninowy

→ ta­ni­na


SJP.pl

Patrz:

tanina

tanio

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tani; nie­dro­go, po okaz­jo­nal­nej/ni­skiej cenie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) rynek poz­wa­lał bu­do­wać mało, źle i tanio, a potem wy­naj­mo­wać drogo.

 (1.1) Back­pac­ke­rów można poz­nać po do­bo­rze miejsc noc­le­go­wych (schro­ni­ska, a nie ho­te­le), środ­ków tran­spor­tu (ko­mu­ni­ka­cja pu­blicz­na, a nie trans­fer), dłu­go­ści wa­ka­cji (mie­sią­ce) i wiel­ko­ści bu­dże­tu (mały). Back­pa­ke­rzy jeż­dżą do kra­jów, gdzie jest tanio/bied­nie. Do naj­po­pu­lar­niej­szych kie­run­ków na­le­żą Azja oraz Ame­ry­ka Po­łud­nio­wa i Środ­ko­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãɲɔ, AS: tãńo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tanieć ndk., stanieć dk., potanieć dk.

 przym. tani, taniutki, taniusieńki, taniuteńki

 rzecz. taniocha ż., taniość ż., taniak mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedrogo

Wiktionary


taniocha

po­tocz­nie: to, co jest tanie


SJP.pl


taniorek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Spisz. ta­lerz

Wiktionary


taniość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tanie; cecha tych, któ­rzy są tani

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tani, taniutki

 przysł. tanio

 rzecz. taniak mrz.

 czas. tanieć

Wiktionary


tanistrofeus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­ny­strop­he­us|Meyer|ref=tak., wy­mar­ły gad ry­bo­żer­ny o bar­dzo dłu­giej szyi, ży­ją­cy w okre­sie środ­ko­we­go tria­su

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. tanystrof

Wiktionary


tanit

od­mia­na że­la­za me­te­o­rycz­ne­go za­wie­ra­ją­ca ni­kiel; że­la­zo wstę­go­we; tenit


SJP.pl

Tanit – pu­nic­ka bo­gi­ni płod­no­ści, księ­ży­ca i wody, czczo­na prze­de wszyst­kim w Kar­ta­gi­nie jako opie­kun­ka mia­sta.

Od­po­wied­nik fe­nic­kiej Asz­tar­te, któ­rej miej­sce póź­niej prze­ję­ła w wie­rze­niach Fe­ni­cjan i Kar­ta­giń­czy­ków. Mi­tycz­na mał­żon­ka Baal Ham­mo­na, boga nieba i we­ge­ta­cji.

Wikipedia


taniuchny

zdrob­nie­nie od: tani; ta­niu­si, ta­niuś­ki, ta­niut­ki


SJP.pl


taniusi

zdrob­nie­nie od: tani; ta­niut­ki, ta­niuś­ki, ta­niuch­ny


SJP.pl


taniusieńki

zdrob­nie­nie od: ta­niuś­ki; ta­niu­teń­ki


SJP.pl


taniuteńki

zdrob­nie­nie od: ta­niut­ki; ta­niu­sień­ki


SJP.pl


taniutki

zdrob­nie­nie od: tani; ta­niu­si, ta­niuś­ki, ta­niuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: tani

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãˈɲutʲci, AS: tãńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniość

 przym. tani, taniusieńki, taniuteńki

 przysł. tanio

Wiktionary


taniuśki

zdrob­nie­nie od: tani; ta­niu­si, ta­niuś­ki, ta­niut­ki


SJP.pl


tanizna

ta­niość, tan­de­ta


SJP.pl


tanjug

[czy­taj: TANjuk]
1. mia­sto w In­do­nez­ji;
2. dawna serb­ska agen­cja pra­so­wa


SJP.pl

Tan­jug ("Te­le­graf­ska agen­ci­ja nove Ju­gos­la­vi­je") – serb­ska agen­cja pra­so­wa za­ło­żo­na 5 li­sto­pa­da 1943 w miej­sco­wo­ści Jajce w Bośni i Her­ce­go­wi­nie przez ko­mu­ni­stę Mošę Pi­ja­dę. Pier­wszym dy­rek­to­rem był Vla­dis­lav S. Rib­ni­kar. W cza­sie II wojny świa­to­wej była agen­cją pra­so­wą par­ty­zan­tów Tity.

Wikipedia


tank

prze­sta­rza­le:
1. duży zbior­nik na ciecz lub gaz;
2. czołg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. wojsk. czołg

 (1.2) przest. duży zbior­nik na ciecz lub gaz

 (1.3) gry­komp. klasa po­sta­ci ce­chu­ją­ca się dużą ilo­ścią punk­tów życia oraz od­por­no­ścią na obra­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­jeż­dża­li grubi Niem­cy w gru­bym tanku. • (Ucie­kaj, ucie­kaj Ryfka!) • „Mama pod gru­za­mi, tata w Maj­dan­ku…”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãŋk|tãnk, AS: tãŋk|tãnk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tankietka ż., tankowiec m., tankowóz m., tankofermentor m., tankista m., tankownia ż., tankowanie n., zatankowanie n.

 przym. tankowy

 czas. tankować ndk., zatankować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czołg

 (1.2) cysterna, zbiornik

Wiktionary


tanka

forma po­e­tyc­ka w li­te­ra­tu­rze ja­poń­skiej, utwór nie­ry­mo­wa­ny; uta


SJP.pl

Tanka (jap. 短歌 tanka; ‘krót­ka pieśń’, ‘krót­ki wiersz’) – jedna z naj­star­szych form po­ez­ji ja­poń­skiej (pier­wot­nie jedna z od­mian "waka") pow­sta­ła około VI wieku. Każda "tanka" skła­da się z 31 sylab uło­żo­nych w pier­wszej czę­ści wier­sza ("kami no ku") w wersy we­dług sche­ma­tu 5 + 7 + 5 sylab, a w dru­giej czę­ści ("shimo no ku") we­dług sche­ma­tu 7 + 7 sylab. Używa się ter­mi­nów górna stro­fa tanki i dolna stro­fa tanki. Jest jedną z naj­ży­wot­niej­szych form po­ez­ji ja­poń­skiej, upra­wia­ną rów­nież obec­nie.

Wikipedia


tankietka

lekki po­jazd pan­cer­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. mały, lekki czołg naj­czę­ściej bez wieży;

Wiktionary

Tan­kiet­ka – mały, naj­czę­ściej bez­wie­żo­wy wóz bo­jo­wy z dwu­o­so­bo­wą za­ło­gą. Cza­sa­mi tan­kiet­ka­mi na­zy­wa­no także małe czoł­gi z wieżą obro­to­wą.

Tan­kiet­ki były uz­bro­jo­ne w 1 lub 2 ka­ra­bi­ny ma­szy­no­we, rza­dziej sto­so­wa­no dział­ka ka­li­ber 20 mm. Cha­rak­te­ry­zo­wa­ły się masą 1,5 - 3,5 t i nie­wiel­ki­mi wy­mia­ra­mi. Dzię­ki kon­struk­cji bez­wie­żo­wej wy­so­kość mie­ści­ła się w gra­ni­cach 1,4 m, dłu­gość - do 3 m. Pręd­kość wy­no­si­ła ok. 40-45 km/h.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy Ty­gry­sa­mi, tro­chę z tyłu, za nimi, je­szcze za­kry­ty dy­wa­na­mi, bę­dzie ten mały czołg, ta mała tan­kiet­ka – opan­ce­rzo­ny wóz amu­ni­cyj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tank mrz.

Wiktionary


tankini

dam­ski strój ką­pie­lo­wy zło­żo­ny z ko­szul­ki oraz maj­tek lub szor­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dam­ski strój pla­żo­wy, skła­da­ją­cy się z fig i topu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tan­ki­ni nie za­bie­ra nam wol­no­ści, jaką daje dwu­czę­ścio­wy ko­stium – ko­szul­kę można np. pod­wi­nąć w celu opa­le­nia brzu­cha czy ple­cy­e­ców

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãŋʲˈcĩɲi, AS: tãŋʹḱĩńi

Wiktionary


tankofermentator

kadź do fer­men­ta­cji piwa; tan­ko­fer­men­tor, fer­men­ta­tor, fer­men­tor, kadź fer­men­ta­cyj­na, tank fer­men­ta­cyj­ny


SJP.pl


tankofermentor

kadź do fer­men­ta­cji piwa; tan­ko­fer­men­ta­tor, fer­men­ta­tor, fer­men­tor, kadź fer­men­ta­cyj­na, tank fer­men­ta­cyj­ny


SJP.pl

Tan­ko­fer­men­tor – pio­no­wy zbior­nik cy­lin­drycz­no-stoż­ko­wy zwany rów­nież uni­tan­kiem słu­żą­cy do prze­pro­wa­dze­nia fer­men­ta­cji i kon­dy­cjo­no­wa­nia (le­ża­ko­wa­nia) piwa. Tan­ko­fer­men­to­ry prze­my­sło­we po­sia­da­ją po­jem­ność ponad 2000 hl. Ze wzglę­du na ich wszech­stron­ność, funk­cjo­nal­ność, za­le­ty tech­nicz­ne i moż­li­wość pro­duk­cji du­żych ilo­ści piwa w eko­no­micz­ny spo­sób za­stą­pi­ły one w wielu bro­wa­rach tra­dy­cyj­ne ka­dzie fer­men­ta­cyj­ne i tanki le­ża­ko­we, gdyż można w nich prze­pro­wa­dzać za­rów­no pro­ces fer­men­ta­cji jak i le­ża­ko­wa­nia piwa, który zo­stał skró­co­ny z kilku ty­god­ni lub mie­się­cy do kil­ku­na­stu dni.

Wikipedia


tankomat

au­to­mat do sprze­da­ży pa­li­wa


SJP.pl


tankowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tan­ko­wać.

Wiktionary

Tan­ko­wa­nie – uzu­peł­nia­nie zbior­ni­ków po­ja­zdów me­cha­nicz­nych pa­li­wem i in­ny­mi ma­te­ria­ła­mi pęd­ny­mi. Od­by­wa się to przy uży­ciu od­po­wied­nie­go sprzę­tu za­leż­ne­go od ro­dza­ju po­ja­zdu, pa­li­wa, czasu na­peł­nia­nia itp.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. tankować ndk.

 rzecz. tank mrz.

Wiktionary


tankować

1. na­peł­niać zbior­ni­ki ma­te­ria­ła­mi pęd­ny­mi, wodą;
2. żar­to­bli­wie: pić al­ko­hol


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) mot. lotn. na­peł­niać bak pa­li­wem

 (1.2) pot. pić al­ko­hol

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãŋˈkɔvat͡ɕ, AS: tãŋkovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zatankować

 rzecz. tankowanie n., tank mrz., tankowiec mrz.

Wiktionary


tankowiec

sta­tek wy­po­sa­żo­ny w zbior­ni­ki, uży­wa­ny do prze­wo­zu ła­dun­ków płyn­nych; zbior­ni­ko­wiec, cy­ster­no­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. zbior­ni­ko­wiec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tank mrz.

 czas. tankować, zatankować

Wiktionary


tankownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się zbior­ni­ki


SJP.pl


tankowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tan­kiem, do­ty­czą­cy tanka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tank m.

Wiktionary


tankowóz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­jazd prze­wo­żą­cy pa­li­wo i umoż­li­wia­ją­cy tan­ko­wa­nie poza sta­cją paliw

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tank mrz.

Wiktionary


tankred

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­kred (imię) – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go
  • Tan­kred (opera) – opera seria w dwóch ak­tach
  • Tan­kred (re­gent An­tio­chii)
  • Tan­cre­di

Wikipedia


tanksztela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sta­cja ben­zy­no­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widza, że przi koż­dym skrzi­żo­wa­niu, abo ron­dzie, stoji jakoś tanksz­te­la, abo jom sta­wia­jom.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. stacja benzynowa.

Wiktionary


tanna

imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tanna – dziel­ni­ca gminy Star­ken­berg, w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie Al­ten­bur­ger Land
  • Tanna – mia­sto w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie Saale-Orla
  • Tanna – wyspa

Wikipedia


tannenberg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. daw. Stę­bark

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­nen­berg – dziel­ni­ca mia­sta Mar­burg
  • Tan­nen­berg – gmina w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia, w po­wie­cie Erz­ge­birg­skre­is
  • Stę­bark
  • Tym­bark
  • Tan­nen­berg – kryp­to­nim nie­miec­kiej akcji na­zi­stow­skiej
  • * pier­wsze ma­so­we eg­ze­ku­cje w ra­mach ope­ra­cji Tan­nen­berg (Wiel­ko­pol­ska)
  • Pro­wo­ka­cja gli­wic­ka
  • Tan­nen­berg-Denk­mal – ma­u­zo­le­um Hin­den­bur­ga po­mię­dzy Olsz­tyn­kiem i Sudwą, ist­nie­ją­ce do 1945 roku
  • Tan­nen­berg – nie­miec­ki sta­tek, za­to­pio­ny przez Ba­ta­lio­ny Chłop­skie
  • pier­wsza bitwa pod Tan­nen­ber­giem – okre­śle­nie bitwy pod Grun­wal­dem w li­te­ra­tu­rze nie­miec­kiej
  • (druga) bitwa pod Tan­nen­ber­giem

Wikipedia


tannenberski

→ Tan­nen­berg


SJP.pl

Patrz:

Tannenberg

tanner

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­ner – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie King
  • Tan­ner (ang. Tan­ner Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Kid­der
  • Ant­won Tan­ner – ame­ry­kań­ski aktor
  • Jo­seph Tan­ner – ame­ry­kań­ski astro­na­u­ta
  • Joy Tan­ner – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Jürg Tan­ner – szwaj­car­ski cur­ler
  • Ro­scoe Tan­ner – ame­ry­kań­ski te­ni­si­sta

Wikipedia


tanoreksja

cho­ro­bli­wa po­trze­ba bycia opa­lo­nym, zwy­kle po­wią­za­na z uza­leż­nie­niem od so­la­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. nałóg opa­la­nia się, czę­sto po­wią­za­ny z uza­leż­nie­niem od so­la­rium;

Wiktionary

Ta­no­rek­sja (z ang. 'to tan' – 'opa­lać się', ang. "tan­ning de­pen­den­ce") – uza­leż­nie­nie po­le­ga­ją­ce na cią­głej chęci opa­la­nia się, naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­ce u mło­dych ko­biet.

W kul­tu­rze środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skiej opa­le­niz­na jest sym­bo­lem wy­spor­to­wa­nia, zdro­wia i ra­do­ści życia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy raz ter­min „ta­no­rek­sja" po­ja­wił się w pra­sie bry­tyj­skiej w 1996 roku wraz z alar­mu­ją­cy­mi in­for­ma­cja­mi na temat wzra­sta­ją­cej licz­by osób uza­leż­nio­nych od opa­le­niz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tanorektyk m., tanorektyczka ż.

 przym. tanorektyczny

Wiktionary


tanorektyczka

ko­bie­ta z ob­se­syj­ną po­trze­bą bycia opa­lo­nym, zwy­kle uza­leż­nio­na od so­la­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. ko­bie­ta cier­pią­ca na ta­no­rek­sję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nie jak ano­rek­tycz­ka, która myśli, że jest za gruba, ta­no­rek­tycz­ka uważa, że jest za blada. Tym­cza­sem prze­sad­ne opa­la­nie pro­wa­dzi do nie­od­wra­cal­ne­go zni­szcze­nia na­skór­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tanoreksja ż.

:: fm. tanorektyk

 przym. tanorektyczny

Wiktionary


tanorektyczny

→ ta­no­rek­sja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z ta­no­rek­sją

Wiktionary

Patrz:

tanoreksja

Powiązane:

 rzecz. tanoreksja ż., tanorektyk m., tanorektyczka ż.

Wiktionary


tanorektyk

osoba z ob­se­syj­ną po­trze­bą bycia opa­lo­nym, zwy­kle uza­leż­nio­na od so­la­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na cier­pią­cy na ta­no­rek­sję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tanoreksja ż.

:: fż. tanorektyczka

 przym. tanorektyczny

Wiktionary


tanowo

Ta­no­wo (niem. "Fal­ken­wal­de") – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim, w gmi­nie Po­li­ce. Jest po­ło­żo­na na Rów­ni­nie Po­lic­kiej w Pu­szczy Wkrzań­skiej przy roz­wid­le­niu dróg wo­je­wódz­kich nr 114 do Polic (8 km) i dalej przez Trze­bież do No­we­go Warp­na oraz nr 115 do Do­bie­szczy­na (13 km) i Szcze­ci­na.

Wikipedia


tantal

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 73 i sym­bo­lu Ta, ko­wal­ny, sta­lo­wo­sza­ry metal, od­por­ny na dzia­ła­nie kwa­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ta i licz­bie ato­mo­wej 73;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tan­tal (łac. tan­ta­lum) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li przej­ścio­wych (sym­bol Ta)
  • Tan­tal – w mi­to­lo­gii grec­kiej król góry Si­py­los w Lidii, współ­bie­siad­nik bogów, syn Zeusa
  • Tan­tal – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz te­bań­ski, syn Am­fio­na i Niobe
  • Tan­tal – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Amy­klaj, syn Tie­ste­sa
  • ka­ra­bi­nek wz. 88 Tan­tal – pol­ski ka­ra­bi­nek au­to­ma­tycz­ny
  • Tan­ta­los – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Tan­ta­lus – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma tan­tal?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãntal, AS: tãntal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tantalowy

 rzecz. Tantal mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ta

Wiktionary


tantalit

mi­ne­rał, zło­żo­ny tle­nek że­la­za, man­ga­nu, tan­ta­lu i niobu; ko­lum­bit; nio­bit


SJP.pl

Tan­ta­lit – rzad­ki mi­ne­rał z klasy tlen­ków.

Wikipedia


tantalos

w mi­to­lo­gii grec­kiej: król fry­gij­ski, syn Zeusa zdra­dza­ją­cy lu­dziom se­kre­ty bogów; Tan­tal, Tan­ta­lus


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­ta­los (Tan­tal) – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz te­bań­ski, syn Am­fio­na i Niobe
  • Tan­ta­los (Tan­tal) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Amy­klaj, syn Tie­ste­sa
  • Tan­ta­los (Tan­tal) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król góry Si­py­los w Lidii, współ­bie­siad­nik bogów, syn Zeusa
  • Tan­tal – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Tan­ta­lus – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


tantalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tan­ta­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nietantalowanie n.

 czas. tantalować ndk.

Wiktionary


tantalować

po­kry­wać po­wło­ką tan­ta­lo­wą


SJP.pl


tantalowy

przy­miot­nik od: tan­tal


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tan­ta­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tantal m., Tantal mos.

Wiktionary


tantalus

w mi­to­lo­gii grec­kiej: król fry­gij­ski, syn Zeusa zdra­dza­ją­cy lu­dziom se­kre­ty bogów; Tan­tal, Tan­ta­los


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tan­ta­lus – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 2102
  • Tan­ta­lus (Tan­tal) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Amy­klaj, syn Tie­ste­sa
  • Tan­ta­lus (Tan­tal) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król góry Si­py­los w Lidii, współ­bie­siad­nik bogów, syn Zeusa
  • Tan­ta­lus (Tan­tal) – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz te­bań­ski, syn Am­fio­na i Niobe
  • Tan­ta­lus aet­hio­pi­cus (ibis czczo­ny, Thre­skior­nis aet­hio­pi­cus) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ibi­so­wa­tych
  • Tan­ta­lus fal­ci­nel­lus (ibis kasz­ta­no­wa­ty, Ple­ga­dis fal­ci­nel­lus) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ibi­so­wa­tych
  • Tan­ta­lus ibis (dła­wi­gad afry­kań­ski, Myc­te­ria ibis) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bo­cia­no­wa­tych
  • Chlo­ro­ce­bus tan­ta­lus – ga­tu­nek małpy z ro­dzi­ny ma­ka­ko­wa­tych
  • HMS „Tan­ta­lus” (P318) – okręt pod­wod­ny Royal Navy z okre­su II wojny świa­to­wej
  • USS „Tan­ta­lus” (ARL-27) – okręt re­mon­to­wy US Navy
  • Tan­tal – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Tan­ta­los – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


tantiema

umow­na opła­ta li­cen­cyj­na za ko­rzy­sta­nie z ut­wo­rów mu­zycz­nych (i in­nych, np. au­dial­nych lub wi­zu­al­nych) pła­co­na przez użyt­kow­ni­ka na rzecz wła­ści­cie­la praw ma­jąt­ko­wych do dzie­ła (twór­cy, pro­du­cen­ta, Or­ga­ni­za­cji Zbio­ro­we­go Za­rzą­dza­nia)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tan­tie­ma – wy­na­gro­dze­nie au­tor­skie, ho­no­ra­rium au­tor­skie
  • tan­tie­ma – do­dat­ko­we wy­na­gro­dze­nie pra­cow­ni­ków

Wikipedia


tantnisiowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu mo­ty­li, nie­wiel­kich roz­mia­rów (do 18 mm dłu­go­ści), o cha­rak­te­ry­stycz­nej bu­do­wie skrzy­deł, z któ­rych przed­nia para jest wąska i wy­dłu­żo­na, tylna szer­sza i prze­waż­nie krót­sza


SJP.pl

Tant­ni­sio­wa­te (Plu­tel­li­dae) – ro­dzi­na ma­łych i śred­nich mo­ty­li z na­dro­dzi­ny Ypo­no­me­u­to­i­dea. Jest to ro­dzi­na o świa­to­wym za­się­gu wy­stę­po­wa­nia.

Wikipedia


tantnisiowaty

o ce­chach tant­ni­sio­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


tantniś

tant­niś krzy­żo­wia­czek - motyl z ro­dzi­ny tant­ni­sio­wa­tych (Plu­tel­la ma­scu­li­pen­nis) bę­dą­cy groź­nym szkod­ni­kiem ro­ślin krzy­żo­wych


SJP.pl


tanto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze (czę­sto uży­wa­ne w po­wią­za­niu z in­ny­mi, np. non tanto = nie za wiele): tyle, tak wiele


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tanto wł. tyle, tak wiele – okre­śle­nie mu­zycz­ne (np. non tanto – nie za wiele)
  • Tantō – szty­let ja­poń­ski
  • tanto – typ głow­ni noża, po­pu­lar­nej w no­żach tak­tycz­nych i bo­jo­wych – od­por­nej na na­prę­że­nia po­przecz­ne
  • Tanto – jeden z li­de­rów sess­hin w bud­dyz­mie zen, od­po­wie­dzial­ny za naukę po­sta­wy me­dy­ta­cyj­nej
  • Tanto – album Pabla Alborána
  • „Tanto” – sin­gel Pabla Alborána

Wikipedia


tantra

1. re­li­gij­ny tekst łą­czą­cy w sobie sen­ten­cje fi­lo­zo­ficz­ne, pow­sta­ły w kręgu hin­du­iz­mu, bud­dyz­mu, dźi­niz­mu i w mniej­szym stop­niu in­nych re­li­gii wscho­du;
2. nurt re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ny opar­ty na ta­kich tek­stach; tan­tryzm


SJP.pl

Tan­tra – ro­dzaj dzie­ła, wła­ści­wy dla tan­tryz­mu śak­tyj­skie­go, dźi­nij­skie­go i bud­dyj­skie­go. Tan­tra to tekst ezo­te­rycz­ny, może za­wie­rać za­rów­no opisy dok­try­ny, jak i prak­tyk tan­tryz­mu.

Wikipedia


tantrajana

kie­ru­nek bud­dyz­mu, który wy­o­dręb­nił się w II wieku n.e. z tra­dy­cji ma­ha­ja­ny i pie­lę­gno­wał ideał bod­hi­satt­wy; wadż­ra­ja­na; man­tra­ja­na; bud­dyzm tan­trycz­ny


SJP.pl


tantryczka

→ tan­tryk


SJP.pl

Patrz:

tantryk

tantrycznie

→ tan­trycz­ny


SJP.pl

Patrz:

tantryczny

tantryczny

przy­miot­nik od: tan­tryzm, tan­tra; cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla tan­tryz­mu, ogółu tek­stów re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­nych, pow­sta­łych głów­nie w kręgu hin­du­iz­mu, bud­dyz­mu i dźi­niz­mu (np. po­gląd tan­trycz­ny), zwią­za­ny z nur­tem opar­tym na ta­kich tek­stach


SJP.pl


tantryjski

→ tan­tra; tan­trycz­ny


SJP.pl


tantryk

wyz­naw­ca tan­tryz­mu, in­dyj­skie­go ruchu re­li­gij­ne­go


SJP.pl


tantryzm

nurt re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ny opar­ty na tek­stach, pow­sta­łych w kręgu hin­du­iz­mu, bud­dyz­mu, dźi­niz­mu i w mniej­szym stop­niu in­nych re­li­gii wscho­du; tan­tra


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „Kaula”. Zo­bacz też: Kaʻula – ha­waj­ska wyspa.

Tan­tryzm – prąd re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ny, kul­tu­ra re­li­gij­na (re­li­gij­na fi­lo­zo­fia i kul­tu­ra) w In­diach i w Ty­be­cie. Tan­tryzm prze­ni­knął, w cza­sie swo­jej naj­więk­szej po­pu­lar­no­ści, do wszyst­kich obec­nych w In­diach ru­chów re­li­gij­nych, w tym i do bud­dyz­mu.

Wikipedia


tantung

mia­sto w Chi­nach; Dan­dong


SJP.pl


tantuński

→ Tan­tung


SJP.pl

Patrz:

Tantung

tany

dawny tytuł szla­chec­ki na­da­wa­ny wła­ści­cie­lom ziem­skim; osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl


tanzania

Zjed­no­czo­na Re­pu­bli­ka Tan­za­nii; pań­stwo w Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo we wschod­niej Afry­ce ze sto­li­cą w Do­do­ma;

Wiktionary

Tan­za­nia, Zjed­no­czo­na Re­pu­bli­ka Tan­za­nii ( Jam­hu­ri ya Mu­un­ga­no wa Tan­za­nia) – pań­stwo we wschod­niej Afry­ce pow­sta­łe z po­łą­cze­nia daw­nych ko­lo­nii bry­tyj­skich: Tan­ga­ni­ki (do I wojny świa­to­wej nie­miec­kiej) oraz bry­tyj­skie­go Zan­zi­ba­ru, co sym­bo­li­zo­wa­ła nazwa ut­wo­rzo­na z pier­wszych sylab nazw obu kra­jów TAN+ZAN.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek przy­jął oby­wa­tel­stwo Tan­za­nii kilka lat temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãw̃ˈzãɲja, AS: tãũ̯zãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanzańczyk mos., Tanzanka ż., tanzańskość ż.

 przym. tanzański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Zjednoczona Republika Tanzanii

Wiktionary


tanzanit

barw­na od­mia­na zo­i­zy­tu (mi­ne­ra­łu z sze­re­gu epi­do­tu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. od­mia­na zo­i­sy­tu

Wiktionary

Tan­za­nit (Tan­ga­nit) – przez­ro­czy­sta, nie­bie­ska w od­cie­niach do fio­le­to­wej gem­mo­lo­gicz­na od­mia­na zo­i­sy­tu. Nie­pra­wi­dło­wo na­zy­wa­ny „sza­fi­rem Meru” – pierw­si jego od­kryw­cy myl­nie uz­na­li go za sza­fir.

Nazwa po­cho­dzą­ca od Tan­za­nii, gdzie mi­ne­rał ten zo­stał od­kry­ty, zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na przez firmę ju­bi­ler­ską Tif­fa­ny z No­we­go Jorku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tãw̃ˈzãɲit, AS: tãũ̯zãńit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tanganit

Wiktionary


tanzanitowy

→ tan­za­nit


SJP.pl

Patrz:

tanzanit

tanzanka

oby­wa­tel­ka Tan­za­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Tan­za­nii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãw̃ˈzãŋka, AS: tãũ̯zãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanzania ż.

:: fm. Tanzańczyk mos.

 przym. tanzański

Wiktionary


tanzańczyk

oby­wa­tel Tan­za­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Tan­za­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy lu­dzie w Tan­za­nii mówią po tan­zań­sku? Nie, Tan­zań­czy­cy ko­mu­ni­ku­ją się w su­a­hi­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãw̃ˈzãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: tãũ̯zãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanzania ż.

:: fż. Tanzanka ż.

 przym. tanzański

Wiktionary


tanzański

zwią­za­ny z Tan­za­nią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Tan­za­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Naj­bar­dziej oba­wia­łem się ob­słu­gi stro­ny tan­zań­skiej - mówi Sła­wo­mir Bie­niek, kie­row­nik wy­pra­wy. - Wcze­śniej zda­rza­ły się przy­pad­ki, że al­pi­ni­stom bra­ko­wa­ło je­dze­nia i wody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãw̃ˈzãj̃sʲci, AS: tãũ̯zãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tanzania ż., Tanzańczyk mos., Tanzanka ż.

Wiktionary


tanzimat

okres re­form w Tur­cji w la­tach 1839-1870, zmie­rza­ją­cych do ut­wo­rze­nia no­wo­czes­ne­go pań­stwa; tan­zy­mat


SJP.pl

Tan­zi­mat (os­mań­sko­tu­rec­kie تنظيمات) – okres re­form w Im­pe­rium Os­mań­skim w la­tach 1839–1876. Ter­min ten w ję­zy­ku os­mań­sko­tu­rec­kim oz­na­cza „re­or­ga­ni­za­cję”.

Tan­zi­mat roz­po­czął się za­rów­no dzię­ki ini­cja­ty­wie suł­ta­nów Mah­mu­da II i Ab­dul­me­ci­da I, jak i za spra­wą ini­cja­ty­wy doś­wiad­czo­nych na eu­ro­pej­skich pla­ców­kach dy­plo­ma­tycz­nych do­rad­ców: Ali Paszy, Mid­ha­ta Paszy, Fuada Paszy oraz Ra­szi­da Paszy.

Wikipedia


tanzymat

okres re­form w Tur­cji w la­tach 1839-1870, zmie­rza­ją­cych do ut­wo­rze­nia no­wo­czes­ne­go pań­stwa; tan­zi­mat


SJP.pl


tao

wie­loz­nacz­ne, róż­nie tłu­ma­czo­ne głów­ne po­ję­cie ta­o­iz­mu; dao


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) filoz. w ta­o­iz­mie i ogól­nie fi­lo­zo­fii chiń­skiej: na­tu­ral­na droga, którą po­dą­ża wszechś­wiat

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dao (Tao) – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć w fi­lo­zo­fii chiń­skiej
  • Tao (Yami) – jedna z grup Abo­ry­ge­nów taj­wań­skich, za­miesz­ku­ją­ca wyspę Lan Yu
  • Tao – gmina w Mali, w re­gio­nie Si­kas­so, w okrę­gu Ko­u­tia­la
  • Tao He – rzeka w Chi­nach, w pro­win­cji Gansu
  • Tao-Klar­dże­ti – śred­nio­wiecz­ne pań­stwo w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści ziem gru­ziń­skich
  • Ko Tao – wyspa w Taj­lan­dii w Za­to­ce Taj­landz­kiej, pow. 21 km²; 1,38 tys. osób (2006); 10°06′N 99°50′E

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tao, które może być wy­sło­wio­ne, nie jest wiecz­nym tao.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaɔ, AS: tao

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taoizm mrz., taoista mos., taoistka ż.

 przym. taoistyczny

 przysł. taoistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dao, Tao, Dao

Wiktionary


taoiseach

[czy­taj: ti­szech] w Ir­lan­dii: pre­zes rady mi­ni­strów, pre­mier


SJP.pl

Ta­o­i­se­ach, An Ta­o­i­se­ach (wym. lub, l.mn. "Ta­o­i­sigh", wym. lub ; do­słow­nie z irl. – wódz, przy­wód­ca) – pre­mier Ir­lan­dii.

Wikipedia


taoista

zwo­len­nik ta­o­iz­mu (da­o­iz­mu); da­o­i­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca ta­o­iz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtaɔˈjista, AS: taoi ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taoizm m., daoizm m.

:: fż. taoistka ż.

 przym. taoistyczny, daoistyczny

 przysł. taoistycznie

Wiktionary


taoistka

wyz­naw­czy­ni ta­o­iz­mu (da­o­iz­mu); da­o­ist­ka


SJP.pl


taoistyczny

→ ta­o­izm; da­o­i­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ta­o­iz­mem i ta­o­i­sta­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uży­wa­nie Mocy w celu wpły­wa­nia na świec­ki wszechś­wiat nie­u­chron­nie ko­rum­pu­je, więc wszy­scy użyt­kow­ni­cy jas­nej stro­ny albo stają się dro­biaz­go­wy­mi żan­dar­ma­mi, albo ucie­ka­ją się do ta­o­i­stycz­nej me­dy­ta­cji w po­szu­ki­wa­niu ab­so­lut­nej praw­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tao n., taoista mos., taoizm mrz.

Wiktionary


taoizm

chiń­ski kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ny; przeksz­tał­co­ny póź­niej w zbiór prak­tyk ma­gicz­nych ma­ją­cych za­pew­nić nie­śmier­tel­ność lub dłu­go­wiecz­ność; da­o­izm (rza­dziej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. rel. tra­dy­cyj­ny chiń­ski sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny i re­li­gij­ny, pod­kre­śla­ją­cy rów­no­wa­gę, pro­sto­tę i życie w har­mo­nii z wszechś­wia­tem;

Wiktionary

Ta­o­izm (cza­sem za­pi­sy­wa­ny jako "da­o­izm") – tra­dy­cyj­ny chiń­ski sy­stem fi­lo­zo­ficz­ny i re­li­gij­ny. Stwo­rze­nie fi­lo­zo­fii ta­o­i­stycz­nej przy­pi­su­je się mędr­co­wi zwa­ne­mu Laozi w VI wieku p.n.e., ta­o­izm re­li­gij­ny pow­stał w II i III wieku n.e. Za naj­waż­niej­sze księ­gi ta­o­iz­mu uważa się "Da­o­de­jing" oraz "Zhu­ang­zi".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taˈɔjism̥, AS: taoi ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tao n., taoista m., taoistka ż., daoizm m.

 przym. taoistyczny, daoistyczny

 przysł. taoistycznie

Wiktionary


taon

cząst­ka ele­men­tar­na na­le­żą­ca do grupy lep­to­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. nietr­wa­ła cząst­ka ele­men­tar­na na­le­żą­ca do lep­to­nów, ma­ją­ca ujem­ny ła­du­nek elek­trycz­ny;

Wiktionary

Taon – cząst­ka ele­men­tar­na z grupy lep­to­nów ob­da­rzo­na ła­dun­kiem ujem­nym, śred­nim cza­sem życia 3×10−13 se­kun­dy i dużą masą wy­no­szą­cą 1777 MeV/c2 = 3,17×10−27 kg (dla po­rów­na­nia 939 MeV/c2 dla pro­to­nu i 0,511 MeV/c2 dla elek­tro­nu).

Taony zo­sta­ły od­kry­te w 1975 roku przez Mar­ti­na Le­wi­sa Perla.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. taonowy

Wiktionary


taonowy

→ taon


SJP.pl

Patrz:

taon

taormina

miej­sco­wość i gmina we Wło­szech


SJP.pl

Ta­or­mi­na (syc. "Ta­ur­mi­na", grec. "Ta­u­ro­me­nion", łac. "Ta­u­ro­me­nium") – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Sy­cy­lia, w pro­win­cji Me­sy­na.

We­dług da­nych na rok 2013 gminę za­miesz­ki­wa­ło 11 061 osób, 842,4 os./km².

Wikipedia


taormiński

przy­miot­nik od: Ta­or­mi­na (mia­sto we Wło­szech)


SJP.pl


taotie

motyw zdob­ni­czy w sztu­ce chiń­skiej, ma­ją­cy sym­bo­li­zo­wać de­mo­na od­stra­sza­ją­ce­go złe duchy


SJP.pl

Tāotiè (chiń., 饕餮), Tōtetsu (jap. 饕餮) – nazwa mi­to­lo­gicz­ne­go pot­wo­ra i mo­ty­wu or­na­men­ta­cyj­ne­go, cha­rak­te­ry­stycz­ne­go dla chiń­skich na­czyń z brązu z epok Shang i Zhou.

Ozdob­ne or­na­men­ty (zwane ma­ska­mi) na­czyń ce­re­mo­nial­nych (ofiar­nych) naj­czę­ściej przed­sta­wia­ją pysk tego pot­wo­ra, któ­re­go wi­ze­ru­nek miał od­stra­szać zło­dziei i tych, któ­rzy za­kłó­ca­ją ry­tu­a­ły.

Wikipedia


tap

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dzie tiu­meń­skim Rosji, prawy do­pływ To­bo­łu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Táp – wieś i gmina na Wę­grzech
  • Tap (Gaap) – demon
  • Tajna Armia Pol­ska – pol­ska or­ga­ni­za­cja kon­spi­ra­cyj­na
  • TAP Air Por­tu­gal – por­tu­gal­skie na­ro­do­we linie lot­ni­cze
  • TAP (ga­zo­ciąg) – Trans Adria­tic Pipe, z Azer­bej­dża­nu, do kra­jów po­łud­nio­wej Eu­ro­py, kon­ku­ren­cyj­ny wobec nie­dosz­łych pro­jek­tów ro­syj­skich, ak­tu­al­nie już re­a­li­zo­wa­ny.

Wikipedia


tap-dance

[czy­taj: tap dens] ta­niec, pod­czas któ­re­go ryt­micz­nie ude­rza się o po­dło­gę bu­ta­mi z pod­ku­ty­mi pię­ta­mi i ob­ca­sa­mi; ste­po­wa­nie, przy­tup


SJP.pl


tapas

prze­ką­ska po­da­wa­na głów­nie do na­po­jów w ba­rach, zwła­szcza w Hisz­pa­nii, np. oliw­ki, owoce morza, ka­ta­loń­ska kieł­ba­sa


SJP.pl

Tapas (z hiszp. "tapa" – przy­kryw­ka, wiecz­ko) – nie­wiel­kie prze­ką­ski po­da­wa­ne zaz­wy­czaj do na­po­jów w ba­rach Hisz­pa­nii. Mogą być po­da­wa­ne na cie­pło lub na zimno i przyj­mo­wać różne formy – od pro­stych prze­ką­sek po bar­dziej skom­pli­ko­wa­ne dania. Przy­rzą­dza się je z roz­ma­i­tych skład­ni­ków: wa­rzyw, mięs, owo­ców morza, jajek itp. W Kraju Ba­sków tapas na­zy­wa­ne są "pint­xos" (od wbi­tych w prze­ką­ski wy­ka­ła­czek).

Wikipedia


tapczan

mebel do spa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mebl. ro­dzaj łóżka w for­mie skrzy­ni, w któ­rym część, na któ­rej się śpi (ma­te­rac), sta­no­wi jed­no­cze­śnie wieko po­jem­ni­ka na po­ściel;

Wiktionary

Tap­czan – mebel przez­na­czo­ny do spa­nia oraz od­po­czyn­ku w po­zy­cji le­żą­cej. Skła­da się z drew­nia­ne­go pudła, w któ­rym zaz­wy­czaj trzy­ma się po­ściel, i ma­te­ra­ca, który był po­ło­żo­ny po­cząt­ko­wo na pa­sach lub sznu­rach, póź­niej na siat­ce lub sprę­ży­nach. Tap­czan czę­sto był obity tka­ni­ną de­ko­ra­cyj­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na tap­cza­nie sie­dzi leń, nic nie robi cały dzień.

 (1.1) Stał tu pod­ni­szczo­ny, przed­wo­jen­ny kre­dens, trzydrz­wio­wa szafa, rów­nież wy­ko­na­na w la­tach dwu­dzie­stych, do tego je­szcze okrą­gły stół z czte­re­ma krze­sła­mi i wy­le­ża­ny tap­czan, który matka Mirka ku­pi­ła na raty gdzieś koło roku sie­dem­dzie­sią­te­go.

 (1.1) Co praw­da męż­czyz­na je­szcze nie spał i nawet nie za­mie­rzał się kłaść, bo ro­zło­żo­ny na tap­cza­nie oglą­dał film porno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtapt͡ʃãn, AS: tapčãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. tapczanik mrz.

 przym. tapczanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. tarczan

Wiktionary


tapczanik

mały tap­czan


SJP.pl


tapczanisko

zgru­bie­nie od: tap­czan


SJP.pl


tapczanopółka

mebel łą­czą­cy w sobie cechy tap­cza­nu i półki


SJP.pl


tapczanowy

przy­miot­nik od: tap­czan


SJP.pl


tapeciak

po­tocz­nie: nożyk z ła­ma­nym ostrzem


SJP.pl


tapeciara

po­gard­li­wie: ko­bie­ta z dużą ilo­ścią ma­ki­ja­żu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. obraź. o ko­bie­cie prze­sad­nie sto­su­ją­cej ma­ki­jaż, szcze­gól­nie o na­kła­da­ją­cej zbyt grubą war­stwę flu­i­du lub pudru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość "ta­pe­ciar" wiele by dała, by móc ład­nie wy­glą­dać bez ma­ki­ja­żu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtapɛˈt͡ɕara, AS: tapećara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapeta ż.

Wiktionary


tapeciarka

1. ko­bie­ta trud­nią­ca się wy­kle­ja­niem ta­pe­tą ścian;
2. przy­rząd ułat­wia­ją­cy kła­dze­nie ta­pe­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­wo­do­wo przy­kle­ja­ją­ca ta­pe­ty do ścian

Wiktionary


tapeciarski

zwią­za­ny z wy­kle­ja­niem ścian ta­pe­tą


SJP.pl


tapeciarstwo

za­ję­cie ta­pe­cia­rza


SJP.pl


tapeciarz

osoba trud­nią­ca się wy­kle­ja­niem ta­pe­tą ścian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba za­wo­do­wo przy­kle­ja­ją­ca ta­pe­ty do ścian

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapeta ż.

Wiktionary


tapenada

pro­wan­sal­ska pasta zio­ło­wa do przy­pra­wia­nia po­traw; ta­pe­na­de


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pro­wan­sal­ska pasta, któ­rej głów­ny­mi skład­ni­ka­mi są oliw­ki, ka­pa­ry i oliwa;

Wiktionary

Ta­pe­na­da – pasta, któ­rej głów­ny­mi skład­ni­ka­mi są oliw­ki i ka­pa­ry oraz oliwa. Obok nich, w za­leż­no­ści od wer­sji, w skła­dzie mogą zna­leźć się np. czos­nek, ba­kła­żan, an­cho­is i różne przy­pra­wy. Wy­wo­dzi się z Pro­wan­sji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię ta­pe­na­dę z grzan­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtapɛ̃ˈnada, AS: tapẽnada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapenade n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tapenade

Wiktionary


tapenade

pro­wan­sal­ska pasta zio­ło­wa do przy­pra­wia­nia po­traw; ta­pe­na­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. pro­wan­sal­ska pasta, któ­rej głów­ny­mi skład­ni­ka­mi są oliw­ki, ka­pa­ry i oliwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lubię ta­pe­na­de z grzan­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapenada ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tapenada

Wiktionary


taper

daw­niej:
1. pia­ni­sta gra­ją­cy w ka­wiar­niach, re­sta­u­ra­cjach, na za­ba­wach ta­necz­nych lub pod­czas lek­cji tańca;
2. pia­ni­sta two­rzą­cy pod­kład mu­zycz­ny pod­czas se­an­su filmu nie­me­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) film. muz. pia­ni­sta akom­pa­niu­ją­cy fil­mo­wi lub przy­gry­wa­ją­cy w ka­wiar­ni

Wiktionary

Taper – w nie­mym kinie osoba gra­ją­ca na pia­ni­nie lub or­ga­nach te­a­tral­nych, im­pro­wi­zu­ją­ca pod­kład mu­zycz­ny do wyś­wiet­la­nych scen. Samo słowo wy­wo­dzi się z ję­zy­ka fran­cu­skie­go "taper" i oz­na­cza­ło mię­dzy in­ny­mi: "pi­sa­nie na ma­szy­nie, stu­ka­nie, stu­ka­nie w kla­wi­sze".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­ciel re­sta­u­ra­cji dał znak ta­pe­ro­wi i tango ur­wa­ło się w po­ło­wie taktu.

 (1.1) I nucąc polkę, od któ­rej spo­cił by się na­jo­stat­niej­szy taper, za­czy­na bie­gać tam i z po­wro­tem po po­ko­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtapɛr, AS: taper

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. taperka ż.

Wiktionary


taperka

→ taper


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. muz. pia­nist­ka akom­pa­nia­tor­ka

Wiktionary

Patrz:

taper

Przykłady

 (1.1) Szko­ła ba­le­to­wa za­trud­ni trzy ta­per­ki na pół etatu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. taper mos.

Wiktionary


taperować

przy­gry­wać na for­te­pia­nie


SJP.pl


taperski

→ taper


SJP.pl

Patrz:

taper

tapet

stół na­kry­ty zie­lo­nym su­knem, przy któ­rym daw­niej to­czo­no obra­dy; dziś tylko w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych:
a) być, po­ja­wić się, zna­leźć się na ta­pe­cie - być oma­wia­nym, stać się te­ma­tem roz­mów, dy­sku­sji;
b) mieć coś na ta­pe­cie - wła­śnie coś oma­wiać, zaj­mo­wać się czymś w danej chwi­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. stół, przy któ­rym od­by­wa­ją się obra­dy, przy­kry­ty su­knem, zwy­kle w ko­lo­rze zie­lo­nym

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: ta­pe­ta

Wiktionary

Tapet – daw­niej stół, przy któ­rym od­by­wa­ły się obra­dy, przy­kry­ty su­knem, zwy­kle w ko­lo­rze zie­lo­nym.

Dziś głów­nie w po­wie­dze­niu "być/zna­leźć się/mieć coś na ta­pe­cie" po­cho­dzą­cym od nie­miec­kie­go "etwas aufs Tapet brin­gen", przy czym w ję­zy­ku nie­miec­kim "Tapet" nie oz­na­czał stołu, lecz sukno do jego przy­kry­wa­nia. Cza­sem spo­ty­ka­na jest też znieksz­tał­co­na wer­sja "wziąć coś na ta­pe­tę" (za­miast "wziąć coś na tapet"), pow­sta­ła po­przez mylne sko­ja­rze­nie ze sło­wem ta­pe­ta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtapɛt, AS: tapet

Wiktionary


tapeta

1. wzo­rzy­sty lub jed­no­barw­ny pa­pier (rza­dziej tka­ni­na lub two­rzy­wo sztucz­ne) słu­żą­cy do wy­kle­ja­nia ścian;
2. obraz na wyś­wiet­la­czu te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go, na pul­pi­cie mo­ni­to­ra kom­pu­te­ro­we­go;
3. po­tocz­nie: prze­sa­dzo­ny, mocny ma­ki­jaż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. ko­lo­ro­wy lub wzo­rzy­sty pa­pier, któ­rym de­ko­ru­je się wew­nętrz­ne ścia­ny po­mie­szczeń;

 (1.2) in­form. gra­fi­ka umie­szczo­na jako tło ro­bo­cze­go ob­sza­ru pul­pi­tu kom­pu­te­ra;

 (1.3) slang. przen. nad­mier­ny, zbyt grubo na­ło­żo­ny ma­ki­jaż

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­pe­ta – ozdob­ne wy­koń­cze­nie ścia­ny wew­nątrz bu­dyn­ku
  • ta­pe­ta – gra­fi­ka ozda­bia­ją­ca tło pul­pi­tu sy­ste­mu ope­ra­cyj­ne­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­pe­ty w po­mie­szcze­niu były brud­ne, za­tłu­szczo­ne i czę­ścio­wo poz­dzie­ra­ne.

 (1.2) Jako ta­pe­tę na pul­pi­cie mam zdję­cie Hani.

 (1.3) Zmyj z twa­rzy tę ta­pe­tę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈpɛta, AS: tapeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapeciara ż., tapetowanie n., wytapetować n., tapeciarz m., tapeciarstwo n., otapetowanie n., tapetówka ż., tapetownica ż.

:: zdrobn. tapetka ż.

 czas. tapetować ndk., wytapetować dk., otapetować dk.

 przym. tapetowy, tapeciarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tło

 (1.3) makijaż

Wiktionary


tapetka

zdrob­nie­nie od: ta­pe­ta


SJP.pl


tapetnik

gry­ziel ta­pet­nik - ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny gry­zie­lo­wa­tych


SJP.pl


tapetowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­pe­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapeta ż.

 czas. tapetować ndk.

Wiktionary


tapetować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ta­pe­to­wać)

 (1.1) po­kry­wać ścia­ny ta­pe­tą; kłaść ta­pe­tę

 (1.2) po­kry­wać stop­nio­wo war­stwą

 (1.3) po­kry­wać de­ko­ra­cyj­nie; obi­jać coś dla ozdo­by

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ta­pe­to­wać się (dk. wy­ta­pe­to­wać się)

 (2.1) być ta­pe­to­wa­nym

 (2.2) pot. na­kła­dać ma­ki­jaż na sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W we­e­kend bę­dzie­my ta­pe­to­wać pokój dzie­cię­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapeta ż., tapetowanie n.

Wiktionary


tapetum

tkan­ka wy­ście­ła­ją­ca ścia­nę wo­recz­ków pył­ko­wych u na­sien­nych oraz ścia­nę za­rod­ni pa­prot­ni­ków i msza­ków


SJP.pl

Ta­pe­tum (łac.), tkan­ka wy­ście­ła­ją­ca – tkan­ka ro­ślin­na, two­rzą­ca war­stwę ko­mó­rek ota­cza­ją­cych tkan­kę za­rod­ni­kot­wór­czą (ar­che­spor) w za­rod­niach wielu pa­prot­ni­ków oraz w wo­recz­ku pył­ko­wym ro­ślin na­sien­nych.

U pa­prot­ni­ków pełni funk­cję tkan­ki odżyw­czej wy­ście­la­ją­cej za­rod­nie. Skła­da się z dwóch warstw ko­mó­rek, które roz­kła­da­ją się w cza­sie roz­wo­ju za­rod­ni­ków.

Wikipedia


tapety

1. wzo­rzy­sty lub jed­no­barw­ny pa­pier (rza­dziej tka­ni­na lub two­rzy­wo sztucz­ne) słu­żą­cy do wy­kle­ja­nia ścian;
2. obraz na wyś­wiet­la­czu te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go, na pul­pi­cie mo­ni­to­ra kom­pu­te­ro­we­go;
3. po­tocz­nie: prze­sa­dzo­ny, mocny ma­ki­jaż


SJP.pl


tapicer

rze­mieśl­nik wy­ście­ła­ją­cy ma­te­ria­łem meble lub ele­men­ty wy­po­sa­że­nia sa­mo­cho­dów; ta­pi­sjer (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. rzem. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ko­ny­wa­niem obić, po­kry­wa­niem tka­ni­na­mi mebli, kanap, fo­te­li sa­mo­cho­do­wych itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapicerka ż., tapicerstwo n.

 przym. tapicerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. tapisjer

Wiktionary


tapicerka

1. to, czym są wy­ście­ła­ne meble lub ele­men­ty wy­po­sa­że­nia sa­mo­cho­dów;
2. po­tocz­nie: ta­pi­cer­stwo - rze­mio­sło ta­pi­ce­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to, czym usła­ne są meble lub wy­po­sa­że­nie sa­mo­cho­du

 (1.2) pot. ta­pi­cer­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) A je­że­li macie dobre ręce, to do rze­mio­sła! Rze­mio­sło, taka ta­pi­cer­ka, sto­lar­ka. Rze­mieśl­nik za­wsze znaj­dzie ro­bo­tę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapicer mos., tapicerstwo n.

 przym. tapicerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obicie, pokrycie

Wiktionary


tapicernia

dział fa­bry­ki lub warsz­tat rze­mieśl­ni­czy, w któ­rym wy­ko­nu­je się prace ta­pi­cer­skie


SJP.pl


tapicerować

wy­ście­łać okre­ślo­nym ma­te­ria­łem meble, ścia­ny, drzwi lub ele­men­ty wy­po­sa­że­nia sa­mo­cho­dów


SJP.pl


tapicerski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ta­pi­cer­stwa lub ta­pi­ce­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapicerstwo n., tapicer m., tapicerka ż.

Wiktionary


tapicerstwo

wy­ście­ła­nie ma­te­ria­łem mebli lub ele­men­tów wy­po­sa­że­nia sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Ta­pi­cer­stwo – ro­dzaj rze­mio­sła lub dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się wy­ście­la­niem i obi­ja­niem tka­ni­ną, skórą lub innym ma­te­ria­łem: mebli, sie­dzeń, wnętrz po­ja­zdów oraz in­nych wy­ro­bów użyt­ko­wych lub de­ko­ra­cyj­nych.

Wikipedia


tapiewo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Gwar­diejsk (obec­nie także eg­zo­nim wa­rian­to­wy);

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tapiewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Gwardiejsk, hist. war. Tapiawa

Wiktionary


tapiewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­pie­wem, do­ty­czą­cy Ta­pie­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tapiewo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwardiejski

Wiktionary


tapin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tapin – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim
  • Tapin – ka­bu­pa­ten w In­do­nez­ji, w pro­win­cji Bor­neo Po­łud­nio­we

Wikipedia


taping

test umoż­li­wia­ją­cy ocenę spraw­no­ści i pra­wi­dło­wo­ści wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści mo­to­rycz­nych, spraw­dza­ją­cy pre­cyz­ję, czas re­ak­cji i tempo ru­chów


SJP.pl


tapioka

kasza z bulw ma­nio­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. mąka, białe gra­nul­ki lub płat­ki skro­bio­we otrzy­ma­ne z ma­nio­ku;

Wiktionary

Ta­pio­ka, skro­bia ta­pio­ko­wa – pro­dukt skro­bio­wy otrzy­ma­ny z ma­nio­ku. Pro­ces izo­la­cji ta­pio­ki jest zbli­żo­ny do po­zy­ski­wa­nia skro­bi ziem­nia­cza­nej i obej­mu­je: mycie oraz obie­ra­nie ko­rze­ni, roz­drab­nia­nie, wy­my­wa­nie skro­bi, od­dzie­le­nie wody so­ko­wej, oczy­szcza­nie, od­wad­nia­nie i su­sze­nie. Wy­stę­pu­je w po­sta­ci per­ło­wych kulek, płat­ków i mąki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­pio­ka jako pro­dukt bez­glu­te­no­wy za­le­ca­na jest oso­bom z ce­lia­kią i nie­to­le­ran­cją tego biał­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tapiokowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrobia tapiokowa

Wiktionary


tapiokowy

→ ta­pio­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z ta­pio­ki

Wiktionary

Patrz:

tapioka

Powiązane:

 rzecz. tapioka ż.

Wiktionary


tapiolit

mi­ne­rał o skła­dzie tan­ta­li­tu, na­le­żą­cy jed­nak do ukła­du te­tra­go­nal­ne­go


SJP.pl


tapir

ro­śli­no­żer­ny ssak za­miesz­ku­ją­cy dżun­gle Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­pi­rus|Bris­son|ref=tak., ssak lasów tro­pi­kal­nych, o nie­wiel­kiej trą­bie wyksz­tał­co­nej z nosa i wargi;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. uta­pi­ro­wa­ne włosy

Wiktionary

Tapir ("Ta­pi­rus") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny ta­pi­ro­wa­tych (Ta­pi­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Winne były zwie­rzę­ta, i duże i małe, kojot, tapir, szla­char, za­skro­niec i gągół.

 (2.1) Do lo­ka­lu wesz­ła dziew­czy­na z ogrom­nym ta­pi­rem na gło­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtapʲir, AS: tapʹir

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 przym. tapirowy

 (2.1)

 rzecz. tapirowanie n., utapirowanie n.

 czas. tapirować ndk., utapirować dk.

Wiktionary


tapiranga

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych


SJP.pl


tapirek

zdrob­nie­nie od: tapir


SJP.pl


tapirowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­pi­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tapirować ndk.

Wiktionary


tapirowate

ro­dzi­na ssa­ków ro­śli­no­żer­nych z rzędu nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, o wy­dłu­żo­nej gło­wie, ma­ją­cych nos i wargę przeksz­tał­co­ną w ruch­li­wą trąbę, wy­stę­pu­ją­cych w tro­pi­kach Ame­ry­ki, na Pół­wy­spie Ma­laj­skim i na niek­tó­rych wy­spach In­do­nez­ji; ta­pi­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­pi­ri­dae|Gray|ref=tak., mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na ssa­ków ko­pyt­nych z rzędu nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych;

Wiktionary

Ta­pi­ro­wa­te, ta­pi­ry (Ta­pi­ri­dae) – ro­dzi­na ssa­ków ko­pyt­nych z rzędu nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych (Pe­ris­so­dac­ty­la). Do ro­dzi­ny na­le­żą duże ssaki o dłu­go­ści ciała 180–300 cm z za­o­krą­glo­nym cia­łem z tyłu wraz z tyl­ny­mi koń­czy­na­mi, zwę­ża­ją­cym się w kie­run­ku nosa i koń­czyn przed­nich, z krót­ki­mi, mu­sku­lar­ny­mi no­ga­mi, ciem­nym ko­lo­rem futra, grubą skórą i szcze­ci­nia­sty­mi, po­roz­rzu­ca­ny­mi wło­sa­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­nio­wa­te, ta­pi­ro­wa­te i no­so­roż­co­wa­te za­li­cza­my do nie­pa­rzy­sto­ko­pyt­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapir mzw.

Wiktionary


tapirowaty

o ce­chach ta­pi­ro­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


tapirować

stro­szyć włosy, cze­sząc grze­bie­niem po­szcze­gól­ne pasma w kie­run­ku do skóry, w celu stwo­rze­nia pew­ne­go ro­dza­ju pod­kład­ki pod wy­so­ką fry­zu­rę


SJP.pl


tapirowy

→ tapir


SJP.pl

Patrz:

tapir

tapiseria

wie­lo­barw­na, jed­no­stron­na tka­ni­na ar­ty­stycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. jed­no­stron­na tka­ni­na o róż­no­rod­nej de­ko­ra­cji, słu­żą­cą do de­ko­ra­cji ścian;

Wiktionary

Ta­pi­se­ria (z franc. "ta­pis­se­rie") – ogól­na nazwa okre­śla­ją­ca jed­no­stron­ną tka­ni­nę o róż­no­rod­nej de­ko­ra­cji: fi­gu­ral­nej (np. ze sce­na­mi mi­to­lo­gicz­ny­mi, bi­blij­ny­mi), he­ral­dycz­nej bądź zwie­rzę­co-ro­ślin­nej (tzw. wer­diu­ra), słu­żą­cą do de­ko­ra­cji ścian. Po­tocz­nie ter­min „ta­pi­se­ria” sto­so­wa­ny jest wy­mien­nie z naz­wa­mi: go­be­lin i arras.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­pi­se­rie wy­ko­ny­wa­no już w sta­ro­żyt­nym Egip­cie.

Wiktionary


tapiseriowy

→ ta­pi­se­ria


SJP.pl

Patrz:

tapiseria

tapisjer

daw­niej: rze­mieśl­nik wy­ście­ła­ją­cy ma­te­ria­łem meble lub ele­men­ty wy­po­sa­że­nia sa­mo­cho­dów; ta­pi­cer


SJP.pl


taplać

po­tocz­nie:
1. nu­rzać coś w wo­dzie, bło­cie;
2. ta­plać się - brnąć w wo­dzie lub bło­cie; pła­wić się


SJP.pl


tapnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tap­nąć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ktoś może mi wy­tłu­ma­czyć, dla­cze­go tak przy­dat­na funk­cja jak blo­ko­wa­nie i wy­bu­dza­nie ekra­nu pod­wój­nym tap­nię­ciem jest do­stęp­na w tak nie­licz­nych te­le­fo­nach?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tapnąć dk.

Wiktionary


tapnąć

dot­knąć lekko pal­cem, zwy­kle na ekra­nie do­ty­ko­wym


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) in­form. dot­knąć pal­cem (w od­nie­sie­niu do urzą­dzeń do­ty­ko­wych)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tap­nij, aby dodać inny pilot.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tapnięcie n.

Wiktionary


tapsuj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w sy­be­ryj­skiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Sośwy Pół­noc­nej

Wiktionary


tar

ży­ją­ce w wy­so­kich gó­rach Azji zwie­rzę z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich, z wy­glą­du po­dob­ne do kozy


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: tara

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar – kom­pu­te­ro­wy pro­gram do ar­chi­wi­za­cji
  • tar – per­ski in­stru­ment mu­zycz­ny
  • Tar – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych
  • tar – zwie­rzę z ro­dza­ju He­mi­tra­gus w ro­dzi­nie krę­to­ro­gich
  • Tar – wieś w Chor­wa­cji, w żu­pa­nii istryj­skiej, w gmi­nie Tar-Va­bri­ga
  • Tar – miej­sco­wość na Wę­grzech
  • Tar – rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na
  • Tar – rzeka w Kir­gi­sta­nie
  • Tar – sin­gel ze­spo­łu Vi­sa­ge z 1979 roku
  • Tár – film Todda Fiel­da z 2022 r. z Cate Blan­chett w roli głów­nej.

Wikipedia


tara

1. przy­rząd do pra­nia ręcz­ne­go;
2. waga opa­ko­wa­nia (brut­to - netto)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. hist. deska do pra­nia ręcz­ne­go;

 (1.2) hand. waga opa­ko­wa­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tara – imię żeń­skie
  • Tara – bo­gi­ni w mi­to­lo­gii in­dyj­skiej
  • Tara – bo­gi­ni w mi­to­lo­gii po­li­ne­zyj­skiej
  • Tārā – żeń­ski bod­hi­satt­wa w bud­dyz­mie ty­be­tań­skim
  • Tara Pa­trick – ak­tor­ka por­no­gra­ficz­na
  • Tara (von Ne­u­dorf, ur. 1974) – ar­ty­sta ru­muń­ski
  • Tara – mia­sto w Au­stra­lii
  • Tara – rzeka w Czar­no­gó­rze
  • Tara – wieś w Czar­no­gó­rze, w gmi­nie Kolašin
  • Tara – wzgó­rze w Ir­lan­dii, sie­dzi­ba ar­cy­kró­lów
  • Tara – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Kiu­siu, w pre­fek­tu­rze Saga
  • Tara – gaun wikas sa­mi­ti w Ne­pa­lu w stre­fie Dha­wa­la­gi­ri w dy­stryk­cie Ba­glung

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pio­rąc, ener­gicz­nie tarła ko­szu­lą o bla­sza­ną tarę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtara, AS: tara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarka ż.

Wiktionary


taraba

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny chron­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­ra­ba (rzeka)
  • Ta­ra­ba (stan)
  • Ta­ra­ba (ptak)

Wikipedia


taraban

1. wiel­ki bęben uży­wa­ny przez tu­rec­kie pułki jan­czar­skie; ba­ra­ban;
2. bęben o po­dłuż­nym kształ­cie uży­wa­ny w daw­nym woj­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. muz. wojsk. wal­co­wa­ty bęben uży­wa­ny przez woj­sko;

Wiktionary

Ta­ra­ban lub tu­łum­bas (tur. "da­ra­ban") – duży, po­dłuż­ny bęben ka­pe­li jan­czar­skich, uży­wa­ny także w daw­nym woj­sku pol­skim.

Ta­ra­ba­nów uży­wa­no do na­da­wa­niu taktu w mar­szu oraz w bit­wach do prze­ka­zy­wa­nia roz­ka­zów. Takie za­sto­so­wa­nie miało miej­sce m.in. w bit­wie pod Carr­hae. Ta­ra­ban jest wspom­nia­ny w czwar­tej zwrot­ce pol­skie­go hymnu:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaś co pe­wien czas ma­sze­ro­wa­ły przez Rynek bo­jo­we ko­lum­ny wojsk, wy­cho­dzą­cych w pole przy grzmią­cej mu­zy­ce trąb, pi­szcza­łek, su­chym war­ko­cie ta­ra­ba­nów i wrza­sku pa­u­prów i po­spól­stwa, wie­sza­ją­ce­go się po bo­kach.

 (1.1) Już tam ociec do swej Basi mówi za­pła­ka­ny: „słu­chaj jeno, pono nasi biją w ta­ra­ba­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈrabãn, AS: tarabãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarabanik mrz.

Wiktionary


tarabanik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ta­ra­ban

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taraban m.

Wiktionary


tarabanić

1. bić w ta­ra­ban, bęb­nić;
2. po­tocz­nie: ude­rzać w coś mocno, gwał­tow­nie; walić, ło­mo­tać;
3. po­tocz­nie: dźwi­gać coś cięż­kie­go;
4. ta­ra­ba­nić się - po­tocz­nie:
a) po­ru­szać się nie­zdar­nie, z tru­dem;
b) wcho­dzić na coś niez­grab­nie, z tru­dem; wta­ra­ba­niać się, gra­mo­lić się


SJP.pl


taracha

naz­wi­sko


SJP.pl


taradajka

brycz­ka, zwy­kle dwu­ko­ło­wa, bez re­so­rów, uży­wa­na w XVIII wieku; ta­ra­dej­ka, ta­ra­taj­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. nie­wiel­ki, czte­ro­ko­ło­wy, od­kry­ty po­jazd konny o pro­stej kon­struk­cji, zwy­kle bez re­so­rów, uży­wa­ny w Pol­sce w XVIII wieku;

 (1.2) przest. żart. osoba ga­dat­li­wa

Wiktionary

Ta­ra­daj­ka (ta­ra­dej­ka, ta­ra­taj­ka) (od ukr. тарадайка, ros. таратайка) – lekka, od­kry­ta, nie­re­so­ro­wa­na brycz­ka, na ogół dwu­ko­ło­wa, po­wo­żo­na naj­czę­ściej w za­przę­gu jed­no­kon­nym, uży­wa­na na zie­miach pol­skich w XVIII wieku.

Była nie­wiel­kim po­ja­zdem o pro­stej kon­struk­cji, który Glo­ger uważa za ro­dzaj zwy­kłej małej brycz­ki lub ko­la­ski, jaka po­ja­wi­ła się w Pol­sce w XVIII wieku. Póź­niej uży­wa­na czę­sto jako po­dręcz­ny wózek czte­ro­ko­ło­wy, w za­przę­gu dwu­kon­nym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtaraˈdajka, AS: taradai ̯ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taradejka

 (1.2) klekotka, trajkotka

Wiktionary


taradejka

brycz­ka, zwy­kle dwu­ko­ło­wa, bez re­so­rów, uży­wa­na w XVIII wieku; ta­ra­daj­ka, ta­ra­taj­ka


SJP.pl


tarahumara

lud za­miesz­ku­ją­cy stan Chi­hu­a­hua w Mek­sy­ku


SJP.pl

Ta­ra­hu­ma­ra, Rarámuri – lud za­miesz­ku­ją­cy stan Chi­hu­a­hua w Mek­sy­ku, po­słu­gu­ją­cy się ję­zy­kiem ta­ra­hu­ma­ra z ro­dzi­ny uto-az­tec­kiej. Ich li­czeb­ność wy­no­si około 70 ty­się­cy osób. Słyną z niez­wy­kłej wy­trzy­ma­ło­ści w biegu, którą wy­ko­rzy­stu­ją w tzw. po­lo­wa­niu upor­czy­wym. Stąd po­cho­dzi nazwa ludu – "Rarámuri", która do­słow­nie zna­czy „bie­ga­cze”. Biegi sta­no­wią także ele­ment tra­dy­cyj­nych za­wo­dów spor­to­wych.

Wikipedia


taraj

ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych; kot cęt­ko­wa­ny, kotek cęt­ko­wa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Prio­na­i­lu­rus vi­ver­ri­nus|ref=tak., kotek cęt­ko­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na te­ry­to­rium ta­ra­ja za­wsze znaj­du­ją się ja­kieś cieki lub ak­we­ny.

 (1.1) Ta­ra­je mają na ogo­nie czar­ne pier­ście­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kotek cętkowany

Wiktionary


tarakan

reg.: ka­ra­luch


SJP.pl

Ta­ra­kan – mia­sto w In­do­nez­ji na wy­spie Ta­ra­kan w pro­win­cji Bor­neo Pół­noc­ne; po­wierzch­nia 250,8 km²; lud­ność 147 030 (VI 2005); gę­stość za­lud­nie­nia 586,2 osób/1 km².

Oś­ro­dek wy­do­by­cia ropy naf­to­wej; port wy­wo­zo­wy tego su­row­ca; port lot­ni­czy "Ju­wa­ta Air­port".

Wikipedia


taramasalata

za­ką­ska w po­sta­ci kre­mo­wej pasty ryb­nej z ikry zmie­sza­nej z na­mo­czo­ną bułką lub go­to­wa­ny­mi ziem­nia­ka­mi, ce­bu­lą i ko­per­kiem; ta­ra­mo­sa­la­ta


SJP.pl


taramosalata

za­ką­ska w po­sta­ci kre­mo­wej pasty ryb­nej z ikry zmie­sza­nej z na­mo­czo­ną bułką lub go­to­wa­ny­mi ziem­nia­ka­mi, ce­bu­lą i ko­per­kiem; ta­ra­ma­sa­la­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. pasta z ikry, tra­dy­cyj­na grec­ka po­tra­wa wiel­ko­post­na;

Wiktionary

Ta­ra­mo­sa­la­ta (ngr. ταραμοσαλάτα) – po­pu­lar­na grec­ka pasta z ikry, czę­sto po­da­wa­na jako przy­staw­ka.

Jest też da­niem tra­dy­cyj­nie post­nym przy­go­to­wy­wa­nym na tzw. Czy­sty Po­nie­dzia­łek, czyli pier­wszy dzień Wiel­kie­go Postu; po­da­wa­na wtedy do la­ga­ny (wiel­kich plac­ków chle­bo­wych wy­pie­ka­nych na ten dzień).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pier­wszy dzień Wiel­kie­go Postu, Grecy spo­ży­wa­ją ta­ra­mo­sa­la­tę i la­ga­nę.

 (1.1) Kiedy jest okaz­ja do świę­to­wa­nia, jak zda­nie eg­za­mi­nu czy ukoń­cze­nie eseju, scho­dzą, żeby zjeść mu­sa­kę, okrę, ta­ra­mo­sa­la­tę, łatę ja­gnię­cą czy ośmior­ni­cę przy drew­nia­nych, la­kie­ro­wa­nych sto­łach, które wy­glą­da­ją, jakby przy­nie­sio­no je tu pro­sto ze sta­re­go ża­glow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarãmɔsaˈlata, AS: tarãmosalata

Wiktionary


taran

1. belka za­koń­czo­na że­laz­ną gło­wi­cą słu­żą­ca daw­niej do bu­rze­nia bram i murów;
2. za­o­strzo­na belka wy­sta­ją­ca z dzio­bu okrę­tu albo ostro za­koń­czo­ny, wy­dłu­żo­ny dziób, słu­żą­ce daw­niej np. do prze­bi­ja­nia burt wro­gich okrę­tów;
3. po­tocz­nie: roz­pę­dzo­ny duży przed­miot ude­rza­ją­cy w coś i ni­szczą­cy to


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ma­chi­na oblęż­ni­cza z cięż­ką kłodą do kru­sze­nia murów i ro­zbi­ja­nia bram;

 (1.2) hist. żegl. ele­ment kon­struk­cji okrę­tu, słu­żą­cy do za­ta­pia­nia okrę­tów wroga przez ude­rze­nie dzio­bem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • taran (ma­chi­na oblęż­ni­cza) – ro­dzaj ma­chi­ny oblęż­ni­czej
  • taran (dziób okrę­tu) – ele­ment kon­struk­cji daw­nych okrę­tów
  • taran (tech­ni­ka walki) – tech­ni­ka walki
  • taran hy­dra­u­licz­ny – urzą­dze­nie do pom­po­wa­nia wody
  • Taran – pol­ski ze­spół black­me­ta­lo­wy
  • Taran – album stu­dyj­ny pol­skiej grupy mu­zycz­nej Hermh
  • Taran i ma­gicz­ny ko­cioł – ame­ry­kań­ski film ani­mo­wa­ny

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. taranowanie n., staranowanie n., taranik mrz.

 czas. taranować ndk., staranować dk.

Wiktionary


taranek

naz­wi­sko


SJP.pl


taraniec

ta­ra­niec pa­sko­wa­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


taranik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od taran

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taran m.

Wiktionary


taranować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sta­ra­no­wać)

 (1.1) hist. wojsk. żegl. ro­zbi­jać, ni­szczyć lub wy­wa­żać coś przy uży­ciu ta­ra­nu

 (1.2) hist. wojsk. żegl. ude­rzyć włas­nym po­ja­zdem, okrę­tem albo sa­mo­lo­tem obiekt wroga w celu jego usz­ko­dze­nia albo zni­szcze­nia;

 (1.3) na­jeż­dżać lub ude­rzać w przesz­ko­dę

 (1.4) pot. z im­pe­tem w coś lub kogoś wje­chać po­py­cha­jąc go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Duże stra­ty czoł­gów T-34 wy­ni­ka­ły rów­nież z kom­pro­mi­tu­ją­cych de­cyz­ji do­wództ­wa ru­skich tan­ki­stów, np. aby, w razie braku amu­ni­cji czoł­go­wej, ta­ra­no­wać cięż­ki sprzęt nie­miec­ki.

 (1.3) Ude­rzo­ny z boku po­jazd od­wró­cił się o 180 stop­ni i ta­ra­nu­jąc znak dro­go­wy oraz przy­droż­ne me­ta­lo­we słup­ki wy­lą­do­wał na po­bo­czu, na­prze­ciw­ko po­bli­skie­go skle­pu spo­żyw­cze­go.

 (1.4) Ten gwał­tow­nie zje­chał na lewy pas jezd­ni i ru­szył w kie­run­ku Za­brza, ta­ra­nu­jąc po­li­cjan­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taran mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) taran

 (1.3) najeżdżać

 (1.4) tratować

Wiktionary


tarant

koń lub pies o maści bia­łej w gnia­de, kare lub kasz­ta­no­wa­te plamy


SJP.pl


tarantas

dawny powóz o nad­wo­ziu w kształ­cie pudła osa­dzo­ne­go na drąż­kach za­miast re­so­rów


SJP.pl

Ta­ran­tas (ros. "тарантас") – po­dróż­ny czte­ro­ko­ło­wy po­jazd za­przę­go­wy wy­wo­dzą­cy się z Rosji, ro­dzaj brycz­ki. Ta­ran­tas za­przę­ga­ny był w jed­ne­go lub dwa konie.

Wy­dłu­żo­ne pudło tego po­ja­zdu, w tyl­nej czę­ści kryte pó­ło­krą­głą, bre­zen­to­wą budą, osa­dzo­ne było na dłu­gich (kil­ku­me­tro­wych), ela­stycz­nych drą­gach peł­nią­cych rolę re­so­rów. Uwa­ża­ny był za wy­god­ny po­jazd po­dróż­ny, po­nie­waż mie­ścił miej­sca le­żą­ce i sie­dzą­ce.

Wikipedia


tarantela

ta­ran­tel­la;
1. ne­a­po­li­tań­ski ta­niec lu­do­wy o bar­dzo szyb­kim tem­pie, w tak­cie 6/8 lub 3/8;
2. mu­zy­ka do tego tańca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. folk. tra­dy­cyj­ny ta­niec ne­a­po­li­tań­ski

 (1.2) muz. folk. mu­zy­ka to­wa­rzy­szą­ca ta­ran­te­li (1.1)

Wiktionary

Ta­ran­te­la (wł. "ta­ran­tel­la") – wło­ski ta­niec lu­do­wy, z Ne­a­po­lu.

Cha­rak­te­ry­zu­je się ści­śle usta­lo­ną ryt­mi­ką, opar­tą na jed­no­staj­nym po­cho­dzie drob­nych war­to­ści ryt­micz­nych; tempo szyb­kie, naj­czę­ściej w me­trum 6/8, jed­nak zda­rza­ją się także wy­ko­na­nia w me­trum 3/8.

Wikipedia


tarantella

ta­ran­te­la;
1. ne­a­po­li­tań­ski ta­niec lu­do­wy o bar­dzo szyb­kim tem­pie, w tak­cie 6/8 lub 3/8;
2. mu­zy­ka do tego tańca


SJP.pl


tarantinowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z twór­czo­ścią Qu­en­ti­na Ta­ran­ti­na

Wiktionary


tarantowaty

o maści konia: biały z nie­wiel­ki­mi pla­ma­mi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hipol. o koniu: biały w pla­ma­a­my gnia­de, kare lub kasz­ta­no­wa­te

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarant m.

Wiktionary


tarantula

1. duży pająk z ro­dzi­ny po­goń­ców, któ­re­go jad za­gra­ża życiu owa­dów i ma­łych pta­ków, wy­wo­łu­je u ludzi stany za­pal­ne; wy­stę­pu­je w kilku ga­tun­kach, m.in. w po­łud­nio­wych Wło­szech i na ob­sza­rach ste­po­wych wschod­niej Azji i Eu­ro­py; jej uką­sze­nie nie musi pro­wa­dzić do śmier­ci;
2. dawne na­rzę­dzie tor­tur słu­żą­ce do wy­ry­wa­nia ko­bie­tom pier­si


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ly­co­sa ta­ran­tu­la|ref=tak., dra­pież­ny ga­tu­nek pa­ją­ka;

Wiktionary

Ta­ran­tu­la – zwy­cza­jo­wa nazwa na­da­wa­na kilku po­łud­nio­wo- i środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skim ro­dza­jom du­żych pa­ją­ków z ro­dzi­ny po­goń­co­wa­tych – "Hogna", "Ly­co­sa" i "Ge­o­ly­co­sa".

Zwy­cza­jo­wo w kilku ję­zy­kach, m.in. w pol­skim, mia­nem „ta­ran­tu­li” na­zy­wa się nie­słusz­nie wiele więk­szych ga­tun­ków pa­ją­ków, zwła­szcza ptasz­ni­ków. Jed­nak w ję­zy­ku an­giel­skim rów­nież ofi­cjal­nie nazwy wielu ptasz­ni­ków za­wie­ra­ją słowo „ta­ran­tu­la”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ana­sta­zy ho­du­je ta­ran­tu­le i skor­pio­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarãnˈtula, AS: tarãntula

Wiktionary


tarantyzm

zbyt­nie uwiel­bie­nie tańca


SJP.pl

Ta­ran­tyzm – ze­spół za­cho­wań o cha­rak­te­rze sym­bo­licz­no-re­li­gij­nym okre­śla­ny jako eg­zor­cyzm mu­zycz­no-ta­necz­ny i po­wią­za­ny ze zja­wi­skiem jakim jest mania tańca. Wy­róż­ni­kiem tej formy hi­ste­rycz­nej re­ak­cji ta­necz­nej miało być rze­ko­me ugry­zie­nie przez ta­ran­tu­lę, zaś spo­so­bem na po­zby­cie się jadu z or­ga­niz­mu był ta­niec.

Wikipedia


tarapata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zob. ta­ra­pa­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarapaty nmos.

Wiktionary


tarapaty

po­tocz­nie: trud­ne, przy­kre sy­tu­a­cje, nie­mi­łe przy­go­dy; kło­po­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. przy­kre lub nie­mi­łe sy­tu­a­cje

Wiktionary

Ta­ra­pa­ty – pol­ski film fa­mi­lij­no-przy­go­do­wy z 2017 roku w re­ży­se­rii Marty Kar­wow­skiej, wy­pro­du­ko­wa­ny przez Koi Stu­dio.

Film zo­stał zak­wa­li­fi­ko­wa­ny do kon­kur­su Inne Spoj­rze­nie na Fe­sti­wa­lu Pol­skich Fil­mów Fa­bu­lar­nych w Gdyni.

Zdję­cia do filmu pow­sta­wa­ły w War­sza­wie i oko­li­cach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zuza wpa­dła w nie­złe ta­ra­pa­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarapata ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opały

Wiktionary


taras

po­wierzch­nia umie­szczo­na na wy­so­ko­ści par­te­ru, pię­tra lub na dachu, cza­sa­mi za­da­szo­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. ot­war­ta prze­strzeń użyt­ko­wa bu­dyn­ku;

 (1.2) geol. pod­cię­ty i wy­rów­na­ny teren na stoku góry lub wznie­sie­nia

 (1.3) daw. gro­bla

 (1.4) stpol. gruz, żwir

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Taras – imię mę­skie
  • taras (ar­chi­tek­tu­ra) – po­zio­ma po­wierzch­nia umie­szczo­na na wy­so­ko­ści par­te­ru, pię­tra lub na dachu
  • taras (ge­o­mor­fo­lo­gia) – forma uksz­tał­to­wa­nia ścia­ny skal­nej lub zbo­cza do­li­ny (we wspi­nacz­ce i ta­tro­lo­gii)
  • taras (hi­sto­ria woj­sko­wo­ści) – drew­nia­na ścia­na uży­wa­na przez hu­sy­tów do osło­ny dział
  • taras (ogrod­nict­wo) – w ogrod­nict­wie (ogro­dy ta­ra­so­we)
  • taras rolny
  • Taras – fik­cyj­na góra z Sil­ma­ril­lio­nu
  • Taras – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Taras – osada leśna w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Taras – wło­sko-fran­cu­ski ko­me­dio­dra­mat z 1980 roku
  • te­ra­sa – forma uksz­tał­to­wa­nia stoku góry lub zbo­cza do­li­ny, schod­ko­wa forma te­re­nu w do­li­nie rzecz­nej, po­zo­sta­łość po eroz­ji przez wodę
  • Te­ra­sa na­dza­le­wo­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po chwi­li stał już przy ta­ra­sie, z któ­re­go kilka scho­dów pro­wa­dzi­ło na traw­nik ozdo­bio­ny pa­ro­ma równo przy­cię­ty­mi igla­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaras, AS: taras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tarasik m.

 przym. tarasowy

 przysł. tarasowo

Wiktionary


tarasek

naz­wi­sko


SJP.pl


tarasewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tarasiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Iwan Ta­ra­sie­wicz Gra­mo­tin − ro­syj­ski po­li­tyk i dy­plo­ma­ta
  • Hen­ryk Ta­ra­sie­wicz − pol­ski dzia­łacz opo­zy­cyj­ny
  • Ja­nusz Ta­ra­sie­wicz − pol­ski żuż­lo­wiec
  • Jerzy Ta­ra­sie­wicz – pol­ski że­glarz i pi­sarz ma­ry­ni­sta
  • Kon­stan­ty Ta­ra­sie­wicz − bia­ło­ru­ski in­ży­nier i dzia­łacz mniej­szo­ści pol­skiej
  • Kor­dian Ta­ra­sie­wicz − pol­ski przed­się­bior­ca
  • Mał­go­rza­ta Ta­ra­sie­wicz − pol­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na i po­li­tyk
  • Mi­chał Ta­ra­sie­wicz − pol­ski aktor, re­ży­ser, ko­lek­cjo­ner te­a­tra­liów
  • Paweł Ta­ra­sie­wicz − pol­ski fi­lo­zof kul­tu­ry i cy­wi­li­za­cji, pre­zbi­ter ka­to­lic­ki
  • Ry­szard Ta­ra­sie­wicz − pol­ski pił­karz i tre­ner
  • Sta­ni­sław Ta­ra­sie­wicz − pol­ski dzien­ni­karz i dzia­łacz mniej­szo­ści pol­skiej

Wikipedia


tarasik

zdrob­nie­nie od: taras


SJP.pl


tarasin

naz­wi­sko


SJP.pl


tarasiuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Borys Ta­ra­siuk – ukra­iń­ski po­li­to­log, dy­plo­ma­ta i po­li­tyk
  • Ge­or­gi­na Ta­ra­siuk – pol­ska pio­sen­kar­ka
  • Ste­fan Ta­ra­siuk – pol­ski in­ży­nier le­śnik, pro­fe­sor nauk le­śnych
  • Sier­giej Ta­ra­siuk – ra­dziec­ki funk­cjo­na­riusz służb spe­cjal­nych

Wikipedia


tarasić

re­gio­nal­nie: zgnia­tać coś, prze­cho­dząc lub prze­bie­ga­jąc po czymś; dep­tać


SJP.pl


taraskowo

Ta­ra­sko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Piąt­ni­ca. W la­tach 1973–1995 w gmi­nie Wizna.

Przez miej­sco­wość prze­pły­wa nie­wiel­ka rzeka Ło­je­wek, do­pływ Narwi.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Ol­szy­nach.

Wikipedia


tarasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­sta­wia­nie drogi, przej­ścia, prze­ja­zdu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nietarasowanie n., zatarasowanie n., taras m.

 czas. tarasować ndk., zatarasować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blokowanie, barykadowanie

Wiktionary


tarasowaty

przy­po­mi­na­ją­cy taras


SJP.pl


tarasować

blo­ko­wać przej­ście lub prze­jazd w danym miej­scu; za­ta­ra­so­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) blo­ko­wać moż­li­wość przej­ścia lub prze­ja­zdu sto­jąc lub sta­wia­jąc coś na dro­dze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cię­ża­rów­ka leży na boku jak upo­lo­wa­ny mamut. Ta­ra­su­je całe dwa pasma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtaraˈsɔvat͡ɕ, AS: tarasovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarasowanie n.

 czas. zatarasować, zatarasowywać

Wiktionary


tarasowy

→ taras


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest uło­żo­ny w formę ta­ra­su

 (1.2) zwią­za­ny z ta­ra­sem, do­ty­czą­cy ta­ra­su

Wiktionary

Patrz:

taras

Powiązane:

 rzecz. taras m.

Wiktionary


taraszkiewica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pot. wa­riant or­to­gra­fii ję­zy­ka bia­ło­ru­skie­go, ofi­cjal­ny do re­for­my w 1933 r., a potem funk­cjo­nu­ją­cy jako al­ter­na­ty­wa dla no­we­go sy­ste­mu;

 (1.2) jęz. pot. ta­rasz­kie­wi­ca (1.1) wraz z niek­tó­ry­mi aspek­ta­mi gra­ma­ty­ki i lek­sy­ki róż­nią­cy­mi się od stan­dar­du

Wiktionary

Ta­rasz­kie­wi­ca, kla­sycz­ny wa­riant ( тарашкевіца, "taraškievica"; клясычны правапіс, "klasyčny pra­va­pis") – po­tocz­na nazwa jed­ne­go z wa­rian­tów or­to­gra­fii ję­zy­ka bia­ło­ru­skie­go, opie­ra­ją­ce­go się na re­gu­łach sto­so­wa­nych przed re­for­mą ję­zy­ko­wą z 1933 roku i bę­dą­ce­go sy­ste­mem al­ter­na­tyw­nym w sto­sun­ku do or­to­gra­fii ofi­cjal­nej. W szer­szym ro­zu­mie­niu nazwa "ta­rasz­kie­wi­ca" do­ty­czy rów­nież pew­nych róż­nic w gra­ma­ty­ce i lek­sy­ce (w sto­sun­ku do ofi­cjal­nych norm ję­zy­ko­wych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Normy pi­sow­ni sto­so­wa­ne w ta­rasz­kie­wi­cy ści­ślej niż w ofi­cjal­nej or­to­gra­fii zwią­za­ne są z za­sa­dą fo­ne­tycz­ną (…).

Wiktionary


taraszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


taratajka

brycz­ka, zwy­kle dwu­ko­ło­wa, bez re­so­rów, uży­wa­na w XVIII wieku; ta­ra­dej­ka, ta­ra­daj­ka


SJP.pl


taratar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. chłod­nik ogór­ko­wy, zupa kuch­ni buł­gar­skiej

Wiktionary


taratatka

daw­niej: ro­dzaj krót­kiej ka­po­ty mę­skiej, ozdo­bio­nej na­szyw­ka­mi ze sznu­ra (sza­me­run­kiem), no­szo­nej w daw­nej Pol­sce na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. kraw. ro­dzaj krót­kiej mę­skiej ka­po­ty się­ga­ją­cej do kolan i ob­szy­tej sza­me­run­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał na sobie krót­ko, z hu­zar­ska zro­bio­ną ta­ra­tat­kę, spod­nie ob­ci­słe i buty go­spo­dar­sko-my­śliw­skie.

 (1.1) I kazał sobie szyć bar­dzo bo­ga­to sznu­ra­mi i pęt­li­ca­mi ozdob­ną ta­ra­tat­kę z ja­ki­miś fi­gla­mi.

Wiktionary


tarator

buł­gar­ska zupa jo­gur­to­wo-ogór­ko­wa z do­dat­kiem oliwy, czosn­ku oraz orze­chów wło­skich


SJP.pl

Ta­ra­tor ogór­ko­wy (bułg. "таратор" [tara’tor] "с краставици") – ro­dzaj zupy-chłod­ni­ka; danie cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kuch­ni buł­gar­skiej.

Wikipedia


tarawa

atol na Oce­a­nie Spo­koj­nym, w pań­stwie Ki­ri­ba­ti


SJP.pl

Ta­ra­wa – głów­ny atol wy­spiar­skie­go pań­stwa Ki­ri­ba­ti, po­ło­żo­ny w środ­ko­wej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go w ar­chi­pe­la­gu Wysp Gil­ber­ta. Znaj­du­je się tu sto­li­ca kraju Ba­i­ri­ki. Atol jest za­miesz­ka­ny przez 70 090 osób (2020), po­słu­gu­ją­cych się na co dzień ję­zy­kiem an­giel­skim oraz ję­zy­kiem ki­ri­ba­ti.

Wikipedia


taraśnica

ro­dzaj pry­mi­tyw­nej ar­ma­ty, uży­wa­nej w śred­nio­wie­czu do obro­ny zam­ków


SJP.pl

Ta­ra­śni­ca (sta­ro­pol. od czes. "ta­ras­ni­ce") – śred­nio­wiecz­ne lek­kie dłu­go­lu­fo­we dzia­ło, przez­na­czo­ne do pro­wa­dze­nia ognia bez­poś­red­nie­go.

W XV w. sto­so­wa­li je cze­scy hu­sy­ci, znane było wów­czas i w Pol­sce. Nazwa po­cho­dzi od ru­cho­mej drew­nia­nej za­sło­ny ("taras") umie­szcza­nej jako prze­gro­da w lu­kach po­mię­dzy wo­za­mi szyku ta­bo­ro­we­go. W póź­niej­szym cza­sie uży­wa­no go (po­dob­nie jak ha­kow­nic) w obro­nie murów i in­nych umoc­nień sta­łych.

Wikipedia


tarbusz

czer­wo­na czap­ka fil­co­wa, no­szo­na głów­nie przez mu­zuł­ma­nów za­miesz­ku­ją­cych stre­fę śró­dziem­no­mor­ską


SJP.pl


tarchalice

Tar­cha­li­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wo­łow­skim, w gmi­nie Wołów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia


tarchalin

Tar­cha­lin (pol. hist. Tar­cha­li­no) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ra­wic­kim, w gmi­nie Bo­ja­no­wo.

Wikipedia


tarchomin

dziel­ni­ca w War­sza­wie


SJP.pl

Tar­cho­min – osied­le i ob­szar MSI znaj­du­ją­cy się w pół­noc­nej czę­ści War­sza­wy, w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka.

Wikipedia


tarchomiński

zwią­za­ny z Tar­cho­mi­nem, do­ty­czą­cy Tar­cho­mi­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tar­cho­mi­nem, do­ty­czą­cy Tar­cho­mi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarchomin m.

Wiktionary


tarcica

pro­dukt drzew­ny pow­sta­ły w tar­ta­ku w wy­ni­ku wstęp­nej obrób­ki drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) deski pow­sta­łe na sku­tek prze­cię­cia ga­łę­zi lub pnia piłą

Wiktionary

Tar­ci­ca – asor­ty­ment drzew­ny pow­sta­ły w wy­ni­ku prze­tar­cia drew­na okrą­głe­go w spo­sób in­dy­wi­du­al­ny bądź gru­po­wy (de­cy­du­je licz­ba rów­no­cze­śnie pra­cu­ją­cych pił) na pi­lar­kach: ra­mo­wych (tra­kach), ta­śmo­wych bądź tar­czo­wych. Ze wzglę­du na sto­pień obrób­ki tar­ci­ce dzie­lą się na:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. natarcie n.

 czas. trzeć

Wiktionary


tarciczka

zdrob­nie­nie od: tar­ci­ca


SJP.pl


tarcie

1. fi­zy­ka: zja­wi­ska fi­zycz­ne to­wa­rzy­szą­ce prze­mie­szcza­niu się wzglę­dem sie­bie dwóch ciał fi­zycz­nych lub ele­men­tów tego sa­me­go ciała;
2. tech­no­lo­gia obrób­ki drew­na po­le­ga­ją­ca na prze­ra­bia­niu drew­na okrą­głe­go na tar­ci­cę przy uży­ciu traka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|trzeć.

 (1.2) fiz. roz­pra­sza­nie ener­gii wsku­tek do­ty­ka­nia się dwóch ciał pod­czas ich względ­ne­go ruchu

 (1.3) zwy­kle w licz­bie mno­giej: sprzecz­ki, nies­na­ski, nie­po­ro­zu­mie­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­cie (fi­zy­ka)
  • tar­cie (tech­no­lo­gia)
  • tar­cie gra­nicz­ne
  • tar­cie płyn­ne
  • tar­cie ru­cho­we
  • tar­cie spo­czyn­ko­we
  • tar­cie suche
  • tar­cie śliz­go­we
  • tar­cie tocz­ne
  • tar­cie wew­nętrz­ne
  • tar­cie zew­nętrz­ne
  • tar­cie opłuc­no­we

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtarʲt͡ɕɛ, AS: tarʹće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzeć, potrzeć

 rzecz. natarcie n., ucieranie n., zacierka ż.

Wiktionary


tarciówka

obra­biar­ka do prze­pi­ło­wy­wa­nia drew­na


SJP.pl


tarcza

1. obron­na część uz­bro­je­nia, uży­wa­na przez pie­cho­tę i jazdę od cza­sów sta­ro­żyt­nych do czasu wpro­wa­dze­nia broni pal­nej, o róż­nych kształ­tach i roz­mia­rach;
2. ta­bli­ca z kon­cen­trycz­ny­mi krę­ga­mi, słu­żą­ca jako cel do strze­la­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. obron­na część uz­bro­je­nia

 (1.2) he­rald. ele­ment herbu w kształ­cie tar­czy (1.1)

 (1.3) tek­tu­ra lub ta­bli­ca z na­ry­so­wa­ny­mi kon­cen­trycz­ny­mi okrę­ga­mi przez­na­czo­na do za­wie­sze­nia na strzel­ni­cy (spor­to­wej/woj­sko­wej / po­li­cyj­nej) jako cel do ostrze­la­nia

 (1.4) cy­fer­blat, część ze­ga­ra / ze­gar­ka

 (1.5) mała pla­kiet­ka/na­szyw­ka w kształ­cie tar­czy (1.1-2) no­szo­na na ubra­niu w celu iden­ty­fi­ka­cji, okre­śle­nia przy­na­leż­no­ści

 (1.6) geol. roz­le­gły, zaz­wy­czaj lekko wy­pu­kły i ma­ją­cy ten­den­cje do pod­no­sze­nia się, ob­szar skał kry­sta­licz­nych

 (1.7) wojsk. zob. tar­cza an­ty­ra­kie­to­wa.

 (1.8) kolej. urzą­dze­nie sy­gna­li­za­cyj­ne sto­so­wa­ne w ruchu ko­le­jo­wym; zob. tar­cza ostrze­gaw­cza.

 (1.9) część te­le­fo­nu słu­żą­ca do wy­bie­ra­nia nu­me­ru te­le­fo­nu w te­le­fo­nach star­szej ge­ne­ra­cji; zob. tar­cza nu­me­ro­wa.

 (1.10) mech. część ha­mul­ca tar­czo­we­go naj­czę­ściej wy­ko­na­ne ze stali; zob. tar­cza ha­mul­co­wa.

 (1.11) mech. część sprzę­gła; zob. tar­cza sprzę­gła.

 (1.12) mech. część sprzę­gła; zob. tar­cza do­ci­sko­wa.

 (1.13) mech. lotn. ele­ment ste­ru­ją­cy wir­ni­ka w śmi­głow­cu; zob. tar­cza ste­ru­ją­ca.

 (1.14) ścier­ni­ca, na­rzę­dzie ścier­ne; zob. tar­cza szli­fier­ska.

 (1.15) ele­ment kon­struk­cyj­ny, któ­re­go gru­bość jest mała w po­rów­na­niu do dłu­go­ści i sze­ro­ko­ści, ob­cią­żo­ny pro­sto­pad­le do mniej­sze­go wy­mia­ru

 (1.16) med. część po­chwo­wa szyj­ki ma­ci­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­cza – ro­dzaj uz­bro­je­nia ochron­ne­go
  • tar­cza – okrą­gły ele­ment urzą­dze­nia, zwy­kle z opi­sem na ob­wo­dzie, np. tar­cza ze­ga­ro­wa, tar­cza te­le­fo­nicz­na
  • tar­cza – ogól­ne okre­śle­nie okrą­głej, pła­skiej (lub spra­wia­ją­cej takie wra­że­nie) po­wierzch­ni, np. tar­cza sło­necz­na
  • tar­cza kon­struk­cyj­na – ele­ment kon­struk­cyj­ny
  • tar­cza kon­ty­nen­tal­na – ge­o­lo­gia
  • tar­cza ha­mul­co­wa – w ha­mul­cach tar­czo­wych
  • tar­cza her­bo­wa
  • Tar­cza – zwany ina­czej Tar­czą So­bie­skie­go gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go.
  • tar­cza nu­me­ro­wa
  • tar­cza ochron­na
  • tar­cza ostrze­gaw­cza – urzą­dze­nie sy­gna­li­za­cyj­ne
  • tar­cza szkol­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tar­cze ho­pli­tów na­zy­wa­ły się ho­plo­na­mi.

 (1.2) Na nie­bie­skiej tar­czy herbu znaj­do­wał się żółty półk­się­życ i gwia­zda.

 (1.3) Łucz­nik umie­ścił wszyst­kie strza­ły w tar­czy.

 (1.4) Po upad­ku tar­cza ze­ga­ra pękła.

 (1.5) Zgu­bi­łem gdzieś moją szkol­ną tar­czę.

 (1.15) Stro­py pra­cu­ją jako tar­cze, prze­no­sząc ob­cią­że­nie po­zio­me od wia­tru na trzo­ny i ścia­ny bu­dyn­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtart͡ʃa, AS: tarča

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarczownik m., tarczówka ż.

:: zdrobn. tarczka ż.

 przym. tarczowaty, tarczowy

Wiktionary


tarczenica

sko­ru­piak wodny, pa­so­żyt ryb i ki­ja­nek; splew­ka


SJP.pl


tarczennice

rząd lub pod­gro­ma­da sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy Ma­xil­lo­po­da, pa­so­ży­tu­ją­cych na ry­bach, rza­dziej na pła­zach; tarcz­ni­ce


SJP.pl


tarczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


tarczka

1. w bo­ta­ni­ce: część za­rod­ka na­sie­nia, która przy­le­ga do biel­ma i speł­nia w cza­sie kieł­ko­wa­nia ziar­na istot­ne funk­cje fiz­jo­lo­gicz­ne;
2. w ogrod­nict­wie: ka­wa­łek kory ścię­ty razem z pącz­kiem z drze­wa szla­chet­ne­go w celu prze­szcze­pie­nia go na pęd dzicz­ki;
3. w zo­o­lo­gii: nie­wiel­kiej gru­bo­ści płyt­ka kost­na ro­go­wa albo sze­re­gi na­cho­dzą­cych na sie­bie pły­tek, które po­kry­wa­ją ciało niek­tó­rych zwie­rząt;
4. w zo­o­lo­gii: tarcz­ka za­rod­ko­wa - sku­pie­nie na po­wierzch­ni żółt­ka jaj ko­mó­rek bo­ga­tych w żółt­ko, z któ­rych roz­wi­ja się za­ro­bek;
5. w me­dy­cy­nie: tarcz­ka wo­szczy­no­wa - suchy, żółty strup, wy­stę­pu­ją­cy przy cho­ro­bie skóry zwa­nej strup­niem wo­szczy­no­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od tar­cza

 (1.2) mała tar­cza

 (1.3) zool. ele­ment pan­ce­rzy­ka owa­dów, wcho­dzą­cy w skład grzbie­to­wej czę­ści tu­ło­wia;

 (1.4) anat. spła­szczo­ny twór sta­no­wią­cy szkie­let po­wie­ki i głów­ny ele­ment osło­ny oka;

 (1.5) spła­szczo­na osło­na rę­ko­je­ści szpa­dy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tarcz­ka (scu­tel­lum, me­so­scu­tel­lum) – część tu­ło­wia owa­dów
  • tarcz­ka (tar­sus) – część po­wie­ki krę­gow­ców
  • tarcz­ka opa­cho­wa – ele­ment zbroi
  • tarcz­ka – ele­ment broni bia­łej

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tarcza ż., tarcznik m., tarczówka ż., tarczyca ż., tarczowanie n.

 czas. tarczować ndk.

 przym. tarczowy, tarczkowy, tarczycowy

Wiktionary


tarczkonogi

pod­gro­ma­da drob­nych mię­cza­ków mor­skich z gro­ma­dy bez­płyt­kow­ców


SJP.pl


tarczkowaty

ma­ją­cy kształt małej tar­czy


SJP.pl


tarcznice

rząd lub pod­gro­ma­da sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy Ma­xil­lo­po­da, pa­so­ży­tu­ją­cych na ry­bach, rza­dziej na pła­zach; tar­czen­ni­ce


SJP.pl


tarcznik

owad z grupy czerw­ców, szkod­nik do­mo­wych ro­ślin do­nicz­ko­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tarcz­nik gru­szo­wiec
  • tarcz­nik kak­tu­so­wiec
  • tarcz­nik la­u­ro­wiec
  • tarcz­nik ni­szczy­ciel
  • tarcz­nik ole­an­dro­wiec
  • tarcz­nik ostry­go­wiec
  • tarcz­nik prze­stroj­no­wiec
  • tarcz­nik ró­żo­wiec
  • tarcz­nik wierz­bi­nek, za­śnie­żek wierz­bi­nek
  • En­cy­klo­pe­dia Ochro­ny Ro­ślin, Pań­stwo­we Wy­daw­nict­wo Rol­ni­cze i Leśne – War­sza­wa: 1963, s.746-747

Wikipedia


tarczniki

ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków obej­mu­ją­ca około 2650 ga­tun­ków; tarcz­ni­ko­wa­te


SJP.pl


tarcznikowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków obej­mu­ją­ca około 2650 ga­tun­ków; tarcz­ni­ki


SJP.pl

Tarcz­ni­ko­wa­te, tarcz­ni­ki (Dia­spi­di­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków li­czą­ca około 2650 ga­tun­ków, w więk­szo­ści szkod­ni­ków ro­ślin upraw­nych. Tarcz­ni­ko­wa­te po­cho­dzą z Eu­raz­ji i Afry­ki Pół­noc­nej, ale obec­nie zo­sta­ły zaw­le­czo­ne także na po­zo­sta­łe kon­ty­nen­ty. Wiele z ga­tun­ków na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ma duże zna­cze­nie go­spo­dar­cze jako szkod­ni­ki ro­ślin ozdob­nych i szklar­nio­wych.

Wikipedia


tarcznikowaty

o ce­chach tarcz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


tarczociąg

śro­do­wi­sko­wo: urzą­dze­nie do tran­spor­tu tarcz strzel­ni­czych, uży­wa­ne na strzel­ni­cach


SJP.pl


tarczogłowe

jedna z pod­gro­mad pła­zów


SJP.pl


tarczowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tar­czę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem tar­czę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarcza ż.

 przym. tarczowy

 przysł. tarczowato

Wiktionary


tarczowce

wy­mar­ła gro­ma­da ryb, do któ­rej za­li­cza się zwie­rzę­ta ży­ją­ce w pa­le­o­zo­i­ku od sy­lu­ru do dol­ne­go kar­bo­nu; pla­ko­der­my, po­tocz­nie zwane ry­ba­mi pan­cer­ny­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ryby pan­cer­ne (Pla­co­der­mi) – gro­ma­da ko­pal­nych ryb
  • prze­kop­ni­ce (No­to­stra­ca) – rząd sko­ru­pia­ków

Wikipedia


tarczowe

→ tar­cza


SJP.pl

Patrz:

tarcza

tarczowiec

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy krę­gow­ców na­le­żą­cych do żu­chwow­ców


SJP.pl


tarczownicowate

ro­dzi­na po­ro­stów


SJP.pl

Tar­czow­ni­co­wa­te ("Par­me­lia­ce­ae" Zen­ker) – ro­dzi­na grzy­bów z rzędu mi­secz­ni­co­wa­tych ("Le­ca­no­ra­les").

Wikipedia


tarczownicowaty

o ce­chach tar­czow­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na po­ro­stów)


SJP.pl


tarczowniczka

→ tar­czow­nik


SJP.pl

Tar­czow­nicz­ka (sta­ro­nord. "skjaldmær",) – po­stać wo­jow­nicz­ki ze skan­dy­naw­skie­go fol­klo­ru i mi­to­lo­gii nor­dyc­kiej, być może także z praw­dzi­wej hi­sto­rii. Ko­bie­ty-wo­jow­nicz­ki czę­sto po­ja­wia­ły się w sa­gach, np. w "Sadze o Her­wa­rach" i "Gesta Da­no­rum", jak rów­nież w opo­wie­ściach in­nych ludów ger­mań­skich – Gotów, Cym­brów i Mar­ko­ma­nów. Na po­da­niach o tar­czow­nicz­kach opar­te mogą być mi­tycz­ne wal­ki­rie. We­dług współ­czes­nych ba­da­czy tar­czow­nicz­ki mogły ist­nieć na­praw­dę.

Wikipedia

Patrz:

tarczownik

tarczownik

daw­niej: żoł­nierz pie­szy uz­bro­jo­ny w tar­czę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. hist. we wczes­nej mo­nar­chii pia­stow­skiej: pod­sta­wo­wy żoł­nierz pie­cho­ty, uz­bro­jo­ny we włócz­nię, topór oraz tar­czę

 (1.2) wojsk. hist. pie­chur osła­nia­ją­cy swą tar­czą in­nych żoł­nie­rzy

 (1.3) daw. rze­mieśl­nik, wy­ra­bia­ją­cy tar­cze

Wiktionary

Tar­czow­nik – śred­nio­wiecz­ny żoł­nierz, któ­re­go głów­nym za­da­niem było osła­nia­nie in­nych żoł­nie­rzy[] (np. łucz­ni­ków, kusz­ni­ków) przed ata­kiem wroga za po­mo­cą dużej tar­czy.

We wczes­noś­red­nio­wiecz­nej Pol­sce: pod­sta­wo­wa jed­nost­ka woj­sko­wa, pie­cho­ta sło­wiań­ska.

Sło­wiań­scy tar­czow­ni­cy wy­po­sa­że­ni byli we włócz­nie, to­po­ry oraz tar­cze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tarcza ż.

 przym. tarczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. tarcznik

Wiktionary


tarczowy

→ tar­cza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tar­czą, do­ty­czą­cy tar­czy

Wiktionary

Patrz:

tarcza

Przykłady

 (1.1) Rak rdze­nia­sty ma dobre ro­ko­wa­nie jeśli ogra­ni­cza się do gru­czo­łu tar­czo­we­go, a jeśli po­ja­wią się prze­rzu­ty poza gru­czo­łem tar­czo­wym, to ro­ko­wa­nie jest gor­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarcza ż., tarczka ż., tarcznik mos., tarczownik mos.

 przym. tarczowaty

Wiktionary


tarczyca

gru­czoł do­krew­ny znaj­du­ją­cy się w przed­niej czę­ści szyi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. gru­czoł krę­gow­ców, wy­dzie­la­ją­cy hor­mo­ny ma­ją­ce ważną rolę w re­gu­lo­wa­niu prze­mia­ny ma­te­rii;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych;

Wiktionary

Tar­czy­ca, gru­czoł tar­czo­wy ( glan­du­la thy­ro­i­dea) – nie­pa­rzy­sty gru­czoł wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go wy­stę­pu­ją­cy u krę­gow­ców. Wyt­wa­rza hor­mo­ny trój­jo­do­ty­ro­ni­nę (T3), ty­rok­sy­nę (T4) i kal­cy­to­ni­nę, wpły­wa­jąc na me­ta­bo­lizm i go­spo­dar­kę wap­nio­wo-fos­fo­ro­wą or­ga­niz­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jod gro­ma­dzi się w tar­czy­cy, gdzie jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny do pro­duk­cji hor­mo­nów re­gu­lu­ją­cych prze­mia­ny me­ta­bo­licz­ne w or­ga­niz­mie. Nie­do­bór jodu w po­ży­wie­niu przy­czy­nia się do nie­do­czyn­no­ści tar­czy­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tarczycowy

 rzecz. tarczka ż.

Wiktionary


tarczycowy

→ tar­czy­ca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy tar­czy­cy

 (1.2) anat. wyt­wa­rza­ny przez tar­czy­cę

Wiktionary

Patrz:

tarczyca

Powiązane:

 rzecz. tarczka ż., tarczyca ż.

Wiktionary


tarczyk

owad z ro­dzi­ny czerw­ców, groź­ny szkod­nik drzew owo­co­wych; tarcz­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­czyk (Cas­si­da) – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ston­ko­wa­tych
  • tar­czyk (Cly­pe­o­la) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych
  • tar­czyk (Cte­no­bry­con spi­lu­rus) – ga­tu­nek ryby ką­sa­czoksz­tałt­nej
  • tar­czyk (Pla­cop­sis) – ro­dzaj po­ro­stów

Wikipedia


tarczykowate

o ce­chach tar­czy­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


tarczykowaty

o ce­chach tar­czy­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


tarczyn

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Tar­czyn – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tar­czyn. Do 1954 sie­dzi­ba wiej­skiej gminy Ko­mor­ni­ki. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go. Był mia­stem du­chow­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­li­śmy in­for­ma­cję, że w przet­wór­ni owo­co­wej w Tar­czy­nie wy­stą­pi­ła przer­wa w do­sta­wie prądu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtart͡ʃɨ̃n, AS: tarčỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarczynianin m., tarczynianka ż.

 przym. tarczyński

Wiktionary


tarczynianin

miesz­ka­niec Tar­czy­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tarczynianka

miesz­kan­ka Tar­czy­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tarczyński

przy­miot­nik od: Tar­czyn


SJP.pl

Tar­czyń­ski, Tar­czyń­ska – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je ponad 2500 osób.

Wikipedia


tarczówka

1. owad z rzędu plusk­wia­ków ży­wią­cy się so­ka­mi drzew;
2. obra­biar­ka do drew­na; pi­lar­ka tar­czo­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­czów­ka (Ale­u­ro­di­scus) – ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny skór­ni­ko­wa­tych
  • tar­czów­ka (Pen­ta­to­ma) – ro­dzaj owa­dów z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych

Wikipedia


tarczówki

1. owad z rzędu plusk­wia­ków ży­wią­cy się so­ka­mi drzew;
2. obra­biar­ka do drew­na; pi­lar­ka tar­czo­wa


SJP.pl

Tar­czów­ki (Pen­ta­to­mo­i­dea) – na­dro­dzi­na owa­dów z po­drzę­du plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych i in­fra­rzę­du Pen­ta­to­mo­morp­ha.

Wikipedia


tarczówkowate

ro­dzi­na plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych ce­chu­ją­cych się sil­nie roz­wi­nię­tą tarcz­ką na śród­tu­ło­wiu; żywią się so­ka­mi ro­ślin, niek­tó­re wszyst­ko­żer­ne lub dra­pież­ne; tar­czów­ki


SJP.pl

Tar­czów­ko­wa­te (Pen­ta­to­mi­dae) – ro­dzi­na owa­dów z po­drzę­du plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych.

Wikipedia


tarczówkowaty

o ce­chach tar­czów­ko­wa­tych (tar­czó­wek; ro­dzi­na plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych)


SJP.pl


tarczówkowy

1. pa­śni­ca tar­czów­ko­wa - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny rą­czy­co­wa­tych;
2. wy­trzeszcz­ka tar­czów­ko­wa - ga­tu­nek błon­ków­ki


SJP.pl


tardamento

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: po­wo­li, opie­sza­le, zwal­nia­jąc; tar­dan­do; tardo


SJP.pl


tardando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: po­wo­li, opie­sza­le, zwal­nia­jąc; tar­da­men­to; tardo


SJP.pl


tardis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub żeń­ski

 (1.1) sf. film. ży­ją­cy sta­tek kos­micz­ny w for­mie nie­bie­skiej budki po­li­cyj­nej, po­ru­sza­ją­cy się w cza­sie i prze­strze­ni, wy­stę­pu­ją­cy w uni­wer­sum fil­mo­wym Dok­to­ra Who;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 3325 z pasa głów­ne­go aste­ro­id;

Wiktionary

TARDIS (Time And Re­la­ti­ve Di­men­sion(s) In Space) – fik­cyj­ny sta­tek kos­micz­ny zwią­za­ny z bry­tyj­skim se­ria­lem scien­ce-fic­tion pt. "Dok­tor Who".

Wikipedia


tardo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: po­wo­li, opie­sza­le, zwal­nia­jąc; tar­dan­do; tar­da­men­to


SJP.pl


tardżuman

tłu­macz i poś­red­nik mię­dzy cu­dzo­ziem­ca­mi a miesz­kań­ca­mi Bli­skie­go Wscho­du; dra­go­man


SJP.pl


tareczka

zdrob­nie­nie od: tarka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: tarka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈrɛt͡ʃka, AS: tarečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarka ż.

Wiktionary


tarecznik

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych; Flin­der­sia


SJP.pl


tarencki

przy­miot­nik od: Ta­rent


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ren­tem, do­ty­czą­cy Ta­ren­tu, po­cho­dzą­cy z Ta­ren­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarentyńczyk mos., Tarent mrz., tarentczyk mos., tarentyjczyk mos., tarentyjka ż.

 przym. tarentyński

Wiktionary


tarent

mia­sto, gmina i pro­win­cja we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w re­gio­nie Apu­lia, w pro­win­cji Ta­rent (1.2), w po­łud­nio­wych Wło­szech;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na na po­łud­niu kraju, w re­gio­nie Apu­lia;

Wiktionary

Ta­rent ( Ta­ran­to, Ta­ren­tum, w dia­lek­cie ta­renc­kim "Tarde" lub "Ta­ran­de") – mia­sto i gmina w re­gio­nie Apu­lia, w pro­win­cji Ta­rent, w po­łud­nio­wych Wło­szech. Ważny hand­lo­wy i wo­jen­ny port mor­ski na Morzu Śró­dziem­nym, oś­ro­dek prze­my­słu sta­lo­we­go, che­micz­ne­go i spo­żyw­cze­go. W mie­ście znaj­du­ją się stocz­nie wo­jen­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma chyba w Apu­lii mia­sta smut­niej­sze­go niż Ta­rent; w an­ty­ku miał trzy­sta ty­się­cy miesz­kań­ców, teraz o sto ty­się­cy mniej. Jest też wło­ską sto­li­cą diok­syn, a może nawet sto­li­cą eu­ro­pej­ską […].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarɛ̃nt, AS: tarẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarentyjczyk mos., tarentyjka ż., tarentczyk mos., tarentyńczyk mos.

 przym. tarencki, tarentyński

Wiktionary


tarentczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ta­ren­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarent m., tarentyjczyk mos., tarentyńczyk mos.

:: fż. tarentyjka ż.

 przym. tarencki, tarentyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tarentyjczyk, tarentyńczyk

Wiktionary


tarentyjczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ta­ren­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarent m., tarentczyk mos., tarentyńczyk mos.

:: fż. tarentyjka ż.

 przym. tarencki, tarentyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tarentczyk, tarentyńczyk

Wiktionary


tarentyjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ta­ren­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarent mrz.

:: fm. tarentyjczyk mos., tarentczyk mos., tarentyńczyk mos.

 przym. tarencki, tarentyński

Wiktionary


tarentyńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ta­ren­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarent m., tarentyjczyk mos., tarentczyk mos.

:: fż. tarentyjka ż.

 przym. tarencki, tarentyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tarentyjczyk, tarentczyk

Wiktionary


tarentyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ta­renc­ki, zwią­za­ny z Ta­ren­tem, do­ty­czą­cy Ta­ren­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarent mrz., tarentyjczyk mos., tarentyjka ż., tarentczyk mos., tarentyńczyk mos.

 przym. tarencki

Wiktionary


tarflen

nazwa hand­lo­wa po­licz­te­ro­flu­o­ro­e­ty­le­nu (te­flo­nu)


SJP.pl


targ

1. spór o cenę to­wa­ru;
2. sprze­daż i kupno to­wa­rów w wy­dzie­lo­nym miej­scu i usta­lo­nym dniu ty­god­nia; miej­sce, gdzie od­by­wa się sprze­daż i kupno to­wa­rów; bazar, jar­mark


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kupno i sprze­daż to­wa­rów ma­ją­ca miej­sce w wy­dzie­lo­nym miej­scu w okre­ślo­ne dni ty­god­nia

 (1.2) miej­sce, gdzie do­ko­nu­je się tran­sak­cji kupna i sprze­da­ży

 (1.3) spór mię­dzy sprze­da­ją­cym, któ­re­mu za­le­ży na jak naj­więk­szym zysku, a ku­pu­ją­cym, który chce uzy­skać jak naj­niż­szą cenę

 (1.4) przen. spór, w któ­rym obie stro­ny prze­ko­nu­ją się naw­za­jem do cze­goś

 (1.5) zob. targi. → hand. wy­sta­wa róż­nych pro­duk­tów

Wiktionary

Targ – miej­sce hand­lu, który od­by­wa się na wy­dzie­lo­nej prze­strze­ni, w okre­ślo­nym cza­sie. Czę­sto zwią­za­ny z pewną tra­dy­cją lub for­mal­ny­mi za­sa­da­mi hand­lo­wy­mi. Miej­sce, gdzie od­by­wa się targ, na­zy­wa­ne jest tar­go­wi­skiem, pla­cem tar­go­wym lub tar­giem ("Târg") albo ba­za­rem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę za­wsze od­by­wał się tam targ rolny, na któ­rym swoje to­wa­ry sprze­da­wa­li rol­ni­cy z pod­poz­nań­skich wio­sek. Za­moż­niej­si bam­brzy przy­jeż­dża­li tu swo­i­mi wo­za­mi, które na­tych­miast za­mie­nia­ły się w stra­ga­ny na ko­łach, ofe­ru­ją­ce miesz­kań­com mia­sta drób, jajka, wa­rzy­wa i pyry w wor­kach albo w mniej­szych ilo­ściach na wym­bor­ki.

 (1.2) Po­sze­dłem na targ po kar­to­fle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tark, AS: tark

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targowe n., targowisko mrz., targi lm nm., targowanie n., wytargowanie n., utargowanie n., targowica ż., Targowica ż., targowiczanin mos., Targówek mrz.

 czas. targować ndk., wytargować dk., utargować dk.

 przym. targowy, targowiskowy, targowicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jarmark

 (1.2) rynek, bazar, targowisko, bazar

Wiktionary


targalski

naz­wi­sko


SJP.pl


targan

zwy­kle w l. mn.:
1. krót­kie włó­kna lnia­ne od­dzie­la­ne od łodyg przy ręcz­nej lub me­cha­nicz­nej obrób­ce lnu
2. nas­mo­ło­wa­ne pa­ku­ły, które uży­wa­ne są na stat­ku do za­ty­ka­nia szcze­lin mię­dzy klep­ka­mi po­szy­cia burt i po­kła­du
3. gwa­ro­wo: zgrab­ki


SJP.pl


targanice

Tar­ga­ni­ce (do 1964 "Tar­ga­ni­ca") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim, w gmi­nie An­dry­chów.

In­te­gral­ne czę­ści wsi Tar­ga­ni­ce: Bagna, Be­skid, Chom­lów­ka, Dział, Fa­rów­ka, Fran­cja, Gier­ków­ka, Górka, Ka­mie­niec, Ko­czu­rów­ka, Koło Go­ściń­ca, Lanc­ko­ro­na, Nowa Wieś, Pod Ja­wor­ni­cą, Pod Pu­szczą, Potok, Ry­siów­ka, Tar­ga­ni­ce Dolne, Tar­ga­ni­ce Górne, Wa­wrzy­nów­ka.

Wikipedia


targanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tar­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nietarganie n., starganie n., wytarganie n.

 czas. targać ndk.

Wiktionary


targaniec

część me­cha­niz­mu ko­siar­ki, która uru­cha­mia ele­men­ty tnące


SJP.pl


targanina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cią­głe tar­ga­nie, szar­pa­nie; szar­pa­ni­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy cze­ladź idzie po słomę dla bydła, to jak się jej na chle­wie lub w są­sie­ku sno­pek roz­wią­że, to go nie weź­mie, tylko chwy­ta za całki; a gdy się cał­kie snop­ki wy­bio­rą, zo­sta­nie nie­ma­ło tar­ga­ni­ny. (…) gdym zo­ba­czył ten nie­po­rzą­dek, ka­za­łem chło­pa­ko­wi ową tar­ga­ni­nę z po­roz­wią­zy­wa­nych snop­ków po­wią­zać.

Wiktionary


targanka

ro­dzaj pakuł uzy­ski­wa­nych wsku­tek szar­pa­nia pod­czas młoc­ki słomy lnia­nej lub lnu trze­pa­ne­go; słoma tar­ga­na


SJP.pl


targać

1. czo­chrać, wpro­wa­dzać nie­ład we wło­sach;
2. nieść coś lub wlec z wy­sił­kiem;
3. szar­pać, po­cią­gać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. tar­gnąć)

 (1.1) gwał­tow­nie po­cią­gać

 (1.2) fryzj. bu­rzyć uło­że­nie

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­tar­gać)

 (2.1) nieść z wy­sił­kiem

 (2.2) po­wo­do­wać splą­ta­nie się cze­goś; bu­rzyć po­rzą­dek cze­goś

 (2.3) drzeć na strzę­py

 (2.4) po­wo­do­wać gwał­tow­ne prze­ży­cia, udrę­kę

 (2.5) włók. do­ko­ny­wać po­cząt­ko­wej obrób­ki ba­weł­ny (mie­sza­nie, oczy­szcza­nie, roz­luź­nia­nie beli)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tar­gać się (dk. tar­gnąć się)

 (3.1) gwał­tow­nie po­cią­gać sie­bie sa­me­go za coś

 (3.2) gwał­tow­nie po­cią­gać jeden dru­gie­go za coś

 (3.3) pot. ener­gicz­nie po­ru­szać się

 (3.4) do­ko­ny­wać za­ma­chu; wy­stę­po­wać prze­ciw­ko

 (3.5) pró­bo­wać wy­ko­nać coś trud­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tar­gać się (dk. po­tar­gać się)

 (4.1) ule­gać po­tar­ga­niu

 (4.2) wi­chrzyć sobie sa­me­mu włosy

 (4.3) wi­chrzyć jeden dru­gie­mu włosy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo strasz­na to prze­cie myśl dla ludz­kie­go ro­zu­mu i niez­no­śne czu­cie dla serca matki sie­ro­cej, iż jej syn wa­łę­sa się na dnie morza, nie mogąc zna­leźć spo­czyn­ku, mio­ta­ny i tar­ga­ny, z miej­sca na miej­sce przez ta­jem­ni­cze i strasz­li­we oce­a­nu pot­wo­ry, ja­ko­by w duszy sza­ta­na wy­śnio­ne - przez dia­bły mor­skie i re­ki­ny, przez gło­wo­no­gi ośmior­ni­ce, przez gru­bo­sko­ru­pe lan­gu­sty, ohyd­ne kraby, ośliz­głe mię­cza­ki, uk­wia­ły i je­żow­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targanie n., starganie n., wytarganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szarpać, tarmosić

 (1.2) burzyć, czochrać, mierzwić, rozwichrzać, wichrzyć, zmierzwiać, zwichrzać

 (2.1) dźwigać, taszczyć

 (2.2) czochrać, mierzwić, wichrzyć, zmierzwiać, zwichrzać

 (2.3) rozszarpywać, rwać

 (2.4) dręczyć, miotać, szarpać, rozdzierać, rozszarpywać

 (3.1) miotać się, szarpać się

 (3.2) bić się, szarpać się

 (3.5) odważać się

 (4.1) burzyć się, wzburzać się

 (4.2) mierzwić się

 (4.3) mierzwić się

Wiktionary


target

do­ce­lo­wa grupa od­bior­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. hand. grupa do­ce­lo­wa, np. klien­tów, od­bior­ców

 (1.2) techn. ma­te­riał od­pa­ro­wy­wa­ny w trak­cie fi­zycz­ne­go osa­dza­nia z fazy ga­zo­wej

 (1.3) środ. pra­cow­ni­cza norma do wy­ro­bie­nia w mie­sią­cu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­get – obiekt bom­bar­do­wa­ny w ak­ce­le­ra­to­rze czą­stek
  • tar­get – żar­go­no­wa (skró­to­wa) nazwa grupy do­ce­lo­wej ()
  • Tar­get – miej­sco­wość we Fran­cji
  • Tar­get S.A. – przed­się­bior­stwo dzia­ła­ją­ce w bran­ży ogrod­ni­czej
  • Tar­get Cor­po­ra­tion – ame­ry­kań­ska sieć hand­lo­wa
  • TARGET – Tran­se­u­ro­pej­ski Za­u­to­ma­ty­zo­wa­ny Sy­stem Ek­spre­so­we­go Trans­fe­ru Płat­no­ści
  • tar­get – ma­te­riał od­pa­ro­wy­wa­ny w trak­cie fi­zycz­ne­go osa­dza­nia z fazy ga­zo­wej
  • Tar­get – sin­gel grupy T-ara
  • Tar­get – pol­ska strze­lan­ka pier­wszo­o­so­bo­wa z 1998

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtarɡɛt, AS: target

Wiktionary

Powiązane:

 przym. targetowy

Wiktionary


targeting

w mar­ke­tin­gu: okre­śla­nie tar­ge­tu (grupy do­ce­lo­wej); tar­ge­to­wa­nie


SJP.pl

Tar­ge­ting – kon­cep­cja, prze­ja­wia­ją­ca się w po­li­ty­ce prze­my­sło­wej, po­le­ga­ją­ca na ty­po­wa­niu pew­nych dzie­dzin lub przed­sięw­zięć, któ­rym na za­sa­dzie se­lek­tyw­nej i czę­sto dy­skry­mi­na­cyj­nej dla po­zo­sta­łych, przyz­na­wa­ne są rzą­do­we prio­ry­te­ty. Prio­ry­te­ty sto­so­wa­ne po­li­ty­ce prze­my­sło­wej to: prio­ry­tet pod­mio­to­wy (przed­się­bior­stwo), przed­mio­to­wy (pro­dukt, grupa pro­duk­tów), re­gio­nal­ny, włas­no­ścio­wy (forma włas­no­ści), tech­no­lo­gicz­ny, ryn­ko­wy (rynek w sen­sie de­mo­gra­ficz­nym i ge­o­gra­ficz­nym) oraz prio­ry­tet kie­run­ku pro­duk­cji (sprze­daż w kraju, ek­sport).

Wikipedia


targetingowy

→ tar­ge­ting


SJP.pl

Patrz:

targeting

targetować

w mar­ke­tin­gu: okre­ślać tar­get (grupę do­ce­lo­wą)


SJP.pl


targetowy

→ tar­get


SJP.pl

Patrz:

target

targi

wy­sta­wa hand­lo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hand. ro­dzaj ek­spo­zy­cji to­wa­rów na are­nie kra­jo­wej lub mię­dzy­na­ro­do­wej, na któ­rej wy­sta­wia­ne są wyt­wo­ry róż­nych dzie­dzin prze­my­słu, któ­rej celem jest za­wie­ra­nie tran­sak­cji hand­lo­wych

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: targ

Wiktionary

Targi (ang. trade shows) – wy­da­rze­nia wy­sta­wien­ni­cze, które dają przed­się­bior­stwom moż­li­wość pre­zen­ta­cji swo­ich pro­duk­tów przed przed­sta­wi­cie­la­mi bran­ży i klien­ta­mi.

Targi od­gry­wa­ją zna­czą­cą rolę jako na­rzę­dzie pro­mo­cji na rynku B2B. Czę­sto są spon­so­ro­wa­ne i or­ga­ni­zo­wa­ne przez bran­żo­we or­ga­ni­za­cje hand­lo­we. Sta­no­wią plat­for­mę do bu­do­wa­nia re­la­cji, na­wią­zy­wa­nia kon­tak­tów biz­ne­so­wych oraz pro­mo­wa­nia swo­jej marki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­go­rocz­na edy­cja tar­gów bran­ży po­grze­bo­wej zgro­ma­dzi­ła ponad stu wy­staw­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarʲɟi, AS: tarʹǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targ m., targowisko n., targowanie n., utargowanie n., Targówek m.

 czas. targować ndk., utargować dk.

 przym. targowy, targowiskowy

Wiktionary


targnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tar­gać)

 (1.1) gwał­tow­nie po­cią­gnąć

 (1.2) fryzj. zbu­rzyć uło­że­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny tar­gnąć się (ndk. tar­gać się)

 (2.1) gwał­tow­nie po­cią­gnąć sie­bie sa­me­go za coś

 (2.2) gwał­tow­nie po­cią­gnąć jeden dru­gie­go za coś

 (2.3) pot. ener­gicz­nie po­ru­szyć się

 (2.4) do­ko­nać za­ma­chu; wy­stą­pić prze­ciw­ko

 (2.5) spró­bo­wać wy­ko­nać coś trud­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targnięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szarpnąć

 (1.2) zburzyć, zwichrzyć

Wiktionary


targocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. tacz­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk kara, tragocz

Wiktionary


targosz

naz­wi­sko


SJP.pl


targoszyce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­go­szy­ce – znie­sio­na ko­lo­nia wsi Ja­ro­szów­ka, w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. le­gnic­kim, w gmi­nie Choj­nów
  • Tar­go­szy­ce – część wsi Mie­rzę­ci­ce w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie Mie­rzę­ci­ce
  • Tar­go­szy­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Ko­by­lin
  • Tar­go­szy­ce – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie piń­skim, w siel­so­wie­cie Ocho­wo

Wikipedia


targoszyn

Tar­go­szyn (niem. "Bers­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mści­wo­jów.

Wikipedia


targowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tar­go­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wytargowanie n., utargowanie n., targ m., targi nmos., targowe n., targowisko n., targowica ż., Targowica ż., targowiczanin m.

 czas. targować ndk., wytargować dk., utargować dk.

 przym. targowy, targowiskowy, targowicki

Wiktionary


targować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­tar­go­wać)

 (1.1) hand. prze­pro­wa­dzać per­trak­ta­cje hand­lo­we; za­wie­rać tran­sak­cje

 (1.2) hand. mieć utarg; osią­gać zysk

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny tar­go­wać się (dk. wy­tar­go­wać się)

 (2.1) hand. pro­wa­dzić per­trak­ta­cje hand­lo­we w celu uzy­ska­nia naj­do­god­niej­szej ceny

 (2.2) pot. pro­wa­dzić spór

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targ mrz., targowanie n., targi nmos., targowe n., targowisko n.

 przym. targowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) handlować

 (2.2) spierać się, wykłócać się

Wiktionary


targowe

→ targ, → targi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hand. opła­ta tar­go­wa po­bie­ra­na od hand­lu­ją­cych

Wiktionary

Patrz:

targ, → targi

Przykłady

 (1.1) Urzęd­ni­cy po­bra­li od hand­la­rzy tar­go­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targ m., targowanie n.

 czas. targować ndk.

 przym. targowy

Wiktionary


targowica

1. kon­fe­de­ra­cja za­wią­za­na w Tar­go­wi­cy dla oba­le­nia Kon­sty­tu­cji 3 maja; kon­fe­de­ra­cja tar­go­wic­ka;
2. daw­niej: miej­sce, gdzie od­by­wa­ją się targi; tar­go­wi­sko;
3. prze­no­śnie:
a) zdra­da;
b) zdraj­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. tar­go­wi­sko

 (1.2) zdra­da

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­go­wi­ca – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim
  • Tar­go­wi­ca − nie­czyn­ny przy­sta­nek oso­bo­wy w Tar­go­wi­cy
  • Tar­go­wi­ca, Tar­go­wi­ca Polna – wieś w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kow­skim, w re­jo­nie ko­ło­myj­skim (hro­ma­da Ho­ro­den­ka)
  • Tar­go­wi­ca (Торговиця) – wieś w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kow­skim, w re­jo­nie ko­ło­myj­skim (hro­ma­da Ot­ty­nia)
  • Tar­go­wi­ca – wieś w ob­wo­dzie ki­ro­woh­radz­kim, w re­jo­nie no­wo­ar­chan­hel­skim, miej­sce za­wią­za­nia kon­fe­de­ra­cji tar­go­wic­kiej
  • Tar­go­wi­ca – wieś w ob­wo­dzie ró­wień­skim, w re­jo­nie ró­wień­skim, na Wo­ły­niu
  • Tar­go­wi­ca – po­pu­lar­ne okre­śle­nie Kon­fe­de­ra­cji Tar­go­wic­kiej

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. targ mrz., targowanie n., targowiczanin mos.

Wiktionary


targowicki

przy­miot­nik od: Tar­go­wi­ca


SJP.pl


targowiczanin

uczest­nik lub zwo­len­nik kon­fe­de­ra­cji tar­go­wic­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek kon­fe­de­ra­cji tar­go­wic­kiej, jej zwo­len­nik

 (1.2) pejor. osoba, o któ­rej mó­wią­cy sądzi, że w po­ro­zu­mie­niu z wro­ga­mi Pol­ski dzia­ła prze­ciw­ko pań­stwu i na­ro­do­wi

 (1.3) miesz­ka­niec Tar­go­wi­cy lub Tar­go­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłum już sztur­mo­wał wię­zie­nia i wyw­le­kał oskar­żo­nych. Bez zbęd­nych ce­re­mo­nii za­wi­śli znani tar­go­wi­cza­nie…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Targowica ż., targowica ż., targ mrz., targowanie n.

 przym. targowicki

Wiktionary


targowiczanka

uczest­nicz­ka lub zwo­len­nicz­ka kon­fe­de­ra­cji tar­go­wic­kiej


SJP.pl


targowisko

1. miej­sce, gdzie od­by­wa­ją się targi;
2. han­del to­wa­ra­mi, zwła­szcza pro­duk­ta­mi rol­ny­mi; plac tar­go­wy; ogół sprze­da­ją­cych i ku­pu­ją­cych; targ


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. hand. stałe miej­sce tar­go­we

 (1.2) hand. kupno i sprze­daż to­wa­rów ma­ją­ca miej­sce w wy­dzie­lo­nym miej­scu w okre­ślo­ne dni ty­god­nia

 (1.3) przen. stwo­rzo­na okaz­ja do na­du­żyć po­li­tycz­nych i ko­rup­cji

Wiktionary

Tar­go­wi­sko, ina­czej: targ, bazar (pers. "bāzār") – wy­dzie­lo­ny teren przez­na­czo­ny do hand­lu, zaz­wy­czaj na ot­war­tej po­wierzch­ni (plac tar­go­wy).

Tar­go­wi­ska mogą mieć cha­rak­ter spon­ta­nicz­ny lub zor­ga­ni­zo­wa­ny. W tym dru­gim przy­pad­ku teren przez­na­czo­ny do hand­lu może mieć wyz­na­czo­ne płat­ne sta­no­wi­ska dla osób ofe­ru­ją­cych swoje to­wa­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po lewej stro­nie alei mi­nie­cie tar­go­wi­sko.

 (1.2) Za­wsze w środy od­by­wa się tutaj tar­go­wi­sko.

 (1.3) Wie­deń to tar­go­wi­sko urzę­dów, ho­no­rów, / Gnia­zdo ide­o­lo­gów, oj­czyz­na Dok­to­rów… sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targ mrz., targi nmos., targowanie n.

 czas. targować ndk.

 przym. targowy

Wiktionary


targowiskowy

do­ty­czą­cy tar­go­wi­ska; od­by­wa­ją­cy się na tar­go­wi­sku


SJP.pl


targownica

Tar­gow­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.

Wikipedia


targowo

Tar­go­wo (niem. "The­er­wisch") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


targowski

naz­wi­sko


SJP.pl


targowy

→ targ, → targi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tar­giem jako formą hand­lu, także miej­scem, w któ­rym ist­nie­je lub bywa targ czy tar­go­wi­sko

 (1.2) zwią­za­ny z tar­go­wa­niem

Wiktionary

Patrz:

targ, → targi

Przykłady

 (1.1) Z na­sze­go bal­ko­nu widać dach hali tar­go­wej.

 (1.1) Dzień był tar­go­wy i po uli­cach krę­ci­ło się mnó­stwo ludzi.

 (1.1) Na stra­ga­nie w dzień tar­go­wy / Takie sły­szy się roz­mo­wy: / Może pan się o mnie oprze, / Pan tak więd­nie, panie ko­prze.

 (1.2) Hel­cia hand­lu­je od lat, jest bie­gła w sztu­ce tar­go­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targ m., targowisko n., targi nmos., targowe n., targowanie n., Targówek mrz.

 czas. targować ndk.

Wiktionary


targoński

naz­wi­sko


SJP.pl


targum

prze­kład Bi­blii he­braj­skiej na język ara­mej­ski, bę­dą­cy czę­sto pa­ra­fra­zą tek­stu ory­gi­nal­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bibl. prze­kład Sta­re­go Te­sta­men­tu lub jego frag­men­tów na język ara­mej­ski;

Wiktionary

Tar­gum, Tar­gu­my (aram./hebr. תרגום – „tłu­ma­cze­nie”; od he­tyc­kie­go "tar­kum­maj" – „pro­kla­ma­cja”, „wy­ja­śnie­nie”, „tłu­ma­cze­nie”) – to wy­po­wia­da­ne pa­ra­fra­zy, wy­ja­śnie­nia i roz­wi­nię­cia ży­dow­skiej Bi­blii (Ta­na­chu), prze­ka­zy­wa­ne przez ra­bi­na we wspól­nym ję­zy­ku słu­cha­czy, któ­rym po­cząt­ko­wo był czę­sto ara­mej­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­nad­to tar­gu­my pow­sta­ją­ce w Pa­le­sty­nie były o wiele mniej do­słow­ny­mi tłu­ma­cze­nia­mi, czę­sto sta­wa­ły się fak­tycz­nie pa­ra­fra­za­mi ory­gi­nal­ne­go tek­stu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. targumiczny

Wiktionary


targumiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bibl. zwią­za­ny z tar­gu­mem, do­ty­czą­cy tar­gu­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) bibl. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla tar­gu­mu, ma­ją­cy cechy tar­gu­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­mow­nym przy­kła­dem związ­ku tra­dy­cji tar­gu­micz­nej z Nowym Te­sta­men­tem jest tekst z 2 Tm 3,8, gdzie w kon­tek­ście za­po­wie­dzi wiel­kie­go od­stęp­stwa są wy­mie­nio­ne dwa imio­na cza­row­ni­ków egip­skich, któ­rzy wy­stą­pi­li prze­ciw Moj­że­szo­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targum mrz.

Wiktionary


targówczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tar­gów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wielu tar­gów­czan od­wie­dzi­ło nową sta­cję metra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Targówek mrz.

:: fż. targówczanka ż.

Wiktionary


targówczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tar­gów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Targówek mrz.

:: fm. targówczanin mos.

Wiktionary


targówek

pra­wo­brzeż­na dziel­ni­ca War­sza­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pra­wo­brzeż­na dziel­ni­ca War­sza­wy;

Wiktionary

Tar­gó­wek – dziel­ni­ca War­sza­wy po­ło­żo­na w pra­wo­brzeż­nej czę­ści mia­sta. Jest jedną z 18 jed­no­stek po­moc­ni­czych m.st. War­sza­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­dem ty­po­wej za­bu­do­wy przed­wo­jen­ne­go Tar­gów­ka jest drew­nia­na ka­mie­ni­ca Pa­proc­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. targi lm nm., targ mrz., targówczanin mos., targówczanka ż.

 przym. targówecki

Wiktionary


targówka

pra­wo­brzeż­na dziel­ni­ca War­sza­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­gów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Mińsk Ma­zo­wiec­ki
  • Tar­gów­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Ma­la­nów
  • Tar­gó­wek, Tar­go­wo

Wikipedia


tarka

1. bla­sza­na lub pla­sti­ko­wa płyt­ka z ostry­mi dziur­ka­mi słu­żą­ca do tar­cia owo­ców i wa­rzyw;
2. owoc tar­ni­ny; tarn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dawny przy­rząd słu­żą­cy do pra­nia ręcz­ne­go w for­mie po­fał­do­wa­nej płyty

 (1.2) kulin. przy­rząd ku­chen­ny do ręcz­ne­go roz­drab­nia­nia su­row­ców przez po­cie­ra­nie

 (1.3) zool. chi­ty­no­wy fałd na dnie gar­dzie­li mię­cza­ków po­kry­ty rzę­da­mi ząb­ków słu­żą­cy do ście­ra­nia po­kar­mu;

 (1.4) muz. in­stru­ment per­ku­syj­ny zbu­do­wa­ny na wzór tarki (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tarka – przy­rząd ku­chen­ny
  • tarka – przy­rząd do pra­nia
  • (1360) Tarka – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go
  • tarka (ra­du­la) – w ma­la­ko­lo­gii, chi­ty­no­wy fałd na dnie gar­dzie­li mię­cza­ków
  • tarka (śliwa tar­ni­na) – ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych
  • Tarka – mia­sto Al­gie­rii, w pro­win­cji Ajn Tu­mu­sza­nat
  • Tarka – rzeka w Re­pu­bli­ce Po­łud­nio­wej Afry­ki
  • Tarka – miej­sco­wość w Ni­grze
  • Tarka – rejon ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Ni­ge­rii
  • tarka – in­stru­ment mu­zycz­ny
  • Tarka the Otter – po­wieść H. Wil­liam­so­na
  • Tarka – in­dyj­ski film w ję­zy­ku kan­na­da, reż. Sunil Kumar Desai

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtarka, AS: tarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tara ż., tarkowanie n.

:: zdrobn. tareczka ż.

 czas. starkować, tarkować ndk.

 przym. tarkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tara

 (1.3) radula

 (1.4) tara

Wiktionary


tarkawica

Tar­ka­wi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ostró­wek.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tar­ka­wi­ca, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ka­mien­no­wo­la. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wikipedia


tarkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tar­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. starkować, tarkować ndk.

 rzecz. tarka ż.

Wiktionary


tarkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­driej Ar­se­nie­wicz Tar­kow­ski – ra­dziec­ki re­ży­ser, sce­na­rzy­sta i aktor fil­mo­wy
  • An­drzej Krzysz­tof Tar­kow­ski – pol­ski em­brio­log
  • Ar­sie­nij Tar­kow­ski – ra­dziec­ki poeta i tłu­macz, oj­ciec An­drie­ja Tar­kow­skie­go
  • Cze­sław Tar­kow­ski - agro­nom
  • Mi­chał Tar­kow­ski – pol­ski aktor, sce­na­rzy­sta i re­ży­ser
  • Roman Tar­kow­ski – pol­ski ar­ty­sta rzeź­biarz, na­u­czy­ciel
  • Sta­ni­sław Tar­kow­ski – po­stać fik­cyj­na, bo­ha­ter po­wie­ści W pu­sty­ni i w pu­szczy, au­tor­stwa Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza
  • Szy­mon Tar­kow­ski – pol­ski kom­po­zy­tor, muzyk, wo­ka­li­sta oraz ba­si­sta

Wikipedia


tarkwiniusz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tark­wi­niusz Stary – we­dług tra­dy­cji piąty król Rzymu, pa­nu­ją­cy w la­tach 617-579 p.n.e
  • Tark­wi­niusz Pysz­ny – we­dług tra­dy­cji siód­my i ostat­ni król Rzymu, pa­nu­ją­cy w la­tach 535-509 p.n.e
  • Lu­cjusz Tark­wi­niusz Kol­la­tyn – krew­ny Tark­wi­niu­sza Pysz­ne­go i jeden z przy­wód­ców buntu prze­ciw niemu, mąż Lu­kre­cji; wraz z Bru­tu­sem po­wo­ła­ny w 509 p.n.e. na pier­wsze­go kon­su­la
  • Sek­stus Tark­wi­niusz – syn Tark­wi­niu­sza Pysz­ne­go; zgwał­cił Lu­kre­cję
  • Drze­wo ge­ne­a­lo­gicz­ne Tark­wi­niu­szy

Wikipedia


tarkówek

Tar­kó­wek (nazwa hi­sto­rycz­na: Tar­kó­wek Mały) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Przes­my­ki. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


tarlak

ryba doj­rza­ła płcio­wo; sa­mi­ca - ikrzak, sa­miec - mle­czak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. ryba zdol­na do rozm­na­ża­nia się

Wiktionary

Tar­lak – ryba w fazie peł­nej doj­rza­ło­ści płcio­wej, zdol­na do roz­ro­du (zob. tarło). Sa­mi­ca okre­śla­na jest jako ikrzak (ikrzy­ca), sa­miec zaś jako mle­czak. W go­spo­dar­ce ryb­nej, w ho­dow­li, na tar­la­ki wy­bie­ra się naj­więk­sze ryby z da­ne­go miotu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tarło prze­bie­ga bar­dzo ha­ła­śli­wie, w jego trak­cie tar­la­ki bar­dzo czę­sto wy­ska­ku­ją ponad po­wierzch­nię wody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarlisko n., tarło n.

 przym. tarłowy

Wiktionary


tarlatan

sztyw­na tka­ni­na ba­weł­nia­na lub z włó­kien sztucz­nych


SJP.pl


tarlatanowy

przy­miot­nik od: tar­la­tan


SJP.pl


tarlecki

naz­wi­sko


SJP.pl


tarlica

drew­nia­ny przy­rząd z no­ży­co­wo skrzy­żo­wa­ny­mi mie­cza­mi słu­żą­cy do ła­ma­nia i zgnia­ta­nia łodyg lnu lub ko­no­pi; cier­li­ca


SJP.pl


tarlisko

miej­sce od­by­wa­nia tarła przez ryby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) icht. miej­sce tarła

 (1.2) zo­o­techn. staw przy­go­to­wa­ny na tarło i do wy­lę­gu ryb

Wiktionary

Tar­li­sko – miej­sce na­tu­ral­ne­go tarła ryb. Od­po­wied­nim tar­li­skiem np. dla ryb ło­so­sio­wa­tych są rwące stru­mie­nie o żwi­ro­wa­tym dnie, dla ryb kar­pio­wa­tych i szczu­pa­ka za­ro­śnię­te wody przy­brzeż­ne rzek i je­zior oraz za­la­ne łąki, dla wę­go­rza – toń wodna.

W oś­rod­kach ho­dow­la­nych rolę tar­li­ska pełni płyt­ki (do 50 cm) staw z za­ro­śnię­tym trawą dnem, za­pew­nia­ją­cy wła­ści­we wa­run­ki roz­wo­ju ikry, wy­po­sa­żo­ny w urzą­dze­nia re­gu­lu­ją­ce prze­pływ wody. W obrę­bie tar­li­ska obo­wią­zu­je za­wsze cał­ko­wi­ty zakaz po­ło­wu ryb.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Toń wodna jest do­sko­na­łym tar­li­skiem dla wę­go­rzy.

 (1.2) W obrę­bie tar­li­ska obo­wią­zu­je za­wsze cał­ko­wi­ty zakaz po­ło­wu ryb.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarlak mzw., tarło n.

 przym. tarliskowy

Wiktionary


tarliskowy

przy­miot­nik od: tar­li­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) icht. zwią­za­ny z tar­li­skiem, do­ty­czą­cy tar­li­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozm­na­ża­nie prze­pro­wa­dza się w ak­wa­rium tar­li­sko­wym z dużą ilo­ścią ro­ślin i mięk­ką wodą, w tem­pe­ra­tu­rze ok. 26 °C.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarlisko n.

Wiktionary


tarlon

hand­lo­wa nazwa sztucz­ne­go włó­kna po­lia­mi­do­we­go, po­dob­ne­go do ba­weł­ny


SJP.pl


tarmosić

po­tocz­nie:
1. szar­pać, tar­gać;
2. tar­mo­sić się:
a) tar­mo­sić sa­me­go sie­bie za część ciała lub odzie­ży;
b) tar­mo­sić sie­bie naw­za­jem


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. szar­pać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarmoszenie n.

Wiktionary


tarmoszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tar­mo­sić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nietarmoszenie n.

 czas. tarmosić ndk.

Wiktionary


tarn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Fran­cji;

 (1.2) geogr. adm. de­par­ta­ment po­ło­żo­ny w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tarn – de­par­ta­ment w re­gio­nie Midi-Pi­re­ne­jów
  • Tarn – rzeka w po­łud­nio­wej Fran­cji

Wikipedia


tarnacki

naz­wi­sko


SJP.pl


tarnawa

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­na­wa – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Żarów
  • Tar­na­wa – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Zabór
  • Tar­na­wa – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Tar­na­wa – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Trzy­ciąż
  • Tar­na­wa – część wsi Przy­by­nów w woj. ślą­skim, w pow. mysz­kow­skim, w gmi­nie Żarki
  • Tar­na­wa – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów
  • Tar­na­wa – dawna gro­ma­da w po­wie­cie bo­cheń­skim
  • Tar­na­wa – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ję­drze­jow­skim
  • Tar­na­wa – wieś w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie sta­ro­sam­bor­skim
  • Tar­na­wa – wieś w ob­wo­dzie czer­ka­skim, w re­jo­nie hu­mań­skim
  • Tar­na­wa – herb szla­chec­ki
  • Tar­na­wa Dolna,

Wikipedia


tarnawatecki

przy­miot­nik od: Tar­na­wat­ka


SJP.pl


tarnawatka

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce


SJP.pl

Tar­na­wat­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Tar­na­wat­ka. Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 17

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy Tar­na­wat­ka. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań z roku 2011 wieś miała 941 miesz­kań­ców.

Wikipedia


tarnawiec

Tar­na­wiec (do roku 1939 Dorn­bach) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­żaj­skim, w gmi­nie Ku­ry­łów­ka. Pow­stał w 1786 obok Tar­naw­ca. Nazwy wsi Tar­na­wiec i Dorn­bach, są­sia­du­ją­cych ze sobą, były bar­dzo czę­sto uży­wa­ne za­mien­nie w do­ku­men­tach urzę­do­wych z tam­te­go czasu.

Wikipedia


tarnawski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Tar­naw­ski – pol­ski in­ży­nier che­mik, żoł­nierz, ci­cho­ciem­ny
  • Alek­san­der Tar­naw­ski – re­dak­tor Pol­skie­go Radia, twór­ca m.in. au­dy­cji Sy­gna­ły dnia i Lato z ra­diem
  • Anna i Jerzy Tar­naw­scy – pol­skie mał­żeń­stwo ar­chi­tek­tów
  • An­to­ni Tar­naw­ski – pol­ski na­u­czy­ciel i ofi­cer
  • Apo­li­na­ry Tar­naw­ski – pol­ski le­karz, pio­nier przy­ro­do­lecz­nict­wa w Pol­sce
  • Eu­sta­chy Tar­naw­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Iła­rion Tar­naw­ski – ukra­iń­ski dzia­łacz spo­łecz­ny i po­li­tycz­ny, poseł na Sejm
  • Józef Tar­naw­ski – pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia
  • Ju­lian Tar­naw­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jurij Tar­naw­ski – ukra­iń­sko-an­giel­ski poeta, pi­sarz, tłu­macz
  • Ka­zi­mierz Tar­naw­ski – pol­ski ofi­cer
  • Krzysz­tof Tar­naw­ski – pol­ski ofi­cer

Wikipedia


tarnica

naj­wyż­szy szczyt gór­ski w pol­skich Bie­szcza­dach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­wyż­szy szczyt pol­skich Bie­szcza­dów oraz wo­je­wództ­wa pod­kar­pac­kie­go;

Wiktionary

Tar­ni­ca (1346 m) – naj­wyż­szy szczyt pol­skich Bie­szcza­dów i wo­je­wództ­wa pod­kar­pac­kie­go, wzno­szą­cy się na krań­cu pasma po­ło­nin, w gru­pie tzw. gnia­zda Tar­ni­cy i Ha­li­cza. Na­le­ży do Ko­ro­ny Gór Pol­ski.

Szczyt Tar­ni­cy wzno­si się ponad 500 m nad do­li­nę Wo­ło­sat­ki i wy­róż­nia się oso­bli­wą syl­wet­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tar­ni­ca jest przez wielu uwa­ża­na za naj­bar­dziej ma­low­ni­czą górę pol­skich Bie­szczad.

Wiktionary


tarnik

w tech­ni­ce: pil­nik ślu­sar­ski o gru­bych na­cię­ciach, uży­wa­ny do obrób­ki mięk­kich me­ta­li, drew­na, mas pla­stycz­nych itp.; zdzie­rak, rasz­pla, rasz­pel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. pil­nik do zgrub­nej obrób­ki ma­te­ria­łów mięk­kich, np. drew­na;

Wiktionary

Tar­nik (pot. rasz­pel, rasz­pla od niem. "Ra­spel") – na­rzę­dzie sto­lar­skie, ro­dzaj pil­ni­ka z trój­kąt­ny­mi zę­ba­mi do zgrub­nej obrób­ki drew­na, rogów zwie­rzę­cych i in­nych mięk­kich ma­te­ria­łów.

Tar­nik usuwa więk­szą ilość zbęd­nej ma­te­rii kształ­to­wa­ne­go przed­mio­tu niż inne pil­ni­ki z racji więk­szych na­cięć, jakie po­sia­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tar­nik do kopyt to na­rzę­dzie sto­so­wa­ne w ho­dow­li koni, które służy do usu­wa­nia nad­mia­ru ro­go­wi­ny z kopyt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarʲɲik, AS: tarʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarnikowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) raszpla

Wiktionary


tarnikować

obra­biać tar­ni­kiem


SJP.pl


tarnikowy

→ tar­nik


SJP.pl

Patrz:

tarnik

tarnina

cier­ni­sty krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; owoce tego krze­wu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pru­nus spi­no­sa|L.|ref=tak., cier­ni­sty krzew, dziki ga­tu­nek śliwy o drob­nych, bia­łych kwia­tach i gra­na­to­wych owo­cach;

 (1.2) kulin. owoc tar­ni­ny (1.1) o cierp­kim smaku sto­so­wa­ny w zio­ło­lecz­nict­wie i uży­wa­ny na przet­wo­ry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­ni­na – ga­tu­nek śliwy
  • Tar­ni­na – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim
  • Tar­ni­na – po­wieść Je­rze­go Szczy­gła

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­gó­rek za na­szym domem po­ra­sta­ją krza­ki tar­ni­ny i głogu.

 (1.1) Stała w polu tar­ni­na, szro­nem li­ście okry­ła, / tam Najś­więt­sza Pa­nien­ka Je­zu­sa po­ło­ży­ła.

 (1.2) Prze­marz­nię­ta tar­ni­na na­da­je się świet­nie do wy­ro­bu wina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tarʲˈɲĩna, AS: tarʹńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarninówka ż., tarniówka ż.

 przym. tarninowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tarka, tarń, śliwa tarnina; reg. śl. torka, reg. śl. czercio śliwka

 (1.2) tarka; stpol. tarnka

Wiktionary


tarninaczek

li­ci­nek tar­ni­na­czek - motyl z ro­dzi­ny na­miot­ni­kow­ców


SJP.pl


tarninowiec

ogoń­czyk tar­ni­no­wiec - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl


tarninówka

na­lew­ka z tar­ni­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka z tar­ni­ny

Wiktionary

Tar­ni­nów­ka – wódka owo­co­wa, wyt­wa­rza­na ze spi­ry­tu­su rek­ty­fi­ko­wa­ne­go, al­ko­ho­lo­we­go wy­cią­gu (na­le­wu) z owo­ców tar­ni­ny i śliwy do­mo­wej oraz do­mie­szek aro­ma­tycz­no-sma­ko­wych, cukru i wody. Płyn jest kla­row­ny o bar­wie brą­zo­wej, owo­co­wym za­pa­chu i cierp­kim smaku. Wódka w ofer­cie hand­lo­wej za­wie­ra­ła ok. 40% al­ko­ho­lu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tarnina ż.

Wiktionary


tarniowy

→ tarń


SJP.pl

Patrz:

tarń

tarnka

owoc tar­ni­ny; tarka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. kulin. tar­ni­na

Wiktionary


tarnobrzeg

mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

}|-

Tar­no­brzeg – mia­sto w Pol­sce, na pra­wach po­wia­tu, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim. Sie­dzi­ba władz po­wia­tu tar­no­brze­skie­go w la­tach 1867–1975 oraz od 1999. Sie­dzi­ba władz wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go w la­tach 1975–1998. W la­tach 1973–1976 mia­sto było sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Tar­no­brzeg. Do po­cząt­ku lat 90. XX wieku naj­więk­szy w Pol­sce oś­ro­dek wy­do­by­cia i przet­wór­stwa siar­ki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tarˈnɔbʒɛk, AS: tarnobžek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarnobrzeżanin mos., tarnobrzeżanka ż.

 przym. tarnobrzeski

Wiktionary


tarnobrzeski

przy­miot­nik od: Tar­no­brzeg


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tar­no­brze­ga, zwią­za­ny z Tar­no­brze­giem, po­cho­dzą­cy z Tar­no­brze­ga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarnɔˈbʒɛsʲci, AS: tarnobžesʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnobrzeg mrz., tarnobrzeżanin mos., tarnobrzeżanka ż.

Wiktionary


tarnobrzeskie

przy­miot­nik od: Tar­no­brzeg


SJP.pl


tarnobrzeżanin

miesz­ka­niec Tar­no­brze­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tar­no­brze­ga

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tar­no­brze­ga, uro­dzo­na w Tar­no­brze­gu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarnɔbʒɛˈʒãɲĩn, AS: tarnobžežãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnobrzeg mrz., Tarnobrzeskie n.

:: fż. tarnobrzeżanka ż.

 przym. tarnobrzeski

Wiktionary


tarnobrzeżanka

miesz­kan­ka Tar­no­brze­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tar­no­brze­ga

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Tar­no­brze­ga, uro­dzo­na w Tar­no­brze­gu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarnɔbʒɛˈʒãnka, AS: tarnobžežãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnobrzeg mrz., Tarnobrzeskie n.

:: fm. tarnobrzeżanin mos.

 przym. tarnobrzeski

Wiktionary


tarnogrodzianin

miesz­ka­niec Tar­no­gro­du (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tarnogrodzianka

miesz­kan­ka Tar­no­gro­du (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


tarnogrodzki

przy­miot­nik od: Tar­no­gród


SJP.pl


tarnogród

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Tar­no­gród ( Терногород, ‏טאַרנעגראָד‎) – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Tar­no­gród. Leży na Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kim, nad Nitką i Złotą Nitką. We­dług da­nych GUS z 2025 Tar­no­gród li­czył 3080 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tarˈnɔɡrut, AS: tarnogrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarnogrodzianin m., tarnogrodzianka ż.

 przym. tarnogrodzki

Wiktionary


tarnogóra

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­no­gó­ra – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Izbi­ca
  • Tar­no­gó­ra – wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­żaj­skim, w gmi­nie Nowa Sa­rzy­na
  • Tar­no­gó­ra – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w dru­giej po­ło­wie XIX wieku oraz w la­tach 1929–1954 w woj. lu­bel­skim
  • Tar­no­gó­ra – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ni­żań­skim, na­stęp­nie le­żaj­skim
  • Tar­no­gó­ra-Ko­lo­nia
  • Bitwa pod Tar­no­gó­rą – bitwa sto­czo­na pod­czas pow­sta­nia stycz­nio­we­go 22 kwiet­nia 1864 roku

Wikipedia


tarnogórski

przy­miot­nik od: Tar­now­skie Góry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tar­now­skich Gór, zwią­za­ny z Tar­now­ski­mi Gó­ra­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 2017 tar­no­gór­ska Ko­pal­nia rud oło­wiu, sre­bra i cynku wraz z sy­ste­mem go­spo­da­ro­wa­nia wo­da­mi po­dziem­ny­mi zo­sta­ła wpi­sa­na na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnowskie Góry lm nm., tarnogórzanin mos., tarnogórzanka ż.

Wiktionary


tarnogórzanin

miesz­ka­niec Tar­now­skich Gór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tar­now­skich Gór

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tar­no­gó­rza­nom udało się po­ko­nać gli­wi­czan.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnowskie Góry lm nm.

:: fż. tarnogórzanka ż.

 przym. tarnogórski

Wiktionary


tarnogórzanka

miesz­kan­ka Tar­now­skich Gór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tar­now­skich Gór

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­to­mian­kom nie udało się wy­grać z tar­no­gó­rzan­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnowskie Góry lm nm.

:: fm. tarnogórzanin mos.

 przym. tarnogórski

Wiktionary


tarnopol

1. mia­sto na Ukra­i­nie;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie;

 (1.2) geogr. wieś we wschod­niej Pol­sce;

Wiktionary

Zo­bacz też: Tar­no­pol w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Tar­no­pol (ukr. Тернопіль, "Ter­no­pil"; ros. Тернополь, "Ter­no­pol"; niem. "Tar­no­pol"; jid. טערנאָפּיל, "Ter­no­pil") – mia­sto na Ukra­i­nie, nad Se­re­tem, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na ob­wo­du tar­no­pol­skie­go, re­jo­nu tar­no­pol­skie­go i hro­ma­dzie Tar­no­pol. W 2022 roku li­czy­ło 225 004 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1994 roku re­ak­ty­wo­wa­no w Tar­no­po­lu Pol­skie To­wa­rzy­stwo Gim­na­stycz­ne „Sokół”.

 (1.2) Nazwę pol­skie­go Tar­no­po­la ak­cen­tu­je­my na ostat­nią sy­la­bę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarnopolanin mos., tarnopolanka ż., Tarnopolszczyzna ż.

 przym. tarnopolski

Wiktionary


tarnopolanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tar­no­po­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żaden tar­no­po­la­nin nie wziął udzia­łu w za­wo­dach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnopol mrz.

:: fż. tarnopolanka ż.

 przym. tarnopolski

Wiktionary


tarnopolanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tar­no­po­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko jedna tar­no­po­lan­ka wzię­ła udział w za­wo­dach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnopol mrz.

:: fm. tarnopolanin m.

 przym. tarnopolski

Wiktionary


tarnopolski

1. → Tar­no­pol;
2. obwód tar­no­pol­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tar­no­po­la, zwią­za­ny z Tar­no­po­lem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnopol mrz., tarnopolanin mos., tarnopolanka ż.

Wiktionary


tarnowianin

miesz­ka­niec Tar­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tar­no­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tar­no­wa, uro­dzo­na w Tar­no­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarnɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: tarnovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnów mrz.

:: fż. tarnowianka ż.

 przym. tarnowski

Wiktionary


tarnowianka

miesz­kan­ka Tar­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Tar­nów

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z miej­sco­wo­ści Tar­nów, uro­dzo­na w Tar­no­wie

 (1.3) miesz­kan­ka miej­sco­wo­ści Tar­no­wo

 (1.4) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z miej­sco­wo­ści Tar­no­wo, uro­dzo­na w Tar­no­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtarnɔˈvʲjãnka, AS: tarnovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnów mrz., Tarnowo n.

:: fm. tarnowianin mos.

 przym. tarnowski

Wiktionary


tarnowice

hi­sto­rycz­ne mia­stecz­ko w Pol­sce


SJP.pl


tarnowicyt

mi­ne­rał, od­mia­na ara­go­ni­tu za­wie­ra­ją­ce­go do­miesz­ki wę­gla­nu oło­wiu; wy­stę­pu­je w Tar­no­wi­cach na Gór­nym Ślą­sku


SJP.pl

Tar­no­wi­cyt ("Tar­no­wit­zyt, Tar­now­skit, Ara­go­nit oło­wio­wy") – od­mia­na ara­go­ni­tu, mi­ne­rał z gro­ma­dy wę­gla­nów.

Jest to od­mia­na ara­go­ni­tu za­wie­ra­ją­ca izo­for­micz­ną do­miesz­kę wę­gla­nu oło­wiu, ce­ru­sy­tu PbCO3. Za­war­tość PbCO3 w mi­ne­ra­le do­cho­dzi od 9 do 15%.

Wikipedia


tarnowiczanin

miesz­ka­niec Tar­no­wic (hi­sto­rycz­ne­go mia­stecz­ka w Pol­sce)


SJP.pl


tarnowiczanka

miesz­ka­niec Tar­no­wic (hi­sto­rycz­ne­go mia­stecz­ka w Pol­sce)


SJP.pl


tarnowiec

nazwa kilku miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­no­wiec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Za­wo­nia
  • Tar­no­wiec – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Tar­nów
  • Tar­no­wiec – wieś w woj. opol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Lub­sza
  • Tar­no­wiec – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Tar­no­wiec
  • Tar­no­wiec – część wsi Pod­le­sza­ny w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Mie­lec
  • Tar­no­wiec – część wsi Sko­wie­rzyn w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Za­le­sza­ny
  • Tar­no­wiec – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Po­ła­je­wo
  • Tar­no­wiec – część wsi Ko­ście­lec w woj. wiel­ko­pol­skim, pow. kol­skim, w gmi­nie Ko­ście­lec
  • Tar­no­wiec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Lwó­wek
  • Tar­no­wiec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Tar­nów­ka
  • Tar­no­wiec – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów
  • Tar­no­wiec – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ja­siel­skim

Wikipedia


tarnowiecki

przy­miot­nik od: Tar­no­wiec


SJP.pl


tarnowo

nazwa kilku wsi i osad w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Miast­ko­wo
  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie obor­nic­kim, w gmi­nie Ro­goź­no
  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie pil­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Ko­strzyn
  • Tar­no­wo – osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie Ma­sze­wo
  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Łobez
  • Tar­no­wo – osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Tar­no­wo – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Su­chań
  • Tar­no­wo – część wsi Stare Choj­no w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Sied­li­szcze
  • Tar­no­wo – część wsi Woj­cie­cho­wo w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Cho­dów
  • Tar­no­wo – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1931 roku w woj. no­wo­gródz­kim II Rze­czy­po­spo­li­tej (obec­nie na Bia­ło­ru­si)

Wikipedia


tarnowski

przy­miot­nik od: Tar­nów, Tar­nów Opol­ski, Tar­no­wo Pod­gór­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Tar­no­wa, zwią­za­ny z Tar­no­wem, po­cho­dzą­cy z Tar­no­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • znane osoby no­szą­ce naz­wi­sko Tar­now­ski:
    • Adam Tar­now­ski (1816–1890) – kom­po­zy­tor
    • Adam Tar­now­ski (1866-1946) – dy­plo­ma­ta au­stro-wę­gier­ski (poseł w Buł­ga­rii, am­ba­sa­dor w USA)
    • Adam Tar­now­ski (1892–1956) – dy­plo­ma­ta pol­ski (am­ba­sa­dor, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych)
    • Alek­san­der Tar­now­ski (1812-1867) – skrzy­pek i kom­po­zy­tor
    • Alek­san­der Tar­now­ski (1822-1882) – tan­cerz
    • Al­fred Tar­now­ski (1917–2003) – sza­chi­sta
    • An­drew Tar­now­ski (ur. 1940) – bry­tyj­ski pi­sarz
    • An­to­ni Tar­now­ski (1822-1887) – tan­cerz
    • Artur Tar­now­ski (1903–1984) – po­li­tyk
    • Fry­de­ryk Wil­helm Wła­dy­sław Tar­now­ski (1811–1847) – pi­sarz i dzien­ni­karz
    • Hie­ro­nim Tar­now­ski (1884–1945) – po­li­tyk, pu­bli­cy­sta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na trzy mie­sią­ce tra­fił do aresz­tu czter­dzie­sto­kil­ku­let­ni męż­czyz­na, miesz­ka­niec Dą­bro­wy Tar­now­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tarˈnɔfsʲci, AS: tarnofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarnów mrz., tarnowianin mos., tarnowianka ż.

Wiktionary


tarnowskie

przy­miot­nik od: Tar­nów, Tar­nów Opol­ski, Tar­no­wo Pod­gór­ne


SJP.pl


tarnów

nazwa dwóch miast i kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce;

Wiktionary

Tar­nów () – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu tar­now­skie­go i gminy wiej­skiej Tar­nów. Leży przy uj­ściu Bia­łej do Du­naj­ca. Jest mia­stem cen­tral­nym aglo­me­ra­cji tar­now­skiej. Mia­sto lo­ko­wa­ne przez Spy­ci­mi­ra herbu Le­li­wa, na pod­sta­wie do­ku­men­tu wy­sta­wio­ne­go przez kan­ce­la­rię króla Wła­dy­sła­wa Ło­kiet­ka z 7 marca 1330 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mistrz gi­ta­ry kla­sycz­nej, lut­nio­wej i ba­ro­ko­wej Józef Ha­lu­za wy­stą­pi w nie­dzie­lę w Tar­no­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarnuf, AS: tarnuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarnowianin mos., tarnowianka ż.

 przym. tarnowski, podtarnowski

Wiktionary


tarnówczyn

Tar­nów­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie zło­tow­skim, w gmi­nie Kra­jen­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Pan­ka­wa, rzeka do­rze­cza Warty.

Wikipedia


tarnówecki

przy­miot­nik od: Tar­nów­ka


SJP.pl


tarnówka

nazwa kilku miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tar­nów­ka – część mia­sta My­śle­ni­ce
  • Tar­nów­ka – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Ra­dzie­jów
  • Tar­nów­ka – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta
  • Tar­nów­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Sza­dek
  • Tar­nów­ka – część wsi Ja­wor­nik w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie My­śle­ni­ce
  • Tar­nów­ka – część wsi Byd­lin w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Klu­cze
  • Tar­nów­ka – część wsi Trąb­ki w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Bi­sku­pi­ce
  • Tar­nów­ka – część wsi Wola Ba­tor­ska w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Nie­po­ło­mi­ce
  • Tar­nów­ka – część wsi Dusz­ni­ca w woj. pod­la­skiem, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Sejny
  • Tar­nów­ka – część wsi Pia­secz­no w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Ło­niów
  • Tar­nów­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Dąbie
  • Tar­nów­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Grze­go­rzew

Wikipedia


taro

ja­dal­ne bulwy ko­lo­kaz­ji; po ugo­to­wa­niu są po­ży­wie­niem skro­bio­wym wielu ludów stre­fy tro­pi­kal­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. bot. kulin. zob. ko­lo­kaz­ja ja­dal­na.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od tara

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gerda Taro lub Gerta Po­ho­ryl­le (1910–1937) − nie­miec­ka fo­to­graf­ka;
  • ko­lo­kaz­ja ja­dal­na (taro) – ro­śli­na;
  • Taro – rzeka we Wło­szech, do­pływ Padu;
  • Taro – wyspa w ar­chi­pe­la­gu Wysp Sa­lo­mo­na;
  • taro - mo­ne­ta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtarɔ, AS: taro

Wiktionary


tarocista

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­ro­ci­sta – osoba zaj­mu­ją­ca się ta­ro­tem
  • „Ta­ro­ci­sta” – pol­skie cza­so­pis­mo, kwar­tal­nik poś­wię­co­ny kar­to­man­cji,

Wikipedia


tarocistka

→ ta­ro­ci­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: ta­ro­ci­sta

Wiktionary

Patrz:

tarocista

Wymowa:

IPA: ˌtarɔˈt͡ɕistka, AS: taroćistka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. tarocista.

Wiktionary


tarok

tarot;
1. ro­dzaj wróż­by opar­tej na talii spe­cjal­nych 78 kart;
2. dawna gra w karty


SJP.pl

Tarok lub tarot – gra kar­cia­na, do któ­rej używa się talii ta­ro­ta zło­żo­nej zwy­kle z 54 lub 78 kart, w któ­rej głów­ną rolę od­gry­wa 21 tzw. ta­ro­ków, czyli atu­tów. Po­le­ga na bra­niu lew i zbie­ra­niu punk­tów za karty. Różne jej od­mia­ny po­pu­lar­ne są w wielu kra­jach eu­ro­pej­skich. W roz­ma­i­tych wa­rian­tach gra od trzech do sze­ściu osób.

Wikipedia


tarot

tarok;
1. ro­dzaj wróż­by opar­tej na talii spe­cjal­nych 78 kart;
2. dawna gra w karty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) karc. hist. po­pu­lar­na daw­niej gra kar­cia­na, po­le­ga­ją­ca na bra­niu lew i zbie­ra­niu punk­tów za karty;

 (1.2) talia do gry w ta­ro­ta (1.1)

 (1.3) ezot. wró­że­nie z ta­ro­ta (1.2), opie­ra­ją­ce się na wie­rze­niu, że sym­bo­le na kar­tach po­sia­da­ją mi­stycz­ne zna­cze­nia

Wiktionary

Talia ta­ro­ta, tarot – spe­cjal­na talia kart do gry li­czą­ca 78 kart skła­da­ją­ca się z:

1) Czte­rech ko­lo­rów zło­żo­nych z króla, damy, ry­ce­rza, wa­le­ta i blo­tek od 1 do 10.

2) Do­dat­ko­we­go, per­ma­nent­ne­go ko­lo­ru atu­to­we­go zło­żo­ne­go z kart po­nu­me­ro­wa­nych od 1 do 21.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Weźmy taki przy­pa­dek: przy­cho­dzi zad­ba­na pani za­py­tać o po­wo­dze­nie w in­te­re­sach. Tarot mil­czy na temat in­te­re­sów, ale wska­zu­je na śmier­tel­ne nie­bez­pie­czeń­stwo, za­gro­że­nie życia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) tarok

Wiktionary


tarotowy

→ tarot


SJP.pl

Patrz:

tarot

tarować

1. ob­cią­żać wa­go­wą szalę, by zrów­no­wa­żyć wagę opa­ko­wa­nia to­wa­ru;
2. re­gu­lo­wać pracę wagi


SJP.pl


tarowy

→ tara


SJP.pl

Patrz:

tara

tarp

1. płach­ta bi­wa­ko­wa do okry­wa­nia lub ochro­ny przed wa­run­ka­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi;
2. kon­struk­cja z ta­kiej płach­ty


SJP.pl

Tarp – mia­sto w Danii, w re­gio­nie Dania Po­łud­nio­wa, w gmi­nie Esb­jerg.

Wikipedia


tarpan

mały dziki koń o burej sier­ści, jeden z przod­ków konia do­mo­we­go, za­miesz­ku­ją­cy stepy po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­py, wy­tę­pio­ny w XIX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Equus ferus ferus|ref=tak., wy­mar­ły ga­tu­nek dzi­kie­go konia o sza­rym ubar­wie­niu z ciem­ną pręgą na grzbie­cie oraz czar­ną, sto­ją­cą grzy­wą i czar­nym ogo­nem, wy­tę­pio­ny w XIX wieku;

 (1.2) zool. koń z ga­tun­ku tar­pan (1.1)

 (1.3) mot. sa­mo­chód marki Tar­pan

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­pan dziki i tar­pan dziki (pod­ga­tu­nek) - rasy koni
  • FSR Tar­pan -pol­ski sa­mo­chód pick-up
  • PZL M-4 Tar­pan - pol­ski sa­mo­lot szkol­no-tre­nin­go­wy
  • Tar­pan Hon­ker − sa­mo­chód te­re­no­wy
  • EKr1 Tar­pan (ЕКр1 Тарпан) – ukra­iń­ski elek­trycz­ny ze­spół trak­cyj­ny
  • Tar­pa­ny – pol­ski film z 1961 w re­ży­se­rii Ka­zi­mie­rza Kutza
  • Tar­pa­ny − ze­spół mu­zycz­ny Ed­war­da Hu­le­wi­cza z lat 60. XX-wieku.
  • Tar­pan Mro­cza − Miej­sko-Gmin­ny Lu­do­wy Klub Spor­to­wy w Mro­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dzi­ki­mi przod­ka­mi ko­ni­ków pol­skich były tar­pa­ny.

 (1.3) Nie mam za­mia­ru je­chać tar­pa­nem do Cie­szy­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarpãn, AS: tarpãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tarpanowaty

Wiktionary


tarpanowaty

o koniu: ma­ją­cy czar­ną, sto­ją­cą grzy­wę, czar­ny ogon oraz ciem­ną pręgę na grzbie­cie


SJP.pl


tarpolina

nie­prze­ma­kal­ne płót­no smo­ło­wa­ne, uży­wa­ne do wy­ro­bu wor­ków i do ochro­ny ot­wo­rów (np. luków) na stat­kach


SJP.pl


tarpon

ryba wód tro­pi­kal­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­pon – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny tar­po­no­wa­tych:
    • tar­pon at­lan­tyc­ki albo tar­pon
    • tar­pon in­dyj­ski
  • Tar­pon – sy­no­nim ro­dza­ju Me­ga­lops

Wikipedia


tarquinia

[czy­taj: tarKŁInia] mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

Tar­qu­i­nia – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie La­cjum, w pro­win­cji Vi­ter­bo.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 14 859 osób, 53,3 os./km².

W sta­ro­żyt­no­ści mia­sto etru­skie, któ­re­go ne­kro­po­la Mon­te­roz­zi zo­sta­ła umie­szczo­na na li­ście świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia


tarragona

mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­niej Hisz­pa­nii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, w po­łud­nio­wej Ka­ta­lo­nii;

Wiktionary

Tar­ra­go­na (wym. katal. [], wym. hiszp. []; łac. "Tar­ra­co") – mia­sto we wschod­niej Hisz­pa­nii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, w po­łud­nio­wej Ka­ta­lo­nii; sto­li­ca pro­win­cji o tej samej naz­wie i co­mar­ki Tarragonès. Mia­sto w 2022 li­czy­ło 134 883 miesz­kań­ców. Zwią­zek miej­ski Tar­ra­go­ny jest dwu­dzie­sty pod wzglę­dem wiel­ko­ści w Hisz­pa­nii i liczy 348 921 miesz­kań­ców. W Tar­ra­go­nie znaj­du­je się duży port mor­ski. Mia­sto jest sie­dzi­bą uni­wer­sy­te­tu ("Uni­ver­si­tat Ro­vi­ra i Vir­gi­li").

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tarragoński

Wiktionary


tarragoński

→ Tar­ra­go­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tar­ra­go­ną, do­ty­czą­cy Tar­ra­go­ny, po­cho­dzą­cy z Tar­ra­go­ny (mia­sta w Hisz­pa­nii)

Wiktionary

Patrz:

Tarragona

Przykłady

 (1.1) Z wia­do­mo­ści, jaką zna­la­złam w Ma­dry­cie, wy­ni­ka­ło, że Ro­żań­ski po wy­jeź­dzie z Esku­ria­lu zo­stał ka­no­ni­kiem w ka­te­drze tar­ra­goń­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarragona ż.

Wiktionary


tars

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w po­łud­nio­wej Azji Mniej­szej, obec­nie tu­rec­kie Tar­sus;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z mia­sta po­cho­dzi­li: świę­ty Paweł z Tarsu apo­stoł, Te­o­dor z Tarsu i Dio­dor z Tarsu.

Wiktionary


tarsjusz

mał­piat­ka na­drzew­na z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie (Tar­sii­dae); wyrak


SJP.pl


tarsjusze

mał­piat­ka na­drzew­na z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie (Tar­sii­dae); wyrak


SJP.pl


tarski

naz­wi­sko


SJP.pl


tarsycjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Tar­sy­cjusz, Ta­rzy­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od grec­kie­go słowa "Tar­si­si," nazwy sta­ro­żyt­ne­go grec­kie­go mia­sta Tar­sos. Nazwa ta była zhel­le­ni­zo­wa­ną formą Tarsu. Moż­li­we jest także etru­skie po­cho­dze­nie tego imie­nia.

Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Tar­sy­cjusz, ży­ją­cy w cza­sach ce­sa­rza Dio­kle­cja­na. Spo­ty­ka­ny jest rów­nież inny wa­riant tego imie­nia – Ta­rzy­cjusz. Po­chod­na forma żeń­ska – Tar­sy­cja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pro­si­li­śmy Tar­sy­cju­sza i jego sio­strę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Tarsycjuszek mos.

 przym. Tarsycjuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Tarsycjuszek

Wiktionary


tarsycjuszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. Tar­sy­cjusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wózek Tar­sy­cjusz­ka zo­sta­wi­łam w sieni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarsycjusz mos.

 przym. Tarsycjuszowy

Wiktionary


tarsycjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Tar­sy­cju­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy to nie Tar­sy­cju­szo­we mit­su­bis­hi stało wczo­raj przy ma­gi­stra­cie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarsycjusz mos., Tarsycjuszek mos.

Wiktionary


tarta

kru­che, cien­kie cia­sto pie­czo­ne w ni­skich for­mach, prze­kła­da­ne na­dzie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. cuk. nie­wy­so­kie cia­sto na kru­chym spo­dzie, na któ­rym kła­dzie się na­dzie­nie słod­kie (owoce lub kon­fi­tu­ry) lub słone (rybę, wa­rzy­wa, węd­li­nę itp.);

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) forma przy­miot­ni­ka. od: tarty; M. i W. lp., ro­dzaj żeń­ski

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: trzeć; fż.

Wiktionary

Tarta ( tarte) – ro­dzaj wy­pie­ku, skła­da­ją­ce­go się z cia­sta kru­che­go, droż­dżo­we­go lub fran­cu­skie­go oraz na­dzie­nia, które może być za­rów­no słod­kie (np. z owo­ca­mi, kre­ma­mi), jak i wy­traw­ne (np. z wa­rzy­wa­mi, grzy­ba­mi, twa­ro­giem). Tarta jest jedną z naj­po­pu­lar­niej­szych po­traw kuch­ni fran­cu­skiej, lecz obec­ne jest także w kuch­ni ame­ry­kań­skiej w for­mie m.in. apple pie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej piekę słod­ką tartę jabł­ko­wą z cy­na­mo­nem.

 (2.1) Tarta mar­chew­ka sma­ku­je mi naj­bar­dziej z ro­dzyn­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarta, AS: tarta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tartaletka ż.

Wiktionary


tartaczek

zdrob­nie­nie od: tar­tak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tar­tak

Wiktionary

Tar­ta­czek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Belsk Duży.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tartak m.

Wiktionary


tartacznictwo

dział prze­my­słu drzew­ne­go zaj­mu­ją­cy się obrób­ką wstęp­ną drew­na


SJP.pl


tartacznik

pra­cow­nik tar­ta­ku


SJP.pl


tartaczny

→ tar­tak; tar­ta­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tar­ta­kiem, do­ty­czą­cy tar­ta­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak zaz­na­cza, ren­tow­ność netto prze­my­słu tar­tacz­ne­go po trzech kwar­ta­łach 2018 r. osią­gnę­ła za­led­wie 0,4%.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tartak mrz.

Wiktionary


tartaglia

[czy­taj: tar­tal­ja] cha­rak­te­ry­stycz­na dla ne­a­po­li­tań­skiej ko­me­dii lu­do­wej po­stać ją­ka­ły, oku­lar­ni­ka, czę­sto no­ta­riu­sza; Tar­ta­glia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Niccolò Tar­ta­glia (1499/1500-1557) – wło­ski ma­te­ma­tyk
  • An­to­nio Tar­ta­glia (1968-) – wło­ski bobs­le­i­sta
  • Phi­lip Tar­ta­glia (1951-2021) – bry­tyj­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • An­ge­lo Tar­ta­glia (1370?-1421) – wło­ski kon­do­tier

Wikipedia


tartak

przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce deski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­kład prze­ra­bia­ją­cy drew­no okrą­głe na tar­ci­cę

Wiktionary

Tar­tak (reg. troc) – za­kład, w któ­rym do­ko­nu­je się prze­ro­bu drew­na okrą­głe­go na tar­ci­cę w pro­ce­sie tech­no­lo­gicz­nym tar­cia (ina­czej: prze­cie­ra­nia), czyli roz­pi­ło­wy­wa­nia za po­mo­cą urzą­dze­nia zwa­ne­go tra­kiem. Tar­ci­cę prze­ra­bia się na ele­men­ty drew­nia­ne okre­ślo­ne­go przez­na­cze­nia (łaty gię­tar­skie, czę­ści me­blar­skie, sto­lar­kę bu­dow­la­ną, a także fryzy po­sadz­ko­we).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tar­ta­ku można łatwo zdo­być pracę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtartak, AS: tartak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tartaczek mrz.

 przym. tartaczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zegewerk, gw. Śląsk Cieszyński piła

Wiktionary


tartakowy

→ tar­tak; tar­tacz­ny


SJP.pl


tartaletka

mała tarta wy­peł­nio­na słod­kim lub sło­nym na­dzie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. mi­nia­tu­ro­wa tarta wiel­ko­ści kilku cen­ty­me­trów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój krem do tar­ta­le­tek jest ak­sa­mit­ny, gład­ki i gęsty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarta ż.

Wiktionary


tartan

1. sztucz­ne two­rzy­wo sto­so­wa­ne do wy­kła­da­nia na­wierzch­ni sta­dio­nów spor­to­wych;
2. po­tocz­nie: bież­nia po­kry­ta tym two­rzy­wem;
3. szkoc­ka tka­ni­na w róż­no­ko­lo­ro­wą kratę; także odzież z tej tka­ni­ny;
4. wzór w kratę z pasów róż­nych ko­lo­rów i róż­nej sze­ro­ko­ści, bę­dą­cy daw­niej oz­na­ką okre­ślo­ne­go klanu szkoc­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tra­dy­cyj­ny szkoc­ki deseń w kratę;

 (1.2) two­rzy­wo po­liu­re­ta­no­we na na­wierzch­nie spor­to­we;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. tytuł do­stoj­ni­ka asy­ryj­skie­go, na­czel­ne­go do­wód­cy wojsk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tar­tan kla­no­wy – szkoc­ki deseń w kratę
  • tar­tan – two­rzy­wo sztucz­ne na na­wierzch­nie
  • tar­tan, tur­ta­nu – hi­sto­rycz­ny tytuł do­stoj­ni­ków asy­ryj­skich

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtartãn, AS: tartãn

Wiktionary


tartana

przy­brzeż­ny sta­tek śró­dziem­no­mor­ski o jed­nym masz­cie


SJP.pl

Tar­ta­na (fr. "tar­ta­ne") - mały sta­tek ża­glo­wy uży­wa­ny do po­ło­wu ryb oraz prze­wo­zu to­wa­rów na Morzu Śró­dziem­nym przez kilka stu­le­ci do po­ło­wy XX wieku. Tar­ta­na po­sia­da­ła jeden maszt i li­czy­ła od 14 do 25 me­trów dłu­go­ści oraz do 5 me­trów sze­ro­ko­ści. Obec­nie uży­wa­na jest tylko jedna tar­ta­na - "La Flâneuse", która cu­mu­je w por­cie Prado w Mar­sy­lii.

Wikipedia


tartanowy

przy­miot­nik od: tar­tan


SJP.pl


tartar

1. mit. gr. prze­paść pod Ha­de­sem, miej­sce strą­ce­nia Kro­no­sa i Ty­ta­nów przez Zeusa;
2. w Nowym Te­sta­men­cie: pie­kło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. naj­niż­sza część kra­i­ny po­dzie­mia;

 (1.2) bibl. pie­kło

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) mit. bó­stwo per­so­ni­fi­ku­ją­ce ot­chła­nie po­dzie­mi, syn Gai i Etera;

Wiktionary

Tar­tar (gr. Τάρταρος Tártaros, łac. "Tar­ta­rus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej najm­rocz­niej­sza i naj­niż­sza część kra­i­ny po­dzie­mia, w któ­rej prze­by­wa­ły dusze ska­za­nych na wiecz­ne cier­pie­nie.

Od­le­głość Tar­ta­ru od Ha­de­su była równa od­le­gło­ści mię­dzy nie­bem a zie­mią (Hez­jod po­da­je, że ko­wa­dło z brązu zrzu­co­ne z nieba spad­nie na zie­mię po dzie­wię­ciu no­cach i dniach). Na męki w Tar­ta­rze ska­za­ni byli m.in.: Syzyf, Tan­tal, Ik­sjon, Ty­tios, Da­na­i­dy i Side.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na męki w Tar­ta­rze ska­za­ni byli m.in.: Syzyf, Tan­tal, Ik­sjon, Ty­tios, Da­na­i­dy i Side.

 (1.2) Bóg anio­łom, któ­rzy zgrze­szy­li, nie od­pu­ścił, ale wydał ich do ciem­nych lo­chów Tar­ta­ru.

 (2.1) Hades oba­lił po­tęż­ne­go Tar­ta­ra.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ereb

Wiktionary


tartaria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. wiel­ka az­ja­tyc­ka kra­i­na lub im­pe­rium o nie­jas­nej hi­sto­rii, oz­na­cza­ne głów­nie na śred­nio­wiecz­nych i re­ne­san­so­wych ma­pach, które współ­cze­śnie stało się przed­mio­tem licz­nych nie­o­fi­cjal­nych lub spi­sko­wych te­o­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­cha­li­śmy przez roz­le­głe stepy Tar­ta­rii aż do rzeki Dnie­pru, który od­dzie­la Tar­ta­rią od Rusi i który w tém miej­scu ma kilka mil sze­ro­ko­ści. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatar mos., tatar mzw./mrz., Tatarzątko n., Tatarstan mrz., tatarskość ż., tatarszczyzna ż., tatarski mrz.

 przym. tatarski, protatarski, antytatarski

Wiktionary


tartarin

ty­tu­ło­wa po­stać po­wie­ści fr. pi­sa­rza A. Da­u­det "Przy­go­dy Tar­ta­re­na z Ta­ra­sko­nu"; typ sym­pa­tycz­ne­go py­szał­ka opo­wia­da­ją­ce­go o swych nie­sa­mo­wi­tych czy­nach


SJP.pl


tartaruga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. herp. masa ro­go­wa ze sko­ru­py żół­wiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu, w szer­szych miej­scach, roz­kła­da­ją prze­kup­nie swoje stra­ga­ny, na­peł­nio­ne „tar­ta­ru­gą“, wy­ro­ba­mi z mał­żo­win i z oliw­ne­go drze­wa, ko­ra­la­mi i de­li­kat­ny­mi fi­li­gra­na­mi ze sre­bra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtartaˈruɡa, AS: tartaruga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szylkret

Wiktionary


tartas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie no­wo­sy­bir­skim Rosji, prawy do­pływ Omu

Wiktionary

Tar­tas – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Landy.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 2769 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 91 osób/km² (wśród 2290 gmin Ak­wi­ta­nii Tar­tas pla­su­je się na 158 miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 278).

Wikipedia


tarteletka

mała tarta; nie­wiel­kie, kru­che ciast­ko z na­dzie­niem


SJP.pl


tartinka

nie­wiel­kich roz­mia­rów ka­nap­ka z cien­kie­go ka­wał­ka bułki lub chle­ba pos­ma­ro­wa­ne­go ma­słem, z do­dat­kiem np. węd­li­ny, sera i wa­rzyw; tar­tyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. po­je­dyn­cza ka­nap­ka, na jed­nej krom­ce lub kra­ker­sie;

Wiktionary

Tar­tin­ka – ro­dzaj ka­nap­ki na jed­nej war­stwie pie­czy­wa (np. chleb, bułka, pie­czy­wo chrup­kie lub kra­kers), na któ­rej ukła­da się do­dat­ki, np. ser, węd­li­nę, jajka, wa­rzy­wa, pastę rybną, ja­jecz­ną, ma­jo­nez, ket­chup. Tar­tin­ki z ozdob­nie uło­żo­ny­mi do­dat­ka­mi po­da­je się na przy­ję­ciach i ban­kie­tach, mniej skom­pli­ko­wa­ne zaś sta­no­wią część co­dzien­ne­go ja­dło­spi­su, zwła­szcza w Pol­sce. Ka­nap­ki tego ro­dza­ju jada się zwy­cza­jo­wo także w Skan­dy­na­wii.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tartinkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tartynka

Wiktionary


tartka

re­gio­nal­nie: tarka


SJP.pl


tartrazyna

cy­try­no­wo­żół­ty barw­nik pro­du­ko­wa­ny głów­nie do celów spo­żyw­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. spoż. cy­try­no­wo­żół­ty barw­nik azowy uży­wa­ny głów­nie do celów spo­żyw­czych;

Wiktionary

Tar­tra­zy­na ("żół­cień spo­żyw­cza 5", "E102") – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, cy­try­no­wo­żół­ty barw­nik azowy pro­du­ko­wa­ny głów­nie do celów spo­żyw­czych. Na­le­ży do syn­te­tycz­nych barw­ni­ków kwa­so­wych z grupy barw­ni­ków pi­ra­zo­lo­wych (pi­ra­zo­lo­no­wych). Jako pierw­si otrzy­ma­li ją J.H. 

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Licz­ne za­strze­że­nia budzą rów­nież niek­tó­re syn­te­tycz­ne barw­ni­ki, szcze­gól­nie azowe i nie­a­zo­we, w tym głów­nie tar­tra­zy­na, która jest szkod­li­wa dla ast­ma­ty­ków i aler­gi­ków, a zwła­szcza dla uczu­lo­nych na aspi­ry­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtartraˈzɨ̃na, AS: tartrazỹna

Wiktionary


tartu

dru­gie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Esto­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Esto­nii;

 (1.2) geogr. adm. nazwa jed­nej z pięt­na­stu pro­win­cji w Esto­nii;

 (1.3) geogr. adm. nazwa gminy wiej­skiej w Esto­nii;

Wiktionary

Tartu (hist. pol., niem. i szw. "Dor­pat", Дерпт, Dierpt, dawn. Юрьев, Jur´jew) – dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto Esto­nii, uz­na­wa­ne za in­te­lek­tu­al­ną i kul­tu­ral­ną sto­li­cę kraju. Sły­nie z uni­wer­sy­te­tu, za­ło­żo­ne­go w 1632 przez króla Szwe­cji Gu­sta­wa II Adol­fa. Przez mia­sto prze­pły­wa rzeka Emajõgi, łą­czą­ca dwa naj­więk­sze je­zio­ra Esto­nii (Võrtsjärv i Pej­pus). Tran­sport lot­ni­czy ob­słu­gu­je Port lot­ni­czy Tartu. Tartu jest mia­stem, w któ­rym znaj­du­je się sie­dzi­ba sądu naj­wyż­sze­go Esto­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na mocy ukła­du z Tartu w skład Esto­nii wcho­dzą zie­mie dzi­siej­sze­go re­jo­nu pe­czor­skie­go (obwód pskow­ski) i Iwan­go­rod (obwód le­nin­gradz­ki).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tartuski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. hist. Tarpatu, Jurjew, Dorpat

Wiktionary


tartucha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. mały kot­let z ziem­nia­ków

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. kulin. ciem­na klu­ska z mąki ta­tar­cza­nej

Wiktionary


tartufe

[czy­taj: tar­tuf] rzad­ko: świę­to­szek, obłud­nik, hi­po­kry­ta; tar­tuf­fe (czę­ściej)


SJP.pl


tartuffe

[czy­taj: tar­tuf] świę­to­szek, obłud­nik, hi­po­kry­ta; tar­tu­fe (rza­dziej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) świę­to­szek, obłud­nik i hi­po­kry­ta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tartuffe; zoblistę|obłudnik.

Wiktionary


tartus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto por­to­we w pół­noc­no-za­chod­niej Syrii;

Wiktionary

Tar­tus ( ‏طرطوس‎) – mia­sto por­to­we w za­chod­niej Syrii nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, sie­dzi­ba mu­ha­fa­zy Tar­tus.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­ha­fa­za Hims gra­ni­czy od za­cho­du z mu­ha­fa­zą Tar­tus.

Wiktionary


tartuski

→ Tartu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Tartu

 (1.2) eduk. jęz. zwią­za­ny ze szko­łą tar­tur­ską

Wiktionary

Patrz:

Tartu

Powiązane:

 rzecz. Tartu n.

Wiktionary


tarty

taki, który zo­stał star­ty, roz­drob­nio­ny (np. tarta rzod­kiew)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) kulin. star­ty za po­mo­cą tarki

 (1.2) kulin. cuk. wy­ko­na­ny za po­mo­cą ucie­ra­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: trzeć

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lp. i M., B., W. lm. od: tarta

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzeć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ucierany

Wiktionary


tartynka

nie­wiel­kich roz­mia­rów ka­nap­ka z cien­kie­go ka­wał­ka bułki lub chle­ba pos­ma­ro­wa­ne­go ma­słem, z do­dat­kiem np. węd­li­ny, sera i wa­rzyw; tar­tin­ka


SJP.pl


taruka

ga­tu­nek pa­rzy­sto­ko­pyt­ne­go ssaka z ro­dzi­ny je­le­nio­wa­tych; hu­e­mal pe­ru­wiań­ski


SJP.pl


taryfa

1. ofi­cjal­ny, urzę­do­wy wykaz sta­wek cen lub opłat za okre­ślo­ne usłu­gi;
2. po­tocz­nie: tak­sów­ka;
3. ta­ry­fa ul­go­wa - ła­god­niej­sze niż zaz­wy­czaj trak­to­wa­nie kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. ofi­cjal­ny wykaz za­wie­ra­ją­cy staw­ki róż­ne­go typu opłat, po­dat­ków lub cen pro­duk­tów

 (1.2) pot. tak­sów­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­ry­fa celna – za­sa­dy obli­cza­nia na­leż­no­ści cel­nych
  • ta­ry­fa TCV – ta­ry­fa sto­so­wa­na przy mię­dzy­na­ro­do­wych prze­ja­zdach ko­le­ją
  • ta­ry­fa ma­le­ją­ca – ta­ry­fa opłat te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej
  • ta­ry­fa ubez­pie­cze­nio­wa – wykaz sta­wek sto­so­wa­nych przy ubez­pie­cze­niach
  • ta­ry­fa ener­gii elek­trycz­nej – spo­sób obli­cza­nia na­leż­no­ści za uży­wa­nie ener­gii elek­trycz­nej
  • ta­ry­fa (ewi­den­cja nie­ru­cho­mo­ści) – wpro­wa­dzo­ny w 1784 spis sta­wek po­dat­ku od nie­ru­cho­mo­ści, póź­niej spis nie­ru­cho­mo­ści na te­re­nie War­sza­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Szyb­ciej bym przy­le­ciał, sze­fie, ale ta­ry­fy żad­nej nie było, no i na bimbę trze­ba było po­cze­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taryfikacja ż., taryfikator m., taryfiarz m., taryfikowanie n.

 czas. taryfikować ndk.

 przym. taryfikacyjny, taryfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cennik, taryfikator

 (1.2) taxi, taksówka

Wiktionary


taryfiarz

po­tocz­nie: tak­sów­karz; tak­siarz, zło­tó­wa, zło­tów­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. kie­row­ca tak­sów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez ta­ry­fia­rzy nie ma miej­sca do par­ko­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taryfa ż., taryfikator m., taryfikacja ż., taryfowanie n.

 czas. taryfować ndk.

 przym. taryfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. taksiarz, złotówa, reg. pozn. dryndziorz, warszawa|cierpiarz.; neutralnie taksówkarz

Wiktionary


taryfikacja

1. kla­sy­fi­ka­cja cze­goś we­dług usta­lo­nej ta­ry­fy;
2. po­rząd­ko­wa­nie cze­goś zgod­nie z od­po­wied­ni­mi wy­ka­za­mi sta­wek cen lub opłat; spo­rzą­dza­nie ta­ry­fi­ka­to­rów


SJP.pl


taryfikacyjny

→ ta­ry­fi­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

taryfikacja

taryfikować

na­kła­dać na coś ta­ry­fę


SJP.pl


tarym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w za­chod­nich Chi­nach, w be­zod­pły­wo­wej Kot­li­nie Kasz­gar­skiej;

Wiktionary

Tarym (chiń. upr. 塔里木河; pi­ny­in "Tǎlǐmù Hé", ‏تارىم دەرياسى‎, "Tarim däryasi") – rzeka w za­chod­nich Chi­nach, w be­zod­pły­wo­wej Kot­li­nie Kasz­gar­skiej. Dłu­gość (z Jar­kend-darią) – 2030 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 951,5 tys. km².

Tarym pow­sta­je z po­łą­cze­nia Jar­kend-darii, Kasz­ga­ru, Aksu He i Hotan He we wschod­niej czę­ści Gór Ałaj­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tarymski

Wiktionary


tarymski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ry­mem, do­ty­czą­cy Ta­ry­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tarym mrz.

Wiktionary


tarzan

1. po­tocz­nie: czło­wiek o dużej sile i zręcz­no­ści, przy­po­mi­na­ją­cy Ta­rza­na;
2. po­tocz­nie: nies­for­ne dziec­ko; urwis, łobuz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek krzep­ki, zręcz­ny, przy­po­mi­na­ją­cy Ta­rza­na

 (1.2) pot. nies­for­ne dziec­ko

Wiktionary

Ta­rzan (ur. jako John Cla­y­ton II, wi­ceh­ra­bia Gre­y­sto­ke) – po­stać fik­cyj­na. Wy­cho­wa­ny jako dziec­ko w afry­kań­skiej dżun­gli przez małpy człe­koksz­tałt­ne, styka się póź­niej z cy­wi­li­za­cją, by ją w końcu odrzu­cić i po­wró­cić do dzi­ko­ści jako bo­ha­ter­ski po­szu­ki­wacz przy­gód.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Tarzan mos.

Wiktionary


tarzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­rzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈʒãɲɛ, AS: tažãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tarzać

Wiktionary


tarzawisko

w ło­wiect­wie: miej­sce po be­ko­wi­sku da­nie­li


SJP.pl


tarzać

1. tur­lać;
2. to­czyć po ziemi, w bło­cie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) cią­gnąć coś po czymś, co bru­dzi lub pyli

cza­sow­nik zwrot­ny ta­rzać się

 (2.1) prze­wra­cać się z boku na bok w czymś, co bru­dzi lub pyli

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Spra­gnio­ne szpa­ki nur­ko­wa­ły w deszcz kro­pel roz­chy­li­wszy skrzy­dła z roz­ko­szy, ta­rza­ły się w mo­krych tra­wach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaʒat͡ɕ, AS: tažać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarzanie n.

 czas. wytarzać

Wiktionary


tarło

okres go­do­wy u ryb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) icht. okres go­do­wy u ryb;

 (1.2) icht. akt płcio­wy u ryb: skła­da­nie ikry przez sa­mi­ce i za­pład­nia­nie ich mle­czem przez samce

 (1.3) daw. gw-pl|Kra­ków. tarka

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. n. przesz. od: trzeć

Wiktionary

Tarło – okres go­do­wy u ryb ja­jo­rod­nych, w cza­sie któ­re­go sa­mi­ca skła­da ikrę, a sa­miec uwal­nia plem­ni­ki celem za­płod­nie­nia jaj. Nazwa po­cho­dzi od spe­cy­ficz­ne­go za­cho­wa­nia się ryb w tym okre­sie. Ryby stają się nie­spo­koj­ne, ocie­ra­ją się bo­kiem o dno, samce (tzw. mle­cza­ki) ocie­ra­ją się bo­kiem o sa­mi­ce (tzw. ikrza­ki) po­le­wa­jąc mle­czem skła­da­ną ikrę. Ryby w tym okre­sie na­zy­wa się tar­la­ka­mi, a miej­sce, gdzie tarło się od­by­wa – tar­li­skiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ło­so­sie płyną na tarło w górę rzek do miejsc, w któ­rych się wy­lę­gły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtarwɔ, AS: taru̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarlisko n., tarlak m.

 czas. trzeć ndk., wytrzeć dk., zetrzeć dk.

 przym. tarłowy

Wiktionary


tarłowianin

miesz­ka­niec Tar­ło­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tarłowianka

miesz­kan­ka Tar­ło­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


tarłowski

→ Tar­łów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Tar­łow­ski (1931-2006), gra­fik
  • Ka­zi­mierz Tar­łow­ski, te­ni­si­sta

Wikipedia

Patrz:

Tarłów

tarłowy

do­ty­czą­cy tarła, okre­su go­do­we­go ryb


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) icht. zwią­za­ny z tar­łem, do­ty­czą­cy tarła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1997 stwier­dzo­no w Dra­wie obec­ność gniazd tar­ło­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tarlak mzw., tarło n.

 czas. trzeć

Wiktionary


tarłów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tar­łów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim. Sie­dzi­ba gminy Tar­łów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Świę­tej Trój­cy.

W la­tach 1550–1870 sa­mo­dziel­ne mia­sto. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Tar­łów. W la­tach 1975–1998 Tar­łów po­ło­żo­ny był w wo­je­wództ­wie tar­no­brze­skim.

Wikipedia


tarń

1. gwa­ro­wo o tar­ni­nie;
2. tarń dwu­dziel­na: wada krę­go­słu­pa pow­sta­ła w życiu pło­do­wym; roz­szczep krę­go­słu­pa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tarń (śliwa tar­ni­na) – ga­tu­nek krze­wu z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych
  • tarń dwu­dziel­na (roz­szczep krę­go­słu­pa)

Wikipedia


tas

tylko w wy­ra­że­niu: karty w tas - o ta­so­wa­niu kart


SJP.pl

Tas, tasim (hebr. tar­cza) – nie­wiel­kich roz­mia­rów me­ta­lo­wa, mi­ster­nie zdo­bio­na płyt­ka, w kształ­cie tar­czy, naj­czę­ściej pla­te­ro­wa­na zło­tem lub sre­brem, którą za­wie­sza się na ubra­ną Torę.

Wikipedia


tasaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tasak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tasak m.

Wiktionary


tasak

na­rzę­dzie ku­chen­ne w kształ­cie sze­ro­kiej sie­kier­ki z krót­ką rącz­ką, słu­żą­ce do sie­ka­nia ja­rzyn, mięsa itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie ku­chen­ne w kształ­cie pła­skiej, pro­sto­kąt­nej sie­kier­ki z krót­kim uchwy­tem, słu­żą­ce do sie­ka­nia i rą­ba­nia;

 (1.2) hist. wojsk. dawna broń siecz­na w kształ­cie krót­kie­go, sze­ro­kie­go mie­cza lub sza­bli, uży­wa­na od XVI do XIX wieku;

 (1.3) łow. dawny sze­ro­ki nóż my­śliw­ski do pa­tro­sze­nia i ćwiar­to­wa­nia gru­bej zwie­rzy­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tasak – na­rzę­dzie ku­chen­ne: do sie­ka­nia (rą­ba­nia) mięsa lub ja­rzyn
  • tasak – ro­dzaj broni siecz­nej o ma­syw­nej głow­ni
  • tasak – dawne okre­śle­nie noża my­śliw­skie­go o sze­ro­kiej głow­ni, przez­na­czo­ne­go do opra­wia­nia i pa­tro­sze­nia gru­bej zwie­rzy­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtasak, AS: tasak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tasaczek m.

Wiktionary


tasakowy

→ tasak


SJP.pl

Patrz:

tasak

tasarz

naz­wi­sko


SJP.pl


taser

ro­dzaj pa­ra­li­za­to­ra elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj pa­ra­li­za­to­ra o dużym za­się­gu ra­że­nia, wy­strze­li­wu­ją­ce­go elek­tro­dy na od­le­głość

wy­krzy­knik

 (2.1) …ostrze­ga­ją­cy na­past­ni­ka o moż­li­wo­ści uży­cia ta­se­ra (1.1) w przy­pad­ku nie­do­sto­so­wa­nia się do po­le­ceń służb po­rząd­ko­wych

Wiktionary

Taser (pełna nazwa: Tho­mas A. Swift’s elec­tric rifle) – pa­ra­li­za­tor elek­trycz­ny pro­du­ko­wa­ny przez firmę Taser In­ter­na­tio­nal. Po­sia­da za­sięg ra­że­nia do 5 me­trów dzię­ki wy­strze­li­wa­nym z rę­ko­je­ści elek­tro­dom, które łączą się z nią za po­mo­cą od­wi­ja­nych prze­wo­dów. Ge­ne­ro­wa­ne wy­so­kie na­pię­cie elek­trycz­ne przy ni­skim na­tę­że­niu po­wo­du­je silny ból oraz za­kłó­ce­nie dzia­ła­nia ukła­du ner­wo­we­go, a w re­zul­ta­cie chwi­lo­wy cał­ko­wi­ty pa­ra­liż.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pol­ska po­li­cja do­sta­nie nowe ta­se­ry z ka­me­ra­mi.

 (2.1) Stój, po­li­cja!, Odrzuć nie­bez­piecz­ne na­rzę­dzie, bo użyję pa­ra­li­za­to­ra! Taser! Taser! Taser!

Wiktionary


tasergal

ga­tu­nek mor­skiej ryby oko­nioksz­tałt­nej; lufar, skrze­lo­łusk


SJP.pl


tasia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. torba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tasza

Wiktionary


tasiejewa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, pow­sta­je z po­łą­cze­nia Czuny i Bi­riu­sy, ucho­dzi do An­ga­ry;

Wiktionary

Ta­sie­je­wa – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, do­pływ An­ga­ry. Pow­sta­je z po­łą­cze­nia Czuny i Bi­riu­sy. Liczy 116 dłu­go­ści (1319 km od źró­deł Czuny), a po­wierzch­nia do­rze­cza wy­no­si 128 tys. km². Rzeka prze­pły­wa przez po­łud­nio­wą część Wy­ży­ny Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej. Rzeka ta jest wy­ko­rzy­sty­wa­na do że­glu­gi.

Wikipedia


tasiemce

cien­ka, wąska taśma


SJP.pl

Ta­siem­ce (Ce­sto­da) – gro­ma­da pa­so­żyt­ni­czych pła­ziń­ców (Pla­ty­hel­mint­hes), []. Do­ro­słe osob­ni­ki są pa­so­ży­ta­mi wew­nętrz­ny­mi prze­wo­du po­kar­mo­we­go krę­gow­ców (w tym czło­wie­ka), wy­wo­łu­ją cho­ro­bę zwaną ta­siem­czy­cą ( tæniasis). Larwy pa­so­ży­tu­ją w jamie ciała lub tkan­kach za­rów­no krę­gow­ców, jak i bez­krę­gow­ców (które są ich ży­wi­cie­lem poś­red­nim).

Wikipedia


tasiemcowaty

przy­po­mi­na­ją­cy ta­siem­ca, po­dob­ny do ta­siem­ca


SJP.pl


tasiemczyca

cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez ta­siem­ce; ce­sto­do­za


SJP.pl

Ta­siem­czy­ca, te­nio­za ( tæniasis, "Ta­e­nia" ‘ta­sie­miec’) – pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba odz­wie­rzę­ca prze­wo­du po­kar­mo­we­go wy­wo­ły­wa­na przez ta­siem­ca nie­uz­bro­jo­ne­go ("Ta­e­nia sa­gi­na­ta") lub ta­siem­ca uz­bro­jo­ne­go ("T. so­lium"). W przy­pad­ku tego dru­gie­go ga­tun­ku pa­so­ży­ta ży­wi­cie­lem osta­tecz­nym, poza czło­wie­kiem, mogą być rów­nież gib­bo­ny oraz pa­wia­ny.

Wikipedia


tasiemeczka

zdrob­nie­nie od: ta­siem­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: ta­siem­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtaɕɛ̃ˈmɛt͡ʃka, AS: taśẽmečka

Wiktionary


tasiemiec

pła­zi­niec o ciele po­zba­wio­nym prze­wo­du po­kar­mo­we­go oraz na­rzą­dów zmy­słów, pa­so­ży­tu­ją­cy w ciele krę­gow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. med. pła­zi­niec o ciele po­zba­wio­nym prze­wo­du po­kar­mo­we­go oraz na­rzą­dów zmy­słów, pa­so­ży­tu­ją­cy w ciele krę­gow­ców;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przen. o czymś bar­dzo dłu­gim, np. se­ria­lu te­le­wi­zyj­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Wiel­kiej Bry­ta­nii młode dziew­czę­ta uży­wa­ją ta­siem­ca jako spo­so­bu na szyb­kie schud­nię­cie.

 (2.1) W te­le­wiz­ji znowu na­da­ją jakiś ta­sie­miec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈɕɛ̃mʲjɛt͡s, AS: taśẽmʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taśma ż., tasiemce nmos., tasiemczyca ż., tasiemka ż.

 przym. tasiemcowy, taśmowy, tasiemkowy

 przysł. taśmowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) soliter

Wiktionary


tasiemka

cien­ka, wąska taśma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: taśma

 (1.2) cien­ka taśma

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tasiemkowy

 rzecz. tasiemiec mzw./mrz.

Wiktionary


tasiemkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­siem­ką, do­ty­czą­cy ta­siem­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tasiemiec mzw./mrz., tasiemka ż.

Wiktionary


tasiemnica

pod­wod­na by­li­na z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych, o dłu­gich, wstę­go­wa­tych li­ściach uży­wa­nych jako su­ro­wiec ta­pi­cer­ski i opa­kun­ko­wy, wy­stę­pu­ją­ca w przy­brzeż­nym pasie mórz stre­fy umiar­ko­wa­nej (w tym Morza Bał­tyc­kie­go); trawa mor­ska, zo­ste­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­siem­ni­ca (Zo­ste­ra) – ro­dzaj ro­ślin na­czy­nio­wych wy­stę­pu­ją­cych w mo­rzach
  • ta­siem­ni­ca (Ta­e­nio­lel­la) – ro­dzaj grzy­bów

Wikipedia


task

śro­do­wi­sko­wo: kon­kret­ne za­da­nie do wy­ko­na­nia


SJP.pl


taskać

ta­szczyć, ta­chać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. nieść lub cią­gnąć z tru­dem coś cięż­kie­go bądź nie­po­ręcz­ne­go (rza­dziej kogoś); ta­szczyć

 (1.2) reg-pl|Kresy Po­łud­nio­we., gw-pl|Lwów. nieść, nosić

 (1.3) pot. przen. przest. cią­gać kogoś pod przy­mu­sem lub bez po­trze­by w różne miej­sca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] warty po­li­cji i miesz­kań­ców wio­ski wciąż pa­tro­lu­ją teren w po­szu­ki­wa­niu mor­der­cy i lu­stru­ją z ukry­cia każ­de­go prze­chod­nia. Mo­głem być uz­na­ny za po­dej­rza­ne­go tym bar­dziej, że ta­ska­łem na ra­mie­niu po­ży­czo­ną od Janka strzel­bę.

 (1.1) Przez okno na­sze­go jeepa widzę dzie­ci bez butów i ko­bie­ty nio­są­ce na gło­wach strasz­ne cię­ża­ry. Czę­sto ta­ska­ją wiel­kie drew­nia­ne bale.

 (1.1) Mo­głem pod­je­chać pod same drzwi, teraz bę­dzie pani mu­sia­ła ta­skać tę wa­li­zę przez śnieg.

 (1.1) Trum­nę trze­ba było ta­skać na bar­kach. W czwór­kę jakoś to szło. Nio­są­cy na­rze­ka­li, że trum­na rze­czy­wi­ście jest so­lid­na, bo nie­mi­ło­sier­nie cięż­ka.

 (1.1) Choć miała za­led­wie dwu­na­sty rok, spa­da­ła tam na nią naj­cięż­sza ro­bo­ta. Ona to dy­go­wa­ła niec­ki z mię­sem, szo­ro­wa­ła stoły, na­czy­nia i po­dło­gę, ta­ska­ła kubły i gary, prała far­tu­chy.

 (1.1) Po­czę­ła się prze­bie­rać w dru­gim po­ko­ju, a ja tym­cza­sem ta­ska­łem na ple­cy­e­cach kufer, przy­czem po­mógł mi usłuż­ny gar­son […].

 (1.3) Dziś wy­jeż­dżam do Ko­ło­myi na dal­sze śledzt­wa. Tak mię ta­ska­ją z wię­zie­nia do wię­zie­nia za czte­ry lata wier­nej służ­by.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwigać; pot. taszczyć, tachać, targać, wlec; gwara. trugać, turgać, taśtać

Wiktionary


tasmania

wyspa u wy­brze­ży kon­ty­nen­tu au­stra­lij­skie­go, najm­niej­szy stan w Au­stra­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa u wy­brze­ża Au­stra­lii;

Wiktionary

Tas­ma­nia – wyspa u po­łud­nio­wo-wschod­nich wy­brze­ży kon­ty­nen­tu au­stra­lij­skie­go, a za­ra­zem najm­niej­szy stan Au­stra­lii. W skład stanu Tas­ma­nia wcho­dzą też mniej­sze wyspy w Cie­śni­nie Bassa oraz wyspa Mac­qu­a­rie – pow. 128 km² (w po­łud­nio­wej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­stę­pu­ją w Au­stra­lii, Tas­ma­nii, Nowej Gwi­nei, Nowej Ze­lan­dii i oko­licz­nych wy­spach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tasˈmãɲja, AS: tasmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tasmański

 rzecz. Tasmańczyk mos., Tasmanka ż.

Wiktionary


tasmanit

od­mia­na ży­wi­cy ko­pal­nej zbli­żo­na do bursz­ty­nu


SJP.pl


tasmanka

miesz­kan­ka Tas­ma­nii (wyspy i stanu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tas­ma­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tasmania ż.

:: fm. Tasmańczyk mos.

 przym. tasmański

Wiktionary


tasmanowal

ro­dzaj wa­le­nia z ro­dzi­ny zy­fio­wa­tych


SJP.pl


tasmańczyk

miesz­ka­niec Tas­ma­nii (wyspy i stanu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tas­ma­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tasmania ż.

:: fż. Tasmanka ż.

 przym. tasmański

Wiktionary


tasmański

przy­miot­nik od: Tas­ma­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tas­ma­nią, do­ty­czą­cy Tas­ma­nii, po­cho­dzą­cy z Tas­ma­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tasmańczyk mos., Tasmanka ż., Tasmania ż.

Wiktionary


tasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­so­wać.

Wiktionary

Ta­so­wa­nie – pro­ce­du­ra po­le­ga­ją­ca na wy­mie­sza­niu kart w talii, aby za­pew­nić ele­ment lo­so­wo­ści w roz­gryw­ce. Po ta­so­wa­niu czę­sto na­stę­pu­je prze­ło­że­nie, które ma upew­nić gra­ją­cych, że ta­su­ją­cy nie ma­ni­pu­lo­wał ko­lej­no­ścią kart.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtasɔˈvãɲɛ, AS: tasovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tasować, przetasować

Wiktionary


tasować

cza­sow­nik

 (1.1) karc. mie­szać talię kart przed grą

 (1.2) przen. zmie­niać układ cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W każ­dej par­tii gra­cze ko­lej­no ta­su­ją i ro­zda­ją karty.

 (1.2) Par­tyj­ni bos­so­wie wciąż ar­bi­tral­nie ta­su­ją miej­sca na li­stach wy­bor­czych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈsɔvat͡ɕ, AS: tasovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tasowanie n., przetasowanie n., tas m.

 czas. potasować, przetasować

 ims. tasowany, potasowany

Wiktionary


tass

agen­cja pra­so­wa


SJP.pl

Tass – wieś i gmina w środ­ko­wej czę­ści Wę­gier, w po­bli­żu mia­sta Kun­szent­mi­klós. Gmina liczy 2944 miesz­kań­ców (sty­czeń 2011) i zaj­mu­je ob­szar 74,72 km².

Wikipedia


tassiana

rzad­ko: wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Tor­qu­a­to Tassa, np. prace na­u­ko­we o nim, wy­da­nia jego dzieł


SJP.pl


tasso

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tasso (Taso) – wład­ca Friu­li
  • Tasso – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Tasso Is­land – wyspa w Sier­ra Leone
  • Tor­qu­a­to Tasso – poeta wło­ski

Wikipedia


taster

apa­rat słu­żą­cy do dziur­ko­wa­nia taśmy pa­pie­ro­wej; skła­dar­ka


SJP.pl

Ta­ster ("ta­sten" „macać”; „do­ty­kać”) – ma­szy­na dru­kar­ska do dziur­ko­wa­nia taśmy pa­pie­ro­wej, która ste­ru­je od­le­war­ką mo­no­ty­pu. Po­sia­da kla­wia­tu­rę ze­spo­lo­ną z igła­mi, na­kłu­wa­ją­cy­mi ot­wo­ry na pa­pie­ro­wej ta­śmie. Ot­wo­ry służą jako ma­try­ce do od­le­wu liter przez od­le­war­kę.

Wikipedia


tastevin

dawne na­czy­nie do de­gu­sta­cji wina


SJP.pl


tasto

we wło­skiej no­men­kla­tu­rze mu­zycz­nej: kla­wisz


SJP.pl


tastrować

dziur­ko­wać taśmę mo­no­ty­po­wą za po­mo­cą ta­stra


SJP.pl


tasza

1. ga­tu­nek ryby skor­pe­noksz­tałt­nej z rzędu oko­nioksz­tałt­nych o krę­pym, sil­nie wygrz­bie­cio­nym ciele; zając mor­ski;
2. re­gio­nal­nie: torba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. ryba mor­ska po­ła­wia­na w ce­lach spo­żyw­czych;

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. torba

Wiktionary

Tasza, zając mor­ski ("Cyc­lop­te­rus lum­pus") – ga­tu­nek ryby skor­pe­noksz­tałt­nej z ro­dzi­ny ta­szo­wa­tych (Cyc­lop­te­ri­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Cyc­lop­te­rus". Po­ła­wia­na jako ryba kon­sump­cyj­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Roz w ro­bo­cie jedyn osioł, • Kanś se swoja tasza po­sioł. (…) (M. Szoł­ty­sek: Osioł bez taszy)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaʃa, AS: taša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taszka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zając morski

 (1.2) gw. Górny Śląsk tasia, taśka

Wiktionary


taszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ta­szczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. taszczyć

Wiktionary


taszczyce

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) stpol. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cap­sel­la bursa-pa­sto­ris|(L.) Medik.|ref=tak., tasz­nik po­spo­li­ty

Wiktionary


taszczyn

ta­szczyn pszcze­li - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny grze­ba­czo­wa­tych


SJP.pl


taszczyć

nieść albo cią­gnąć coś cięż­kie­go; dźwi­gać coś z tru­dem


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. nieść, cią­gnąć z tru­dem coś (rza­dziej kogoś), cięż­kie­go lub nie­wy­god­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny ta­szczyć się

 (2.1) pot. iść, wcho­dzić gdzieś po­wo­li, z tru­dem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaʃt͡ʃɨt͡ɕ, AS: taščyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taszczenie n., taskanie n.

 czas. taskać, przytaszczyć, przytaskać, wytaszczyć, wytaskać, odtaszczyć, odtaskać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwigać; reg. śl. ciorać

Wiktionary


taszewko

Ta­szew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Je­że­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 127 miesz­kań­ców. Jest czter­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Je­że­wo.

Wikipedia


taszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie Je­że­wo
  • Ta­sze­wo – osada leśna w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie Je­że­wo

Wikipedia


taszka

1. ele­ment broni bia­łej, w for­mie koł­nie­rza, chro­nią­ce­go wlot po­chwy przed do­sta­wa­niem się do jej wnę­trza wody i za­nie­czy­szczeń;
2. re­gio­nal­nie:
a) dam­ska to­reb­ka skó­rza­na;
b) ba­weł­nia­na lub pa­pie­ro­wa torba na za­ku­py


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. to­reb­ka dam­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tasz­ka – ele­ment broni bia­łej chro­nią­cy wlot po­chwy przed de­szczem i za­bru­dze­nia­mi
  • tasz­ka – ele­ment zbroi w po­sta­ci me­ta­lo­wych płyt ochra­nia­ją­cych uda (do­cze­pia­nych do far­tu­cha)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tasza ż.

Wiktionary


taszkencki

przy­miot­nik od: Tasz­kent; tasz­kienc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od: Tasz­kent

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈʃkɛ̃nt͡sʲci, AS: taškẽncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taszkent mrz., Taszkient, taszkentczyk mos., taszkentka ż.

 przym. taszkiencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taszkiencki

Wiktionary


taszkent

sto­li­ca Uzbe­ki­sta­nu; Tasz­kient


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Uzbe­ki­sta­nu;

Wiktionary

Tasz­kent ( Tosh­kent; uzb. cyr. Тошкент; Ташкент, Tasz­kient) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Uzbe­ki­sta­nu. Po­ło­żo­ne jest nad rzeką Chir­chiq na przed­gó­rzu Tien­sza­nu. Sta­no­wi głów­ny oś­ro­dek prze­my­sło­wy i kul­tu­ral­no-na­u­ko­wy kraju oraz jedno z naj­więk­szych miast Azji Środ­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tasz­kent jest jed­nym z naj­więk­szych miast Azji Środ­ko­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaʃkɛ̃nt, AS: taškẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taszkentczyk m., taszkentka ż., taszkientczyk m., taszkientka ż.

 przym. taszkencki, taszkiencki

Wiktionary


taszkentczyk

miesz­ka­niec Tasz­ken­tu; Tasz­kient­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tasz­ken­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈʃkɛ̃nṭt͡ʃɨk, AS: taškẽnṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taszkent mrz.

:: fż. taszkentka ż.

 przym. taszkencki

Wiktionary


taszkentka

miesz­kan­ka Tasz­ken­tu; Tasz­kient­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tasz­ken­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈʃkɛ̃ntka, AS: taškẽntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taszkent mrz.

:: fm. taszkentczyk mos.

 przym. taszkencki

Wiktionary


taszkiencki

przy­miot­nik od: Tasz­kient (Tasz­kent) - sto­li­ca Uzbe­ki­sta­nu; tasz­kenc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od: Tasz­kient

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy po­ciąg wto­czył się na tasz­kienc­ki dwo­rzec, oka­za­ło się, że nikt nie miał za­mia­ru ich witać. Ani or­kie­stry, ani szwa­dro­nu, ani nic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taszkient, Taszkent mrz.

 przym. taszkencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taszkencki

Wiktionary


taszkient

sto­li­ca Uzbe­ki­sta­nu; Tasz­kent


SJP.pl


taszkientczyk

miesz­ka­niec Tasz­ken­tu; Tasz­kent­czyk


SJP.pl


taszkientka

miesz­kan­ka Tasz­ken­tu; Tasz­kent­ka


SJP.pl


taszlampa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. la­tar­ka

Wiktionary


taszlich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. rel. ży­dow­ski obrzęd sym­bo­licz­ne­go oczy­szcze­nia z grze­chów po­le­ga­ją­cy na wy­rzu­ce­niu w nurt dro­bin wy­trzą­śnię­tych z kie­sze­ni i mod­lit­wie;

Wiktionary

Tasz­lich ( ‏תשליך‎ = „wy­rzu­cisz”; ‏תּשליך‎ "tasz­lech") – w ju­da­iz­mie obrzęd sym­bo­licz­ne­go oczy­szcze­nia z grze­chów, wy­wo­dzo­ny z Księ­gi Mi­che­a­sza 7, 19 („Wy­rzu­cisz wszyst­kie ich grze­chy w głąb morza”). Po­le­ga on na wy­rzu­ce­niu w nurt rzeki, stru­mie­nia lub do morza dro­bin wy­trzą­śnię­tych z kie­sze­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tra­dy­cji cha­sy­dów brac­ław­skich no­wo­rocz­nym zwy­cza­jem jest tasz­lich.

Wiktionary


tasznik

po­spo­li­ty, trud­ny do wy­tę­pie­nia chwast, ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w zie­lar­stwie


SJP.pl

Tasz­nik ("Cap­sel­la" Medik.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Kla­sy­fi­ka­cja w obrę­bie ro­dza­ju – jego po­dział na ga­tun­ki – jest bar­dzo kło­pot­li­wa ze wzglę­du na ogrom­ną zmien­ność mor­fo­lo­gicz­ną za­li­cza­nych tu ro­ślin. Na po­cząt­ku XXI wieku uz­na­wa­no, że ro­dzaj obej­mu­je trzy ga­tun­ki – te­tra­plo­i­dal­ny tasz­nik po­spo­li­ty "C.

Wikipedia


taszniki

po­spo­li­ty, trud­ny do wy­tę­pie­nia chwast, ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w zie­lar­stwie


SJP.pl


tasznikowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych, nie­wiel­kich roz­mia­rów (do 12 mm dłu­go­ści), o smu­kłym kształ­cie i de­li­kat­nej bu­do­wie, wy­stę­pu­ją­cych kos­mo­po­li­tycz­nie na wszyst­kich kon­ty­nen­tach


SJP.pl

Tasz­ni­ko­wa­te (Mi­ri­dae syn. Cap­si­dae) – naj­więk­sza ro­dzi­na plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych li­czą­ca ponad 11 tys. ga­tun­ków zgru­po­wa­nych w około 1400 ro­dza­jach. Każ­de­go roku opi­sy­wa­ne są nowe tak­so­ny głów­nie z te­re­nów tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych. Owady tej ro­dzi­ny wy­stę­pu­ją na więk­szo­ści kon­ty­nen­tów. W Pol­sce ro­dzi­na ta jest naj­licz­niej­sza w swoim po­drzę­dzie, a licz­bę wy­ka­za­nych do tej pory ga­tun­ków sza­cu­je się na ponad 260.

Wikipedia


tasznikowaty

o ce­chach tasz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


taszowate

ro­dzi­na ryb z gro­ma­dy pro­mie­nio­płet­wych, małej lub śred­niej wiel­ko­ści, ży­ją­cych w wo­dach pół­noc­nej czę­ści Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go i Oce­a­nu Spo­koj­ne­go


SJP.pl

Ta­szo­wa­te (Cyc­lop­te­ri­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb skor­pe­noksz­tałt­nych, bli­sko spo­krew­nio­nych z den­ni­kow­wa­ty­mi, z któ­ry­mi wcze­śniej za­li­cza­ne były do jed­nej ro­dzi­ny.

Wikipedia


taszowaty

o ce­chach ta­szo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


taszycki

naz­wi­sko


SJP.pl


taszyntuch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chu­stecz­ka do nosa

Wiktionary


taszysta

zwo­len­nik ta­szyz­mu, ma­larz two­rzą­cy we­dług zasad ta­szyz­mu


SJP.pl


taszystka

zwo­len­nicz­ka ta­szyz­mu, ma­lar­ka two­rzą­ca we­dług zasad ta­szyz­mu


SJP.pl


taszystowski

do­ty­czą­cy ta­szyz­mu, ta­szy­stów


SJP.pl


taszystyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­szyz­mem, do­ty­czą­cy ta­szyz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taszyzm m.

Wiktionary


taszyzm

kie­ru­nek w ma­lar­stwie, po­le­ga­ją­cy na two­rze­niu spon­ta­nicz­nych kom­po­zy­cji ze swo­bod­nych plam barw­nych, uzy­ska­nych przez roz­le­wa­nie i roz­pry­ski­wa­nie farb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w ab­strak­cjo­niz­mie, w któ­rym kom­po­zy­cja jest two­rzo­na spon­ta­nicz­nie przez przy­pad­ko­wy układ barw­nych, nie­ge­o­me­trycz­nych pla­ma­am;

Wiktionary

Ta­szyzm (od franc. "tache" – plama) – kie­ru­nek w ma­lar­stwie ab­strak­cyj­nym pow­sta­ły w Eu­ro­pie w pier­wszych la­tach po II woj­nie świa­to­wej. Na­le­ży do nurtu ab­strak­cjo­niz­mu nie­ge­o­me­trycz­ne­go i jest eu­ro­pej­skim od­po­wied­ni­kiem ab­strak­cyj­ne­go ek­spre­sjo­niz­mu, roz­wi­ja­ją­ce­go się w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. taszysta m., taszystka ż.

 czas. taszyzować ndk.

 przym. taszystyczny

Wiktionary


taszów

Ta­szów (niem. "Tas­sau") – przy­gra­nicz­na wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lewin Kłodz­ki.

Wikipedia


tat.

skrót od: ta­tar­ski


SJP.pl


tata

1. pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko;
2. pie­szczot­li­wie: teść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. oj­ciec

 (1.2) przen. fa­mi­liar­nie o te­ściu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tata – nazwa re­la­cji ro­dzin­nej
  • Tata – miej­sco­wość na Wę­grzech
  • Tata – po­wiat na Wę­grzech
  • Tata – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Tata, w ko­mi­ta­cie Komárom-Esz­ter­gom, na Wę­grzech
  • Tata – miej­sco­wość w Ma­ro­ku
  • Tata – pro­win­cja w Ma­ro­ku
  • Tata – skała w Pol­sce
  • (1109) Tata – pla­ne­to­i­da okrą­ża­ją­ca Słoń­ce
  • Tata Power – in­dyj­skie przed­się­bior­stwo
  • Tata Mo­tors – in­dyj­skie przed­się­bior­stwo mo­to­ry­za­cyj­ne
  • Tata Nano – sa­mo­chód
  • Tata, a Mar­cin po­wie­dział – se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tata za­pro­sił całą ro­dzi­nę na lody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtata, AS: tata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tato mos., tacierzyństwo n., tatusiowanie n., tatusienie n., statusienie n.

:: zdrobn. tatka mos., tatko mos., tatuś mos., tusiek mos., tatunio mos., tatuńcio mos., tatulek mos.

 rzad. tatynek mos.

 gwara. tatulo mos., tatuleńko mos.

 czas. tatusiować ndk., tatusieć ndk., statusieć dk.

 przym. tatowy, tatusiowy, tatusiny, statusiały, podtatusiały, tacierzyński

 gwara. tatulowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tato, ojciec, papa, papcio, rodziciel

Wiktionary


tatami

tra­dy­cyj­na ja­poń­ska mata uży­wa­na daw­niej po­wszech­nie jako po­kry­cie po­dłóg w po­ko­jach miesz­kal­nych, obec­nie rza­dziej, sto­so­wa­na jed­nak do upra­wia­nia judo, ka­ra­te i in­nych spor­tów walki


SJP.pl

Ta­ta­mi (jap. 畳) – tra­dy­cyj­na mata ja­poń­ska, uży­wa­na do po­kry­wa­nia po­dło­gi.

Część za­sad­ni­cza, wew­nętrz­na ("ta­ta­mi-toko") jest wy­ko­na­na ze słomy ry­żo­wej, a war­stwa wierzch­nia ("ta­ta­mi-omote") z pod­wój­nej war­stwy ple­cio­nej słomy trawy "igusa" ("sit roz­pierz­chły", "Jun­cus ef­fu­sus" L., ang.

Wikipedia


tatar

po­tocz­nie: befsz­tyk po ta­tar­sku, befsz­tyk ta­tar­ski - su­ro­we mięso wo­ło­we, sie­ka­ne albo mie­lo­ne, od­po­wied­nio przy­pra­wio­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. spoż. kulin. befsz­tyk ta­tar­ski z su­ro­wej wo­ło­wi­ny;

 (1.2) spoż. kulin. po­tra­wa z każ­de­go mie­lo­ne­go lub sie­ka­ne­go su­ro­we­go mięsa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tatar – czło­nek na­ro­du ta­tar­skie­go
  • tatar – po­tra­wa
  • Tatar – wieś w Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, w gmi­nie Debar
  • Tatar – część mia­sta Rawa Ma­zo­wiec­ka
  • Tatar – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców
  • Jacek Tatar – pse­u­do­nim li­te­rac­ki poety Bar­to­sza Kon­stra­ta
  • Sta­ni­sław Tatar (1896–1980) – pol­ski ge­ne­rał
  • Tatar – Ju­lian Zubek

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pol­ska wódka do pol­skich dań niez­mien­nie do­brze nam sma­ku­je. Temu, że śle­dzik lubi pły­wać, za­prze­czyć nie spo­sób, a do ta­ta­ra kie­li­szek zim­nej, czy­stej wódki to oczy­wi­sta oczy­wi­stość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtatar, AS: tatar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tartaria ż., tatarski mrz., Tatar m., Tatarka ż., tatarka ż., Tatarzątko n.

 przym. tatarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) befsztyk tatarski

Wiktionary


tatara

po­tocz­nie: befsz­tyk po ta­tar­sku, befsz­tyk ta­tar­ski - su­ro­we mięso wo­ło­we, sie­ka­ne albo mie­lo­ne, od­po­wied­nio przy­pra­wio­ne


SJP.pl

Ta­ta­ra (jap. 鑪) – tra­dy­cyj­ny ja­poń­ski piec do wy­ta­pia­nia że­la­za i stali. (Uwaga: słowo "ta­ta­ra" oz­na­cza w ję­zy­ku ja­poń­skim "mie­chy". Przy­ję­ło się jed­nak na­zy­wać tak całe urzą­dze­nie)

W pie­cach ta­ta­ra z węgla sos­no­we­go, czar­ne­go pia­sku że­la­zo­we­go oraz mi­ne­ral­nych rud że­la­za wy­ta­pia­na jest ta­ma­ha­ga­ne (jap. 玉鋼), ro­dzaj bar­dzo czy­stej ja­poń­skiej stali wy­ko­rzy­sty­wa­nej głów­nie do two­rze­nia sa­mu­raj­skich mie­czy nihon-tō (jap. 日本刀), zna­nych po­wszech­nie jako ka­ta­na (jap. 刀).

Wikipedia


tatarak

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, po­spo­li­ta na brze­gach wód; ajer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aco­rus|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ara­ce­ae|ref=tak.), o mie­czo­wa­tych, za­o­strzo­nych li­ściach i kłą­czach za­wie­ra­ją­cych olej­ki ete­rycz­ne, uży­wa­ne w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym, spo­żyw­czym i w lecz­nict­wie; ro­śnie na brze­gach sta­wów i po­to­ków;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. ajer, lepiech

Wiktionary


tatarczany

1. zro­bio­ny z ta­tar­ki, zwła­szcza z jej na­sion; gry­cza­ny
2. przy­miot­nik od: ta­tar­ka


SJP.pl


tatarczuch

gwa­ro­wo: chleb lub pla­cek z mąki ta­tar­cza­nej


SJP.pl

Ta­tar­czuch, chleb ta­tar­czuch, ta­tar­czak, chleb z ta­tar­ki, chleb hre­cza­ny, ła­za­nek z mąki ta­tar­cza­nej – od­mia­na tra­dy­cyj­ne­go, ciem­ne­go, słod­kie­go chle­ba wy­pie­ka­ne­go z mąki gry­cza­nej (zwa­nej też „mąką ta­tar­cza­ną”), wyt­wa­rza­ne­go w re­gio­nie Czę­sto­cho­wy. Ta­tar­czuch bywa także okre­śla­ny jako pla­cek.

Wikipedia


tatarczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


tatarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


tatareczka

zdrob­nie­nie od: ta­tar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: ta­tar­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtataˈrɛt͡ʃka, AS: tatarečka

Wiktionary


tatarek

ro­śli­na pa­stew­na z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych, ga­tu­nek gryki, z jej na­sion wy­ra­bia się kaszę i mąkę


SJP.pl


tataria

hi­sto­rycz­ny re­gion w Azji


SJP.pl


tatarka

ro­śli­na pa­stew­na z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych, ga­tu­nek gryki, z jej na­sion wy­ra­bia się kaszę i mąkę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­tar­ka – ko­bie­ta na­ro­du ta­tar­skie­go
  • Ta­tar­ka – rzeka, do­pływ Sony
  • Ta­tar­ka – ga­tu­nek gryki
  • Ta­tar­ka – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie we­re­now­skim, w siel­so­wie­cie Pod­ho­rod­no
  • Ta­tar­ka – osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim, w re­jo­nie osi­po­wic­kim
  • Ta­tar­ka – sta­cja ko­le­jo­wa w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim, w re­jo­nie osi­po­wic­kim
  • Ta­tar­ka – wieś w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim, w gmi­nie Ru­do­mi­no
  • Ta­tar­ka – wieś w Kraju Sta­wro­pol­skim, w re­jo­nie szpa­kow­skim
  • Ta­tar­ka – osied­le w ob­wo­dzie kur­skim, w re­jo­nie dmi­tri­jew­skim
  • Ta­tar­ka – wieś w ob­wo­dzie om­skim, w re­jo­nie czer­łac­kim

Wikipedia


tatarkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Ta­tar­kie­wicz (1921–2019) – tłu­macz­ka li­te­ra­tu­ry fran­cu­sko­ję­zycz­nej, re­dak­tor
  • Jakub Ta­tar­kie­wicz (1798-1854) – rzeź­biarz
  • Krzysz­tof Ta­tar­kie­wicz (1923-2011) – ma­te­ma­tyk, hi­sto­ryk nauki
  • Ksa­we­ry Ta­tar­kie­wicz (1848-1903) – praw­nik i pu­bli­cy­sta
  • Ma­rian Ta­tar­kie­wicz (1875-1929) – aktor
  • Wła­dy­sław Ta­tar­kie­wicz (1886-1980) – hi­sto­ryk fi­lo­zo­fii

Wikipedia


tatarski

1. do­ty­czą­cy Ta­ta­ra, Ta­ta­rów;
2. do­ty­czą­cy Ta­tar­sta­nu; ta­tar­stań­ski;
3. befsz­tyk ta­tar­ski - su­ro­we mięso wo­ło­we, sie­ka­ne albo mie­lo­ne, od­po­wied­nio przy­pra­wio­ne; befsz­tyk po ta­tar­sku, tatar;
4. sos ta­tar­ski - ostry sos przy­rzą­dza­ny z żół­tek jaj, octu, oliwy, musz­tar­dy i ogór­ków ki­szo­nych bądź kor­ni­szo­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ta­ra­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. jęz. język ta­tar­ski;

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ksią­żę uczył się ta­tar­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈtarsʲci, AS: tatarsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tartaria ż., syberyjskotatarski mrz., krymskotatarski mrz., Tatar m., Tatarzyn m., Tatarka ż., tatar m., tatarka ż., Tatarstan m., Tatarzątko n.

 przym. krymskotatarski, syberyjskotatarski

Wiktionary


tatarskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ta­tar­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ta­tar­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ta­tar­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈtarskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: tatarskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


tatarskość

ze­spół cech ty­po­wych dla Ta­ta­rów


SJP.pl


tatarstan

au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. pod­miot Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na ze sto­li­cą w Ka­za­niu;

Wiktionary

Ta­tar­stan, Re­pu­bli­ka Ta­tar­sta­nu ( Респу́блика Татарста́н; Татарстан Республикасы) – pod­miot (re­pu­bli­ka) Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej wcho­dzą­ca w skład Nad­woł­żań­skie­go Okrę­gu Fe­de­ral­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym ty­god­niu przy­jeż­dża­ją do nas ak­to­rzy z Ta­tar­sta­nu i wy­sta­wia­ją w na­szym te­a­trze pan­to­mi­mę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tartaria ż., tatarski mrz., Tatar mos.

 przym. tatarski

Wiktionary


tatarstański

→ Ta­tar­stan; ta­tar­ski


SJP.pl


tatarszczyzna

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­tar­szczyz­na – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie So­kół­ka
  • Ta­tar­szczyz­na – osied­le w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie dzier­żyń­skim, w siel­so­wie­cie Put­czy­na
  • Ta­tar­szczyz­na − wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim
  • Ta­tar­szczyz­na – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie stoł­pec­kim, w siel­so­wie­cie Ru­bie­że­wi­cze
  • Ta­tar­szczyz­na – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie we­re­now­skim, w siel­so­wie­cie Bol­cisz­ki
  • Ta­tar­szczyz­na – dawny chu­tor w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie woł­ko­wy­skim, w siel­so­wie­cie Wołpa
  • Ta­tar­szczyz­na – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­dec­kim, w siel­so­wie­cie Kra­śne
  • Ta­tar­szczyz­na – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­de­czań­skim, w siel­so­wie­cie Mia­so­ta
  • Ta­tar­szczyz­na – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w miej­sco­wo­ści Ta­tar­szczyz­na, w re­jo­nie mo­ło­de­czań­skim, w ob­wo­dzie miń­skim

Wikipedia


tatarynowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tatarzy

1. czło­nek ludu tu­rec­kie­go, wy­wo­dzą­ce­go się z daw­nych ple­mion mon­gol­skich, dziś ży­ją­ce­go głów­nie na Po­woł­żu, a także na Sy­be­rii, Kry­mie i Ka­u­ka­zie;
2. daw­niej: czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go te­re­ny im­pe­rium mon­gol­skie­go i Zło­tej Ordy, które w XIII wieku do­ko­ny­wa­ły pod­bo­jów w Azji i Eu­ro­pie


SJP.pl

Ta­ta­rzy (nazwa włas­na: "ta­tar­lar" / татарлар) – ludy tu­rec­kie w Eu­ro­pie wschod­niej oraz pół­noc­nej Azji uży­wa­ją­ce nazwy „Ta­ta­rzy” do sa­mo­o­kre­śle­nia.

Nazwa „Ta­ta­rzy” po raz pier­wszy po­ja­wi­ła się wśród ko­czow­ni­czych ple­mion tur­kij­sko­ję­zycz­nych z te­re­nów pół­noc­no-wschod­niej Mon­go­lii i re­jo­nu Baj­ka­łu, praw­do­po­dob­nie spo­krew­nie­ni są z Po­łow­ca­mi i Kip­cza­ka­mi.

Wikipedia


tatarzyn

daw­niej: Tatar (czło­nek jed­ne­go z ludów za­miesz­ku­ją­cych te­re­ny im­pe­rium mon­gol­skie­go i Zło­tej Ordy)


SJP.pl


tatarzątko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ta­tar­skie dziec­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lulaj, lulaj Ta­ta­rząt­ko • A moje wnu­cząt­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tartaria ż., Tatar m., Tatarka ż., Tatarzyn m., tatar m., tatarski mrz.

 przym. tatarski

Wiktionary


tate

[czy­taj: tejt] naz­wi­sko obce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tate – sieć ga­le­rii sztu­ki w Wiel­kiej Bry­ta­nii
  • Tate (ang. Tate Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Scott
  • Tate (ang. Tate Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Sa­li­ne
  • Tate (ang. Tate Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Cler­mont
  • hrab­stwo Tate (ang. Tate Co­un­ty) – w sta­nie Mis­si­si­pi

Wikipedia


tatek

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tata, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ekspr. tata

 (1.2) pot. ekspr. teść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­ro­bek szep­tał mu w samo ucho: / — Tatku, wójt chce się z wami roz­mó­wić.

 (1.1) — Tatku! Tatku! pro­szę Tatki! / Stało się coś okrop­ne­go! / Staś ot­wo­rzył do szu­flad­ki, / I za­brał moje okład­ki; / I po­wia­da że to jego.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata mos., tato mos., tatulo mos., tatunio mos., tatuń mos., tatuńcio mos., tatuś mos.

 przym. tatusiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tata, tateczek, tato, tatka, tatko, ojczulek

Wiktionary


taternicki

do­ty­czą­cy ta­ter­nict­wa, ta­ter­ni­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z ta­ter­nict­wem, do­ty­czą­cy ta­ter­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wan­dzia na­le­ża­ła do klubu ta­ter­nic­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taternik m., taterniczka ż., Tatry nmos., taternictwo n.

 przym. taterniczy, tatrzański, tatrytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taterniczy

Wiktionary


taternictwo

zdo­by­wa­nie trud­no do­stęp­nych miejsc w Ta­trach z wy­ko­rzy­sta­niem tech­ni­ki wspi­nacz­ko­wej i spe­cja­li­stycz­ne­go sprzę­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­mia­na tu­ry­sty­ki wy­czy­no­wej po­le­ga­ją­cej na po­ko­ny­wa­niu trud­no do­stęp­nych miejsc w Ta­trach

 (1.2) zdo­by­wa­nie trud­nych par­tii w wy­so­kich gó­rach

Wiktionary

Ta­ter­nict­wo – wspi­nacz­ka upra­wia­na w Ta­trach. Nieg­dyś ter­min ten oz­na­czał każdą dzia­łal­ność w Ta­trach po­le­ga­ją­cą na wcho­dze­niu na ich szczy­ty. Obec­nie obej­mu­je on wy­łącz­nie wspi­nacz­kę gór­ską, pro­wa­dzo­ną poza wyz­na­czo­ny­mi szla­ka­mi tu­ry­stycz­ny­mi. Ter­min pow­stał w po­dob­ny spo­sób jak al­pi­nizm (który dziś czę­sto jest rów­noz­nacz­ny ze wspi­nacz­ką gór­ską), hi­ma­la­izm czy an­dy­nizm.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtatɛrʲˈɲit͡stfɔ, AS: taterʹńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry nmos., taternik m., taterniczka ż., tatrologia ż., tatroznawstwo n.

 przym. taterniczy, taternicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) alpinizm, wspinaczka górska

Wiktionary


taterniczka

→ ta­ter­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta upra­wia­ją­ca ta­ter­nict­wo;

Wiktionary

Patrz:

taternik

Przykłady

 (1.1) Mło­dzież zo­ba­czy film do­ku­men­tal­ny o pol­skiej ta­ter­nicz­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry nmos., taternictwo n.

:: fm. taternik m.

 przym. taternicki, taterniczy, tatrytowy

Wiktionary


taterniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) sport. zwią­za­ny z ta­ter­nict­wem, do­ty­czą­cy ta­ter­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wan­dzia na­le­ża­ła do związ­ku ta­ter­ni­cze­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taternictwo n., taternik m., taterniczka ż., Tatry nmos.

 przym. taternicki, tatrzański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taternicki

Wiktionary


taternik

czło­wiek upra­wia­ją­cy tu­ry­sty­kę wy­so­ko­gór­ską na trud­no do­stęp­nych szczy­tach Tatr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba upra­wia­ją­ca ta­ter­nict­wo;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • „Ta­ter­nik” – ma­ga­zyn in­for­ma­cyj­ny Pol­skie­go Związ­ku Al­pi­niz­mu, wy­da­wa­ny od 1907 roku
  • ta­ter­nik – osoba upra­wia­ją­ca ta­ter­nict­wo
  • Spra­wa ta­ter­ni­ków
  • Ra­port ta­ter­ni­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­rze­niem każ­de­go po­cząt­ku­ją­ce­go ta­ter­ni­ka jest wej­ście na Mni­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈtɛrʲɲik, AS: taterʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry nmos., taternictwo n.

:: fż. taterniczka ż.

 przym. taternicki, taterniczy, tatrytowy

Wiktionary


tatersal

prze­sta­rza­le: ujeż­dżal­nia koni oraz miej­sce sprze­da­ży koni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. tar­go­wi­sko koni w miej­scu zam­knię­tym (bu­dyn­ku); wy­dzie­lo­ne pu­blicz­ne miej­sce hand­lu końmi, także po­wo­za­mi;

 (1.2) daw. miej­ska ujeż­dżal­nia koni

Wiktionary

Ta­ter­sal – daw­niej zor­ga­ni­zo­wa­ne tar­go­wi­sko koni w miej­scu zam­knię­tym; także pu­blicz­na ujeż­dżal­nia lub szko­ła jazdy kon­nej.

Okre­śle­nie po­cho­dzi od nazwy przed­się­bior­stwa hand­lu końmi Tat­ter­sall’s, za­ło­żo­ne­go w 1766 roku koło lon­dyń­skie­go Hyde Park Cor­ner przez Ri­char­da Tat­ter­sal­la (1724-1795), ko­niu­sze­go księ­cia King­ston. Po­cząt­ko­wo zaj­mo­wa­ło się ono sprze­da­żą koni wy­ści­go­wych. Wnuk za­ło­ży­cie­la roz­wi­nął je i w 1865 prze­niósł na prze­stron­niej­szy teren Knights­brid­ge Green.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Młody Ta­baks­ba­um, za­pra­gną­wszy zdo­być wie­dzę hip­picz­ną, udał się do ta­ter­sa­lu i wpła­ci­wszy 60 gro­szy wziął udział w pier­wszej lek­cji.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) targ koński

 (1.2) maneż, szkoła hippiki

Wiktionary


tateł

słod­ki przys­mak ze Wscho­du


SJP.pl


tatiana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈtʲjãna, AS: tatʹi ̯ãna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tacjana

Wiktionary


tatianiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ta­tia­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


tatka

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tata, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatko

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tata, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: tata, tato

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój tatko jest ko­cha­ny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtatkɔ, AS: tatko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata m., tato m., tatka m., tatuś m., tusiek m., tatuńcio m., tatulek m., tatunio m., tatuń mos., tatulo mos.

 czas. tatusiować

 przym. statusiały, podtatusiały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatuś

Wiktionary


tatkowy

→ tatek, → tatka, → tatko


SJP.pl

Patrz:

tatek, → tatka, → tatko

tato

1. pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tata, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko;
2. pie­szczot­li­wie: teść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. oj­ciec

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: tata

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tato – nazwa re­la­cji ro­dzin­nej
  • Tato – po­wieść Wil­lia­ma Whar­to­na
  • Tato – film ame­ry­kań­ski z 1989 roku na pod­sta­wie po­wie­ści Wil­lia­ma Whar­to­na
  • Tato – film pol­ski z 1995 roku, w re­ży­se­rii Ma­cie­ja Śle­sic­kie­go
  • Ta­to­mir – sta­ro­pol­skie imię
  • tata
  • oj­ciec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sanki są w zimie, rower jest w lato, mama to nie jest to samo co tato.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtatɔ, AS: tato

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatko mos., tata mos., tatulo mos., tatuś mos., tatunio mos., tatuń mos., tatuńcio mos., tatek mos., tacierzyński mrz.

 przym. tatusiowy, tacierzyński, tatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tata, ojciec, tatulek, tatuś, ojczulek, tatko

Wiktionary


tatowość

żar­to­bli­wie: bycie tatą i po­wią­za­ne z tym uczu­cia, przy­wi­le­je i obo­wiąz­ki; ta­cie­rzyń­stwo


SJP.pl


tatowy

→ tata, → tato


SJP.pl

Patrz:

tata, → tato

tatoń

naz­wi­sko


SJP.pl


tatra

1. marka sa­mo­cho­dów;
2. marka piwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Tatra;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tatra – seria tram­wa­jów elek­trycz­nych pro­du­ko­wa­nych przez cze­cho­sło­wac­kie przed­się­bior­stwo ČKD
  • Tatra – cze­skie (uprzed­nio cze­cho­sło­wac­kie) przed­się­bior­stwo bran­ży mo­to­ry­za­cyj­nej, pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych i cię­ża­ro­wych pod tą samą marką
  • Tatra – marka piwa
  • Tatra – wład­ca Hunów
  • Tatra – rzeka w Esto­nii
  • Tatra – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Tartu, w gmi­nie Kamb­ja
  • SMS Tátra – au­stro-wę­gier­ski ni­szczy­ciel
  • Tátra – typ ni­szczy­cie­li w Au­stro-Wę­gier­skiej Ma­ry­nar­ce Wo­jen­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed wja­zdem na teren bu­do­wy stoi za­par­ko­wa­na tatra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry nmos., Tatra ż.

Wiktionary


tatrologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ter­min okre­śla­ją­cy ca­łoksz­tałt wie­dzy o Ta­trach;

Wiktionary

Ta­tro­lo­gia, ta­troz­naw­stwo – sto­so­wa­ny po­wszech­nie w wy­daw­nict­wach poś­wię­co­nych Ta­trom ter­min na okre­śle­nie ca­łoksz­tał­tu wie­dzy o Ta­trach, obej­mu­ją­cy za­rów­no aspek­ty to­po­gra­ficz­ne, ge­o­gra­ficz­ne, jak też przy­rod­ni­cze, et­no­gra­ficz­ne, kul­tu­roz­naw­cze i inne. Spe­cja­li­stów z tej dzie­dzi­ny wie­dzy okre­śla się mia­nem ta­tro­lo­gów lub ta­troz­naw­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znasz ja­kie­goś za­słu­żo­ne­go dla ta­tro­lo­gii po­pu­la­ry­za­to­ra tu­ry­sty­ki gór­skiej?

 (1.1) Ta­tro­lo­gią parał się od lat mło­dzień­czych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatrolog m., taternictwo n.

 przym. tatrologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatroznawstwo

Wiktionary


tatroznawstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ter­min okre­śla­ją­cy ca­łoksz­tałt wie­dzy o Ta­trach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­cie jakąś za­słu­żo­ną dla ta­troz­naw­stwa po­pu­la­ry­za­tor­kę tu­ry­sty­ki gór­skiej?

 (1.1) Ter­min ta­troz­naw­stwo po­ja­wia się w wy­daw­nict­wach poś­wię­co­nych Ta­trom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatroznawca m., taternictwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatrologia

Wiktionary


tatry

pasmo gór w łań­cu­chu Kar­pat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. góry w Pol­sce i Sło­wa­cji;

Wiktionary

Tatry (514.5, Tatry, Tatra, Tátra) – naj­wyż­sze pasmo w łań­cu­chu Kar­pat. Są czę­ścią Łań­cu­cha Ta­trzań­skie­go, w Cen­tral­nych Kar­pa­tach Za­chod­nich.

Wy­so­ko­gór­ska część Tatr o gla­cjal­nym cha­rak­te­rze jest uni­ka­to­wa w skali Pol­ski i za­li­cza się do naj­wyż­szej ka­te­go­rii pod wzglę­dem atrak­cyj­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na szczy­tach Tatr, w do­li­nach Tatr – / Mrok szary i ulewa.

 (1.1) Są oni jak halny wiatr w Ta­trach, któ­re­mu do­brze jest na igli­cach szczy­tów i do­brze w pa­do­łach ni­zi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtatrɨ, AS: tatry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatrzańskość ż., tatrzanka ż., taternictwo n., taternik m., taterniczka ż., tatryt mrz., tatra ż.

 przym. tatrzański, taternicki, taterniczy, tatrytowy

 przysł. tatrzańsko

Wiktionary


tatryt

od­mia­na gra­ni­tu, z któ­re­go zbu­do­wa­ne są Tatry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ta­trzań­ska od­mia­na gra­ni­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­tryt różni się od ty­po­we­go gra­ni­tu ja­śniej­szą barwą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry nmos.

 przym. tatrytowy

Wiktionary


tatrytowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ta­try­tu, wy­ko­na­ny z ta­try­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po lewej stro­nie po­to­ku ster­czał ogrom­ny głaz ta­try­to­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatryt m., Tatry nmos., taternik m., taterniczka ż.

 przym. tatrzański, taternicki

Wiktionary


tatrz.

skrót

 (1.1) = ta­trzań­ski

Wiktionary


tatrzanka

cie­pły, zi­mo­wy but z cho­lew­ką, sznu­ro­wa­ny lub za­pi­na­ny na suwak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. tek­styl­ny zi­mo­wy but z cho­lew­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdję­ła ta­trzan­ki i wło­ży­ła weł­nia­ne pa­pu­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry lm nm.

 przym. tatrzański

 przysł. tatrzańsko

Wiktionary


tatrzańska

przy­miot­nik od: Tatry


SJP.pl


tatrzański

przy­miot­nik od: Tatry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Tatr, zwią­za­ny z Ta­tra­mi, po­cho­dzą­cy z Tatr

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­trzań­skim nie­bie po­ja­wi­ło się je­sien­ne słoń­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈṭʃãj̃sʲci, AS: taṭšãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry lm nm., tatrzańskość ż., tatrzanka ż.

 przym. taternicki, taterniczy, tatrytowy, podtatrzański

 przysł. tatrzańsko

Wiktionary


tatrzańsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ta­trzań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatrzanka ż., Tatry lm nm.

 przym. tatrzański

Wiktionary


tatrzańskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego co ta­trzań­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­trzań­sko­ści pol­skiej sztucz­nie prze­ciw­sta­wia­no ta­trzań­skość cze­cho­sło­wac­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tatry lm nm.

 przym. tatrzański

Wiktionary


tatuator

rzad­ko: osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ko­ny­wa­niem ta­tu­a­ży - ry­sun­ków lub na­pi­sów na ciele czło­wie­ka; ta­tu­a­ży­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kult. osoba wy­ko­nu­ją­ca ta­tu­a­że

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­ka­we, ile za­ra­bia taki ta­tu­a­tor w sto­li­cy?

 (1.1) Julia cho­dzi z jed­nym ta­tu­a­to­rem z Za­łę­ża.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. tatuatorka ż.

 czas. tatuować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatuażysta

Wiktionary


tatuatorka

rzad­ko: ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­ko­ny­wa­niem ta­tu­a­ży - ry­sun­ków lub na­pi­sów na ciele czło­wie­ka; ta­tu­a­żyst­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. ko­bie­ta wy­ko­nu­ją­ca ta­tu­a­że

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łam, jak ta­tu­a­tor­ce wy­padł przy­rząd do ta­tu­o­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. tatuator mos.

 czas. tatuować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatuażystka

Wiktionary


tatuatorski

→ ta­tu­a­tor


SJP.pl

Patrz:

tatuator

tatuaż

trwa­ły znak gra­ficz­ny wy­ko­na­ny na skó­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) trwa­ły napis, wzór lub ry­su­nek wy­ko­na­ny na ciele po­przez wpro­wa­dze­nie barw­ni­ka w skórę;

 (1.2) eufem. mart­wi­ca

 (1.3) eufem. czer­niak

Wiktionary

Ta­tu­aż – forma mo­dy­fi­ka­cji ciała po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dze­niu tuszu do skóry wła­ści­wej, aby zmie­nić pig­ment skóry.

W kra­jach za­chod­nich ta­tu­aż ma około kil­ka­na­ście pro­cent po­pu­la­cji. Męż­czyź­ni po­sia­da­ją go czę­ściej niż ko­bie­ty, a mło­dzież – czę­ściej niż star­si.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zro­bił sobie ta­tu­aż na lewym ra­mie­niu.

 (1.1) Nie chcę mieć ta­tu­a­żu.

 (1.1) W tram­wa­ju wi­dzia­łem dziew­czy­nę z ta­tu­a­żem na ple­cy­e­cach.

 (1.1) W przy­pad­ku, kiedy po­li­cjant po­sia­da wi­docz­ny ta­tu­aż, prze­ło­żo­ny może nie do­pu­ścić go do peł­nie­nia służ­by lub może od­su­nąć od jej peł­nie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈtuwaʃ, AS: tatuu̯aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatuażysta m., tatuażystka ż., tatuowanie n., wytatuowanie n.

:: zdrobn. tatuażyk m.

 czas. tatuować ndk., wytatuować dk.

 przym. tatuażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pot. dziara

Wiktionary


tatuażyk

zdrob­nie­nie od: ta­tu­aż


SJP.pl


tatuażysta

osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ko­ny­wa­niem ta­tu­a­ży - ry­sun­ków lub na­pi­sów na ciele czło­wie­ka; ta­tu­a­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kult. czło­wiek, który wy­ko­nu­je ta­tu­a­że

Wiktionary

Ta­tu­a­ży­sta, ta­tu­a­tor – osoba wy­ko­nu­ją­ca ta­tu­a­że, zaz­wy­czaj w przez­na­czo­nych do tego miej­scach np. stu­diach ta­tu­a­żu.

Ta­tu­a­ży­ści po­bie­ra­ją naukę zwy­kle u doś­wiad­czo­nych, uty­tu­ło­wa­nych ar­ty­stów. Do wy­ko­ny­wa­nia za­wo­du nie są ko­niecz­ne zaś­wiad­cze­nia oraz spe­cja­li­stycz­ne kursy. Wy­ją­tek sta­no­wią je­dy­nie Stany Zjed­no­czo­ne, gdzie w sta­nach Ha­wa­je oraz Ore­gon wy­ma­ga­ny jest eg­za­min z za­kre­su zdro­wia oraz bez­pie­czeń­stwa pod­czas ta­tu­o­wa­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­na­łam w Ustce ta­tu­a­ży­stę z Trój­mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtatuwaˈʒɨsta, AS: tatuu̯ažysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatuaż mrz., tatuowanie n., wytatuowanie n.

:: fż. tatuażystka ż.

:: zdrobn. tatuażyk mrz.

 czas. tatuować ndk., wytatuować dk.

 przym. tatuażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatuator

Wiktionary


tatuażystka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­ko­ny­wa­niem ta­tu­a­ży - ry­sun­ków lub na­pi­sów na ciele czło­wie­ka; ta­tu­a­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. ko­bie­ta, która wy­ko­nu­je ta­tu­a­że

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pła­cę tej ta­tu­a­żyst­ce, gdy do­sta­nę wy­pła­tę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatuażysta mos., tatuaż mrz., tatuowanie n., wytatuowanie n.

:: zdrobn. tatuażyk mrz.

 czas. tatuować ndk., wytatuować dk.

 przym. tatuażowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatuatorka

Wiktionary


tatul

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tata, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

Tatul – wieś w Ar­me­nii, w pro­win­cji Ara­ga­cotn. W 2011 roku li­czy­ła 822 miesz­kań­ców.

Wikipedia


tatula

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, tata, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

Ta­tu­la – rzeka na Lit­wie, w okrę­gu po­nie­wie­skim, w re­jo­nach ku­pi­szec­kim, bir­żań­skim i pos­wol­skim. Prawy do­pływ Muszy. Dłu­gość rzeki wy­no­si 65 ki­lo­me­trów, a po­wierzch­nia do­rze­cza 453 km².

Źró­dło rzeki znaj­du­je się w lesie Sa­la­mie­stis, 9 km na pół­noc­ny wschód od Wo­bol­nik. Rzeka wpły­wa do Muszy 45 ki­lo­me­trów od jej uj­ścia do Niem­na.

Wikipedia


tatulek

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, tata, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. tata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata mos., tatko mos.

Wiktionary


tatuleńko

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, tata, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatulinek

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; oj­czu­lek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­lek, ta­tu­lo, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cio, ta­tu­siek, tatuś, ta­teń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­nia, ta­tu­niek


SJP.pl


tatulka

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, tata, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatulko

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, tata, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatulkowy

→ ta­tu­lek, → ta­tul­ka, → ta­tul­ko


SJP.pl

Patrz:

tatulek, → tatulka, → tatulko

tatulo

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, tata, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pieszcz. oj­ciec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez długi czas Zbysz­ko sły­szał tylko od­głos po­ca­łun­ków i dwa wy­ra­zy: „Ta­tu­lo! Ja­gu­la! Ta­tu­lo! Ja­gu­la!“ i je­szcze się obej­mo­wa­li za szyję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata mos., tatko mos., tato mos., tatuś mos., tatunio mos., tatuń mos., tatek mos.

 przym. tatulowy, tatusiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tato, tatuś

Wiktionary


tatulowy

→ tatul, → ta­tu­la, → ta­tu­lo


SJP.pl

Patrz:

tatul, → tatula, → tatulo

tatunia

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, tata, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatuniek

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, tata, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatunio

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, tata, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. oj­ciec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Ale, ta­tu­nio za­wsze żar­tu­je. Pro­szę do stołu... wszyst­ko jest.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata mos., tatko mos., tato mos., tatuńcio mos., tatuś mos., tatek mos., tatuń mos., tatulo mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tata, tatko, tato, tatuńcio, tatuś

Wiktionary


tatuniowy

→ tatuń, → ta­tu­nia, → ta­tu­nio


SJP.pl

Patrz:

tatuń, → tatunia, → tatunio

tatuowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie ta­tu­a­żu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtatuwɔˈvãɲɛ, AS: tatuu̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatuaż m., tatuażysta m., tatuażystka ż.

 czas. tatuować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. dzierganie

Wiktionary


tatuować

wy­ko­ny­wać ta­tu­aż


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ta­tu­o­wać)

 (1.1) wy­ko­ny­wać ta­tu­aż

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ta­tu­o­wać się (dk. wy­ta­tu­o­wać się)

 (2.1) wy­ko­ny­wać ta­tu­aż sa­me­mu sobie

 (2.2) dawać sobie wy­ko­ny­wać ta­tu­aż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne rze­czy da­wa­li sobie u niego ta­tu­o­wać, bo mło­dzież lubi ilu­stra­cje.

 (2.2) Z re­gu­ły jed­nak ta­tu­u­ją się lu­dzie przed czter­dziest­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtatuˈwɔvat͡ɕ, AS: tatuu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatuatorka ż., tatuator mos., tatuaż m., tatuażysta m., tatuażystka ż., tatuowanie n., wytatuowanie n.

 czas. wytatuować dk.

 przym. tatuażowy

Wiktionary


tatuownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do zna­ko­wa­nia zwie­rząt go­spo­dar­skich

Wiktionary


tatusiek

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, tata, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekspr., pieszcz. lub iron. oj­ciec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­tu­siek czy­ty­wał mi Serce Ami­ci­sa, ulu­bio­ną książ­kę swo­je­go dzie­ciń­stwa.

 (1.1) — Ta­tuś­ku! — odez­wa­ła się i pom­knę­ła szyb­ko precz. Ta­tuś­ku! Od lat ca­łych nie na­zy­wa­ła go w ten spo­sób.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ojciec, starszy, staruszek, stary, tata, tatek, tatka, tatko, tato, tatul, tatulek, tatulo, tatunio, tatuń, tatuńcio tatuś, tatuśko

Wiktionary


tatusieć

żar­to­bli­wie o męż­czyź­nie: sta­wać się mało atrak­cyj­nym, na­bie­rać cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla dużo star­sze­go czło­wie­ka


SJP.pl


tatusiny

→ tatuś; ta­tu­sio­wy


SJP.pl


tatusiowaty

po­tocz­nie:
1. przy­po­mi­na­ją­cy za­cho­wa­niem ste­re­o­ty­po­we­go ojca;
2. o męż­czyź­nie w śred­nim wieku: wy­glą­da­ją­cy na wię­cej lat, niż ma; pod­ta­tu­sia­ły


SJP.pl


tatusiowość

żar­to­bli­wie:
1. bycie czy­imś ta­tu­siem;
2. bycie pod­ta­tu­sia­łym, wy­glą­da­nie na star­sze­go niż w rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl


tatusiowy

→ tatuś; ta­tu­si­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ta­tu­sia

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ta­tu­sia

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) wła­ści­wy ta­tu­sio­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatuś mos., tata mos., tato mos., tatulo mos., tatek mos.

Wiktionary


tatuń

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tata, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ekspr. oj­ciec

 (1.2) pot. ekspr. teść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Siwy tatuń! to darmo! bar­dzo godny człek, ale, bar­dzo siwy. / — Wać­pan­na tego nie wiesz, że są lu­dzie co w dwu­dzie­stu le­ciech si­wie­ją — od­parł pod­cza­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata mos., tatko mos., tato mos., tatulo mos., tatunio mos., tatuńcio mos., tatuś mos., tatek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tata, tatko, tato, tatulo, tatunio, tatuś, tatuńcia, tatuńcio, tatuńka, tatuńko, tatusiek

Wiktionary


tatuńcia

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, tata, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatuńcio

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, tata, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekspr. oj­ciec

 (1.2) ekspr. teść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie po­wiem, że je­stem młody, ale mój ta­tuń­cio na pewno by panią pa­mię­tał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tata mos., tatko mos., tato mos., tatunio mos., tatuś mos., tatuń mos., tatek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tata, tatko, tato, tatunio, tatuś, tatuń, tatuńcia, tatuńka, tatuńko, tatusiek

Wiktionary


tatuńciowy

→ ta­tuń­cia, → ta­tuń­cio


SJP.pl

Patrz:

tatuńcia, → tatuńcio

tatuńka

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, tata, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatuńko

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, tata, ta­tu­siek, tatuś, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatuńkowy

→ ta­tuń­ka, → ta­tuń­ko


SJP.pl

Patrz:

tatuńka, → tatuńko

tatuś

1. pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tata, ta­tuś­ka, ta­tuś­ko;
2. pie­szczot­li­wie: teść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. tata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój tatuś jest fi­zy­kiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtatuɕ, AS: tatuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tatek mos., tatuńcio mos., tatulo mos., tatuń mos., tatunio mos., tata, tato, tatko

 przym. tatusiny, tatusiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ojczulek, staruszek

Wiktionary


tatuśka

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, tata, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatuśko

pie­szczot­li­wie: oj­ciec; tatek, tatka, tatko, tato, tatul, ta­tu­la, ta­tu­lek, ta­tu­leń­ko, ta­tul­ka, ta­tul­ko, ta­tu­lo, ta­tu­nia, ta­tu­niek, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cia, ta­tuń­cio, ta­tuń­ka, ta­tuń­ko, ta­tu­siek, tatuś, tata, ta­tuś­ko


SJP.pl


tatuśkowy

→ ta­tuś­ka, → ta­tuś­ko


SJP.pl

Patrz:

tatuśka, → tatuśko

tatynek

rzad­kie zdrob­nie­nie od: tata; tatul, ta­tu­lek, ta­tu­lo, ta­tu­nio, tatuń, ta­tuń­cio, ta­tu­siek, tatuś


SJP.pl


tatła

słod­ki przys­mak ze Wscho­du


SJP.pl


tau

1. li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go i he­braj­skie­go;
2. ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ba­tra­cho­wa­tych;
3. cząst­ka tau - cząst­ka ele­men­tar­na na­le­żą­ca do grupy lep­to­nów; taon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. sta­ro­grec­ka nazwa dzie­więt­na­stej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, τ;

 (1.2) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Op­sa­nus tau|ref=tak., ga­tu­nek mor­skiej ryby ba­tra­choksz­tałt­nej

Wiktionary

Tau (taf, st.gr. ταῦ, nw.gr. ταυ, pi­sa­na Ττ) – dzie­więt­na­sta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go i dwu­dzie­sta druga, a za­ra­zem ostat­nia li­te­ra al­fa­be­tu he­braj­skie­go znana pod sym­bo­lem ת. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza licz­bę 300, a w he­braj­skim licz­bę 400.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taw, AS: tau̯

Wiktionary


tauj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na Da­le­kim Wscho­dzie Rosji, ucho­dzą­ca do Morza Ochoc­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. taujski

Wiktionary


taujski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­u­jem, do­ty­czą­cy Tauja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tauj mrz.

Wiktionary


tauka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krzy­żyk sty­li­zo­wa­ny na he­braj­ską li­te­rę „Tau”

Wiktionary


taumatrop

kart­ko­wa­ny obra­zek da­ją­cy wra­że­nie śmie­ją­cej się po­sta­ci


SJP.pl


taumaturg

osoba po­sia­da­ją­ca dar czy­nie­nia cudów; cu­dot­wór­ca


SJP.pl


taumaturgia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czy­nie­nie cudów

Wiktionary

Ta­u­ma­tur­gia (gr. θαῦμα "thaûma" – cud i ἔργον "érgon" – czyn, dzia­ła­nie, moc) – zdol­ność czy­nie­nia cudów, cu­dot­wór­stwo. Osoba po­sia­da­ją­ca te zdol­no­ści na­zy­wa­na jest ta­u­ma­tur­giem.

W re­li­gii chrze­ści­jań­skiej moc ta­u­ma­tur­gicz­ną po­sia­da­li niek­tó­rzy świę­ci, np. świę­ty Ber­nard z Cla­ir­va­ux. W iko­no­gra­fii takie zdol­no­ści oz­na­cza gwia­zda nad głową świę­te­go, np. na obra­zie Fran­ci­sca Goi "Świę­ty Ber­nard z Cla­ir­va­ux".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. taumaturg m.

 przym. taumaturgiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudotwórstwo

Wiktionary


taumaturgiczny

→ ta­u­ma­tur­gia


SJP.pl

Patrz:

taumaturgia

taumatyna

biał­ko ro­ślin­ne uży­wa­ne w prze­my­śle spo­żyw­czym


SJP.pl

Ta­u­ma­ty­na – słod­kie biał­ko obec­ne w owo­cach ro­śli­ny "Tha­u­ma­to­coc­cus da­niel­lii", od­kry­tej przez bry­tyj­skie­go le­ka­rza woj­sko­we­go W.F. Da­niel­la w 1840 roku w Afry­ce Za­chod­niej. W 1972 roku biał­ko zo­sta­ło wy­i­zo­lo­wa­ne.

Wikipedia


taunus

góry w Niem­czech


SJP.pl

Ta­u­nus – sto­sun­ko­wo ni­skie pasmo gór­skie w środ­ko­wych Niem­czech w kraju związ­ko­wym Hesja w są­siedzt­wie do­li­ny Menu. Część Reń­skich Gór Łup­ko­wych. Naj­wyż­szym szczy­tem jest Gros­ser Feld­berg o wy­so­ko­ści 881,5 m n.p.m. Cen­tral­na część gór Ta­u­nus jest pła­ska, a stoki (szcze­gól­nie po­łud­nio­we) stro­me.

Wikipedia


taupe

sza­ro­brą­zo­wy kolor, przy­po­mi­na­ją­cy barwę kreta


SJP.pl

Taupe – ciem­no­sza­ro-brą­zo­wy kolor. Słowo po­cho­dzi od fran­cu­skie­go rze­czow­ni­ka "taupe", które oz­na­cza „kreta”. Pier­wot­nie nazwa od­no­si­ła się tylko do prze­cięt­ne­go ko­lo­ru kreta, ale od lat 40. XX wieku za­czę­to jej uży­wać do opi­sa­nia szer­sze­go za­kre­su od­cie­ni.

Wikipedia


taurobolium

ry­tu­al­ne oczy­szcze­nie w krwi byka ofiar­ne­go; obrzęd zwią­za­ny z kul­tem Ky­be­le i At­ti­sa oraz irań­skiej Mitry


SJP.pl

Ta­u­ro­bo­lium (ofia­ra z byka) – ofia­ra ek­spia­cyj­na, ini­cja­cyj­na i oczy­szcza­ją­ca w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, zwią­za­na z kul­tem bóstw: Ky­be­le, At­ti­sa i Mitry.

W kul­cie Ky­be­le ka­płan, zwany gal­lem, scho­dził do po­dziem­ne­go po­mie­szcze­nia, nad któ­rym za­bi­ja­ny był byk i w ten spo­sób krew zwie­rzę­cia spły­wa­ła w dół na ka­pła­na w for­mie ry­tu­al­nej ką­pie­li. Było to okre­śla­ne jako ofia­ra oczy­szcza­ją­ca lub jako ini­cja­cja do kultu At­ti­sa.

Wikipedia


taurogi

mia­sto na Lit­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Lit­wie;

Wiktionary

Ta­u­ro­gi (lit. "Tauragė", żmudz. "Ta­u­ra­gie", niem. "Ta­u­rog­gen") – mia­sto na za­chod­niej Lit­wie. 31 tys. miesz­kań­ców w 2001. Sie­dzi­ba okrę­gu ta­u­ro­skie­go.

W mie­ście roz­wi­ja się prze­mysł ma­szy­no­wy, włó­kien­ni­czy, ce­ra­micz­ny i spo­żyw­czy. Naj­waż­niej­sze za­byt­ki: zamek Ra­dzi­wił­łów, póź­niej Zu­bo­wów (kom­plet­nie prze­bu­do­wa­ny w XIX w.), ko­ściół ewan­ge­lic­ki Mar­ty­na­sa Mažvydasa oraz ko­ściół ka­to­lic­ki św.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O Ta­u­ro­gach jest mowa w „Po­to­pie” Sien­kie­wi­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taurożanin m., taurożanka ż.

 przym. tauroski, taurogieński, taurożański

Wiktionary


tauromachia

walka byków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. walka byków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­u­ro­ma­chia – mi­noj­ski fresk z pa­ła­cu w Knos­sos
  • Ta­u­ro­ma­chia – cykl rycin Fran­ci­sca Goi
  • La Ta­u­ro­ma­qu­ia – trak­tat o ta­u­ro­ma­chii z 1796 au­tor­stwa José Del­ga­do alias Pepe Hillo, zi­lu­stro­wa­ny przez Pi­cas­sa w 1927

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtawrɔ̃ˈmaxʲja, AS: tau̯rõmaχʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) corrida

Wiktionary


tauroski

→ Ta­u­ro­gi (mia­sto na Lit­wie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ta­u­ro­gów, zwią­za­ny z Ta­u­ro­ga­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­wen­cja ta­u­ro­ska spra­wi­ła (…), że Rosja stała się de facto nowym pro­tek­to­rem Prus.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taurogi nmos., taurożanin m., taurożanka ż.

 przym. taurogieński, taurożański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taurogieński, taurożański

Wiktionary


taurowy

kwas ta­u­ro­wy - prze­sta­rza­le: ta­u­ry­na (ami­nok­was en­do­gen­ny wcho­dzą­cy w skład kwa­sów żół­cio­wych)


SJP.pl


taurus

łań­cuch gór­ski w po­łud­nio­wej Tur­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­u­rus – gwia­zdo­zbiór zo­dia­kal­ny nieba pół­noc­ne­go
  • Ta­u­rus – zo­dia­kal­ny Byk
  • Ta­u­rus Po­nia­to­vii – nazwa kon­ste­la­cji
  • Bos ta­u­rus – ga­tu­nek zwie­rząt z ro­dzi­ny Bo­vi­dae, rzędu pa­rzy­sto­ko­pyt­nych
  • Ta­u­rus – pasmo gór­skie w po­łud­nio­wej Tur­cji
  • Mon­tes Ta­u­rus – gó­rzy­sty re­gion Księ­ży­ca
  • Ta­u­rus KEPD 350 – po­cisk ma­ne­wru­ją­cy, typu po­wie­trze-zie­mia (pro­dukt szwedz­ko-nie­miec­kiej firmy TAURUS Sy­stems GmbH)
  • Ta­u­rus – hand­lo­wa nazwa lo­ko­mo­ty­wy Sie­men­sa EuroSprinter ES64U4, w Pol­sce oz­na­czo­nej EU44
  • Ta­u­rus – sa­mo­chód oso­bo­wy Forda
  • Ta­u­rus 3110 – czte­rocz­ło­no­wa, sta­ło­pęd­na ra­kie­ta
  • pi­sto­le­ty Ta­u­rus – seria bra­zy­lij­skich pi­sto­le­tów;
  • Ta­u­rus PT-52 – pi­sto­let sa­mo­pow­ta­rzal­ny

Wikipedia


tauryda

sta­ro­żyt­na nazwa Krymu, po­cho­dzą­ca od nazwy ple­mie­nia Ta­u­rów za­miesz­ku­ją­cych kie­dyś pół­wy­sep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) książk. geogr. Krym

Wiktionary

Powiązane:

 przym. taurydzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tauris, Krym

Wiktionary


taurydy

sta­ro­żyt­na nazwa Krymu, po­cho­dzą­ca od nazwy ple­mie­nia Ta­u­rów za­miesz­ku­ją­cych kie­dyś pół­wy­sep


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Po­łud­nio­we Ta­u­ry­dy – rój me­te­o­rów oz­na­czo­ny jako (STA)
  • Pół­noc­ne Ta­u­ry­dy – rój me­te­o­rów oz­na­czo­ny jako (NTA)
  • Kom­pleks Ta­u­ry­dów – grupa 4 rojów po­cho­dzą­ca od Ko­me­ty Enc­ke­go
  • Ta­u­ry­dy – stre­fa al­pi­dów w Azji Mniej­szej

Wikipedia


taurydzki

przy­miot­nik od: Ta­u­ry­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. lub książk. zwią­za­ny z Ta­u­ry­dą (Kry­mem)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tauryda ż.

Wiktionary


tauryjski

1. → Ta­u­rus (łań­cuch gór­ski w po­łud­nio­wej Tur­cji);
2. suseł ta­u­ryj­ski - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl


tauryna

ami­nok­was en­do­gen­ny wcho­dzą­cy w skład kwa­sów żół­cio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów bio­gen­nych;

Wiktionary

Ta­u­ry­na, kwas 2-ami­no­e­ta­no­sul­fo­no­wy – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ami­nok­wa­sów bio­gen­nych. W prze­ci­wień­stwie do ami­nok­wa­sów biał­ko­wych nie ma kwa­so­wej grupy kar­bok­sy­lo­wej, lecz grupę sul­fo­no­wą. Ta­u­ry­na jest β-ami­nok­wa­sem (grupa ami­no­wa i sul­fo­no­wa są roz­dzie­lo­ne 2 ato­ma­mi węgla). Nie za­wie­ra ato­mów asy­me­trycz­nych, nie wy­ka­zu­je więc ak­tyw­no­ści op­tycz­nej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. taurynowy

Wiktionary


taurynowy

→ ta­u­ry­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bio­chem. zwią­za­ny z ta­u­ry­ną, do­ty­czą­cy ta­u­ry­ny

Wiktionary

Patrz:

tauryna

Powiązane:

 rzecz. tauryna ż.

Wiktionary


tautacyzm

nie­mi­ły dla ucha zbieg sylab lub po­dob­nie brzmią­cych słów


SJP.pl


tauto-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z toż­sa­mo­ścią, pow­ta­rzal­no­ścią ele­men­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtawtɔ, AS: tau̯to

Wiktionary


tautochrona

krzy­wa obra­zu­ją­ca miej­sca, po któ­rych czas sta­cza­nia się masy punk­to­wej do punk­tu A pod wpły­wem sta­łej siły cięż­ko­ści jest jed­na­ko­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­u­to­chro­na (fi­zy­ka)
  • Ta­u­to­chro­na (me­te­o­ro­lo­gia)

Wikipedia


tautogram

utwór wier­szo­wa­ny, w któ­rym każdy wers lub każdy wyraz za­czy­na się od tej samej li­te­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) liter. utwór li­te­rac­ki, czę­sto wier­szo­wa­ny, zbu­do­wa­ny na za­sa­dzie ali­te­ra­cji

Wiktionary

Ta­u­to­gram – utwór li­te­rac­ki, czę­sto wier­szo­wa­ny, zbu­do­wa­ny na za­sa­dzie ali­te­ra­cji, w któ­rym każdy wers lub wyraz roz­po­czy­na się od tej samej li­te­ry. Przy­kła­dem ła­ciń­skie­go ta­u­to­gra­mu jest zwrot "veni, vidi, vici".

Wikipedia


tautologia

1. wy­ra­że­nie zło­żo­ne z wy­ra­zów o takim samym lub bar­dzo po­dob­nym zna­cze­niu, zwy­kle oce­nia­ne jako błąd, np. cofać się w tył; ple­o­nazm, ta­u­to­lo­gizm;
2. w lo­gi­ce: zda­nie, któ­re­go praw­dzi­wość wy­ni­ka z jego struk­tu­ry, np.: jutro bę­dzie po­go­da lub jutro nie bę­dzie po­go­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. kon­struk­cja wy­ra­zo­wa, w któ­rej jeden lub kilka wy­ra­zów po­kry­wa­ją się zna­cze­nio­wo, przez co część wy­ra­zów jest zbęd­na;

 (1.2) log. zda­nie, które jest za­wsze praw­dzi­we;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ta­u­to­lo­gia w ję­zy­koz­naw­stwie
  • ta­u­to­lo­gia w lo­gi­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­dy ta­u­to­lo­gii: „cof­nąć się do tyłu” i „po­pra­wa i po­lep­sze­nie zdro­wia”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtawtɔˈlɔɟja, AS: tau̯toloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tautologiczny

 przysł. tautologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pleonazm, pot. żart. masło maślane

Wiktionary


tautologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ta­u­to­lo­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tautologia ż.

Wiktionary


tautologiczny

przy­miot­nik od: ta­u­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. jęz. zwią­za­ny z ta­u­to­lo­gią, do­ty­czą­cy ta­u­to­lo­gii

 (1.2) he­rald. toż­sa­my z go­dłem he­ral­dycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako że pow­tó­rze­nie słowa na końcu wersu to epi­fo­ra, rymy ta­u­to­lo­gicz­ne okre­śla się rów­nież mia­nem rymów epi­fo­rycz­nych.

 (1.2) Najw­cze­śniej­szy za­cho­wa­ny wi­ze­ru­nek klej­no­tu (1334) przed­sta­wia klej­not ta­u­to­lo­gicz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tautologia ż.

Wiktionary


tautologizm

wy­ra­że­nie zło­żo­ne z wy­ra­zów o takim samym lub bar­dzo po­dob­nym zna­cze­niu, zwy­kle oce­nia­ne jako błąd, np. cofać się w tył; ta­u­to­lo­gia, ple­o­nazm


SJP.pl


tautomeria

Ta­u­to­me­ria (zwana też daw­niej "des­mo­tro­pią") – ro­dzaj prze­mia­ny izo­me­rycz­nej, w któ­rej dany zwią­zek che­micz­ny wy­stę­pu­je w dwóch for­mach (zwa­nych "ta­u­to­me­ra­mi") za­wie­ra­ją­cych tę samą licz­bę tych sa­mych ato­mów w czą­stecz­ce, ale ina­czej z sobą po­łą­czo­nych, zgod­nie z ogól­nym sche­ma­tem:

Wikipedia


tautomeryczny

→ ta­u­to­me­ria; des­mo­tro­po­wy


SJP.pl


tautonim

1. każdy z wy­ra­zów brzmią­cych w róż­nych ję­zy­kach po­dob­nie, lecz ma­ją­cych od­mien­ne zna­cze­nie, np. ro­syj­ski wyraz "diwán" (tap­czan) i pol­ski "dywan";
2. w sy­ste­ma­ty­ce: nazwa ga­tun­ko­wa, w któ­rej obyd­wa czło­ny (ro­dza­jo­wy i ga­tun­ko­wy) są iden­tycz­ne; sto­so­wa­ne w no­men­kla­tu­rze zo­o­lo­gicz­nej, nie­doz­wo­lo­ne w no­men­kla­tu­rze bo­ta­nicz­nej


SJP.pl

Ta­u­to­nim ( ταὐτός „ten sam”, ὄνυμα „imię”) – wy­ra­zy ma­ją­ce po­dob­ne lub iden­tycz­ne brzmie­nie albo pi­sow­nię w róż­nych (zwy­kle w dwóch) ję­zy­kach, ale od­mien­ne zna­cze­nie. Cza­sem zja­wi­sko roz­pa­try­wa­ne na grun­cie róż­nych od­mian ję­zy­ka lub róż­nych sy­ste­mów ter­mi­no­lo­gii.

Wikipedia


tautonimiczny

→ ta­u­to­nim


SJP.pl

Patrz:

tautonim

tauzen

[czy­taj: tał­zen] po­tocz­nie: ty­siąc zło­tych; tał­zen


SJP.pl


tavrija

marka sa­mo­cho­dów


SJP.pl


tawda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w do­rze­czu Obu, lewy do­pływ rzeki Toboł;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tawda – mia­sto w Rosji
  • Tawda – rzeka w Rosji

Wikipedia


tawerenka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ta­wer­na

Wiktionary


tawerna

knajp­ka por­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. knaj­pa por­to­wa

Wiktionary

Ta­wer­na (wł. "ta­ver­na", fr. "ta­ver­ne", z łac. "ta­ber­na") – okre­śle­nie lo­ka­lu ga­stro­no­micz­ne­go; w ję­zy­ku pol­skim oz­na­cza małą re­sta­u­ra­cję (lub lokal o cha­rak­te­rze re­sta­u­ra­cji) znaj­du­ją­cą się w por­cie mor­skim albo w po­bli­żu morza. Słowo to w po­da­nych ję­zy­kach źró­dło­wych oz­na­cza ubo­gie miesz­ka­nie, ubogą karcz­mę lub szopę; W uję­ciu en­cy­klo­pe­dycz­nym bywa opi­sy­wa­na jako karcz­ma (go­spo­da) por­to­wa, ko­ja­rzo­na z że­gla­rza­mi i ry­ba­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na uli­cach było tłocz­no, róż­no­ję­zycz­na i róż­no­ple­mien­na tłu­szcza za­le­gła wieś całą, go­szcząc się w ta­wer­nach i ha­zar­du­jąc w do­mach gry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: taˈvɛrna, AS: taverna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tawernowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bar, gospoda, przest. karczma, knajpa, lokal, przest. szynk

Wiktionary


tawernowy

przy­miot­nik od: ta­wer­na (knaj­pa por­to­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ta­wer­ną, od­no­szą­cy się do ta­wer­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tawerna ż.

Wiktionary


tawgijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Taw­ga­mi, do­ty­czą­cy Taw­gów (Nga­na­sa­nów)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język taw­gij­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tawg mos., Tawgijka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nganasański

 (2.1) nganasański

Wiktionary


tawlina

taw­li­na ja­rzę­bo­list­na - krzew ozdob­ny z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych (Sor­ba­ria sor­bi­fo­lia) upra­wia­ny w ogro­dach i par­kach; ta­wu­lec


SJP.pl

Taw­li­na ("Sor­ba­ria" (Ser.) A. Braun) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. W jego skład wcho­dzi w za­leż­no­ści od uję­cia od 4 do 9 ga­tun­ków. "S. to­men­to­sa" ro­śnie w Af­ga­ni­sta­nie, Pa­ki­sta­nie i pół­noc­nych In­diach, po­zo­sta­łe ga­tun­ki w Chi­nach, Ja­po­nii i na wscho­dzie Rosji.

Wikipedia


tawrosz

ro­dzaj ryby chrzęst­nosz­kie­le­to­wej z ro­dzi­ny ta­wro­szo­wa­tych, rekin ży­wią­cy się głów­nie ry­ba­mi, gło­wo­no­ga­mi i sko­ru­pia­ka­mi, wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich wo­dach cie­płych mórz


SJP.pl


taws

skró­to­wiec

 (1.1) lotn. techn. = ang. Ter­ra­in Awa­re­ness and War­ning System → sy­stem ostrze­ga­nia przed zbyt ni­skim lotem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) TAWS nie mógł nor­mal­nie dzia­łać, bo nie miał do­kład­nych da­nych o uksz­tał­to­wa­niu te­re­nu wokół lot­ni­ska.

Wiktionary


tawulec

krzew ozdob­ny z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych (Sor­ba­ria sor­bi­fo­lia) upra­wia­ny w ogro­dach i par­kach; taw­li­na ja­rzę­bo­list­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • za­wi­sak ta­wu­lec (Sphinx li­gu­stri) – ga­tu­nek mo­ty­la
  • ne­i­lia, ta­wu­lec (Ne­il­lia, syn. Step­ha­nan­dra) – ro­dzaj ro­ślin ró­żo­wa­tych

Wikipedia


tawuła

krzew o ma­łych, mio­do­daj­nych kwia­tach; spi­rea


SJP.pl

Ta­wu­ła ("Spi­ra­ea" L.) – ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. W jego skład wcho­dzi ok. 80–100 ga­tun­ków, we­dług niek­tó­rych źró­deł do ok. 120. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na pół­ku­li pół­noc­nej w stre­fie chłod­nej i umiar­ko­wa­nej, na po­łud­nie się­ga­jąc Mek­sy­ku, po­łud­nio­wej Eu­ro­py, Pa­ki­sta­nu, Mjan­my i Wiet­na­mu.

Wikipedia


tawułka

ro­śli­na wie­lo­let­nia z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Chin, Ja­po­nii i Pół­wy­spu Ko­re­ań­skie­go; astil­be


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Astil­be|ref=tak., by­li­na z ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych, upra­wia­na w ce­lach ozdob­nych;

Wiktionary

Ta­wuł­ka, astil­be, za­ta­wuł­ka ("Astil­be") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny skal­ni­co­wa­tych. Obej­mu­je 21 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych we wschod­niej Azji (od Hi­ma­la­jów po Ja­po­nię) oraz jeden ga­tu­nek ("A. bi­ter­na­ta") ros­ną­cy we wschod­niej Ame­ry­ce Pół­noc­nej w Ap­pa­la­chach. Wiele ga­tun­ków i mie­szań­ców mię­dzy nimi w licz­nych od­mia­nach upra­wia­nych jest jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­le­głe kępy ta­wu­łek osią­ga­ją do pół­to­ra metra wy­so­ko­ści.

 (1.1) Pod­la­li­ście ta­wuł­ki, które wczo­raj po­sa­dzi­łam?

Wiktionary


tawułowe

po­dro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; Spi­re­o­i­de­ae


SJP.pl


tawułowiec

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


SJP.pl


tawułowy

o ce­chach ta­wu­ło­wych (po­dro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


tawęcino

Ta­wę­ci­no (kaszb. "Tawãcëno" lub też "Tawùcëno", niem. "Ta­u­en­zin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Nowa Wieś Lę­bor­ska.

Leży na tra­sie linii ko­le­jo­wej Lę­bork-Cho­cze­wo-Wej­he­ro­wo (obec­nie za­wie­szo­nej), na któej był przy­sta­nek Ta­wę­ci­no.

Wikipedia


taxi

1. sa­mo­chód przez­na­czo­ny do prze­wo­że­nia ludzi lub to­wa­rów za opła­tą zgod­ną z usta­lo­ną ta­ry­fą; taksi; tak­sów­ka;
2. taxi girl: ko­bie­ta wy­naj­mo­wa­na za opła­tą jako part­ner­ka do tańca w niek­tó­rych klu­bach roz­ryw­ko­wych; for­dan­ser­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. tak­sów­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tak­sów­ka, taxi – śro­dek tran­spor­tu miej­skie­go
  • Taxi – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Taxi – ame­ry­kań­ski film z 1953
  • Taxi – fran­cu­ska seria fil­mów ko­me­dio­wo-sen­sa­cyj­nych
  • Taxi – film z 1998 (pier­wsza część serii)
  • Taxi – tom wier­szy An­drze­ja Sos­now­skie­go z 2003
  • Taxi – ru­muń­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Taxi – album Bry­a­na Ferry’ego
  • Taxi – album Ro­ber­ta M.
  • Taxi – sin­gel Kizo i Blet­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Plac Pa­ry­ski był w tej chwi­li opu­sto­sza­ły, nawet taxi ucie­kły przed wil­go­cią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaksʲi, AS: taksʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taksi n., taksiarz mos., taksówka ż., taksówkarka ż., taksówkarz mos.

 przym. taksówkowy, taksiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taksówka, pot. taryfa

Wiktionary


taylor

[czy­taj: taj­lor] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Andy Ta­y­lor – bry­tyj­ski gi­ta­rzy­sta mu­zy­ki pop
  • An­drew Ta­y­lor – bry­tyj­ski pi­sarz
  • Bar­ba­ra Ta­y­lor Brad­ford – an­giel­ska pi­sar­ka
  • Bert Ta­y­lor – ame­ry­kań­ski pu­bli­cy­sta, sa­ty­ryk i poeta
  • Butch Ta­y­lor – kom­po­zy­tor, pi­sarz i kla­wi­szo­wiec
  • Cecil Ta­y­lor – ame­ry­kań­ski pia­ni­sta i poeta, jeden z twór­ców free jazzu
  • Chad Ta­y­lor – ame­ry­kań­ski gi­ta­rzy­sta ze­spo­łu Live
  • Chri­sti­ne Ta­y­lor – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Corey Ta­y­lor – ame­ry­kań­ski pi­sarz, muzyk, wo­ka­li­sta, aktor oraz pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Dal­las Ta­y­lor – ame­ry­kań­ski muzyk, per­ku­si­sta fol­kroc­ko­wej grupy Cros­by, Stills and Nash
  • Dal­las Ta­y­lor – ame­ry­kań­ski muzyk, wo­ka­li­sta oraz za­ło­ży­ciel me­tal­co­re’owej grupy Un­de­ro­ath
  • Dick Ta­y­lor – bry­tyj­ski muzyk

Wikipedia


tayloryzm

[czy­taj: tej­lo­ryzm lub taj­lo­ryzm] sy­stem or­ga­ni­za­cji pracy stwo­rzo­ny na prze­ło­mie XIX i XX wieku przez Fre­de­ric­ka W. Ta­y­lo­ra; taj­lo­ryzm


SJP.pl


tayuc

[czy­taj: tajuk] in­dyj­ski in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych, o kor­pu­sie w kształ­cie pawia z osa­dzo­ny­mi na nim pió­ra­mi z pa­wie­go ogona, wy­po­sa­żo­ny w 4 stru­ny me­lo­dycz­ne i 15 re­zo­nan­so­wych


SJP.pl


taz

skrót od: Die Ta­ge­sze­i­tung [czy­taj: di ta­ge­scaj­tung] - nie­miec­ki dzien­nik wy­da­wa­ny od 1979 roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, na za­chod­niej Sy­be­rii, ucho­dzi do Za­to­ki Ta­zow­skiej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Taz – rzeka w Rosji
  • Die Ta­ge­sze­i­tung, w skró­cie taz – nie­miec­ka ga­ze­ta
  • Taz – dia­beł tas­mań­ski, po­stać z kre­skó­wek (Zwa­rio­wa­ne me­lo­die)
  • Taz-Mania – ame­ry­kań­ski se­rial ani­mo­wa­ny
  • TAZ – sło­wac­ka fa­bry­ka i marka sa­mo­cho­dów
  • TAZ – chor­wac­ka fa­bry­ka i marka au­to­bu­sów
  • TAZ – to­ruń­ski ze­spół wy­ko­nu­ją­cy thrash metal
  • Wik­tor „TaZ” Woj­tas – pol­ski gracz e-spor­to­wy
  • Taz – raper szwaj­car­ski
  • TAZ – To­wa­rzy­stwo Ak­cyj­ne Za­wier­cie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tazowski

Wiktionary


tazobaktam

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, śro­dek wspo­ma­ga­ją­cy an­ty­bio­ty­ko­te­ra­pię


SJP.pl

Ta­zo­bak­tam – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, zwią­zek syn­te­tycz­ny, sul­fon po­chod­ny kwasu pe­ni­cy­la­no­we­go, ma­ją­cy struk­tu­rę an­ty­bio­ty­ku β-lak­ta­mo­we­go. Na­le­ży do in­hi­bi­to­rów β-lak­ta­maz, które mogą być po­da­wa­ne razem z an­ty­bio­ty­ka­mi β-lak­ta­mo­wy­mi, w celu uchro­nie­nia ich przed zni­szcze­niem przez bak­te­ryj­ne β-Lak­ta­ma­zy.

Wikipedia


tazowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tazem, do­ty­czą­cy Tazu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Taz mrz.

Wiktionary


tać

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) daw. …wzmoc­nia­ją­cy formę za­im­ka wska­zu­ją­ce­go ro­dza­ju żeń­skie­go; od­po­wied­nik wy­ra­żeń: „ta wła­śnie”, „ta kon­kret­na”, „owa”

par­ty­ku­ła

 (2.1) daw., współcz. gwara. …uwy­dat­nia­ją­ca oczy­wi­stość; pełni funk­cję sy­no­ni­micz­ną wzglę­dem: „prze­cież”, „wszak”, „toż”

spój­nik

 (3.1) daw. …łą­czą­cy zda­nia lub ich czę­ści, bli­ski zna­cze­nio­wo wy­ra­zom: „rów­nież”, „tu­dzież”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tać jest zie­mia, o któ­rąm przy­siągł Abra­ha­mo­wi, Iza­a­ko­wi i Ja­kó­bo­wi [...].

 (1.1) A śmierć i pie­kło wrzu­co­ne są w je­zio­ro ogni­ste. Tać jest wtóra śmierć.

 (1.1) Cnoty się dzierż, tać nigdy nie błą­dzi!

 (2.1) Tać to już u Se­li­ga i na­o­kół wie­dzą o nim i ga­da­ją.

 (2.1) Tać to nie o co idzie, tylko o tę nie­szczęs­ną Fe­li­się Wojż­bu­nów­nę…

 (2.1) Tać nie ma co mówić, kumie Dmy­trze, macie słusz­ność.

 (2.1) Tać ci prze­cie
Mnie pod nosem łba nie utnie…

 (2.1) Tać! za­pew­ne, — tro­chę zaw­sty­dzo­na gdérała och­mi­strzy­ni…

 (2.1) Tać! — rzekł, nie jeden się tego spo­so­bu chwy­cił, gdy in­ne­go nie było…

 (3.1) Za­pra­sza na misę kaszy na­szej, tać na parę tych za­ję­cy.

Wiktionary


tałaj

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alina Tałaj
  • Ma­rian Tałaj

Wikipedia


tałas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Kir­gi­sta­nie i Ka­zach­sta­nie;

 (1.2) geogr. mia­sto w Kir­gi­sta­nie, ad­mi­ni­stra­cyj­ne cen­trum ob­wo­du ta­ła­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tałas – rzeka w Kir­gi­sta­nie i Ka­zach­sta­nie
  • Tałas – mia­sto w Kir­gi­sta­nie
  • Rejon Tałas – rejon w Ka­zach­sta­nie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tałaski

Wiktionary


tałaski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ła­sem, do­ty­czą­cy Ta­ła­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tałas mrz.

Wiktionary


tałatajstwo

ta­ła­łaj­stwo; po­gard­li­wie:
1. gro­ma­da ludzi nie­o­krze­sa­nych, ha­ła­śli­wych; ho­ło­ta, ha­ła­stra, mo­tłoch;
2. duża ilość bez­war­to­ścio­wych rze­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. pot. gro­ma­da nie­o­krze­sa­nych, ha­ła­śli­wych ludzi

 (1.2) przest. pot. duża licz­ba mało war­tych przed­mio­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uskar­żał się na mgłę wokół Orly, która zmu­si­ła go do po­dró­żo­wa­nia w to­wa­rzy­stwie róż­ne­go ta­ła­taj­stwa i zu­chwa­łej swo­ło­czy.

 (1.2) Co za strasz­ne ta­ła­taj­stwo!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtawaˈtajstfɔ, AS: tau̯atai ̯stfo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. tałałajstwo; bydło, dzicz, hołota, hałastra, hultajstwo, menelstwo, motłoch, swołocz

 (1.2) war. tałałajstwo; tandeta, chłam, badziewie, barachło; wulg. syf, szajs

Wiktionary


tałałajstwo

ta­ła­taj­stwo; po­gard­li­wie:
1. gro­ma­da ludzi nie­o­krze­sa­nych, ha­ła­śli­wych; ho­ło­ta, ha­ła­stra, mo­tłoch;
2. duża ilość bez­war­to­ścio­wych rze­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. ta­ła­taj­stwo.

Wiktionary


tałes

uro­czy­sta szata wierzch­nia, uży­wa­na przez Żydów w cza­sie po­ran­nej mod­lit­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. tra­dy­cyj­ny ży­dow­ski szal mod­li­tew­ny, biały w czar­ne lub nie­bie­skie pasy, z frędz­la­mi;

 (1.2) rel. część ubra­nia or­to­dok­syj­nych Żydów, ro­dzaj ka­mi­zel­ki z dwóch ka­wał­ków bia­łej tka­ni­ny za­kła­da­nej przez głowę i wią­za­nej z boków, z czte­re­ma sznu­recz­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec ko­ły­sał się w gło­śnej mod­lit­wie z za­rzu­co­ną na czoło chu­stą. Chu­sta była sze­ro­ka, kasz­mi­ro­wa, w pasy białe i czar­ne, to był ojca tałes, a czoło i lewe ramię skrę­po­wa­ne miał dłu­gim rze­mie­niem, i to się na­zy­wa­ło te­fi­lin.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) talit

Wiktionary


tałpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Spisz. po­desz­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­szy­wa­li na ma­szy­nie te tałpy żeby były grub­sze (…).

Wiktionary


tałtański

przy­miot­nik od: Tałty; tał­teń­ski (rza­dziej)


SJP.pl


tałteński

przy­miot­nik od: Tałty; tał­tań­ski (czę­ściej)


SJP.pl


tałty

je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie mrą­gow­skim, w gmi­nie Mi­ko­łaj­ki;

 (1.2) geogr. je­zio­ro ryn­no­we w Kra­i­nie Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich, w do­rze­czu Pisy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tałty – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim
  • Tałty – ma­zur­skie je­zio­ro po­lo­dow­co­we
  • Talty – mia­sto w USA, w sta­nie Tek­sas

Wikipedia


tałyski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ta­ły­sza­mi, do­ty­czą­cy Ta­ły­szów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ta­ły­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tałyszowie lm m.

Wiktionary


tałzen

po­tocz­nie: ty­siąc zło­tych; ta­u­zen (czę­ściej)


SJP.pl


tańce

ze­spół ru­chów sko­or­dy­no­wa­nych z mu­zy­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) im­pre­za to­wa­rzy­ska z mu­zy­ką i tań­cem

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: ta­niec

Wiktionary

Tańce – pol­ska nie­za­leż­na wyt­wór­nia mu­zycz­na za­ło­żo­na w 2020 przez Łu­ka­sza Warnę-Wie­sław­skie­go, by­łe­go współ­ku­ra­to­ra fe­sti­wa­lu Un­so­und.

Wyt­wór­nia zaj­mu­je się mu­zy­ką na po­gra­ni­czu mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej i pol­skiej mu­zy­ki tra­dy­cyj­nej. Warna-Wie­sław­ski, za­in­spi­ro­wa­ny za­pra­sza­ny­mi przez sie­bie ar­ty­sta­mi z Afry­ki czy Ame­ry­ki Cen­tral­nej i Po­łud­nio­wej, któ­rzy wy­ko­rzy­stu­ją tra­dy­cyj­ne rytmy i me­lo­die w pro­duk­cji mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej, po­sta­no­wił od­szu­kać i pro­mo­wać ar­ty­stów two­rzą­cych w po­dob­ny spo­sób na bazie pol­skich tań­ców lu­do­wych i brzmień lo­kal­nych in­stru­men­tów[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jutro idę z Zochą na tańce do re­mi­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãj̃nt͡sɛ, AS: tãĩ ̯nce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potańcówka

Wiktionary


tańcowadło

gwa­ro­wo, żar­to­bli­wie o oso­bie tań­czą­cej


SJP.pl


tańcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tań­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tańcować ndk.

 rzecz. tańcownik mos., tańcownica ż., tancerka ż.

Wiktionary


tańcować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. także pot. wy­ko­ny­wać ta­niec

 (1.2) książk. po­ru­szać się szyb­ko w ja­kimś ryt­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­sel­ni­cy dziel­nie tań­co­wa­li całą nockę.

 (1.2) Jasne plam­ka­am­ki za­czę­ły tań­co­wać jej przed ocza­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tancerz mos., tancerka ż., taniec mrz., tańcownica ż., tańcowanie n., tańcownik mos.

 przym. taneczny, tańcujący

 przysł. tanecznie

 czas. tańczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tańczyć

 (1.2) tańczyć

Wiktionary


tańcownica

daw­niej: tan­cer­ka; ta­necz­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. także gwara. tań­czą­ca ko­bie­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec mrz., tańcowanie n.

:: fm. tańcownik mos.

 czas. tańcować ndk.

 przym. taneczny

 przysł. tanecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tancerka; przest. tanecznica

Wiktionary


tańcownik

daw­niej: tan­cerz; ta­necz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. osoba, która po­tra­fi tań­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W miarę też jak tań­cow­ni­cy roz­grze­wa­li się i pod­nie­ca­li, ruchy ich sta­wa­ły się coraz za­pa­mię­tal­sze, a na­ko­niec za­czę­li ude­rzać się wza­jem­nie gło­wa­mi z siłą, od któ­rej czasz­ki eu­ro­pej­skie pę­kły­by jak łu­pi­ny orze­chów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec mrz., tańcowanie n.

:: fż. tańcownica ż.

 czas. tańcować ndk.

 przym. taneczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tancerz; przest. tanecznik

Wiktionary


tańcowy

prze­sta­rza­le: ta­necz­ny


SJP.pl


tańcujący

daw­niej w od­nie­sie­niu do zabaw: z tań­ca­mi, taki, na któ­rym od­by­wa­ją się tańce


SJP.pl


tańczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tań­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tãj̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: tãĩ ̯ṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zatańczyć, tańczyć ndk.

 rzecz. taniec mrz., tancerka ż.

 przysł. tanecznie

Wiktionary


tańczyk

zdrob­nie­nie od: ta­niec


SJP.pl


tańczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­tań­czyć)

 (1.1) cho­re­ogr. po­ru­szać się ryt­micz­nie w takt mu­zy­ki, wy­ko­ny­wać ta­niec

 (1.2) po­ru­szać się szyb­ko w ja­kimś ryt­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cha­dzam na dan­sin­gi, bo lubię tań­czyć.

 (1.1) Po­wie­dzia­no mi, żebym tań­czy­ła, żebym za­cho­wy­wa­ła się tak, jakby nikt na mnie nie pa­trzył.

 (1.2) Przed ocza­mi za­czę­ły tań­czyć jej świet­li­ste plam­ka­am­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtãj̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: tãĩ ̯ṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taniec mrz., tancerka ż., tancerz mos., tańczenie n.

 czas. tańcować ndk., obtańcować dk., przetańczyć dk., wytańczyć dk., zatańczyć dk.

 przym. taneczny

 przysł. tanecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pląsać; przest. tańcować

 (1.2) przest. tańcować

Wiktionary


tańczący

osoba, która tań­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. taki, na któ­rym się tań­czy

Wiktionary

Patrz:

tańczyć

Przykłady

 (1.1) — Kar­na­wał się już koń­czy, a Mal­wi­nia na jed­nym do­pie­ro była ba­li­ku: że zaś w nie­dzie­lę da­je­my u sie­bie tań­czą­cą za­ba­wę, a w ostat­ni wto­rek całe są­siedzt­wo do hra­bie­go w Chwał­ko­wie z ku­li­giem się wy­bie­ra, — by­ło­by mi więc bar­dzo miło, gdyby mama na dni kilka Mal­wi­ni ze mną je­chać poz­wo­li­ła.

 (1.1) Co­dzien­nie wie­czo­ry tań­czą­ce, nie z takim jak daw­niej prze­py­chem, we­so­łe jed­nak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tańczący derwisz, tańczący derwisze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taneczny

Wiktionary


tańcówka

prze­sta­rza­le: po­tań­ców­ka - za­ba­wa ta­necz­na; po­tańc


SJP.pl


tański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Tań­ski (ur. 1946) – po­li­tyk
  • Cze­sław Tań­ski (1862–1942) – ma­larz i wy­na­laz­ca
  • Igna­cy Tań­ski (1761–1805) – pi­sarz i poeta
  • Ja­nusz Tań­ski (1864–1889) – po­li­tyk, so­cja­li­sta
  • Józef Tań­ski (1805–1888) – ofi­cer wojsk pol­skich, pu­bli­cy­sta fran­cu­ski
  • Ka­zi­mierz Tań­ski (1774–1853) – ge­ne­rał
  • Kle­men­ty­na z Tań­skich Hoff­ma­no­wa (1798–1845) – pi­sar­ka i tłu­macz­ka
  • Paweł Tań­ski (ur. 1974) – kry­tyk li­te­rac­ki
  • Ta­de­usz Tań­ski (1892–1941) – in­ży­nier me­cha­nik, wy­na­laz­ca
  • Tań­ski (herb szla­chec­ki)

Wikipedia


tańszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tani


SJP.pl


taś

po­tocz­nie: wy­krzy­knik (pa­ro­krot­nie pow­tó­rzo­ny) uży­wa­ny do na­wo­ły­wa­nia ka­czek


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …na­śla­du­ją­cy od­głos ka­czek, uży­wa­ny w celu ich przy­wo­ła­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taś, taś

Wiktionary


taśka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. to­reb­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk tasia, tasza

Wiktionary


taśma

1. pas z ja­kie­goś ma­te­ria­łu o róż­nym za­sto­so­wa­niu;
2. wstę­ga wi­szą­ca wzdłuż linii mety, prze­ry­wa­na przez zwy­cięz­cę biegu;
3. ru­cho­my pas bę­dą­cy ele­men­tem prze­no­śni­ka;
4. pas z na­bo­ja­mi umoż­li­wia­ją­cy strze­la­nie se­ria­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) długi pas z ja­kie­goś ma­te­ria­łu, np. gumy, pla­sti­ku itp.

 (1.2) ze­spół prze­no­śni­ków prze­my­sło­wych

 (1.3) daw. środ. polit. szu­bie­ni­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • taśma na­bo­jo­wa – w woj­sko­wo­ści – ru­cho­my po­jem­nik słu­żą­cy do prze­no­sze­nia naboi do do­no­śni­ka broni
  • taśma izo­la­cyj­na – ro­dzaj taśmy kle­ją­cej słu­żą­cej do izo­lo­wa­nia prze­wo­dów elek­trycz­nych i in­nych obiek­tów prze­wo­dzą­cych prąd elek­trycz­ny
  • taśma ma­gne­tycz­na – no­śnik da­nych, naj­czę­ściej dźwię­ku, w po­sta­ci cien­kie­go paska taśmy
  • taśma fil­mo­wa (świa­tło­czu­ła) – taśma z two­rzy­wa sztucz­ne­go po­kry­ta war­stwą emul­sji świa­tło­czu­łej, słu­żą­ca jako no­śnik obra­zu fil­mo­we­go i dźwię­ku
  • taśma mier­ni­cza – przy­rząd uży­wa­ny przez ge­o­de­tów
  • taśma mon­ta­żo­wa – spo­sób or­ga­ni­za­cji pro­duk­cji
  • taśma per­fo­ro­wa­na – no­śnik da­nych, uży­wa­ny daw­niej w kom­pu­te­rach i da­le­ko­pi­sach
  • taśma (ta­śmo­ciąg) – głów­ny ele­ment prze­no­śni­ków ta­śmo­wych
  • taśma (wyrób hut­ni­czy) – ro­dzaj cien­kiej bla­chy, na po­trze­by tran­spor­tu i ma­ga­zy­no­wa­nia zwi­nię­tej w cy­lin­drycz­ny krąg
  • ta­siem­ka to ma­te­riał pas­man­te­ryj­ny – wąska taśma.
  • taśma (glon) (En­te­ro­morp­ha) – ro­dzaj glo­nów na­le­żą­cych do klasy wat­ko­wych.
  • taśma kle­ją­ca – ro­dzaj taśmy z ela­stycz­ne­go two­rzy­wa sztucz­ne­go o gru­bo­ści dzie­sięt­nych czę­ści mi­li­me­tra po­kry­ta war­stwą kleju po jed­nej lub obu stro­nach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­ten­czas Woj­ski chwy­cił na ta­śmie przy­pię­ty swój róg ba­wo­li, długi cęt­ko­wa­ny, kręty (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtaɕma, AS: taśma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tasiemiec m.

:: zdrobn. tasiemka ż.

 przym. taśmowy

 przysł. taśmowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstęga

Wiktionary


taśmiak

ryba z ro­dzi­ny śliz­go­wa­tych


SJP.pl


taśmociąg

ma­szy­na prze­my­sło­wa słu­żą­ca do prze­mie­szcza­nia su­row­ców lub to­wa­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. układ prze­no­śni­ków ta­śmo­wych;

Wiktionary

Ta­śmo­ciąg – układ po­łą­czo­nych sze­re­go­wo prze­no­śni­ków ta­śmo­wych. [].

Po­je­dyn­czy prze­no­śnik może mieć dłu­gość nawet 20 ki­lo­me­trów, a cały ta­śmo­ciąg - setki ki­lo­me­trów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: taɕˈmɔt͡ɕɔ̃ŋk, AS: taśmoćõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. taśmociągowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konwejer

Wiktionary


taśmoteka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. muz. zbiór na­grań utr­wa­lo­nych na ta­śmach ma­gne­tycz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtaɕmɔˈtɛka, AS: taśmoteka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fonoteka

Wiktionary


taśmowaty

przy­po­mi­na­ją­cy taśmę, długi i wąski


SJP.pl


taśmować

1. umie­szczać na­sio­na siew­ne w ce­lu­lo­zo­wej ta­śmie;
2. daw­niej: wkła­dać na­bo­je do taśmy broni sa­mo­czyn­nej


SJP.pl


taśmownik

pła­ski, o gru­bo­ści około pół cen­ty­me­tra, blok że­la­za przez­na­czo­ny do dal­szej obrób­ki


SJP.pl


taśmowy

1. → taśma;
2. prze­no­śnie: sche­ma­tycz­ny, au­to­ma­tycz­ny, bez za­an­ga­żo­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z taśmą, do­ty­czą­cy taśmy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba ob­słu­gu­ją­ca pas z na­bo­ja­mi

 (2.2) osoba pra­cu­ją­ca przy ta­śmie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tasiemiec mzw./mrz., taśma ż.

Wiktionary


taśtanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|taś­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. taśtać ndk.

Wiktionary


taśtać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. nieść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My mamy taś­tać ze sobą te tor­ni­stry?! (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taśtanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwigać

Wiktionary


tażin

ta­dżin, tajin;
1. arab­skie na­czy­nie gli­nia­ne do przy­go­to­wy­wa­nia dań na wol­nym ogniu;
2. po­tra­wa przy­go­to­wa­na w takim na­czy­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) arab­skie na­czy­nie z gliny po­sia­da­ją­ce wy­so­ką, stoż­ko­wa­tą po­kry­wę, słu­żą­ce do du­sze­nia mięs nad roz­ża­rzo­nym wę­glem lub drew­nem, roz­po­wszech­nio­ne w kuch­niach Magh­re­bu, zwła­szcza w Ma­ro­ku;

 (1.2) kulin. tra­dy­cyj­na ma­ro­kań­ska po­tra­wa przy­go­to­wa­na w takim na­czy­niu, zwy­kle skła­da­ją­ca się z mięsa i wa­rzyw, cza­sem sa­mych wa­rzyw

Wiktionary

Ta­dżin, tażin ( ‏طاجين‎; wy­mo­wa w dia­lek­cie ma­ro­kań­skim:, w arab­skim li­te­rac­kim: ; ta­ji­ne) – arab­skie na­czy­nie słu­żą­ce do przy­go­to­wa­nia dań nad roz­ża­rzo­nym wę­glem lub drew­nem, roz­po­wszech­nio­ne w kuch­niach Magh­re­bu, zwła­szcza w Ma­ro­ku. Na­czy­nie to wy­ko­ny­wa­ne jest z gliny. Skła­da się z dwóch czę­ści – pod­sta­wy (głęb­szej misy) i stoż­ko­wa­tej po­kry­wy. W ta­ji­ne po­tra­wy go­to­wa­ne są bar­dzo wolno, dzię­ki czemu za­cho­wu­ją swój smak.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mięso przy­go­to­wa­ne w ta­żi­nie jest mięk­kie i roz­pły­wa się w ustach.

 (1.2) Będąc w Ma­ro­ku, trze­ba ko­niecz­nie spró­bo­wać ta­żi­nu.

Wiktionary


tb

1. sym­bol terbu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go;
2. skrót od: Księ­ga To­bia­sza - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu;
3. skrót od: te­ra­bit - jed­nost­ka równa 1 bln bitów


SJP.pl

sym­bol

 (1.1) chem. terb (pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 65)

skrót

 (2.1) = Księ­ga To­bia­sza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Terb – pier­wia­stek che­micz­ny
  • Te­ra­bit – jed­nost­kę po­jem­no­ści, uży­wa­ną w in­for­ma­ty­ce
  • Księ­gę To­bia­sza – jedną z ksiąg Sta­re­go Te­sta­men­tu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Terb jest pier­wiast­kiem che­micz­nym o sym­bo­lu Tb i licz­bie ato­mo­wej 65.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿ˈbɛ, AS: te‿be

Wiktionary


tbc

[czy­taj: te­be­ce lub tibis-i] ćwi­cze­nia ru­cho­we ma­ją­ce na celu jed­no­czes­ne wzmoc­nie­nie wszyst­kich mię­śni; tbc


SJP.pl


tbg

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = pot. Tar­no­brzeg

Wiktionary


tbilisi

(w la­tach 1845-1936 Ty­flis) sto­li­ca Gruz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Gruz­ji;

Wiktionary

Tbi­li­si ( თბილისი, w la­tach 1845–1936 Ty­flis) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Gruz­ji po­ło­żo­ne nad rzeką Kurą, za­miesz­ka­ne przez 1,15 mln osób (aglo­me­ra­cja 1,5 mln miesz­kań­ców, 2010). Jest głów­nym kul­tu­ral­nym, na­u­ko­wym (Tbi­li­ski Uni­wer­sy­tet Pań­stwo­wy, Gru­ziń­ski Pań­stwo­wy Uni­wer­sy­tet Te­a­tru i Kina, Bi­blio­te­ka Na­ro­do­wa i licz­ne uczel­nie) i prze­my­sło­wym (m.in. pro­duk­cja lo­ko­mo­tyw) oś­rod­kiem Gruz­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­stem w wię­zie­niu w Tbi­li­si z przy­czy­ny, któ­rej nie znam.

 (1.1) Co najm­niej trzy osoby zgi­nę­ły w wy­ni­ku po­tęż­ne­go wy­bu­chu na przed­mie­ściach Tbi­li­si.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtbʲiˈlʲisʲi, AS: tbʹilʹisʹi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tbiliski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Tyflis

Wiktionary


tbiliski

przy­miot­nik od: Tbi­li­si


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Tbi­li­si

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed tbi­li­skim ra­tu­szem stoi po­zła­ca­na ko­lum­na świę­te­go Je­rze­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtbʲiˈlʲisʲci, AS: tbʹilʹisʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tbilisi n.

Wiktionary


tbs

skrót od: To­wa­rzy­stwo Bu­dow­nict­wa Spo­łecz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Stra­te­gicz­na gra tu­ro­wa
  • To­wa­rzy­stwo bu­dow­nict­wa spo­łecz­ne­go
  • Tokyo Bro­ad­ca­sting Sy­stem
  • TBS – ame­ry­kań­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na
  • TBS – kod IATA portu lot­ni­cze­go Tbi­li­si

Wikipedia


tc

sym­bol tech­ne­tu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = elektr. trans­for­ma­tor Tesli

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tc – tech­net (pier­wia­stek che­micz­ny)
  • TC – tem­pe­ra­tu­ra Curie (po­wy­żej któ­rej fer­ro­ma­gne­tyk staje się pa­ra­ma­gne­ty­kiem)
  • TC – tem­pe­ra­tu­ra kry­tycz­na (po­wy­żej któ­rej nie­moż­li­we jest skro­ple­nie gazu)
  • TC – tem­pe­ra­tu­ra kry­tycz­na nad­prze­wod­ni­ka (po­wy­żej któ­rej nad­prze­wod­nik prze­cho­dzi w stan nor­mal­ne­go prze­wod­nict­wa)
  • TC – Tri-Ci­ties, aglo­me­ra­cja miej­ska w USA
  • TC – Trans­for­ma­tor Tesli (z ang. Tesla Coil)
  • Lim­fo­cy­ty Tc
  • TC – te­ra­ku­lomb – jed­nost­ka miary ukła­du SI
  • TC – kod przy­pi­sa­ny Turks i Ca­i­cos we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
    • .tc – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na Turks i Ca­i­cos
  • Tom Cass­well (pse­u­do­nim: TC) – muzyk

Wikipedia


tchawica

środ­ko­wy od­ci­nek dróg od­de­cho­wych, za­czy­na­ją­cy się od krta­ni, a koń­czą­cy się roz­wid­le­niem na dwa os­krze­la głów­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. na­rząd ukła­du od­de­cho­we­go, sprę­ży­sta cewa sta­no­wią­ca prze­dłu­że­nie krta­ni i za­pew­nia­ją­ca do­pływ po­wie­trza do płuc;

Wiktionary

Tcha­wi­ca ( tra­chea) – na­rząd ukła­du od­de­cho­we­go, sprę­ży­sta cewa sta­no­wią­ca prze­dłu­że­nie krta­ni i za­pew­nia­ją­ca do­pływ po­wie­trza do płuc. Kształt tcha­wi­cy na prze­kro­ju po­przecz­nym jest ga­tun­ko­wo zmien­ny – okrą­gły u świni i mię­so­żer­nych, spła­szczo­ny grzbie­to­wo-brzusz­nie u konia, pod­ko­wia­sty u kozy i spła­szczo­ny bocz­nie u bydła i owcy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: txaˈvʲit͡sa, AS: tχavʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchawka ż., tchnienie n.

 czas. tchnąć

 przym. tchawicowy, tchawiczny, tchawkowy

Wiktionary


tchawicowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tcha­wi­cą, do­ty­czą­cy tcha­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchnienie n., tchawica ż.

Wiktionary


tchawka

na­rząd, przez który od­dy­cha sta­wo­nóg


SJP.pl

Tchaw­ki – na­rząd od­de­cho­wy wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych sta­wo­no­gów (owady, pa­recz­ni­ki, dwu­par­ce, niek­tó­re roz­to­cze i pa­ją­ki).

Tchaw­ki są wy­pu­kle­nia­mi ścian ciała. Cały sy­stem two­rzy sieć roz­ga­łę­zio­nych rurek róż­nej gru­bo­ści, od wew­nątrz wzmoc­nio­nych chi­ty­no­wą spi­ra­lą umoż­li­wia­ją­cą utrzy­ma­nie sta­łej droż­no­ści.

Wikipedia


tchawki

na­rząd, przez który od­dy­cha sta­wo­nóg


SJP.pl


tchawkodyszce

pod­typ sta­wo­no­gów; tchaw­ko­dysz­ne, tchaw­kow­ce


SJP.pl


tchawkodyszec

przed­sta­wi­ciel pod­ty­pu sta­wo­no­gów; tchaw­ko­wiec


SJP.pl


tchawkodyszne

pod­typ sta­wo­no­gów; tchaw­ko­dysz­ce, tchaw­kow­ce


SJP.pl


tchawkodyszny

o ce­chach tchaw­ko­dysz­nych (pod­typ sta­wo­no­gów)


SJP.pl


tchawkowce

pod­typ sta­wo­no­gów; tchaw­ko­dysz­ce, tchaw­ko­dysz­ne


SJP.pl

Tchaw­kow­ce, tchaw­ko­dysz­ne – naj­więk­sza grupa w typie sta­wo­no­gów, jed­nost­ka sy­ste­ma­tycz­na w róż­nych źró­dłach pod­no­szo­na do róż­nej rangi.

Pod­typ tchaw­kow­ce (Tra­che­a­ta) – jako sy­no­ni­my funk­cjo­nu­ją nazwy i jed­nost­ki tak­so­no­micz­ne: tchaw­kow­ce wła­ści­we – "Eu­tra­che­a­ta", czuł­kow­ce – "An­te­na­ta", war­gow­ce – "La­bia­ta", jed­no­ga­łę­zio­we – Uni­ra­mia.

Wikipedia


tchawkowiec

przed­sta­wi­ciel pod­ty­pu sta­wo­no­gów; tchaw­ko­dy­szec


SJP.pl


tchibo

[czy­taj: czibo] marka kawy i firma


SJP.pl

Tchi­bo GmbH – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo ofe­ru­ją­ce za­sad­ni­czo pro­duk­ty zwią­za­ne ze spo­ży­ciem kawy (samą kawę, sprzęt słu­żą­cy do jej przy­go­to­wy­wa­nia itp.), ale także inne pro­duk­ty po­wszech­ne­go użyt­ku (elek­tro­ni­kę, odzież, meble, ak­ce­so­ria do­mo­we itp.). Pod marką Tchi­bo pro­wa­dzo­ne są także ka­wiar­nie i skle­py.

Wikipedia


tchlina

daw­niej: stęch­liz­na


SJP.pl


tchlinka

zdrob­nie­nie od: tchli­na (stęch­liz­na)


SJP.pl


tchnienie

od­dech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. od­dech

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtxʲɲɛ̇̃ɲɛ, AS: tχʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchawka ż., tchawica ż.

 czas. tchnąć

 przym. tchawicowy, tchawiczny, tchawkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dech, oddech

Wiktionary


tchnięcie

pod­nio­śle, prze­no­śnie: wy­wo­łać ko­rzyst­ną zmia­nę w kimś lub w czymś (np. Ten gest tchnął we mnie na­dzie­ję.)


SJP.pl


tchnąć

pod­nio­śle, prze­no­śnie: wy­wo­łać ko­rzyst­ną zmia­nę w kimś lub w czymś (np. Ten gest tchnął we mnie na­dzie­ję.)


SJP.pl


tchórz

1. ktoś strach­li­wy, łatwo ule­ga­ją­cy uczu­ciu stra­chu; nie­u­mie­ją­cy za­pa­no­wać nad sobą gdy za­cho­dzi po­trze­ba dzia­ła­nia;
2. ssak dra­pież­ny z ro­dzi­ny kun, o pię­knym kasz­ta­no­wym fu­trze, gnież­dżą­cy się w po­bli­żu za­bu­do­wań ludz­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. przen. czło­wiek bo­jaź­li­wy, strach­li­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nie­wiel­ki eu­ro­pej­ski ssak dra­pież­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tchórz czar­no­ła­py
  • tchórz mar­mur­ko­wy
  • tchórz ste­po­wy
  • tchórz zwy­czaj­ny
  • Tchórz – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Bielsk
  • Tchórz – pier­wsza wy­da­na dru­kiem po­wieść bry­tyj­skie­go pi­sa­rza i dra­ma­tur­ga Gra­ha­ma Gre­e­ne’a
  • Tchórz – ame­ry­kań­ski film z 1921 roku
  • Tchórz – ame­ry­kań­ski film z 1915 roku
  • Tchórz – krót­ko­me­tra­żo­wy film pol­ski z 1966 roku
  • Tchórz – cze­cho­sło­wac­ki film z 1947 roku
  • Tchórz – in­dyj­ski film z 1965 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bę­dziesz się ukry­wał, jak tchórz!?

 (2.1) Można tu spot­kać ma­ka­ki, za­gro­żo­ne wy­gi­nię­ciem lam­par­ty, pro­wa­dzą­ce nocne życie że­ne­ty oraz tchó­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: txuʃ, AS: tχuš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchórzostwo n., tchórzliwość ż., tchórzenie n., stchórzenie n.

 czas. tchórzyć ndk., stchórzyć dk.

 przym. tchórzliwy, tchórzy

 przysł. tchórzliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojaźliwiec, strachajło, cykor, panikarz, trusia, asekurant, ostrożniak, kapitulant, trzęsidupa, zajęcze serce, człowiek małego ducha; gw. Mazowsze ćchórz

Wiktionary


tchórzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­stę­po­wa­nie od cze­goś pod wpły­wem stra­chu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchórz m., tchórzostwo n., tchórzliwość ż., stchórzenie n.

 czas. tchórzyć ndk., stchórzyć dk.

 przym. tchórzliwy, tchórzy

 przysł. tchórzliwie

Wiktionary


tchórzewski

naz­wi­sko


SJP.pl


tchórzliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tchórz­li­wy, wła­ści­wy tchó­rzo­wi; bez od­wa­gi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czesi, Ru­mu­ni, Wę­grzy za­cho­wa­li się bar­dziej tchórz­li­wie, i wy­kła­da­li Ły­sen­kę.

 (1.1) Nie­ste­ty, nie mo­głem na­mó­wić pana Ma­cie­ja na ener­gicz­ną akcję; było wi­docz­ne, że tchórz­li­wie chciał mieć już tę spra­wę za sobą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: txuʒˈlʲivʲjɛ, AS: tχužlʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchórz m., tchórzostwo n., tchórzliwość ż., stchórzenie n., tchórzenie n.

 czas. tchórzyć ndk., stchórzyć dk.

 przym. tchórzliwy, tchórzowski, tchórzy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojaźliwie, lękliwie, strachliwie, trwożliwie

Wiktionary


tchórzliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: tchórz­li­wie


SJP.pl


tchórzliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek­cew. albo po­gard. cecha tego, co tchórz­li­we; cecha tych, któ­rzy są tchórz­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchórz m., tchórzostwo n., tchórzenie n., stchórzenie n.

 czas. tchórzyć ndk., stchórzyć dk.

 przym. tchórzliwy

 przysł. tchórzliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojaźliwość, lękliwość, strachliwość, trwożliwość

Wiktionary


tchórzliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: tchórz­li­wy


SJP.pl


tchórzliwy

za­cho­wu­ją­cy się jak tchórz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki jak u tchó­rza; lę­kli­wy, bo­ją­cy się coś zro­bić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naród bied­ny, tchórz­li­wy, le­ni­wy, nie­kar­ny, nietr­wa­ły i nie­roz­sąd­ny - bę­dzie przy każ­dym ustro­ju na­ro­dem sła­bym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: txuʒˈlʲivɨ, AS: tχužlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. tchórzliwie

 rzecz. tchórz m., tchórzostwo n., tchórzliwość ż., tchórzenie n., stchórzenie n.

 czas. tchórzyć ndk., stchórzyć dk.

 przym. tchórzowski, tchórzy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lękliwy, bojaźliwy, strachliwy, trwożliwy

Wiktionary


tchórzofretka

1. skrzy­żo­wa­nie tchó­rza z fret­ką;
2. wy­pra­wio­na skóra z tego zwie­rzę­cia


SJP.pl

Tchó­rzo­fret­ka, tchórz ho­dow­la­ny – mie­sza­niec z ro­dzi­ny ła­si­co­wa­tych, ho­dow­la­na od­mia­na tchó­rza zwy­czaj­ne­go ("Mu­ste­la pu­to­rius") po­cho­dzą­ca ze skrzy­żo­wa­nia z jego udo­mo­wio­ną formą al­bi­no­tycz­ną – fret­ką do­mo­wą ("Mu­ste­la pu­to­rius" f. "furo").

[]. W prze­my­śle fu­trzar­skim skóry tchó­rzo­fre­tek (elki) są wy­ko­rzy­sty­wa­ne głów­nie do wy­ro­bu kon­fek­cji dam­skiej (pe­li­sy, koł­nie­rze i czap­ki). Poza dobrą okry­wą wło­so­wą cha­rak­te­ry­zu­je się także dużą płod­no­ścią.

Wikipedia


tchórzofretki

1. skrzy­żo­wa­nie tchó­rza z fret­ką;
2. wy­pra­wio­na skóra z tego zwie­rzę­cia


SJP.pl


tchórzostwo

po­stę­po­wa­nie wła­ści­we tchó­rzo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cecha wła­ści­wa tchó­rzo­wi; lę­kli­wość, brak od­wa­gi

 (1.2) tchórz­li­wy po­stę­pek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: txuˈʒɔstfɔ, AS: tχužostfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchórz m., tchórzliwość ż., tchórzenie n., stchórzenie n.

 czas. tchórzyć ndk., stchórzyć dk.

 przym. tchórzliwy, tchórzowski, tchórzy

 przysł. tchórzliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tchórzliwość, bojaźliwość, trwożliwość, strachliwość, lękliwość

Wiktionary


tchórzowaty

rzad­ko: tro­chę tchórz­li­wy, bo­jaź­li­wy


SJP.pl


tchórzowski

Tchó­rzow­ski (Tchó­rzew­ski) – pol­ski herb szla­chec­ki.

Wikipedia


tchórzy

zwią­za­ny z tchó­rzem, do­ty­czą­cy tchó­rza


SJP.pl


tchórzyć

po­stę­po­wać jak tchórz


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) nie wy­ka­zy­wać się od­wa­gą, bać się wy­ko­na­nia cze­goś

 (1.2) stpol. pu­szczać smród, śmier­dzieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ko­chał nigdy ni­ko­go, ale nie dla­te­go, że nie było po temu spo­sob­no­ści, tylko dla­te­go, że tchó­rzył. (Ja­ro­sław Iwasz­kie­wicz Panny z Wilka)

 (1.2) Pię­kny z pojź­rze­nia, ale spro­śnie tchó­rzy. (Ma­te­usz Cy­gań­ski My­śli­stwo pta­sze)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtxuʒɨt͡ɕ, AS: tχužyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tchórzenie n., tchórz, tchórzofretka, tchórzostwo, tchórzliwość

 czas. stchórzyć

 przym. tchórzliwy

 przysł. tchórzliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) być wiatrem podszytym, mieć pietra, bać się

 (1.2) pierdzieć, popierdywać, puszczać bąki, puszczać wiatry, smrodzić

Wiktionary


tcp

skrót od: Trans­mis­sion (lub: Tran­sport, Trans­fer) Con­trol Pro­to­col, stru­mie­nio­wy pro­to­kół ko­mu­ni­ka­cji i ste­ro­wa­nia prze­sy­ła­niem da­nych mię­dzy dwoma kom­pu­te­ra­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Trans­mis­sion Con­trol Pro­to­col – stru­mie­nio­wy pro­to­kół ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy dwoma kom­pu­te­ra­mi
  • fos­fo­ran wap­nia – nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny
  • te­no­cy­kli­dy­na – ane­ste­tyk dy­so­cja­cyj­ny o dzia­ła­niu psy­cho­ak­tyw­nym
  • ma­ło­płyt­ko­wość () – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na nie­do­bo­rze pły­tek krwi
  • port lot­ni­czy Taba (kod lot­ni­ska IATA: TCP) – lot­ni­sko Egip­tu

Wikipedia


tczew

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu tczew­skie­go;

Wiktionary

}|-

Tczew (, koc. "Der­sze­wo", Dërszewò, Dirs­chau, Trso­via) – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu tczew­skie­go i gminy wiej­skiej Tczew, na­le­żą­ce do aglo­me­ra­cji trój­miej­skiej. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opar­ciem pol­sko­ści w Tcze­wie był Ko­ściół ka­to­lic­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ṭt͡ʃɛf, AS: ṭčef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tczewianin mos., tczewianka ż.

 przym. tczewski

Wiktionary


tczewianin

miesz­ka­niec Tcze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tcze­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Tcze­wa, uro­dzo­na w Tcze­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę tcze­wia­nom znowu udało się po­ko­nać łe­bian.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tczew mrz.

:: fż. tczewianka ż.

 przym. tczewski

Wiktionary


tczewianka

miesz­kan­ka Tcze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tcze­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Tcze­wa, uro­dzo­na w Tcze­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tczew mrz.

:: fm. tczewianin mos.

 przym. tczewski

Wiktionary


tczewski

przy­miot­nik od: Tczew


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tcze­wa, zwią­za­ny z Tcze­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie dzie­się­cio­le­cia ist­nie­nia tczew­ska „szko­ła wil­ków mor­skich” wy­da­ła 140 ab­sol­wen­tom dy­plo­my ofi­ce­rów na­wi­ga­to­rów i ofi­ce­rów me­cha­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tczew mrz., tczewianin mos., tczewianka ż.

Wiktionary


tczowski

przy­miot­nik od: Tczów


SJP.pl


tczów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Tczów (daw­niej też Tczów Śred­ni) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie zwo­leń­skim, w gmi­nie Tczów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Tczów oraz pa­ra­fii św. Jana Chrzci­cie­la.

Przez wieś prze­bie­ga trasa drogi wo­je­wódz­kiej nr 733.

Wikipedia


tdp

To­wa­rzy­stwo De­mo­kra­tycz­ne Pol­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tour de Po­lo­gne – wie­lo­e­ta­po­wy szo­so­wy wy­ścig ko­lar­ski
  • To­wa­rzy­stwo De­mo­kra­tycz­ne Pol­skie
  • Ther­mal De­sign Power – po­ję­cie z za­kre­su elek­tro­ni­ki
  • TDP – tem­pe­ra­tu­ro­wa de­ter­mi­na­cja płci
  • Tur­niej Dru­żyn Pu­szczań­skich
  • TDP – pi­ro­fos­fo­ran tia­mi­ny
  • dTDP – di­fos­fo­ran ty­mi­dy­ny
  • TDP - tak­tycz­ny de­sant po­wietrz­ny

Wikipedia


tdt

skró­to­wiec

 (1.1) = Tran­zy­to­wy Do­ku­ment To­wa­rzy­szą­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ‿dɛ‿ˈtɛ, AS: te‿de‿te

Wiktionary


tdw

skró­to­wiec

 (1.1) = wojsk. teatr dzia­łań wo­jen­nych

 (1.2) = środ. tylko dla wta­jem­ni­czo­nych

Wiktionary


te

fo­ne­tycz­na nazwa li­te­ry T


SJP.pl

za­i­mek przy­miot­ny

 (1.1) nmos. lm. od: ta, to

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) nazwa li­te­ry t / T

 (2.2) filoz. rel. ta­o­i­stycz­na wew­nętrz­na na­tu­ra przed­mio­tu, isto­ta tej rze­czy, jej przez­na­cze­nie, zdat­ność;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te – sym­bo­lem che­micz­nym pier­wiast­ka Tel­lur
  • De (Te) – po­ję­cie ta­o­i­stycz­ne
  • Trze­cia Era – W dzie­łach J.R.R. Tol­kie­na, Trze­cia Era – fik­cyj­ny okres w dzie­jach Śró­dzie­mia.
  • TE – Type En­for­ce­ment
  • Te (łac. – cie­bie) – zo­bacz: Te Deum
  • Ty­dzień Ewan­ge­li­za­cyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A kto te oczy wi­dział – za­pom­nieć nie może!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ, AS: te

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) de (transkrypcja pinyin)

Wiktionary


teak

[czy­taj: tik] tek, te­czy­na;
1. ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych; drze­wo te­ko­we;
2. drew­no te­ko­we


SJP.pl


teakowy

przy­miot­nik od: teak (tek, drze­wo te­ko­we)


SJP.pl


tealight

[czy­taj: ti­lajt] mała okrą­gła świecz­ka w cien­kiej osłon­ce


SJP.pl


team

[czy­taj: tim]
1. spraw­nie dzia­ła­ją­ca wspól­nie, zgra­na grupa ludzi;
2. dru­ży­na spor­to­wa; re­pre­zen­ta­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. zwy­kle dru­ży­na spor­to­wa, nie­kie­dy inny ze­spół

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Team – sło­wac­ki ze­spół roc­ko­wy za­ło­żo­ny w 1980 roku
  • Team – de­biu­tanc­ki album ze­spo­łu Team, wy­da­ny w 1988 roku
  • „Team” – trze­ci sin­gel no­wo­ze­landz­kiej pio­sen­kar­ki Lorde

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szef dzia­łu wy­ści­go­we­go Ka­wa­sa­ki Mo­tors Eu­ro­pe za­po­wie­dział, że team bę­dzie chciał po­now­nie wal­czyć o tytuł mi­strzow­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teamowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drużyna, zespół

Wiktionary


teamowy

→ team [czy­taj: ti­mo­wy]


SJP.pl


teamspeak

[czy­taj: tim spik] ko­mu­ni­ka­tor in­ter­ne­to­wy


SJP.pl

TeamSpeak – ko­mu­ni­ka­tor in­ter­ne­to­wy wy­ko­rzy­stu­ją­cy tech­no­lo­gię VoIP do ko­mu­ni­ka­cji gło­so­wej i tek­sto­wej mię­dzy wie­lo­ma użyt­kow­ni­ka­mi da­ne­go ser­we­ra. Ko­mu­ni­ka­tor jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie przez gra­czy do szyb­kiej wy­mia­ny in­for­ma­cji w grach wie­lo­o­so­bo­wych. Ser­we­ry two­rzo­ne są głów­nie przez spo­łecz­ność sku­pio­ną wokół ko­mu­ni­ka­to­ra.

Wikipedia


teandryczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Bo­giem i czło­wie­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­blia uwa­ża­na jest za dzie­ło te­an­drycz­ne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bosko-ludzki

Wiktionary


teanina

ami­nok­was nie­biał­ko­wy, po­chod­na glu­ta­mi­ny


SJP.pl

Nie mylić z: ta­ni­ną lub teiną.

Te­a­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów nie­biał­ko­wych, po­chod­na glu­ta­mi­ny, za­wie­ra­ją­ca pod­staw­nik ety­lo­wy przy ami­do­wym ato­mie azotu. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie jako enan­cjo­mer o kon­fi­gu­ra­cji (kon­fi­gu­ra­cja ab­so­lut­na "S") w li­ściach her­ba­ty (ka­me­lii) i przy­go­to­wy­wa­nej z nich zie­lo­nej her­ba­cie.

Wikipedia


teaser

[czy­taj: tizer]
1. frag­men­ty filmu, pro­gra­mu, gry kom­pu­te­ro­wej itp. emi­to­wa­ne jako za­po­wiedź; tra­i­ler, zwia­stun;
2. krót­ka scen­ka po­prze­dza­ją­ca czo­łów­kę filmu;
3. śro­do­wi­sko­wo: re­kla­ma nie­u­jaw­nia­ją­ca firmy ani pro­duk­tu, ma­ją­ca za­cie­ka­wić od­bior­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) re­kla­ma ma­ją­ca na celu je­dy­nie wzbu­dze­nie za­in­te­re­so­wa­nia;

Wiktionary

Te­a­ser – po­tocz­ne, wy­wo­dzą­ce się z ję­zy­ka an­giel­skie­go, okre­śle­nie zwia­stu­na np. filmu czy gry kom­pu­te­ro­wej itp., a nawet ma­ją­cej na­stą­pić kam­pa­nii re­kla­mo­wej marki kon­su­menc­kiej, które w danej chwi­li nie są je­szcze do­stęp­ne pu­blicz­nie (czę­sto je­szcze trwa­ją nad nimi prace). Te­a­se­ry za­wie­ra­ją in­for­ma­cje o tym, co bę­dzie za­wie­rał w sobie pro­dukt po jego udo­stęp­nie­niu.

Wikipedia


teaserowy

→ te­a­ser [czy­taj: ti­ze­ro­wy]


SJP.pl


teatox

[czy­taj: ti­toks] de­toks po­przez picie her­bat zio­ło­wych


SJP.pl


teatr

1. in­sty­tu­cja, or­ga­ni­za­cja zaj­mu­ją­ca się wy­sta­wia­niem ut­wo­rów sce­nicz­nych; też: ze­spół ludzi pra­cu­ją­cych w tej in­sty­tu­cji;
2. bu­dy­nek, po­mie­szcze­nie przy­sto­so­wa­ne do wy­sta­wia­nia ut­wo­rów sce­nicz­nych;
3. twór­czość sce­nicz­na da­ne­go au­to­ra, kraju, na­ro­du, danej epoki;
4. wy­sta­wia­ne przed­sta­wie­nie lub przed­sta­wie­nia;
5. miej­sce ja­kichś wy­da­rzeń.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. dzie­dzi­na sztu­ki, w któ­rej ut­wo­ry są przed­sta­wia­ne pu­blicz­no­ści przez ak­to­rów od­gry­wa­ją­cych role we­dług sce­na­riu­sza (dra­ma­tu);

 (1.2) teatr. in­sty­tu­cja, która od­gry­wa (wy­sta­wia) takie przed­sta­wie­nia; ogół osób (zwy­kle: ak­to­rów) za­trud­nio­nych w tej in­sty­tu­cji

 (1.3) ar­chit. bu­dy­nek te­a­tru (1.2);

 (1.4) przen. sy­tu­a­cja, w któ­rej lu­dzie za­cho­wu­ją się w dziw­ny, nie­spo­ty­ka­ny, nie­co­dzien­ny spo­sób

Wiktionary

Teatr – ro­dzaj sztu­ki wi­do­wi­sko­wej, w któ­rej aktor lub grupa ak­to­rów na żywo przed­sta­wia sztu­kę dla zgro­ma­dzo­nej pu­blicz­no­ści. Ter­mi­nem teatr okre­śla się też sam spek­takl te­a­tral­ny lub bu­dy­nek, w któ­rym od­gry­wa­ne jest przed­sta­wie­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znany pi­sarz był mi­ło­śni­kiem te­a­tru i opery nie od wczo­raj.

 (1.2) Do mia­stecz­ka przy­je­chał no­wo­czes­ny teatr.

 (1.3) Nad pla­cem gó­ro­wa­ła kla­sy­cy­stycz­na bryła te­a­tru.

 (1.4) Ale teatr – sa­mo­chód po­trą­cił ko­bie­tę na przej­ściu, a ona po­bie­gła do kie­row­cy i obrzu­ci­ła go jaj­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛatr̥, AS: teatr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teatralność ż.

:: zdrobn. teatrzyk mrz.

 przym. teatralny, przyteatralny

 przysł. teatralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dramat; gw. Górny Śląsk tyjater

 (1.2) scena; gw. Górny Śląsk tyjater

 (1.3) przest. kinoteatr; gw. Górny Śląsk tyjater

 (1.4) komedia, groteska

Wiktionary


teatr.

skrót od: te­a­tral­ny, te­a­tral­nie, te­a­tral­ność, te­a­tro­lo­gia, te­a­tro­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


teatralia

in­for­ma­cje, pu­bli­ka­cje zwią­za­ne z pracą te­a­tru


SJP.pl

„Te­a­tra­lia” – ogól­no­pol­ski In­ter­ne­to­wy Ma­ga­zyn Te­a­tral­ny dzia­ła­ją­cy od 1 paź­dzier­ni­ka 2008 pod adre­sem

http://www.te­a­tra­lia.com.pl. Zo­stał za­ło­żo­ny z ini­cja­ty­wy Magdy Ra­czek, obec­nie re­dak­tor na­czel­nej ma­ga­zy­nu. Wy­ło­nił się z grupy re­cen­zen­tów, dzia­ła­ją­ce­go przy „Dzien­ni­ku Te­a­tral­nym” Forum Mło­dych Kry­ty­ków. Funk­cjo­nu­je jako me­dium in­ter­ne­to­we w for­mie dzien­ni­ka. Za­re­je­stro­wa­ny jako cza­so­pis­mo pod nu­me­rem ISSN 1689-6696.

Wikipedia


teatralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|te­a­tra­li­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. teatralizować ndk.

Wiktionary


teatralizować

1. prze­ra­biać utwór nie­sce­nicz­ny na wi­do­wi­sko te­a­tral­ne;
2. na­da­wać cze­muś cechy te­a­tral­ne


SJP.pl


teatralnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny dla gra­nia w te­a­trze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­cie… – za­czął funk­cjo­na­riusz Ping, ale Nobby, który miał więk­sze doś­wiad­cze­nie z oso­bo­wo­ścią Co­lo­na, jedną ręką za­ma­chał go­rącz­ko­wo, a drugą bar­dzo te­a­tral­nie przy­ło­żył sobie do ucha.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teatr mrz., teatrzyk mrz.

 przym. teatralny

Wiktionary


teatralny

1. do­ty­czą­cy te­a­tru;
2. sztucz­ny, prze­sad­ny, pa­te­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­a­trem, od­no­szą­cy się do te­a­tru

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) obli­czo­ny na wy­wo­ła­nie efek­tu u ob­ser­wa­to­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W każdą nie­dzie­lę dzie­ci będą mogły ak­tyw­nie spę­dzić czas ze swo­i­mi naj­bliż­szy­mi oraz poz­nać różne cie­ka­we formy dzia­łal­no­ści te­a­tral­nej.

 (2.1) Pił­karz, cho­ciaż led­wie dot­knię­ty przez obroń­cę, w te­a­tral­ny spo­sób prze­wró­cił się w polu kar­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛaˈtralnɨ, AS: teatralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teatr m., teatrzyk m., teatralność ż.

 przysł. teatralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sceniczny

Wiktionary


teatrofilia

za­mi­ło­wa­nie do te­a­tru


SJP.pl


teatrofilka

→ te­a­tro­fil


SJP.pl

Patrz:

teatrofil

teatrolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie wie­dzy o te­a­trze; te­a­troz­naw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­a­tro­lo­gi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teatrologiczny

Wiktionary


teatrologia

nauka o te­a­trze; te­a­troz­naw­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kie­ru­nek stu­diów obej­mu­ją­cy wie­dzę o te­a­trze

Wiktionary

Te­a­tro­lo­gia – nauka o te­a­trze, za­po­cząt­ko­wa­na na po­cząt­ku XX wieku przez nie­miec­kie­go ba­da­cza Maxa Her­man­na, jako osob­na dzie­dzi­na stu­diów pow­sta­ła pod wpły­wem zmian w te­a­trze, zwią­za­nych z Wiel­ką Re­for­mą Te­a­tru i haseł wzy­wa­ją­cych do „re­te­a­tra­li­za­cji” te­a­tru. Dzia­ła­nia te po­trze­bo­wa­ły wspar­cia te­o­re­tycz­ne­go w pro­ce­sie od­na­wia­nia i po­now­ne­go de­fi­nio­wa­nia sztu­ki te­a­tral­nej, wzmac­nia­nia au­to­no­mii te­a­tru od in­nych dzie­dzin sztu­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. teatrologiczny

Wiktionary


teatrologiczny

1. do­ty­czą­cy nauki o te­a­trze; te­a­troz­naw­czy;
2. do­ty­czą­cy wy­dzia­łu, kie­run­ku te­a­tro­lo­gii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­a­tro­lo­gią, do­ty­czą­cy te­a­tro­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teatrologia ż., teatrolog mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teatroznawczy

Wiktionary


teatrolożka

→ te­a­tro­log


SJP.pl

Patrz:

teatrolog

teatroman

mi­ło­śnik te­a­tru, za­pa­lo­ny by­wa­lec te­a­tral­ny; te­a­tro­fil


SJP.pl


teatromania

fa­scy­na­cja te­a­trem, skłon­ność do cho­dze­nia na przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne


SJP.pl


teatromanka

ko­bie­ta o za­mi­ło­wa­niu do te­a­tru i przed­sta­wień te­a­tral­nych


SJP.pl


teatroterapia

te­ra­pia za po­mo­cą sztu­ki te­a­tral­nej


SJP.pl

Te­a­tro­te­ra­pia – tech­ni­ka te­ra­pe­u­tycz­na i me­to­da in­ter­wen­cji kry­zy­so­wej re­a­li­zo­wa­na w opar­ciu o za­ję­cia te­a­tral­ne i sce­nicz­ne.

Wikipedia


teatrować

te­a­tro­wać się - po­tocz­nie:
1. oglą­dać przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne;
2. brać udział w przed­sta­wie­niu te­a­tral­nym


SJP.pl


teatroznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie wie­dzy o te­a­trze; te­a­tro­log


SJP.pl


teatroznawczy

zwią­za­ny z nauką o te­a­trze; te­a­tro­lo­gicz­ny


SJP.pl


teatroznawczyni

spe­cja­li­sta w za­kre­sie wie­dzy o te­a­trze


SJP.pl


teatroznawstwo

nauka o te­a­trze; te­a­tro­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kie­ru­nek stu­diów obej­mu­ją­cy wie­dzę o te­a­trze

Wiktionary


teatrum

1. prze­sta­wie­nie te­a­tral­ne lub sy­tu­a­cja po­dob­na do ta­kie­go przed­sta­wie­nia; the­a­trum;
2. daw­niej: teatr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne lub sy­tu­a­cja ma­ją­ca cechy ta­kie­go przed­sta­wie­nia

Wiktionary


teatrzyk

zdrob­nie­nie od: teatr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: teatr

 (1.2) przed­sta­wie­nie lal­ko­we dla dzie­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teatr m., teatralność ż.

 przym. teatralny

 przysł. teatralnie

Wiktionary


teatyn

czło­nek za­ko­nu opar­te­go na re­gu­le św. Au­gu­sty­na; te­a­ty­ni - nazwa tego za­ko­nu (za­ło­żo­ne­go w XVI w. we Wło­szech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia opar­te­go na re­gu­le św. Au­gu­sty­na, za­ło­żo­ne­go w XVI w. we wło­skim Chie­ti;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy pa­mię­ta­li ich z dzie­ciń­stwa i mło­do­ści jako chłop­ców nieco wy­nio­słych, bo kształ­co­nych u te­a­ty­nów, no­szą­cych się pro­sto i dum­nie.

Wiktionary


teatynka

człon­ki­ni Zgro­ma­dze­nia Sióstr Te­a­ty­nek Nie­po­ka­la­ne­go Po­czę­cia


SJP.pl


tebaicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Teb, zwią­za­ny z Te­ba­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­gion te­ba­ic­ki zo­stał stra­co­ny z roz­ka­zu ce­sar­skie­go urzęd­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teby nmos., tebańczyk m., tebanka ż.

 przym. tebański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tebański

Wiktionary


tebaida

re­gion w sta­ro­żyt­nym Egip­cie


SJP.pl

Zo­bacz też: Te­ba­i­da (epos).

Te­ba­i­da (gr. Θηβαίς "The­ba­is") – re­gion w sta­ro­żyt­nym Egip­cie, do któ­re­go na­le­ża­ło 13 naj­bar­dziej wy­su­nię­tych na po­łud­nie nomów Gór­ne­go Egip­tu – od Aby­dos do Asu­a­nu. Nazwa po­cho­dzi­ła od sta­ro­żyt­nej egip­skiej sto­li­cy – Teb.

Za rzą­dów hel­le­ni­stycz­nej dy­na­stii Pto­le­me­u­szy Te­ba­i­da sta­no­wi­ła wy­o­dręb­nio­ną jed­nost­kę ad­mi­ni­stra­cyj­ną pod­le­głą "epi­stra­te­go­wi" Teb, który był rów­nież od­po­wie­dzial­ny za na­dzór nad na­wi­ga­cją po Morzu Czer­wo­nym i Oce­a­nie In­dyj­skim.

Wikipedia


tebaidzki

→ Te­ba­i­da


SJP.pl

Patrz:

Tebaida

tebaina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, al­ka­lo­id wy­stę­pu­ją­cy w opium


SJP.pl

Te­ba­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, eter di­me­ty­lo­wy mor­fi­ny, al­ka­lo­id znaj­du­ją­cy się w opium w ilo­ści około 1%.

W sta­nie czy­stym jest białą sub­stan­cją stałą, nie­roz­pu­szczal­ną w wo­dzie, roz­pu­szczal­ną w ete­rze i al­ko­ho­lu. Wy­ka­zu­je słabe dzia­ła­nie nar­ko­tycz­ne, w prze­ci­wień­stwie do in­nych opia­tów bar­dziej sty­mu­lu­ją­ce niż de­pre­syj­ne. Nie ma szer­sze­go za­sto­so­wa­nia w me­dy­cy­nie, lecz jest wy­ko­rzy­sty­wa­na do otrzy­my­wa­nia in­nych opio­i­dów, m.in. ko­de­i­ny, bu­pre­nor­fi­ny, etor­fi­ny i na­lok­so­nu.

Wikipedia


tebainowy

→ te­ba­i­na


SJP.pl

Patrz:

tebaina

tebanka

miesz­kan­ka Teb (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Teb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gli­nia­ny czer­pak wy­padł z rąk star­szej te­ban­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teby nmos.

:: fm. tebańczyk m.

 przym. tebański, tebaicki

Wiktionary


tebańczyk

miesz­ka­niec Teb (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Teb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­gion dziel­nych te­bań­czy­ków wy­ru­szył o świ­ta­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teby nmos.

:: fż. tebanka ż.

 przym. tebański, tebaicki

Wiktionary


tebański

przy­miot­nik od: Teby


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Teb, zwią­za­ny z Te­ba­mi (grec­ki­mi lub egip­ski­mi)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świą­ty­nie te­bań­skie zo­sta­ły zam­knię­te, a wi­ze­run­ki i imio­na te­bań­skie­go boga Amona sku­wa­no ze ścian.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teby nmos., tebańczyk m., tebanka ż.

 przym. tebaicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tebaicki

Wiktionary


tebenka

klapa z półt­war­dej skóry, bę­dą­ca czę­ścią sio­dła, da­ją­ca opar­cie dla kolan jeźdź­ca; ta­ben­ka, ty­bin­ka, te­bin­ka


SJP.pl


tebenki

daw­niej: frędz­le i ozdo­by skó­rza­ne wi­szą­ce u sio­dła; te­bin­ki, ta­ben­ki, ty­bin­ki


SJP.pl


teberda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Rosji, w pół­noc­nej czę­ści Wiel­kie­go Ka­u­ka­zu, lewy do­pływ Ku­ba­nia;

Wiktionary

Te­ber­da ( Теберда) – mia­sto w Rosji, na pół­noc­nych sto­kach Wiel­kie­go Ka­u­ka­zu, nad rzeką Te­ber­dą (do­pły­wem Ku­ba­nia) w Ka­ra­cza­jo-Czer­kie­sji. Uz­dro­wi­sko, miej­sco­wość wy­po­czyn­ko­wa i ważne cen­trum tu­ryst­ki gór­skiej. Cen­trum miej­sco­wo­ści leży na wy­so­ko­ści 1280 m n.p.m. Liczy około 8,65 tys. miesz­kań­ców (2019).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. teberdyński

Wiktionary


teberdyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­ber­dą, do­ty­czą­cy Te­ber­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teberda ż.

Wiktionary


tebinka

klapa z półt­war­dej skóry, bę­dą­ca czę­ścią sio­dła, da­ją­ca opar­cie dla kolan jeźdź­ca; te­ben­ka, ty­bin­ka, ta­ben­ka


SJP.pl


tebinki

1. daw­niej: frędz­le i ozdo­by skó­rza­ne wi­szą­ce u sio­dła; te­ben­ki, ta­ben­ki, ty­bin­ki;
2. daw­niej, po­tocz­nie: po­ślad­ki


SJP.pl


tebriski

przy­miot­nik od: Te­briz (mia­sto w Ira­nie); te­bry­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­bri­zem, do­ty­czą­cy Te­bri­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tebriz mrz.

Wiktionary


tebriz

mia­sto w Ira­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nim Ira­nie;

Wiktionary

Te­briz ( ‏تبریز‎, "Ta­briz") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nim Ira­nie, nad rzeką Tal­che Rud (ucho­dzi do je­zio­ra Urmia). Sto­li­ca osta­nu Azer­bej­dżan Wschod­ni. Jest za­miesz­ka­ne przez 1,4 mln ludzi.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy, włó­kien­ni­czy, skó­rza­ny, che­micz­ny, drzew­ny, szklar­ski oraz spo­żyw­czy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tebriski

Wiktionary


tebryski

przy­miot­nik od: Te­briz (mia­sto w Ira­nie); te­bri­ski


SJP.pl


teby

1. sta­ro­żyt­ne mia­sto-pań­stwo w Gór­nym Egip­cie;
2. mia­sto w Gre­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne mia­sto w Gór­nym Egip­cie, po­ło­żo­ne nad Nilem;

 (1.2) geogr. mia­sto w Gre­cji, w Be­o­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Teby – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Egip­cie
  • The­bae in The­ba­i­de – hi­sto­rycz­na die­cez­ja w Egip­cie, a na­stęp­nie ty­tu­lar­na sto­li­ca bi­sku­pia w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim
  • Teby – mia­sto w Gre­cji
  • Teby – gmina w Gre­cji
  • (Tebe di Gre­cia) – hi­sto­rycz­na die­cez­ja w Gre­cji (Te­sa­lia), a na­stęp­nie ty­tu­lar­na sto­li­ca ar­cy­bi­sku­pia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim
  • – hi­sto­rycz­na die­cez­ja w Gre­cji (Ftio­ty­da, Te­sa­lia), a na­stęp­nie ty­tu­lar­na sto­li­ca bi­sku­pia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pawła z Teb czczą mnisi z za­ko­nu pa­u­li­nów.

 (1.2) W 335 p.n.e. Teby pró­bo­wa­ły odzy­skać wol­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tebańczyk mos., tebanka ż.

 przym. tebański, tebaicki

Wiktionary


tech.

skrót od: tech­nik, tech­ni­ka, tech­nicz­ny, tech­ni­kum, tech­no­lo­gia, tech­no­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); techn.


SJP.pl


techn.

skrót od: tech­nik, tech­ni­ka, tech­nicz­ny, tech­ni­kum, tech­no­lo­gia, tech­no­lo­gicz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); tech.


SJP.pl


technet

sztucz­nie otrzy­ma­ny pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tc i licz­bie ato­mo­wej 43;

Wiktionary

Tech­net (Tc, tech­ne­tium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li przej­ścio­wych w ukła­dzie okre­so­wym. Jest pier­wszym otrzy­ma­nym sztucz­nie pier­wiast­kiem. Nazwa wy­wo­dzi się od grec­kie­go słowa τεχνητoς "tech­ne­tos" – sztucz­ny.

Pier­wia­stek ten otrzy­my­wa­ny jest sztucz­nie w pro­ce­sie ro­zbi­ja­nia ne­u­tro­na­mi jąder uranu lub bom­bar­do­wa­nia lek­ki­mi ją­dra­mi izo­to­pów niobu lub mo­lib­de­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma tech­net?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛxnɛt, AS: teχnet

Wiktionary

Powiązane:

 przym. technetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Tc

Wiktionary


technetowy

→ tech­net


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tech­ne­tem, do­ty­czą­cy tech­ne­tu

Wiktionary

Patrz:

technet

Powiązane:

 rzecz. technet m.

Wiktionary


techniawa

po­tocz­nie: mu­zy­ka tech­no; tech­niaw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mu­zy­ka tech­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moim zda­niem naj­lep­sza tech­nia­wa jest w klu­bie "Tren­di" (z In­ter­ne­tu).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛxʲˈɲava, AS: teχʹńava

Wiktionary


techniawka

po­tocz­nie: mu­zy­ka tech­no; tech­nia­wa


SJP.pl


technicolor

[czy­taj: tech­ni­ko­lor] sy­stem pro­duk­cji filmu ko­lo­ro­we­go; tech­ni­ko­lor


SJP.pl

Tech­ni­co­lor – wczes­ny pro­ces obrób­ki ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go da­ją­cy w efek­cie na­tu­ral­ny obraz ko­lo­ro­wy, sto­so­wa­ny w hol­ly­wo­odz­kich fil­mach od 1922 roku przez około 30 lat. Tech­ni­ka ta za­po­cząt­ko­wa­na zo­sta­ła przez firmę Tech­ni­co­lor Mo­tion Pic­tu­re Cor­po­ra­tion z Bo­sto­nu w roku 1914.

Wikipedia


technics

[czy­taj: te­kniks] marka urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych


SJP.pl

Tech­nics – ja­poń­ska marka, na­le­żą­ca do Pa­na­so­nic Cor­po­ra­tion, jed­ne­go z naj­więk­szych na świe­cie pro­du­cen­tów elek­tro­ni­ki użyt­ko­wej. Pod marką Tech­nics, przez wiele lat pro­du­ko­wa­ne były kom­po­nen­ty audio do użyt­ku do­mo­we­go.

We wrze­śniu 2014 roku kor­po­ra­cja Pa­na­so­nic za­po­wie­dzia­ła od­bu­do­wa­nie marki.

Wikipedia


technicystyczny

→ tech­ni­cyzm


SJP.pl

Patrz:

technicyzm

technicyzacja

1. wpro­wa­dza­nie urzą­dzeń, uspraw­nień tech­nicz­nych;
2. sze­rze­nie wie­dzy tchnicz­nej


SJP.pl


technicyzacyjny

→ tech­ni­cy­za­cja; tech­ni­za­cyj­ny


SJP.pl


techniczka

→ tech­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­cow­ni­ca śred­nie­go szcze­bla z wyksz­tał­ce­niem tech­nicz­nym

Wiktionary

Patrz:

technik

Powiązane:

 przym. techniczny

 rzecz. technik mos., technika ż.

Wiktionary


technicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób od­no­szą­cy się do tech­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie są one trud­ne tech­nicz­nie, wy­ma­ga­ją jed­nak pew­nej kon­dy­cji fi­zycz­nej ze wzglę­du na wy­spo­wy cha­rak­ter tych gór: spore wy­so­ko­ści względ­ne po­mię­dzy dnami dolin a szczy­ta­mi i głę­bo­kie prze­łę­cze po­mię­dzy szczy­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technikum n., technika ż., technik mos., techniczność ż.

 przym. techniczny

Wiktionary


techniczno-typograficzny

zwią­za­ny z tech­ni­ką i ty­po­gra­fią


SJP.pl


technicznoprzemysłowy

do­ty­czą­cy prze­my­słu tech­nicz­ne­go


SJP.pl


techniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest tech­nicz­ne; cecha tych, któ­rzy są tech­nicz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technik m., technika ż.

 przym. techniczny

 przysł. technicznie

Wiktionary


techniczny

do­ty­czą­cy tech­ni­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do tech­ni­ki, zwią­za­ny z tech­ni­ką

 (1.2) do­ty­czą­cy tech­ni­ki wy­ko­ny­wa­nia ja­kichś czyn­no­ści lub spo­so­bu re­a­li­za­cji cze­goś

 (1.3) taki, któ­re­go zna­cze­nie mó­wią­cy chce pom­niej­szyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie lubię tech­nicz­nych przed­mio­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛxʲˈɲit͡ʃnɨ, AS: teχʹńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technika ż., technik mos., techniczka ż., technikalia nmos., technikum n., techniczność ż.

 przysł. technicznie

Wiktionary


technik

spe­cja­li­sta w danej dzie­dzi­nie tech­ni­ki; ab­sol­went tech­ni­kum; osoba o śred­nim wyksz­tał­ce­niu tech­nicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik śred­nie­go szcze­bla z wyksz­tał­ce­niem tech­nicz­nym

 (1.2) ten, kto osią­gnął znacz­ną bie­głość, spraw­ność w wy­ko­ny­wa­niu cze­goś

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: tech­ni­ka

Wiktionary

Tech­nik (gr. "tech­ni­kos" – „kunsz­tow­ny”) – tytuł za­wo­do­wy, spe­cja­li­sta w za­kre­sie od­po­wied­niej dzie­dzi­ny wie­dzy tech­nicz­nej, ma­ją­cy zwy­kle śred­nie za­wo­do­we wyksz­tał­ce­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan jest tech­ni­kiem z dużym sta­żem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛxʲɲik, AS: teχʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technika ż., technikum n., technikalia nmos., technicyzacja ż.

:: fż. techniczka ż.

 przym. techniczny

 przysł. technicznie

Wiktionary


technika

1. spo­sób wy­ko­ny­wa­nia prac w ja­kiejś dzie­dzi­nie; me­to­da;
2. ca­łoksz­tałt środ­ków i czyn­no­ści wcho­dzą­cych w za­kres dzia­łal­no­ści ludz­kiej zwią­za­nej z wyt­wa­rza­niem dóbr ma­te­rial­nych, a także re­gu­ły po­słu­gi­wa­nia się nimi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­sób wyt­wa­rza­nia, pro­duk­cji

 (1.2) spo­sób wy­ko­na­nia ja­kiejś czyn­no­ści

 (1.3) dzie­dzi­na dzia­łal­no­ści, obej­mu­ją­ca wyt­wa­rza­nie zja­wisk i przed­mio­tów nie wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie w przy­ro­dzie;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: tech­nik

 (2.2) M., B. i W. lm. od: tech­ni­kum

Wiktionary

Tech­ni­ka ( τέχνη, "technē" „sztu­ka, rze­mio­sło, kunszt, umie­jęt­ność”) – wyt­wa­rza­nie zja­wisk, sub­stan­cji i przed­mio­tów nie­wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie w przy­ro­dzie, a także wy­ko­rzy­sty­wa­nie sub­stan­cji na­tu­ral­nych oraz sił przy­ro­dy w celu za­spo­ka­ja­nia po­trzeb ludz­kich, przy za­sto­so­wa­niu wie­dzy przy­rod­ni­czej i wy­ni­ków badań na­u­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro w 1543 w An­glii opa­no­wa­no tech­ni­kę od­le­wa­nia dział z że­la­za.

 (1.2) Ro­nal­din­ho ma świet­ną tech­ni­kę gry.

 (1.3) Rząd znowu zmniej­szył na­kła­dy na naukę i tech­ni­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛxʲɲika, AS: teχʹńika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technik mos., techniczka ż., technikum n., technikalia nmos., technicyzacja ż., techniczność ż.

 przym. techniczny

 przysł. technicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maniera

Wiktionary


technikalia

kwe­stie tech­nicz­ne do­ty­czą­ce ja­kie­goś za­gad­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kwe­stie tech­nicz­ne zwią­za­ne z ja­kimś za­gad­nie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, nie znam się na kom­pu­te­ro­wych tech­ni­ka­liach, za­wsze wołam fa­chow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxʲɲiˈkalʲja, AS: teχʹńikalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technika ż., technik mos.

 przym. techniczny

Wiktionary


technikalny

→ tech­ni­kum


SJP.pl

Patrz:

technikum

technikolor

sy­stem pro­duk­cji filmu ko­lo­ro­we­go; tech­ni­co­lor


SJP.pl


technikum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) eduk. śred­nia szko­ła za­wo­do­wa

 (1.2) eduk. przest. po­li­tech­ni­ka

Wiktionary

Tech­ni­kum – szko­ła śred­nie­go szcze­bla o pro­fi­lu tech­nicz­nym ut­wo­rzo­na w 1948 roku jako al­ter­na­ty­wa dla li­ce­um, a obec­nie typ szko­ły po­nad­pod­sta­wo­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­ciej cho­dzi do tech­ni­kum sa­mo­cho­do­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛxʲˈɲikũm, AS: teχʹńikũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technik m., technika ż.

 przym. techniczny

 przysł. technicznie

Wiktionary


technizacyjny

→ tech­ni­za­cja; tech­ni­cy­za­cyj­ny


SJP.pl


techno

1. styl we współ­czes­nej mu­zy­ce roz­ryw­ko­wej, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sil­nym, jed­no­staj­nym ryt­mem i wy­ko­rzy­sta­niem ut­wo­rzo­nych elek­tro­nicz­nie dźwię­ków;
2. sub­kul­tu­ra fanów tej mu­zy­ki;
3. ma­ją­cy cechy tego stylu mu­zycz­ne­go, np. utwór tech­no;
4. gra­ją­cy taką mu­zy­kę, np. ze­spół tech­no;
5. ma­ją­cy cechy sub­kul­tu­ry tech­no, np. im­pre­za tech­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. ga­tu­nek ta­necz­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej;

Wiktionary

Tech­no – ga­tu­nek mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej bę­dą­cy nur­tem mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej i elek­tro­nicz­nej mu­zy­ki ta­necz­nej (klu­bo­wej) oraz sub­kul­tu­ra pow­sta­ła w De­tro­it w la­tach 80. XX wieku.

Ze wzglę­du na ty­po­wo elek­tro­nicz­ny cha­rak­ter ga­tun­ku i dużą po­pu­lar­ność na po­cząt­ku lat 90.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛxnɔ, AS: teχno

Wiktionary


techno-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) techn. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z tech­ni­ką

 (1.2) muz. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z mu­zy­ką tech­no

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛxnɔ, AS: teχno

Wiktionary


technobełkot

po­tocz­nie: tekst trud­ny do zro­zu­mie­nia z po­wo­du zbyt wielu spe­cja­li­stycz­nych słów


SJP.pl


technofeudalizm

do­mi­na­cja kor­po­ra­cji tech­no­lo­gicz­nych nad da­ny­mi, za­so­ba­mi i użyt­kow­ni­ka­mi w stylu no­wo­czes­ne­go fe­u­da­liz­mu


SJP.pl


technofob

osoba od­czu­wa­ją­ca lęk przed no­wo­czes­ny­mi tech­no­lo­gia­mi, nie­chęć do no­wi­nek tech­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba od­czu­wa­ją­ca strach, nie­chęć lub wro­gość wobec no­wo­czes­nych tech­no­lo­gii, urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych czy po­stę­pu tech­nicz­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Olek to kom­plet­ny tech­no­fob, więc nawet mu nie dawaj tego smart­fo­na.

Wiktionary


technofobia

1. nie­chęt­ny sto­su­nek do po­stę­pu tech­no­lo­gicz­ne­go, no­wi­nek tech­nicz­nych;
2. cho­ro­bli­wy lęk przed no­wo­czes­ny­mi tech­no­lo­gia­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) strach przed zło­żo­ny­mi urzą­dze­nia­mi

Wiktionary


technofobiczny

→ tech­no­fob, → tech­no­fo­bia


SJP.pl

Patrz:

technofob, → technofobia

technofobka

ko­bie­ta od­czu­wa­ją­ca lęk przed no­wo­czes­ny­mi tech­no­lo­gia­mi, nie­chęć do no­wi­nek tech­nicz­nych


SJP.pl


technoglobalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. pro­ces glo­ba­li­za­cji tech­no­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔɡlɔˈbalʲism̥, AS: teχnoglobalʹism̦

Wiktionary


technoklimatolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tech­no­kli­ma­to­lo­gii


SJP.pl


technoklimatologia

dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się wpły­wem kli­ma­tu na urzą­dze­nia tech­nicz­ne


SJP.pl


technoklub

lokal roz­ryw­ko­wy, w któ­rym tań­czy się przy mu­zy­ce tech­no; tech­no klub, tech­no club


SJP.pl


technokracja

forma ustro­ju pań­stwo­we­go opar­ta na prze­ko­na­niu, iż po­stęp tech­nicz­ny roz­wią­że wszel­kie kon­flik­ty i pro­ble­my spo­łecz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ustrój, w któ­rym wła­dzę peł­nią spe­cja­li­ści, tech­ni­cy i or­ga­ni­za­to­rzy;

 (1.2) polit. pań­stwo, w któ­rym pa­nu­je ustrój tech­no­kra­tycz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tech­no­kra­cja (po­li­ty­ka) – ustrój pań­stwo­wy opar­ty na rzą­dach spe­cja­li­stów
  • Ruch Tech­no­kra­tycz­ny – ruch spo­łecz­ny za­po­cząt­ko­wa­ny w USA w la­tach 20.
  • Tech­no­kra­cja (Mag: Wstą­pie­nie) – or­ga­ni­za­cja w grze fa­bu­lar­nej Mag: Wstą­pie­nie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔˈkrat͡sʲja, AS: teχnokracʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technokrata m., technokratka ż., technokratyzm m.

 przym. technokratyczny

Wiktionary


technokrata

zwo­len­nik tech­no­kra­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik tech­no­kra­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔˈkrata, AS: teχnokrata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technokracja ż., technokratyzm n.

:: fż. technokratka ż.

 przym. technokratyczny

Wiktionary


technokratka

→ tech­no­kra­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. zwo­len­nicz­ka tech­no­kra­cji

Wiktionary

Patrz:

technokrata

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔˈkratka, AS: teχnokratka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technokracja ż., technokrata mos.

 przym. technokratyczny

Wiktionary


technokratycznie

→ tech­no­kra­tycz­ny


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tech­no­kra­tycz­ny

Wiktionary

Patrz:

technokratyczny

technokratyczny

→ tech­no­kra­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z tech­no­kra­cją lub tech­no­kra­tą

Wiktionary

Patrz:

technokratyzm

Przykłady

 (1.1) My­śle­nie tech­no­kra­tycz­ne wy­su­wa­ło na pier­wszy plan wzrost pro­duk­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔkraˈtɨt͡ʃnɨ, AS: teχnokratyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technokracja ż., technokrata m., technokratka ż., technokratyzm m.

Wiktionary


technol.

skrót od: tech­no­lo­gia, tech­no­lo­gicz­ny


SJP.pl


technolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tech­no­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie tech­no­lo­gii – pro­ce­su wyt­wa­rza­nia, obrób­ki, upra­wy lub ho­dow­li cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) spe­cja­list­ka w za­kre­sie tech­no­lo­gii – pro­ce­su wyt­wa­rza­nia, obrób­ki, upra­wy lub ho­dow­li cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­chał jest do­brze wyksz­tał­co­nym i doś­wiad­czo­nym tech­no­lo­giem pro­duk­cji szkła.

 (2.1) Pracę na­sze­go dzia­łu na­dzo­ru­je tech­no­log, pani Irena.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛxˈnɔlɔk, AS: teχnolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technologia ż., technologiczność ż.

:: fż. rzad. technolożka ż.

 przym. technologiczny

 przysł. technologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) technolożka, pani technolog

Wiktionary


technologia

1. me­to­da przy­go­to­wa­nia i pro­wa­dze­nia pro­ce­su pro­duk­cyj­ne­go lub przet­wór­cze­go;
2. pro­ces tech­nicz­ny z za­sto­so­wa­niem ta­kiej me­to­dy;
3. dzie­dzi­na nauk tech­nicz­nych zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem metod pro­duk­cji lub przet­wa­rza­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces wyt­wa­rza­nia lub przet­wa­rza­nia cze­goś

 (1.2) dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się pro­ce­sa­mi pro­duk­cji lub przet­wa­rza­nia

Wiktionary

Tech­no­lo­gia (gr. "téchnē" – sztu­ka, rze­mio­sło, kunszt; "lógos" – nauka, słowo) – spo­sób przy­go­to­wa­nia i pro­wa­dze­nia pro­ce­sów wyt­wa­rza­nia oraz przet­wa­rza­nia dóbr (ma­te­ria­łów, ener­gii i in­for­ma­cji). Jest to dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się do­bo­rem op­ty­mal­nych metod wy­ko­rzy­sta­nia za­so­bów na­tu­ral­nych oraz osią­gnięć tech­nicz­nych w celu za­spo­ka­ja­nia po­trzeb czło­wie­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chase nie na­da­wał się na in­ży­nie­ra, ale chciał po­ma­gać po­mi­mo opi­nii Mon­no­na, że sta­no­wi za­gro­że­nie dla sie­bie i in­nych, gdy bie­rze się za tech­no­lo­gię ciepl­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔˈlɔɟja, AS: teχnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technolog m./ż., technolożka ż.

 przym. technologiczny

 przysł. technologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) technika

Wiktionary


technologicznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) pod wzglę­dem tech­no­lo­gicz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wieść opo­wia­da o wy­pra­wie na bie­gun po­łud­nio­wy przy po­mo­cy tech­no­lo­gicz­nie za­a­wan­so­wa­ne­go ba­lo­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technologia ż., technolog mos.

 przym. technologiczny

Wiktionary


technologiczny

→ tech­no­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tech­no­lo­gią, do­ty­czą­cy tech­no­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

technologia

Przykłady

 (1.1) Rów­nież czło­wiek wpły­wa na zmia­ny ilo­ści wody w hy­dros­fe­rze, m.in. w pro­ce­sach che­micz­nych i tech­no­lo­gicz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: teχnoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. technologia ż., technolog m.

 przysł. technologicznie

Wiktionary


technolożka

→ tech­no­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spe­cja­list­ka w za­kre­sie tech­no­lo­gii, spe­cja­list­ka od pro­ce­su two­rze­nia cze­goś lub obrób­ki ja­kie­goś su­row­ca

Wiktionary

Patrz:

technolog

Powiązane:

 rzecz. technologia ż., technologiczność ż.

:: fm. technolog m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) technolog

Wiktionary


technoman

mi­ło­śnik mu­zy­ki tech­no; tech­no­wiec, tech­no­ma­niak


SJP.pl


technomania

fa­scy­na­cja współ­czes­ną tech­no­lo­gią


SJP.pl


technomaniak

mi­ło­śnik mu­zy­ki tech­no; tech­no­wiec, tech­no­man


SJP.pl


technomanka

mi­ło­śnicz­ka mu­zy­ki tech­no


SJP.pl


technoparada

pa­ra­da po­ja­zdów wy­po­sa­żo­nych w wiel­kie gło­śni­ki i wzmac­nia­cze, gra­ją­ce mu­zy­kę tech­no


SJP.pl


technoparty

im­pre­za, w cza­sie któ­rej tań­czy się przy mu­zy­ce tech­no; tech­no party


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) im­pre­za przy mu­zy­ce tech­no

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) techno party

Wiktionary


technopol

pod­po­rząd­ko­wa­nie kul­tu­ry tech­ni­ce, wła­dza tech­no­lo­gii nad spo­łe­czeń­stwem


SJP.pl

Tech­no­pol – drugi pod wzglę­dem wy­so­ko­ści bu­dy­nek w Petržalce (jed­nej z dziel­nic Bra­ty­sła­wy) i jeden z naj­wyż­szych bu­dyn­ków w Bra­ty­sła­wie.

Skła­da się z dwóch bu­dyn­ków o wy­so­ko­ści 90 m i znaj­du­je się na ulicy Kutlíkovej 17, ota­cza­jąc Chorvátske ra­me­no przed pla­cem Jana Pawła II (Ryn­kiem) i Ko­ścio­łem św. Ro­dzi­ny.

Wikipedia


technopolia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okręg, sku­pia­ją­cy oś­rod­ki dzia­ła­ją­ce w za­kre­sie roz­wo­ju naj­no­wszej tech­ni­ki, m.in. parki tech­no­lo­gicz­ne i parki na­u­ko­we;

Wiktionary

Tech­no­po­lia (rów­nież tech­no­po­lis) – mia­sto, któ­re­go roz­wój opar­ty jest na two­rze­niu i sprze­da­ży za­a­wan­so­wa­nych tech­no­lo­gii.

Ich pow­sta­nie wiąże się z trze­cią re­wo­lu­cją prze­my­sło­wą. Głów­na gałąź prze­my­słu to prze­mysł wy­so­kich tech­no­lo­gii – high-tech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ut­wo­rze­nie tech­no­po­lii po­chła­nia znacz­ne środ­ki fi­nan­so­we, jed­nak­że – jak wska­zu­je doś­wiad­cze­nie – w per­spek­ty­wie opła­ca się, bo­wiem niez­wy­kle dy­na­mi­zu­je i przyś­pie­sza roz­wój oś­rod­ków miej­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔˈpɔlʲja, AS: teχnopolʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) technopolis

Wiktionary


technopolis

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okręg, sku­pia­ją­cy oś­rod­ki dzia­ła­ją­ce w za­kre­sie roz­wo­ju naj­no­wszej tech­ni­ki, m.in. parki tech­no­lo­gicz­ne i parki na­u­ko­we;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxnɔˈpɔlʲis, AS: teχnopolʹis

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) technopolia

Wiktionary


technoratan

ma­te­riał syn­te­tycz­ny imi­tu­ją­cy ratan; tech­no­rat­tan


SJP.pl


technoratanowy

→ tech­no­ra­tan; tech­no­rat­ta­no­wy


SJP.pl


technorattan

ma­te­riał syn­te­tycz­ny imi­tu­ją­cy rat­tan; tech­no­ra­tan


SJP.pl


technorattanowy

→ tech­no­rat­tan; tech­no­ra­ta­no­wy


SJP.pl


technosfera

1. sfera dzia­łal­no­ści czło­wie­ka po­le­ga­ją­ca na roz­prze­strze­nie­niu w śro­do­wi­sku na­tu­ral­nym środ­ków tech­nicz­nych;
2. ob­szar ob­ję­ty taką dzia­łal­no­ścią


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tech­nos­fe­ra – in­ge­ren­cja czło­wie­ka w przy­ro­dę lub ob­szar dot­knię­ty taką dzia­łal­no­ścią
  • TechnoSphere – in­ter­ne­to­we śro­do­wi­sko wir­tu­al­ne

Wikipedia


technostres

Tech­no­stres (także: stres cy­fro­wy) – ne­ga­tyw­na re­ak­cja psy­cho­lo­gicz­na wy­ni­ka­ją­ca z in­te­rak­cji mię­dzy ludź­mi a wpro­wa­dza­niem no­wych tech­no­lo­gii. Pod­czas gdy er­go­no­mia bada fi­zycz­ne re­ak­cje czło­wie­ka na ma­szy­ny oraz jego do­sto­so­wa­nie do nich, tech­no­stres wy­ni­ka ze zmian w za­cho­wa­niach, które są wy­wo­ła­ne użyt­ko­wa­niem no­wo­czes­nych tech­no­lo­gii, za­rów­no w śro­do­wi­sku pracy, jak i do­mo­wym.

Wikipedia


technostruktura

grupa spo­łecz­na skła­da­ją­ca się ze sku­pia­ją­cych całą wła­dzę eko­no­micz­ną na­jem­nych dy­rek­to­rów wiel­kich kor­po­ra­cji i urzęd­ni­ków ad­mi­ni­stra­cji pań­stwo­wej wy­so­kie­go szcze­bla


SJP.pl

Tech­no­struk­tu­ra – struk­tu­ra or­ga­ni­za­cyj­na, w któ­rej pra­cow­ni­cy sta­ra­ją się two­rzyć stan­dar­dy pracy, prze­strze­ga­ją ich wy­ko­ny­wa­nia, zaj­mu­ją się utrzy­my­wa­niem sy­ste­mów in­for­ma­cyj­nych na okre­ślo­nym po­zio­mie itp., a także dążą do stan­da­ry­za­cji, jed­noz­nacz­ne­go okre­śle­nia norm pracy. Jeśli uda się ustan­da­ry­zo­wać normy pracy w or­ga­ni­za­cji, pow­sta­je wów­czas biu­ro­kra­cja ma­szy­no­wa.

Wikipedia


technotroniczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tech­no­tro­ni­ki

Wiktionary


technowiec

mi­ło­śnik mu­zy­ki tech­no; tech­no­man, tech­no­ma­niak


SJP.pl


techwig

TECHWIG – in­deks gieł­do­wy obej­mu­ją­cy spół­ki gieł­do­we zak­wa­li­fi­ko­wa­ne do Seg­men­tu In­no­wa­cyj­nych Tech­no­lo­gii SiTECH (z wy­łą­cze­niem fun­du­szy in­we­sty­cyj­nych), no­to­wa­ne na war­szaw­skiej Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych.

Naj­wyż­sza war­tość TECHWIG-u wy­nio­sła 2 559,90 pkt, 13 marca 2000, na­to­miast naj­niż­sza: 313,08 pkt, 1 paź­dzier­ni­ka 2002.

Wikipedia


tecia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma żeń­skie­go imie­nia Tekla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tekla ż.

Wiktionary


tecumseh

Te­cum­seh ("Te­cumt­he", "Ti­kamt­he", "Te­cumt­ha" – w j. shaw­nee imię utoż­sa­mia­ne ze "Spa­da­ją­cą Gwia­zdą", ur. 1768, zm. 5 paź­dzier­ni­ka 1813) – wódz pół­noc­no­a­me­ry­kań­skie­go ple­mie­nia in­diań­skie­go Sza­u­ni­sów (Sza­wa­ne­zów), przy­wód­ca woj­sko­wy, mówca, po­li­tyk, ge­ne­rał bry­tyj­ski.

Wikipedia


teczka

1. ro­dzaj torby ze skóry lub in­nych two­rzyw;
2. ro­dzaj okład­ki, zwy­kle tek­tu­ro­wej, do prze­cho­wy­wa­nia do­ku­men­tów, rę­ko­pi­sów, nut, ry­sun­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­sto­kąt­na torba z uchwy­tem

 (1.2) okład­ka z pa­pie­ru, tek­tu­ry lub two­rzy­wa sztucz­ne­go słu­żą­ca do prze­trzy­my­wa­nia akt, do­ku­men­tów, nut, ry­sun­ków itp.

 (1.3) do­ku­men­ty prze­cho­wy­wa­ne w tecz­ce (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tecz­ka – ro­dzaj torby
  • tecz­ka pa­pie­ro­wa – pa­pie­ro­we opa­ko­wa­nie na do­ku­men­ty
  • Tecz­ka – dra­mat oby­cza­jo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Julia posz­ła ot­wo­rzyć drzwi i po chwi­li wpro­wa­dzi­ła do po­ko­ju gru­be­go pana w pal­to­cie, ści­ska­ją­ce­go obu­rącz wyp­cha­ną tecz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛt͡ʃka, AS: tečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. teczuszka ż.

 przym. teczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktówka

Wiktionary


teczuszka

zdrob­nie­nie od: tecz­ka


SJP.pl


teczyna

tek, teak;
1. ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych; drze­wo te­ko­we;
2. drew­no te­ko­we


SJP.pl

Te­czy­na, drze­wo te­ko­we ("Tec­to­na" L.f.) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych. Na­le­żą do niego trzy ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce na­tu­ral­nie w po­łud­nio­wej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji, gdzie two­rzą roz­le­głe lasy mon­su­no­we. Ich sied­li­skiem są ob­sza­ry po­ło­żo­ne na rzęd­nych do 900 m n.p.m.

Wikipedia


ted

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ted (film)
  • Ted (linia lot­ni­cza)
  • TED (kon­fe­ren­cja)
  • TED No­te­pad
  • Ted (pro­ce­sor tek­stu)
  • Ted (muzyk)
  • MOS Tech­no­lo­gy TED
  • Ted Mosby

Wikipedia


tede

Te­le­wiz­ja Dol­no­ślą­ska, re­gio­nal­na sta­cja te­le­wi­zyj­na w Pol­sce


SJP.pl

Tede, rów­nież TDF, Fio­dor, Jaca oraz DJ Buhh, właśc. Jacek Ma­ciej Szy­mon Gra­niec­ki (ur. 24 lipca 1976 w War­sza­wie) – pol­ski raper, autor tek­stów, pro­du­cent mu­zycz­ny, fre­e­sty­le’owiec, przed­się­bior­ca, oso­bo­wość me­dial­na, pre­zen­ter te­le­wi­zyj­ny, blo­ger i aktor nie­za­wo­do­wy, czło­nek licz­nych pro­jek­tów mu­zycz­nych, jak Trzy­ha/War­szaf­ski Deszcz, czy Gib Gibon Skład, pro­wa­dzi rów­nież so­lo­wą dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną.

Wikipedia


tedy

prze­sta­rza­le: więc, prze­to, zatem, wobec tego


SJP.pl

za­i­mek przy­słow­ny

 (1.1) przest. wtedy, zatem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tedy miły Jezus uczy­nił wiele cud.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛdɨ, AS: tedy

Wiktionary


tedyby

ar­cha­icz­ny spój­nik po­prze­dza­ją­cy wnio­sek z po­przed­nie­go zda­nia, tedy


SJP.pl


tedzon

mia­sto w Korei Po­łud­nio­wej


SJP.pl


tedzoński

→ Te­dzon


SJP.pl

Patrz:

Tedzon

tedżen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wym Turk­me­ni­sta­nie, w wi­la­je­cie achal­skim;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Tejen”. Zo­bacz też: rzeka Tejen.

Te­dżen ( Tejen) – mia­sto w po­łud­nio­wym Turk­me­ni­sta­nie, w wi­la­je­cie achal­skim, na pu­sty­ni Kara-kum, nad rzeką Tejen, na wy­so­ko­ści 161 m n.p.m., sie­dzi­ba etra­pu. W 2022 roku li­czy­ło ok. 67,5 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tedżeński

Wiktionary


tedżeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­dże­nem, do­ty­czą­cy Te­dże­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tedżen mrz.

Wiktionary


tee

[czy­taj: ti] w gol­fie:
1. pod­staw­ka przy­po­mi­na­ją­ca li­te­rę T, na któ­rej usta­wia się piłkę pod­czas star­tu;
2. miej­sce star­tu na każ­dym ko­lej­nym dołku


SJP.pl

tee – unik­so­we po­le­ce­nie, wy­pi­su­ją­ce dane wej­ścio­we na stan­dar­do­we wyj­ście i do do­wol­nej licz­by pli­ków.

Wikipedia


teekanne

[czy­taj: ti­ka­ne lub te­ka­ne] marka her­bat


SJP.pl


teelka

po­tocz­nie: po­ciąg marki TLK (Twoje Linie Ko­le­jo­we)


SJP.pl


teenager

[czy­taj: ti­nej­dżer] na­sto­la­tek, kil­ku­na­sto­la­tek


SJP.pl


tef

ro­śli­na zbo­żo­wa z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; teff; trawa abi­syń­ska; miłka abi­syń­ska


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) dźwięk. rzad. ono­ma­to­pe­ja imi­tu­ją­ca war­kot sil­ni­ka mo­to­rów­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Tef, tef, tef, tef! — nagły war­kot prze­ry­wa ciszę na je­zio­rze. Mo­to­rów­ka.

Wiktionary


tefałen

te­fa­łe­ny; po­tocz­nie:
1. TVN (sta­cja te­le­wi­zyj­na);
2. kanał tej sta­cji


SJP.pl


tefałenowiec

TVN-owiec, te­fa­u­e­no­wiec; po­tocz­nie:
1. pra­cow­nik sta­cji TVN;
2. osoba oglą­da­ją­ca głów­nie pro­gra­my sta­cji TVN


SJP.pl


tefałenowski

po­tocz­nie: do­ty­czą­cy te­le­wiz­ji TVN


SJP.pl


teff

ro­śli­na zbo­żo­wa z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; tef; trawa abi­syń­ska; miłka abi­syń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Era­gro­stis tef|ref=tak., miłka abi­syń­ska

 (1.2) spoż. mąka z zia­ren teffu (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛf, AS: tef

Wiktionary


tefila

przed­miot li­tur­gicz­ny wyz­naw­ców ju­da­iz­mu, skła­da­ją­cy się z dwóch skó­rza­nych pu­de­łe­czek za­wie­ra­ją­cych per­ga­mi­ny z tek­sta­mi z Tory, przy­mo­co­wy­wa­nych na czole i lewym ra­mie­niu w cza­sie mod­lit­wy; te­fi­lim; te­fi­lin


SJP.pl


tefilim

przed­miot li­tur­gicz­ny wyz­naw­ców ju­da­iz­mu, skła­da­ją­cy się z dwóch skó­rza­nych pu­de­łe­czek za­wie­ra­ją­cych per­ga­mi­ny z tek­sta­mi z Tory, przy­mo­co­wy­wa­nych na czole i lewym ra­mie­niu w cza­sie mod­lit­wy; te­fi­lin; te­fi­la


SJP.pl


tefilin

dwa pu­de­łecz­ka z przy­mo­co­wa­ny­mi rze­my­ka­mi, za­wie­ra­ją­ce zwit­ki per­ga­mi­no­we z czte­re­ma cy­ta­ta­mi z Bi­blii; fi­lak­te­rie, te­fil­lin


SJP.pl

Te­fi­lin, tfi­lin, fi­lak­te­rie ( ‏תְּפִלִּין‎ lub ‏תפילין‎ – "przed­mio­ty mod­li­tew­ne", z ara­mej­skie­go – "ozdo­by") – dwa czar­ne skó­rza­ne pu­de­łecz­ka wy­ko­na­ne z jed­ne­go ka­wał­ka skóry ko­szer­ne­go zwie­rzę­cia, w któ­rych znaj­du­ją się czte­ry ustę­py Tory, ręcz­nie prze­pi­sa­ne w ję­zy­ku he­braj­skim przez so­fe­ra.

Wikipedia


tefillin

dwa pu­de­łecz­ka z przy­mo­co­wa­ny­mi rze­my­ka­mi, za­wie­ra­ją­ce zwit­ki per­ga­mi­no­we z czte­re­ma cy­ta­ta­mi z Bi­blii; fi­lak­te­rie, te­fi­lin


SJP.pl


tefl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) eduk. na­u­cza­nie ję­zy­ka an­giel­skie­go jako ję­zy­ka ob­ce­go;

Wiktionary

TEFL ( te­a­ching En­glish as a fo­re­ign lan­gu­a­ge, na­u­cza­nie ję­zy­ka an­giel­skie­go jako ję­zy­ka ob­ce­go) do­ty­czy na­u­cza­nia ję­zy­ka an­giel­skie­go osób, któ­rych pier­wszym ję­zy­kiem nie jest an­giel­ski. Zaz­wy­czaj tacy ucz­nio­wie uczą się ję­zy­ka an­giel­skie­go na ob­sza­rze, gdzie nie jest on uży­wa­ny na co dzień.

Wikipedia


teflon

po­li­te­tra­flu­o­ro­e­ty­len - two­rzy­wo syn­te­tycz­ne o ni­skiej przy­czep­no­ści i bar­dzo wy­so­kiej od­por­no­ści ter­micz­nej, sto­so­wa­ne np. przy pro­duk­cji sma­rów i na­czyń ku­chen­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ro­dzaj two­rzy­wa sztucz­ne­go, syn­te­tycz­ny flu­o­ro­po­li­mer;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie ma­lu­ję we­ran­dę farbą z do­dat­kiem te­flo­nu.

 (1.1) Sły­sza­łem, że te­flon może być ra­kot­wór­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. teflonik mrz.

 przym. teflonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) PTFE, politetrafluoroetylen, tarflen, fluon

Wiktionary


teflonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od te­flon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teflon m.

Wiktionary


teflonowy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z te­flo­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stała przy ku­chen­ce z te­flo­no­wą szu­mów­ką w ręce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teflon m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) z teflonu

Wiktionary


tefra

ogół ma­te­ria­łów i skał pi­ro­kla­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ma­te­riał osa­dzo­ny na grun­cie bę­dą­cy pro­duk­tem erup­cji wul­ka­nicz­nej, zło­żo­ny z ma­te­ria­łu pi­ro­kla­stycz­ne­go – po­pio­łu wul­ka­nicz­ne­go, pia­sku wul­ka­nicz­ne­go, la­pil­li, a nie­kie­dy bomb wul­ka­nicz­nych;

 (1.2) geol. for­ma­cja ge­o­lo­gicz­na z tefry (1.1)

Wiktionary

Tefra – utwór zło­żo­ny z ma­te­ria­łu pi­ro­kla­stycz­ne­go, bę­dą­ce­go pro­duk­tem erup­cji wul­ka­nicz­nej. Jest to zbior­cze okre­śle­nie pi­ro­kla­stycz­nych ut­wo­rów zli­ty­fi­ko­wa­nych, czyli skał pi­ro­kla­stycz­nych, jak i niez­li­ty­fi­ko­wa­nych.

Tefra może skła­dać się z sa­me­go po­pio­łu wul­ka­nicz­ne­go, jak też za­wie­rać do­miesz­ki grub­szych frak­cji pi­ro­kla­stycz­nych: pia­sku wul­ka­nicz­ne­go, la­pil­li, a nawet bomb wul­ka­nicz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tefrowy

Wiktionary


tefryt

wy­lew­na skała mag­mo­wa


SJP.pl

Te­fryt – wy­lew­na skała mag­mo­wa o wy­glą­dzie ba­zal­tu, wy­stę­pu­ją­ca wśród mło­dych i współ­czes­nych law. Skła­da się głów­nie z pla­gio­kla­zu, ne­fe­li­nu, pi­rok­se­nu i am­fi­bo­lu.

Mie­ści się wraz z ba­za­ni­tem w polu 14 dia­gra­mu QAPF skał wul­ka­nicz­nych.

W kla­sy­fi­ka­cji TAS te­fryt wraz z ba­za­ni­tem zaj­mu­je pole U1 ("ba­za­ni­ty i te­fry­ty").

Wikipedia


tegdy

za­i­mek przy­słow­ny wska­zu­ją­cy

 (1.1) stpol. wów­czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tegdy wziął Pan Bog czło­wie­ka i po­sta­wił ji w raju roz­ko­szy, aby dzia­łał a ostrze­gał jego.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛɡdɨ, AS: tegdy

Wiktionary


tegelen

dziel­ni­ca Venlo (mia­sta w Ho­lan­dii)


SJP.pl

Te­ge­len – mia­stecz­ko w gmi­nie Venlo w Ho­lan­dii, do końca 2000 gmina. Do Te­ge­len na­le­ży wieś i klasz­tor Steyl. Od nazwy miej­sco­wo­ści po­cho­dzi po­ję­cie "in­ter­gla­cja­łu te­ge­leń­skie­go".

Wikipedia


tegeleński

→ Te­ge­len (dziel­ni­ca Venlo - mia­sta w Ho­lan­dii)


SJP.pl


teges

wyraz o bli­żej nie­o­kre­ślo­nym zna­cze­niu uży­wa­ny np. w po­tocz­nym po­wie­dze­niu "teges ma­jo­nez"


SJP.pl


tego

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) D. od: ten

 (1.2) B. od: ten (dla rze­czow­ni­ków ży­wot­nych)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kiedy zo­sta­łem głową tego przed­sięw­zię­cia, spra­wy za­czę­ły iść le­piej.

 (1.2) Gdy­bym spot­kał tego, kto to wy­my­ślił to dał­bym mu po­rząd­ny wpier­dol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛɡɔ, AS: tego

Wiktionary


tegoczesny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. dzie­ją­cy się w te­raź­niej­szo­ści

 (1.2) daw. ma­ją­cy miej­sce w mi­nio­nych cza­sach, o któ­rych opo­wia­da osoba mó­wią­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oda do cheł­pli­wych te­go­czes­nych ju­na­ków

 (1.2) Przy­ta­cza­my te szcze­gó­ły je­dy­nie dla tego, aby oka­zać, że błędy te­go­czes­nych my­śli­cie­li, jako coś no­we­go po­da­wa­ne, są pow­tó­rze­niem tylko z pew­ne­mi mo­dy­fi­ka­cy­ja­mi daw­niej­szych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tegoczesność ż.

 przysł. tegocześnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. współczesny, teraźniejszy, dzisiejszy, obecny

 (1.2) współcz. ówczesny; daw. tamtoczesny

Wiktionary


tegoroczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy bie­żą­ce­go roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj w Aka­de­mii Astro­na­u­ty­ki – głos spi­ke­ra te­le­wi­zyj­ne­go był wy­mo­de­lo­wa­ny i sta­ran­ny – od­by­ła się pro­mo­cja osiem­dzie­się­ciu te­go­rocz­nych ab­sol­wen­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɡɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: tegoročny

Wiktionary


tegu

mia­sto w Korei Po­łud­nio­wej


SJP.pl


tegucigalpa

[czy­taj: tegus-igal­pa] sto­li­ca Hon­du­ra­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Hon­du­ra­su;

Wiktionary

Te­gu­ci­gal­pa ("Te­gu­syj­gal­pa") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Hon­du­ra­su, za­miesz­ku­je je 1,13 mln osób (2012). Po­ło­żo­ne jest w po­łud­nio­wej czę­ści kraju, u stóp góry Pi­ca­cho, w do­li­nie rzeki Cho­lu­te­ca na wy­so­ko­ści ok. 975 m n.p.m. Te­gu­ci­gal­pa jest rów­nież oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym de­par­ta­men­tu Fran­ci­sco Morazán.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ofi­cjal­nie Te­gu­ci­gal­pa to sto­li­ca jed­ne­go z naj­nie­bez­piecz­niej­szych kra­jów na świe­cie.

Wiktionary


teheran

1. sto­li­ca Iranu;
2. ostan w Ira­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Iranu;

Wiktionary

Te­he­ran ( ‏تهران‎ "Teh­ran") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Iranu, bę­dą­ce rów­nież cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­nym pro­win­cji o tej samej naz­wie. Te­he­ran leży u stóp ma­sy­wu gór­skie­go El­burs i roz­cią­ga się na wy­so­ko­ści od około 1100 m n.p.m. do 1800 m n.p.m., zaj­mu­jąc ob­szar 658 ki­lo­me­trów kwa­dra­to­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ponad po­ło­wa irań­skie­go prze­my­słu znaj­du­je się w Te­he­ra­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈxɛrãn, AS: teχerãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teherańczyk mos., teheranka ż.

 przym. teherański

Wiktionary


teheranka

miesz­kan­ka Te­he­ra­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Te­he­ra­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxɛˈrãnka, AS: teχerãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teheran m.

:: fm. teherańczyk mos.

 przym. teherański

Wiktionary


teherańczyk

miesz­ka­niec Te­he­ra­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Te­he­ra­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxɛˈrãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: teχerãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teheran m.

:: fż. teheranka ż.

 przym. teherański

Wiktionary


teherański

przy­miot­nik od: Te­he­ran (sto­li­ca Iranu)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Te­he­ra­nu, mia­sta w Ira­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛxɛˈrãj̃sʲci, AS: teχerãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teheran mrz., teherańczyk mos., teheranka ż.

Wiktionary


tehinia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Ben­de­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­ta­rzy krym­scy prze­kra­cza­li Dniestr po­ni­żej Te­hi­nii i z Bu­dzia­ku po­dą­ża­li po­mię­dzy Pru­tem i Dnie­strem przez Moł­da­wię (…)

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tehiński

Wiktionary


tehiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Te­hi­nią, do­ty­czą­cy Te­hi­nii (dziś: Ben­de­ry)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tehinia ż.

Wiktionary


tehsil

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w In­diach lub Pa­ki­sta­nie, wcho­dzą­ca w skład dy­stryk­tu;

Wiktionary

Teh­sil albo taluk (urdu: تحصیل) – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Pa­ki­sta­nie. Teh­sil jest dru­gim w ko­lej­no­ści (od naj­niż­sze­go), szcze­blem ad­mi­ni­stra­cji w Pa­ki­sta­nie. Każdy teh­sil jest czę­ścią więk­sze­go okrę­gu – dy­stryk­tu (zila, zilah; urdu: ضلع). Każdy teh­sil jest po­dzie­lo­ny na kilka rad związ­ko­wych (union co­un­cils).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] wy­mia­na nie prze­kra­cza czę­sto gra­nic dy­stryk­tu lub nawet teh­si­lu […], a na tak ni­skich szcze­blach te­ry­to­rial­nych han­del nie jest kon­tro­lo­wa­ny i w kon­sek­wen­cji mie­rzal­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) taluk

Wiktionary


teichoskopia

re­la­cja o wy­pad­kach roz­gry­wa­ją­cych się wła­śnie poza sceną, roz­wi­ja­na przez po­stać dra­ma­tu ob­ser­wu­ją­cą je bez­poś­red­nio


SJP.pl

Te­i­cho­sko­pia – z gr. wi­dze­nie z murów (po­przez ścia­nę) – okre­śle­nie sceny z III księ­gi "Ilia­dy" Ho­me­ra (w któ­rej He­le­na opi­su­je Pria­mo­wi wi­dzia­nych przez nią z murów Troi bo­ha­te­rów i wo­dzów achaj­skich) i po­dob­nych przed­sta­wień w póź­niej­szych ut­wo­rach dra­ma­tycz­nych.

Wikipedia


teida

ja­szczur­ka; waran ame­ry­kań­ski


SJP.pl


teilhard

[czy­taj: teJAR] naz­wi­sko


SJP.pl


teina

ko­fe­i­na wy­stę­pu­ją­ca w li­ściach her­ba­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­fe­i­na wcho­dzą­ca w skład her­ba­ty;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wo­ła­ła Julię i po­spie­szy­ła do kuch­ni, by przy­go­to­wać ro­dzi­nie po­o­bied­nią por­cję teiny.

Wiktionary


teinograf

urzą­dze­nie re­je­stru­ją­ce ude­rze­nia pio­ru­na w urzą­dze­nia elek­trycz­ne


SJP.pl


teinowy

→ teina


SJP.pl

Patrz:

teina

teista

wyz­naw­ca te­iz­mu, osoba wie­rzą­ca w ist­nie­nie Boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wyz­na­ją­ca teizm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈjista, AS: tei ̯ista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teizm mrz.

:: fż. teistka ż.

 przym. teistyczny

Wiktionary


teistka

zwo­len­nicz­ka te­iz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. filoz. ko­bie­ta wyz­na­ją­ca teizm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teizm mrz.

:: fm. teista mos.

 przym. teistyczny

Wiktionary


teistyczny

przy­miot­nik od: teizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. rel. do­ty­czą­cy te­iz­mu, gło­szą­cy ist­nie­nie je­dy­ne­go oso­bo­we­go Boga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teizm mrz., teista mos., teistka ż.

Wiktionary


teizm

wiara w ist­nie­nie Boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiara w jed­ne­go Boga tran­scen­dent­ne­go, oso­bo­we­go stwór­cę świa­ta, stale wpły­wa­ją­ce­go na jego losy;

Wiktionary

Teizm (gr. θεoς „bóg”) – wiara w ist­nie­nie Boga, bogów lub bogiń, któ­rzy są oso­ba­mi in­ge­ru­ją­cy­mi w losy świa­ta, lub jest on ich dzie­łem, czu­wa­ją­cy­mi nad bie­giem wy­da­rzeń lub pod­trzy­mu­ją­cy­mi świat w ist­nie­niu; po­gląd fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ny gło­szą­cy, że tacy bo­go­wie ist­nie­ją; rów­nież wiara w Boga lub bogów bez odrzu­ca­nia ob­ja­wie­nia, co jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla de­iz­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛjism̥, AS: tei ̯ism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teista mos., teistka ż.

 przym. teistyczny

Wiktionary


tej

za­i­mek peł­nią­cy w zda­niu różne funk­cje


SJP.pl

za­i­mek oso­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. W. ty (cha­rak­te­ry­stycz­na forma zwro­tu do zna­jo­mych)

 (1.2) forma za­im­ka. → ta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. her­ba­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiara no tej, nie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛj, AS: tei ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) gw. Górny Śląsk harbata, tyj

Wiktionary


tejp

po­tocz­nie: spor­to­wy pla­ster lecz­ni­czy


SJP.pl


tejpować

po­tocz­nie: przy­kle­jać spor­to­wy pla­ster lecz­ni­czy na skórę


SJP.pl


tejrezjasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mitgr. wróż­bi­ta z rodu Spar­tów, syn nimfy Cha­ri­klo

Wiktionary

Tej­rez­jasz ("Te­i­re­sias",Ty­rez­jasz, Te­rez­jasz) – w mi­to­lo­gii grec­kiej wiel­ki wróż­bi­ta te­bań­ski, ży­ją­cy przez sie­dem do dzie­wię­ciu po­ko­leń, od cza­sów Kad­mo­sa do Ete­o­kle­sa i Po­li­nej­ke­sa. Po­tra­fił prze­po­wia­dać przysz­łość, ro­zu­mieć przesz­łość oraz ro­zu­miał język pta­ków.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. Terezjasz, Tyrezjasz

Wiktionary


teju

ja­szczur­ka z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) herp. duża, po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ska ja­szczur­ka z ro­dzi­ny te­jo­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Te­ii­dae|ref=tak.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tejowate nmos.

 przym. tejowaty

Wiktionary


tek

teak, te­czy­na;
1. ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych; drze­wo te­ko­we;
2. drew­no te­ko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. tro­pi­kal­ne drze­wo;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teku uży­wa­no daw­niej do bu­do­wy stat­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛk, AS: tek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tekowy, teakowy

 rzecz. teczyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewo tekowe, teczyna, teak

Wiktionary


teka

1. duża tecz­ka;
2. urząd mi­ni­stra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: tecz­ka

 (1.2) szt. zbiór prac jed­ne­go ar­ty­sty lub wielu ar­ty­stów na jeden temat

 (1.3) druk. zbiór do­ku­men­tów i ma­szy­no­pi­sów cze­ka­ją­cych na wy­da­nie

 (1.4) polit. publ. sta­no­wi­sko mi­ni­stra ma­ją­ce­go pod sobą de­par­ta­ment lub pre­mie­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • teka (theca) – różne struk­tu­ry ana­to­micz­ne przy­po­mi­na­ją­ce pusz­kę, z grec­kie­go θήκη – 'scho­wek', 'grób', 'skład', przy czym w li­te­ra­tu­rze bio­lo­gicz­nej słowo theca uz­na­je się za no­wo­ła­ciń­skie, znacz­nie ...
  • teka – wy­daw­nict­wo o cha­rak­te­rze zbio­ru, np. Teka Mel­po­me­ny, Teka Stań­czy­ka, cza­sem cza­so­pis­mo na­u­ko­we, np. Teka Ko­mi­sji Hi­sto­rycz­nej;
  • Teka – Grupa Teka, mię­dzy­na­ro­do­we przed­się­bior­stwo spe­cja­li­zu­ją­ce się w pro­duk­cji i dy­stry­bu­cji wy­po­sa­że­nia ku­chen­ne­go;
  • Teka – wła­ści­wie To­masz Ku­char­ski, pol­ski muzyk;
  • – hisz­pań­ska dru­ży­na ko­lar­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dziś w Hej­dy­ku po­zo­sta­ły może dwie, może trzy stare chaty. Resz­ta ist­nie­je w te­kach Zofii Gó­ral­czyk, na wy­da­nych przez nią pocz­tów­kach.

 (1.4) Chciał ukoń­czyć stu­dia w pre­sti­żo­wym Uni­wer­sy­te­cie To­kij­skim, a zwień­cze­niem ka­rie­ry miała być teka pre­mie­ra ja­poń­skie­go rządu.

Wiktionary


tekakaefowski

przy­miot­nik od: TKKF (To­wa­rzy­stwo Krze­wie­nia Kul­tu­ry Fi­zycz­nej); TKKF-owski


SJP.pl


tekameba

or­ga­nizm z grupy pier­wot­nia­ków; ameba sko­rup­ko­wa


SJP.pl


tekameby

ka­te­go­ria or­ga­niz­mów z grupy pier­wot­nia­ków; ameby sko­rup­ko­we


SJP.pl


tekiela

naz­wi­sko


SJP.pl


tekielak

naz­wi­sko


SJP.pl


tekiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­kiń­ca­mi, do­ty­czą­cy Te­kiń­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tekiniec mos.

Wiktionary


tekke

w is­la­mie bu­dy­nek bę­dą­cy sie­dzi­bą mu­zuł­mań­skie­go bract­wa re­li­gij­ne­go; za­wi­ja


SJP.pl


tekla

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Tekla – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „sła­wią­ca Boga” ( Θεός „Bóg” i κλέος „sława”).

Tekla imie­ni­ny ob­cho­dzi: 30 sierp­nia, 23 wrze­śnia, 7 paź­dzier­ni­ka i 15 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy byłaś mi wier­ną, naj­droż­sza Teklo?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛkla, AS: tekla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Tekleczka ż., Tela ż., Teklusia ż., Teklunia ż., Tecia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Tekleczka, Tela, Teklusia, Teklunia, Tecia

Wiktionary


teklanowo

Te­kla­no­wo – ko­lo­nia kra­jeń­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sę­pól­no Kra­jeń­skie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


teklinów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­kli­nów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Wie­ru­szów
  • Te­kli­nów – przy­sió­łek wsi Głę­bo­ka Droga w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Przy­su­cha
  • Te­kli­nów – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Kru­szy­na
  • Te­kli­nów – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gm. Chle­wi­ska
  • Te­kli­nów – dawna wieś, obec­nie część mia­sta Ży­rar­dów pod nazwą Te­klin
  • Te­kli­nów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim
  • Te­kli­nów – dawny fol­wark w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie bra­hiń­skim
  • Te­klin, Te­kli­na, Te­kli­no­wo, Te­kli­ny

Wikipedia


teknival

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. fe­sti­wal tekno, zwy­kle spon­ta­nicz­nie or­ga­ni­zo­wa­ny na ot­war­tej prze­strze­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekno n.

Wiktionary


tekno

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. ga­tu­nek szyb­kiej, ryt­micz­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teknival m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) free tekno, hardtek

Wiktionary


tekodont

pry­mi­tyw­ny gad przy­po­mi­na­ją­cy kro­ko­dy­la, wy­mar­ły w póź­nym tria­sie


SJP.pl


tekodontozaur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|The­co­don­to­sa­u­rus|Mor­ris|ref=tak., ro­dzaj pro­za­u­ro­po­da z ro­dzi­ny te­ko­don­to­za­u­rów;

 (1.2) zool. zwie­rzę z ro­dza­ju te­ko­don­to­za­u­rów (1.1)

Wiktionary

Te­ko­don­to­za­ur ("The­co­don­to­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra bę­dą­ce­go jed­nym z naj­bar­dziej ba­zal­nych zna­nych przed­sta­wi­cie­li kladu Sa­u­ro­po­do­morp­ha. Żył w póź­nym tria­sie (ok. 218–207 mln lat temu) na te­re­nach Eu­ro­py. Dłu­gość ciała ok. 2 m, masa ok. 40 kg. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W póź­nym tria­sie na te­re­nach Eu­ro­py wy­stę­po­wa­ły te­ko­don­to­za­u­ry.

Wiktionary


tekodonty

pry­mi­tyw­ny gad przy­po­mi­na­ją­cy kro­ko­dy­la, wy­mar­ły w póź­nym tria­sie


SJP.pl

Te­ko­don­ty (The­co­don­tia) – pa­ra­fi­le­tycz­na grupa wczes­nych ar­cho­za­u­rów (gadów na­czel­nych) o bu­do­wie po­kro­jo­wo przy­po­mi­na­ją­cej kro­ko­dy­le, ale z no­ga­mi prost­szy­mi niż inne gady. Poza naj­pry­mi­tyw­niej­szy­mi for­ma­mi więk­szość po­sia­da­ła uzę­bie­nie te­ko­don­tycz­ne – zęby osa­dzo­ne w zę­bo­do­łach szczę­ki i żu­chwy. Czasz­ka diap­sy­dal­na, zęby zwy­kle ostre i za­krzy­wio­ne ku ty­ło­wi.

Wikipedia


tekodontyzm

Te­ko­don­tyzm, te­ko­don­cja, uzę­bie­nie te­ko­don­tycz­ne – ro­dzaj uzę­bie­nia po­le­ga­ją­cy na osa­dze­niu zębów w zę­bo­do­łach szczę­ki i żu­chwy. Wy­stę­pu­je u ssa­ków i kro­ko­dy­li, a także u wielu wy­mar­łych ga­tun­ków gadów.

Wikipedia


tekowy

drze­wo te­ko­we - ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych; tek, teak, te­czy­na


SJP.pl


teks

jed­nost­ka miary w sy­ste­mie mię­dzy­na­ro­do­wej nu­me­ra­cji włó­kien; tex


SJP.pl

Zo­bacz też: TeX.

Teks – jed­nost­ka gę­sto­ści li­nio­wej sto­so­wa­na w włó­kien­nict­wie oz­na­cza­na sym­bo­lem tex, daw­niej sto­so­wa­no rów­nież oz­na­cze­nie Tt. Uży­wa­na jest do okre­śla­nia gę­sto­ści li­nio­wej nici. W mię­dzy­na­ro­do­wym ukła­dzie jed­no­stek miar SI teks jest jed­nost­ką po­za­u­kła­do­wą, do­pu­szczo­ną do sto­so­wa­nia tylko w okre­ślo­nych dzie­dzi­nach.

Wikipedia


teksanka

miesz­kan­ka Tek­sa­su (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tek­sa­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­bab­ka obec­ne­go pre­zy­den­ta Sta­nów Zjed­no­czo­nych była Tek­san­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teksas mrz.

:: fm. Teksańczyk mos.

 przym. teksański, teksaski

 przysł. po teksańsku

Wiktionary


teksas

gruba, sztyw­na tka­ni­na ba­weł­nia­na wy­ko­rzy­sty­wa­na naj­czę­ściej do szy­cia odzie­ży o kroju spor­to­wym; texas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dżins

Wiktionary

Tek­sas ( Texas,) – stan w po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, drugi pod wzglę­dem po­wierzch­ni (po Ala­sce) i pod wzglę­dem lud­no­ści (po Ka­li­for­nii).

Po­ło­żo­ny na wy­brze­żu Za­to­ki Mek­sy­kań­skiej, są­sia­du­ją­cy ze sta­na­mi Lu­iz­ja­na i Ar­kan­sas na wscho­dzie, sta­nem Okla­ho­ma na pół­no­cy i Nowym Mek­sy­kiem na za­cho­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spod­nie z tek­sa­su są za­wsze modne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛksas, AS: teksas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teksas mrz., teksasy nmos., Teksańczyk mos., Teksanka ż.

 przym. teksasowy, teksaski, teksański

 przysł. po teksańsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżins, jeans

Wiktionary


teksaski

→ Tek­sas; tek­sań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tek­sa­su, zwią­za­ny z Tek­sa­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tek­sa­skiej Romie miesz­ka ponad 9000 miesz­kań­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teksas mrz., Teksańczyk mos., Teksanka ż., teksas mrz.

 przym. teksański

 przysł. po teksańsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teksański

Wiktionary


teksasowy

przy­miot­nik od: tek­sas


SJP.pl


teksasy

spod­nie z tek­sa­su (gruba, sztyw­na tka­ni­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) odzież. spod­nie z tek­sa­su

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) plu­ral|tek­sas.

Wiktionary

Tek­sa­sy – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny, wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę blu­e­so­wą, po­cho­dzą­cy z Lu­bli­na. Pow­stał w lu­bel­skim Klu­bie Graf­fi­ti pod ko­niec lat 90. XX w. Twór­czość for­ma­cji prze­ni­ka­ją ele­men­ty blu­e­sa, rocka, co­un­try czy texas shuf­fle.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce dżin­sy na­zy­wa­ło się tek­sa­sa­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈksasɨ, AS: teksasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teksas m.

 przym. teksański

 przysł. po teksańsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dżinsy, jeansy

Wiktionary


teksańczyk

miesz­ka­niec Tek­sa­su (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tek­sa­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja fe­de­ral­na roz­gro­mi­ła gang Tek­sań­czy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teksas m.

:: fż. Teksanka ż.

 przym. teksański, teksaski

 przysł. po teksańsku

Wiktionary


teksański

→ Tek­sas; tek­sa­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tek­sa­su, zwią­za­ny z Tek­sa­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tek­sań­skiej Romie miesz­ka ponad 9000 miesz­kań­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teksas mrz., Teksańczyk mos., Teksanka ż., teksas mrz., teksasy nmos.

 przym. teksaski

 przysł. po teksańsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teksaski

Wiktionary


teksel

bez­ro­ga owca ho­len­der­ska; texel


SJP.pl

Tek­sel ( tex­tu­re ele­ment) – najm­niej­szy, dy­skret­ny punkt tek­stu­ry. In­ny­mi słowy tek­stu­ra jest ma­cie­rzą (ta­bli­cą) tek­se­li, po­dob­nie jak ekran jest ma­cie­rzą pik­se­li.

Tek­se­le rzad­ko kiedy po­kry­wa­ją się z pik­se­la­mi. Jeśli pik­sel po­kry­wa wię­cej niż jeden tek­sel, na­stę­pu­je in­ter­po­la­cja ich ko­lo­rów.

Wikipedia


teksle

ho­len­der­ska rasa bez­ro­gich owiec


SJP.pl


tekst

ciąg za­pi­sa­nych słów i zdań two­rzą­cych pewną ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ciąg słów i zdań wy­ra­ża­ją­cy okre­ślo­ną treść

 (1.2) muz. słowa to­wa­rzy­szą­ce mu­zy­ce w ra­mach pio­sen­ki lub pie­śni, zwy­kle śpie­wa­ne

 (1.3) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta: sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy dwu­dzie­stu punk­tom (7,518 mm)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tekst w te­o­rii li­te­ra­tu­ry – wy­po­wiedź sta­no­wią­ca zam­knię­tą ca­łość z punk­tu wi­dze­nia tre­ści, czę­sto utr­wa­lo­na gra­ficz­nie.
  • tekst w tek­sto­lo­gii – utr­wa­lo­ny (naj­czę­ściej w po­sta­ci pi­sem­nej) ciąg zna­ków ję­zy­ko­wych, przyj­mo­wa­ny jako niez­mien­ny i nie­mo­gą­cy pod­le­gać prze­mia­nom w pro­ce­sie ko­mu­ni­ka­cji ję­zy­ko­wej.
  • tekst w se­mio­ty­ce – każdy wyt­wór kul­tu­ry (tekst kul­tu­ry) sta­no­wią­cy ca­łość upo­rząd­ko­wa­ną we­dług okre­ślo­nych reguł, np. dzie­ło sztu­ki, ubiór, za­cho­wa­nie re­a­li­zu­ją­ce jakiś utr­wa­lo­ny wzo­rzec kul­tu­ro­wy.
  • tekst w ję­zy­koz­naw­stwie struk­tu­ra­li­stycz­nym – przed­miot kon­kret­ny słu­żą­cy do prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji na bazie ro­zu­mia­ne­go ab­strak­cyj­nie ję­zy­ka; także fi­zycz­ny wyt­wór sy­tu­a­cji ko­mu­ni­ka­cyj­nej.
  • tekst w mu­zy­ce – słowa ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, np. pio­sen­ki lub arii.
  • tekst spój­ny – ko­he­rent­na (np. pod wzglę­dem se­man­tycz­nym lub for­mal­nym) struk­tu­ra ję­zy­ka na­tu­ral­ne­go.
  • Text - spół­ka ak­cyj­na no­to­wa­na na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie.
  • tekst praw­ny
  • tekst jed­no­li­ty
  • tekst jawny
  • tekst po­bocz­ny dra­ma­tu
  • tekst au­ten­tycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaj­mu­ję się ko­rek­tą tek­stów pu­bli­cy­stycz­nych.

 (1.1) Żoł­nierz re­cy­to­wał tekst przy­się­gi.

 (1.2) Wtedy to była kom­plet­na po­ru­ta, or­kie­stra była niez­gra­na, ja nie byłem zgra­ny z or­kie­strą i do tego nie zna­łem tek­stu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛkst, AS: tekst

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekściarz m.

:: zdrobn. tekścik m.

 przym. tekstowy, tekstualny, tekściarski

 przysł. tekstowo

 czas. tekstować

Wiktionary


tekster

osoba zaj­mu­ją­ca się pi­sa­niem slo­ga­nów i tek­stów re­kla­mo­wych; ko­py­raj­ter, co­py­wri­ter


SJP.pl


tekstofon

1. ro­dzaj te­le­fo­nu wy­po­sa­żo­ne­go w nie­wiel­ki wyś­wiet­lacz i pełną kla­wia­tu­rę, umoż­li­wia­ją­cy pro­wa­dze­nie kon­wer­sa­cji w po­sta­ci tek­stów;
2. urzą­dze­nie dla osób nie­sły­szą­cych, ma­ją­ce po­stać przy­staw­ki do te­le­fo­nu


SJP.pl


tekstolit

la­mi­na­to­wa, kom­po­zy­to­wa masa pla­stycz­na uży­wa­na do wy­ro­bu czę­ści ma­szyn, apa­ra­tów elek­tro­tech­nicz­nych i ło­żysk; re­zo­tekst


SJP.pl

Tek­sto­lit (la­mi­nat ba­weł­nia­no-fe­no­lo­wy TCF, re­zo­teks, tur­bax, no­wo­tex, tuf­nol) – epok­sy­do­wy ma­te­riał kom­po­zy­to­wy za­wie­ra­ją­cy 40% po­li­me­rów i 60% in­nych two­rzyw sztucz­nych, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w prze­my­śle ma­szy­no­wym i elek­tro­e­ner­ge­ty­ce.

Tek­sto­lit jest la­mi­na­tem tech­nicz­nym skła­da­ją­cym się z no­śni­ka – tka­ni­ny ba­weł­nia­nej i ży­wi­cy fe­no­lo­wej (two­rzy­wa du­ro­pla­stycz­ne, chemo- lub ter­mo­ut­war­dzal­ne).

Wikipedia


tekstolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie tek­sto­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ba­dacz tek­stów

Wiktionary


tekstologia

1. dział nauki o li­te­ra­tu­rze, dą­żą­cy do stwier­dze­nia po­cho­dze­nia da­ne­go tek­stu, usta­le­nia au­to­ra oraz czasu pow­sta­nia;
2. kry­tycz­ne opra­co­wa­nie tek­stu li­te­rac­kie­go


SJP.pl

Tek­sto­lo­gia (łac. "tex­tus" + gr. "-logía" – „nauka o tek­ście”) – po­moc­ni­czy dział nauki o li­te­ra­tu­rze zaj­mu­ją­cy się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z ba­da­niem i opi­sem tek­stów kon­kret­nych dzieł li­te­rac­kich pod kątem usta­la­nia ich au­ten­tycz­no­ści, zmian wpro­wa­dza­nych świa­do­mie przez au­to­ra w pro­ce­sie twór­czym, zmian wpro­wa­dza­nych bez jego wie­dzy na sku­tek nie­za­mie­rzo­nych błę­dów wy­daw­ni­czych lub też świa­do­mie przez użyt­kow­ni­ków rę­ko­pi­su lub ma­szy­no­pi­su.

Wikipedia


tekstotwórczy

1. two­rzą­cy tekst;
2. czyn­nik tek­stot­wór­czy - czyn­nik łą­czą­cy skład­ni­ki w spój­ną ca­łość


SJP.pl


tekstować

po­tocz­nie: pisać SMS-a; ese­me­so­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) neol. pot. wy­sy­łać wia­do­mo­ści elek­tro­nicz­ne w po­sta­ci tek­stu

 (1.2) muz. do­da­wać tekst do ut­wo­ru in­stru­men­tal­ne­go lub wy­ko­ny­wa­ne­go wcze­śniej jako wo­ka­li­za

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wolę tek­sto­wać niż roz­ma­wiać przez te­le­fon.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekst mrz., tekstowanie n.

Wiktionary


tekstowość

cecha cze­goś, co ma po­stać tek­stu


SJP.pl


tekstowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tek­stem, bę­dą­cy w po­sta­ci tek­stu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekst m., tekściarz m., tekścik m.

Wiktionary


tekstra

hand­lo­wa nazwa cię­te­go włó­kna wi­sko­zo­we­go typu ba­weł­nia­ne­go


SJP.pl


tekstronika

dzie­dzi­na nauki i tech­ni­ki łą­czą­ca tek­sty­lia z elek­tro­ni­ką


SJP.pl


tekstualny

zgod­ny z tek­stem; do­słow­ny, li­te­ral­ny


SJP.pl


tekstura

1. naj­star­sza od­mia­na dru­kar­skie­go pisma go­tyc­kie­go;
2. bu­do­wa wew­nętrz­na skały pod wzglę­dem roz­mie­szcze­nia w niej skład­ni­ków mi­ne­ral­nych i stop­nia wy­peł­nie­nia prze­strze­ni skal­nej przez te skład­ni­ki;
3. siat­ka pę­knięć na wy­ro­bach z ce­ra­mi­ki;
4. w in­for­ma­ty­ce: po­wierzch­nia ścian trój­wy­mia­ro­wych obiek­tów gra­ficz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. geol. struk­tu­ra wew­nętrz­na cze­goś, roz­pa­try­wa­na w od­nie­sie­niu do cha­rak­te­ry­sty­ki i uło­że­nia skład­ni­ków; ;

 (1.2) in­form. po­wierzch­nia ścian trój­wy­mia­ro­wych obiek­tów gra­ficz­nych;

 (1.3) druk. naj­star­szy krój dru­kar­skie­go pisma go­tyc­kie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tek­stu­ra go­tyc­ka (pismo)
  • tek­stu­ra kry­sta­licz­na (kry­sta­lo­gra­fia)
  • tek­stu­ra pla­nar­na (kry­sta­lo­gra­fia)
  • tek­stu­ra pro­ce­du­ral­na (gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa)
  • tek­stu­ra skały
  • tek­stu­ra żyw­no­ści
  • tek­stu­ro­wa­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tek­stu­ra gleby odz­wier­cied­la spo­sób uło­że­nia wzglę­dem sie­bie po­szcze­gól­nych zia­ren i agre­ga­tów.

 (1.2) Tek­stu­ra obiek­tu nie zo­sta­ła wy­ren­de­ro­wa­na po­praw­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teksturowanie n.

:: zdrobn. teksturka ż.

 czas. teksturować ndk.

 przym. teksturowy, teksturalny

Wiktionary


teksturalny

→ tek­stu­ra; tek­stu­ro­wy


SJP.pl


teksturat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. pół­pro­dukt spo­żyw­czy z su­row­ców ro­ślin­nych (zia­ren soi, gro­chu itp.) w pro­ce­sie tek­stu­ra­cji, po któ­rej otrzy­mu­ją fak­tu­rę po­dob­ną do mięsa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekstura ż., teksturowanie n., teksturacja ż.

 czas. teksturować ndk.

Wiktionary


teksturowy

→ tek­stu­ra; tek­stu­ral­ny


SJP.pl


tekstylia

wy­ro­by włó­kien­ni­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ma­te­ria­ły włó­kien­ni­cze

Wiktionary

Tek­sty­lia ( tex­ti­le) – we włó­kien­nict­wie ogół wy­ro­bów (tka­nin, dzia­nin itp.) otrzy­my­wa­nych z prze­ro­bio­nych na przę­dzę su­row­ców włó­kien­ni­czych ro­ślin­nych, zwie­rzę­cych lub che­micz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tekstylny

Wiktionary


tekstylna

1. zwią­za­ny z ma­te­ria­ła­mi włó­kien­ni­czy­mi;
2. sto­żek tek­styl­ny - ga­tu­nek śli­ma­ka z ro­dzi­ny stoż­ków


SJP.pl


tekstylność

→ tek­styl­ny


SJP.pl


tekstylny

1. zwią­za­ny z ma­te­ria­ła­mi włó­kien­ni­czy­mi;
2. sto­żek tek­styl­ny - ga­tu­nek śli­ma­ka z ro­dzi­ny stoż­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tek­sty­lia­mi, do­ty­czą­cy tek­sty­liów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uro­dził się w ro­dzi­nie za­moż­ne­go kupca tek­styl­ne­go, przy­by­łe­go z Nie­miec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛkˈstɨlnɨ, AS: tekstylny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekstylia nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) włókienniczy

Wiktionary


tekszla

krzew, ga­tu­nek ma­li­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rubus arc­ti­cus|ref=tak., skan­dy­naw­ski ga­tu­nek malin;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛkʃla, AS: tekšla

Wiktionary


tektogen

me­ga­struk­tu­ra tek­to­nicz­na o ce­chach uksz­tał­to­wa­nych w ciągu jed­nej, in­ten­syw­nej tek­to­ge­ne­zy


SJP.pl


tektonicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób tek­to­nicz­ny

Wiktionary


tektoniczny

1. → tek­to­ni­ka;
2. rów tek­to­nicz­ny - wą­skie, po­dłuż­ne za­pad­li­sko w sko­ru­pie ziem­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. zwią­za­ny z tek­to­ni­ką, od­no­szą­cy się do tek­to­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sko­ru­pa ziem­ska skła­da się z kil­ku­na­stu wiel­kich płyt tek­to­nicz­nych.

 (1.1) Trzę­sie­nie ziemi może pow­stać wsku­tek zde­rze­nia dwóch płyt tek­to­nicz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: tektõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tektonika ż.

Wiktionary


tektonik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tek­to­ni­ki


SJP.pl

Tek­to­nik ("Gra­u­e­ria vit­ta­ta") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny trzci­nia­ków (Acro­cep­ha­li­dae), za­miesz­ku­ją­cy Afry­kę Sub­sa­ha­ryj­ską. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


tektonika

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie tek­to­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. nauka o bu­do­wie sko­ru­py ziem­skiej oraz o pro­ce­sach wpły­wa­ją­cych na nią,

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tek­to­ni­ka − nauka o bu­do­wie sko­ru­py ziem­skiej oraz o pro­ce­sach wpły­wa­ją­cych na nią
  • tek­to­ni­ka − spo­sób spię­trze­nia mas w ar­chi­tek­tu­rze

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uwz­ględ­nia­jąc przed­miot i me­to­dy badań, tek­to­ni­kę można po­dzie­lić na ge­o­tek­to­ni­kę, mi­kro­tek­to­ni­kę, tek­to­no­fi­zy­kę, ge­o­dy­na­mi­kę, ge­o­lo­gię struk­tu­ral­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tektoniczny

Wiktionary


tektonit

skała mag­mo­wa


SJP.pl


tektura

gruby, jedno- lub wie­lo­war­stwo­wy pro­dukt pa­pier­ni­czy otrzy­my­wa­ny naj­czę­ściej z ma­ku­la­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. gruby ma­te­riał pa­pier­ni­czy uzy­ska­ny głów­nie z ma­te­ria­łów od­pad­ko­wych, przez­na­czo­ny do in­nych celów niż pi­sa­nie;

Wiktionary

Tek­tu­ra – sztyw­ny, sto­sun­ko­wo gruby wyt­wór pa­pier­ni­czy sto­so­wa­ny głów­nie jako ma­te­riał opa­ko­wa­nio­wy i in­tro­li­ga­tor­ski.

We­dług ogól­ne­go po­dzia­łu wy­ro­bów pa­pier­ni­czych za­war­te­go w nor­mie PN-P-50007:1987 tek­tu­ra to "sztyw­ny wyrób pa­pier­ni­czy o gra­ma­tu­rze po­wy­żej 315 g/m2" a wy­ro­by o gra­ma­tu­rach mię­dzy 160 i 315 g/m2 kla­sy­fi­ko­wa­no jako kar­to­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. tekturka ż.

 przym. tekturowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karton

Wiktionary


tekturka

zdrob­nie­nie od: tek­tu­ra


SJP.pl


tekturkowy

→ tek­tur­ka


SJP.pl

Patrz:

tekturka

tekturownia

dział fa­bry­ki pa­pie­ru, w któ­rym pro­du­ku­je się tek­tu­rę


SJP.pl


tekturowy

zro­bio­ny z tek­tu­ry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z tek­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stare za­baw­ki wło­ży­łem do tek­tu­ro­we­go pu­deł­ka i wy­nio­słem na strych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛktuˈrɔvɨ, AS: tekturovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tektura ż., tekturka ż.

Wiktionary


tektyt

mi­ne­rał o nie­jas­nym po­cho­dze­niu, za­wie­ra­ją­cy tlen, krzem, glin oraz że­la­zo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. zie­lo­na­we lub brą­zo­wa­we okru­chy bądź brył­ki za­sob­ne­go w krze­mion­kę na­tu­ral­ne­go szkli­wa o nie­jas­nym po­cho­dze­niu;

Wiktionary


tekściara

po­tocz­nie: ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pi­sa­niem tek­stów, np. pio­se­nek, ske­czy, haseł re­kla­mo­wych; au­tor­ka tek­stów, tek­ściar­ka


SJP.pl


tekściarka

po­tocz­nie: ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pi­sa­niem tek­stów, np. pio­se­nek, ske­czy, haseł re­kla­mo­wych; au­tor­ka tek­stów, tek­ścia­ra


SJP.pl


tekściarski

1. zwią­za­ny z tek­ściar­stwiem - zaj­mo­wa­niem się za­wo­do­wo pi­sa­niem tek­stów pio­se­nek, ske­czy, haseł re­kla­mo­wych itp.;
2. zwią­za­ny z tek­ścia­rzem - osobą pi­szą­cą za­wo­do­wo takie tek­sty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tek­ścia­rzem, tek­ścia­rza­mi; do­ty­czą­cy pi­sa­nia tek­stów pio­se­nek, ut­wo­rów ka­ba­re­to­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekściarz mos., tekściarka ż., tekst mrz.

Wiktionary


tekściarstwo

po­tocz­nie: zaj­mo­wa­nie się za­wo­do­wo pi­sa­niem tek­stów pio­se­nek, ske­czy, haseł re­kla­mo­wych itp.


SJP.pl


tekściarz

po­tocz­nie: osoba zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pi­sa­niem tek­stów, np. pio­se­nek, ske­czy, haseł re­kla­mo­wych; autor tek­stów


SJP.pl


tekścidło

po­gard­li­wie: marny, bez­war­to­ścio­wy tekst; tek­ści­na, kicz, szmi­ra, ra­mo­ta


SJP.pl


tekścik

zdrob­nie­nie od: tekst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tekst

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie tekst, lecz tylko mały tek­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tekst m.

 przym. tekstowy

Wiktionary


tekścina

po­gard­li­wie: marny, bez­war­to­ścio­wy tekst; tek­ści­dło, kicz, szmi­ra, ra­mo­ta


SJP.pl


tel.

skrót od: te­le­fon (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = te­le­fon

Wiktionary


tel.-rad.

skrót od: te­le­wi­zyj­no-ra­dio­wy


SJP.pl


tela

za­i­mek li­czeb­ny wska­zu­ją­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Lwów. tyle

Wiktionary

Tela – mia­sto w pół­noc­nym Hon­du­ra­sie, w de­par­ta­men­cie Atlántida. W 2006 roku mia­sto za­miesz­ki­wa­ło 32 800 miesz­kań­ców. Sta­no­wi oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go i włó­kien­ni­cze­go. W mie­ście znaj­du­je się port lot­ni­czy Tela.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głu­pia baba je­steś i tela!

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. teliczka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tele, gw. Górny Śląsk tyla

Wiktionary


telamon

pod­po­ra ar­chi­tek­to­nicz­na bę­dą­ca po­są­giem mu­sku­lar­ne­go męż­czyz­ny dźwi­ga­ją­ce­go na ra­mio­nach lub na gło­wie ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny, np. bal­kon; at­lant; atlas


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­la­mon – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Aja­ko­sa, oj­ciec Ajasa Wiel­kie­go
  • te­la­mon (at­lant) – pod­po­ra w for­mie po­są­gu męż­czyz­ny dźwi­ga­ją­ce­go ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny (np. bal­kon, bel­ko­wa­nie, gzyms)
  • te­la­mon – tar­cza ma­ce­doń­skie­go fa­lan­gi­sty
  • Te­la­mon – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 1749
  • bitwa pod Te­la­mo­nem – bitwa po­mię­dzy sta­ro­żyt­nym Rzy­mem i Cel­ta­mi

Wikipedia


telari

sy­stem obro­to­wy gra­nia­sto­słu­pów, słu­żą­cy do szyb­kiej zmia­ny de­ko­ra­cji, sto­so­wa­ny w te­a­trach an­tycz­nych, póź­niej za­stą­pio­ny przez ku­li­sy; pe­riak­toi, pe­riak­ty


SJP.pl


telatyn

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Te­la­tyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Te­la­tyn. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 852

Wieś jest sie­dzi­bą gminy Te­la­tyn. Na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no trzy so­łect­wa: "Te­la­tyn", "Te­la­tyn-Ko­lo­nia Pier­wsza" i "Te­la­tyn-Ko­lo­nia Druga". We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 953 miesz­kań­ców.

Wikipedia


telatyński

przy­miot­nik od: Te­la­tyn


SJP.pl


telawi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­niej Gruz­ji, sto­li­ca re­gio­nu Ka­che­tia;

Wiktionary

Te­la­wi ( თელავი) – mia­sto we wschod­niej Gruz­ji, sto­li­ca re­gio­nu Ka­che­tia, ulo­ko­wa­ne na zbo­czu wzgó­rza Ciw-Gom­bo­ri na wy­so­ko­ści 490 m nad po­zio­mem morza, sie­dzi­ba władz gminy Te­la­wi. W roku 2014 li­czy­ło 19 629 miesz­kań­ców. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy oraz jed­wab­ni­czy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. telawski

Wiktionary


telawiwczyk

miesz­ka­niec Tel Awiwu-Jafy (mia­sta w Iz­ra­e­lu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Tel Awiwu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłumy te­la­wiw­czy­ków wy­le­gły na miej­skie pla­ża­a­że.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tel Awiw mrz.

:: fż. telawiwka ż.

 przym. telawiwski

Wiktionary


telawiwka

miesz­kan­ka Tel Awiwu-Jafy (mia­sta w Iz­ra­e­lu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Tel Awiwu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tel Awiw mrz.

:: fm. telawiwczyk mos.

 przym. telawiwski

Wiktionary


telawiwski

1. przy­miot­nik od: Tel Awiw;
2. przy­miot­nik od: Tel Awiw-Jafa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Tel Awiwu, zwią­za­ny z Tel Awi­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­la­wiw­skim her­bie wid­nie­je la­tar­nia mor­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tel Awiw m., Tel Awiw-Jafa m., telawiwczyk mos., telawiwka ż.

Wiktionary


telawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­la­wi, do­ty­czą­cy Te­la­wi (mia­sta w Gruz­ji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Telawi n.

Wiktionary


telazjoza

pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba za­kaź­na na­rzą­du wzro­ku u zwie­rząt do­mo­wych i dzi­kich


SJP.pl

Te­laz­jo­za – pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba za­kaź­na na­rzą­du wzro­ku u zwie­rząt do­mo­wych i dzi­kich wy­wo­ły­wa­na przez ni­cie­nie z ro­dza­ju "The­la­zia".

Cho­ro­ba wy­stę­pu­je u bydła, zebu, żu­brów, bi­zo­nów, ba­wo­łów, koni, osłów, psów, lisów, je­no­tów, kotów i kró­li­ków. U bydła te­laz­jo­zę dia­gno­zu­je się po­przez ba­da­nie mi­kro­sko­po­we po­płu­czyn z worka spo­jów­ko­we­go oraz prze­wo­dów łzo­wych pod kątem wy­kry­wa­nia larw lub doj­rza­łych ni­cie­ni.

Wikipedia


telcz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Cze­chach, w kraju Wy­so­czy­na;

Wiktionary

Telcz (cz., Teltsch) – XIV-wiecz­ne, za­byt­ko­we mia­sto w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Mo­ra­wach w Re­pu­bli­ce Cze­skiej, w kraju Wy­so­czy­na, w po­wie­cie Igła­wa. W 2022 roku li­czy­ło 5140 miesz­kań­ców. Hi­sto­rycz­ne cen­trum Tel­czy jest cen­nym, za­byt­ko­wym ze­spo­łem ar­chi­tek­to­nicz­nym i jest wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa Kul­tu­ro­we­go UNESCO.

Wikipedia


tele-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z dzia­ła­niem na od­le­głość

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z te­le­wiz­ją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛlɛ, AS: tele

Wiktionary


tele-beam

[czy­taj: te­le­bim] rzad­ko: duży ekran dla licz­nej wi­dow­ni, wy­ko­rzy­sty­wa­ny naj­czę­ściej do prze­ka­zu bez­poś­red­niej re­la­cji z kon­cer­tu, meczu itp.; te­le­bim, te­le­be­am


SJP.pl


teleadresowy

za­wie­ra­ją­cy nu­me­ry te­le­fo­nów i adre­sy osób lub or­ga­ni­za­cji


SJP.pl


teleanalityczny

→ te­le­a­na­li­za


SJP.pl

Patrz:

teleanaliza

teleanaliza

okre­śla­nie skła­du che­micz­ne­go obiek­tów nie­do­stęp­nych bez­poś­red­niej ana­li­zie


SJP.pl


teleangiektazja

grupa trwa­le roz­sze­rzo­nych wło­so­wa­tych na­czyń krwio­no­śnych


SJP.pl

Te­le­an­giek­taz­je – objaw po­le­ga­ją­cy na obec­no­ści po­sze­rzo­nych drob­nych na­czyń krwio­no­śnych. W ję­zy­ku po­tocz­nym oz­na­cza „pa­jącz­ki na­czy­nio­we”.

Ter­min „te­le­an­giek­taz­je” od­no­si się do każ­de­go na­czy­nia (tęt­nicz­ki, żyłki czy na­czy­nia wło­so­wa­te­go) le­żą­ce­go bez­poś­red­nio pod skórą i przez nią prześ­wi­tu­ją­ce­go, przyj­mu­ją­ce­go barwę czer­wo­na­wą (w przy­pad­ku una­czy­nie­nia tęt­ni­cze­go) lub si­no­nie­bie­ska­wą (w przy­pad­ku una­czy­nie­nia żyl­ne­go).

Wikipedia


teleankieter

pra­cow­nik prze­pro­wa­dza­ją­cy an­kie­ty przez te­le­fon; an­kie­ter te­le­fo­nicz­ny


SJP.pl


teleankieterka

→ te­le­an­kie­ter


SJP.pl

Patrz:

teleankieter

teleautograf

apa­ra­tu­ra do od­bio­ru i na­da­wa­nia ry­sun­ków i pisma odręcz­ne­go skła­da­ją­ca się z mo­ni­to­ra wy­po­sa­żo­ne­go w pióro świetl­ne; te­le­skryp­tor


SJP.pl

Te­le­a­u­to­graf – ana­lo­go­wy pre­kur­sor współ­czes­ne­go faksu, prze­ka­zu­je obra­zy i pisma przet­wa­rza­jąc je na im­pul­sy elek­trycz­ne za po­mo­cą po­ten­cjo­me­tru do sta­cji od­bior­czej, w któ­rej me­cha­nizm od­bior­czy po­dłą­czo­ny do pióra odt­wa­rza ory­gi­nal­ny obraz lub zapis. Było to pier­wsze urzą­dze­nie prze­ka­zu­ją­ce obra­zy i odw­zo­ro­wu­ją­ce je na kart­ce.

Wikipedia


telebankingowy

→ te­le­ban­king


SJP.pl

Patrz:

telebanking

telebeam

[czy­taj: te­le­bim] duży ekran dla licz­nej wi­dow­ni, wy­ko­rzy­sty­wa­ny naj­czę­ściej do prze­ka­zu bez­poś­red­niej re­la­cji z kon­cer­tu, meczu itp.; te­le­bim, tele-beam


SJP.pl


telebim

duży ekran dla licz­nej wi­dow­ni, wy­ko­rzy­sty­wa­ny naj­czę­ściej do prze­ka­zu bez­poś­red­niej re­la­cji z kon­cer­tu, meczu itp.; te­le­be­am, tele-beam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duży ekran te­le­wi­zyj­ny usta­wio­ny w pu­blicz­nym miej­scu

Wiktionary

Te­le­bim – ekran wi­zyj­ny, któ­re­go ma­try­ca skła­da się z diod LED. Jest to wyś­wiet­lacz dio­do­wy, peł­no­ko­lo­ro­wy.

Te­le­bim ma zna­czą­cą prze­wa­gę nad pro­jek­to­ra­mi lub wiel­ko­for­ma­to­wy­mi ekra­na­mi plaz­mo­wy­mi, gdyż nawet w dużym na­sło­necz­nie­niu pre­zen­tu­je wy­raź­ny i czy­tel­ny obraz. Wy­ra­zi­stość tę uzy­sku­je się dzię­ki nawet kil­ku­krot­nie więk­szej jas­no­ści po­wierzch­ni te­le­bi­mu w po­rów­na­niu do jas­no­ści ekra­nu plaz­mo­we­go. Jas­ność wy­ra­ża­na jest jed­nost­kach nt (nit).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛbʲĩm, AS: telebʹĩm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. telebimowy

Wiktionary


telebimowy

→ te­le­bim; te­le­be­a­mo­wy


SJP.pl


telecentryczny

da­ją­cy takie samo po­więk­sze­nie nie­za­leż­nie od od­le­gło­ści od obiek­tu lub jego po­ło­że­nia w polu wi­dze­nia


SJP.pl


teleceptor

re­cep­tor od­bie­ra­ją­cy bodź­ce na­pły­wa­ją­ce z pew­nej od­le­gło­ści, któ­rych źró­dło znaj­du­je się w od­da­le­niu od na­rzą­du zmy­słu, np. re­cep­tor wzro­ku, słu­chu; te­le­re­cep­tor


SJP.pl


teledacja

dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji obej­mu­ją­cy prze­ka­zy­wa­nie in­for­ma­cji pod po­sta­cią da­nych mię­dzy urzą­dze­nia­mi słu­żą­cy­mi do ich przet­wa­rza­nia; trans­mi­sja da­nych


SJP.pl

Te­le­da­cja (rów­nież trans­mi­sja da­nych) – sy­stem prze­sy­ła­nia da­nych mię­dzy urzą­dze­nia­mi je przet­wa­rza­ją­cy­mi, np. kom­pu­te­ra­mi pra­cu­ją­cy­mi w sieci. Rów­nież dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­cy się tą te­ma­ty­ką.

Wikipedia


teledacyjny

do­ty­czą­cy te­le­da­cji


SJP.pl


teledamos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. jeden z synów - bliź­nia­ków ze związ­ku Ka­san­dry i Aga­mem­no­na

Wiktionary


teledetekcja

Te­le­de­tek­cja (ang. "re­mo­te sen­sing") – ro­dzaj badań wy­ko­ny­wa­nych z pew­nej od­le­gło­ści (zdal­nie) przy wy­ko­rzy­sta­niu spe­cja­li­stycz­nych sen­so­rów (czuj­ni­ków). Ba­da­nia te­le­de­tek­cyj­ne można wy­ko­ny­wać z sa­mo­lo­tów, prze­strze­ni kos­micz­nej lub z po­wierzch­ni ziemi. Me­to­dy te­le­de­tek­cyj­ne dzie­lą się na ak­tyw­ne i pa­syw­ne.

Wikipedia


teledetekcyjny

→ te­le­de­tek­cja


SJP.pl

Patrz:

teledetekcja

teledurniej

lek­ce­wa­żą­co: że­nu­ją­cy te­le­tur­niej


SJP.pl


teledyktafon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. dyk­ta­fon do dyk­to­wa­nia na od­le­głość za poś­red­nict­wem sieci te­le­fo­nicz­nej

Wiktionary


teledyktafonowy

→ te­le­dyk­ta­fon


SJP.pl

Patrz:

teledyktafon

teledysk

ilu­stra­cja fil­mo­wa pio­sen­ki; klip, wi­de­o­klip, clip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. film. film ilu­stru­ją­cy po­je­dyn­czy utwór mu­zycz­ny

Wiktionary

Te­le­dysk (rów­nież wi­de­o­klip) – forma sztu­ki fil­mo­wej w po­łą­cze­niu z ut­wo­rem mu­zycz­nym, in­spi­ro­wa­na fil­mem re­kla­mo­wym. Z re­gu­ły fa­bu­ła te­le­dy­sku na­wią­zu­je do te­ma­tu ut­wo­ru. Roz­po­wszech­nio­ny od po­cząt­ku lat 80., m.in. za spra­wą ame­ry­kań­skiej te­le­wiz­ji mu­zycz­nej MTV.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krę­ce­niem te­le­dy­sków zaj­mu­ją się nie­raz znani re­ży­se­rzy wiel­kie­go ekra­nu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klip, wideoklip

Wiktionary


teledyskowy

→ te­le­dysk


SJP.pl

Patrz:

teledysk

teleecho

rzad­ko: re­ak­cja od­bior­ców na pro­gra­my sta­cji te­le­wi­zyj­nych


SJP.pl


teleedukacja

spo­sób na­u­cza­nia przy po­mo­cy środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

Te­le­e­du­ka­cja – me­to­da pro­wa­dze­nia pro­ce­su dy­dak­tycz­ne­go w wa­run­kach, gdy na­u­czy­ciel i ucz­nio­wie od­da­le­ni są od sie­bie w prze­strze­ni, a nie­rzad­ko i w cza­sie. Wy­ko­rzy­stu­jąc moż­li­wo­ści, jakie daje za­sto­so­wa­nie te­le­ma­ty­ki w szkol­nict­wie, na­u­czy­ciel i uczeń mają do­stęp do do­wol­nych za­so­bów wie­dzy znaj­du­ją­cych się prak­tycz­nie w do­wol­nym miej­scu na­szej pla­ne­ty.

Wikipedia


teleedukator

edu­ka­tor kształ­cą­cy na od­le­głość, zwy­kle przez in­ter­net; te­le­tu­tor


SJP.pl


teleekran

Te­le­e­kran (ang. "te­les­cre­en") – fik­cyj­ne urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia obra­zu i emi­sji dźwię­ku oraz do śle­dze­nia osób znaj­du­ją­cych się w jego za­się­gu, opi­sa­ne w dy­sto­pii "Rok 1984" au­tor­stwa Ge­or­ge’a Or­wel­la, jedno z naj­po­wszech­niej­szych urzą­dzeń w po­wie­ścio­wym su­per­mo­car­stwie Oce­a­nii.

Wikipedia


teleelektryczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy te­le­e­lek­try­ki

Wiktionary


teleelektryka

Te­le­e­lek­try­ka – ob­szar za­sto­so­wań elek­trycz­no­ści do te­le­ko­mu­ni­ka­cji. Te­le­e­lek­try­ka ma fun­da­men­tal­ne zna­cze­nie dla te­le­ko­mu­ni­ka­cji, gdyż więk­szość roz­wią­zań współ­czes­nych sy­ste­mów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych opie­ra się na elek­tro­ni­ce.

Ter­min "te­le­e­lek­try­ka" zo­stał wy­kre­o­wa­ny w la­tach 50.

Wikipedia


teleenergetyczny

przez­na­czo­ny do prze­sy­ła­nia ener­gii na od­le­głość


SJP.pl


teleewangelista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) telew. rel. czło­wiek gło­szą­cy i ko­men­tu­ją­cy ewan­ge­lię po­przez te­le­wiz­ję lub radio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­le­wiz­ji le­cia­ło te­le­ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez zna­ne­go ame­ry­kań­skie­go te­le­e­wan­ge­li­stę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teleewangelizacja ż., teleewangelizm m.

:: fż. teleewangelistka ż.

 przym. teleewangelizacyjny, teleewangeliczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kaznodzieja telewizyjny

Wiktionary


teleexpress

Te­le­ex­press – pol­ski pro­gram in­for­ma­cyj­ny na­da­wa­ny co­dzien­nie na żywo o go­dzi­nie 17:00 na an­te­nie TVP1, TVP Info i TVP Po­lo­nia (hi­sto­rycz­nie z odt­wo­rze­nia o go­dzi­nie 17:30). Pro­du­cen­tem pro­gra­mu jest Te­le­wi­zyj­na Agen­cja In­for­ma­cyj­na. Pro­gram można obej­rzeć także w in­ter­ne­cie.

Wikipedia


telef.

skrót od: te­le­fo­nicz­ny, te­le­fo­nicz­nie


SJP.pl


telefaks

faks, fax, te­le­fax;
1. urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do prze­ka­zy­wa­nia i od­bie­ra­nia obra­zów (głów­nie tek­stów) za po­mo­cą sieci te­le­fo­nicz­nej;
2. obraz wy­sła­ny lub otrzy­ma­ny za poś­red­nict­wem urzą­dze­nia o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­kom. faks

Wiktionary

Te­le­faks, faks, fax – usłu­ga sy­mi­lo­gra­ficz­na dla abo­nen­tów, po­le­ga­ją­ca na prze­sy­ła­niu wia­do­mo­ści w po­sta­ci obra­zów nie­ru­cho­mych po­mię­dzy apa­ra­ta­mi sy­mi­lo­gra­ficz­ny­mi, na­zy­wa­ny­mi te­le­ko­piar­ka­mi, te­le­fak­sa­mi lub fak­sa­mi, re­a­li­zo­wa­na za poś­red­nict­wem łączy te­le­fo­nicz­nych z ko­mu­ta­cją au­to­ma­tycz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­sta­niesz po­le­ce­nie wy­ja­zdu na pi­śmie, a prócz tego je­szcze pój­dzie do Piły in­for­ma­cja te­le­fak­sem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. telefax; faks, fax

Wiktionary


telefaksować

prze­ka­zy­wać coś za po­mo­cą te­le­fak­su


SJP.pl


telefaksowy

→ te­le­faks, → te­le­fax


SJP.pl

Patrz:

telefaks, → telefax

telefan

rzad­ko:
1. osoba lu­bią­ca oglą­dać te­le­wiz­ję; te­le­man, te­le­ma­niak, te­le­a­ma­tor;
2. znaw­ca hi­sto­rii te­le­wiz­ji


SJP.pl


telefax

faks, fax, te­le­faks;
1. urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do prze­ka­zy­wa­nia i od­bie­ra­nia obra­zów (głów­nie tek­stów) za po­mo­cą sieci te­le­fo­nicz­nej;
2. obraz wy­sła­ny lub otrzy­ma­ny za poś­red­nict­wem urzą­dze­nia o tej samej naz­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. faks

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) faks, telefaks, fax

Wiktionary


teleferie

Te­le­fe­rie – te­le­wi­zyj­ny blok pro­gra­mo­wy dla mło­dych wi­dzów, emi­to­wa­ny w TVP1 w okre­sie ferii zi­mo­wych, Wiel­ka­no­cy i wa­ka­cji let­nich.

Pro­gra­my te – emi­to­wa­ne w ciągu ty­god­nia, w go­dzi­nach po­ran­nych o ok. 9:00 oraz po­po­łud­nio­wych o ok. godz. 16:00 – były czę­sto „let­nią wer­sją” sta­łych pro­gra­mów z okre­su roku szkol­ne­go, ta­kich jak „Tik-Tak” czy „La­ta­ją­cy Ho­len­der” lub „Te­le­ra­nek”. To­wa­rzy­szył im se­rial lub film.

Wikipedia


telefon

urzą­dze­nie, które służy do pro­wa­dze­nia roz­mów na od­le­głość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­kom. techn. apa­rat umoż­li­wia­ją­cy pro­wa­dze­nie roz­mów;

 (1.2) te­le­kom. po­łą­cze­nie wy­ko­na­ne za po­mo­cą te­le­fo­nu (1.1)

 (1.3) pot. numer abo­nen­ta

 (1.4) daw. środ. med. żart. przy­rząd do le­wa­ty­wy

Wiktionary

Apa­rat te­le­fo­nicz­ny (rów­nież te­le­fon, z gr. τηλέ – „da­le­ko” oraz φωνή – „dźwięk, głos”) – urzą­dze­nie koń­co­we do­łą­cza­ne do za­koń­cze­nia łącza te­le­fo­nicz­ne­go, słu­żą­ce do prze­sy­ła­nia na od­le­głość i od­bio­ru dźwię­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem sobie nowy te­le­fon. Je­stem z niego bar­dzo za­do­wo­lo­ny.

 (1.1) Moja żona zadz­wo­ni­ła z mo­je­go te­le­fo­nu do swo­jej przy­ja­ciół­ki i roz­ma­wia­ły ponad go­dzi­nę.

 (1.2) Do­sta­łem ważny te­le­fon i muszę wyjść.

 (1.2) Magda prze­sta­ła od­po­wia­dać na moje te­le­fo­ny.

 (1.3) Mo­żesz podać mi swój te­le­fon kon­tak­to­wy?

 (1.3) Zgu­bi­łem no­tat­nik z waż­ny­mi adre­sa­mi i te­le­fo­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛfɔ̃n, AS: telefõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefonia ż., telefonista m., telefonistka ż., telefonowanie n.

:: zdrobn. telefonik m.

 czas. przetelefonować, telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefoniczny

 przysł. telefonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aparat telefoniczny

 (1.2) połączenie, rozmowa

 (1.3) numer telefoniczny

Wiktionary


telefonia

sy­stem od­bio­ru i prze­sy­ła­nia na od­le­głość dźwię­ków mowy za po­mo­cą te­le­fo­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) te­le­kom. dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji, obej­mu­ją­cy za­gad­nie­nia do­ty­czą­ce prze­ka­zy­wa­nia dźwię­ków za po­mo­cą te­le­fo­nu

 (1.2) te­le­kom. sy­stem od­bio­ru i prze­sy­ła­nia na od­le­głość dźwię­ków mowy za po­mo­cą te­le­fo­nów

Wiktionary

Te­le­fo­nia – dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji obej­mu­ją­cy za­gad­nie­nia wy­ko­rzy­sta­nia środ­ków do łącz­no­ści gło­so­wej na od­le­głość, w szcze­gól­no­ści przez ze­sta­wia­nie po­łą­czeń po­mię­dzy te­le­fo­na­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nikt nie prze­wi­dział suk­ce­su In­ter­ne­tu i te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej, nikt też nie prze­wi­dział głę­bo­ko­ści spo­łecz­nych zmian, któ­rych ka­ta­li­za­to­rem stały się nowe tech­no­lo­gie ko­mu­ni­ka­cyj­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛˈfɔ̃ɲja, AS: telefõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonista m., telefonistka ż., telefonowanie n.

 czas. telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefoniczny

 przysł. telefonicznie

Wiktionary


telefoniarz

po­tocz­nie:
1. osoba pro­wa­dzą­ca wiele ja­kichś dzia­łań przy uży­ciu te­le­fo­nu;
2. pra­cow­nik in­sta­lu­ją­cy linię te­le­fo­nicz­ną;
3. notes z za­pi­sa­ny­mi nu­me­ra­mi te­le­fo­nów


SJP.pl


telefonicznie

przy­słó­wek

 (1.1) przez te­le­fon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nak skoro pan młody sam spraw­dził te­le­fo­nicz­nie, czy po­sła­niec do­rę­czył zło­tem dru­ko­wa­ne za­pro­sze­nie, wy­pa­da­ło się po­ka­zać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃʲɲɛ, AS: telefõńičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonik m., telefonia ż., telefonista m., telefonistka ż., telefonowanie n., zatelefonowanie n.

 czas. telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefoniczny

Wiktionary


telefoniczny

przy­miot­nik od: te­le­fon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny za po­mo­cą lub poś­red­nict­wem te­le­fo­nu

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla te­le­fo­nu, zwią­za­ny te­ma­tycz­nie z te­le­fo­nem, do­ty­czą­cy te­le­fo­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­rem Laura od­by­ła długą roz­mo­wę te­le­fo­nicz­ną.

 (1.2) Kabel te­le­fo­nicz­ny był zni­szczo­ny, ku­pi­li­śmy więc nowy.

 (1.2) Roz­sier­dzo­na G. na­ka­za­ła swym po­ma­gie­rom nękać są­sia­da te­le­fo­nicz­ny­mi po­gróż­ka­mi i żądać pie­nię­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: telefõńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonik m., telefonia ż., telefonista m., telefonistka ż., telefonowanie n.

 czas. telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefonowy

 przysł. telefonicznie

Wiktionary


telefoniera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mebl. mebel bę­dą­cy po­łą­cze­niem sto­li­ka i krze­sła, fo­te­la lub sofki, pier­wot­nie przez­na­czo­ny do od­by­wa­nia roz­mów te­le­fo­nicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mam po­ję­cia, ile ma lat, więc tak na­praw­dę cały mebel „ro­zbe­be­szy­li­śmy”, usu­nę­li­śmy ele­men­ty ta­pi­cer­skie, potem te­le­fo­nie­rę prze­ma­lo­wa­łam.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telefoniarka

Wiktionary


telefonik

zdrob­nie­nie od: te­le­fon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od te­le­fon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonizacja ż., telefonowanie n.

 czas. telefonować

 przysł. telefonicznie

 przym. telefoniczny

Wiktionary


telefonista

1. pra­cow­nik ob­słu­gu­ją­cy cen­tra­lę te­le­fo­nicz­ną;
2. żoł­nierz zaj­mu­ją­cy się ob­słu­gą woj­sko­wej linii te­le­fo­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) urz. osoba ob­słu­gu­ją­ca cen­tra­lę te­le­fo­nicz­ną

 (1.2) wojsk. żoł­nierz ob­słu­gu­ją­cy woj­sko­wą linię te­le­fo­nicz­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲista, AS: telefõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonia ż.

:: fż. telefonistka ż.

 czas. telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefoniczny

 przysł. telefonicznie

Wiktionary


telefonistka

ko­bie­ta ob­słu­gu­ją­ca cen­tra­lę te­le­fo­nicz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ob­słu­gu­ją­ca cen­tra­lę te­le­fo­nicz­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲistka, AS: telefõńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonia ż., telefonowanie n.

:: fm. telefonista m.

 czas. telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefoniczny

 przysł. telefonicznie

Wiktionary


telefonizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umoż­li­wie­nie ko­rzy­sta­nia z te­le­fo­nii na danym te­re­nie po­przez za­in­sta­lo­wa­nie sieci te­le­fo­nicz­nej lub urzą­dzeń te­le­fo­nicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dzo­no także te­le­fo­ni­za­cję so­łect­wa i w czy­nie spo­łecz­nym wy­ko­na­no nowy plac zabaw i bo­i­ska przy szko­le pod­sta­wo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: telefõńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. stelefonizować dk., telefonizować ndk.

 przym. telefonizacyjny

 rzecz. telefonik mrz.

Wiktionary


telefonizacyjny

→ te­le­fo­ni­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­fo­ni­za­cją

Wiktionary

Patrz:

telefonizacja

Powiązane:

 rzecz. telefonizacja ż.

 czas. telefonizować

Wiktionary


telefonizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ste­le­fo­ni­zo­wać)

 (1.1) umoż­li­wiać gdzieś ko­rzy­sta­nie z te­le­fo­nii po­przez za­in­sta­lo­wa­nie sieci te­le­fo­nicz­nej lub urzą­dzeń te­le­fo­nicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­szy­łem się, bło­go­sła­wi­łem im i wspie­ra­łem ich, kiedy re­mon­to­wa­li obiek­ty ko­mu­nal­ne, słu­żą­ce całej spo­łecz­no­ści, ro­zbu­do­wy­wa­li szko­łę, ga­zy­fi­ko­wa­li i te­le­fo­ni­zo­wa­li wieś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefonizacja ż.

 czas. stelefonizować dk.

 przym. telefonizacyjny

Wiktionary


telefonogram

ro­dzaj wia­do­mo­ści tek­sto­wej prze­sy­ła­nej za poś­red­nict­wem te­le­fo­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­gram do­star­czo­ny do adre­sa­ta te­le­fo­nicz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­za­leż­nie od po­szu­ki­wań na te­re­nie Poz­na­nia wy­sła­łem także te­le­fo­no­gra­my ze zdję­cia­mi ich obu do Wojsk Ochro­ny Po­gra­ni­cza z na­ka­zem za­trzy­ma­nia, je­śli­by któ­ryś z nich pró­bo­wał się wy­do­stać z kraju.

Wiktionary


telefonometryczny

→ te­le­fo­no­me­tria


SJP.pl

Patrz:

telefonometria

telefonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|te­le­fo­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: telefõnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonik m., telefonia ż., telefonista m., telefonistka ż.

 czas. telefonować ndk., zatelefonować dk.

 przym. telefoniczny

 przysł. telefonicznie

Wiktionary


telefonować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) roz­ma­wiać z kimś przez te­le­fon

 (1.2) na­wią­zy­wać po­łą­cze­nie te­le­fo­nicz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już wczo­raj te­le­fo­no­wa­łem do róż­nych firm w spra­wie pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: telefõnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m., telefonia ż., telefonowanie n., zatelefonowanie n., telefonista m., telefonistka ż., telefonik mrz.

 przym. telefoniczny

 przysł. telefonicznie

 czas. zatelefonować, przetelefonować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzwonić

Wiktionary


telefonoza

zbyt czę­ste ko­rzy­sta­nie z te­le­fo­nu


SJP.pl


telefonozlecenie

zle­ce­nie prze­ka­za­ne drogą te­le­fo­nicz­ną


SJP.pl


telefoto

te­le­fo­to­gra­fia;
1. prze­ka­zy­wa­nie na od­le­głość nie­ru­cho­mych obra­zów za po­mo­cą fo­to­te­le­gra­fu; fo­to­te­le­gra­fia;
2. fo­to­gra­fia wy­ko­na­na za po­mo­cą te­le­o­biek­ty­wu


SJP.pl


telefotografia

te­le­fo­to;
1. prze­ka­zy­wa­nie na od­le­głość nie­ru­cho­mych obra­zów za po­mo­cą fo­to­te­le­gra­fu; fo­to­te­le­gra­fia;
2. fo­to­gra­fia wy­ko­na­na za po­mo­cą te­le­o­biek­ty­wu


SJP.pl


telega

naz­wi­sko


SJP.pl

Te­le­ga – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Pra­ho­va, w gmi­nie Te­le­ga. W 2011 roku li­czy­ła 3903 miesz­kań­ców.

Wikipedia


telegazeta

tekst od­bie­ra­ny za po­mo­cą te­le­wi­zo­ra, za­wie­ra­ją­cy ak­tu­a­li­zo­wa­ne co pe­wien czas wia­do­mo­ści, re­kla­my itp.; te­le­tekst


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) telew. te­le­tekst od­bie­ra­ny za po­mo­cą te­le­wi­zo­ra;

Wiktionary

Te­le­ga­ze­ta (w skró­cie TG) – hand­lo­wa nazwa te­le­tek­stu na­da­wa­ne­go wraz z sy­gna­łem wszyst­kich sta­cji ogól­no­pol­skich oraz niek­tó­rych ka­na­łów re­gio­nal­nych na­le­żą­cych do Te­le­wiz­ji Pol­skiej. Te­le­ga­ze­ta zo­sta­ła uru­cho­mio­na 29 grud­nia 1988 roku, jed­nak na wiele mie­się­cy przed tą datą obra­zy prób­nych stron Te­le­ga­ze­ty były na­da­wa­ne na wizji w przer­wach mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi od­cin­ka­mi pro­gra­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy­ta­łem w te­le­ga­ze­cie o zbiór­ce dla ro­dzin w Alep­po.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. telegazetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teletekst

Wiktionary


telegazetowy

→ te­le­ga­ze­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) telew. zwią­za­ny z te­le­ga­ze­tą, do­ty­czą­cy te­le­ga­ze­ty

Wiktionary

Patrz:

telegazeta

Powiązane:

 rzecz. telegazeta ż.

Wiktionary


telegeniczny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­glą­da­ją­cy ko­rzyst­nie lub in­te­re­su­ją­co na ekra­nie te­le­wi­zyj­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­cha­el Stich jest prze­ko­na­ny, że te­le­wiz­ja daje za dużo trans­mi­sji i te­le­ge­nicz­ny tenis zo­stał „za­gła­ska­ny”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telegeniczność ż.

 przym. telegenicznie

Wiktionary


telegnozja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zja­wi­sko pa­ra­nor­mal­ne ma­ją­ce po­le­gać na umie­jęt­no­ści zdo­by­wa­nia wie­dzy na od­le­głość po­przez po­strze­ga­nie po­zaz­my­sło­we

Wiktionary


telegość

żar­to­bli­wie: osoba, która od­wie­dza zna­jo­mych wy­łącz­nie w celu oglą­da­nia te­le­wiz­ji


SJP.pl


telegr.

skrót od: te­le­gra­fia, te­le­gra­ficz­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


telegra

urzą­dze­nie do gier współ­pra­cu­ją­ce bez­poś­red­nio z te­le­wi­zo­rem, wy­par­te przez kon­so­le i gry kom­pu­te­ro­we; gra te­le­wi­zyj­na


SJP.pl


telegraf

urzą­dze­nie do prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji tek­sto­wych na od­le­głość za po­mo­cą spe­cjal­ne­go kodu te­le­gra­ficz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) te­le­kom. techn. urzą­dze­nie do prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji, prze­waż­nie tek­sto­wych, na od­le­głość;

Wiktionary

Te­le­graf – urzą­dze­nie do prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji, prze­waż­nie tek­sto­wych, na od­le­głość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zbyt wiele wy­da­rzy­ło się nie­po­ko­ją­cych wy­pad­ków, o któ­rych te­le­graf roz­niósł wieść po całym świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛɡraf, AS: telegraf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telegrafia ż., telegrafista mos., telegrafistka ż., telegrafowanie n., zatelegrafowanie n.

 czas. telegrafować ndk., zatelegrafować dk.

 przym. telegraficzny

 przysł. telegraficznie

Wiktionary


telegrafia

dzie­dzi­na te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­ca się od­bio­rem i prze­sy­ła­niem in­for­ma­cji tek­sto­wych na od­le­głość


SJP.pl

Te­le­gra­fia ( tḗle – da­le­ko, "gráphō" – piszę) – dzie­dzi­na te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­ca się prze­ka­zy­wa­niem in­for­ma­cji w po­sta­ci zna­ków pi­sar­skich przy­go­to­wa­nych do od­bio­ru au­to­ma­tycz­ne­go albo bez­poś­red­nio przez czło­wie­ka, za po­mo­cą urzą­dze­nia zwa­ne­go te­le­gra­fem, za­stą­pio­ne­go na­stęp­nie przez da­le­ko­pis.

Wikipedia


telegraficzny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy te­le­gra­fu, zwią­za­ny z te­le­gra­fem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla skró­to­we­go stylu wy­po­wie­dzi prze­ka­zy­wa­nych przez te­le­graf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 16 marca na­stą­pi­ła wy­mia­na te­le­gra­ficz­nych not mię­dzy rzą­dem Tiso a führerem; na „proś­bę” Tiso Hit­ler zgo­dził się na „opie­kę nad sło­wac­kim pań­stwem”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛɡraˈfʲit͡ʃnɨ, AS: telegrafʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telegraf mrz., telegrafia ż., telegrafista m., telegrafistka ż., telegrafowanie n.

 czas. telegrafować ndk.

 przysł. telegraficznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skrótowy, lakoniczny, lapidarny

Wiktionary


telegrafista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) urz. osoba ob­słu­gu­ją­ca apa­rat te­le­gra­ficz­ny, wy­sy­ła­ją­cy de­pe­sze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na sta­cji Chan­dra Unyń­ska / Gdzieś w mor­do­bij­skim po­wie­cie, / Te­le­gra­fi­sta Piotr Płak­sin / Nie umiał grać na klar­ne­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛɡraˈfʲista, AS: telegrafʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telegraf m., telegrafia ż.

:: fż. telegrafistka ż.

 przym. telegraficzny

 przysł. telegraficznie

 czas. telegrafować

Wiktionary


telegrafistka

→ te­le­gra­fi­sta


SJP.pl

Patrz:

telegrafista

telegrafować

wy­sy­łać te­le­gram (de­pe­szę); de­pe­szo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) te­le­kom. wy­sy­łać wia­do­mość przez te­le­graf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­jeż­dżam – te­le­gra­fo­wał Wells do Gor­kie­go, któ­re­go uwa­żał za swo­je­go przy­ja­cie­la […]

 (1.1) Na prze­ło­mie XIX i XX wieku Sien­kie­wicz po­dró­żu­je mię­dzy Odes­są a Osten­dą, te­le­gra­fu­je do War­sza­wy, do któ­re­go banku mają przy­słać mu pie­nią­dze […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telegraf m., telegrafia ż., telegrafista m., telegram m.

 przym. telegraficzny

Wiktionary


telegrafowy

→ te­le­graf


SJP.pl

Patrz:

telegraf

telegram

1. czcion­ka kom­pu­te­ro­wa;
2. ko­mu­ni­ka­tor in­ter­ne­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poczt. wia­do­mość przy­ka­zy­wa­na te­le­gra­ficz­nie

Wiktionary

Te­le­gram (gr. "tele" – „da­le­ko” + "grámma" – „li­te­ra, pismo”) – tekst prze­sła­ny po­cząt­ko­wo przez te­le­graf, póź­niej przez da­le­ko­pis, współ­cze­śnie przez te­le­fon, faks, e-mail lub SMS. Usłu­gę wy­sy­ła­nia te­le­gra­mów świad­czy­ły pla­ców­ki pocz­to­we. Kie­dyś te­le­gram był prze­sy­ła­ny w po­sta­ci te­lek­su za po­mo­cą da­le­ko­pi­su.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛɡrãm, AS: telegrãm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. telegramowy

 czas. telegrafować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) depesza

Wiktionary


telehit

[czy­taj: teleHIT] pro­gram, film albo se­rial te­le­wi­zyj­ny ma­ją­cy bar­dzo dużą oglą­dal­ność, hit te­le­wi­zyj­ny


SJP.pl


teleholik

osoba uza­leż­nio­na od oglą­da­nia te­le­wiz­ji; te­le­man, te­le­ma­niak


SJP.pl


teleinformacyjny

zwią­za­ny z prze­ka­zy­wa­niem in­for­ma­cji za po­mo­cą środ­ków te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych i in­for­ma­tycz­nych


SJP.pl


teleinformatyczny

→ te­le­in­for­ma­ty­ka; te­le­ma­tycz­ny


SJP.pl


teleinformatyk

dział in­for­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się te­o­rią i tech­no­lo­gią przet­wa­rza­nia in­for­ma­cji na od­le­głość oraz prze­sy­ła­nia in­for­ma­cji


SJP.pl


teleinformatyka

dział in­for­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się te­o­rią i tech­no­lo­gią przet­wa­rza­nia in­for­ma­cji na od­le­głość oraz prze­sy­ła­nia in­for­ma­cji


SJP.pl

Te­le­in­for­ma­ty­ka – rów­no­waż­na ści­śle po­wią­za­nym: in­for­ma­ty­ce tech­nicz­nej z te­le­ko­mu­ni­ka­cją, jako spe­cjal­ność w dy­scy­pli­nie nauk in­ży­nie­ryj­no-tech­nicz­nych oraz kie­ru­nek stu­diów, obej­mu­ją­ca in­ży­nie­rię kom­pu­te­rów i opro­gra­mo­wa­nia w pro­jek­to­wa­niu i ek­splo­a­ta­cji sy­ste­mów te­le­in­for­ma­tycz­nych funk­cjo­nu­ją­cych z wy­ko­rzy­sta­niem sieci in­ter­ne­to­wej.

Wikipedia


telejus

ga­tu­nek mo­ty­la; mo­dra­szek


SJP.pl


telekarta

Te­le­kar­ta – karta "zdrap­ka" z za­sło­nię­tym kodem. Użyt­kow­nik, po zdra­pa­niu za­sło­ny, po­da­je go za po­mo­cą tzw. krót­kie­go kodu lub dzwo­ni pod usta­lo­ny przez ope­ra­to­ra numer i tam jest pro­szo­ny o po­da­nie (naj­czę­ściej to­no­wo za po­mo­cą kla­wia­tu­ry te­le­fo­nu) kodu z karty. Na­stęp­nie jego konto jest za­si­la­ne kwotą, po­da­ną na te­le­kar­cie.

Wikipedia


telekazanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) telew. rel. ka­za­nie prze­ka­zy­wa­ne za po­mo­cą te­le­wiz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­le­wiz­ji le­cia­ło te­le­ka­za­nie wy­gła­sza­ne przez zna­ne­go ame­ry­kań­skie­go te­le­kaz­no­dzie­ję.

Wiktionary


telekinetyczka

→ te­le­ki­ne­tyk


SJP.pl

Patrz:

telekinetyk

telekinetyczny

→ te­le­ki­ne­za


SJP.pl

Patrz:

telekineza

telekinetyk

osoba ma­ją­ca zdol­ność te­le­ki­ne­zy


SJP.pl


telekineza

prze­su­wa­nie przed­mio­tów za po­mo­cą mocy psy­chicz­nych; da­lo­po­ru­sza­nie (daw­niej)


SJP.pl


telekino

urzą­dze­nie do na­da­wa­nia fil­mów ze stu­dia te­le­wi­zyj­ne­go


SJP.pl

Te­le­ki­no (Te­le­ci­ne) – pro­ces kon­wer­sji obra­zu z taśmy fil­mo­wej na sy­gnał te­le­wi­zyj­ny ana­lo­go­wy (PAL HDTV lub NTSC) bądź cy­fro­wy. Jest to także nazwa ma­szy­ny, słu­żą­cej temu za­da­niu.

Wikipedia


telekod

kod bez­pie­czeń­stwa sto­so­wa­ny w te­le­fo­nicz­nych ope­ra­cjach ban­ko­wych


SJP.pl


telekom

firma dzia­ła­ją­ca w bran­ży te­le­fo­nii sta­cjo­nar­nej, ko­mór­ko­wej, zaj­mu­ją­ca się prze­de wszyst­kim świad­cze­niem usług te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pot. skrót od:
    • te­le­ko­mu­ni­ka­cja
    • sa­te­li­ta te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • w naz­wie ope­ra­to­ra te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go:
    • De­uts­che Te­le­kom
    • Fran­ce Télécom
    • Ma­gy­ar Te­le­kom
    • Manx Te­le­com
    • Te­le­kom Au­stria
    • Te­le­com Ita­lia Mo­bi­le
  • TELECOM PARIS
  • en­han­ced Te­le­com Ope­ra­tions Map

Wikipedia


telekom.

skrót od: te­le­ko­mu­ni­ka­cja, te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


telekomunikacja

prze­kaz dźwię­ku i obra­zu na od­le­głość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. prze­sy­ła­nie sy­gna­łów dźwię­ko­wych i obra­zu na od­le­głość

 (1.2) nauk. techn. nauka zwią­za­na z prze­ka­zy­wa­niem sy­gna­łów na od­le­głość

 (1.3) dział go­spo­dar­ki zwią­za­ny z prze­ka­zy­wa­niem sy­gna­łów na od­le­głość

Wiktionary

Te­le­ko­mu­ni­ka­cja – dzie­dzi­na tech­ni­ki i nauki, zaj­mu­ją­ca się trans­mi­sją in­for­ma­cji na od­le­głość przy uży­ciu środ­ków łącz­no­ści. Le­gal­na de­fi­ni­cja za­war­ta w pol­skim pra­wie te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nym okre­śla te­le­ko­mu­ni­ka­cję jako:

„na­da­wa­nie, od­biór lub trans­mi­sję in­for­ma­cji, nie­za­leż­nie od ich ro­dza­ju, za po­mo­cą prze­wo­dów, fal ra­dio­wych bądź op­tycz­nych lub in­nych środ­ków wy­ko­rzy­stu­ją­cych ener­gię elek­tro­ma­gne­tycz­ną”.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. telekomunikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łączność

Wiktionary


telekomunikacyjnie

→ te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

telekomunikacyjny

telekomunikacyjny

do­ty­czą­cy te­le­ko­mu­ni­ka­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­ko­mu­ni­ka­cją, do­ty­czą­cy te­le­ko­mu­ni­ka­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­wsząd ota­cza­ją nas masz­ty i prze­kaź­ni­ki te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telekomunikacja ż.

Wiktionary


telekomutacja

1. dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­cy się łą­cza­mi te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny­mi;
2. jedna z faz dzia­ła­nia cen­tra­li te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nej; pre­se­lek­cja


SJP.pl


telekomutacyjny

→ te­le­ko­mu­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

telekomutacja

telekonferencja

kon­fe­ren­cja, w któ­rej osoby uczest­ni­czą­ce znaj­du­ją w od­da­lo­nych od sie­bie miej­scach i kon­tak­tu­ją się za po­mo­cą tech­nik ra­dio­wych, te­le­wi­zyj­nych lub kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj kon­fe­ren­cji pro­wa­dzo­nej za po­mo­cą urzą­dzeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych, w któ­rej uczest­ni­czą mi­ni­mum trzy osoby, a przy­najm­niej jedna z nich uczest­ni­czy zdal­nie (na od­le­głość)

Wiktionary

Te­le­kon­fe­ren­cja – usłu­ga, która daje moż­li­wość pro­wa­dze­nia kon­wer­sa­cji te­le­fo­nicz­nej nawet przez kil­ku­dzie­się­ciu roz­mów­ców w jed­nym cza­sie. Mają oni do dy­spo­zy­cji kilka róż­nych na­rzę­dzi, ta­kich jak: te­le­fo­ny ana­lo­go­we, cy­fro­we, ko­mór­ko­we, jak i róż­ne­go ro­dza­ju po­łą­cze­nia te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne, w tym: po­łą­cze­nia ra­dio­we, wi­zyj­ne i po­przez sieci kom­pu­te­ro­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć naj­wyż­sze or­ga­ny pań­stwa i firmy prze­cho­dzą, na ile mogą, na te­le­kon­fe­ren­cje i zdal­ną ob­słu­gę klien­tów, a część szkół pro­wa­dzi za­ję­cia przez in­ter­net za po­mo­cą bez­płat­nych na­rzę­dzi, to kło­po­tów jest sporo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. telekonferencyjny

Wiktionary


telekonferencyjnie

→ te­le­kon­fe­ren­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

telekonferencyjny

telekonferencyjny

do­ty­czą­cy te­le­kon­fe­ren­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­kon­fe­ren­cją, do­ty­czą­cy te­le­kon­fe­ren­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telekonferencja ż.

Wiktionary


telekonkursowy

→ te­le­kon­kurs


SJP.pl

Patrz:

telekonkurs

telekonsultacja

usłu­ga me­dycz­na re­a­li­zo­wa­na przez te­le­fon bądź in­ter­net


SJP.pl


telekonwerter

ze­spół so­cze­wek umie­szcza­ny na obiek­tyw­nie lub mię­dzy obiek­ty­wem a apa­ra­tem fo­to­gra­ficz­nym, po­więk­sza­ją­cy cen­tral­ną część obra­zu; te­le­kon­wer­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. ze­spół so­cze­wek mon­to­wa­ny przed lub za obiek­ty­wem apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, w celu po­więk­sze­nia cen­trum kadru;

Wiktionary

Te­le­kon­wer­ter – ze­spół so­cze­wek mo­co­wa­ny po­mię­dzy apa­ra­tem fo­to­gra­ficz­nym a obiek­ty­wem lub na obiek­ty­wie, w celu po­więk­sze­nia cen­tral­nej czę­ści obra­zu po­da­wa­ne­go przez obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny. Ze­sta­wie­nie te­le­kon­wer­te­ra i obiek­ty­wu pod­sta­wo­we­go ma dzia­ła­nie po­dob­ne do obiek­ty­wu dłu­go­o­gni­sko­we­go, od któ­re­go czę­sto jest tań­sze i lżej­sze, ale wpro­wa­dza do­dat­ko­we aber­ra­cje op­tycz­ne, a cza­sem także wi­nie­to­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­kła­da­jąc te­le­kon­wer­ter ×2 otrzy­my­wa­łem ogni­sko­wą ponad trzy ty­sią­ce – i to było już na­praw­dę coś!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telekonwersja ż.

Wiktionary


telekonwertor

ze­spół so­cze­wek umie­szcza­ny na obiek­tyw­nie lub mię­dzy obiek­ty­wem a apa­ra­tem fo­to­gra­ficz­nym, po­więk­sza­ją­cy cen­tral­ną część obra­zu; te­le­kon­wer­ter


SJP.pl


teleks

telex;
1. sieć abo­nenc­ka sku­pia­ją­ca ko­mu­ni­ku­ją­cych się za po­mo­cą da­le­ko­pi­sów;
2. ro­dzaj apa­ra­tu te­le­gra­ficz­ne­go, ina­czej: da­le­ko­pis;
3. tekst wy­sła­ny przy uży­ciu urzą­dze­nia o tej samej naz­wie; da­le­ko­pis


SJP.pl

Te­leks (rów­nież telex; ang. "Te­le­prin­ter Ex­chan­ge Ser­vi­ce") – usłu­ga te­le­gra­ficz­na, po­le­ga­ją­ca na prze­sy­ła­niu wia­do­mo­ści w po­sta­ci al­fa­nu­me­rycz­nej, z re­per­tu­a­rem zna­ków okre­ślo­nym al­fa­be­tem te­le­gra­ficz­nym. Te­lek­sa­mi ("TELegraph EXchange") były na­zy­wa­ne rów­nież urzą­dze­nia wy­ko­nu­ją­ce naj­pierw wy­bie­ra­nie im­pul­so­we, po­dob­nie jak w te­le­fo­nach tar­czo­wych, w celu ko­mu­ta­cji łączy, a na­stęp­nie wy­sy­ła­nie da­nych przy za­sto­so­wa­niu ko­do­wa­nia ITA2.

Wikipedia


telemach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Ody­se­u­sza i Pe­ne­lo­py;

 (1.2) imię mę­skie

Wiktionary

Te­le­mach (gr. Τηλέμαχος Tēlémachos od τῆλε „da­le­ko” i μαχος „walka”) – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Ody­se­u­sza i Pe­ne­lo­py.

Uro­dził się tuż przed roz­po­czę­ciem wojny tro­jań­skiej. Je­szcze jako dziec­ko wpadł do morza, ura­to­wa­ły go del­fi­ny. Dla­te­go Ody­se­usz miał na tar­czy del­fi­na.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. telemachia ż.

:: zdrobn. Telemaszek m.

 przym. Telemachowy

Wiktionary


teleman

osoba na­ło­go­wo oglą­da­ją­ca te­le­wiz­ję; te­le­ma­niak


SJP.pl

Te­le­man – bry­tyj­ski ze­spół in­die­po­po­wy, za­ło­żo­ny w Lon­dy­nie w 2012 roku. Grupę two­rzą: wo­ka­li­sta i gi­ta­rzy­sta Tho­mas San­ders, ba­si­sta Peter Cat­ter­mo­ul i per­ku­si­sta Hiro Ama­miya. Do 2023 roku wy­da­li łącz­nie czte­ry al­bu­my stu­dyj­ne: "Bre­ak­fast" (2014), ' (2016), "Fa­mi­ly of Aliens" (2018) i ' (2023).

Wikipedia


telemania

nad­mier­ne oglą­da­nie te­le­wiz­ji


SJP.pl


telemaniaczka

ko­bie­ta na­ło­go­wo oglą­da­ją­ca te­le­wiz­ję; te­le­man­ka


SJP.pl


telemaniak

osoba na­ło­go­wo oglą­da­ją­ca te­le­wiz­ję; te­le­man


SJP.pl

Te­le­ma­niak (ang. "The Cable Guy") – ame­ry­kań­ska czar­na ko­me­dia z 1996 roku w re­ży­se­rii Bena Stil­le­ra.

Wikipedia


telemanka

ko­bie­ta na­ło­go­wo oglą­da­ją­ca te­le­wiz­ję; te­le­ma­niacz­ka


SJP.pl


telemark

styl lą­do­wa­nia w sko­kach nar­ciar­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. spo­sób lą­do­wa­nia w sko­kach nar­ciar­skich, po­le­ga­ją­cy na ro­zło­że­niu rąk na boki i lek­kim ugię­ciem kolan;

 (1.2) sport. tech­ni­ka jazdy zja­zdo­wej na nar­tach po­le­ga­ją­ca na pro­wa­dze­niu pięty na nar­cie zew­nętrz­nej pła­sko, na­to­miast piety na nar­cie wew­nętrz­nej unie­sio­nej i znaj­du­ją­cej się pod cia­łem nar­cia­rza z wy­gię­tym ko­la­nem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­le­mark – dawny okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Nor­we­gii
  • Te­le­mark – pasmo gór­skie w Nor­we­gii
  • te­le­mark – styl lą­do­wa­nia w sko­kach nar­ciar­skich
  • Ba­ta­lion Te­le­mark – nor­we­ska zme­cha­ni­zo­wa­na jed­nost­ka szyb­kie­go re­a­go­wa­nia
  • Vest­fold og Te­le­mark
  • nar­ciar­stwo te­le­mar­ko­we

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛ̃mark, AS: telẽmark

Wiktionary


telemarketer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. osoba ofe­ru­ją­ca sprze­daż cze­goś po­przez środ­ki te­le­ko­mu­ni­ka­cji, naj­czę­ściej po­przez roz­mo­wę te­le­fo­nicz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­łat­wo pra­cu­je się jako te­le­mar­ke­ter.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. market mrz.

Wiktionary


telemarketerka

→ te­le­mar­ke­ter


SJP.pl

Patrz:

telemarketer

telemarketerski

→ te­le­mar­ke­ter


SJP.pl

Patrz:

telemarketer

telemarketing

dzia­łal­ność mar­ke­tin­go­wa pro­wa­dzo­na za poś­red­nict­wem te­le­fo­nu


SJP.pl

Te­le­mar­ke­ting – formą mar­ke­tin­gu bez­poś­red­nie­go, która po­le­ga na tym, że przed­sta­wi­ciel przed­się­bior­stwa ini­cju­je lub przyj­mu­je po­łą­cze­nia te­le­fo­nicz­ne od klien­tów, prze­ka­zu­jąc in­for­ma­cje o ofer­cie, od­po­wia­da­jąc na py­ta­nia i wąt­pli­wo­ści klien­ta czy w końcu przyj­mu­jąc za­mó­wie­nie. W trak­cie tych in­te­rak­cji przed­sta­wi­cie przed­się­bior­stwa pre­zen­tu­ją ofer­ty przez­na­czo­ne dla kon­kret­nych na­byw­ców.

Wikipedia


telematyczny

→ te­le­ma­ty­ka; te­le­in­for­ma­tycz­ny


SJP.pl


telematyka

dzie­dzi­na tech­ni­ki zaj­mu­ją­ca się wy­ko­rzy­sta­niem te­le­ko­mu­ni­ka­cji w in­for­ma­ty­ce i in­for­ma­ty­ki w te­le­ko­mu­ni­ka­cji; te­le­in­for­ma­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. te­le­kom. dzie­dzi­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca roz­wią­za­nia in­for­ma­tycz­ne i te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne do zbie­ra­nia da­nych i za­rzą­dza­nia nimi;

Wiktionary

Te­le­ma­ty­ka – roz­wią­za­nia te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne, in­for­ma­tycz­ne i in­for­ma­cyj­ne oraz roz­wią­za­nia au­to­ma­tycz­ne­go ste­ro­wa­nia do­sto­so­wa­ne do po­trzeb ob­słu­gi­wa­nych sy­ste­mów fi­zycz­nych – wy­ni­ka­ją­cych z ich zadań, in­fra­struk­tu­ry, or­ga­ni­za­cji, pro­ce­sów utrzy­ma­nia oraz za­rzą­dza­nia – i zin­te­gro­wa­ne z tymi sy­ste­ma­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przysz­ło­ścią ludz­ko­ści jest te­le­ko­mu­ni­ka­cja bez­prze­wo­do­wa, świa­tło­wo­dy, ru­ro­cią­gi i te­le­ma­ty­ka, a nie roz­wój prze­sta­rza­łych sy­ste­mów tran­spor­to­wych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teleinformatyka

Wiktionary


telemechanik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie te­le­me­cha­ni­ki


SJP.pl


telemechanika

spe­cja­li­sta w za­kre­sie te­le­me­cha­ni­ki


SJP.pl

Te­le­me­cha­ni­ka – dzie­dzi­na te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­ca się prze­sy­ła­niem sy­gna­łów ste­ru­ją­cych na od­le­głość. Te­le­me­cha­ni­ka sta­no­wi ze­spół urzą­dzeń do zbie­ra­nia nie­zbęd­nych in­for­ma­cji o sta­nie sieci, które jed­no­cze­śnie umoż­li­wia­ją zdal­ne ste­ro­wa­nie z cen­trum dy­spo­zy­tor­skie­go okre­ślo­ne­go szcze­bla. Ukła­dy te­le­me­cha­ni­ki umoż­li­wia­ją:

Wikipedia


telemedycyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma świad­cze­nia usług me­dycz­nych i opie­ki zdro­wot­nej; łączy w sobie ele­men­ty te­le­ko­mu­ni­ka­cji, in­for­ma­ty­ki, me­dy­cy­ny;

Wiktionary

Te­le­me­dy­cy­na (me­dy­cy­na na od­le­głość) – forma świad­cze­nia usług me­dycz­nych i opie­ki zdro­wot­nej łą­czą­ca w sobie ele­men­ty te­le­ko­mu­ni­ka­cji, in­for­ma­ty­ki oraz me­dy­cy­ny. Umoż­li­wia kon­takt pa­cjen­ta z le­ka­rzem bez ko­niecz­no­ści oso­bi­stej wi­zy­ty w pla­ców­ce. Po­ję­cie to obej­mu­je zdal­ne kon­sul­ta­cje le­kar­skie, do­stęp do do­ku­men­ta­cji me­dycz­nej oraz mo­ni­to­ro­wa­nie stanu zdro­wia pa­cjen­ta na od­le­głość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za kraj w któ­rym pier­wsze kroki za­czę­to sta­wiać na grun­cie no­wo­czes­nej te­le­me­dy­cy­ny na­le­ży przy­jąć USA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛmɛdɨˈt͡sɨ̃na, AS: telemedycỹna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. telemedyczny

 przysł. telemedycznie

Wiktionary


telemedycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób te­le­me­dycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telemedycyna ż.

Wiktionary


telemedyczny

1. → te­le­me­dy­cy­na;
2. kiosk te­le­me­dycz­ny - sta­cjo­nar­ne sta­no­wi­sko umoż­li­wia­ją­ce sa­mo­dziel­ne wy­ko­ny­wa­nie pod­sta­wo­wych badań le­kar­skich


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­me­dy­cy­ną, do­ty­czą­cy te­le­me­dy­cy­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛmɛˈdɨt͡ʃnɨ, AS: telemedyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telemedycyna ż.

Wiktionary


telemetria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­ca się tech­ni­ka­mi prze­sy­łu war­to­ści po­mia­ro­wych na od­le­głość;

 (1.2) techn. tech­no­lo­gia umoż­li­wia­ją­ca zdal­ne zbie­ra­nie, prze­sy­ła­nie i ana­li­zę da­nych po­mia­ro­wych po­cho­dzą­cych z róż­nych urzą­dzeń lub sy­ste­mów

Wiktionary

Te­le­me­tria (z gr. "tēle" 'da­le­ko' i "métron" 'miara') – dzie­dzi­na te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­ca się tech­ni­ka­mi prze­sy­łu war­to­ści po­mia­ro­wych na od­le­głość. Po­le­ga ona zaz­wy­czaj na umie­szcza­niu w te­re­nie urzą­dzeń, które do­ko­nu­ją po­mia­ru wy­bra­nej wiel­ko­ści, oraz au­to­ma­tycz­nej trans­mi­sji ze­bra­nych da­nych, drogą prze­wo­do­wą lub bez­prze­wo­do­wą, do cen­tra­li. Do prze­sy­ła­nia wy­ni­ków po­mia­rów używa się ukła­dów ra­dio­wych, mo­de­mów, In­ter­ne­tu oraz sieci te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W ostat­nich la­tach roz­wój IoT (In­ter­ne­tu Rze­czy) znacz­nie po­sze­rzył za­kres te­le­me­trii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛ̃ˈmɛtrʲja, AS: telẽmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. telemetryczny

Wiktionary


telemetryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­me­trią, do­ty­czą­cy te­le­me­trii, po­mia­rów do­ko­ny­wa­nych zdal­nie

 (1.2) zwią­za­ny z te­le­me­trem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość gnieź­dzi­ła się teraz w sali od­praw pi­lo­tów, gdzie bę­dzie mogła ana­li­zo­wać dane te­le­me­trycz­ne, a te zacz­ną nie­ba­wem spły­wać na bie­żą­co z pola bitwy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telemetria ż., telemetr mrz.

Wiktionary


telemost

bez­poś­red­nia łącz­ność przez sa­te­li­tę


SJP.pl


telenaprawa

na­pra­wa te­le­wi­zo­rów i sprzę­tu te­le­wi­zyj­ne­go


SJP.pl


telenowela

kil­ku­dzie­się­cio-, a cza­sem i kil­ku­se­tod­cin­ko­wy se­rial te­le­wi­zyj­ny o te­ma­ty­ce oby­cza­jo­wej; opera myd­la­na, soap opera


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wie­lo­od­cin­ko­wy se­rial, któ­re­go akcja dzie­je się wew­nątrz ja­kie­goś śro­do­wi­ska;

Wiktionary

Te­le­no­we­la (od te­le­no­ve­la) – ga­tu­nek te­le­wi­zyj­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej.

Pier­wszą te­le­no­we­lą wyś­wiet­la­ną w Pol­sce była "Nie­wol­ni­ca Isa­u­ra" w 1985. Po wiel­kim suk­ce­sie oglą­dal­no­ści za­czę­to spro­wa­dzać póź­niej wiele te­le­no­wel bra­zy­lij­skich, ar­gen­tyń­skich, we­ne­zu­el­skich czy mek­sy­kań­skich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛ̃nɔˈvɛla, AS: telẽnovela

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) serial, opera mydlana, tasiemiec, soap opera

Wiktionary


teleobiektyw

wą­sko­kąt­ny obiek­tyw apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go umoż­li­wia­ją­cy, dzię­ki spe­cjal­nej bu­do­wie (długa ogni­sko­wa), fo­to­gra­fo­wa­nie z dużej od­le­gło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. techn. wą­sko­kąt­ny obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny o dłu­giej ogni­sko­wej przez­na­czo­ny do ro­bie­nia zdjęć ze znacz­nej od­le­gło­ści lub z bli­ska, ale w dużym po­więk­sze­niu;

Wiktionary

Te­le­o­biek­tyw – ro­dzaj wą­sko­kąt­ne­go obiek­ty­wu fo­to­gra­ficz­ne­go, który ze wzglę­du na spe­cjal­ną bu­do­wę op­tycz­ną ma od­le­głość ogni­sko­wą zna­czą­co więk­szą niż dłu­gość jego obu­do­wy.

Naj­prost­sze te­le­o­biek­ty­wy skła­da­ją się z dwóch grup so­cze­wek: pier­wszej, sku­pia­ją­cej, znaj­du­ją­cej się w przed­niej czę­ści obiek­ty­wu oraz dru­giej, roz­pra­sza­ją­cej, znaj­du­ją­cej się w jego tyl­nej czę­ści. Dzia­ła­nie dru­giej z tych grup po­dob­ne jest do dzia­ła­nia te­le­kon­wer­te­ra.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf, AS: teleobʹi ̯ektyf

Wiktionary


teleolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie te­le­o­lo­gii


SJP.pl


teleologia

zmie­rza­nie zja­wisk w przy­ro­dzie i spo­łe­czeń­stwie do ja­kie­goś celu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, który po­stu­lu­je obra­nie celu za głów­ny aspekt ana­li­zy rze­czy­wi­sto­ści i prze­bie­gu zda­rzeń;

Wiktionary

Te­le­o­lo­gia (gr. "télos" – cel i "logos" – ba­da­nie) – te­o­ria po­rząd­ku ce­lo­we­go i po­gląd, że po­rzą­dek ce­lo­wy za­cho­dzi ak­tu­al­nie w danej dzie­dzi­nie, zwła­szcza w całej rze­czy­wi­sto­ści lub w całej rze­czy­wi­sto­ści hi­sto­rycz­nej; dla tego dru­gie­go zna­cze­nia sto­su­je się także ter­min fi­na­lizm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwie­rze­nia owe są w dużej mie­rze pre­tek­stem do for­mu­ło­wa­nia pytań fun­da­men­tal­nych, do­ty­czą­cych prze­de wszyst­kim on­to­lo­gicz­nej kon­dy­cji jed­nost­ki ludz­kiej oraz sze­ro­ko po­ję­tej te­le­o­lo­gii dzie­jów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teleolog mos., teleologiczność ż.

 przym. teleologiczny

 przysł. teleologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) finalizm, celowość

Wiktionary


teleologiczny

przy­miot­nik od: te­le­o­lo­gia (np. kon­cep­cja te­le­o­lo­gicz­na); książ. ce­lo­wo­ścio­wy, skie­ro­wa­ny ku ja­kie­muś ce­lo­wi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) filoz. zwią­za­ny z te­le­o­lo­gią, do­ty­czą­cy te­le­o­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teleologia ż.

Wiktionary


teleologizm

po­gląd, we­dług któ­re­go roz­wój świa­ta przy­ro­dy i rze­czy­wi­sto­ści spo­łecz­nej zmie­rza do ja­kie­goś osta­tecz­ne­go celu


SJP.pl


teleomorfa

u grzy­bów: płcio­wa po­stać roz­wo­jo­wa (morfa)


SJP.pl

Te­le­o­mor­fa – płcio­wa po­stać roz­wo­jo­wa (morfa) u grzy­bów. U wielu grzy­bów na­le­żą­cych do wor­kow­ców wy­stę­pu­ją dwie po­sta­cie roz­wo­jo­we; ana­mor­fa rozm­na­ża­ją­ca się bezpł­cio­wo i te­le­o­mor­fa rozm­na­ża­ją­ca się płcio­wo. U pod­staw­cza­ków zda­rza się to bar­dzo rzad­ko.

Wikipedia


teleoperacja

1. dzia­ła­nia, któ­rych ste­ro­wa­nie od­by­wa­ją­ce się na od­le­głość dzię­ki spe­cjal­nej tech­no­lo­gii;
2. ope­ra­cja prze­pro­wa­dza­na zdal­nie przy za­sto­so­wa­niu za­a­wan­so­wa­ne­go tech­no­lo­gicz­nie sprzę­tu


SJP.pl

Te­le­o­pe­ra­cja, te­le­chi­rur­gia, zdal­na chi­rur­gia – ro­dzaj ope­ra­cji, prze­pro­wa­dza­nej przy po­mo­cy ro­bo­ta chi­rur­gicz­ne­go, ste­ro­wa­ne­go przez chi­rur­ga zdal­nie. Dzie­dzi­na ta jest spe­cja­li­stycz­ną formą te­le­me­dy­cy­ny. Łączy w sobie ele­men­ty chi­rur­gii, te­le­ko­mu­ni­ka­cji, in­for­ma­ty­ki oraz ro­bo­ty­ki. W odróż­nie­niu od chi­rur­gii zro­bo­ty­zo­wa­nej, te­le­chi­rur­gia poz­wa­la na prze­pro­wa­dze­nie ope­ra­cji, w któ­rej fi­zycz­na od­le­głość mię­dzy pa­cjen­tem a le­ka­rzem prze­sta­je być istot­na.

Wikipedia


teleoperator

firma świad­czą­ca usłu­gi te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne


SJP.pl


teleopieka

sy­stem, który za­pew­nia zdal­ną opie­kę i pomoc oso­bom wy­ma­ga­ją­cym wspar­cia


SJP.pl

Te­le­o­pie­ka – do­dat­ko­wa usłu­ga opie­kuń­cza, wy­ko­rzy­stu­ją­ca no­wo­czes­ne tech­no­lo­gie. Jej celem jest zwięk­sze­nie bez­pie­czeń­stwa osób star­szych, nie­spraw­nych, cho­rych i in­nych, po­zo­sta­ją­cych sa­mot­nie w swo­ich do­mach.

We­dług de­fi­ni­cji Te­le­ca­re Ser­vi­ces As­so­cia­tion te­le­o­pie­ka obej­mu­je wszel­kie świad­czo­ne na od­le­głość usłu­gi ko­rzy­sta­ją­ce z tech­no­lo­gii in­for­ma­cyj­no-ko­mu­ni­ka­cyj­nych, sprzy­ja­ją­ce za­cho­wa­niu nie­za­leż­no­ści we włas­nym śro­do­wi­sku za­miesz­ka­nia oso­bom nie­sa­mo­dziel­nym, star­szym i nie­peł­no­spraw­nym.

Wikipedia


teleopiekun

opie­kun w sy­ste­mie te­le­o­pie­ki


SJP.pl


telepajęczarka

po­tocz­nie: ko­bie­ta oglą­da­ją­ca te­le­wiz­ję bez pła­ce­nia abo­na­men­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. prze­stęp­czy­ni uży­wa­ją­ca od­bior­ni­ka te­le­wi­zyj­ne­go bez ui­szcze­nia od­po­wied­niej opła­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wie­dział na­szej ciot­ce, że jest te­le­pa­ję­czar­ką i ma ui­ścić za­le­głą opła­tę abo­na­men­to­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telepajęczarstwo n.

:: fm. telepajęczarz mos.

 przym. telepajęczarski

Wiktionary


telepajęczarski

→ te­le­pa­ję­czarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­pa­ję­czar­stwem, do­ty­czą­cy te­le­pa­ję­czar­stwa

Wiktionary

Patrz:

telepajęczarz

Przykłady

 (1.1) O ich te­le­pa­ję­czar­skim pro­ce­de­rze gło­śno było w całej ro­dzi­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telepajęczarstwo n., telepajęczarz mos., telepajęczarka ż.

Wiktionary


telepajęczarstwo

po­tocz­nie: ko­rzy­sta­nie z apa­ra­tu te­le­wi­zyj­ne­go bez ui­szcza­nia opłat abo­na­men­to­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. uży­wa­nie od­bior­ni­ka te­le­wi­zyj­ne­go bez ui­szcze­nia od­po­wied­niej opła­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oskar­ży­li dziad­ków o te­le­pa­ję­czar­stwo i ka­za­li za­pła­cić grzyw­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telepajęczarz m., telepajęczarka ż.

 przym. telepajęczarski

Wiktionary


telepajęczarz

po­tocz­nie: osoba do­pu­szcza­ją­ca się te­le­pa­ję­czar­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. prze­stęp­ca uży­wa­ją­cy od­bior­ni­ka te­le­wi­zyj­ne­go bez ui­szcze­nia od­po­wied­niej opła­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­le­pa­ję­cza­rze przy­czy­nia­ją się do upad­ku na­ro­do­wych me­diów.

 (1.1) W na­szej klat­ce wy­kry­to aż czte­rech te­le­pa­ję­cza­rzów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telepajęczarstwo n.

:: fż. telepajęczarka ż.

 przym. telepajęczarski

Wiktionary


telepata

osoba prze­wi­du­ją­ca przysz­łość


SJP.pl


telepatia

prze­ka­zy­wa­nie myśli na od­le­głość, bez udzia­łu zmy­słów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. rze­ko­ma zdol­ność do po­ro­zu­mie­wa­nia się, prze­ka­zu­jąc myśli na od­le­głość;

Wiktionary

Te­le­pa­tia – ogól­nie po­ję­ta moż­li­wość ko­mu­ni­ka­cji po­mię­dzy for­ma­mi życia bez uży­cia żad­nych zna­nych czło­wie­ko­wi zmy­słów. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów tele (da­le­ki) i pat­he­ia (uczu­cie). Po­dob­nie jak w przy­pad­ku in­nych zja­wisk pa­rap­sy­cho­lo­gicz­nych ist­nie­ją licz­ne re­la­cje świad­ków twier­dzą­cych, że zet­knę­li się z tym zja­wi­skiem lub po­tra­fią je wy­wo­ły­wać, ale mimo wielu stu­diów zja­wi­sko nigdy nie przesz­ło po­zy­tyw­nie te­stów na­u­ko­wych w wa­run­kach unie­moż­li­wia­ją­cych do­ko­ny­wa­nie oszustw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛˈpatʲja, AS: telepatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telepata m., telepatka ż.

 przym. telepatyczny

 przysł. telepatycznie

Wiktionary


telepatka

→ te­le­pa­ta


SJP.pl

Patrz:

telepata

telepatrzydło

po­tocz­nie o te­le­wi­zo­rze; te­le­pu­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żart. te­le­wi­zor

Wiktionary


telepatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób te­le­pa­tycz­ny, za po­mo­cą te­le­pa­tii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telepatia ż.

 przym. telepatyczny

Wiktionary


telepatyczny

→ te­le­pa­tia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­pa­tią, do­ty­czą­cy te­le­pa­tii

Wiktionary

Patrz:

telepatia

Powiązane:

 rzecz. telepatia ż., telepatka ż.

 przysł. telepatycznie

Wiktionary


telepnąć

po­tocz­nie: za­trząść, po­trząs­nąć


SJP.pl


teleporada

śro­do­wi­sko­wo: po­ra­da le­kar­ska udzie­lo­na pod­czas roz­mo­wy te­le­fo­nicz­nej


SJP.pl


teleport

w fan­ta­sty­ce: urzą­dze­nie do prze­no­sze­nia w inne miej­sce bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia w prze­strze­ni; te­le­por­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sf. urzą­dze­nie słu­żą­ce do te­le­por­ta­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • te­le­por­ta­cja
  • Te­le­port – kon­went fan­ta­stycz­no-kul­tu­ral­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛpɔrt, AS: teleport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teleportacja ż.

 czas. teleportować ndk.

Wiktionary


teleportacja

prze­no­sze­nie obiek­tów z jed­ne­go miej­sca w inne, bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia obiek­tu w prze­strze­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sf. prze­mie­szcze­nie się mię­dzy dwoma punk­ta­mi prze­strze­ni bez fi­zycz­ne­go prze­by­wa­nia drogi mię­dzy nimi;

Wiktionary

Te­le­por­ta­cja (z gr. "τῆλε, tele" "od­le­gły" i łac. "por­ta­re" "nosić") – hi­po­te­tycz­ny w skali ma­kro­sko­po­wej pro­ces prze­no­sze­nia obiek­tów z jed­ne­go miej­sca w inne, bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia obiek­tu w prze­strze­ni. Słowo "te­le­por­ta­cja" zo­sta­ło po raz pier­wszy użyte praw­do­po­dob­nie przez Char­le­sa Forta.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. teleportowanie n., teleportator m., teleport mrz.

 czas. teleportować ndk., przeteleportować dk.

Wiktionary


teleportacyjny

→ te­le­por­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

teleportacja

teleporter

w fan­ta­sty­ce: urzą­dze­nie do prze­no­sze­nia w inne miej­sce bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia w prze­strze­ni; te­le­port


SJP.pl


teleportować

prze­no­sić (prze­nieść) w inne miej­sce bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia w prze­strze­ni


SJP.pl


telepraca

praca wy­ko­ny­wa­na poza sie­dzi­bą firmy z wy­ko­rzy­sta­niem urzą­dzeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych i kom­pu­te­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. forma or­ga­ni­za­cji pracy po­le­ga­ją­ca na świad­cze­niu pracy poza jed­nost­ką or­ga­ni­za­cyj­ną pra­co­daw­cy za po­mo­cą środ­ków ko­mu­ni­ka­cji elek­tro­nicz­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­le­pra­ca jest wresz­cie spo­so­bem na two­rze­nie roz­pro­szo­nych ze­spo­łów pra­cow­ni­ków, któ­rzy są zlo­ka­li­zo­wa­ni w róż­nych miej­scach, ale fak­tycz­nie prze­by­wa­ją i pra­cu­ją w tej samej prze­strze­ni wir­tu­al­nej […].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praca zdalna

Wiktionary


telepracownica

pra­cow­nia wy­ko­nu­ją­ca swoją pracę poza firmą, łą­czą­ca się z sie­dzi­bą firmy za poś­red­nict­wem kom­pu­te­rów i urzą­dzeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


SJP.pl


telepracownik

pra­cow­nik wy­ko­nu­ją­cy swoją pracę poza firmą, łą­czą­cy się z sie­dzi­bą firmy za poś­red­nict­wem kom­pu­te­rów i urzą­dzeń te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


SJP.pl


teleprodukcja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) telew. pro­gram, film itp. pow­sta­ły na za­mó­wie­nie te­le­wiz­ji

Wiktionary


teleprompter

urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w te­le­wiz­ji, zwy­kle w kształ­cie obra­ca­ją­ce­go się bębna albo rolek z na­wi­nię­tym pa­pie­rem, na któ­rym du­ży­mi li­te­ra­mi jest na­pi­sa­ny tekst dla osoby mó­wią­cej, sto­ją­cej przed ka­me­rą; promp­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) telew. urzą­dze­nie do po­ka­zy­wa­nia lek­to­ro­wi w stu­dio tek­stu do czy­ta­nia;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prompt mrz., prompter mrz.

 czas. promptować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prompter

Wiktionary


telepudło

po­tocz­nie o te­le­wi­zo­rze; te­le­pa­trzy­dło


SJP.pl


telepyla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. mi­tycz­na kra­i­na Laj­stry­go­nów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛˈpɨla, AS: telepyla

Wiktionary


teleradiola

w gwa­rze śro­do­wi­sko­wej: ra­dio­od­bior­nik i te­le­wi­zor (cza­sem też i ma­gne­to­fon) w jed­nej obu­do­wie


SJP.pl


teleradiologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. forma ra­dio­lo­gii, wcho­dzą­ca w skład te­le­me­dy­cy­ny;

Wiktionary

Te­le­ra­dio­lo­gia (ra­dio­lo­gia na od­le­głość) – forma ra­dio­lo­gii, wcho­dzą­ca w skład te­le­me­dy­cy­ny. Łączy w sobie ele­men­ty te­le­ko­mu­ni­ka­cji, in­for­ma­ty­ki oraz me­dy­cy­ny, a w szcze­gól­no­ści ra­dio­lo­gii.

Dzię­ki wy­ko­rzy­sta­niu no­wych tech­no­lo­gii poz­wa­la na wy­mia­nę spe­cja­li­stycz­nych in­for­ma­cji prze­sy­ła­jąc obra­zy sta­ty­stycz­ne, jak i dy­na­micz­ne (prze­sy­ła­nie naj­wyż­szej ja­ko­ści zdjęć USG, MRI).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­le­ra­dio­lo­gia ob­ni­ża kosz­ty funk­cjo­no­wa­nia szpi­ta­li i in­nych jed­no­stek ochro­ny zdro­wia. Tak zwane cen­tra opi­so­we świad­czą­ce usłu­gi w za­kre­sie te­le­ra­dio­lo­gii ist­nie­ją na przy­kład w In­diach, a świad­czą usłu­gi dla szpi­ta­li w USA czy Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛradʲjɔˈlɔɟja, AS: teleradʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary


teleradioterapia

le­cze­nie no­wot­wo­rów zło­śli­wych po­przez na­pro­mie­nia­nie ich ze źró­dła zew­nętrz­ne­go (z dużej od­le­gło­ści) za po­mo­cą apa­ra­tów rent­ge­now­skich lub urzą­dzeń ko­bal­to­wych czy ce­zo­wych; te­le­te­ra­pia


SJP.pl

Te­le­ra­dio­te­ra­pia – tech­ni­ka le­cze­nia za po­mo­cą pro­mie­nio­wa­nia jo­ni­zu­ją­ce­go (ra­dio­te­ra­pia), w me­to­dzie tej źró­dło pro­mie­nio­wa­nia umie­szczo­ne jest w pew­nej od­le­gło­ści od tka­nek. Po­le­ga na na­pro­mie­nia­niu wiąz­ka­mi zew­nętrz­ny­mi okre­ślo­nej ob­ję­to­ści tka­nek, obej­mu­ją­cej guz no­wot­wo­ro­wy z adek­wat­nym mar­gi­ne­sem tka­nek oraz, w razie po­trze­by, re­gio­nal­ne węzły chłon­ne.

Wikipedia


teleran

sy­stem na­ziem­nej ra­dio­na­wi­ga­cji lot­ni­czej


SJP.pl


teleranek

po­ran­ny pro­gram te­le­wi­zyj­ny dla dzie­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) telew. pro­gram te­le­wi­zyj­ny dla dzie­ci i mło­dzie­ży na­da­wa­ny w nie­dziel­ne po­ran­ki

Wiktionary

Te­le­ra­nek – te­le­wi­zyj­ny pro­gram dla dzie­ci na­da­wa­ny od wrze­śnia 1972 roku do grud­nia 2009 roku i po­now­nie od 6 marca 2016 roku w TVP1, na­to­miast od 4 wrze­śnia 2016 w TVP ABC.

Od po­cząt­ku sym­bo­lem pro­gra­mu był kogut za­pro­jek­to­wa­ny przez Jo­an­nę Za­cha­rzew­ską.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po te­le­ran­ku posz­li­śmy z Ma­rze­ną na łyżwy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teleranek mrz.

Wiktionary


telereceptor

re­cep­tor od­bie­ra­ją­cy bodź­ce na­pły­wa­ją­ce z pew­nej od­le­gło­ści, któ­rych źró­dło znaj­du­je się w od­da­le­niu od na­rzą­du zmy­słu, np. re­cep­tor wzro­ku, słu­chu; te­le­cep­tor


SJP.pl

Te­le­re­cep­tor – ro­dzaj ek­ste­ro­re­cep­to­ra, od­bie­ra­ją­cy bodź­ce nie w bez­poś­red­nim kon­tak­cie, tylko za poś­red­nict­wem ja­kie­goś no­śni­ka. No­śni­kiem tym może być np. świa­tło, dźwięk (lub inna fala me­cha­nicz­na).

Do te­le­re­cep­to­rów za­li­cza się re­cep­to­ry:

Wikipedia


telerecording

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. dawna me­to­da za­pi­su obra­zu te­le­wi­zyj­ne­go na ta­śmie fil­mo­wej, wy­ko­rzy­sty­wa­na przed wy­na­le­zie­niem ma­gne­to­wi­du;

 (1.2) techn. urzą­dze­nie do te­le­re­cor­din­gu (1.1)

Wiktionary

Te­le­re­cor­ding (znany w USA pod nazwą ki­ne­sco­ping) – me­to­da za­pi­su pro­gra­mów te­le­wi­zyj­nych na ta­śmie fil­mo­wej w celu ich za­cho­wa­nia, póź­niej­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia bądź ods­prze­da­ży. Mimo swo­jej nie­do­sko­na­ło­ści była to, do czasu wpro­wa­dze­nia do użyt­ku ma­gne­to­wi­dów w roku 1956, je­dy­na me­to­da re­je­stra­cji pro­gra­mów te­le­wi­zyj­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze pol­skie pro­gra­my te­le­wi­zyj­ne utr­wa­la­no te­le­re­cor­din­giem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telerekording m.

 przym. telerecordingowy, telerekordingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telerekording

Wiktionary


telerekording

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. zob. te­le­re­cor­ding.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze pol­skie pro­gra­my te­le­wi­zyj­ne utr­wa­la­no te­le­re­kor­din­giem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telerecording m.

 przym. telerecordingowy, telerekordingowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telerecording

Wiktionary


telesensacja

po­tocz­nie: sen­sa­cja te­le­wi­zyj­na


SJP.pl


telesfor

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Te­les­for – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, gr. "Τελεσφορος (Te­lesp­hó­ros)", oz­na­cza­ją­ce „do­pro­wa­dzo­ny do końca, do­pro­wa­dzo­ny do do­sko­na­ło­ści”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pra­dziad­ko­wi Te­les­fo­ro­wi za­pro­po­no­wa­no pracę w So­po­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛsfɔr, AS: telesfor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Telesfora ż.

Wiktionary


telesforostwo

Te­les­for z mał­żon­ką; Te­les­fo­ro­wie


SJP.pl


telesforowie

imię mę­skie


SJP.pl


telesforowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­les­fo­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


teleshop

[czy­taj: teleSZOP] in­sty­tu­cja ofe­ru­ją­ca swoje pro­duk­ty po­przez re­kla­my te­le­wi­zyj­ne, sprze­da­ją­ca wy­sył­ko­wo, przyj­mu­ją­ca za­mó­wie­nia drogą te­le­fo­nicz­ną; te­les­klep (czę­ściej)


SJP.pl


telesklep

in­sty­tu­cja ofe­ru­ją­ca swoje pro­duk­ty po­przez re­kla­my te­le­wi­zyj­ne, sprze­da­ją­ca wy­sył­ko­wo, przyj­mu­ją­ca za­mó­wie­nia drogą te­le­fo­nicz­ną; te­les­hop (rza­dziej)


SJP.pl

Te­les­klep – ga­tu­nek pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go lub cały kanał te­le­wi­zyj­ny poś­wię­co­ny za­ku­pom. Pod­czas pro­gra­mu pro­duk­ty są szcze­gó­ło­wo oma­wia­ne i de­mon­stro­wa­ne w uży­ciu. Pre­zen­te­rzy wy­po­wia­da­ją na an­te­nie cha­rak­te­ry­stycz­ny pitch sprze­da­żo­wy, po któ­rym wi­dzo­wie są in­stru­o­wa­ni, jak mogą za­mó­wić pro­dukt te­le­fo­nicz­nie i otrzy­mać wy­sył­kę do swo­ich miesz­kań.

Wikipedia


teleskop

1. przy­rząd astro­no­micz­ny słu­żą­cy do ob­ser­wa­cji gwiazd, pla­net, ogól­nie: kos­mo­su
2. amor­ty­za­tor zło­żo­ny z dwóch rur, szer­szej i węż­szej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. astr. przy­rząd astro­no­micz­ny uży­wa­ny do ob­ser­wa­cji nieba;

 (1.2) pot. techn. ele­ment kon­struk­cyj­ny, który skła­da się z rurek wsu­wa­ją­cych się jedna w drugą

 (1.3) pot. mot. amor­ty­za­tor te­le­sko­po­wy

 (1.4) pot. fot. apa­rat fo­to­gra­ficz­ny z te­le­o­biek­ty­wem

 (1.5) icht. od­mia­na zło­tej rybki o du­żych, mocno wy­pu­kłych oczach;

Wiktionary

Te­le­skop (gr. "tēle-skó­pos" – da­le­ko wi­dzą­cy) – na­rzę­dzie, które służy do ob­ser­wa­cji od­le­głych obiek­tów po­przez zbie­ra­nie pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go (np. świa­tła wi­dzial­ne­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Astro­nom ob­ser­wo­wał niebo przez te­le­skop.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛskɔp, AS: teleskop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teleskopowy

 przysł. teleskopowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) luneta; daw. dalowid, daw. dalowidz, daw. dalowidnia

Wiktionary


teleskopowy

przy­miot­nik

 (1.1) techn. do­ty­czą­cy te­le­sko­pu, zwią­za­ny z te­le­sko­pem

 (1.2) techn. zbu­do­wa­ny z za­cho­dzą­cych na sie­bie, roz­su­wa­nych i wsu­wa­nych rur lub wal­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­cią­ga­nie pałki te­le­sko­po­wej w sy­tu­a­cji za­gro­że­nia tylko po to, aby prze­stra­szyć na­past­ni­ka – bez zde­cy­do­wa­nia i umie­jęt­no­ści, by jej użyć, naj­praw­do­po­dob­niej skoń­czy się ode­bra­niem nam pałki i uży­ciem jej prze­ciw nam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛskɔˈpɔvɨ, AS: teleskopovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teleskop mrz.

 przysł. teleskopowo

Wiktionary


teleskopówka

po­tocz­nie o czymś te­le­sko­po­wym, np. an­te­nie, wędce itp.


SJP.pl


telesprzedawca

osoba zaj­mu­ją­ca się te­les­prze­da­żą


SJP.pl


telesprzedaż

sprze­daż z wy­ko­rzy­sta­niem te­le­wiz­ji lub te­le­fo­nu


SJP.pl

Te­les­prze­daż – prze­kaz hand­lo­wy za­wie­ra­ją­cy bez­poś­red­nią ofer­tę sprze­da­ży to­wa­rów lub od­płat­ne­go świad­cze­nia usług, w tym nie­ru­cho­mo­ści, praw i zo­bo­wią­zań.

Wikipedia


telesprzedażowy

→ te­les­prze­daż


SJP.pl

Patrz:

telesprzedaż

telestacja

rzad­ko: sta­cja na­daw­cza emi­tu­ją­ca pro­gram te­le­wi­zyj­ny


SJP.pl


telestych

wiersz, w któ­rym ostat­nie li­te­ry po­szcze­gól­nych wer­sów ukła­da­ją się w wyraz bądź układ wy­ra­zów


SJP.pl


teleszyński

naz­wi­sko


SJP.pl


telet

kosz­tow­na tka­ni­na jed­wab­na na su­knie; telej; tylet


SJP.pl


teletechnik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­le­tech­ni­ki


SJP.pl


teletechnika

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­le­tech­ni­ki


SJP.pl

Te­le­tech­ni­ka – dzie­dzi­na tech­ni­ki, zaj­mu­ją­ca się prak­tycz­nym za­sto­so­wa­niem te­le­ko­mu­ni­ka­cji – do­ty­czy za­gad­nień zwią­za­nych z pro­duk­cją, pro­jek­to­wa­niem, wy­ko­naw­stwem i utrzy­ma­niem sieci, urzą­dzeń i sy­ste­mów te­le­tech­nicz­nych (te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych).

Wikipedia


teletekst

1. sy­stem prze­sy­łu in­for­ma­cji w sy­gna­le te­le­wi­zyj­nym, odt­wa­rza­nych na ekra­nie te­le­wi­zo­ra z de­ko­de­rem;
2. tekst od­bie­ra­ny za po­mo­cą te­le­wi­zo­ra, za­wie­ra­ją­cy ak­tu­a­li­zo­wa­ne co pe­wien czas wia­do­mo­ści, re­kla­my itp.; te­le­ga­ze­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) telew. sy­stem opra­co­wa­ny przez BBC, przez­na­czo­ny do prze­sy­ła­nia in­for­ma­cji w for­mie tek­sto­wej razem z sy­gna­łem te­le­wi­zyj­nym, wy­ma­ga­ją­cy spe­cjal­ne­go de­ko­de­ra w od­bior­ni­ku;

 (1.2) telew. trans­mi­to­wa­ne razem z sy­gna­łem te­le­wi­zyj­nym tre­ści sy­ste­mu te­le­tek­stu (1.1)

Wiktionary

Te­le­tekst – cy­fro­wy sy­stem prze­sy­ła­nia do­dat­ko­wych in­for­ma­cji na­da­wa­nych jed­no­cze­śnie z pro­gra­mem te­le­wi­zyj­nym. Do­dat­ko­we in­for­ma­cje w po­sta­ci tek­stu i zna­ków gra­ficz­nych można oglą­dać na ekra­nie te­le­wi­zo­ra za­miast na­da­wa­ne­go pro­gra­mu lub na tle pro­gra­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­le­wi­zor wy­po­sa­żo­ny jest w de­ko­der te­le­tek­stu.

 (1.2) Ten pro­gram te­le­wi­zyj­ny na­da­wa­ny jest z te­le­tek­stem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈlɛtɛkst, AS: teletekst

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teletekstowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) telegazeta, telestrony

Wiktionary


teleterapia

le­cze­nie no­wot­wo­rów zło­śli­wych po­przez na­pro­mie­nia­nie ich ze źró­dła zew­nętrz­ne­go (z dużej od­le­gło­ści) za po­mo­cą apa­ra­tów rent­ge­now­skich lub urzą­dzeń ko­bal­to­wych czy ce­zo­wych; te­le­ra­dio­te­ra­pia


SJP.pl


teletermometr

ter­mo­metr mo­gą­cy prze­ka­zy­wać dane o tem­pe­ra­tu­rze na od­le­głość


SJP.pl


teletransmisja

Te­le­trans­mi­sja – dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji zaj­mu­ją­cy się prze­sy­ła­niem sy­gna­łów za po­mo­cą torów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych.

Obec­nie w trans­mi­sji je­szcze czę­sto uży­wa­ne są prze­wo­dy mie­dzia­ne, ale zwła­szcza przy dal­szych od­le­gło­ściach me­dium trans­mi­syj­ne naj­czę­ściej sta­no­wi świa­tło­wód.

Wikipedia


teletransportować

rzad­ko: prze­no­sić w inne miej­sce bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia w prze­strze­ni; te­le­por­to­wać


SJP.pl


teletubisie

baj­ko­wa po­stać z po­pu­lar­ne­go bry­tyj­skie­go pro­gra­mu dla naj­młod­szych dzie­ci


SJP.pl

Te­le­tu­bi­sie ( Te­le­tub­bies) – bry­tyj­ski se­rial dla dzie­ci. Był emi­to­wa­ny od 31 marca 1997 do 21 grud­nia 2001 na an­te­nie BBC Two i po­now­nie od 9 li­sto­pa­da 2015 do 12 paź­dzier­ni­ka 2018 na an­te­nie CBeebies. Zo­stał wy­pro­du­ko­wa­ny przez Rag­doll Pro­duc­tions (1997–2001) oraz Dar­rall MacQueen i DHX Media (2015–2018) na za­mó­wie­nie BBC. Pow­sta­ło 365 od­cin­ków w la­tach 1997–2001 i 120 od­cin­ków w la­tach 2015–2018. Po­my­sło­daw­ca­mi se­ria­lu byli Anne Wood i An­drew Da­ven­port.

Wikipedia


teletubiś

baj­ko­wa po­stać z po­pu­lar­ne­go bry­tyj­skie­go pro­gra­mu dla naj­młod­szych dzie­ci


SJP.pl


teleturniej

au­dy­cja te­le­wi­zyj­na w for­mie kon­kur­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kon­kurs od­by­wa­ją­cy się w stu­dio te­le­wi­zyj­nym

Wiktionary

Te­le­tur­niej – spe­cy­ficz­nie te­le­wi­zyj­ny ga­tu­nek dzien­ni­kar­ski i typ te­le­wi­zyj­ne­go pro­gra­mu roz­ryw­ko­we­go. Po­le­ga na wy­ko­ny­wa­niu przed ka­me­ra­mi przez uczest­ni­ków (na ogół do­bie­ra­nych na za­sa­dzie ot­war­tych eli­mi­na­cji, choć cza­sem spe­cjal­nie za­pra­sza­nych do pro­gra­mu – wów­czas są to z re­gu­ły osoby po­wszech­nie znane) na­rzu­co­nych im przez pro­wa­dzą­ce­go zadań, za co otrzy­mu­ją – nie­kie­dy bar­dzo wy­so­kie – na­gro­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W te­le­tur­nie­ju wzię­ło udział pię­ciu za­wod­ni­ków.

 (1.1) Wy­gra­łem w te­le­tur­nie­ju dużo pie­nię­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛˈturʲɲɛ̇j, AS: teleturʹńėi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teleturniejowy

Wiktionary


teleturniejowicz

uczest­nik te­le­tur­nie­ju


SJP.pl


teletutor

edu­ka­tor kształ­cą­cy na od­le­głość, zwy­kle przez in­ter­net; te­le­e­du­ka­tor


SJP.pl


teletypistka

→ te­le­ty­pi­sta


SJP.pl

Patrz:

teletypista

teleutospor

dwu­ko­mór­ko­wy, di­ka­rio­tycz­ny za­rod­nik zi­mo­wy wyt­wa­rza­ny przez grzyb­nię naj­czę­ściej pod ko­niec okre­su we­ge­ta­tyw­ne­go; z te­le­u­to­spo­ru wy­ra­sta­ją pod­staw­ki z za­rod­ni­ka­mi (ba­si­dio­spo­ra­mi)


SJP.pl


televariétés

[czy­taj: telewarieTE] z fran­cu­skie­go: ro­dzaj roz­ryw­ko­we­go pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go


SJP.pl


telew.

skrót od: te­le­wiz­ja, te­le­wi­zyj­ny (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


telewidowisko

wi­do­wi­sko re­a­li­zo­wa­ne i na­da­wa­ne przez te­le­wiz­ję


SJP.pl


telewidz

ktoś, kto oglą­da te­le­wiz­ję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) widz pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go; oglą­da­ją­cy te­le­wiz­ję

Wiktionary

Te­le­widz – utwór ze­spo­łu IRA po­cho­dzą­cy z szó­stej płyty "Ogro­dy". Kom­po­zy­cja zo­sta­ła za­mie­szczo­na na czwar­tym miej­scu na krąż­ku, trwa 3 mi­nu­ty i 21 se­kund i jest dru­gim ut­wo­rem co do naj­krót­szych. Krót­sze jest tylko "Nie tracę wiary" (2:57).

Tekst ut­wo­ru opo­wia­da o czło­wie­ku który za­śle­pio­ny oglą­da­niem te­le­wiz­ji nie zwra­ca uwagi na to co się dzie­je wokół niego. Żyje w zu­peł­nie innym świe­cie, w któ­rym jest mu do­brze. Tekst do ut­wo­ru na­pi­sał wo­ka­li­sta grupy Artur Ga­dow­ski.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. telewidownia ż.

Wiktionary


telewidzka

ko­bie­ta oglą­da­ją­ca te­le­wiz­ję


SJP.pl


telewizja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­to­da prze­ka­zy­wa­nia ru­cho­me­go obra­zu oraz dźwię­ku na od­le­głość;

 (1.2) in­sty­tu­cja bę­dą­ca na­daw­cą sy­gna­łu te­le­wi­zyj­ne­go

 (1.3) ogół pro­gra­mów te­le­wi­zyj­nych na­da­wa­nych me­to­dą (1.1)

Wiktionary

Te­le­wiz­ja (TV) – dzie­dzi­na te­le­ko­mu­ni­ka­cji prze­ka­zu­ją­ca ru­cho­my obraz oraz dźwięk na od­le­głość. W jed­nym miej­scu za po­mo­cą ka­me­ry te­le­wi­zyj­nej i mi­kro­fo­nu re­je­stru­je się sy­gnał, który na­stęp­nie jest trans­mi­to­wa­ny do do­wol­ne­go miej­sca w za­się­gu trans­mi­sji. Sy­gnał od­bie­ra­ny jest przez od­bior­nik te­le­wi­zyj­ny i przet­wa­rza­ny na obraz oraz dźwięk.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy oglą­da­li no­wo­rocz­ne prze­mó­wie­nie pre­zy­den­ta w te­le­wiz­ji.

 (1.3) Oj­ciec sie­dział w swoim kącie i na uszach miał słu­chaw­ki „Ton­si­lu”, po­ma­ga­ją­ce przy dy­skret­nym oglą­da­niu te­le­wiz­ji. Tym razem jed­nak słu­ży­ły mu one jako osło­na prze­ciwdź­wię­ko­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛˈvʲizʲja, AS: televʹizʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telewizor m., telewizorek m., telewizornia ż.

 przym. telewizyjny

 przysł. telewizyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mały ekran, szklany ekran, jedenasta muzal; żart. telepatrzydło

Wiktionary


telewizjada

pro­gram te­le­wi­zyj­ny poś­wię­co­ny spor­to­wi ma­so­we­mu, ma­so­wym kon­kur­som i tur­nie­jom


SJP.pl


telewizjoner

1. żar­to­bli­wie: te­le­widz;
2. żar­to­bli­wie: osoba pro­pa­gu­ją­ca w te­le­wiz­ji ja­kieś wizje, gło­szą­ca ja­kieś pro­gno­zy


SJP.pl


telewizjotyzm

bez­myśl­ne, ogłu­pia­ją­ce oglą­da­nie te­le­wiz­ji


SJP.pl


telewizor

urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do zdal­ne­go od­bio­ru ru­cho­me­go obra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie wy­po­sa­żo­ne w ekran umoż­li­wia­ją­ce od­biór i oglą­da­nie sy­gna­łu te­le­wi­zyj­ne­go;

Wiktionary

Te­le­wi­zor, rów­nież od­bior­nik te­le­wi­zyj­ny (od gr. "tele" „da­le­ko” oraz vīsus „wi­dze­nie”, „widok”) – urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne poz­wa­la­ją­ce na od­biór sy­gna­łu na­da­wa­ne­go przez te­le­wi­zyj­ne sta­cje na­daw­cze oraz do przet­wa­rza­nia ich na obraz odt­wa­rza­ny na ekra­nie te­le­wi­zyj­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój mąż bez przer­wy gapi się w te­le­wi­zor.

 (1.1) Je­dy­ną roz­ryw­ką byli „Kiep­scy” w te­le­wi­zo­rze sprzed wie­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛˈvʲizɔr, AS: televʹizor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telewizja ż.

:: zdrobn. telewizorek m.

 przym. telewizyjny

Wiktionary


telewizorek

1. mały te­le­wi­zor;
2. po­pu­lar­na nazwa ko­szycz­ka za­nę­to­we­go uży­wa­ne­go przez węd­ka­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: te­le­wi­zor

 (1.2) mały te­le­wi­zor lub mo­ni­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛvʲiˈzɔrɛk, AS: televʹizorek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telewizor mrz., telewizja ż., telewizornia ż.

 przym. telewizyjny

 przysł. telewizyjnie

Wiktionary


telewizornia

po­tocz­nie:
1. te­le­wiz­ja (in­sty­tu­cja lub pro­gram);
2. te­le­wi­zor;
3. sala te­le­wi­zyj­na;
4. świet­li­ca szkol­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. te­le­wiz­ja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pa­ki były wczo­raj na sta­dio­nie, tylko ja jeden oglą­da­łem mecz w te­le­wi­zor­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛvʲiˈzɔrʲɲa, AS: televʹizorʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telewizja ż., telewizor mrz., telewizorek mrz.

 przym. telewizyjny

 przysł. telewizyjnie

Wiktionary


telewizorowy

przy­miot­nik od: te­le­wi­zor


SJP.pl


telewizyjniak

śro­do­wi­sko­wo: film te­le­wi­zyj­ny, przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne przy­go­to­wa­ne dla te­le­wiz­ji


SJP.pl


telewizyjny

ma­ją­cy zwią­zek z te­le­wiz­ją, na­da­wa­ny w te­le­wiz­ji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­le­wiz­ją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spraw­dza­łeś w dzi­siej­szym pro­gra­mie te­le­wi­zyj­nym?

 (1.1) Mó­wi­li o niej we wszyst­kich pol­sko­ję­zycz­nych sta­cjach te­le­wi­zyj­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ, AS: televʹizyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telewizornia ż., telewizja ż., telewizor m., telewizorek m.

 przysł. telewizyjnie

Wiktionary


telewizyta

forma kon­sul­ta­cji me­dycz­nej na od­le­głość


SJP.pl


telex

te­leks;
1. sieć abo­nenc­ka sku­pia­ją­ca ko­mu­ni­ku­ją­cych się za po­mo­cą da­le­ko­pi­sów;
2. ro­dzaj apa­ra­tu te­le­gra­ficz­ne­go, ina­czej: da­le­ko­pis;
3. tekst wy­sła­ny przy uży­ciu urzą­dze­nia o tej samej naz­wie; da­le­ko­pis


SJP.pl

Telex – bel­gij­ska grupa mu­zycz­na za­ło­żo­na w 1978 roku przez Marca Mo­u­li­na, Dana Lacks­ma­na i Mi­che­la Mo­er­sa. Ze­spół pow­stał z za­mia­ru „two­rze­nia cze­goś na­praw­dę eu­ro­pej­skie­go, in­ne­go niż rock i bez gi­ta­ry – tym po­my­słem była mu­zy­ka elek­tro­nicz­na”. Ich mu­zy­ka po­le­ga­ła na łą­cze­niu w ut­wo­rach este­ty­ki disco, punku i ek­spe­ry­men­tal­nej elek­tro­ni­ki. De­biu­tanc­ki album "Lo­o­king for Saint Tro­pez" za­wie­rał hi­to­wy sin­gel "Mo­skow Di­skow", który przy­niósł ze­spo­ło­wi mię­dzy­na­ro­do­wą sławę.

Wikipedia


telezakupowy

→ te­le­za­ku­py


SJP.pl

Patrz:

telezakupy

telezakupy

za­ku­py ro­bio­ne w te­les­kle­pie, te­les­kle­pach; pot. re­kla­ma te­le­wi­zyj­na pre­zen­tu­ją­ca ofer­tę te­les­kle­pu


SJP.pl


telezegarynka

au­to­mat te­le­fo­nicz­nie po­da­ją­cy in­for­ma­cje o pro­gra­mach te­le­wi­zyj­nych


SJP.pl


teleżka

wózek dwu­ko­ło­wy z dysz­lem


SJP.pl


telichowski

naz­wi­sko


SJP.pl


teliczka

za­i­mek li­czeb­ny wska­zu­ją­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tro­szecz­kę

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. tela

Wiktionary


teliga

naz­wi­sko


SJP.pl


telimena

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­li­me­na – imię żeń­skie
  • Te­li­me­na – po­stać z po­e­ma­tu Pan Ta­de­usz Adama Mic­kie­wi­cza
  • Te­li­me­na – pol­ski dom mody
  • Te­li­me­na – willa w Za­ko­pa­nem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć Hra­bia Te­li­me­nę już daw­niej wi­dy­wał • W domu Sę­dzie­go, w któ­rym dosyć czę­sto bywał, • Lecz mało ją uwa­żał; za­dzi­wił się zrazu, • Ro­zez­na­jąc w niej model swo­je­go obra­zu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛlʲĩˈmɛ̃na, AS: telʹĩmẽna

Wiktionary


telimeniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­li­me­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


teliszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


telko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. te­le­kon­fe­ren­cja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) telekonferencja

Wiktionary


tell

pa­gó­rek kry­ją­cy w sobie ruiny daw­nych po­je­dyn­czych bu­dow­li lub ca­łych ze­spo­łów ar­chi­tek­to­nicz­nych; tall


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. typ sta­no­wi­ska ar­che­o­lo­gicz­ne­go w for­mie ścię­te­go wzgó­rza ut­wo­rzo­ne­go z na­war­stwia­ją­cych się, wsku­tek dłu­gotr­wa­łe­go osad­nict­wa, po­zo­sta­ło­ści osad ludz­kich;

Wiktionary

Tell, także tall – typ sta­no­wi­ska ar­che­o­lo­gicz­ne­go, ut­wo­rzo­ne­go z na­war­stwia­ją­cych się wsku­tek dłu­gotr­wa­łe­go osad­nict­wa, szcząt­ków osad ludz­kich.

Po raz pier­wszy zja­wi­sko aku­mu­la­cji po­zio­mów stra­ty­gra­ficz­nych osad­nict­wa ludz­kie­go na sta­no­wi­sku tego typu zo­sta­ło za­u­wa­żo­ne przez He­in­ri­cha Schlie­man­na i Wil­hel­ma Dörpfelda pod­czas prac wy­ko­pa­li­sko­wych w Troi w la­tach 70.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sze­re­gu telli ar­che­o­lo­dzy znaj­dy­wa­li po­dob­ną ce­ra­mi­kę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. tall

Wiktionary


tellur

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 52, sre­brzy­sto­bia­ły pół­me­tal, skład­nik wielu sto­pów (sym­bol Te)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 52; kru­chy, sre­brzy­sto­bia­ły pół­me­tal o wła­ści­wo­ściach tru­ją­cych;

Wiktionary

Tel­lur (Te, tel­lu­rium) – pier­wia­stek che­micz­ny, tle­no­wiec z grupy pół­me­ta­li w ukła­dzie okre­so­wym. Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skiej nazwy ziemi – "tel­lus".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma tel­lur?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛlːur, AS: te•lur

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tellurowy, telluryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Te; daw. ziemian

Wiktionary


telluran

sól kwasu tel­lu­ro­we­go


SJP.pl


tellurek

zwią­zek tel­lu­ru


SJP.pl


tellurium

model Słoń­ca, Ziemi i Księ­ży­ca wy­ko­rzy­sty­wa­ny do celów dy­dak­tycz­nych


SJP.pl

Tel­lu­rium – przy­rząd bę­dą­cy mo­de­lem ru­chów Ziemi i Księ­ży­ca wzglę­dem Słoń­ca, słu­żą­cy do po­ka­zy­wa­nia:

Wikipedia


tellurometr

urzą­dze­nie do po­mia­ru od­le­gło­ści, wy­ko­rzy­stu­ją­ce pro­mie­nio­wa­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne


SJP.pl


tellurowy

→ tel­lur


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z tel­lu­rem, do­ty­czą­cy tel­lu­ru

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy tel­lur

Wiktionary

Patrz:

tellur

Powiązane:

 rzecz. tellur m., tellurium n., tellurek m., telluran m., telluryn m., telluryt m., tellurokracja ż.

 przym. telluryczny, tellurawy, tellurkowy, telluranowy, tellurynowy

 przysł. tellurycznie

Wiktionary


telluryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. zwią­za­ny z zie­mią (lądem, glebą), do­ty­czą­cy ziemi

 (1.2) astr. zwią­za­ny z Zie­mią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To zna­czą­ca scena, w któ­rej Nor­wid łączy aspekt tel­lu­rycz­ny eg­zy­sten­cji z kul­tu­ro­wym, co zdo­mi­nu­je jego my­śle­nie o związ­ku eg­zy­sten­cji z zie­mią oraz kul­tu­rą i una­drzęd­ni aspekt kul­tu­ro­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tellur m., tellurium n., tellurek m., telluran m., telluryn m., telluryt m., tellurokracja ż.

 przym. tellurowy, tellurawy, tellurkowy, telluranowy, tellurynowy

 przysł. tellurycznie

Wiktionary


telnet

stan­dard pro­to­ko­łu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go uży­wa­ne­go w sie­ciach kom­pu­te­ro­wych do ob­słu­gi od­le­głe­go ter­mi­na­la w ar­chi­tek­tu­rze klient-ser­wer


SJP.pl

Tel­net – stan­dard pro­to­ko­łu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go uży­wa­ne­go w sie­ciach kom­pu­te­ro­wych do ob­słu­gi od­le­głe­go ter­mi­na­la w ar­chi­tek­tu­rze klient-ser­wer.

Pro­to­kół ob­słu­gu­je tylko ter­mi­na­le al­fa­nu­me­rycz­ne, co oz­na­cza, że nie ob­słu­gu­je myszy ani in­nych urzą­dzeń wska­zu­ją­cych.

Wikipedia


telofaza

ostat­nia faza po­dzia­łu jądra ko­mór­ko­we­go


SJP.pl

Te­lo­fa­za (z j. grec­kie­go τέλος ("télos") „ko­niec” oraz φάσις ("phásis"), „faza”) jest koń­co­wą fazą po­dzia­łu ko­mór­ki: roz­po­czy­na się, gdy chro­mo­so­my są już roz­dzie­lo­ne i od­da­lo­ne od sie­bie na mak­sy­mal­ną od­le­głość (co do­ko­nu­je się w ana­fa­zie); po­le­ga na two­rze­niu oto­czek ją­dro­wych i roz­kon­den­so­wa­niu (de­spi­ra­li­za­cji) chro­mo­so­mów w ak­tyw­ną ek­spre­syj­nie chro­ma­ty­nę (two­rzy się ją­der­ko); na­stę­pu­je wtedy po­dział cy­to­plaz­my po­mię­dzy ko­mór­ki po­tom­ne (cy­to­ki­ne­za), choć cza­sem ma to miej­sce już w ana­fa­zie.

Wikipedia


telogen

faza ro­śnię­cia włosa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się jego po­wol­nym obu­mie­ra­niem


SJP.pl


telogenowy

→ te­lo­gen


SJP.pl

Patrz:

telogen

telom

koń­co­wa część wid­la­ste­go roz­ga­łę­zie­nia bez­list­nych pędów ko­pal­nych pa­prot­ni­ków - psy­lo­fi­tów


SJP.pl

Telom – jed­nost­ka mor­fo­lo­gicz­na w bu­do­wie ro­ślin. Po­je­dyn­cze od­ga­łę­zie­nie spo­ro­fi­tu za­wie­ra­ją­ce wiąz­kę prze­wo­dzą­cą. Po­ję­cie zo­sta­ło stwo­rzo­ne przez nie­miec­kie­go mor­fo­lo­ga ro­ślin Wal­te­ra Zim­mer­man­na w roku 1930 na po­trze­by hi­po­te­zy te­lo­mo­wej. We­dług tej hi­po­te­zy wszyst­kie or­ga­ny ro­ślin pow­sta­ły z przeksz­tał­ce­nia pier­wot­nych te­lo­mów. Spła­szcze­nie te­lo­mów we­dług hi­po­te­zy te­lo­mo­wej stały się liść­mi. Od te­lo­mu wzię­ły nazwę ro­śli­ny te­lo­mo­we ("Te­lo­mop­hy­ta").

Wikipedia


telomer

sek­wen­cja DNA znaj­du­ją­ca się na końcu chro­mo­so­mu, nie­zbęd­na do utrzy­ma­nia jego sta­bil­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ele­ment struk­tu­ral­ny chro­mo­so­mu;

 (1.2) chem. po­li­mer zdol­ny do dal­szej po­li­me­ry­za­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • te­lo­mer – ele­ment struk­tu­ral­ny chro­mo­so­mu za­pew­nia­ją­cy mu sta­bil­ność. Każdy chro­mo­som ma dwa te­lo­me­ry umiej­sco­wio­ne na jego koń­cach
  • te­lo­mer – w che­mii po­li­me­rów to zaz­wy­czaj krót­ki (ale cza­sa­mi też dłuż­szy) po­li­mer, po­sia­da­ją­cy na obu koń­cach ak­tyw­ne grupy funk­cyj­ne zdol­ne do dal­szej po­li­me­ry­za­cji

Wikipedia


telomeraza

enzym po­wo­du­ją­cy odt­wa­rza­nie się DNA te­lo­me­ru


SJP.pl

Te­lo­me­ra­za – enzym ry­bo­nu­kle­o­pro­te­i­no­wy, któ­re­go za­da­niem jest do­bu­do­wa­nie bra­ku­ją­ce­go (w związ­ku z tzw. pro­ble­mem re­pli­ka­cji końca) 3'-koń­co­we­go od­cin­ka nici DNA (tak zwa­nej nici opóź­nio­nej). Te­lo­me­ra­za po­słu­gu­je się w tym celu zin­te­gro­wa­ną z nią czą­stecz­ką RNA.

Wikipedia


telomerowy

→ te­lo­mer


SJP.pl

Patrz:

telomer

telomowy

→ telom


SJP.pl

Patrz:

telom

telos

z grec­kie­go: cel


SJP.pl


telson

koń­co­wy seg­ment od­wło­ka u sta­wo­no­gów


SJP.pl

Tel­son – ostat­ni seg­ment od­wło­ka, wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych sta­wo­no­gów, ma­ją­cy kształt:

Z tel­so­nu wielu sko­ru­pia­ków wy­ra­sta­ją wi­deł­ko­wa­te przy­dat­ki – furka. U in­nych (pan­ce­rzow­ców) zaś ostat­nie od­nó­ża od­wło­ko­we (uro­po­da).

Wikipedia


telstar

seria ame­ry­kań­skich sa­te­li­tów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tel­star – seria ame­ry­kań­skich sa­te­li­tów te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nych
    • Tel­star 1
    • Tel­star 2
    • Tel­star 12
  • Tel­star – seria piłek do gry w piłkę nożną
    • Adi­das Tel­star
    • Adi­das Tel­star Dur­last
    • Adi­das Tel­star 18
  • Tel­star – sin­gel ze­spo­łu The Tor­na­dos z 1962
  • Tel­star Vel­sen-IJmuiden – ho­len­der­ski klub pił­kar­ski
  • Tel­star – film z 2009 w re­ży­se­rii Nicka Mo­ra­na
  • Co­le­co Tel­star – kon­so­la do gier video

Wikipedia


telszański

→ Tel­sze (mia­sto na Lit­wie)


SJP.pl


telsze

mia­sto na Lit­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie;

Wiktionary

Tel­sze (lit. "Telšiai", żmudz. "Telšē") – mia­sto na Wy­so­czyź­nie Żmudz­kiej w pół­noc­no-za­chod­niej Lit­wie po­ło­żo­ne na za­chód od Szaw­li. Sie­dzi­ba władz okrę­gu tel­szań­skie­go. Miej­sce uro­dzin Ga­brie­la Na­ru­to­wi­cza i Ro­lan­da­sa Pak­sa­sa. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł skó­rza­ny oraz dzie­wiar­ski.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. telszański

Wiktionary


telugu

1. język z grupy ję­zy­ków dra­wi­dyj­skich, jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych Indii;
2. li­te­ra­tu­ra in­dyj­ska two­rzo­na w ję­zy­ku te­lu­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język z grupy po­łud­nio­wows­chod­niej ro­dzi­ny ję­zy­ków dra­wi­dyj­skich;

Wiktionary


teluk

naz­wi­sko


SJP.pl


teluran

daw­niej: sól kwasu te­lur­ne­go (tel­lu­ro­we­go); tel­lu­ran


SJP.pl


telękać

o głusz­cu: wy­da­wać dźwięk w cza­sie toków


SJP.pl


tem

jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim


SJP.pl

forma za­im­ka.

 (1.1) przest. N. i Ms. m. i n. lp. oraz C. lm. od: ten

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TEM – Trans­mis­sion elec­tron mi­cro­sco­py – Elek­tro­no­wy mi­kro­skop trans­mi­syj­ny
  • tem (hi­sto­ria) – bi­zan­tyń­ski okręg mi­li­tar­ny
  • TEM – Trans­ver­se ElectroMagnetic jeden z ro­dza­ju modów – roz­kła­dów pola elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go.
  • TEM – jeden z en­zy­mów na­le­żą­cych do beta-lak­ta­maz
    • Kla­sycz­ne beta-lak­ta­ma­zy – TEM-1, TEM-2
    • ESBL – TEM-3 do TEM-11
  • TEM – oz­na­cze­nie ra­dziec­kich lo­ko­mo­tyw spa­li­no­wych:
    • TEM1
    • TEM2
  • Tem – pier­wsza żona Men­tu­ho­te­pa II z XI dy­na­stii

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛ̃m, AS: tẽm

Wiktionary


tema

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) daw. temat, wątek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tema – hi­sto­rycz­na jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w Ce­sar­stwie Bi­zan­tyj­skim
  • Tema – mia­sto w Gha­nie
  • Tema – oaza na Pół­wy­spie Arab­skim, w któ­rej znaj­do­wa­ła się świą­ty­nia boga Księ­ży­ca Sina

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃ma, AS: tẽma

Wiktionary


temacik

zdrob­nie­nie od: temat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od temat

Wiktionary

Te­ma­cik – sin­gel grupy in­flu­en­ce­rów Ekipa, który zo­stał wy­da­ny 30 stycz­nia 2026 za po­mo­cą wyt­wór­ni Ekipa za poś­red­nict­wem. Jest to czwar­ty sin­gel pro­mu­ją­cy drugi album stu­dyj­ny grupy, pt. „Mul­ti­ver­se”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To nie jest po­waż­ny temat, lecz tylko błahy te­ma­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temat m.

 przym. tematyczny

Wiktionary


temaki

od­mia­na sushi, w któ­rej wo­do­ro­sty nori zwi­nię­te są w rożek na­dzie­wa­ny ryżem, grzy­ba­mi, wa­rzy­wa­mi i owo­ca­mi morza


SJP.pl


temat

za­gad­nie­nie lub ze­spół za­gad­nień sta­no­wią­cych pod­sta­wo­wą myśl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) głów­na myśl lub przed­miot roz­mo­wy, pracy lub dzie­ła

 (1.2) jęz. część wy­ra­zu po­zo­sta­ją­ca po odrzu­ce­niu koń­ców­ki

 (1.3) muz. wio­dą­cy motyw ut­wo­ru mu­zycz­ne­go

 (1.4) szach. motyw, na któ­rym jest opar­te za­da­nie sza­cho­we

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • temat wy­ra­zu
  • temat zda­nia
  • temat mu­zycz­ny
  • temat ryt­micz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nic mi na ten temat nie wia­do­mo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃mat, AS: tẽmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tematyka ż., temacik m., tematyczność ż.

 przym. tematyczny, tematowy

 przysł. tematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) motyw

 (1.2) rdzeń

 (1.3) motyw

Wiktionary


tematolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­ma­to­lo­gii


SJP.pl


tematologia

dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się mo­ty­wa­mi i wąt­ka­mi pi­sar­ski­mi w róż­nych epo­kach


SJP.pl


tematologiczny

zwią­za­ny z te­ma­to­lo­gią (nauką o mo­ty­wach i wąt­kach spo­ty­ka­nych u róż­nych pi­sa­rzy w róż­nych epo­kach)


SJP.pl


tematycznie

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z te­ma­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ki miał na pół­kach te­ma­tycz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temat m., tematyka ż.

 przym. tematyczny

Wiktionary


tematyczny

→ temat; te­ma­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z te­ma­tem, te­ma­ty­ką, opie­ra­ją­cy się na te­ma­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaki za­kres te­ma­tycz­ny obej­mu­je ten spraw­dzian?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: tẽmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temat, temacik, tematyka, tematyczność

 przym. tematowy

 przysł. tematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczowy, merytoryczny

Wiktionary


tematyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół za­gad­nień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na za­koń­cze­nie pod­sta­wów­ki pan Bar­tek zor­ga­ni­zo­wał wraz z je­szcze jedną, bar­dzo za­an­ga­żo­wa­ną panią z po­ko­ju na­u­czy­ciel­skie­go, po­że­gnal­ny bal o te­ma­ty­ce fil­mo­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temat, tematyczność

 przym. tematyczny

 przysł. tematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogół problemów, zakres tematyczny, przedmiot (uwagi), problematyka

Wiktionary


tematyzacja

pod­po­rząd­ko­wa­nie cze­goś (wy­po­wie­dzi, prze­strze­ni itp.) w ca­ło­ści głów­ne­mu te­ma­to­wi


SJP.pl


tematyzować

pod­po­rząd­ko­wy­wać coś (wy­po­wiedź, prze­strzeń itp.) w ca­ło­ści głów­ne­mu te­ma­to­wi


SJP.pl


temblaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tem­blak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temblak m.

Wiktionary


temblak

1. opa­ska lub trój­kąt­na chu­sta za­wie­szo­na na karku cho­re­go
2. pasek z chwa­ści­kiem za­wie­szo­ny przy rę­ko­je­ści broni siecz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. opa­ska unie­ru­cha­mia­ją­ca chorą rękę;

 (1.2) wojsk. opa­ska na prze­gu­bie za­po­bie­ga­ją­ca upu­szcze­niu broni siecz­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tem­blak – w me­dy­cy­nie do pod­wie­sza­nia i unie­ru­cho­mie­nia zgię­tej w łok­ciu cho­rej ręki
  • tem­blak – rze­mień przy broni bia­łej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃mblak, AS: tẽmblak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. temblaczek m.

Wiktionary


tembr

barwa dźwię­ku cha­rak­te­ry­stycz­na dla głosu ludz­kie­go lub in­stru­men­tów mu­zycz­nych; timbr; tim­bre


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ja­kość brzmie­nia dźwię­ku lub głosu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mogę śpie­wać wie­czo­rem. Nie wpły­nie to na tembr głosu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. timbre mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) barwa, ton, zabarwienie; rzad. timbre

Wiktionary


temelin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­cze­skim; 2 km od Te­me­li­na znaj­du­je się elek­trow­nia ją­dro­wa;

Wiktionary

Te­me­lin (cz.) – wieś w Cze­chach, w kraju po­łud­nio­wo­cze­skim, po­wiat Cze­skie Bu­dzie­jo­wi­ce, sie­dzi­ba gminy Te­me­lin. W 2004 roku za­miesz­ki­wa­na przez 776 miesz­kań­ców.

2 km od Te­me­li­na znaj­du­je się jedna z dwóch cze­skich elek­trow­ni ją­dro­wych - Elek­trow­nia Ją­dro­wa Temelín.

Wikipedia


temenos

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ob­szar po­da­ro­wa­ny ja­kiejś oso­bie przez mia­sto w za­mian za wyś­wiad­czo­ne przy­słu­gi


SJP.pl

Te­me­nos (gr. "τέμενος") – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji wy­dzie­lo­ny, nie­ty­kal­ny ob­szar poś­wię­co­ny bó­stwu albo przez­na­czo­ny do celów kultu (np. de­mo­nów, zmar­łych przod­ków, muz, he­ro­sów). W okre­sie ar­cha­icz­nym Grecy za­czę­li od­cho­dzić od te­me­no­sów na rzecz sta­łych, bu­do­wa­nych po­cząt­ko­wo z drew­na, a potem z ka­mie­nia świą­tyń.

Wikipedia


temeski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­me­szem, do­ty­czą­cy Te­me­szu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Temesz mrz.

Wiktionary


temesz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ru­mu­nii i w pół­noc­no-wschod­niej Ser­bii, lewy do­pływ Du­na­ju;

 (1.2) geogr. adm. okręg w za­chod­niej Ru­mu­nii;

Wiktionary

Te­mesz (łac. "Ti­bi­scus" lub "Ti­bi­sis", rum. "Timiș", serb. Тамиш – "Tamiš", niem. "Te­mesch", węg. "Temes") – rzeka w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ru­mu­nii (Banat) i w pół­noc­no-wschod­niej Ser­bii (Woj­wo­di­na). Lewy do­pływ Du­na­ju. Dłu­gość – 359 km (241 km w Ru­mu­nii, 118 km w Ser­bii), po­wierzch­nia zlew­ni – 13 085 km² (8085 km² w Ru­mu­nii, 5000 km² w Ser­bii), śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 47 m³/s.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. temeski

Wiktionary


temeszwar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. daw. Timișoara, mia­sto w za­chod­niej Ru­mu­nii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. temeszwarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Timiszoara

Wiktionary


temeszów

Te­me­szów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie brzo­zow­skim, w gmi­nie Dyd­nia. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś leży po­mię­dzy Krze­mien­ną i Wi­try­ło­wem, w do­li­nie rzeki San (jedne z naj­pię­kniej­szych prze­ło­mów tej rzeki).

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Wikipedia


temida

prze­no­śnie:
1. wy­miar spra­wied­li­wo­ści; są­dow­nict­wo;
2. spra­wied­li­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bo­gi­ni prawa i pra­wo­rząd­no­ści;

 (1.2) mi­trzym. zob. Kar­men­ta.

 (1.3) książk. przen. prawo, spra­wied­li­wość, są­dow­nict­wo, wy­miar spra­wied­li­wo­ści

 (1.4) rzad. imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­mi­da – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z ty­ta­nid, bo­gi­ni prawa, pra­wo­rząd­no­ści, spra­wied­li­wo­ści
  • Te­mi­da (Kar­men­ta) – w mi­to­lo­gii rzym­skiej nimfa ar­ka­dyj­ska, matka Ewan­dra
  • Te­mi­da – błęd­ne od­kry­cie księ­ży­ca Sa­tur­na, które ogło­sił w 1905 Wil­liam Henry Pic­ke­ring
  • Te­mi­da – pol­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • TEMIDA – Plan na Rzecz Roz­wo­ju Prawa
  • Te­mi­da Stan­kie­wicz-Pod­ho­rec­ka – pol­ska dzien­ni­kar­ka, kry­tyk te­a­tral­ny
  • The­mis – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Te­mi­dy były: opa­ska na oczach, waga i miecz.

 (1.4) Miała na imię Te­mi­da i po­cho­dzi­ła z Krety.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ̃ˈmʲida, AS: tẽmʹida

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Karmentis, Nikostrate, Temis, Telpusa, Timandra, Postuersa, Prorsa

Wiktionary


temistokles

ateń­ski mąż stanu (ok. 525-ok. 460 p.n.e.), wy­bit­ny po­li­tyk i dy­plo­ma­ta, ini­cja­tor ro­zbu­do­wy portu Pi­re­u­su, do­wód­ca floty grec­kiej w bit­wie pod Sa­la­mi­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. po­li­tyk i wódz ateń­ski;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Te­mi­sto­kles ( Θεμιστοκλῆς; ur. ok. 524 p.n.e. w Ate­nach, zm. ok. 459 p.n.e. w Ma­gnez­ji nad Me­an­drem) – ateń­ski wódz i po­li­tyk, pia­stu­ją­cy sta­no­wi­ska ar­chon­ta i stra­te­ga, przy­wód­ca stron­nict­wa de­mo­kra­tycz­ne­go, twór­ca po­tę­gi mor­skiej Aten w V wieku p.n.e.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pod­sta­wie wąt­pli­wych do­wo­dów wro­go­wie Te­mi­sto­kle­sa do­pro­wa­dzi­li do za­ocz­ne­go ska­za­nia go na śmierć.

 (1.2) Mam na imię Te­mi­sto­kles i je­stem ze­ce­rem z Cie­szy­na.

Wiktionary


temnospondyle

Tem­no­spon­dy­le (Tem­no­spon­dy­li – gr. „po­cię­te kręgi”) – rząd waż­nych i bar­dzo zróż­ni­co­wa­nych pła­zów ży­ją­cych prze­de wszyst­kim w kar­bo­nie, per­mie i tria­sie, choć nie­licz­ne przetr­wa­ły aż do kredy. Tak­son obej­mo­wał za­rów­no małe jak i duże ro­dza­je. W trak­cie swej ewo­lu­cji za­a­dap­to­wa­ły się do sze­ro­kiej gamy róż­nych śro­do­wisk, od wod­nych przez ziem­no­wod­ne do lą­do­wych, niek­tó­re za­miesz­ki­wa­ły też morza nie­da­le­ko wy­brze­ży.

Wikipedia


temp.

skrót od: tem­pe­ra­tu­ra


SJP.pl

skrót

 (1.1) = tem­pe­ra­tu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez pier­wsze 30 minut gęś pie­cze­my w temp. 200 stop­ni, a na­stęp­nie ob­ni­ża­my tem­pe­ra­tu­rę do 160 stop­ni.

Wiktionary


tempa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp., B. lm., W. lm. od: tempo

Wiktionary

Tempa − wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Hiuma, sto­li­ca gminy Pühalepa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃mpa, AS: tẽmpa

Wiktionary


tempalski

naz­wi­sko


SJP.pl


tempczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


tempe

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tempe – wąwóz w grec­kiej pro­win­cji Te­sa­lia
  • Tempe – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ari­zo­na
  • Tempe – ge­o­gra­ficz­na nazwa dziel­ni­cy, po­ło­żo­nej na te­re­nie sa­mo­rzą­du lo­kal­ne­go Mar­rick­vil­le, wcho­dzą­cej w skład aglo­me­ra­cji Syd­ney
  • tem­peh

Wikipedia


tempeh

pro­dukt z prze­fer­men­to­wa­nej soi, tra­dy­cyj­ny skład­nik kuch­ni in­do­ne­zyj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wyfakt.

 (1.1) kulin. spoż. pro­dukt spo­żyw­czy w for­mie twar­de­go bloku z czę­ścio­wo ugo­to­wa­nej fer­men­to­wa­nej soi;

Wiktionary

Tem­peh – tra­dy­cyj­ny skład­nik kuch­ni in­do­ne­zyj­skiej wyt­wa­rza­ny z zia­ren soi pod­da­wa­nych pro­ce­so­wi fer­men­ta­cji. Ze wzglę­du na wy­so­kie war­to­ści odżyw­cze, a także cha­rak­te­ry­stycz­ną tek­stu­rę i smak, jest współ­cze­śnie sze­ro­ko sto­so­wa­ny w kuch­ni we­gań­skiej i we­ge­ta­riań­skiej jako za­mien­nik mięsa oraz na­bia­łu.

Wikipedia


tempelhof

dziel­ni­ca Ber­li­na


SJP.pl

Tem­pel­hof, Ber­lin-Tem­pel­hof – dziel­ni­ca "(Ort­ste­il)" Ber­li­na w okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­nym Tem­pel­hof-Schöneberg. Od 1 paź­dzier­ni­ka 1920 w gra­ni­cach mia­sta.

Wikipedia


tempera

1. ro­dzaj farby emul­syj­nej
2. tech­ni­ka ma­lar­ska wy­ko­rzy­stu­ją­ca tę farbę; rów­nież obraz na­ma­lo­wa­ny tą tech­ni­ką


SJP.pl


temperacja

w mu­zy­ce:
1. sy­stem po­dzia­łu ok­ta­wy na pół­to­ny; sy­stem tem­pe­ra­cji;
2. tem­pe­ra­cja rów­no­mier­na - do­mi­nu­ją­cy od XVIII wieku sy­stem po­dzia­łu ok­ta­wy na 12 rów­nych pół­to­nów, z wnie­sie­niem po­pra­wek do nie­rów­no­mier­nej tem­pe­ra­cji na­tu­ral­nej i pi­ta­go­rej­skiej


SJP.pl


temperamencik

zdrob­nie­nie od: tem­pe­ra­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od tem­pe­ra­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona to ma nie­zły tem­pe­ra­men­cik!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temperament m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charakterek

Wiktionary


temperament

1. ze­spół sta­łych cech psy­chicz­nych czło­wie­ka cha­rak­te­ry­zu­ją­cych jego spo­sób re­a­go­wa­nia na bodź­ce zew­nętrz­ne, sto­pień po­bud­li­wo­ści, życie emo­cjo­nal­ne; uspo­so­bie­nie;
2. duża po­bud­li­wość fi­zycz­na i psy­chicz­na, żywe uspo­so­bie­nie, na­tu­ra pełna ener­gii;
3. wro­dzo­na skłon­ność, uzdol­nie­nie, po­ciąg do cze­goś; pre­dy­spo­zy­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. cha­rak­ter czło­wie­ka, jego uspo­so­bie­nie, sto­pień po­bud­li­wo­ści, spo­sób re­a­go­wa­nia itp.

 (1.2) duża po­bud­li­wość, ży­wot­ność, ener­gicz­ność, werwa

 (1.3) pre­dy­spo­zy­cja, zdol­ność do cze­goś

Wiktionary

Tem­pe­ra­ment ( tem­pe­ra­men­tum – mie­sza­ni­na; ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Ga­le­na) – ze­spół cech oso­bo­wo­ści, zde­ter­mi­no­wa­nych ge­ne­tycz­nie i ujaw­nia­ją­cych się już w pier­wszym roku życia czło­wie­ka. Tak ro­zu­mia­ny tem­pe­ra­ment sta­no­wi pod­sta­wę kształ­to­wa­nia się i roz­wo­ju oso­bo­wo­ści (Buss i Plo­min).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃mpɛˈrãmɛ̃nt, AS: tẽmperãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. temperamencik

 przym. temperamentowy, temperamentny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charakter, przest. natura, osobowość, usposobienie

Wiktionary


temperamentalny

→ tem­pe­ra­ment; tem­pe­ra­men­to­wy


SJP.pl


temperamentny

odz­na­cza­ją­cy się wy­bu­cho­wym, gwał­tow­nym tem­pe­ra­men­tem


SJP.pl


temperamentowy

→ tem­pe­ra­ment; tem­pe­ra­men­tal­ny


SJP.pl


temperatura

1. wiel­kość fi­zycz­na okre­śla­ją­ca sto­pień ogrza­nia cze­goś;
2. po­tocz­nie: go­rącz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. miara na­grza­nia ciał;

 (1.2) war­tość tem­pe­ra­tu­ry (1.1) w przy­ję­tej skali

 (1.3) pot. go­rącz­ka

Wiktionary

Tem­pe­ra­tu­ra – jedna z pod­sta­wo­wych wiel­ko­ści fi­zycz­nych (pa­ra­me­trów stanu) w ter­mo­dy­na­mi­ce. Tem­pe­ra­tu­ra jest zwią­za­na ze śred­nią ener­gią ki­ne­tycz­ną ruchu i drgań wszyst­kich czą­ste­czek two­rzą­cych dany układ i jest miarą tej ener­gii.

Tem­pe­ra­tu­rę można ści­śle zde­fi­nio­wać tylko dla sta­nów rów­no­wa­gi ter­mo­dy­na­micz­nej, bo­wiem z ter­mo­dy­na­micz­ne­go punk­tu wi­dze­nia jest ona wiel­ko­ścią re­pre­zen­tu­ją­cą wspól­ną włas­ność dwóch ukła­dów po­zo­sta­ją­cych w rów­no­wa­dze ze sobą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rów­na­nie stanu gazu wiąże ze sobą jego tem­pe­ra­tu­rę, ci­śnie­nie i ob­ję­tość.

 (1.1) Nie na­le­ży mylić cie­pła z tem­pe­ra­tu­rą. Cie­pło tak się ma do tem­pe­ra­tu­ry, jak prze­pływ rzeki do wy­so­ko­ści nad po­zio­mem morza.

 (1.2) Mie­li­śmy nie­u­da­ny urlop: wiało, pa­da­ło i była niska tem­pe­ra­tu­ra.

 (1.3) Synku! Masz tem­pe­ra­tu­rę! Nie mo­żesz iść dziś do szko­ły!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃mpɛraˈtura, AS: tẽmperatura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temperaturka ż.

 przym. temperaturowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gorączka

Wiktionary


temperaturka

zdrob­nie­nie od: tem­pe­ra­tu­ra


SJP.pl


temperaturowy

→ tem­pe­ra­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

temperatura

temperowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|tem­pe­ro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tem­pe­ro­wa­nie kre­dek za­ję­ło ci pół go­dzi­ny, a wy­ko­na­nie ry­sun­ku pięć minut.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temperówka

 czas. temperować ndk.

Wiktionary


temperować

1. ostrzyć ołó­wek lub kred­kę;
2. stu­dzić zapał, ogra­ni­czać


SJP.pl


temperówka

na­rzę­dzie do ostrze­nia ołów­ków; ostrzał­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opra­wio­ne ostrze, słu­żą­ce do tem­pe­ro­wa­nia ołów­ków;

Wiktionary

Tem­pe­rów­ka – nie­wiel­ki przy­rząd słu­żą­cy do tem­pe­ro­wa­nia (ostrze­nia) przy­rzą­dów kre­ślar­skich, np. ołów­ków, kre­dek. Tem­pe­rów­ki ręcz­ne naj­czę­ściej mają nie­wiel­kie ostrze umie­szczo­ne w uchwy­cie ze stoż­ko­wym ot­wo­rem. Wło­że­nie ołów­ka do tego ot­wo­ru i obra­ca­nie go w nim po­wo­du­je skra­wa­nie cien­kie­go wióra z drew­nia­nej opra­wy ołów­ka z jed­no­czes­nym kształ­to­wa­niem – ostrze­niem – jego gra­fi­to­we­go rdze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tem­pe­rów­ka jest jed­nym z pod­sta­wo­wych przy­bo­rów szkol­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃mpɛˈrufka, AS: tẽmperufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temperowanie n., zatemperowanie n.

 czas. temperować ndk., zatemperować dk.

 przym. temperówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podstrugaczka, ostrzytka, ostrzynka; reg-pl|Kraków|strugaczka.; gw. Sądecczyzna zastrugaczka; gw. Podhale strugawka; gw. Poznań ostrzytko, ostrzałka; reg-pl|Częstochowa|zastrużka.

Wiktionary


temperówkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy tem­pe­rów­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temperówka ż.

Wiktionary


tempestoso

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: burz­li­wie


SJP.pl


tempietto

1. mała świą­ty­nia zbu­do­wa­na na pla­nie koła
2. ba­ro­ko­wy lub kla­sy­cy­stycz­ny bu­dy­nek ogro­do­wy pow­sta­ły na pla­nie koła


SJP.pl

Tem­piet­to (wł. – "mała świą­ty­nia") – mała ka­pli­ca zbu­do­wa­na na pla­nie koła.

Nazwa uży­wa­na szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do re­ne­san­so­wej ka­pli­cy na dzie­dziń­cu Ko­ścio­ła św. Pio­tra in Mon­to­rio w Rzy­mie, zbu­do­wa­nej w 1502 r. we­dług pro­jek­tu Do­na­to Bra­man­te­go.

Wikipedia


templariusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. kośc. czło­nek śred­nio­wiecz­ne­go ry­cer­skie­go Za­ko­nu Ubo­gich Ry­ce­rzy Chry­stu­sa i Świą­ty­ni Sa­lo­mo­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani za­pew­ne zna tego bał­wa­na, tego… no, już nie wiem, jak go naz­wać, który opu­bli­ko­wał w ga­ze­cie wia­do­mość o skar­bie tem­pla­riu­szy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ̃mˈplarʲjuʃ, AS: tẽmplarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. templariuszka ż.

 przym. templariuszowski, templarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. świątynnik

Wiktionary


templariusze

Zakon Ubo­gich Ry­ce­rzy Chry­stu­sa i Świą­ty­ni Sa­lo­mo­na ( Fra­tres Mi­li­tiae Tem­pli, Pa­u­pe­res Com­mi­li­to­nes Chri­sti Tem­pli­que Sa­lo­mo­nis; Pa­uv­res Che­va­liers du Christ et du Tem­ple de Sa­lo­mon), po­tocz­nie: tem­pla­riu­sze (fr. Les Tem­pliers) – śred­nio­wiecz­ny ka­to­lic­ki zakon ry­cer­ski, dzia­ła­ją­cy od XII do XIV wieku.

Wikipedia


templariuszka

→ tem­pla­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. ko­bie­ta na­le­żą­ca do za­ko­nu tem­pla­riu­szy (OSMTJ)

Wiktionary

Patrz:

templariusz

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. templariusz m.

 przym. templariuszowy, templarski

Wiktionary


templarski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z tem­pla­riu­sza­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) jeśli więc król an­giel­ski zech­ce po­zo­stać w Pa­le­sty­nie, nie bę­dzie miał in­nych po­sił­ków nad małą garst­kę ochot­ni­ków, i nader wąt­pli­wą pomoc Kon­ra­da z Mont­fer­ra­tu, ry­ce­rzy tem­plar­skich i świę­te­go Jana Je­ro­zo­lim­skie­go.

 (1.1) (…) na Mo­ra­wach do dzi­siaj po tem­pla­riu­szach zo­sta­ły wiel­kie piw­ni­ce, w któ­rych pro­du­ku­je się słyn­ne tem­plar­skie wino.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. templariusz mos., templarz mos., templariuszka ż.

 przym. templariuszowski

Wiktionary


templatka

po­tocz­nie: go­to­wy wzór lub sza­blon do cze­goś


SJP.pl


temple

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tem­ple – mia­sto w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Tem­ple – mia­sto w Re­gio­nie Cen­tral­nym
  • Tem­ple – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Car­roll
  • Tem­ple – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Cot­ton
  • Tem­ple – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Bell
  • Tem­ple – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Fran­klin
  • Tem­ple – mia­sto w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Hills­bo­ro­ugh
  • Tem­ple – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Berks
  • Tem­ple (ang. Tem­ple Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie Fran­klin
  • Tem­ple (ang. Tem­ple Town) – gmina w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Hills­bo­ro­ugh
  • Tem­ple – miej­sco­wość w Korn­wa­lii (An­glia)
  • Shir­ley Tem­ple – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka

Wikipedia


templewo

Zo­bacz też: Tem­ple­wo w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Tem­ple­wo ( "Tem­pel") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Ble­dzew.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wikipedia


templum

świą­ty­nia an­tycz­na


SJP.pl

Tem­plum (łac.) – w słow­nict­wie sta­ro­żyt­nych Rzy­mian ter­min o zróż­ni­co­wa­nym zna­cze­niu:

Wikipedia


tempo

1. szyb­kość wy­ko­ny­wa­nia lub dzia­nia się cze­goś;
2. ryt­micz­ność, mia­ro­wość;
3. szyb­kość wy­ko­ny­wa­nia ut­wo­ru mu­zycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pręd­kość wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści, zwy­kle pow­ta­rza­nej

 (1.2) muz. szyb­kość ut­wo­ru mu­zycz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tempo (ga­ze­ta) – dzien­nik spor­to­wy
  • Tempo (ty­god­nik) – in­do­ne­zyj­ski ty­god­nik
  • tempo (mu­zy­ka) – jeden z ele­men­tów dzie­ła mu­zycz­ne­go
  • tempo (sza­chy) – w ter­mi­no­lo­gii sza­cho­wej: po­je­dyn­cze po­su­nię­cie
  • TEMPO (che­mia) – zwią­zek che­micz­ny, sta­bil­ny rod­nik ni­trok­sy­lo­wy
  • Tempo – sin­gel Chri­sa Brow­na
  • Tempo – sin­gel Exo
  • Tempo – sin­gel Mar­ga­ret
  • Tempo – sin­gel Lizzo i Missy El­liot

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor za­rzą­dził zwięk­sze­nie tempa pro­duk­cji.

 (1.2) Ten utwór jest w tem­pie largo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃mpɔ, AS: tẽmpo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybkość, prędkość

Wiktionary


tempomat

au­to­mat do utrzy­my­wa­nia sta­łej pręd­ko­ści po­ja­zdu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. au­to­ma­tycz­ny sy­stem utrzy­my­wa­nia sta­łej pręd­ko­ści sa­mo­cho­du na dro­dze

Wiktionary

Tem­po­mat (CCS, z Cru­i­sing Con­trol Sy­stem) – urzą­dze­nie utrzy­mu­ją­ce stałą pręd­kość po­ja­zdu nie­za­leż­nie od tego, czy po­jazd po­ru­sza się po pła­skiej na­wierzch­ni, czy też po­chy­łej (pod­ja­zdy, zja­zdy). Kie­row­ca nie musi na­ci­skać pe­da­łu przy­spie­sze­nia, gdyż re­gu­la­cja pręd­ko­ści od­by­wa się au­to­ma­tycz­nie (w przy­pad­ku wy­po­sa­że­nia w skrzy­nię au­to­ma­tycz­ną rów­nież biegi są zmie­nia­ne au­to­ma­tycz­nie).

Wikipedia


temponauta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. po­dróż­nik w cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzej ame­ry­kań­scy tem­po­na­u­ci zo­sta­li wy­sła­ni o setki lat w przysz­łość – pra­wie dwa razy dalej niż So­wie­ci w zesz­ło­rocz­nej misji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃mpɔ̃ˈnawta, AS: tẽmpõnau̯ta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chrononauta

Wiktionary


temporalizacja

1. w psy­cho­lo­gii: od­no­sze­nie prze­ży­cia ak­tu­al­ne­go do wcze­śniej­sze­go;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: osa­dze­nie zda­rze­nia w cza­sie, zwy­kle za po­mo­cą od­po­wied­niej formy cza­sow­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. od­nie­sie­nie ak­tu­al­ne­go prze­ży­cia do daw­niej­sze­go

 (1.2) jęz. osa­dze­nie zda­rze­nia w okre­ślo­nym mo­men­cie lub od­cin­ku czasu, naj­czę­ściej za po­mo­cą wła­ści­wych form cza­sow­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. temporalny

Wiktionary


temporalny

trwa­ją­cy przez krót­ki czas; chwi­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) cza­so­wy

 (1.2) gram. do­ty­czą­cy czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. temporalizacja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwilowy, czasowy, doraźny, efemeryczny, efemerydalny, krótki, krótkotrwały, niedługi, niestały, nietrwały, nikły, okresowy, prowizoryczny, przejściowy, przelotny, przemijający, przemijalny, tymczasowy, ulotny

Wiktionary


tempowiec

dłu­go­dy­stan­so­wiec utrzy­mu­ją­cy szyb­kie tempo w cza­sie ca­łe­go biegu


SJP.pl


tempowy

w spor­cie: ma­ją­cy pewne tempo, do­ko­ny­wa­ny w szyb­kim tem­pie


SJP.pl


tempra

model sa­mo­cho­du marki Fiat


SJP.pl


tempura

ja­poń­ska po­tra­wa z owo­ców morza, wa­rzyw, ryb lub rza­dziej mięsa, pa­nie­ro­wa­nych i sma­żo­nych na głę­bo­kim oleju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ja­poń­ska po­tra­wa z ja­rzyn, grzy­bów i owo­ców morza sma­żo­nych w cie­ście na­le­śni­ko­wym, po­da­wa­nych ze spe­cjal­nym sosem;

Wiktionary

Tem­pu­ra (jap. 天ぷら, てんぷら, 天麩羅, 天婦羅 ten­pu­ra) – po­tra­wa kuch­ni ja­poń­skiej, po­cho­dzą­ca z Por­tu­ga­lii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skład­ni­ki tem­pu­ry smaży się na głę­bo­kim oleju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ̃mˈpura, AS: tẽmpura

Wiktionary


tempówka

tre­ning po­le­ga­ją­cy na in­ten­syw­nym wy­sił­ku (np. bie­ga­niu) prze­pla­ta­nym z ni­skim wy­sił­kiem albo od­po­czyn­kiem


SJP.pl


temu

za­i­mek peł­nią­cy w zda­niu różne funk­cje


SJP.pl

forma za­im­ka.

 (1.1) C. zob. ten., to

przy­i­mek post­po­zy­cyj­ny

 (2.1) …uży­wa­na po okre­śle­niu czasu, oz­na­cza­ją­ca, że ja­kieś wy­da­rze­nie od­by­ło się przed tym od­stę­pem czasu

spój­nik

 (3.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na, Pod­la­sie. dla­te­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Temu – chiń­ski sklep in­ter­ne­to­wy
  • Temù – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) To zda­rzy­ło się rok temu. → to zda­rzy­ło się, minął rok i teraz o tym mówię

 (2.1) Roz­ma­wia­li­śmy dwie go­dzi­ny temu. → Roz­ma­wia­li­śmy przed dwie­ma go­dzi­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃mu, AS: tẽmu

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przed

Wiktionary


ten

za­i­mek peł­nią­cy w zda­niu różne funk­cje


SJP.pl

za­i­mek wska­zu­ją­cy, ro­dzaj męski

 (1.1) …na przed­miot, zwie­rzę, osobę lub po­ję­cie znaj­du­ją­ce się bli­sko mó­wią­ce­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ten – album ze­spo­łu Astral Pro­jec­tion
  • Ten – album Ga­briel­li Cilmi z 2010
  • Ten – album ze­spo­łu Girls Aloud z 2012
  • Ten – album ze­spo­łu Kroke
  • Ten – album ze­spo­łu Pearl Jam
  • Ten Har­lem – tytuł czwar­tej płyty roc­ko­we­go ze­spo­łu Har­lem
  • Ten Miles – sin­gel promo duń­skiej grupy mu­zycz­nej In­fer­nal
  • Ten Tho­u­sand Fists – trze­ci album har­droc­ko­we­go ze­spo­łu Di­stur­bed
  • Ten New Songs – dzie­sią­ty album stu­dyj­ny Le­o­nar­da Co­he­na
  • Ten on One (The Sin­gles) – album nie­miec­kiej pio­sen­kar­ki San­dry
  • Ten Com­mand­ments – kom­pi­la­cja prze­bo­jów Ozzy'ego Os­bo­ur­ne'a
  • TEN – Sieci Tran­se­u­ro­pej­skie (od ang. Trans–Eu­ro­pe­an Net­works)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To ten kot mnie po­dra­pał!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ̃n, AS: tẽn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ów; książk. tenże; przest. on; daw. si

Wiktionary


tenakiel

pod­staw­ka słu­żą­ca do umo­co­wa­nia stro­nic skła­da­ne­go ręcz­nie rę­ko­pi­su na kasz­cie dru­kar­skiej


SJP.pl


tenantozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; te­non­to­za­ur


SJP.pl


tenardyt

mi­ne­rał, siar­czan sodu


SJP.pl

Te­nar­dyt (the­nar­dyt) – mi­ne­rał z grupy siar­cza­nów. Na­le­ży do mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich, wy­stę­pu­ją­cych tylko w niek­tó­rych re­gio­nach ziemi.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go che­mi­ka L.J. The­nar­da (1777-1857).

Wikipedia


tenardytowy

→ te­nar­dyt


SJP.pl

Patrz:

tenardyt

tencel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. tka­ni­na z włó­kien otrzy­my­wa­nych z masy ce­lu­lo­zo­wej przy uży­ciu przę­dze­nia na mokro, od­por­na na gnie­ce­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedną z naj­waż­niej­szych wła­ści­wo­ści ten­ce­lu jest wy­jąt­ko­wa zdol­ność do po­chła­nia­nia wody.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lyocell

Wiktionary


tenczyn

Ten­czyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, w gmi­nie Lu­bień.

Wikipedia


tenczynek

Ten­czy­nek

Ten­czy­nek – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Krze­szo­wi­ce.

Wikipedia


tenczyński

→ Ten­czyn, → Ten­czy­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ten­czyn­kiem, do­ty­czą­cy Ten­czyn­ka

Wiktionary

Patrz:

Tenczyn, → Tenczynek

Powiązane:

 rzecz. Tenczynek m.

Wiktionary


tendencja

skłon­ność do cze­goś; dy­spo­zy­cja psy­chicz­na; in­ten­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skłon­ność do cze­goś

 (1.2) trend, moda

 (1.3) stat. trend, jed­no­staj­ność wzro­stu lub spad­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On ma ten­den­cję do wy­gła­sza­nia dłu­gich tyrad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛ̃nˈdɛ̃nt͡sʲja, AS: tẽndẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tendencyjność ż.

 przym. tendencyjny

 przysł. tendencyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dążność, inklinacja, skłonność

 (1.2) kierunek, pot. moda, trend

 (1.3) trend

Wiktionary


tendencyjka

zdrob­nie­nie od: ten­den­cja


SJP.pl


tendencyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ten­den­cyj­nie


SJP.pl


tendencyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ten­den­cyj­ny


SJP.pl


tendencyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ten­den­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są ten­den­cyj­ni

Wiktionary

Ten­den­cyj­ność – nie­o­biek­tyw­ne i stron­ni­cze pre­zen­to­wa­nie rze­czy­wi­sto­ści, naj­czę­ściej (np. w li­te­ra­tu­rze) w spo­sób pod­po­rząd­ko­wa­ny wy­tycz­nym ja­kiejś idei. Przed­sta­wie­nie takie jest z re­gu­ły niez­god­nie z fak­ta­mi i wy­ra­ża upo­do­ba­nia oraz punkt wi­dze­nia ja­kiejś osoby, czy grupy, np. w celu wspar­cia da­ne­go celu po­li­tycz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tendencja ż.

 przym. tendencyjny

 przysł. tendencyjnie

Wiktionary


tendencyjny

odz­na­cza­ją­cy się pewną ten­den­cją; stron­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) stron­ni­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usta­le­nia jej kon­tro­le­rów pot­wier­dzi­ły za­rzu­ty Urzę­du Mar­szał­kow­skie­go. - Kasa Cho­rych zo­sta­ła na­pu­szczo­na przez Urząd Mar­szał­kow­ski. Usta­le­nia są ten­den­cyj­ne - mówi dy­rek­tor, który od­pie­ra wszyst­kie za­rzu­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃ndɛ̃nˈt͡sɨjnɨ, AS: tẽndẽncyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tendencja ż., tendencyjność ż.

 przysł. tendencyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednostronny, jednokierunkowy

Wiktionary


tender

1. po­jazd po­łą­czo­ny na stałe z pa­ro­wo­zem, wy­po­sa­żo­ny w po­mie­szcze­nia na pa­li­wo, zbior­nik na wodę oraz na­rzę­dzia po­trzeb­ne do ob­słu­gi pa­ro­wo­zu w dro­dze
2. sta­tek po­moc­ni­czy do za­o­pa­try­wa­nia in­nych stat­ków w żyw­ność, wodę itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolej. wagon spe­cjal­nej kon­struk­cji po­łą­czo­ny z pa­ro­wo­zem do prze­wo­zu węgla;

 (1.2) mar. sta­tek po­moc­ni­czy za­o­pa­tru­ją­cy inne jed­nost­ki pły­wa­ją­ce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ten­der – w ko­lej­nict­wie, wagon spe­cjal­nej kon­struk­cji do prze­wo­zu węgla i wody dla pa­ro­wo­zu
  • ten­der – w że­glu­dze:
    • za­sob­nia węgla na daw­nych pa­row­cach
    • ten­der tor­pe­dow­ców
    • ten­der wod­no­sa­mo­lo­tów
  • Ten­der – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny, zo­bacz To­masz Szwed
  • Ten­der – sin­gel ze­spo­łu Blur z al­bu­mu 13

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na sta­cji stała lo­ko­mo­ty­wa z ten­drem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃ndɛr, AS: tẽnder

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węglarka

Wiktionary


tendomiopatia

cho­ro­ba cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się upor­czy­wy­mi mię­śnio­wo-sta­wo­wy­mi oraz wy­stę­po­wa­niem cha­rak­te­ry­stycz­nych punk­tów wraż­li­wych na ucisk; fi­bro­mial­gia, re­u­ma­tyzm tka­nek mięk­kich


SJP.pl


tendrzak

pa­ro­wóz ten­drzak - pa­ro­wóz bez ten­dra, ma­ją­cy zapas węgla i wody w spe­cjal­nych ko­mo­rach po obu stro­nach kotła; pa­ro­wóz kusy


SJP.pl

Ten­drzak – pa­ro­wóz przy­sto­so­wa­ny kon­struk­cyj­nie do ek­splo­a­ta­cji bez ten­dra, prze­wo­żą­cy w od­po­wied­nich zbior­ni­kach i za­sob­ni­kach zapas wody ko­tło­wej i opału (naj­czę­ściej węgla). Ten­drza­ki w sy­ste­mie oz­na­czeń na PKP mają jako drugą dużą li­te­rę K.

Wodę w ten­drza­kach prze­wo­zi się naj­czę­ściej w pro­sto­pa­dło­ścien­nych zbior­ni­kach (tzw.

Wikipedia


tenebrystyczny

→ te­ne­bryzm


SJP.pl

Patrz:

tenebryzm

tenebryzm

styl w ma­lar­stwie po­le­ga­ją­cy na sto­so­wa­niu ciem­ne­go tła i wy­do­by­wa­niu z niego po­sta­ci za po­mo­cą ostre­go świa­tło­cie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. za­sto­so­wa­nie ciem­nej to­na­cji barw­nej w obra­zie przy jed­no­czes­nym uka­za­niu po­sta­ci przy uży­ciu ostre­go świa­tło­cie­nia;

Wiktionary

Te­ne­bryzm (z łac. "te­ne­brae" – ciem­no­ści, mrok) – w daw­nym ma­lar­stwie eu­ro­pej­skim spo­sób kom­po­zy­cji obra­zu, po­le­ga­ją­cy na uży­ciu ciem­nej to­na­cji barw­nej, z któ­rej ludz­kie po­sta­cie i przed­mio­ty wy­do­by­wa­no z mrocz­ne­go tła ostrym świa­tło­cie­niem. W ma­nie­rze tej umie­szcza­ne czę­sto w sce­ne­rii noc­nej wy­o­bra­że­nia umie­jęt­nie kon­tra­sto­wa­no z niez­wy­kły­mi efek­ta­mi oś­wiet­le­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ma­lar­stwie pół­noc­no­wło­skim 2. poł. XVI w. sto­so­wa­no te­ne­bryzm.

Wiktionary


tenendo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: wy­trzy­mu­jąc (war­to­ści ryt­micz­ne dźwię­ków)


SJP.pl


teneramente

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: tkli­wie, de­li­kat­nie


SJP.pl


tenere

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: trzy­mać, wy­trzy­mać (war­to­ści ryt­micz­ne dźwię­ków)


SJP.pl


tenerowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


teneryfa

ro­dzaj ko­ron­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hisz­pań­ska wyspa w ar­chi­pe­la­gu Wysp Ka­na­ryj­skich;

Wiktionary

Te­ne­ry­fa ( Te­ne­ri­fe) – na­le­żą­ca do Hisz­pa­nii wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, bę­dą­ca czę­ścią ar­chi­pe­la­gu i re­gio­nu Wyspy Ka­na­ryj­skie. Zlo­ka­li­zo­wa­na nie­o­po­dal pół­noc­no-za­chod­nich wy­brze­ży Afry­ki, wraz z ar­chi­pe­la­giem za­li­cza­na jest do Ma­ka­ro­nez­ji. Jest naj­więk­szą i naj­lud­niej­szą wyspą w ar­chi­pe­la­gu i naj­lud­niej­szą wyspą hisz­pań­ską.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szy­mi wy­spa­mi w ar­chi­pe­la­gu Wysp Ka­na­ryj­skich są Te­ne­ry­fa i Gran Ca­na­ria.

 (1.1) Kie­dyś or­ga­ni­zo­wa­no na Te­ne­ry­fę wy­ciecz­ki or­bi­sow­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teneryfczyk mos., Teneryfka ż.

 przym. teneryfski

Wiktionary


teneryfczyk

miesz­ka­niec Te­ne­ry­fy (wyspy na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Te­ne­ry­fy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teneryfa ż.

:: fż. Teneryfka ż.

 przym. teneryfski

Wiktionary


teneryfka

miesz­kan­ka Te­ne­ry­fy (wyspy na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Te­ne­ry­fy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teneryfa ż.

:: fm. Teneryfczyk mos.

 przym. teneryfski

Wiktionary


teneryfski

→ Te­ne­ry­fa (wyspa na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­ne­ry­fą, do­ty­czą­cy Te­ne­ry­fy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teneryfa ż., Teneryfczyk mos., Teneryfka ż.

Wiktionary


tenes

pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 117 (sym­bol Ts)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ts i licz­bie ato­mo­wej 117;

Wiktionary

Tenes (Ts, ten­nes­si­ne) – syn­te­tycz­ny pier­wia­stek che­micz­ny, tran­su­ra­no­wiec o licz­bie ato­mo­wej 117. Po raz pier­wszy zsyn­te­ty­zo­wa­no go w dru­giej po­ło­wie 2009 roku w la­bo­ra­to­rium w Dub­nej w Rosji.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ts, przest. ununseptium, przest. symbol. Uus

Wiktionary


tenge

1. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ka­zach­sta­nu;
2. 1/100 ma­na­ta, turk­meń­skiej jed­nost­ki pie­nięż­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) monet. wa­lu­ta Ka­zach­sta­nu;

Wiktionary

Tenge (wym. /tɛŋgɛ/, kaz. teñge, kod ISO 4217: KZT) – wpro­wa­dzo­na 15 li­sto­pa­da 1993 wa­lu­ta na­ro­do­wa Ka­zach­sta­nu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃ŋɡɛ, AS: tẽŋge

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₸

Wiktionary


tengen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w go cen­tral­ny punkt na go­ba­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ten­gen – mia­sto w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w po­wie­cie Kon­stan­cja
  • Ten­gen – punkt na plan­szy do gry w go
  • Ten­gen – jeden z ty­tu­łów za­wo­do­we­go go w Ja­po­nii
  • Ten­gen – wy­daw­ca i de­ve­lo­per gier wideo ut­wo­rzo­ny przez pro­du­cen­ta gier zręcz­no­ścio­wych Atari Games
  • Ten­gen – okres w hi­sto­rii Ja­po­nii, trwa­ją­cy od 976 do 978 roku
  • Ten­gen Toppa Gur­ren La­gann – ja­poń­skie shōnen anime w stylu mecha wy­pro­du­ko­wa­ne przez stu­dio Ga­i­nax przy współ­pra­cy z Ani­plex oraz Ko­na­mi

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gry dość rzad­ko za­czy­na­ją się ru­chem w ten­gen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃ŋɡɛ̃n, AS: tẽŋgẽn

Wiktionary


tengryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ze­spół wie­rzeń ste­po­wych wyz­na­wa­nych przez m.in. Mon­go­łów, Ma­dzia­rów, a także Pro­to­buł­ga­rów, za­wie­ra­ją­cy ele­men­ty sza­ma­niz­mu, to­te­miz­mu i ani­miz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Współ­cze­śnie, zwła­szcza wśród ludów tu­rec­kich Azji Środ­ko­wej, Po­woł­ża i Sy­be­rii, ist­nie­je ruch dą­żą­cy do odro­dze­nie ten­gryz­mu, który z isto­ty rze­czy skon­flik­to­wa­ny jest ze wzmac­nia­ją­cym swoją po­zy­cję is­la­mem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tengrysta mos., tengrystka ż.

 przym. tengrystyczny

Wiktionary


teniodont

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du wy­mar­łych ssa­ków wyż­szych o sil­nie roz­wi­nię­tych kłach


SJP.pl


teniodonty

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du wy­mar­łych ssa­ków wyż­szych o sil­nie roz­wi­nię­tych kłach


SJP.pl

Te­nio­don­ty (Ta­e­nio­don­ta) – klad wy­mar­łych ssa­ków wyż­szych. Żyły w Ame­ry­ce Pół­noc­nej od póź­nej kredy do środ­ko­we­go eo­ce­nu. Te­nio­don­ty były pier­wszy­mi ssa­ka­mi, które po wy­mie­ra­niu kre­do­wym osią­gnę­ły duże roz­mia­ry, a także pier­wszy­mi, u któ­rych pow­sta­ło uzę­bie­nie hip­so­don­tycz­ne. Ce­cho­wa­ły się dużą róż­no­rod­no­ścią pod wzglę­dem bio­lo­gii w po­rów­na­niu do in­nych współ­czes­nych im grup ssa­ków, grupa ta obej­mo­wa­ła m.in. nie­wiel­kich owa­do­żer­ców i du­żych, ko­pią­cych ro­śli­no­żer­ców.

Wikipedia


tenis

gra roz­gry­wa­na na kor­cie przez dwój­kę prze­ciw­ni­ków (gra po­je­dyn­cza) lub dwie ry­wa­li­zu­ją­ce pary (debel), przy uży­ciu od­po­wied­nich ra­kiet, słu­żą­cych do prze­bi­ja­nia pi­łecz­ki nad siat­ką na pole prze­ciw­ni­ka, prze­ciw­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. gra roz­gry­wa­na na kor­cie, po­le­ga­ją­ca na od­bi­ja­niu ra­kie­tą piłki na pole prze­ciw­ni­ka;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) weł­nia­na tka­ni­na o splo­cie sko­śnym;

Wiktionary

Tenis, tenis ziem­ny – dy­scy­pli­na spor­to­wa roz­gry­wa­na na kor­cie te­ni­so­wym, po­le­ga­ją­ca na prze­bi­ja­niu ra­kie­tą te­ni­so­wą piłki ponad lub obok siat­ki na pole prze­ciw­ni­ka, celem zdo­by­cia punk­tu bez­poś­red­nio lub poś­red­nio, w wy­ni­ku błędu prze­ciw­ni­ka. Może być roz­gry­wa­na po­je­dyn­czo (tzw. "sin­giel") lub w dwu­o­so­bo­wych ze­spo­łach za­wod­ni­ków jed­nej płci ("debel") lub obu ("mikst"). Tenis na­le­żał do grona let­nich dy­scy­plin olim­pij­skich w la­tach 1896–1924. Do ich pro­gra­mu po­wró­cił w 1988.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stu­dent­ka ma­te­ma­ty­ki, niez­wy­kle pię­kna i niez­wy­kle in­te­li­gent­na, młod­sza od niego o parę lat, znała kilka ję­zy­ków i świet­nie grała w te­ni­sa (…)

 (2.1) Do tej ko­szu­li będą pa­so­wa­ły spod­nie z te­ni­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃ɲis, AS: tẽńis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tenisista m., tenisistka ż., tenisówka ż.

 przym. tenisowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biały sport

Wiktionary


tenisista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. ktoś, kto gra w te­ni­sa ziem­ne­go, spor­to­wo lub re­kre­a­cyj­nie

 (1.2) sport. ktoś, kto gra w te­ni­sa sto­ło­we­go, spor­to­wo lub re­kre­a­cyj­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek jest naj­lep­szym te­ni­si­stą na kor­cie.

 (1.2) By być do­brym te­ni­si­stą, mu­sisz mieć dobrą pa­let­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃ɲiˈɕista, AS: tẽńiśista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tenisówka ż., tenis m.

:: fż. tenisistka ż.

 przym. tenisowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tenisista ziemny

 (1.2) pingpongista, tenisista stołowy

Wiktionary


tenisistka

→ te­ni­si­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka gra­ją­ca w te­ni­sa; także ko­bie­ta ama­tor­sko gra­ją­ca w te­ni­sa

Wiktionary

Patrz:

tenisista

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃ɲiˈɕistka, AS: tẽńiśistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tenisista m., tenisówka ż., tenis m.

 przym. tenisowy

Wiktionary


tenisowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z te­ni­sem, do­ty­czą­cy te­ni­sa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃ɲiˈsɔvɨ, AS: tẽńisovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tenis m., tenisista m., tenisistka ż., tenisówka ż.

Wiktionary


tenisówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obuw. lekki, spor­to­wy but z tka­ni­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃ɲiˈsufka, AS: tẽńisufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tenis mrz., tenisista mos., tenisistka ż.

 przym. tenisowy

Wiktionary


tenisówki

Te­ni­sów­ki – ro­dzaj płyt­kie­go spor­to­we­go obu­wia tek­styl­ne­go, na po­desz­wie z gumy. W odróż­nie­niu od po­krew­nych im tram­pek, te­ni­sów­ki po­sia­da­ją bar­dzo ni­skie cho­lew­ki (nie za­kry­wa­ją­ce ko­stek) i poza po­desz­wą wy­ko­na­ne są zaz­wy­czaj z jed­no­rod­ne­go ma­te­ria­łu (z re­gu­ły nie po­sia­da­jąc gu­mo­wa­nych no­sków).

Wikipedia


tenit

od­mia­na że­la­za me­te­o­rycz­ne­go za­wie­ra­ją­ca ni­kiel; że­la­zo wstę­go­we; tanit


SJP.pl


tennessee

[czy­taj: teneS-I lub TEnes-i]
1. stan w USA;
2. rzeka w USA, lewy do­pływ Ohio;
3. obce imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan na po­łud­nio­wym wscho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. hy­dron. rzeka w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, głów­ny do­pływ rzeki Ohio;

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (3.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Ten­nes­see () – stan na po­łud­nio­wym wscho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych. Gra­ni­czy z ośmio­ma sta­na­mi, na pół­no­cy z Ken­tuc­ky i Wir­gi­nią, na wscho­dzie z Ka­ro­li­ną Pół­noc­ną, na po­łud­niu z Ge­or­gią, Ala­ba­mą, Mis­si­si­pi, a na za­cho­dzie z Ar­kan­sas i Mis­so­u­ri.

Stan ode­grał ważną rolę w woj­nie se­ce­syj­nej, gdzie ro­ze­gra­no wiele waż­nych bitew, w tym bitwę pod Shi­loh, która była wów­czas naj­bar­dziej śmier­cio­no­śną bitwą w hi­sto­rii Ame­ry­ki. Wię­cej bitew sto­czo­no je­dy­nie w są­sied­niej Wir­gi­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (3.1) W rze­czy­wi­sto­ści oj­ciec Ten­nes­see'ego – Cor­ne­lius Wil­liams – miał wiele cech Stan­ley'a Ko­wal­skie­go z „Tram­wa­ju zwa­ne­go po­żą­da­niem”.

Wiktionary


tenno

tytuł ce­sa­rza ja­poń­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. ce­sarz ja­poń­ski

Wiktionary

Tenno – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga, w pro­win­cji Try­dent.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 1732 osoby, 61,9 os./km².

Wikipedia


tennyson

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fred Ten­ny­son – an­giel­ski poeta, przed­sta­wi­ciel po­stro­man­tyz­mu wik­to­riań­skie­go
  • Hal­lam Ten­ny­son – bry­tyj­ski ary­sto­kra­ta i po­li­tyk, gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny Au­stra­lii w la­tach 1903-1904
  • Ten­ny­son – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie War­rick
  • Ten­ny­son – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Grant

Wikipedia


tenontozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; te­nan­to­za­ur


SJP.pl

Te­non­to­za­ur, te­nan­to­za­ur ("Te­non­to­sa­u­rus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra; pry­mi­tyw­ny przed­sta­wi­ciel grupy igu­a­no­do­nów (Igu­a­no­don­tia).

Żył w epoce wczes­nej kredy około 115 mi­lio­nów lat temu na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. Osią­gał dłu­gość ciała do 7 m, wy­so­kość do 2,2 m, masę ok. 1 t. Po­sia­dał długi ogon usz­tyw­nio­ny skost­nia­ły­mi ścię­gna­mi oraz za­koń­czo­ne pa­zu­ra­mi palce.

Wikipedia


tenor

1. naj­wyż­szy głos męski
2. prze­sta­rza­le: brzmie­nie lub treść ja­kie­goś pisma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. naj­wyż­szy głos męski;

 (1.2) pot. in­stru­ment z taką barwą dźwię­ku

 (1.3) książk. wydź­więk, cha­rak­ter cze­goś

 (1.4) gw-pl|War­mia. trąb­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) środ. męż­czyz­na o naj­wyż­szej skali głosu

Wiktionary

Tenor – jeden z czte­rech głów­nych ro­dza­jów, klas głosu ludz­kie­go. Mia­nem tym okre­śla się rów­nież osoby śpie­wa­ją­ce tym gło­sem. Skala te­no­rów so­li­stów obej­mu­je dźwię­ki od c do c'-d’, a skala te­no­rów chó­ral­nych "–" od c do g'-a’. Sy­tu­u­je się po­mię­dzy skalą ba­ry­to­nu a mę­skie­go altu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃nɔr, AS: tẽnor

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wydźwięk, wymowa, sens, treść, znaczenie

Wiktionary


tenorek

lek­ce­wa­żą­co o te­no­rze - śpie­wa­ku lub gło­sie


SJP.pl


tenorino

1. słaby głos te­no­ro­wy
2. głos ka­stra­ta


SJP.pl


tenorka

ro­dzaj pi­szczał­ki


SJP.pl


tenorki

ro­dzaj skrzy­piec wiel­ko­ści poś­red­niej mię­dzy al­tów­ką a wio­lon­cze­lą; skrzyp­ce te­no­ro­we


SJP.pl


tenorowo-basowy

te­no­ro­wy i ba­so­wy, np. in­stru­ment te­no­ro­wo-ba­so­wy


SJP.pl


tenoryt

mi­ne­rał, tle­nek mie­dzi


SJP.pl

Te­no­ryt (me­la­ko­nit) – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska wło­skie­go bo­ta­ni­ka Mi­che­le Te­no­re (1780-1861).

Wikipedia


tenorzysta

śpie­wak śpie­wa­ją­cy te­no­rem; tenor


SJP.pl


tenrek

kol­cza­ste zwie­rzę z Ma­da­ga­ska­ru; kre­to­jeż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. ma­da­ga­skar­ski ssak przy­po­mi­na­ją­cy jeża;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃nrɛk, AS: tẽnrek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kretojeż

Wiktionary


tenrekowate

o ce­chach ten­re­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Ten­re­ko­wa­te, kre­to­je­że (Ten­re­ci­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du ten­re­koksz­tałt­nych (Ten­re­co­morp­ha) w obrę­bie rzędu afro­sor­kow­ców (Afro­so­ri­ci­da).

Wikipedia


tenrekowaty

o ce­chach ten­re­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


tenri

mia­sto w Ja­po­nii


SJP.pl

Tenri (jap. 天理市 Tenri-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Nara.

W mie­ście znaj­du­je się kwa­te­ra głów­na wspól­no­ty re­li­gij­nej Tenri-kyō oraz inne obiek­ty na­le­żą­ce do niej, w tym Uni­wer­sy­tet Tenri (Tenri Da­i­ga­ku), któ­re­go bi­blio­te­ka po­sia­da war­to­ścio­we zbio­ry daw­ne­go pi­śmien­nict­wa ja­poń­skie­go.

Wikipedia


tensja

siły dzia­ła­ją­ce w sko­ru­pie ziem­skiej, po­wo­du­ją­ce pow­sta­wa­nie rowów tek­to­nicz­nych; prze­ci­wień­stwo kom­pre­sji


SJP.pl

Ten­sja – w ge­o­lo­gii oz­na­cza siły roz­cią­ga­ją­ce dzia­ła­ją­ce w sko­ru­pie ziem­skiej (na­prę­że­nie), któ­rych skut­kiem jest ek­sten­sja: odksz­tał­ce­nie oś­rod­ka ma­ją­ce cha­rak­ter roz­cią­gnię­cia.

Skut­kiem dzia­ła­nia ten­sji jest pow­sta­wa­nie m.in. rowów tek­to­nicz­nych, ryf­tów lub usko­ków nor­mal­nych. Siły te dzia­ła­ją prze­ciw­nie do sił kom­pre­sji, wy­wo­łu­ją­cych skró­ce­nie oś­rod­ka (np. fał­do­wa­nie).

Wikipedia


tensjometr

urzą­dze­nie do po­mia­ru za­war­to­ści w gle­bie wody łatwo do­stęp­nej dla ro­ślin


SJP.pl


tensometr

przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru odksz­tał­ceń li­nio­wych lub na­prę­żeń ciała sta­łe­go za­cho­dzą­cych pod dzia­ła­niem ob­cią­żeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. techn. me­trol. mier­nik na­prę­żeń ma­te­ria­łów;

Wiktionary

Ten­so­metr (łac. "ten­sus" – "na­pię­ty", gr. "metréô" – "mie­rzę") – mier­nik słu­żą­cy do po­mia­ru na­prę­że­nia. W prak­ty­ce mie­rzy się odksz­tał­ce­nie i obli­cza na­prę­że­nie w opar­ciu o przy­ję­ty zwią­zek fi­zycz­ny (np. prawo Hooke’a).

Ten­so­me­try wy­ko­rzy­stu­je się także poś­red­nio do po­mia­ru in­nych wiel­ko­ści nie­e­lek­trycz­nych (np. siły, ci­śnie­nia, przy­spie­sze­nia, masy).

Wikipedia


tensometria

dział me­tro­lo­gii zaj­mu­ją­cy się po­mia­ra­mi sprę­ży­stych odksz­tał­ceń ma­te­ria­łów pod­da­nych dzia­ła­niu ob­cią­żeń


SJP.pl

Ten­so­me­tria – punk­to­wa me­to­da po­mia­rów odksz­tał­ceń ma­te­ria­łu ba­da­nej kon­struk­cji, poz­wa­la­ją­ca na wyz­na­cze­nie odksz­tał­ceń wy­bra­nych punk­tów po­wierzch­ni obiek­tu, za po­mo­cą ten­so­me­trów przy­kle­jo­nych w tych punk­tach.

Naj­czę­ściej sto­so­wa­nym typem ten­so­me­trów są ten­so­me­try elek­tro­o­po­ro­we, wy­ko­rzy­stu­ją­ce zja­wi­sko li­nio­wej za­leż­no­ści zmia­ny oporu od odksz­tał­ce­nia i poz­wa­la­ją­ce na okre­śle­nie odksz­tał­ceń za­rów­no sta­tycz­nych jak i dy­na­micz­nych.

Wikipedia


tenson

po­e­tyc­ka forma li­te­rac­ka po­le­ga­ją­ca na pro­wa­dze­niu przez dwóch au­to­rów dy­sku­sji na dany temat


SJP.pl


tensor

uo­gól­nie­nie wek­to­ra i ska­la­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. obiekt ge­o­me­trycz­ny opi­su­ją­cy wie­lo­li­nio­we za­leż­no­ści mię­dzy zbio­ra­mi wek­to­rów, niez­mien­ni­cze wzglę­dem ukła­du współ­rzęd­nych;

Wiktionary

Ten­sor – obiekt ma­te­ma­tycz­ny, bę­dą­cy – w pe­wien szcze­gól­ny spo­sób okre­ślo­nym – uo­gól­nie­niem po­ję­cia wek­to­ra. Zbiór wszyst­kich ten­so­rów wraz z od­po­wied­ni­mi dzia­ła­nia­mi do­da­wa­nia i mno­że­nia przez ska­lar, na­zy­wa się prze­strze­nią ten­so­ro­wą. Ten­so­ry, po­dob­nie jak wek­to­ry, mogą być swo­bod­ne i za­cze­pio­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oblicz­my współ­rzęd­ne ten­so­ra bez­wład­no­ści ciała do­sko­na­le sztyw­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃w̃sɔr, AS: tẽũ̯sor

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tensorowy

Wiktionary


tensorowy

ra­chu­nek ten­so­ro­wy - dział ma­te­ma­ty­ki do­ty­czą­cy ba­da­nia wła­ści­wo­ści i za­sto­so­wań ten­so­rów


SJP.pl


tensyd

zwią­zek che­micz­ny ad­sor­bu­ją­cy się na po­wierzch­ni ukła­du i zmie­nia­ją­cy jej ener­gię swo­bod­ną; sur­fak­tant, ten­zyd


SJP.pl


tensyjny

→ ten­sja


SJP.pl

Patrz:

tensja

tent

bre­zent lub płót­no ża­glo­we roz­kła­da­ne nad po­kła­dem stat­ku w celu jego ochro­ny


SJP.pl

Tent - płót­no lub bre­zent roz­pi­na­ne nad po­kła­dem stat­ku, sta­no­wią­ce dach chro­nią­cy przed słoń­cem lub de­szczem.

Wikipedia


tentacja

daw­niej:
1. ku­sze­nie, nę­ce­nie;
2. usi­ło­wa­nie, próba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ku­sze­nie

 (1.2) daw. pró­bo­wa­nie

Wiktionary


tentakulit

wy­mar­ły bez­krę­go­wiec wy­stę­pu­ją­cy w sy­lu­rze i de­wo­nie


SJP.pl


tentator

daw­niej: ten, kto za­chę­ca, na­ma­wia do cze­goś, zwła­szcza do cze­goś złego; ku­si­ciel


SJP.pl


tentatywny

śro­do­wi­sko­wo: prób­ny, wstęp­ny


SJP.pl


tentego

po­tocz­nie: wyraz za­stę­pu­ją­cy (czę­sto eu­fe­mi­stycz­nie) okre­śle­nie ja­kiejś czyn­no­ści, sy­tu­a­cji, ja­kie­goś faktu, stanu itp., któ­rych na­daw­ca nie chce lub nie umie okre­ślić


SJP.pl


tentegowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ten­te­go­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tentegować ndk.

Wiktionary


tentegować

po­tocz­nie:
1. wy­ko­ny­wać jakąś czyn­ność;
2. od­by­wać sto­su­nek sek­su­al­ny; ten­te­go­wać się, bzy­kać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ten­te­go­wać)

 (1.1) pot. cza­sow­nik, który może być okre­śle­niem do­wol­nej czyn­no­ści

 (1.2) eufem. o męż­czyź­nie: od­by­wać sto­su­nek sek­su­al­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ten­te­go­wać się

 (2.1) eufem. od­by­wać sto­su­nek sek­su­al­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛ̃ntɛˈɡɔvat͡ɕ, AS: tẽntegovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tentegowanie n.

Wiktionary


tentorium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. ele­ment struk­tu­ry szkie­le­to­wej wew­nątrz głowy owa­dów i wijów;

Wiktionary

Ten­to­rium – ele­ment szkie­le­tu wew­nętrz­ne­go głowy owa­dów i wijów. Zbu­do­wa­ny jest z sy­ste­mu apo­dem, sta­no­wią­cych punkt za­cze­pu dla mię­śni po­ru­sza­ją­cych apa­ra­tem gę­bo­wym, czuł­ka­mi i całą głową.

Wikipedia


tentować

daw­niej:
1. kusić, nęcić, po­cią­gać do ja­kie­goś dzia­ła­nia;
2. kusić się, sta­rać się, za­bie­gać o coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. za­chę­cać, nęcić, być bar­dzo atrak­cyj­nym i po­żą­da­nym

 (1.2) daw. usi­ło­wać zro­bić coś, za­bie­gać o coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Snadź go ten­to­wa­ła ro­bo­ta, gdyż sam oglą­dał ko­py­ta, nie­jed­no włas­no­ręcz­nie ze­stru­gi­wał i bacz­nie śle­dził za całym pro­ce­de­rem pod­ku­wa­nia.

 (1.2) […] przy­siadł się do mnie i po­sta­no­wił […] ten­to­wać szczę­ścia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tentowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kusić, nęcić, pociągać

 (1.2) kusić się, próbować, starać się, zabiegać

Wiktionary


tenues

w ję­zy­koz­naw­stwie: bezdź­więcz­ne spół­gło­ski zwar­te (w Pol­sce 'p', 't' i 'k')


SJP.pl


tenuta

prze­sta­rza­le o dzier­ża­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ekon. czynsz dzier­żaw­ny;

 (1.2) hist. kró­lew­szczyz­na w użyt­ko­wa­niu sta­ro­sty nie­gro­do­we­go

Wiktionary

Te­nu­ta – (wł. 'po­sia­dłość, ma­ją­tek (ziem­ski); ob­ję­tość; uni­form' z łac. "tenēre" 'trzy­mać'). Ma dwa zna­cze­nia: „te­nu­ta dzier­żaw­na” – czynsz dzier­żaw­czy (renta dzier­żaw­na), którą dzier­żaw­ca prze­ka­zu­je wła­ści­cie­lo­wi ziemi.

W innym zna­cze­niu jest to dzier­ża­wa dóbr kró­lew­skich lub ksią­żę­cych. Dzier­żaw­cę ta­kich dóbr zwano grzecz­no­ścio­wo w Pol­sce w XVI i XVII w. sta­ro­stą nie­gro­do­wym lub te­nu­ta­riu­szem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tenutariusz mos.

Wiktionary


tenutariusz

daw­niej: dzier­żaw­ca dóbr kró­lew­skich; po­sia­dacz sta­ro­stwa bez ju­rys­dyk­cji; sta­ro­sta nie­gro­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. dzier­ża­wią­cy kró­lew­szczyz­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku te­nu­ta­riu­szy kró­lew­skich nie wpła­ci­ło je­szcze na­leż­nej sumy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tenuta ż.

Wiktionary


tenutariuszka

→ te­nu­ta­riusz


SJP.pl

Patrz:

tenutariusz

tenuto

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: wy­trzy­mu­jąc


SJP.pl


tenzyd

zwią­zek che­micz­ny ad­sor­bu­ją­cy się na po­wierzch­ni ukła­du i zmie­nia­ją­cy jej ener­gię swo­bod­ną; sur­fak­tant, ten­syd


SJP.pl


tenże

książ­ko­wo: za­i­mek "ten" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą ek­spre­syw­ną -że; ten sam, ten wła­śnie


SJP.pl

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) książk. …na przed­miot, zwie­rzę, osobę lub po­ję­cie znaj­du­ją­ce się bli­sko mó­wią­ce­go, wzmoc­nio­ny o par­ty­ku­łę ek­spre­syw­ną -że; ten sam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na stole leżał długi, sta­lo­wy nóż ku­chen­ny. Oskar­żo­ny chwy­cił tenże nóż i dwu­krot­nie ugo­dził po­li­cjan­ta w brzuch.

 (1.1) Pra­co­wa­ła jako adiunkt w Ka­te­drze Wie­dzy o Me­diach na Uni­wer­sy­te­cie Pe­da­go­gicz­nym im. Ko­mi­sji Edu­ka­cji Na­ro­do­wej w tymże mie­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛ̃n͇ʒɛ, AS: tẽṇže

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ten, ta, to, ci, te

Wiktionary


teobald

imię mę­skie


SJP.pl

Te­o­bald – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, za­pi­sy­wa­ne w Pol­sce od śred­nio­wie­cza. Pier­wszy człon to germ. "þeudo", stsas. "thio­da", stwniem. "diot" – „lud”; drugi to "bald" – „od­waż­ny, śmia­ły”. Można je tłu­ma­czyć jako „sław­ny wśród ludzi”. Pier­wszy człon tego imie­nia no­to­wał licz­ne od­mia­ny, w tym w daw­nej Pol­sce za­pi­sa­no wa­riant tego imie­nia Ty­bald (tę formę imie­nia przy­ję­to w tłu­ma­cze­niu dla jed­nej z po­sta­ci „Romea i Julii” Szek­spi­ra), Dy­połt, Dzie­połt.

Wikipedia


teobromina

głów­ny al­ka­lo­id na­sion ka­ka­ow­ca, wy­ka­zu­ją­cy silne dzia­ła­nie mo­czo­pęd­ne i roz­kur­cza­ją­ce mię­śnie gład­kie


SJP.pl

Te­o­bro­mi­na, 3,7-di­me­ty­lok­san­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów pu­ry­no­wych. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie prze­de wszyst­kim w ziar­nach kakao (ok. 1,8%). W ro­śli­nach to­wa­rzy­szy jej czę­sto ko­fe­i­na, np. w her­ba­cie i yerba mate. Gorz­ka cze­ko­la­da za­wie­ra około 10 gra­mów te­o­bro­mi­ny na ki­lo­gram, a mlecz­na – około 5 gra­mów.

Wikipedia


teocalli

[czy­taj: te­o­ka­li] sta­ro­żyt­na świą­ty­nia w Mek­sy­ku


SJP.pl

Te­o­cal­li (nah. „Bóg-dom”) – me­zo­a­me­ry­kań­ska pi­ra­mi­da z umie­szczo­ną na szczy­cie świą­ty­nią. Pi­ra­mi­da tego typu zwień­czo­na jest ta­ra­sem; punk­tem cen­tral­nym był wi­ze­ru­nek bó­stwa wraz z oł­ta­rzem ofiar­nym. Świą­ty­nia wień­czą­ca te­o­cal­li była miej­scem ce­le­bra­cji wy­bra­nych naj­waż­niej­szych ry­tu­a­łów re­li­gij­nych pre­ko­lum­bij­skie­go Mek­sy­ku.

Wikipedia


teocentryczny

zwią­za­ny z te­o­cen­tryz­mem, wy­ni­ka­ją­cy z te­o­cen­tryz­mu (np. świa­to­po­gląd te­o­cen­trycz­ny, wizja te­o­cen­trycz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­o­cen­tryz­mem, do­ty­czą­cy te­o­cen­tryz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla te­o­cen­tryz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mod­lit­wa ta miała cha­rak­ter te­o­cen­trycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teocentryzm m.

Wiktionary


teocentryzm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny sta­wia­ją­cy Boga w cen­trum wszechś­wia­ta, uz­na­ją­cy go za naj­wyż­szą war­tość, za przy­czy­nę i cel ist­nie­nia wszel­kich bytów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teol. po­gląd uz­na­ją­cy Boga za naj­wyż­szą war­tość oraz przy­czy­nę i cel wszyst­kie­go, co ist­nie­je;

Wiktionary

Te­o­cen­tryzm (z gr. "Θεός", theos – "bóg" i z łac. "cen­trum" – "śro­dek") – po­gląd uz­na­ją­cy Boga/bogów za przy­czy­nę i cel ist­nie­nia wszyst­kich bytów. Bóg (bo­go­wie) uwa­ża­ny jest za byt zew­nętrz­ny wobec wszechś­wia­ta, dzia­ła­ją­cy stale, wzy­wa­ją­cy do życia du­cho­we­go w łącz­no­ści ze swoją osobą i re­a­gu­ją­cy na ak­tyw­ność ludzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prawo mo­ral­ne było bo­wiem w kul­tu­rze no­wo­żyt­ne­go te­o­cen­tryz­mu dzie­łem Boga, które czło­wiek mógł je­dy­nie wy­peł­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teocentryczny

 przysł. teocentrycznie

Wiktionary


teodolit

przy­rząd ge­o­de­zyj­ny do mie­rze­nia kątów w pła­szczyź­nie pio­no­wej i po­zio­mej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geod. in­stru­ment ge­o­de­zyj­ny do po­mia­ru kątów;

Wiktionary

Te­o­do­lit ( The­o­do­li­te) – in­stru­ment ge­o­de­zyj­ny słu­żą­cy do po­mia­rów kątów po­zio­mych oraz kątów pio­no­wych. Można wy­róż­nić te­o­do­li­ty op­tycz­ne oraz elek­tro­nicz­ne. W te­o­do­li­tach op­tycz­nych za­sto­so­wa­ne jest szkla­ne koło po­zio­me (lim­bus) i koło pio­no­we z na­nie­sio­nym po­dzia­łem ką­to­wym stop­nio­wym (kąt pełny – 360° stop­ni) lub gra­do­wym (kąt pełny – 400° gra­do­wych), z któ­re­go ob­ser­wa­tor wy­ko­nu­je od­czyt kie­run­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Weź te­o­do­lit, idź mie­rzyć kąty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔˈdɔlʲit, AS: teodolʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teodolitowy

Wiktionary


teodolitowy

→ te­o­do­lit


SJP.pl

Patrz:

teodolit

teodor

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Te­o­do­ra

Wiktionary

Te­o­dor ( θεός + δῶρον – bóg + dar, tj. „dar boży, da­ro­wa­ny przez boga”) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Por. Dio­dor.

W Pol­sce na­da­wa­ne co najm­niej od XIII wieku i za­pi­sy­wa­ne m.in. w po­sta­ci: "Tader", "Cho­dor" (wschsł.), "Te­o­dor", "Todor", "C(z)ader", "C(z)eder". Od­po­wied­ni­kiem zna­cze­nio­wym tego imie­nia wśród imion sta­ro­pol­skich jest Dadz­bog, Bo­ży­dar, Bog­dan, Boh­dan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Te­o­dor i je­stem sa­dow­ni­kiem spod Lu­bli­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈɔdɔr, AS: teodor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teodorowicz m.

:: zdrobn. Teodorek m., Teoś m.

:: fż. Teodora ż.

 przym. Teodorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Tyjuś

Wiktionary


teodora

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Te­o­dor

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­do­ra – imię żeń­skie
  • Te­o­do­ra (zm. 304) – świę­ta ka­to­lic­ka i pra­wo­sław­na oraz mę­czen­ni­ca z Alek­san­drii
  • Fla­via Ma­xi­mia­na Te­o­do­ra – córka ce­sa­rza rzym­skie­go Mak­sy­mi­lia­na
  • Te­o­do­ra (500-548) – żona Ju­sty­nia­na I Wiel­kie­go
  • Te­o­do­ra (zm. 928) – żona Te­o­fi­lak­ta, kon­su­la Tu­scu­lum
  • św. Te­o­do­ra (ok. 800-867) – żona ce­sa­rza bi­zan­tyj­skie­go Te­o­fi­la, re­gent­ka Mi­cha­ła III, prze­ciw­nicz­ka iko­no­klaz­mu, świę­ta Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Te­o­do­ra (981-1056) – ce­sa­rzo­wa Bi­zan­cjum w 1042 i od 1055
  • Te­o­do­ra Kom­ne­na (ur. ok. 1145) – kró­lo­wa Je­ro­zo­li­my, ko­chan­ka ce­sa­rza An­dro­ni­ka I Kom­ne­na
  • Te­o­do­ra Wiel­ka Kom­ne­na (przed 1253 – po 1285) – ce­sa­rzo­wa Tra­pe­zun­tu
  • Te­o­do­ra An­ge­li­na – wnucz­ka ce­sa­rza Alek­se­go III An­ge­lo­sa
  • Te­o­do­ra Le­bent­hal – pol­ska le­kar­ka po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go, uko­cha­na Bo­le­sła­wa Le­śmia­na
  • Te­o­do­ra Ro­up­per­to­wa – dzia­łacz­ka spo­łecz­na, pu­bli­cyst­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔˈdɔra, AS: teodora

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teodor m., Teodorowicz ż./mos.

Wiktionary


teodorczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


teodorek

zdrob­nie­nie od: Te­o­dor (imię mę­skie)


SJP.pl


teodorostwo

Te­o­dor z mał­żon­ką; Te­o­do­ro­wie


SJP.pl


teodorowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Te­o­do­ro­wicz (ur. 1975) – pił­karz ukra­iń­ski
  • Ewa Te­o­do­ro­wicz-Hell­man – szwedz­ka li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni pol­skie­go po­cho­dze­nia
  • Fe­liks Te­o­do­ro­wicz – pol­ski bio­log
  • He­le­na Te­o­do­ro­wicz-Kar­pow­ska (1897–1944) – ma­lar­ka, córka ks. Te­ren­cju­sza
  • Iwan Te­o­do­ro­wicz (1875–1937)
  • Józef Te­o­do­ro­wicz (1864–1938) – ar­cy­bi­skup obrząd­ku or­miań­skie­go
  • Ka­ta­rzy­na Te­o­do­ro­wicz-Li­sow­ska (ur. 1972) – te­ni­sist­ka
  • Ta­de­usz Te­o­do­ro­wicz (1931–1965) – żuż­lo­wiec
  • Te­ren­cjusz Te­o­do­ro­wicz (1867–1939) – du­chow­ny

Wikipedia


teodorowie

imię mę­skie


SJP.pl


teodorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­o­do­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


teodoryk

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­do­ryk – imię mę­skie
  • Te­o­do­ryk (zm. 451) – król Wi­zy­go­tów
  • Te­o­do­ryk Wiel­ki (ur. 451/455, zm. 526) – król Ostro­go­tów
  • Te­o­do­ryk (zm. 579) – król Ber­ni­cji
  • św. Te­o­do­ryk (zm. 633) – ka­płan (wspom­nie­nie 1 lipca)
  • św. Te­o­do­ryk (zm. 1377) – za­kon­nik (wspom­nie­nie 15 paź­dzier­ni­ka)
  • św. Te­o­do­ryk Endem (ur. 1499, zm. 1572) – fran­cisz­ka­nin (wspom­nie­nie 9 lipca)
  • św. Te­o­do­ryk Balat (ur. 1858, zm. 1900) – chiń­ski mę­czen­nik (wspom­nie­nie 9 lipca)
  • Te­o­do­ryk (zm. 1102) – an­ty­pa­pież
  • Te­o­do­ryk – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup-elekt ku­jaw­sko-po­mor­ski (1383)

Wikipedia


teodorzyny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­o­do­ry lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


teodorówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­do­rów­ka – ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Bił­go­raj
  • Te­o­do­rów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Fram­pol
  • Te­o­do­rów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Pnie­wy
  • Te­o­do­rów­ka – część wsi Ko­ryt­ni­ca, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Ko­ryt­ni­ca
  • Te­o­do­rów­ka – ko­lo­nia w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Rud­ni­ki
  • Te­o­do­rów­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla
  • Te­o­do­rów­ka – dawna gro­ma­da w po­wie­cie bił­go­raj­skim
  • Te­o­do­rów­ka – wieś w ob­wo­dzie ró­wień­skim
  • Te­o­do­ro­wo
  • Te­o­do­rów
  • Te­o­do­rów­ka-Ko­lo­nia

Wikipedia


teodot

imię mę­skie


SJP.pl

Te­o­dot – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, od Θεόδοτος (The­o­do­tos), które oz­na­cza­ło „ofia­ro­wa­ny Bogu”, z θεός ("theos" – "Bóg") i "δοτος dotos" — "dany". Jest to imię wielu świę­tych i mę­czen­ni­ków.

Wikipedia


teodozewo

Te­o­do­ze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie go­styń­skim, w gmi­nie Po­niec.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na jako ko­lo­nia Te­o­do­ro­wo na­le­ża­ła do wsi mniej­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kröben (krob­skim) w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


teodozja

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

 (1.2) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie, na wy­brze­żu Krymu;

 (1.3) geogr. hist. grec­ka polis w miej­scu współ­czes­nej Te­o­doz­ji (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­doz­ja – mia­sto na Ukra­i­nie
  • Te­o­doz­ja – imię żeń­skie
  • Te­o­doz­ja (zm. ok. 823) – ce­sa­rzo­wa bi­zan­tyń­ska, żona Leona V Ar­meń­czy­ka
  • Te­o­doz­ja z Ce­za­rei – mę­czen­ni­ca chrze­ści­jań­ska i świę­ta Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go i pra­wo­sław­ne­go
  • Te­o­doz­ja (Dina Io­si­fow­na So­ło­mian­ska, 1903-1992) – ro­syj­ska emi­gra­cyj­na dzia­łacz­ka re­li­gij­na, mnisz­ka pra­wo­sław­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O świę­tej Te­o­doz­ji wspo­mi­na w swym dzie­le Eu­ze­biusz z Ce­za­rei.

 (1.2) We wczes­nym śred­nio­wie­czu Te­o­doz­ję opa­no­wa­li Bi­zan­tyj­czy­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teodozjów mrz., Teodozy mos.

:: fm. Teodozjusz m.

 przym. teodozjański

Wiktionary


teodozjański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą o imie­niu Te­o­doz­jusz, jak np. ce­sa­rze rzym­scy Te­o­doz­jusz I i Te­o­doz­jusz II

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teodozja ż., Teodozjusz m.

Wiktionary


teodozjusz

1. Te­o­doz­jusz I Wiel­ki (347-395), ce­sarz rzym­ski od 379;
2. Te­o­doz­jusz II (ok. 401-450), ce­sarz wschod­nio­rzym­ski od 408, wnuk Te­o­doz­ju­sza I Wiel­kie­go;
3. imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziad­ko­wi Te­o­doz­ju­szo­wi za­po­dzia­ły się bi­no­kle.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Teodozja ż.

 przym. teodozjański

Wiktionary


teodozjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­o­doz­ju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


teodozjów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­doz­jów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Biała Raw­ska
  • Te­o­doz­jów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Czer­nie­wi­ce
  • Te­o­doz­jów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie raw­skim

Wikipedia


teodramatyczny

przy­miot­nik

 (1.1) teol. do­ty­czą­cy te­o­dra­ma­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta hi­sto­ria, skon­stru­o­wa­na w spo­sób praw­dzi­wie te­o­dra­ma­tycz­ny, koń­czy się dia­lo­giem Je­zu­sa z uz­dro­wio­nym.

 (1.1) Wy­da­rze­nie to przy­wo­ła­ne zo­sta­ło tutaj, gdyż ma głę­bo­ki sens te­o­dra­ma­tycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teodramat mrz., teodramatyka ż.

Wiktionary


teodycea

1. kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, któ­rej za­sad­ni­czym celem jest uspra­wied­li­wie­nie Boga z za­rzu­tu ist­nie­nia zła i nie­spra­wied­li­wo­ści na świe­cie;
2. dzie­ło przed­sta­wia­ją­ce taką kon­cep­cję;
3. dział fi­lo­zo­fii chrze­ści­jań­skiej zaj­mu­ją­cy się ro­zu­mo­wym uza­sad­nie­niem poz­na­wal­no­ści i ist­nie­nia Boga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. teol. kon­cep­cja dą­żą­ca do uz­god­nie­nia sprzecz­no­ści po­mię­dzy wiarą w dobro i wszech­moc bożą a ist­nie­niem zła i nie­szczęść na świe­cie;

Wiktionary

Te­o­dy­cea – gałąź te­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się pro­ble­mem, jak po­go­dzić ist­nie­nie do­bre­go, mi­ło­sier­ne­go i wszech­mo­gą­ce­go Boga z ist­nie­niem zła.

Ter­min ten po­cho­dzi od grec­kie­go θεός ("theós" – bóg) i δίκη ("díkē" – spra­wied­li­wość), można go tłu­ma­czyć dwo­ja­ko: albo jako "od­da­nie spra­wied­li­wo­ści Bogu", albo "spra­wied­li­wość Boga".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­o­dy­ceę na grun­cie chrze­ści­jań­skim roz­wi­nął sze­ro­ko Au­gu­styn.

 (1.1) (…) za an­ty­na­ta­liz­mem prze­ma­wia­ją te same ar­gu­men­ty, które są sto­so­wa­ne w roz­wa­ża­niach o te­o­dy­cei. To nie jest naj­lep­szy ze świa­tów.

Wiktionary


teofan

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Te­o­fan – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go ( Θεοφάνης), oz­na­cza­ją­ce „prze­ja­wie­nie się Boga” — zło­żo­ne z θεός ("theos", „bóg”) i φανης ("pha­nes", „ob­ja­wić się, uka­zać się”). Imię to no­to­wa­ne jest w źró­dłach pol­skich (na Ślą­sku, w Wiel­ko­pol­sce i na Ma­zo­wszu) od XIV wieku, w for­mie Tyfan. Świę­tych, no­szą­cych to imię, było co najm­niej sze­ściu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈɔfãn, AS: teofãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teofania ż.

Wiktionary


teofania

w re­li­gii: ob­ja­wie­nie się bó­stwa w wi­dzial­nej po­sta­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. po­je­dyn­czy akt ob­ja­wie­nia się Boga w świe­cie; uka­za­nie się Boga w nadz­wy­czaj­nym znaku;

Wiktionary

Te­o­fa­nia (gr. Θεοφάνια od Θεός 'Bóg' i φαίνειν 'uka­zać się') – w te­o­lo­gii po­je­dyn­czy akt ob­ja­wie­nia się Boga. Te­o­fa­nie mają umac­niać wiarę ludzi, przy­po­mi­nać im o bli­sko­ści i do­bro­ci Boga, a także o opie­ce, jaką ich darzy. We­dług "Ka­te­chiz­mu Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go" te­o­fa­nie roz­ja­śnia­ją treść obiet­nic da­wa­nych lu­dziom przez Boga, można w nich zo­ba­czyć i usły­szeć nie­wi­dzial­ne­go Boga.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔˈfãɲja, AS: teofãńi ̯a

Wiktionary


teofil

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: Te­o­fi­la

Wiktionary

Te­o­fil – imię po­cho­dze­nia grec­kie­go. Oz­na­cza „miły Bogu”. Ist­nie­ją licz­ni świę­ci o tym imie­niu. Świę­ty Łu­kasz, autor jed­nej z Ewan­ge­lii oraz Dzie­jów Apo­stol­skich tym imie­niem (Łk 1,3) (Dz 1,1) zwra­ca się do swo­je­go czy­tel­ni­ka roz­po­czy­na­jąc na­pi­sa­ne przez sie­bie księ­gi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] Te­o­fil, do­bro­dziej i opie­kun całej ro­dzi­ny, zmarł nagle w lesie uką­szo­ny przez żmiję.

 (1.1) Po­sta­no­wi­łem więc i ja zba­dać do­kład­nie wszyst­ko od pier­wszych chwil i opi­sać ci po kolei, do­stoj­ny Te­o­fi­lu, abyś się mógł prze­ko­nać o cał­ko­wi­tej pew­no­ści nauk, któ­rych ci udzie­lo­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈɔfʲil, AS: teofʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Teoś m.

:: fż. Teofila ż.

 przym. Teofilowy

Wiktionary


teofila

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: Te­o­fil

Wiktionary

Te­o­fi­la – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Te­o­fil. Oz­na­cza „mi­łu­ją­cą Boga”. Za od­po­wied­ni­ki zna­cze­nio­we uz­na­je się m.in. imio­na Bo­gu­mi­ła i Ama­dea.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ży­czy­łem Te­o­fi­li dwie bańki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Teosia ż.

:: fm. Teofil mos., Teoś mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Teosia

Wiktionary


teofilek

zdrob­nie­nie od: Te­o­fi­la (imię żeń­skie)


SJP.pl


teofilina

al­ka­lo­id ro­ślin­ny o dzia­ła­niu zbli­żo­nym do ko­fe­i­ny


SJP.pl

Te­o­fi­li­na (1,3-di­me­ty­lok­san­ty­na) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów pu­ry­no­wych. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie m.in. w ziar­nach kakao ("The­o­bro­ma cacao"), w li­ściach her­ba­ty ("Ca­mel­lia si­nen­sis") i yerba mate ("Ilex pa­ra­gu­a­rien­sis"). Znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w le­cze­niu astmy os­krze­lo­wej i przew­le­kłej ob­tu­ra­cyj­nej cho­ro­by płuc.

Wikipedia


teofiliny

al­ka­lo­id ro­ślin­ny o dzia­ła­niu zbli­żo­nym do ko­fe­i­ny


SJP.pl


teofilka

zdrob­nie­nie od: Te­o­fi­la (imię żeń­skie)


SJP.pl


teofilostwo

Te­o­fil z mał­żon­ką; Te­o­fi­lo­wie


SJP.pl


teofilowie

imię mę­skie


SJP.pl


teofilowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­o­fi­la lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


teofilówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Te­o­fi­lów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Ja­błon­na Lacka. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w od­le­gło­ści około 5 km na pół­noc­ny wschód od Ja­błon­ny Lac­kiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


teoforyczny

za­wie­ra­ją­cy imię Boga lub bó­stwa, np. Bo­gu­mił


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy w sobie imię bó­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród bi­blij­nych imion te­o­fo­rycz­nych wy­mie­nia­ne jest także imię Jezus.

Wiktionary


teofrast

grec­ki uczo­ny ży­ją­cy w la­tach ok. 370-287 p.n.e.


SJP.pl


teogonia

część dok­try­ny re­li­gij­nej lub mi­to­lo­gii, któ­rej przed­mio­tem badań jest po­cho­dze­nie bóstw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. zbiór wy­o­bra­żeń i opo­wie­ści na temat po­cho­dze­nia bóstw

 (1.2) dział te­o­lo­gii i mi­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem po­cho­dze­nia Boga;

Wiktionary

Te­o­go­nia (gr. θεογονία "the­o­go­nia") – część te­o­lo­gii lub mi­to­lo­gii zaj­mu­ją­ca się kwe­stią po­cho­dze­nia bogów i he­ro­sów. Jest to naj­czę­ściej pieśń przed­sta­wia­ją­ca na­ro­dzi­ny bogów. Re­li­gioz­naw­stwo współ­czes­ne trak­tu­je kwe­stie te­o­go­nii sym­bo­licz­nie, uz­na­jąc opi­sy­wa­ne przez nią zda­rze­nia jako wyraz wielu funk­cji sfery sa­crum. Przy­kła­dem te­o­go­ni jest Te­o­go­nia Hez­jo­da, opi­su­ją­ca pow­sta­nie i losy bogów grec­kie­go pan­te­o­nu, a także te­o­go­nie in­dyj­skie za­war­te w Pu­ra­nach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Taką wła­dzę nad pa­ro­wo­za­mi mógł mieć tylko Bóg-Oj­ciec, Bóg-Ma­szy­ni­sta, wiecz­ny i nie­śmier­tel­ny. A tym­cza­sem stała się rzecz, która za­kłó­ci­ła tę pa­ro­wo­zo­wą te­o­go­nię.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teogoniczny

Wiktionary


teogoniczny

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy czę­ścią te­o­go­nii, zwią­za­ny z nią lub do­ty­czą­cy jej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W grec­kiej tra­dy­cji kos­mo­go­nicz­nej i te­o­go­nicz­nej, rów­nież tej cen­tral­nej, nie­raz się wzno­si cień grozy.

 (1.1) Są mity te­o­go­nicz­ne, kos­mo­go­nicz­ne, kos­mo­lo­gicz­ne, he­ro­icz­ne, ini­cja­cyj­ne, płod­no­ści, wyz­wo­le­nia, es­cha­to­lo­gicz­ne - sta­no­wią one pa­ra­dyg­ma­ty niez­li­czo­nych kon­kre­ty­za­cji mitów w kul­tu­rze w sfe­rach sa­crum i pro­fa­num.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teogonia ż.

Wiktionary


teokracja

wła­dza du­chow­nych; także ustrój pań­stwa z ich wła­dzą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. rel. ustrój pań­stwo­wy, w któ­rym naj­wyż­sza wła­dza na­le­ży do du­cho­wień­stwa;

 (1.2) polit. pań­stwo, w któ­rym pa­nu­je te­o­kra­cja (1.1)

Wiktionary

Te­o­kra­cja ( θεοκρατία, od θεός + κράτος, „bóg + wła­dza”) – dok­try­na po­li­tycz­na, we­dług któ­rej wła­dzę w pań­stwie spra­wu­je ka­płan lub ka­pła­ni i w któ­rej du­chow­ni de­cy­du­ją o spra­wach cy­wil­nych i re­li­gij­nych. Utrzy­mu­je się wtedy, że spra­wu­ją­cy wła­dzę w pań­stwie są po­wo­ły­wa­ni przez Boga lub bogów, któ­rzy spra­wu­ją w nim rze­czy­wi­stą wła­dzę. Celem wła­dzy ziem­skiej jest re­a­li­za­cja na­drzęd­nej woli, wła­dzy bo­skiej i urze­czy­wist­nie­nie uni­wer­sal­nych zasad usta­no­wio­nych przez Boga lub bogów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. teokratyczność ż., teokrata m.

 przym. teokratyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. bogowładztwo; daw. rzad. bogorządztwo, bogowładność

 (1.2) daw. bogowładztwo; daw. rzad. bogorządztwo, bogowładność

Wiktionary


teokrata

zwo­len­nik ustro­ju, w któ­rym naj­wyż­szą wła­dzę pań­stwo­wą spra­wu­ją du­chow­ni; czło­nek rzą­dów te­o­kra­tycz­nych


SJP.pl


teokratyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest te­o­kra­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teokracja ż., teokrata m.

 przym. teokratyczny

 przysł. teokratycznie

Wiktionary


teokratyczny

→ te­o­kra­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, w któ­rym wła­dzę spra­wu­je bó­stwo lub jego ka­pła­ni

Wiktionary

Patrz:

teokracja

Powiązane:

 rzecz. teokratyczność ż., teokracja ż.

Wiktionary


teokratyzacja

wpro­wa­dza­nie rzą­dów kleru, wła­dzy du­chow­nych


SJP.pl


teokratyzm

wła­dza du­chow­nych; także ustrój pań­stwa z ich wła­dzą


SJP.pl


teokryt

grec­ki poeta z Sy­ra­kuz (około 310 p.n.e. - około 250 p.n.e.)


SJP.pl

Te­o­kryt (gr. Θεόκριτος "The­o­kri­tos", około 310 p.n.e. – około 250 p.n.e.) – grec­ki poeta z Sy­ra­kuz, uwa­ża­ny za twór­cę sie­lan­ki. Prze­by­wał w Alek­san­drii na dwo­rze Pto­le­me­u­sza II Fi­la­del­fo­sa.

Wikipedia


teol.

skrót od: te­o­lo­gia, te­o­lo­gicz­ny


SJP.pl


teolatria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­da­wa­nie czci bogu, kult boga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔˈlatrʲja, AS: teolatrʹi ̯a

Wiktionary


teolin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­lin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łódz­ki wschod­nim, w gmi­nie No­wo­sol­na
  • Te­o­lin – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Janów
  • Te­o­lin – dawna gro­ma­da w po­wie­cie so­kól­skim
  • Te­o­lin – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie woł­ko­wy­skim
  • Te­o­lin – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie du­bro­wień­skim
  • Te­o­lin – wieś w ob­wo­dzie czer­ka­skim, w re­jo­nie mo­na­sty­ry­szczeń­skim

Wikipedia


teolog

osoba ba­da­ją­ca na­tu­rę Boga oraz jego re­la­cję do świa­ta i ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. rel. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­o­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) filoz. rel. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie te­o­lo­gii

Wiktionary

Te­o­log – osoba zaj­mu­ją­ca się sy­ste­ma­tycz­nym, opar­tym na me­to­dach fi­lo­zo­ficz­nych, hi­sto­rycz­nych i in., stu­dium twier­dzeń re­li­gij­nych uz­na­wa­nych za ob­ja­wio­ne do­ty­czą­cych Boga oraz Jego re­la­cji do świa­ta, w myśl mak­sy­my "fides qu­a­e­rens in­tel­lec­tum" - "wiara szu­ka­ją­ca zro­zu­mie­nia". Naj­czę­ściej zwią­za­na z chrze­ści­jań­stwem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sia­da­my kilka ksią­żek tego wło­skie­go te­o­lo­ga.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teologia ż.

:: fż. teolożka ż.

 przym. teologiczny, teologalny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. teolożka

Wiktionary


teologia

nauka o Bogu lub bo­gach, in­ter­pre­tu­ją­ca i uza­sad­nia­ją­ca twier­dze­nia danej re­li­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. te­o­re­tycz­na pod­bu­do­wa ja­kiejś re­li­gii, zwła­szcza w od­nie­sie­niu do re­li­gii uz­na­ją­cych ist­nie­nie Boga (bogów);

 (1.2) pot. wy­dział lub kie­ru­nek na uczel­ni obej­mu­ją­cy stu­dia w dzie­dzi­nie te­o­lo­gii (1.1)

Wiktionary

Te­o­lo­gia (gr. θεος, "theos", „Bóg”, + λογος, "logos", „nauka”) lub sacra doc­tri­na ("świę­ta nauka"); bo­goz­naw­stwo – re­flek­sja nad dok­try­na­mi re­li­gij­ny­mi, wy­kra­cza­ją­ca poza re­li­gioz­naw­stwo, które nie oce­nia praw­dzi­wo­ści re­li­gii (w prze­ci­wień­stwie do te­o­lo­gii, która za­kła­da praw­dzi­wość da­ne­go wyz­na­nia) oraz poza fi­lo­zo­fię re­li­gii, która to nie opie­ra się na wie­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­te­re­su­ję się te­o­lo­gią ra­bi­ni­stycz­ną.

 (1.2) Bro­nek stu­dio­wał te­o­lo­gię w Ma­ce­ra­cie.

 (1.2) Bi­blio­te­ka znaj­du­je się w bu­dyn­ku te­o­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔˈlɔɟja, AS: teoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teolog m., teolożka ż., teologizowanie n., teologowanie n., steologizowanie n., teologiczność ż.

 czas. teologizować ndk., teologować ndk., steologizować dk.

 przym. teologiczny, teologalny

 przysł. teologicznie

Wiktionary


teologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teol. zwią­za­ny z te­o­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pew­niam panią, iż ta ka­te­chet­ka ma dobre przy­go­to­wa­nie te­o­lo­gicz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: teoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teologia ż., teolog mos., teolożka ż.

 czas. teologizować ndk.

 przym. teologalny

Wiktionary


teolożka

→ te­o­log


SJP.pl

Patrz:

teolog

teonela

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Te­o­nil­la (Te­o­ne­la), zm. w 303 roku.

Wiktionary


teonilla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Te­o­nil­la, "Te­o­ne­la" – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, pier­wot­nie sta­no­wią­ce zdrob­nia­łą żeń­ską formę imie­nia Te­o­nas. Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Te­o­nil­la (Te­o­ne­la), zm. w 303 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­tron­ką tego imie­nia jest św. Te­o­nil­la (Te­o­ne­la), zm. w 303 roku.

Wiktionary


teonomizm

od­mia­na de­on­to­lo­giz­mu he­te­ro­no­micz­ne­go, wg któ­rej normy mo­ral­ne zo­sta­ły po­dyk­to­wa­ne wprost przez Boga, a jego wolna de­cyz­ja jest źró­dłem i je­dy­nym uza­sad­nie­niem wszel­kich war­to­ści mo­ral­nych


SJP.pl


teor.

skrót od: te­o­re­tycz­ny; te­o­ret.


SJP.pl


teorban

in­stru­ment stru­no­wy szar­pa­ny, ro­dzaj lutni ba­so­wej


SJP.pl

Te­or­ban (także te­or­ba) – in­stru­ment mu­zycz­ny, w któ­rym źró­dłem dźwię­ku są na­pię­te stru­ny szar­pa­ne pal­ca­mi. Jeden z trzech typów ar­cy­lut­ni.

Ma owal­ny, wy­pu­kły kor­pus re­zo­nan­so­wy, po­dob­ny do kor­pu­su lutni, oraz sze­ro­ką, długą szyj­kę za­koń­czo­ną pod­wój­ną skrzyn­ką koł­ko­wą.

Wikipedia


teorbanistka

→ te­or­ba­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

teorbanista

teoremat

twier­dze­nie na­le­żą­ce do sy­ste­mu de­duk­cyj­ne­go, wy­pro­wa­dzo­ne za po­mo­cą de­duk­cji z ak­sjo­ma­tów sy­ste­mu, do któ­re­go na­le­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. twier­dze­nie po­chod­ne, który wy­stę­pu­je w obrę­bie sy­ste­mu de­duk­cyj­ne­go i jest wy­pro­wa­dzo­ne za po­mo­cą wnio­sko­wa­nia de­duk­cyj­ne­go z ak­sjo­ma­tów tego sy­ste­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­o­re­mat – w lo­gi­ce to twier­dze­nie po­chod­ne, wy­stę­pu­ją­ce w obrę­bie sy­ste­mu de­duk­cyj­ne­go
  • Te­o­re­mat – film Pier Paolo Pa­so­li­nie­go z 1968 r.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. teorematyczny

Wiktionary


teorematyczny

→ te­o­re­mat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy te­o­re­ma­tu

Wiktionary

Patrz:

teoremat

Powiązane:

 rzecz. teoremat m.

Wiktionary


teoret.

skrót od: te­o­re­tycz­ny; teor.


SJP.pl


teoretyczka

→ te­o­re­tyk


SJP.pl

Patrz:

teoretyk

teoretycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób te­o­re­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Księ­gi bi­blij­ne na­zy­wa „Bo­ży­mi”, ale nie pró­bo­wał te­o­re­tycz­nie tego wy­ja­śnić.

 (1.1) Te­o­re­tycz­nie do każ­de­go rze­czow­ni­ka można ut­wo­rzyć przy­miot­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoretyczność ż., teoria ż., teoretyk mos.

 przym. teoretyczny

Wiktionary


teoretycznoliteracki

do­ty­czą­cy te­o­rii li­te­ra­tu­ry


SJP.pl


teoretycznopoznawczy

do­ty­czą­cy te­o­rii poz­na­nia (epi­ste­mo­lo­gii); te­o­rio­poz­naw­czy, epi­ste­mo­lo­gicz­ny


SJP.pl


teoretyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest te­o­re­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoria ż., teoretyk m.

 przym. teoretyczny

 przysł. teoretycznie

Wiktionary


teoretyczny

1. opar­ty na te­o­rii na­u­ko­wej, a nie na doś­wiad­cze­niu;
2. hi­po­te­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­spraw­dzo­ny w prak­ty­ce, opar­ty tylko na te­o­rii

 (1.2) mało praw­do­po­dob­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne te­o­re­tycz­ne me­to­dy sza­co­wa­nia wskaź­ni­ków chłon­no­ści i po­jem­no­ści tu­ry­stycz­nej te­re­nów re­kre­a­cyj­nych w prak­ty­ce są trud­ne do wy­ko­rzy­sta­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔrɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: teoretyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoretyczność ż., teoria ż., teoretyk m., teoretyczka ż.

 czas. teoretyzować ndk.

 przysł. teoretycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hipotetyczny

Wiktionary


teoretyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec zaj­mu­ją­cy się nauką te­o­re­tycz­ną

 (1.2) czło­wiek, który po­siadł wie­dzę ogól­ną w danej dzie­dzi­nie, ale nie po­tra­fi wdro­żyć ją w prak­ty­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoretyczność ż., teoretyczka ż., teoria ż., teoryjka ż.

 czas. teoretyzować ndk.

 przym. teoretyczny

 przysł. teoretycznie

Wiktionary


teoretyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ra­ża­nie przy­pu­szczeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skończ­my z te­o­re­ty­zo­wa­niem, z my­śle­niem, że Au­stria to bę­dzie dla nas łat­wiej­szy rywal niż Ho­lan­dia.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. teoretyzować ndk.

 rzecz. teoria ż.

Wiktionary


teoretyzować

roz­wa­żać coś w sen­sie te­o­re­tycz­nym, w oder­wa­niu od prak­ty­ki


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) pot. wy­ra­żać przy­pu­szcze­nia nie wy­cho­dzą­ce poza sferę te­o­rii

 (1.2) nauk. opra­co­wy­wać te­o­rię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sząc swoją książ­kę, nie te­o­re­ty­zo­wa­łem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoretyzowanie n., teoretyk mos., teoria ż.

 przym. teoretyczny

Wiktionary


teoria

1. kon­cep­cja opar­ta na poz­na­niu i zro­zu­mie­niu istot­nych czyn­ni­ków kształ­tu­ją­cych pewną sferę rze­czy­wi­sto­ści;
2. gałąź nauki, sztu­ki, tech­no­lo­gii itp. w prze­ci­wień­stwie do prak­ty­ki zaj­mu­ją­ca się kwe­stia­mi ogól­ny­mi, za­ło­że­nia­mi; me­to­do­lo­gia;
3. teza ma­ją­ca coś tłu­ma­czyć, lecz nie­da­ją­ca się udo­wod­nić na­u­ko­wo lub w prak­ty­ce zwe­ry­fi­ko­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem pojęć, de­fi­ni­cji, ak­sjo­ma­tów, i twier­dzeń, opi­su­ją­cy wy­bra­ny frag­ment świa­ta fi­zycz­ne­go, świa­ta kul­tu­ry, bądź ab­strak­cyj­ne­go obiek­tu;

 (1.2) log. zbiór wza­jem­nie nies­przecz­nych zdań lo­gicz­nych;

 (1.3) pot. teza tłu­ma­czą­ca coś, ale nie udo­wod­nio­na (w nauce takie uży­cie uwa­ża­ne jest za błąd, patrz uwagi)

 (1.4) pot. ab­strak­cja, nie ma­ją­ca od­nie­sie­nia do prak­ty­ki

 (1.5) pot. te­o­re­tycz­na (w prze­ci­wień­stwie do prak­tycz­nej) część na­u­cza­nia bądź eg­za­mi­nu

Wiktionary

Te­o­ria (z gr. "theoría" – oglą­da­nie, roz­wa­ża­nie) – sy­stem pojęć, de­fi­ni­cji, ak­sjo­ma­tów i twier­dzeń, usta­la­ją­cych re­la­cje mię­dzy tymi po­ję­cia­mi i ak­sjo­ma­ta­mi, two­rzą­cy spój­ny sy­stem po­ję­cio­wy, opi­su­ją­cy jakąś wy­bra­ną dzie­dzi­nę fi­zycz­ną lub ab­strak­cyj­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pewna cał­ko­wi­cie nie­u­do­ku­men­to­wa­na te­o­ria do­ty­czą­ca przy­czy­ny upad­ku Ce­sar­stwa Rzym­skie­go głosi, że Rzy­mia­nie za­pad­li na oło­wi­cę, po­nie­waż ich wo­do­cią­gi były wy­ko­na­ne z oło­wiu.

 (1.2) Dział ma­te­ma­ty­ki, który zaj­mu­je się po­dziel­no­ścią liczb to te­o­ria liczb.

 (1.3) W te­o­rii tak to po­win­no dzia­łać, ale prak­ty­ka jest inna.

 (1.5) Te­o­rię zda­łam za pier­wszym razem, a prak­ty­kę do­pie­ro za czwar­tym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈɔrʲja, AS: teorʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoretyk mos., teoretyczność ż., teoretyzowanie n.

 czas. teoretyzować ndk.

 przym. teoretyczny

 przysł. teoretycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) hipoteza

Wiktionary


teorikon

ateń­ski za­si­łek dla ubo­gich oby­wa­te­li na opła­ce­nie ich wstę­pu na wy­da­rze­nia kul­tu­ral­ne po­bie­ra­ny w IV i V w. p.n.e.


SJP.pl

Te­o­ri­kon (gr. "the­o­ri­kon") to za­si­łek w wy­so­ko­ści dwóch oboli, wy­pła­ca­ny w Ate­nach od cza­sów Pe­ry­kle­sa ubo­gim oby­wa­te­lom na opła­ce­nie wstę­pu do te­a­tru, a z cza­sem na wszel­kie wi­do­wi­ska. Był jed­nym z cha­rak­te­ry­stycz­nych prze­ja­wów po­li­ty­ki kul­tu­ral­nej pań­stwa ateń­skie­go w V w. p.n.e.

Wikipedia


teorioinformacyjny

zwią­za­ny z te­o­rią in­for­ma­cji (dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą)


SJP.pl


teorioliczbowy

do­ty­czą­cy te­o­rii liczb


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mat. wy­ko­rzy­stu­ją­cy do­ro­bek te­o­rii liczb, opie­ra­ją­cy się na te­o­rii liczb, do­ty­czą­cy te­o­rii liczb

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔrʲjɔlʲid͡ʒˈbɔvɨ, AS: teorʹi ̯olʹiǯbovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teoria liczb

Wiktionary


teoriomnogościowy

do­ty­czą­cy te­o­rii mno­go­ści


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mat. zwią­za­ny z te­o­rią mno­go­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­moż­ność roz­wią­za­nia tego pro­ble­mu wraz z at­mos­fe­rą nie­chę­ci i niez­ro­zu­mie­nia, z jaką spo­ty­ka­ły się jego prace te­o­riom­no­go­ścio­we, były przy­czy­ną za­ła­ma­nia ner­wo­we­go […] i póź­niej­szej cho­ro­by psy­chicz­nej, która da­wa­ła o sobie znać aż do końca życia.

Wiktionary


teoriomodelowy

do­ty­czą­cy te­o­rii mo­de­li (se­man­ty­ki lo­gicz­nej)


SJP.pl


teoriopoznawczy

do­ty­czą­cy te­o­rii poz­na­nia (epi­ste­mo­lo­gii); te­o­re­tycz­no­poz­naw­czy, epi­ste­mo­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. do­ty­czą­cy te­o­rii poz­na­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gnoseologiczny

Wiktionary


teoryjka

zdrob­nie­nie od: te­o­ria


SJP.pl


teosin

Te­o­sin – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Do­ro­husk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Ko­lo­nia wcho­dzi w skład so­łect­wa "Te­o­sin, Świer­że-Ko­lo­nia". We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 108 miesz­kań­ców i była sie­dem­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Do­ro­husk.

Wikipedia


teownik

kształ­tow­nik o prze­kro­ju po­przecz­nym w kształ­cie li­te­ry T; te­ów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. kształ­tow­nik o prze­kro­ju po­przecz­nym zbli­żo­nym do li­te­ry T;

Wiktionary

Te­ow­nik – ro­dzaj kształ­tow­ni­ka o prze­kro­ju po­przecz­nym zbli­żo­nym do li­te­ry T. Z te­ow­ni­ków wy­ko­ny­wa­ne są ele­men­ty kon­struk­cji ma­szyn, bu­dow­li i tym po­dob­ne.

Wikipedia


teownikowy

→ te­ow­nik


SJP.pl

Patrz:

teownik

teowy

w kształ­cie li­te­ry T


SJP.pl


teozof

zwo­len­nik te­o­zo­fii


SJP.pl


teozofia

1. fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­ny nurt my­ślo­wy ba­da­ją­cy ta­jem­ni­ce świa­ta nad­przy­ro­dzo­ne­go przez mi­stycz­ny kon­takt z Bo­giem
2. nazwa dla róż­nych ru­chów fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­nych roz­wi­ja­ją­cych się zwła­szcza na prze­ło­mie wie­ków XIX i XX


SJP.pl

Te­o­zo­fia (gr. "theos" „bóg” i "sop­hia" „mą­drość”) – świa­to­po­gląd re­li­gij­no-fi­lo­zo­ficz­ny gło­szą­cy moż­li­wość uzy­ska­nia bez­poś­red­nie­go kon­tak­tu czło­wie­ka ze świa­tem nad­przy­ro­dzo­nym i poz­na­nia jego ta­jem­nic prze­de wszyst­kim przez mi­stycz­ne ob­ja­wie­nie, w węż­szym zna­cze­niu jeden z prze­ja­wów ten­den­cji po­łą­cze­nia róż­nych re­li­gii (syn­kre­tyzm) gło­szo­ny przez To­wa­rzy­stwo Te­o­zo­ficz­ne, za­ło­żo­ne w 1875 roku przez He­le­nę Bła­wat­ską w Nowym Jorku.

Wikipedia


teozoficzny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z te­o­zo­fią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛɔzɔˈfʲit͡ʃnɨ, AS: teozofʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teozofia ż., teozof m., teozofka ż.

 przysł. teozoficznie

Wiktionary


teozofio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: te­o­zo­fia

Wiktionary


teoś

zdrob­nie­nie od: Te­o­dor, Te­o­fil (imio­na mę­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|m. Te­o­fil

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Naj­pierw spra­wy, potem go­rzo­ła – wy­ja­śnił, uśmie­cha­jąc się do Te­o­sia, który na­tych­miast zro­bił na­dą­sa­ną minę jak dziec­ko, któ­re­mu nie­do­bry oj­ciec scho­wał za karę za­baw­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teodor mos., Teofil mos., Teofila ż.

Wiktionary


tepedowiec

czło­nek TPD (To­wa­rzy­stwa Przy­ja­ciół Dzie­ci); TPD-owiec


SJP.pl


tepedowski

przy­miot­nik od: TPD (To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Dzie­ci); TPD-owski


SJP.pl


teperek

naz­wi­sko


SJP.pl


tepidarium

sala do cie­płych ką­pie­li w sta­ro­żyt­nych łaź­niach rzym­skich


SJP.pl

Te­pi­da­rium – ogrze­wa­na po­dło­go­wo sala z cie­płą wodą przez­na­czo­na do wy­po­czyn­ku w sta­ro­żyt­nych ter­mach rzym­skich. Cha­rak­te­ry­zu­je się bez­poś­red­nim pro­mie­nio­wa­niem ze ścian i po­dłóg cie­pła ma­ją­ce­go wpływ na or­ga­nizm.

W łaź­niach Rzy­mian te­pi­da­rium sta­no­wi­ło cen­tral­ną halę oto­czo­ną in­ny­mi po­mie­szcze­nia­mi.

Wikipedia


tepido

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: obo­jęt­nie


SJP.pl


tepito

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. dziel­ni­ca mia­sta Mek­syk, ma­ją­ca opi­nię nie­bez­piecz­nej, z szem­ra­nym hand­lem, włas­ną kul­tu­rą, dia­lek­tem i uni­kal­nym spo­so­bem bycia

Wiktionary


tepować

ude­rzać lekko pędz­lem po świe­żo za­ma­lo­wa­nej po­wierzch­ni obra­zu w celu uzy­ska­nia chro­po­wa­to­ści


SJP.pl


tepsa

po­tocz­nie, z od­cie­niem lek­ce­wa­że­nia o Te­le­ko­mu­ni­ka­cji Pol­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. pot. Te­le­ko­mu­ni­ka­cja Pol­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój wuj pra­co­wał w Tep­sie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. TP

Wiktionary


tequila

[czy­taj: te­ki­la] wódka mek­sy­kań­ska z soku agawy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mocny mek­sy­kań­ski napój al­ko­ho­lo­wy pro­du­ko­wa­ny ze sfer­men­to­wa­ne­go soku agawy nie­bie­skiej;

Wiktionary

– wy­so­ko­pro­cen­to­wy, mek­sy­kań­ski napój al­ko­ho­lo­wy, pro­du­ko­wa­ny ze sfer­men­to­wa­ne­go soku agawy nie­bie­skiej ("Agave te­qu­i­la­na"). Nazwa po­cho­dzi od mia­sta Te­qu­i­la, cen­trum pro­duk­cji trun­ku.

W 2006 roku upra­wy agawy oraz za­byt­ko­we za­kła­dy przet­wór­cze w re­gio­nie Te­qu­i­li zo­sta­ły wpi­sa­ne na listę świa­to­we­go dzie­dzict­wa UNESCO.

Wikipedia


ter

mie­sza­ni­na smoły, ka­la­fo­nii i tłu­szczu uży­wa­na jako smar ochron­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ter – rzeka w Hisz­pa­nii
  • Ter – wieś roz­pro­szo­na w gmi­nie Ljub­no w Sło­we­nii
  • TER – marka fran­cu­skich kolei pań­stwo­wych

Wikipedia


tera

(ar­chi­tek­tu­ra) świą­ty­nia bud­dyj­ska w Ja­po­nii, zło­żo­na z ośmiu bu­dow­li sa­kral­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ro­dzaj bud­dyj­skiej świą­ty­ni w Ja­po­nii

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Pszczy­na. smoła

przy­słó­wek

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. teraz

Wiktionary

Tera (T) ("gr. teras" – pot­wór) – prze­dro­stek jed­nost­ki miary oz­na­cza­ją­cy mnoż­nik 1 000 000 000 000 = 1012 (bi­lion).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dachy ter zaz­wy­czaj kryła da­chów­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛra, AS: tera

Wiktionary

Powiązane:

 czas. terować

Wiktionary


terabajt

w in­for­ma­ty­ce: jed­nost­ka po­jem­no­ści pa­mię­ci równa 1024 gi­ga­baj­tom (skrót: TB)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. jed­nost­ka po­jem­no­ści no­śni­ków da­nych i pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej kom­pu­te­ra równa 1024 gi­ga­baj­tom;

Wiktionary

Te­ra­bajt (skrót TB), te­bi­bajt (skrót TiB) – jed­nost­ki uży­wa­ne w in­for­ma­ty­ce m.in. do okre­śla­nia roz­mia­ru naj­więk­szych pa­mię­ci ma­so­wych, za­so­bów pli­ków i baz da­nych. Prze­dro­stek tera po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "téras" oz­na­cza­ją­ce­go pot­wo­ra; prze­dro­stek "tebi" zo­stał ut­wo­rzo­ny sztucz­nie (zob. prze­dro­stek dwój­ko­wy).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. bajt mrz.

 przym. terabajtowy

Wiktionary


terabajtowy

→ te­ra­bajt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. ma­ją­cy po­jem­ność lub roz­miar jed­ne­go te­ra­baj­ta

Wiktionary

Patrz:

terabajt

Powiązane:

 rzecz. terabajt mrz.

Wiktionary


terabit

jed­nost­ka in­for­ma­cji; bi­lion bitów


SJP.pl

Te­ra­bit – jed­nost­ka in­for­ma­cji, w skró­cie Tb lub Tbit.

1 Tbit = 1012 = 1 000 000 000 000 bitów.

Przy­kła­do­we prze­li­cze­nia na inne jed­nost­ki:

Wikipedia


terabitowy

→ te­ra­bit


SJP.pl

Patrz:

terabit

teraflop

jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­ra równa bi­lio­no­wi flo­pów; te­ra­flops


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­ra równa 1012 (bi­lion) flo­pów

Wiktionary


teraflops

jed­nost­ka mocy obli­cze­nio­wej kom­pu­te­ra równa bi­lio­no­wi flop­sów; te­ra­flop


SJP.pl


teraherc

jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa bi­lio­no­wi her­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. fiz. jed­nost­ka czę­stot­li­wo­ści równa bi­lio­no­wi her­ców

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fresnel, oznaczenie THz; rzad. teracykl

Wiktionary


terahercowy

→ te­ra­herc


SJP.pl

Patrz:

teraherc

terajewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


terajsy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. te­raź­niej­szy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. teroz, tero

Wiktionary


terakociarz

ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się ukła­da­niem te­ra­ko­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bud. środ. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się wy­kła­da­niem płyt­ka­mi te­ra­ko­to­wy­mi ścian lub po­dłóg

Wiktionary


terakota

1. pa­lo­na, niesz­kli­wio­na glina;
2. wyrób z niesz­kli­wio­nej gliny, po­ro­wa­ty, o bar­wie czer­wo­nej lub żół­tej;
3. nazwa ko­lo­ru brą­zo­wo­czer­wo­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. two­rzy­wo ce­ra­micz­ne otrzy­my­wa­ne przez spie­ka­nie w tem­pe­ra­tu­rze 1150–1300℃ gliny ogniotr­wa­łej, ska­le­ni, pia­sku, z do­dat­kiem bar­wią­cych tlen­ków me­ta­li, zwy­kle na kolor ce­gla­sto­czer­wo­ny;

 (1.2) bud. szt. wyrób z te­ra­ko­ty (1.1), zwy­kle przed­miot użyt­ko­wy, ar­ty­stycz­ny lub okła­dzi­na

Wiktionary

Te­ra­ko­ta (wł. "terra cotta" – zie­mia wy­pa­lo­na) – wy­ro­by z do­brze oczy­szczo­nej i wy­pa­lo­nej gliny w for­mie fi­gu­rek lub pły­tek, sto­so­wa­ne do zdo­bień.

Znane w sta­ro­żyt­nym Egip­cie, Me­zo­po­ta­mii, Gre­cji, Etru­rii, Rzy­mie, a także w Chi­nach, na sub­kon­ty­nen­cie in­dyj­skim oraz w pre­ko­lum­bij­skiej Me­zo­a­me­ry­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛraˈkɔta, AS: terakota

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terakotowy

Wiktionary


terakotowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy te­ra­ko­ty; wy­ko­na­ny z te­ra­ko­ty

 (1.2) ko­lo­ru brą­zo­wo­czer­wo­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terakota ż.

Wiktionary


terakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


teralit

mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa po­dob­na do gabra


SJP.pl


terapena

ro­dzaj żółwi z ro­dzi­ny żółwi błot­nych


SJP.pl


terapeuta

1. spe­cja­li­sta w sto­so­wa­niu ja­kichś za­bie­gów me­dycz­nych, zwy­kle le­karz;
2. psy­cho­te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta od pro­wa­dze­nia ja­kiejś te­ra­pii;

 (1.2) psych. psy­cho­te­ra­pe­u­ta

Wiktionary

Te­ra­pe­u­ta to osoba, która spe­cja­li­zu­je się w okre­ślo­nym ro­dza­ju te­ra­pii, naj­czę­ściej w psy­cho­te­ra­pii. Można się też spot­kać z de­fi­ni­cją która okre­śla te­ra­pe­u­tę jako "spe­cja­li­stę w dzie­dzi­nie te­ra­pii, znaw­ca metod te­ra­pii". Te­ra­pe­u­ta sto­su­jąc od­po­wied­nie me­to­dy, testy oraz an­ga­żu­jąc pa­cjen­ta/klien­ta w roz­wią­zy­wa­nie okre­ślo­nych zadań i wy­ko­ny­wa­nie od­po­wied­nich czyn­no­ści wpły­wa­ją na zmia­nę po­stę­po­wa­nia lub zmia­nę za­cho­wa­nia swo­je­go pa­cjen­ta/klien­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Te­ra­pe­u­ta prze­a­na­li­zo­wał sek­su­al­ne błędy pa­cjent­ki i opi­sał je w swo­jej pu­bli­ka­cji.

 (1.2) Szko­ła fre­u­dow­ska za­kła­da, że pa­cjent prze­no­si swoje dzie­cię­ce, ne­ga­tyw­ne doś­wiad­cze­nia i kon­flik­ty na te­ra­pe­u­tę, spra­wia­jąc, iż do­cho­dzi do pow­sta­nia tzw. „fan­taz­ji prze­nie­sie­nio­wej”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛraˈpɛwta, AS: terapeu̯ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terapia ż., terapeutyka ż.

:: fż. terapeutka ż.

 przym. terapeutyczny

 przysł. terapeutycznie

 temsłow. -terapia, -terapeutyczny

Wiktionary


terapeutka

→ te­ra­pe­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cja­list­ka od pro­wa­dze­nia ja­kiejś te­ra­pii

 (1.2) psych. psy­cho­te­ra­pe­ut­ka

Wiktionary

Patrz:

terapeuta

Przykłady

 (1.1) Je­szcze nie opo­wia­da­łam o wy­pad­ku mojej te­ra­pe­ut­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terapia ż., terapeutyka ż.

:: fm. terapeuta mos.

 przym. terapeutyczny

 przysł. terapeutycznie

 temsłow. -terapia, -terapeutyczny

Wiktionary


terapeutycznie

przy­słó­wek

 (1.1) za po­mo­cą te­ra­pii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terapia ż., terapeuta m., terapeutka ż., terapeutyka ż.

 przym. terapeutyczny

 temsłow. -terapia, -terapeutyczny

Wiktionary


terapeutyczny

1. lecz­ni­czy;
2. psy­cho­te­ra­pe­u­tycz­ny;
3. speł­nia­ją­cy taką samą rolę jak te­ra­pia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy te­ra­pii lub te­ra­pe­u­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sala te­ra­pe­u­tycz­na jest lep­sza w Poz­na­niu niż Gnieź­nie, ale tu i tu jest ot­war­ta jedną go­dzi­nę w dni ro­bo­cze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terapia ż., terapeuta m., terapeutka ż., terapeutyka ż.

 przysł. terapeutycznie

 temsłow. -terapia, -terapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leczniczy

Wiktionary


terapeutyzować

pro­wa­dzić dzia­ła­nia o cha­rak­te­rze te­ra­pe­u­tycz­nym, wspie­ra­ją­ce zdro­wie psy­chicz­ne lub emo­cjo­nal­ne


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­da­wać kogoś / coś te­ra­pii

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sterapeutyzować dk.

 rzecz. terapia ż.

Wiktionary


terapia

przy­wra­ca­nie zdro­wia przez sto­so­wa­nie róż­ne­go ro­dza­ju za­bie­gów, leków; także me­to­da le­cze­nia cho­ro­by; te­ra­pe­u­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przy­wra­ca­nie zdro­wia, pro­ces le­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­taj, żeby za­brać Ka­zi­mie­rza na te­ra­pię w czwar­tek po szko­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈrapʲja, AS: terapʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terapeuta mos., terapeutka ż., terapeutyka ż., terapeutyczność ż., terapeutyzowanie n., sterapeutyzowanie n.

 czas. terapeutyzować ndk., sterapeutyzować dk.

 przym. terapeutyczny

 przysł. terapeutycznie

 temsłow. -terapia, -terapeutyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kuracja

Wiktionary


terapiobus

po­jazd ofe­ru­ją­cy pomoc psy­cho­lo­gicz­ną lub te­ra­pe­u­tycz­ną


SJP.pl


terapsyd

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych gadów z gro­ma­dy sy­nap­sy­dów; gad ssa­koksz­tałt­ny


SJP.pl


terapsydy

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych gadów z gro­ma­dy sy­nap­sy­dów; gad ssa­koksz­tałt­ny


SJP.pl

Te­rap­sy­dy, gady ssa­koksz­tałt­ne (The­rap­si­da) – rząd sy­nap­sy­dów, który po­ja­wił się we wczes­nym per­mie i stał się do­mi­nu­ją­cą grupą krę­gow­ców lą­do­wych w po­ło­wie tego okre­su. Zgod­nie z za­sa­da­mi kla­dy­sty­ki do te­rap­sy­dów, aby były tak­so­nem mo­no­fi­le­tycz­nym, na­le­ży rów­nież za­li­czyć wy­wo­dzą­cą się z cy­no­don­tów gro­ma­dę ssa­ków.

Wikipedia


terasa

pła­ski, po­zio­my próg na zbo­czu do­li­ny rzecz­nej lub nad brze­giem morza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. geol. pła­ski teren na zbo­czu do­li­ny rzeki lub nad brze­giem morza;

 (1.2) przest. zob. taras.

Wiktionary

Te­ra­sa (taras) – forma te­re­nu pow­sta­ła w do­li­nie rzecz­nej wsku­tek ero­zyj­nej lub aku­mu­la­cyj­nej dzia­łal­no­ści pły­ną­cych wód. Wy­stę­pu­je w ze­spo­łach, two­rząc w prze­kro­ju po­przecz­nym do­li­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny układ scho­dów. Te­ra­sy mogą też pow­stać na wy­brze­żu morza lub je­zio­ra, w związ­ku z dzia­łal­no­ścią fa­lo­wa­nia i zmia­ny po­zio­mu lu­stra wody w ak­we­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wodę do picia czer­pa­no z licz­nych stud­ni i źró­deł ko­pa­nych na te­ra­sie dol­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈrasa, AS: terasa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teras m.

 przym. terasowy

Wiktionary


terasowaty

1. ma­ją­cy pewne cechy te­ra­sy;
2. za­wie­ra­ją­cy te­ra­sy


SJP.pl


terasowy

→ te­ra­sa


SJP.pl

Patrz:

terasa

teratogenetyczny

→ te­ra­to­ge­ne­za; te­ra­to­gen­ny


SJP.pl


teratogeneza

pow­sta­wa­nie wad roz­wo­jo­wych w trak­cie roz­wo­ju osob­ni­cze­go


SJP.pl


teratogenia

dział em­brio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się pow­sta­wa­niem wad roz­wo­jo­wych


SJP.pl


teratogeniczny

→ te­ra­to­ge­nia


SJP.pl

Patrz:

teratogenia

teratogenność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest te­ra­to­gen­ne, co po­wo­du­je pow­sta­wa­nie wad roz­wo­jo­wych płodu

Wiktionary

Te­ra­to­gen­ność – wła­ści­wość niek­tó­rych czyn­ni­ków zew­nętrz­nych, okre­śla­nych jako te­ra­to­ge­ny, do wy­wo­ły­wa­nia u roz­wi­ja­ją­cych się or­ga­niz­mów wy­kra­cza­ją­cych poza stan­dar­do­we zmien­no­ści fe­no­ty­po­wych lub róż­nych de­fek­tów czyn­no­ści me­ta­bo­licz­nych, okre­śla­nych jako wady wro­dzo­ne lub "pot­wor­no­ści".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za szcze­gól­nie ważne za­gad­nie­nie uważa chro­nicz­ne za­tru­wa­nie or­ga­niz­mów zwie­rzę­cych, a w końcu i czło­wie­ka, mając na wzglę­dzie nie tylko ku­mu­la­cję i su­mo­wa­nie się tru­cizn, ale także ich wpływ na układ ner­wo­wy, te­ra­to­gen­ność, mu­ta­gen­ność (…).

 (1.1) Ko­niecz­ne są nie­za­wod­ne i ostre me­to­dy kon­tro­li po­ten­cjal­nych leków, zwła­szcza na kar­cy­no­gen­ność i te­ra­to­gen­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teratogenny

 przysł. teratogennie

Wiktionary


teratogenny

po­wo­du­ją­cy wady roz­wo­jo­we w or­ga­niz­mach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. wet. po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie wad roz­wo­jo­wych płodu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teratogenność ż.

 przysł. teratogennie

Wiktionary


teratolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­ra­to­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta od wad roz­wo­jo­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teratologia ż.

Wiktionary


teratologia

nauka o dzie­dzicz­nych lub pa­to­lo­gicz­nych znieksz­tał­ce­niach u ludzi, zwie­rząt i ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. med. nauka o wa­dach roz­wo­jo­wych i pot­wor­no­ściach u or­ga­niz­mów ży­wych;

Wiktionary

Te­ra­to­lo­gia (z gr. "téras" = "pot­wór" i "lógos" = "nauka") – nauka, która zaj­mu­je się ba­da­niem pot­wor­no­ści, nie­pra­wi­dło­wo­ści oraz wad roz­wo­jo­wych. Po­wią­za­na jest ści­śle z ana­to­mią po­rów­naw­czą i pa­to­lo­gicz­ną, em­brio­lo­gią i ge­ne­ty­ką. Ba­da­nia te­ra­to­lo­gii mają wiel­kie zna­cze­nie dla poz­na­nia pra­wi­dło­we­go roz­wo­ju or­ga­niz­mów, po­nie­waż u pot­wor­ków wi­docz­ne są szcze­gól­nie wy­raź­nie okre­ślo­ne wła­ści­wo­ści roz­wo­jo­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego fa­scy­na­cja te­ra­to­lo­gią po­głę­bia­ła się z każ­dym ro­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛratɔˈlɔɟja, AS: teratoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teratolog mos./ż.

 przym. teratologiczny

Wiktionary


teratologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. med. zwią­za­ny z te­ra­to­lo­gią, do­ty­czą­cy te­ra­to­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teratologia ż.

Wiktionary


teratoma

no­wot­wór prze­waż­nie w po­sta­ci tor­bie­li, zbu­do­wa­ny z be­zład­nie uło­żo­nych tka­nek i frag­men­tów na­rzą­dów; pot­wor­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. pot­wor­niak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛraˈtɔ̃ma, AS: teratõma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potworniak

Wiktionary


teratornis

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ko­pal­nych pta­ków; te­ra­tor­nit


SJP.pl


teratornisy

ro­dzi­na ko­pal­nych pta­ków; te­ra­tor­ni­ty


SJP.pl


teratornit

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ko­pal­nych pta­ków; te­ra­tor­nis


SJP.pl


teratornity

ro­dzi­na ko­pal­nych pta­ków; te­ra­tor­ni­sy


SJP.pl


terawat

jed­nost­ka mocy równa 10^12 watów (skrót: TW)


SJP.pl


terawatogodzina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. ilość ener­gii elek­trycz­nej równa pracy wy­ko­ny­wa­nej przez prąd o mocy 1 te­ra­wa­ta w ciągu jed­nej go­dzi­ny; mi­liard ki­lo­wa­to­go­dzin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛravatɔɡɔˈd͡ʑĩna, AS: teravatogoʒ́ĩna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrót TWh

Wiktionary


teraz

w tej chwi­li


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) w tej chwi­li, obec­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Teraz – jed­no­ak­to­wa ko­me­dia Alek­san­dra Fre­dry
  • Teraz (oryg. À tout de suite) – film z 2004 roku, reż. Benoît Jac­qu­ot
  • Teraz – pio­sen­ka ze­spo­łu IRA
  • Teraz – album Do­ro­ty Osiń­skiej
  • Teraz – album ze­spo­łu Lady Pank
  • Teraz – album Te-Trisa i Pogze
  • Teraz! – pol­ska par­tia po­li­tycz­na za­ło­żo­na przez Ry­szar­da Petru ist­nie­ją­ca w la­tach 2018-2019
  • Teraz – moł­daw­ski blok wy­bor­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś miesz­ka­łem w bloku, ale teraz miesz­kam już we włas­nym domu.

 (1.1) Teraz za­pra­szam wszyst­kich do środ­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛras, AS: teras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teraźniejszość ż., raz mrz.

 przym. teraźniejszy

 licz. raz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktualnie, obecnie; gw. Górny Śląsk terazki, terozka

Wiktionary


terazki

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teraz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk terozka

Wiktionary


terazzo

mie­sza­ni­na wody, ce­men­tu i grysu sto­so­wa­na do wy­lew­ki po­sa­dzek lub scho­dów; la­stry­ko, la­stri­ko, la­stri­co, ter­raz­zo


SJP.pl


terać

daw­niej: zmniej­szać moc, war­tość cze­goś, zu­ży­wać, nad­we­rę­żać; mar­no­wać, tra­cić, trwo­nić, tyrać


SJP.pl


teraźniejszość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czas obec­ny; to, co dzie­je się teraz

 (1.2) od­przym. cecha tego, co jest te­raź­niej­sze; cecha tych, któ­rzy są te­raź­niej­si

Wiktionary

Te­raź­niej­szość – część linii czasu dzie­ją­ca się obec­nie (w li­nio­wej kon­cep­cji czasu). W tym sen­sie te­raź­niej­szo­ści prze­ciw­sta­wia się przesz­łość oraz przysz­łość.

W fi­lo­zo­fii ist­nie­je po­zy­cja zwana pre­zen­tyz­mem, we­dług któ­rej te­raź­niej­szość jest je­dy­nym z trzech wy­mie­nio­nych sta­nów (przesz­łość, przysz­łość, te­raź­niej­szość), który rze­czy­wi­ście ist­nie­je. Ter­mi­ny, które sto­su­je się do mó­wie­nia o po­zo­sta­łych sta­nach, są kon­wen­cja­mi i nie na­le­ży z nich wy­cią­gać kon­sek­wen­cji on­to­lo­gicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czwo­ro­kąt z tak wpi­sa­ny­mi trój­ką­ta­mi jest obra­zem kręgu ziem­skie­go we wszechś­wie­cie, dwu­na­stu domów zo­dia­ku, bóstw, które w nich miesz­ka­ją i ca­łe­go bytu, tre­ści wszyst­kich rze­czy, przesz­ło­ści, te­raź­niej­szo­ści i przysz­ło­ści.

 (1.1) W pod­wój­nym zna­cze­niu: mi­ja­ły, prze­la­tu­jąc obok rzeki kie­dyś we wspo­mi­na­nej przesz­ło­ści, albo mi­ja­ły w pa­mię­ci, gdy na­kła­da­ły się na sie­bie dwie odręb­ne rze­czy­wi­sto­ści – ta re­al­na z te­raź­niej­szo­ści i ta re­al­na z przesz­ło­ści a obec­nie fan­taz­ma­tycz­na tylko przy­wo­ły­wa­na przez pa­mięć.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. teraźniejszy

 przysł. teraz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziś, dzisiaj, dzisiejszość, współczesność

Wiktionary


teraźniejszy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się teraz

 (1.2) gram. do­ty­czą­cy czasu te­raź­niej­sze­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­peł­ni­łam dziś an­kie­tę „Stan te­raź­niej­szy i przysz­łość mojej gminy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ, AS: teraźńėi ̯šy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. raz mrz., teraźniejszość ż.

 przysł. teraz

 liczgł. raz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzisiejszy, współczesny, obecny, bieżący

Wiktionary


terb

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tb i licz­bie ato­mo­wej 65, metal na­le­żą­cy do lan­ta­now­ców, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. jako skład­nik ma­te­ria­łów ma­gne­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Tb i licz­bie ato­mo­wej 65;

Wiktionary

Terb (Tb, łac. "ter­bium") – pier­wia­stek che­micz­ny, lan­ta­no­wiec.

Jest to jeden z czte­rech pier­wiast­ków, któ­rych nazwy zo­sta­ły ut­wo­rzo­ne od szwedz­kiej miej­sco­wo­ści Yt­ter­by (są to: erb, itr, iterb, terb). Zo­stał od­kry­ty w 1843 r.

Wy­stę­pu­je w sko­ru­pie ziem­skiej w ilo­ści 1,1 ppm. Jego naj­waż­niej­szym mi­ne­ra­łem jest mo­na­cyt (Ce,La,Th,Nd,Y,Pr,Tb)PO4, naj­czę­ściej po­zy­ski­wa­ny z tzw. pia­sków mo­na­cy­to­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma terb?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrp, AS: terp

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Tb

Wiktionary


terbowy

→ terb


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy terbu

Wiktionary

Patrz:

terb

Powiązane:

 rzecz. terb m.

Wiktionary


tercdecyma

in­ter­wał mu­zycz­ny zło­żo­ny z ok­ta­wy i sek­sty


SJP.pl

Terc­de­cy­ma – in­ter­wał zło­żo­ny za­war­ty mię­dzy trzy­na­sto­ma ko­lej­ny­mi stop­nia­mi skali mu­zycz­nej. W sze­re­gu za­sad­ni­czym na­tu­ral­nie wy­stę­pu­je terc­de­cy­ma mała i wiel­ka. Za­sto­so­wa­nie zna­ków chro­ma­tycz­nych poz­wa­la zmie­nić jej roz­miar.

Wikipedia


tercecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ter­cet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercet m.

Wiktionary


terceron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­to­mek Mu­lat­ki i bia­łe­go męż­czyz­ny lub Mu­la­ta i bia­łej ko­bie­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈt͡sɛrɔ̃n, AS: tercerõn

Wiktionary


tercet

ze­spół skła­da­ją­cy się z trzech wy­ko­naw­ców; trio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) trzech mu­zy­ków

 (1.2) trzech ludzi, któ­rzy razem coś robią

Wiktionary

Ter­cet – dwuz­nacz­ne po­ję­cie mu­zycz­ne:

Trzy­o­so­bo­wy ze­spół in­stru­men­tal­ny nosi nazwę trio. Ana­lo­gicz­nie dwu­o­so­bo­wy ze­spół wo­kal­ny nosi nazwę duet, a dwu­o­so­bo­wy ze­spół in­stru­men­tal­ny to duo. Od kwar­te­tu wzwyż nie ma roz­róż­nie­nia, okre­śle­nie do­ty­czy za­rów­no czte­rech śpie­wa­ków, jak i czte­rech in­stru­men­ta­li­stów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛrt͡sɛt, AS: tercet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjan mos., Tercjusz mos., tercecik mrz., tercja ż., tercjarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trio, przest. triumwirat, trójca, trójka

Wiktionary


tercetowy

→ ter­cet


SJP.pl

Patrz:

tercet

terchowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w pół­noc­nej Sło­wa­cji

Wiktionary


tercja

1. głów­ny in­ter­wał w akor­dach sy­ste­mu dur-moll
2. daw­niej: sześć­dzie­sią­ta część se­kun­dy
3. jedna z trzech czę­ści meczu
4. trze­cia po­zy­cja obron­na w sza­bli w szer­mier­ce
5. sto­pień czcion­ki o wiel­ko­ści szes­na­stu punk­tów ty­po­gra­ficz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. in­ter­wał o wiel­ko­ści 3 lub 4 pół­to­nów;

 (1.2) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy szes­na­stu punk­tom (6,0144 mm)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ter­cja (in­ter­wał) – in­ter­wał w mu­zy­ce
  • ter­cja (aku­sty­ka) – in­ter­wał w aku­sty­ce
  • ter­cja – w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej jedna z go­dzin mniej­szych, względ­nie jedna z go­dzin mod­lit­wy w ciągu dnia
  • ter­cja (hokej) – część gry lub część pola gry w ho­ke­ju na lo­dzie
  • ter­cja – w dru­kar­stwie sto­pień czcion­ki (jej wiel­kość), wy­no­szą­cy 16 punk­tów; czcion­ka dwa razy mniej­sza to petit, a dwa razy więk­sza to dwu­ter­cja
  • ter­cja (czas) – jed­nost­ka czasu od­po­wia­da­ją­ca sześć­dzie­sią­tej czę­ści se­kun­dy
  • ter­cja ką­to­wa – jed­nost­ka miary kąta pła­skie­go od­po­wia­da­ją­ca sześć­dzie­sią­tej czę­ści se­kun­dy ką­to­wej
  • ter­cja (ge­o­gra­fia) – jed­nost­ka ge­o­gra­ficz­na, sześć­dzie­sią­ta część se­kun­dy ge­o­gra­ficz­nej
  • ter­cja (au­to­ma­ty­ka) – pasmo czę­stot­li­wo­ści po­mię­dzy czę­stot­li­wo­ścia­mi, któ­rych sto­su­nek równa się pier­wia­stek trze­cie­go stop­nia z dwóch. Trzy ko­lej­ne ter­cje sta­no­wią ok­ta­wę.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛrt͡sʲja, AS: tercʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjan m., Tercjusz m., tercjarz m., tercjarstwo n., tercet m., tercjarka ż.

 przym. tercjowy, tercjarski

Wiktionary


tercjalny

→ ter­cja (część mod­lit­wy bre­wia­rzo­wej); ter­cjo­wy


SJP.pl


tercjan

daw­niej: woźny w za­kła­dzie na­u­ko­wym; pedel; bedel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. woźny szkol­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrt͡sʲjãn, AS: tercʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjanowa ż., tercja ż., tercjarz m., tercjarka ż., tercet m., tercyna ż., sestercja ż., tercyl m., Tercjusz m., Tercjanna ż.

 przym. tercyjny, tercetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pedel, bedel

Wiktionary


tercjanowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. żona ter­cja­na

 (1.2) przest. woźna

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrt͡sʲjãˈnɔva, AS: tercʹi ̯ãnova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tercjusz mos., tercjan

Wiktionary


tercjara

po­tocz­nie: ko­bie­ta, która jako osoba świec­ka zwią­za­na jest z okre­ślo­nym za­ko­nem


SJP.pl


tercjarka

→ ter­cjarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni jed­ne­go z trze­cich za­ko­nów

Wiktionary

Patrz:

tercjarz

Przykłady

 (1.1) Fe­re­tron nio­sły ter­cjar­ki, bal­da­chim wzię­li ter­cja­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjarstwo n.

:: fm. tercjarz m.

 przym. tercjarski

Wiktionary


tercjarski

zwią­za­ny z ter­cjar­stwem (or­ga­ni­za­cja re­li­gij­na ludzi świec­kich)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ter­cjar­stwa, wła­ści­wy ter­cjar­stwu, zwią­za­ny z ter­cjar­stwem, na­le­żą­cy do ter­cjar­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mie­sięcz­nik ter­cjar­ski można nabyć w cza­sie spot­kań for­ma­cyj­nych.

 (1.1) O pol­skich ruchu ter­cjar­skim oj­ciec Aloj­zy mógł­by opo­wia­dać go­dzi­na­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjarstwo n., tercjarz m., tercjarka ż., tercja ż.

Wiktionary


tercjarstwo

w ko­ście­le ka­to­lic­kim: or­ga­ni­za­cja re­li­gij­na ludzi świec­kich, zwią­za­na z okre­ślo­nym za­ko­nem (jed­nak bez obo­wiąz­ku życia w klasz­to­rze i skła­da­nia ślu­bów za­kon­nych); sto­wa­rzy­sze­nie ter­cjar­skie; trze­ci zakon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: or­ga­ni­za­cja re­li­gij­na, któ­rej świec­cy człon­ko­wie w co­dzien­nym życiu re­a­li­zu­ją za­sa­dy jed­ne­go z za­ko­nów, jed­nak bez obo­wiąz­ku po­zo­sta­wa­nia w klasz­to­rze i skła­da­nia ślu­bów za­kon­nych; trze­ci zakon;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec Aloj­zy cie­ka­wie opo­wia­dał o hi­sto­rii pol­skie­go ter­cjar­stwa.

 (1.1) Za ty­dzień roz­pocz­nie się kon­gres świa­to­we­go ter­cjar­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjarz m., tercjarka ż., tercja ż.

 przym. tercjarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trzeci zakon

Wiktionary


tercjarz

czło­nek ter­cjar­stwa, świec­kie­go zgro­ma­dze­nia wokół niek­tó­rych klasz­to­rów, prze­strze­ga­ją­ce­go ich re­gu­ły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek jed­ne­go z ka­to­lic­kich sto­wa­rzy­szeń świec­kich, tzw. „za­ko­nów ter­cjar­skich” (za­ko­nów trze­cich);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sze­re­gach ter­cja­rzy po­ja­wia­ło się coraz wię­cej zna­nych i wiel­kich oso­bi­sto­ści, a coraz mniej osób świę­tych.

 (1.1) Skoro świt brat ter­cjarz na­pa­lił w piecu i po­od­my­kał okien­ni­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tercjarstwo n., tercja ż., tercet m., tercjan m., Tercjusz m.

:: fż. tercjarka ż.

 przym. tercjarski, tercjowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakonnik świecki

Wiktionary


tercjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ter­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, od li­czeb­ni­ka oz­na­cza­ją­ce­go "trze­ci" (por. Ok­ta­wiusz). Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Ter­cjusz, wspo­mi­na­ny razem ze śwśw. Dio­niz­ją, Da­ty­wą, Le­on­cją, Emi­lia­nem, Bo­ni­fa­cym, Ma­jo­ry­kiem i Ser­wu­sem (V wiek).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. tercjan m., tercjanowa ż., tercja ż., tercjarz m., tercjarka ż., tercet m., tercyna ż., sestercja ż., tercyl m.

:: fż. Tercjanna ż.

 przym. tercyjny, tercetowy

Wiktionary


tercyna

trzy­wier­szo­wa zwrot­ka o spe­cy­ficz­nym ukła­dzie rymów


SJP.pl

Ter­cy­na (wł. "terza rima") – stro­fa ot­war­ta zło­żo­na z 3 wer­sów, zwy­kle je­de­na­stoz­gło­sko­wych, po­wią­za­na ry­ma­mi ze stro­fą po­przed­nią i na­stęp­ną. Rymy mają na­stę­pu­ją­cy układ w ko­lej­nych zwrot­kach: "aba, bcb, cdc, ded" itd.

"Nagle mnie trą­cił płacz na pu­stym bło­niu:"

Wikipedia


tercynowy

→ ter­cy­na


SJP.pl

Patrz:

tercyna

tere-fere

po­tocz­ne wy­ra­że­nie wy­po­wia­da­ne, gdy po­wąt­pie­wa­my w praw­dzi­wość czy­ichś słów (np. Tere fere, znowu zmy­ślasz.), lek­ce­wa­ży­my czy­jąś wy­po­wiedź (np. Tere fere, gadaj zdrów.), prze­ko­ma­rza­my się z kimś (np. Tere fere, złap mnie!) itp.; tere fere


SJP.pl


terebiniec

Te­re­bi­niec – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Werb­ko­wi­ce.

Ko­lo­nia jest so­łect­wem w gmi­nie Werb­ko­wi­ce. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 308 miesz­kań­ców i była dwu­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


terebint

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych; ter­pen­ty­no­we drze­wo, pi­sta­cja ter­pen­ty­no­wa


SJP.pl


tereftalan

poli(te­ref­ta­lan ety­le­nu) - po­pu­lar­ne two­rzy­wo sztucz­ne z grupy po­lie­strów; PET


SJP.pl


tereftalowy

kwas te­ref­ta­lo­wy - kwas aro­ma­tycz­ny, izo­mer kwasu fta­lo­we­go uży­wa­ny do syn­te­zy włó­kien po­lie­stro­wych


SJP.pl


terek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na Przed­ka­u­ka­ziu, pły­ną­ca przez Rosję i Gruz­ję, ucho­dzą­ca deltą do Morza Ka­spij­skie­go;

Wiktionary

Terek (gruz. თერგი, "Tergi"; ros. Терек, "Tie­riek"; czecz. Теркa, "Terka") – rzeka na Ka­u­ka­zie Pół­noc­nym. Jej dłu­gość wy­no­si 623 km; do­rze­cze zaj­mu­je po­wierzch­nię 43,2 tys. km².

Źró­dła znaj­du­ją się w Wiel­kim Ka­u­ka­zie na sto­kach Pasma Głów­ne­go (Wo­do­dzia­ło­we­go). Rzeka prze­pły­wa przez te­ry­to­rium Gruz­ji i Rosji (Ose­tia Pół­noc­na, Cze­cze­nia i Da­ge­stan). W Pas­mie Bocz­nym two­rzy prze­łom zwany Wą­wo­zem Da­rial­skim (dł. ok. 3 km, głę­bo­kość do 1000 m).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. terski

Wiktionary


terekia

ptak z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Xenus ci­ne­re­us|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych;

Wiktionary

Te­re­kia ("Xenus ci­ne­re­us") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych (Sco­lo­pa­ci­dae). Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈrɛca, AS: tereḱa

Wiktionary


terelak

naz­wi­sko


SJP.pl


terem

w pa­ła­cach car­skich i bo­jar­skich na Rusi: naj­wyż­sza kon­dy­gna­cja miesz­kal­na, głów­nie dla ko­biet


SJP.pl

Terem (ros. "tie­riem", dosł. pod­da­sze) – naj­wyż­sza kon­dy­gna­cja w XVII-wiecz­nych pa­ła­cach car­skich i dwo­rach bo­jar­skich, przez­na­czo­na wy­łącz­nie dla ko­biet.

Kon­dy­gna­cja ta była zaz­wy­czaj wy­o­dręb­nio­na od resz­ty bu­dow­li ma­low­ni­czym, wy­so­kim da­chem. Bu­do­wa­no ją cza­sem osob­no i była wów­czas po­łą­czo­na z głów­ną re­zy­den­cją zam­knię­tym przej­ściem.

Wikipedia


teremiec

Te­re­miec – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Bia­ło­po­le.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Ko­lo­nia jest so­łect­wem w gmi­nie Bia­ło­po­le. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 ko­lo­nia li­czy­ła 129 miesz­kań­ców i była dzie­sią­tą co do licz­by lud­no­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


teren

1. ob­szar, miej­sce;
2. po­tocz­nie: pro­win­cjo­nal­ne oś­rod­ki par­tii po­li­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pe­wien okre­ślo­ny ob­szar ziemi

 (1.2) ob­szar bę­dą­cy w sfe­rze czy­ichś wpły­wów, za­in­te­re­so­wa­nia czy dzia­ła­nia

 (1.3) przen. dzie­dzi­na czy­jejś ak­tyw­ność

 (1.4) pot. wła­dza, oś­ro­dek pro­win­cjo­nal­ny wobec wła­dzy, oś­rod­ka cen­tral­ne­go

 (1.5) arena pew­nych okre­ślo­nych wy­da­rzeń

 (1.6) ot­war­ta część po­wierzch­ni ziemi wraz z jej uksz­tał­to­wa­niem i po­kry­ciem

Wiktionary

Teren – każdy do­wol­nie okre­ślo­ny frag­ment po­wierzch­ni lą­do­wej. Ter­min speł­nia­ją­cy taką samą funk­cję, jak akwen w od­nie­sie­niu do po­wierzch­ni wod­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z tego wzgó­rza le­piej widać cały teren.

 (1.2) Nikt nie bę­dzie sprze­da­wał dra­gów na moim te­re­nie!

 (1.3) Wcho­dzisz w mój teren dzia­ła­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrɛ̃n, AS: terẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terenówka ż., terenowiec m.

 przym. terenowy

 przysł. terenowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) terytorium

 (1.3) krąg, zakres, strefa życia, strefa (wpływów), domena

Wiktionary


terencja

imię żeń­skie


SJP.pl

Te­ren­cja – imię żeń­skie po­cho­dze­nia rzym­skie­go, pow­sta­łe z nazwy rzym­skie­go rodu "Te­ren­tius" (o niez­na­nym zna­cze­niu). Jego męską formą jest Te­ren­cjusz.

Wikipedia


terencjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Pu­blius Te­ren­tius Afer (ur. ok. 195 p.n.e., zm. nie wcze­śniej niż 159 p.n.e.) – ko­me­dio­pi­sarz rzym­ski, jeden z dwóch (obok Pla­u­ta), któ­re­go ko­me­die za­cho­wa­ły się do na­szych cza­sów.

Wikipedia


terencjuszostwo

Te­ren­cjusz z mał­żon­ką; Te­ren­cju­szo­wie


SJP.pl


terencjuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


terencjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­ren­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


terenia

imię zdrob­nie­nie od: Te­re­sa (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. imię|pol­ski|ż. Te­re­sa

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie prusz­kow­skim, w gmi­nie Brwi­nów;

Wiktionary

Te­re­nia – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie prusz­kow­skim, w gmi­nie Brwi­nów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­sta­łam od cioci Te­re­ni nowe fi­li­żan­ki.

 (1.2) Miesz­ka­li­śmy w Te­re­ni przez dwa lata.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tereska ż., Teresa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Renia

Wiktionary


terenik

1. zdrob­nie­nie od teren;
2. po­tocz­nie: jazda konna w te­re­nie, poza ujeż­dżal­nią lub pla­cem tre­nin­go­wym


SJP.pl


terenin

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­re­ni lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­re­nin – ko­lo­nia w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca
  • Te­re­nin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Pa­bia­ni­ce

Wikipedia


tereniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­re­ni lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


terenowiec

1. osoba pra­cu­ją­ca w te­re­nie; dzia­łacz te­re­no­wy;
2. osoba upra­wia­ją­ca spor­to­wo jazdę sa­mo­cho­dem te­re­no­wym po nie­ut­war­dzo­nych tra­sach; off ro­a­do­wiec, off-ro­a­do­wiec, of­fro­a­do­wiec, of­fro­a­der, off-ro­a­der


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. dzia­łacz te­re­no­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­śle­my tam ja­kie­goś te­re­now­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teren

 przym. terenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) działacz terenowy

Wiktionary


terenowość

→ te­re­no­wy


SJP.pl

Patrz:

terenowy

terenowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­re­nem, do­ty­czą­cy te­re­nu

 (1.2) taki, który dzia­ła poza biu­rem, „w te­re­nie”

 (1.3) mot. o po­jeź­dzie: przy­sto­so­wa­ny do jazdy w te­re­nie, poza szo­sa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze wzglę­du na trud­ne wa­run­ki te­re­no­we straż­ni­ce mogły wy­sta­wiać pla­ców­ka­a­ców­ki ochra­nia­ją­ce gra­ni­cę na od­cin­ku od 3 do 7 ki­lo­me­trów.

 (1.1) W ra­mach te­re­no­wych badań an­tro­po­lo­gicz­nych od dawna ist­nia­ła tra­dy­cja, aby do­ku­men­to­wać na­wy­ki ży­wie­nio­we, a szcze­gól­ną uwagę na je­dze­nie za­czę­to zwra­cać wraz z na­dej­ściem struk­tu­ra­liz­mu.

 (1.3) Po­ja­zdy te­re­no­we są zaz­wy­czaj wy­po­sa­ża­ne w blo­ka­dy me­cha­niz­mów róż­ni­co­wych, które po­wo­du­ją, że po ich za­blo­ko­wa­niu po­jazd za­cho­wu­je się, jakby miał sztyw­ną oś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terenowiec mos., teren m., terenówka ż.

 przysł. terenowo

Wiktionary


terenoznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie wie­dzy o uksz­tał­to­wa­niu te­re­nu, spo­so­bach odw­zo­ro­wy­wa­nia go na mapie oraz o orien­to­wa­niu się w nim


SJP.pl


terenoznawczy

zwią­za­ny z wie­dzą o uksz­tał­to­wa­niu te­re­nu, spo­so­bach odw­zo­ro­wy­wa­nia go na mapie oraz o orien­to­wa­niu się w nim


SJP.pl


terenoznawczyni

spe­cja­list­ka w za­kre­sie wie­dzy o uksz­tał­to­wa­niu te­re­nu, spo­so­bach odw­zo­ro­wy­wa­nia go na mapie oraz o orien­to­wa­niu się w nim


SJP.pl


terenoznawstwo

wie­dza o uksz­tał­to­wa­niu te­re­nu, spo­so­bach odw­zo­ro­wy­wa­nia go na mapie oraz o orien­to­wa­niu się w nim


SJP.pl

Te­re­noz­naw­stwo – jest to sztu­ka orien­ta­cji w te­re­nie, od­czy­ty­wa­nia i spo­rzą­dza­nia map, po­słu­gi­wa­nia kom­pa­sem, bu­so­lą itp. Umie­jęt­ność pod­sta­wo­wa po­trzeb­na do upra­wia­nia tu­ry­sty­ki.

Do te­re­noz­naw­stwa za­li­cza­my czę­sto je­szcze:

Wikipedia


terentiew

naz­wi­sko


SJP.pl


tereny

1. ob­szar, miej­sce;
2. po­tocz­nie: pro­win­cjo­nal­ne oś­rod­ki par­tii po­li­tycz­nej


SJP.pl


terenówka

po­tocz­nie:
1. sa­mo­chód przy­sto­so­wa­ny spe­cjal­nie do jazdy w te­re­nie; sa­mo­chód te­re­no­wy;
2. liga (klasa) te­re­no­wa;
3. ogół dzia­łań ma­ją­cych miej­sce w te­re­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. pot. sa­mo­chód przy­sto­so­wa­ny do jazdy w utrud­nio­nych wa­run­kach te­re­no­wych

 (1.2) typ gry fa­bu­lar­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­re­nów­ka – ro­dzaj gry fa­bu­lar­nej
  • sa­mo­chód te­re­no­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od za­wsze chciał kupić te­re­nów­kę, ale do­pie­ro teraz go na to stać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrɛ̃ˈnufka, AS: terẽnufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teren m.

 przym. terenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samochód terenowy, dżip, jeep, łazik

Wiktionary


tereré

yerba mate przy­go­to­wa­na na zimno


SJP.pl

Tereré − po­pu­lar­ny w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej napój, który przy­rzą­dza się na zimno z liści "ostro­krze­wu pa­rag­waj­skie­go" (yerba mate, herba mate, mate, caa mate, caa mati, "Ilex pa­ra­gu­a­rien­sis").

Tereré spo­ży­wa się w pół­noc­no-wschod­niej Ar­gen­ty­nie i po­łud­nio­wej Bra­zy­lii, a także w Pa­rag­wa­ju, gdzie kul­tu­ra jego picia jest szcze­gól­nie roz­wi­nię­ta.

Wikipedia


teresa

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Te­re­sa – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Może wy­wo­dzić się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „miesz­kan­ka wyspy Thera ("zna­nej dziś jako: San­to­ryn")”.

W Pol­sce imię po­ja­wi­ło się w XVII wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­in­te­re­so­wa­nie Te­re­sy hi­sto­rią oka­za­ło się za­da­niem ponad moje siły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈrɛsa, AS: teresa

Wiktionary

Powiązane:

 zdrobn. Terenia ż., Tereska ż.

 rzecz. terezjanka ż.

 przym. terezjański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Ryjza

Wiktionary


teresiak

naz­wi­sko


SJP.pl


teresin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­re­sin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Si­cien­ko
  • Te­re­sin – część wsi Za­le­sie w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­decz
  • Te­re­sin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Bia­ło­po­le
  • Te­re­sin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Le­śnio­wi­ce
  • Te­re­sin – ko­lo­nia wsi Sta­ni­sła­wów w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Żmudź
  • Te­re­sin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Druż­bi­ce
  • Te­re­sin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. brze­ziń­skim, w gmi­nie Dmo­sin
  • Te­re­sin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Kro­śnie­wi­ce
  • Te­re­sin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Biała Raw­ska.
  • Te­re­sin – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce
  • Te­re­sin – część wsi Oł­pi­ny w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Sze­rzy­ny
  • Te­re­sin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ot­woc­kim, w gmi­nie Koł­biel

Wikipedia


teresinianin

miesz­ka­niec Te­re­si­na (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


teresinianka

miesz­kan­ka Te­re­si­na (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


teresiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­re­sy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Te­re­si­ny – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Kro­to­szyn. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Rosz­ki.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na jako "Te­re­sin" ("niem.

Wikipedia


teresiński

przy­miot­nik od: Te­re­sin


SJP.pl


tereska

zdrob­nie­nie od: Te­re­sa (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia żeń­skie­go Te­re­sa

 (1.2) geogr. przy­sió­łek w Pol­sce w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie Mar­go­nin;

Wiktionary

Te­re­ska – przy­sió­łek w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie cho­dzie­skim, w gmi­nie Mar­go­nin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza Te­re­ska od ty­god­nia pra­cu­je jako pomoc den­ty­stycz­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teresa ż., Terenia ż., Teresin m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Terenia

Wiktionary


terespol

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim;

 (1.2) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w gmi­nie Ra­ko­nie­wi­ce;

 (1.3) geogr. zob. Te­re­spol Po­mor­ski.

Wiktionary

Te­re­spol – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim.

Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym Te­re­spol leży na Po­le­siu, w daw­nej ziemi brze­skiej. Mia­sto ma­gnac­kie po­ło­żo­ne było w końcu XVIII wieku w po­wie­cie brze­sko­li­tew­skim wo­je­wództ­wa brze­sko­li­tew­skie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈrɛspɔl, AS: terespol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terespolanin mos., terespolanka ż.

 przym. terespolski

Wiktionary


terespolanin

miesz­ka­niec Te­re­spo­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Te­re­spo­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrɛspɔˈlãɲĩn, AS: terespolãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Terespol mrz.

:: fż. terespolanka ż.

 przym. terespolski

Wiktionary


terespolanka

miesz­kan­ka Te­re­spo­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Te­re­spo­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrɛspɔˈlãnka, AS: terespolãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Terespol mrz.

:: fm. terespolanin mos.

 przym. terespolski

Wiktionary


terespolski

przy­miot­nik od: Te­re­spol


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Te­re­spol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tam, kiedy przy­je­cha­li­śmy na Pragę, na dwo­rzec Te­re­spol­ski, je­cha­li­śmy potem przez most Kier­be­dzia.

 (1.1) Jej roz­wój na­stą­pił na po­cząt­ku XX w., co było zwią­za­ne z bu­do­wą linii kolei te­re­spol­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrɛˈspɔlsʲci, AS: terespolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Terespol mrz., terespolanin mos., terespolanka ż.

Wiktionary


tereszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


tereszko

naz­wi­sko


SJP.pl


tereszpol

gmina wiej­ska w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­resz­pol-Ku­kieł­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w gmi­nie Te­resz­pol
  • Te­resz­pol-Za­o­ren­da – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w gmi­nie Te­resz­pol, sie­dzi­ba gminy
  • Te­resz­pol-Zyg­mun­ty – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w gmi­nie Te­resz­pol
  • Te­resz­pol – gmina w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim
  • Te­re­spol
  • Gro­ma­da Te­resz­pol

Wikipedia


tereszpolski

przy­miot­nik od: Te­resz­pol-Ku­kieł­ki, Te­resz­pol-Za­o­ren­da, Te­resz­pol-Zyg­mun­ty


SJP.pl


tereszyn

Te­re­szyn (nazwa hi­sto­rycz­na: Te­re­czyn) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Ko­nop­ni­ca.

Wikipedia


terezin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i twier­dza w Cze­chach, w kraju ustec­kim, nad rzeką Ochrzą;

Wiktionary

Te­re­zin ( Terezín, The­re­sien­stadt) – mia­sto i twier­dza w Cze­chach, w kraju ustec­kim, nad rzeką Ochrza, na po­łud­nio­wy wschód od Li­to­mie­rzyc. W 2021 roku mia­sto li­czy­ło 2852 miesz­kań­ców. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł spo­żyw­czy oraz me­ta­lo­wy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tereziński

Wiktionary


tereziński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­re­zi­nem, do­ty­czą­cy Te­re­zi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Terezin mrz.

Wiktionary


terezjański

przy­miot­nik

 (1.1) hist. ma­ją­cy zwią­zek z pa­no­wa­niem ce­sa­rzo­wej Marii Te­re­sy Habs­burg

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terezjanka ż., Teresa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teresiański, tereziański

Wiktionary


terf

śro­do­wi­sko­wo: osoba odrzu­ca­ją­ca toż­sa­mość tran­sko­biet i wy­klu­cza­ją­ca je w de­ba­tach o płci, fe­mi­niz­mie i pra­wach ko­biet


SJP.pl

TERF (spo­ty­ka­na rów­nież pi­sow­nia terf) – skró­to­wiec an­glo­ję­zycz­ne­go zwro­tu trans-exc­lu­sio­na­ry ra­di­cal fe­mi­nism/fe­mi­nist ("ra­dy­kal­ny/a fe­mi­nizm/fe­mi­nist­ka wy­klu­cza­ją­cy/a osoby trans"). Ukuty w 2008 r., ter­min ten był pier­wot­nie sto­so­wa­ny do opi­sa­nia ra­dy­kal­nych fe­mi­ni­stek opo­wia­da­ją­cych się za po­glą­da­mi uz­na­wa­ny­mi przez ak­ty­wi­stów trans za trans­fo­bicz­ne, ta­kich jak odrzu­ce­nie twier­dze­nia, że ko­bie­ty transpł­cio­we są ko­bie­ta­mi, wy­klu­cze­nie tran­sko­biet z prze­strze­ni tylko dla ko­biet oraz sprze­ciw wobec usta­wo­daw­stwa na rzecz praw osób transpł­cio­wych.

Wikipedia


terfizm

fe­mi­nizm wy­klu­cza­ją­cy osoby transpł­cio­we


SJP.pl


terfka

po­tocz­nie: ra­dy­kal­na fe­mi­nist­ka, która wy­klu­cza osoby transpł­cio­we


SJP.pl


tergal

1. włó­kna syn­te­tycz­ne z te­ry­le­nu;
2. tka­ni­na lub dzia­ni­na z tego włó­kna (czę­sto z do­miesz­ką wełny albo ba­weł­ny)


SJP.pl


tergit

płyt­ka grzbie­to­wa seg­men­tu ciała w szkie­le­cie zew­nętrz­nym sta­wo­no­gów


SJP.pl


tergiwersacja

daw­niej: szal­bier­stwo, oszu­kań­stwo


SJP.pl


tergum

grzbie­to­wa część seg­men­tu ciała sta­wo­no­gów in­ne­go niż głowa


SJP.pl

Ter­gum (l. mn.: terga) – grzbie­to­wa część po­szcze­gól­nych seg­men­tów ciała sta­wo­no­gów z wy­jąt­kiem głowy. Przed­nia kra­wędź ter­gum na­zy­wa się pod­sta­wą ("base"), zaś tylna wierz­choł­kiem ("apex" lub "mar­gin"). Terga tu­ło­wio­we u owa­dów two­rzą notum. Naj­sil­niej zes­kle­ro­ty­zo­wa­ną część ter­gum two­rzą skle­ry­ty zwane płyt­ka­mi grzbie­to­wy­mi lub ter­gi­ta­mi.

Wikipedia


terier

nie­du­ży pies róż­nej maści, kla­sy­fi­ko­wa­ny pier­wot­nie jako pies my­śliw­ski, obec­nie jako do­mo­wy; ter­rier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. typ psa na­le­żą­ce­go pier­wot­nie do grona psów my­śliw­skich – no­row­ców;

Wiktionary

Te­rier – typ psa na­le­żą­ce­go pier­wot­nie do grona psów my­śliw­skich – no­row­ców, po­lu­ją­cych także na po­wierzch­ni (praca w na­gan­ce z in­ny­mi psami). Wy­ko­rzy­sty­wa­ne były do po­lo­wań na zwie­rzę­ta takie jak: bor­su­ki, wydry, lisy czy szczu­ry. Obec­nie więk­szość ras te­rie­rów nie pełni już funk­cji my­śliw­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­giel­skie te­rie­ry dały po­czą­tek wielu rasom te­rie­rów na całym świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrʲjɛr, AS: terʹi ̯er

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terierek mzw., terierka ż.

 przym. terierowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) terrier

Wiktionary


terierek

sa­mi­ca te­rie­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: te­rier

 (1.2) kynol. mały te­rier

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: te­rier­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bo­że­na do­sta­ła od męża ma­łe­go te­rier­ka na Dzie­ciąt­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terier mzw., terierka ż.

 przym. terierowy

Wiktionary


terierka

sa­mi­ca te­rie­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kynol. suka te­rie­ra

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (2.1) D. i B. lp. od: te­rie­rek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwa­li­li wszyst­ko na te­rier­kę na­szej są­siad­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terierek mzw.

:: fm. terier mzw.

 przym. terierowy

Wiktionary


terierowy

przy­miot­nik od: te­rier


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) kynol. na­le­żą­cy do te­rie­ra

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) kynol. do­ty­czą­cy te­rie­ra, okre­śla­ją­cy te­rie­ra, uży­wa­ny przy te­rie­rze

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) kynol. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla te­rie­ra, ma­ją­cy cechy te­rie­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terier mzw., terierek mzw., terierka ż.

Wiktionary


terijaki

te­riy­a­ki;
1. ja­poń­ska tech­ni­ka ku­li­nar­na po­le­ga­ją­ca na gril­lo­wa­niu bądź pie­cze­niu mięsa lub ryb w spe­cjal­nej ma­ry­na­cie;
2. ja­poń­ski sos na bazie sosu so­jo­we­go


SJP.pl


terinka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sa­la­ter­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk asjetka

Wiktionary


teriodont

przed­sta­wi­ciel grupy gadów z rzędu te­rap­sy­dów; gad ssa­ko­zęb­ny


SJP.pl


teriodonty

grupa gadów z rzędu te­rap­sy­dów; gady ssa­ko­zęb­ne


SJP.pl

Te­rio­don­ty, daw­niej na­zy­wa­ne ga­da­mi ssa­ko­zęb­ny­mi (The­rio­don­tia) – grupa owod­niow­ców z rzędu te­rap­sy­dów z gro­ma­dy Sy­nap­si­da.

To bez­poś­red­ni przod­ko­wie ssa­ków, gdyż w ich bu­do­wie wy­stę­pu­je sze­reg cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ssa­ków:

Po­ja­wi­ły się w per­mie i wy­mar­ły pod ko­niec tria­su a je­dy­nie bar­dzo nie­licz­ne żyły je­szcze w jurze.

Wikipedia


teriolit

zwie­rzę­ca ska­mie­nia­łość


SJP.pl


teriolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie te­rio­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. zo­o­log zaj­mu­ją­cy się ssa­ka­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) biol. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie te­rio­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrʲˈjɔlɔk, AS: terʹi ̯olok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teriologia ż.

 przym. teriologiczny

 przysł. teriologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mammolog, mastolog

 (2.1) mammolog, mastolog

Wiktionary


teriologia

dział zo­o­lo­gii, nauka o ssa­kach; mam­mo­lo­gia; ma­sto­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ssa­ka­mi;

Wiktionary

Te­rio­lo­gia, mam­mo­lo­gia, mam­ma­lo­gia, ma­sto­lo­gia ( θηριον "thērion" „dzi­kie zwie­rzę”, od θηρ "thēr", θηρος "thēros" „zwie­rzę”; λογος "logos" „słowo, dy­sku­sja”) – dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ssa­ka­mi (Mam­ma­lia), ich bu­do­wą, eko­lo­gią, sy­ste­ma­ty­ką, roz­mie­szcze­niem (zo­o­ge­o­gra­fia), ewo­lu­cją i bio­lo­gią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja, AS: terʹi ̯oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teriolog m.

 przym. teriologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mammologia, mastologia, nauka o ssakach

Wiktionary


teriologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) zool. zwią­za­ny z te­rio­lo­gią, do­ty­czą­cy te­rio­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrʲjɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: terʹi ̯oloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teriologia ż., teriolog m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mammologiczny, mastologiczny

Wiktionary


teriyaki

[czy­taj: te­ri­ja­ki] te­ri­ja­ki;
1. ja­poń­ska tech­ni­ka ku­li­nar­na po­le­ga­ją­ca na gril­lo­wa­niu bądź pie­cze­niu mięsa lub ryb w spe­cjal­nej ma­ry­na­cie;
2. ja­poń­ski sos na bazie sosu so­jo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­na ja­poń­ska tech­ni­ka ku­li­nar­na po­le­ga­ją­ca na ma­ry­no­wa­niu mięs w spe­cjal­nej ma­ry­na­cie tare, skła­da­ją­cej się z sosu so­jo­we­go, słod­kie­go sake oraz cukru lub miodu;

Wiktionary

Te­riy­a­ki (jap. 照り焼き) – ja­poń­ska tech­ni­ka ku­li­nar­na, za­li­cza­na do ka­te­go­rii po­traw ya­ki­mo­no, po­le­ga­ją­ca na pie­cze­niu bądź gril­lo­wa­niu mięsa lub ryb w spe­cjal­nej ma­ry­na­cie zwa­nej "tare". W samej Ja­po­nii naj­bar­dziej po­pu­lar­ne są różne ro­dza­je ryb przy­rzą­dzo­nych w ten spo­sób, zaś na Za­cho­dzie ra­czej mięsa.

Wikipedia


terka

naz­wi­sko


SJP.pl

Zo­bacz też: Terka – uro­czy­sko-dawna miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim.

Terka (ukr. Терка) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie So­li­na. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad So­lin­ką.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Wikipedia


terkoczący

po­tocz­nie: wy­da­ją­cy suchy, jed­no­staj­nie prze­ry­wa­ny dźwięk; zgrzyt­li­wy, prze­ni­kli­wy, ter­ko­cą­cy


SJP.pl


terkocący

po­tocz­nie: wy­da­ją­cy suchy, jed­no­staj­nie prze­ry­wa­ny dźwięk; zgrzyt­li­wy, prze­ni­kli­wy, ter­ko­czą­cy


SJP.pl


terkot

od­głos ter­ko­ta­nia, grze­cho­ta­nia, cy­ko­ta­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. od­głos wyt­wa­rza­ny po­przez jed­no­staj­ne mia­ro­we ude­rza­nie

 (1.2) lek­cew. mo­no­ton­ne szyb­kie mó­wie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy strza­ły z ka­ra­bi­nów mie­sza się ter­kot ma­szy­nek oraz można odróż­nić bar­dziej głu­che strza­ły z du­bel­tó­wek.

 (1.1) Przer­wa­ła się w po­ło­wie ostat­nia gama ter­ko­tu, szarp­nę­ło coś w środ­ku i młyn sta­nął.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terkotanie n., terkotka ż., terkotliwość ż.

 czas. przeterkotać dk., rozterkotać się dk., terkotać ndk., zaterkotać dk.

 przym. terkotliwy

 przysł. terkotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) warkot, trajkot, turkot

 (1.2) trajkot

Wiktionary


terkotka

ele­ment ko­ło­wrot­ka węd­kar­skie­go


SJP.pl

Ter­kot­ka (także ko­łat­ki, no­i­se­ma­ker, Cog Ratt­le, Rat­chet; Knar­re ma­tra­ca) – in­stru­ment mu­zycz­ny (sa­modź­więcz­ny z grupy idio­fo­nów), wy­ko­na­ny z drew­na. Dzia­ła na za­sa­dzie me­cha­niz­mu zę­bat­ko­wo-za­pad­ko­we­go. Koła zę­ba­te ter­kot­ki wraz ze sztyw­ną płytą są za­mo­co­wa­ne na uchwy­cie, który obra­ca się swo­bod­nie.

Wikipedia


terkotliwy

1. wy­da­ją­cy suchy, jed­no­staj­nie prze­ry­wa­ny dźwięk; ter­ko­czą­cy, ter­ko­cą­cy;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: mó­wią­cy dużo i szyb­ko; ga­dat­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­da­ją­cy ter­kot, po­dob­ny do ter­ko­ta­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy na­ci­skał klam­kę, na­padł go ostry, ter­kot­li­wy ka­szel.

 (1.1) W au­to­bu­sie sie­dzia­ła za mną ter­kot­li­wa ko­bie­ta, która uprzy­krza­ła nam po­dróż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terkot mrz., terkotanie n., terkotka ż., terkotliwość ż.

 czas. terkotać ndk., zaterkotać dk.

Wiktionary


terlecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Ter­lec­ki (forma żeń­ska: Ter­lec­ka; licz­ba mnoga: Ter­lec­cy) – pol­skie, ukra­iń­skie i bia­ło­ru­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku Pol­skę za­miesz­ki­wa­ły 3333 osoby o tym naz­wi­sku. Naz­wi­sko to po­cho­dzi od miej­sco­wo­ści Terło w daw­nej ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go I Rze­czy­po­spo­li­tej. Dziś Terło znaj­du­je się na Ukra­i­nie, kilka ki­lo­me­trów od pol­sko-ukra­iń­skie­go przej­ścia w Kro­ścien­ku.

Wikipedia


terlica

sztyw­na część sio­dła


SJP.pl

Ter­li­ca – szkie­let (ste­laż) sio­dła. W jej skład wcho­dzą takie czę­ści jak: sie­dzi­sko, ma­szyn­ki (zamki pu­ślisk) oraz przed­ni i tylny łęk (w siod­le kla­sycz­nym – an­giel­skim) lub ławki, rożek, wi­de­lec i tylny łęk (w siod­le we­ster­no­wym). Do bu­do­wy ter­li­cy wy­ko­rzy­stu­je się dziś głów­nie two­rzy­wa sztucz­ne, kie­dyś ter­li­ce wy­ko­ny­wa­no z drew­na.

Wikipedia


terlikowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Ter­li­kow­ski – na­u­czy­ciel, fi­lo­log kla­sycz­ny
  • Kon­stan­ty Ter­li­kow­ski – sę­dzia i ad­wo­kat
  • To­masz Ter­li­kow­ski – pi­sarz i pu­bli­cy­sta ka­to­lic­ki
  • Wło­dzi­mierz Ter­li­kow­ski – ma­larz

Wikipedia


terlików

Ter­li­ków – daw­niej Ter­li­ko­wo, wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś za­ło­żo­na przed 1430 r.

Wikipedia


term

1. w me­cha­ni­ce kwan­to­wej:
a) term ato­mo­wy - ob­ser­wo­wa­ny stan atomu od­po­wia­da­ją­cy rze­czy­wi­stym sta­nom o róż­nej ener­gii;
b) term mo­le­ku­lar­ny - ob­ser­wo­wa­ny stan czą­stecz­ki od­po­wia­da­ją­cy jej rze­czy­wi­stej ener­gii;
2. w spek­tro­sko­pii: term wid­mo­wy - ener­gia da­ne­go po­zio­mu elek­tro­no­we­go wy­ra­żo­na w kaj­ze­rach


SJP.pl

Term (for­mu­ła naz­wo­wa) – wy­ra­że­nie skła­da­ją­ce się ze zmien­nych oraz sym­bo­li funk­cyj­nych o do­wol­nej ar­gu­men­to­wo­ści (w tym o ar­gu­men­to­wo­ści 0, czyli sta­łych) z pew­ne­go usta­lo­ne­go zbio­ru.

W wielu dzie­dzi­nach ma­te­ma­ty­ki używa się okre­śle­nia "term" na oz­na­cze­nie na­pi­sów (wy­ra­żeń) for­mal­nych, które mogą być trak­to­wa­ne jako "nazwy" na obiek­ty ma­te­ma­tycz­ne. W więk­szo­ści przy­pad­ków zna­cze­nie to można przed­sta­wić jako termy w pew­nym ję­zy­ku pier­wsze­go rzędu, opi­sa­ne po­ni­żej.

Wikipedia


terma

1. grzej­nik ga­zo­wy lub elek­trycz­ny do wody, uży­wa­ny prze­de wszyst­kim w go­spo­dar­stwach do­mo­wych;
2. źró­dło wód ter­mal­nych lub od­wiert, z któ­re­go takie wody wy­pły­wa­ją; cie­pli­ca, go­rą­ce źró­dło


SJP.pl


termalit

ma­te­riał ter­mo­i­zo­la­cyj­ny, który otrzy­mu­je się w wy­ni­ku wy­pa­la­nia mie­sza­ni­ny ziemi okrzem­ko­wej, krze­mion­ki, sza­mo­tu i ma­te­ria­łów spa­la­ją­cych się pod­czas wy­pa­la­nia


SJP.pl

Ter­ma­lit – wy­ro­by ter­ma­li­to­we pro­du­ko­wa­ne z ziemi okrzem­ko­wej, na­le­żą do ce­ra­mi­ki ogniotr­wa­łej. Naj­czę­ściej były for­mo­wa­ne w kształt­ki o wy­mia­rach cegły i uży­wa­ne do wy­ko­ny­wa­nia izo­la­cji pie­ców i ko­tłów.

Wikipedia


termalizacja

pro­ces osią­ga­nia przez czą­stecz­ki rów­no­wa­gi ter­micz­nej


SJP.pl


termaloj

ma­gne­tycz­nie mięk­ki stop niklu, mie­dzi i że­la­za, spe­cjal­ny ma­te­riał o wy­so­kiej prze­wod­no­ści ciepl­nej, uży­wa­ny w sy­ste­mach za­rzą­dza­nia cie­płem


SJP.pl


termedia

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) daw­niej: awan­tu­ra, kło­pot, ce­re­gie­la


SJP.pl

Ter­me­dia – wy­daw­nict­wo me­dycz­ne zaj­mu­ją­ce się pu­bli­ka­cją cza­so­pism i ksią­żek o cha­rak­te­rze na­u­ko­wym i edu­ka­cyj­no-po­glą­do­wym dla śro­do­wi­ska me­dycz­ne­go. Or­ga­ni­zu­je rów­nież zja­zdy, kon­gre­sy i kon­fe­ren­cje.

Wikipedia


termenvox

elek­tro­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny skon­stru­o­wa­ny w 1920 roku przez Lwa Ter­me­na; ete­ro­fon, the­re­min


SJP.pl


termeski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ter­me­zem, do­ty­czą­cy Ter­me­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Termez mrz.

Wiktionary


termez

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Uzbe­ki­sta­nu, port na pra­wym brze­gu Amu-darii;

Wiktionary

Ter­mez (uzb. "Ter­miz") – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Uzbe­ki­sta­nu, port na pra­wym brze­gu Amu-darii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny wi­la­je­tu sur­chan­da­ryj­skie­go. W 2016 roku li­czy­ło ok. 135,7 tys. miesz­kań­ców.

Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, oczy­szczal­nie ba­weł­ny; naj­wyż­sze w Uzbe­ki­sta­nie tem­pe­ra­tu­ry let­nie (mak­sy­mal­nie do 50 °C); mu­ze­um; ruiny zamku Kyrk Kyz (IX wiek), ma­u­zo­lea: Hakim at-Tir­mi­zi (IX-XV wiek) i Suł­tan Sa­a­dat (XI-XVII wiek).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. termeski

Wiktionary


termia

jed­nost­ka cie­pła równa jed­nej me­ga­ka­lo­rii


SJP.pl

Ter­mia (gr. "Θέρμεια", tur. "Doğanköy") – wieś na Cy­prze, w dy­stryk­cie Ki­re­nia. Obec­nie znaj­du­je się w gra­ni­cach Cypru Pół­noc­ne­go.

Wikipedia


termici

→ ter­mit (owad); ter­mi­to­wy


SJP.pl


termiczny

do­ty­czą­cy cie­pła; ciepl­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zwią­zek z cie­płem, do­ty­czą­cy cie­pła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żółta od­mia­na rom­bo­wa pow­sta­je jako pro­dukt ter­micz­ne­go roz­kła­du azo­ta­nu lub wę­gla­nu oło­wiu w temp. 300–350 °C.

 (1.1) Na­bło­nek pełni funk­cję ochron­ną, za­po­bie­ga­jąc me­cha­nicz­nym i ter­micz­nym usz­ko­dze­niom tka­nek le­żą­cych głę­biej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terma ż., termakadam mrz., termia ż., termidor mrz., termika ż., termos mrz.

 przym. termalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieplny

Wiktionary


termidor

je­de­na­sty mie­siąc fran­cu­skie­go ka­len­da­rza re­pu­bli­kań­skie­go; ther­mi­dor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. ther­mi­dor.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termidorianin m.

 przym. termidoriański, termiczny

Wiktionary


termidorianin

w okre­sie Wiel­kiej Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej: czło­nek grupy po­słów Kon­wen­tu, która w lipcu 1794 roku oba­li­ła dyk­ta­tu­rę ja­ko­bi­nów i spra­wo­wa­ła wła­dzę do chwi­li ut­wo­rze­nia dy­rek­to­ria­tu


SJP.pl


termidoriański

→ ter­mi­do­ria­nin


SJP.pl

Patrz:

termidorianin

termik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie izo­la­cji ter­micz­nej


SJP.pl


termika

1. pio­no­we prądy po­wie­trza pow­sta­łe na sku­tek nie­rów­no­mier­ne­go na­grza­nia się Ziemi pro­mie­nia­mi sło­necz­ny­mi
2. nauka zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi wyt­wa­rza­nia, gro­ma­dze­nia i prze­sy­ła­nia cie­pła


SJP.pl


termin

1. okres, czas, w któ­rym dana czyn­ność po­win­na być wy­ko­na­na;
2. wyraz albo po­łą­cze­nie wy­ra­zo­we o usta­lo­nym zna­cze­niu na­u­ko­wym lub tech­nicz­nym; nazwa na­u­ko­wa;
3. nauka rze­mio­sła u maj­stra;
4. daw­niej: po­sie­dze­nie sądu, roz­pra­wa są­do­wa; rok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wy­ra­że­nie lub wyraz o spe­cy­ficz­nym zna­cze­niu

 (1.2) czas przez­na­czo­ny na wy­ko­na­nie cze­goś

 (1.3) okre­ślo­ny mo­ment zda­rze­nia

 (1.4) hist. nauka rze­mio­sła

 (1.5) stpol. w lm. ter­mi­ny ta­ra­pa­ty, nie­bez­pie­czeń­stwa wo­jen­ne

Wiktionary

Ter­min – ele­ment słow­nict­wa cha­rak­te­ry­stycz­ny dla okre­ślo­nej dzie­dzi­ny wie­dzy lub dzia­łal­no­ści ludz­kiej, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do obiek­tów i pojęć wła­ści­wych dla tego ob­sza­ru w spo­sób – w za­ło­że­niu – ści­sły, pre­cy­zyj­ny i jed­noz­nacz­ny. Zbiór ter­mi­nów wła­ści­wych dla pew­ne­go ob­sza­ru dzia­łal­no­ści two­rzy jego ter­mi­no­lo­gię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słow­nik za­wie­ra dużo ter­mi­nów zwią­za­nych z bio­lo­gią.

 (1.2) Jutro mija ter­min od­da­nia pracy.

 (1.3) Ter­min wy­ja­zdu prze­su­wa­my na na­stęp­ną so­bo­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrmʲĩn, AS: termʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) przym. przeterminowany, terminowy, terminalny

:: rzecz. terminowość ż., terminarz m.

 (1.4) czas. terminować

Wiktionary


terminacja

1. w bio­lo­gii: ostat­ni etap trans­la­cji (bio­syn­te­zy biał­ka w ko­mór­ce);
2. w me­dy­cy­nie: abor­cja do­ko­na­na z po­wo­du cięż­kich wad wro­dzo­nych płodu


SJP.pl

Ter­mi­na­cja – koń­co­wy etap trans­la­cji, pod­czas któ­re­go dzia­ła­ją sy­gna­ły ter­mi­na­cyj­ne, wska­zu­ją­ce ko­niec sek­wen­cji ami­nok­wa­so­wej. Ist­nie­ją trzy ko­do­ny „stop”, które nie mają od­po­wia­da­ją­cych sobie czą­ste­czek tRNA: UGA, UAA i UAG. Kiedy ry­bo­som osią­gnie taki kodon, za­trzy­mu­je się, koń­cząc ten etap bio­syn­te­zy biał­ka. Czyn­ni­ki uwal­nia­ją­ce po­wo­du­ją uwol­nie­nie syn­te­ty­zo­wa­ne­go łań­cu­cha po­li­pep­ty­do­we­go z ry­bo­so­mu oraz dy­so­cja­cję pod­jed­no­stek ry­bo­so­mu.

Wikipedia


terminacyjny

→ ter­mi­na­cja


SJP.pl

Patrz:

terminacja

terminal

1. duży bu­dy­nek, w któ­rym lu­dzie ocze­ku­ją na sa­mo­lot, sta­tek lub au­to­bus
2. bu­dy­nek, w któ­rym ła­du­je się to­wa­ry przez­na­czo­ne do tran­spor­tu
3. pro­sty kom­pu­ter, który wszyst­kie pro­gra­my uru­cha­mia z ser­we­ra, z któ­rym jest po­łą­czo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie do zdal­ne­go ste­ro­wa­nia kom­pu­te­rem;

 (1.2) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy, umoż­li­wia­ją­cy zdal­ne ko­rzy­sta­nie z in­ne­go kom­pu­te­ra

 (1.3) lotn. mar. kolej. część lot­ni­ska, portu itp., gdzie sa­mo­lo­ty, stat­ki, au­to­bu­sy itp. za­czy­na­ją lub koń­czą po­dróż

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ter­mi­nal kom­pu­te­ro­wy – urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce czło­wie­ko­wi na zdal­ną pracę z kom­pu­te­rem lub sy­ste­mem kom­pu­te­ro­wym
  • Ter­mi­nal – emu­la­tor ter­mi­na­li bę­dą­cy czę­ścią śro­do­wi­ska Xfce
  • ter­mi­nal pa­sa­żer­ski – bu­dy­nek lub ze­spół bu­dyn­ków bę­dą­cych wy­dzie­lo­ną czę­ścią portu lot­ni­cze­go lub mor­skie­go przez­na­czo­ną do ob­słu­gi ruchu pa­sa­żer­skie­go i świad­czą­cą usłu­gi na rzecz pa­sa­że­rów
  • ter­mi­nal pro­mo­wy – miej­sce przy­by­cia promu w celu wy­sa­dze­nia/za­o­krę­to­wa­nia pa­sa­że­rów oraz ła­dun­ku
  • ter­mi­nal cargo – wy­dzie­lo­na część portu lot­ni­cze­go lub mor­skie­go świad­czą­ca usłu­gi za­ła­dun­ku, wy­ła­dun­ku i ma­ga­zy­no­wa­nia to­wa­rów prze­sy­ła­nych drogą lot­ni­czą lub mor­ską
  • ter­mi­nal kon­te­ne­ro­wy
  • ter­mi­nal to­wa­ro­wy
  • ter­mi­nal POS – urzą­dze­nie do ak­cep­ta­cji płat­no­ści po­przez kartę płat­ni­czą lub te­le­fon z NFC
  • Ter­mi­nal – film z 2004 roku w re­ży­se­rii Ste­ve­na Spiel­ber­ga
  • sym­bol ter­mi­nal­ny – w gra­ma­ty­ce for­mal­nej to sym­bol, który może wy­stą­pić w ge­ne­ro­wa­nym sło­wie ję­zy­ka

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛrˈmʲĩnal, AS: termʹĩnal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terminalowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) końcówka, dalekopis, klient

 (1.2) klient

Wiktionary


terminalizacja

zmie­rza­nie, prze­su­wa­nie ku koń­co­wi; za­kań­cza­nie


SJP.pl


terminalnie

przy­słó­wek

 (1.1) przed­śmiert­nie, ago­nal­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terminator mos./mrz., terminalność ż.

Wiktionary


terminalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ter­mi­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są ter­mi­nal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terminalny

 przysł. terminalnie

Wiktionary


terminalny

w me­dy­cy­nie: zwią­za­ny z ostat­nim eta­pem cho­ro­by, po­prze­dza­ją­cym śmierć pa­cjen­ta; przed­śmiert­ny, ago­nal­ny


SJP.pl


terminalowy

→ ter­mi­nal


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ter­mi­na­lem, do­ty­czą­cy ter­mi­na­lu

Wiktionary

Patrz:

terminal

Powiązane:

 rzecz. terminal mrz.

Wiktionary


terminarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyjś roz­kład zajęć, ter­mi­nów

 (1.2) ka­len­darz w for­mie książ­ki z ru­bry­ka­mi do pla­no­wa­nie­a­no­wa­nia czasu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈmʲĩnaʃ, AS: termʹĩnaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termin m.

:: zdrobn. terminarzyk m.

 czas. terminować

 przym. terminowy

 przysł. terminowo

Wiktionary


terminarzyk

zdrob­nie­nie od: ter­mi­narz


SJP.pl


terminator

prze­sta­rza­łe: uczeń od­by­wa­ją­cy naukę pod kie­run­kiem maj­stra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) uczeń po­bie­ra­ją­cy nauki rze­mio­sła pod okiem mi­strza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) astr. linia po­mię­dzy oś­wiet­lo­ną (dzien­ną) a nie­oś­wiet­lo­ną (nocną) stro­ną ciała nie­bie­skie­go (zwy­kle pla­ne­ta­a­ne­ty lub księ­ży­ca);

 (2.2) elek­tron. in­form. ele­ment w sie­ciach kom­pu­te­ro­wych opar­tych na kablu kon­cen­trycz­nym słu­żą­cy do za­koń­cze­nia linii;

 (2.3) biol. od­ci­nek genu, na któ­rym koń­czy się pro­ces tran­skryp­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ter­mi­na­tor – uczeń po­bie­ra­ją­cy nauki rze­mio­sła pod okiem mi­strza. Koń­cząc naukę, uzy­sku­je tytuł cze­lad­ni­ka. Za­sa­dy przyj­mo­wa­nia, dłu­go­ści nauki i wy­ma­ga­nych umie­jęt­no­ści do za­koń­cze­nia nauki okre­śla­ły...
  • ter­mi­na­tor – linia od­dzie­la­ją­ca część oś­wiet­lo­ną ciała nie­bie­skie­go od czę­ści nie­oś­wiet­lo­nej
  • Ter­mi­na­tor – urzą­dze­nie elek­trycz­ne mon­to­wa­ne na za­koń­cze­niach oka­blo­wa­nia ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go
  • ter­mi­na­tor – ele­ment sieci kom­pu­te­ro­wej słu­żą­cy do za­koń­cze­nia linii (szcze­gól­nie Et­her­net 10BASE2).
  • ter­mi­na­tor – od­ci­nek genu, na któ­rym koń­czy się pro­ces tran­skryp­cji.
  • Ter­mi­na­tor – seria fil­mów
    • Ter­mi­na­tor
    • Ter­mi­na­tor 2: Dzień sądu
    • T2 3D: Batt­le across Time
    • Ter­mi­na­tor 3: Bunt ma­szyn
    • Ter­mi­na­tor: Oca­le­nie
    • Ter­mi­na­tor: Ge­ni­sys

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmʲĩˈnatɔr, AS: termʹĩnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termin m., terminarz m., terminowanie n.

 czas. terminować ndk.

 przym. terminatorski, terminalny, terminowy, terminarzowy

 przysł. terminowo, terminalnie

Wiktionary


terminatorka

1. uczen­ni­ca od­by­wa­ją­ca naukę pod kie­run­kiem maj­stra;
2. po­tocz­nie: ter­mi­no­wa­nie, ter­min


SJP.pl


terminatorski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ter­mi­na­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terminator mos./mrz.

Wiktionary


terminatorstwo

za­ję­cie ter­mi­na­to­ra - ucz­nia od­by­wa­ją­ce­go naukę rze­mio­sła pod kie­run­kiem maj­stra


SJP.pl


terministyczny

→ ter­mi­nizm


SJP.pl

Patrz:

terminizm

terminka

daw­niej: brud­no­pis, bru­lion


SJP.pl


terminolog

Ter­mi­no­log – spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie za­rzą­dza­nia ter­mi­no­lo­gią, czyli two­rze­nia upo­rząd­ko­wa­ne­go za­so­bu ter­mi­nów (słów oraz zwro­tów) uży­wa­nych w danej dzie­dzi­nie dzia­łal­no­ści lub or­ga­ni­za­cji. Praca ter­mi­no­lo­gicz­na obej­mu­je naj­czę­ściej, choć nie za­wsze, do­pa­so­wa­nie za­so­bu ter­mi­no­lo­gicz­ne­go w jed­nym ję­zy­ku do ana­lo­gicz­ne­go za­so­bu w innym lub in­nych ję­zy­kach.

Wikipedia


terminologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zbiór słów z danej dzie­dzi­ny, np. nauki, sztu­ki, woj­sko­wo­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ter­mi­no­lo­gia – na­zew­nict­wo
    • ter­mi­no­lo­gia bry­dżo­wa
    • ter­mi­no­lo­gia cur­lin­gu
    • ter­mi­no­lo­gia tańca kla­sycz­ne­go
    • ter­mi­no­lo­gia te­o­rii gier
  • ter­mi­no­lo­gia – zbiór ter­mi­nów
  • lek­sy­ko­gra­fia ter­mi­no­lo­gicz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We współ­czes­nej ter­mi­no­lo­gii na­u­ko­wej nie używa się okre­śle­nia „debil” w sto­sun­ku do osoby nie­peł­no­spraw­nej in­te­lek­tu­al­nie.

 (1.1) Naj­czę­ściej jako eskor­tow­ce okre­śla się w pol­skiej ter­mi­no­lo­gii okrę­ty bry­tyj­skiej klasy slu­pów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja, AS: termʹĩnoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terminologiczny

 przysł. terminologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mianownictwo

Wiktionary


terminologiczny

→ ter­mi­no­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ter­mi­no­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

terminologia

Przykłady

 (1.1) Brak ko­re­la­cji ter­mi­no­lo­gicz­nej po­zba­wia ba­da­czy moż­no­ści skon­tro­lo­wa­nia wnio­sków, uz­na­ją­cych sło­wiań­skość tego lub in­ne­go ludu, wy­mie­nio­ne­go przez He­ro­do­ta. Ta oko­licz­ność spra­wia, że wszyst­kie wnio­ski o Sło­wia­nach, opar­te na re­la­cjach tego hi­sto­ry­ka grec­kie­go noszą ze swej na­tu­ry cha­rak­ter hi­po­te­tycz­ny (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terminologia ż.

 przysł. terminologicznie

Wiktionary


terminotwórstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. usta­na­wia­nie ter­mi­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terminotwórca m., terminotwórczość ż.

 przym. terminotwórczy

 przysł. terminotwórczo

Wiktionary


terminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ucze­nie się za­wo­du przez cze­lad­ni­ka u maj­stra

 (1.2) zdo­by­wa­nie doś­wiad­cze­nia w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. terminować ndk.

 rzecz. terminator mrz./mos.

Wiktionary


terminować

1. uczyć się za­wo­du u maj­stra;
2. zdo­by­wać doś­wiad­cze­nie w ja­kimś za­wo­dzie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) uczyć się za­wo­du pod okiem fa­chow­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terminarz mrz., terminator mos./mrz.

Wiktionary


terminowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ter­mi­no­we; cecha tych, któ­rzy są ter­mi­no­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terminowy

 przysł. terminowo

Wiktionary


terminowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się w wyz­na­czo­nym ter­mi­nie

 (1.2) pil­nu­ją­cy da­ne­go ter­mi­nu, wy­ko­nu­ją­cy coś na czas

 (1.3) wy­ma­ga­ją­cy pil­ne­go wy­ko­na­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terminator mos./mrz., terminarz mrz., termin mrz., terminowość ż.

 przym. bezterminowy, długoterminowy, krótkoterminowy, średnioterminowy

 przysł. terminowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) punktualny

Wiktionary


termisil

ro­dzaj bar­dzo twar­de­go szkła la­bo­ra­to­ryj­ne­go


SJP.pl


termistor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. typ opor­ni­ka, w któ­rym opór zmie­nia się w zna­czą­cy spo­sób wraz ze zmia­ną tem­pe­ra­tu­ry, a zna­jo­mość tej za­leż­no­ści poz­wa­la na uży­cie go jako czuj­ni­ka tem­pe­ra­tu­ry;

Wiktionary

Ter­mi­stor – re­zy­stor pół­prze­wod­ni­ko­wy o re­zy­stan­cji sil­nie za­leż­nej od tem­pe­ra­tu­ry, tzn. w dużo więk­szym stop­niu niż w przy­pad­ku stan­dar­do­wych opor­ni­ków. Naj­czę­ściej pół­prze­wod­ni­ko­wy lub me­ta­lo­wy. Wy­ko­nu­je się je z tlen­ków: man­ga­nu, niklu, ko­bal­tu, mie­dzi, glinu, wa­na­du i litu. Od ro­dza­ju i pro­por­cji uży­tych tlen­ków za­le­żą wła­ści­wo­ści ter­mi­sto­ra.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛrˈmʲistɔr, AS: termʹistor

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termistorowy

Wiktionary


termit

robak drzew­ny, owad po­dob­ny do mrów­ki, ży­ją­cy w kra­jach tro­pi­kal­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. owad spo­łecz­ny kra­jów tro­pi­kal­nych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. mie­sza­ni­na glinu z tlen­ka­mi me­ta­li sto­so­wa­na w pi­ro­tech­ni­ce i spa­wal­nict­wie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ter­mi­ty – rząd owa­dów
  • ter­mit (pi­ro­tech­ni­ka) – ma­te­riał pi­ro­tech­nicz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na szczę­ście co kil­ka­dzie­siąt kro­ków wzno­si­ły się kopce ter­mi­tów, wy­so­kie nie­kie­dy na kil­ka­na­ście stóp.

 (2.1) Niek­tó­rzy uwa­ża­ją, że rząd USA użył ter­mi­tu do prze­pro­wa­dze­nia kon­tro­lo­wa­ne­go wy­bu­rze­nia World Trade Cen­ter 11 wrze­śnia 2001 r. w celu upo­zo­ro­wa­nia ataku ter­ro­ry­stycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrmʲit, AS: termʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termitiera ż.

 przym. termici, termitowy

Wiktionary


termitiera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. gnia­zdo ter­mi­tów ma­ją­ce kształt wy­so­kiej ko­lum­ny, gnia­zda na drze­wie lub w for­mie ka­na­łów w drze­wie i ziemi

Wiktionary

Ter­mi­tie­ra – gnia­zdo zbu­do­wa­ne i za­miesz­ki­wa­ne przez ter­mi­ty.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. termit m.

Wiktionary


termitowy

1. → ter­mit (owad); ter­mi­ci;
2. → ter­mit (mie­sza­ni­na)


SJP.pl


termity

robak drzew­ny, owad po­dob­ny do mrów­ki, ży­ją­cy w kra­jach tro­pi­kal­nych


SJP.pl

Ter­mi­ty (Isop­te­ra, Ter­mi­to­i­dae) – in­fra­rząd (lub al­ter­na­tyw­nie epi­ro­dzi­na) owa­dów spo­łecz­nych z rzędu ka­ra­cza­nów.

Nazwa Isop­te­ra jest po­łą­cze­niem gr. "iso"- czyli równy, i -"ptera", czyli skrzy­dła – co oz­na­cza rów­nos­krzy­dłe owady do­ro­słe (w prze­ci­wień­stwie do mró­wek, któ­rych formy us­krzyd­lo­ne mają przed­nią parę skrzy­deł więk­szą od dru­giej pary skrzy­deł). Prze­cho­dzą prze­o­bra­że­nie nie­zu­peł­ne. Ter­mi­ty mają apa­rat gę­bo­wy gry­zą­cy. Ty­po­wa wiel­kość ter­mi­ta waha się od 4 do 11 mm dłu­go­ści.

Wikipedia


termizacja

obrób­ka ciepl­na su­ro­we­go mleka czę­ścio­wo ni­szczą­ca bak­te­rie (ogrze­wa­nie 15–30 se­kund w tem­pe­ra­tu­rze 57–68°C)


SJP.pl

Ter­mi­za­cja – ogrze­wa­nie mleka su­ro­we­go co najm­niej przez 15 se­kund w tem­pe­ra­tu­rze od 57 do 68 °C, w któ­re­go wy­ni­ku wy­stę­pu­je do­dat­nia re­ak­cja na obec­ność fos­fa­ta­zy.

Wikipedia


termizowany

pod­da­wać su­ro­we mleko obrób­ce ciepl­nej czę­ścio­wo ni­szczą­cej bak­te­rie (15–30 se­kund w tem­pe­ra­tu­rze 57–68°C)


SJP.pl


termizować

pod­da­wać su­ro­we mleko obrób­ce ciepl­nej czę­ścio­wo ni­szczą­cej bak­te­rie (15–30 se­kund w tem­pe­ra­tu­rze 57–68°C)


SJP.pl


termo-

prze­dro­stek

 (1.1) …two­rzą­cy pier­wszy człon wy­ra­zów zwią­za­nych z cie­płem lub tem­pe­ra­tu­rą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrmɔ, AS: termo

Wiktionary


termoablacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. chi­rur­gicz­ne ni­szcze­nie tka­nek przez pod­wyż­sze­nie ich tem­pe­ra­tu­ry i wy­wo­ła­nie w nich mart­wi­cy;

Wiktionary

Ter­mo­a­bla­cja, abla­cja ter­micz­na – me­to­da le­cze­nia chi­rur­gicz­ne­go po­le­ga­ją­ca na wpro­wa­dza­niu pod kon­tro­lą ul­tra­so­no­gra­ficz­ną lub to­mo­gra­ficz­ną do cen­trum guza no­wot­wo­ro­we­go elek­tro­dy w kształ­cie igły, ge­ne­ru­ją­cej prąd prze­mien­ny o wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści (300–500 kHz), który prze­pły­wa przez tkan­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele oś­rod­ków na świe­cie pra­cu­je nad za­sto­so­wa­niem wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry w ni­szcze­niu guzów no­wot­wo­ro­wych, czyli ter­mo­a­bla­cją prze­rzu­tów w wą­tro­bie, ner­kach i in­nych na­rzą­dach.

Wiktionary


termoaktywny

1. o tka­ni­nach, odzie­ży: ma­ją­cy wła­ści­wość utrzy­my­wa­nia op­ty­mal­nej tem­pe­ra­tu­ry ciała;
2. zmie­nia­ją­cy wła­ści­wo­ści pod wpły­wem tem­pe­ra­tu­ry, re­a­gu­ją­cy na cie­pło


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odzież. o tka­ni­nach, odzie­ży itp.: ma­ją­cy wła­ści­wość utrzy­my­wa­nia op­ty­mal­nej tem­pe­ra­tu­ry i wil­got­no­ści ludz­kie­go ciała

 (1.2) taki, któ­re­go skład­ni­ki uak­tyw­nia­ją się w wy­ni­ku ogrza­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda ko­szul­ka ter­mo­ak­tyw­na jest odzie­żą ter­micz­ną, ale nie każde ubra­nie ter­micz­ne jest jed­no­cze­śnie ter­mo­ak­tyw­ne.

Wiktionary


termoakustyczny

→ ter­mo­a­ku­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z pow­sta­wa­niem i roz­cho­dze­niem się fal aku­stycz­nych wy­wo­ły­wa­nych miej­sco­wy­mi zmia­na­mi tem­pe­ra­tu­ry w oś­rod­ku ma­te­rial­nym albo ba­da­niem tych fal

Wiktionary

Patrz:

termoakustyka

Przykłady

 (1.1) Stos to pod­sta­wo­wy ele­ment urzą­dze­nia ter­mo­a­ku­stycz­ne­go, w któ­rym tran­spor­to­wa­ne jest cie­pło z jed­ne­go do dru­gie­go krań­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termoakustyka ż.

Wiktionary


termoakustyka

dzie­dzi­na fi­zy­ki zaj­mu­ją­ca się wza­jem­nym wpły­wem fal aku­stycz­nych i prze­pły­wu cie­pła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. nauka ba­da­ją­ca pow­sta­wa­nie i roz­cho­dze­nie się fal aku­stycz­nych wy­wo­ły­wa­nych miej­sco­wy­mi zmia­na­mi tem­pe­ra­tu­ry w oś­rod­ku ma­te­rial­nym;

Wiktionary

Ter­mo­a­ku­sty­ka – dział fi­zy­ki ba­da­ją­cy wza­jem­ny wpływ fal aku­stycz­nych i prze­pły­wu cie­pła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­mo­a­ku­sty­ka ofe­ru­je obec­nie wiele moż­li­wo­ści opra­co­wa­nia in­no­wa­cyj­nych roz­wią­zań w dzie­dzi­nie kon­wer­sji ener­gii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termoakustyczny

Wiktionary


termoanemometr

Ter­mo­a­ne­mo­metr – ro­dzaj przy­rzą­du po­mia­ro­we­go, który służy do po­mia­ru pręd­ko­ści prze­pły­wu po­wie­trza. Na­grze­wa­ny prą­dem czuj­nik jest chło­dzo­ny okre­ślo­nym stru­mie­niem po­wie­trza, co po­wo­du­je zmia­nę pro­por­cji na­tę­że­nia prądu oraz opor­no­ści włó­kna.

Ter­mo­a­ne­mo­metr jest zwy­kle sto­so­wa­ny w la­bo­ra­to­riach ae­ro­dy­na­micz­nych do pro­wa­dze­nia róż­no­rod­nych badań zwią­za­nych z ae­ro­dy­na­mi­ką.

Wikipedia


termoareometr

are­o­metr po­łą­czo­ny z ter­mo­me­trem


SJP.pl

Ter­mo­a­re­o­metr – ter­mo­den­sy­metr, ro­dzaj are­o­me­tru, który po­da­je gę­stość płynu i jed­no­cze­śnie dzię­ki wbu­do­wa­ne­mu ter­mo­me­tro­wi in­for­mu­je o tem­pe­ra­tu­rze płynu. Tem­pe­ra­tu­ra, jako czyn­nik wpły­wa­ją­cy na gę­stość cie­czy, jest pa­ra­me­trem wpły­wa­ją­cym na war­tość po­mia­ru.

Wikipedia


termobarokomora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie, wew­nątrz któ­re­go mogą być odt­wa­rza­ne różne tem­pe­ra­tu­ry i ci­śnie­nia, uży­wa­ne m.in. do sy­mu­lo­wa­nia wa­run­ków pa­nu­ją­cych w po­wie­trzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tego po­wo­du w ba­da­niach, mimo za­sto­so­wa­nia ter­mo­ba­ro­ko­mo­ry, ste­ro­wa­nie ci­śnie­niem do­star­cza­nym do przet­wor­ni­ków od­by­wa­ło się z zew­nętrz­ne­go ka­li­bra­to­ra.

Wiktionary


termobarometr

przy­rząd słu­żą­cy do wyz­na­cza­nia wy­so­ko­ści punk­tu nad po­zio­mem morza za po­mo­cą po­mia­ru tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia wody w tym punk­cie; hip­so­ter­mo­metr


SJP.pl


termobaryczny

wy­ko­rzy­stu­ją­cy wy­buch wy­wo­łu­ją­cy silną falę ci­śnie­nia i wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. dzia­ła­ją­cy po­przez wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę oraz ek­stre­mal­nie wy­so­kie, a na­stęp­nie ni­skie ci­śnie­nie

Wiktionary


termobielizna

bie­liz­na po­ma­ga­ją­ca utrzy­mać od­po­wied­nią tem­pe­ra­tu­rę ciała i od­pro­wa­dzać wil­goć


SJP.pl


termobimetal

ele­ment bę­dą­cy po­łą­cze­niem dwóch me­ta­li o róż­nych współ­czyn­ni­kach roz­sze­rzal­no­ści ter­micz­nej, sto­so­wa­ny np. w kie­run­kow­ska­zach sa­mo­cho­do­wych


SJP.pl

Ter­mo­bi­me­tal (ina­czej: bi­me­tal ter­mo­me­trycz­ny) – w tech­ni­ce ele­ment sprę­ży­sty, pow­sta­ły po­przez po­łą­cze­nie me­to­dą lu­to­wa­nia bądź zgrze­wa­nia dwóch warstw me­ta­li lub ich sto­pów, cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się róż­ny­mi współ­czyn­ni­ka­mi roz­sze­rzal­no­ści ciepl­nej. War­stwa, któ­rej współ­czyn­nik ma więk­szą war­tość, zwana jest war­stwą czyn­ną, druga zaś – war­stwą bier­ną.

Wikipedia


termochemia

Ter­mo­che­mia – dział ter­mo­dy­na­mi­ki che­micz­nej zaj­mu­ją­cy się efek­ta­mi ener­ge­tycz­ny­mi (ciepl­ny­mi) re­ak­cji che­micz­nych i prze­mian fa­zo­wych, ich za­leż­no­ścią od wa­run­ków fi­zycz­nych oraz wy­mia­ną ener­gii po­mię­dzy ukła­dem i oto­cze­niem.

Wikipedia


termoczuły

re­a­gu­ją­cy w spo­sób wi­docz­ny na zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


termodetektor

struk­tu­ra wraż­li­wa na cie­pło, ne­u­ron wy­stę­pu­ją­cy w podwz­gó­rzu


SJP.pl


termodrewno

drew­no pod­da­ne obrób­ce ter­micz­nej, bar­dziej od­por­ne na wil­goć i szkod­ni­ki


SJP.pl


termodyfuzja

prze­pływ ma­te­rii spo­wo­do­wa­ny nie­rów­no­mier­nym roz­kła­dem tem­pe­ra­tu­ry; ter­mo­tran­sport, efekt So­re­ta


SJP.pl

Ter­mo­dy­fuz­ja, dy­fuz­ja ter­micz­na, zja­wi­sko So­re­ta, efekt So­re­ta, ter­mo­fo­re­za, ter­mo­mi­gra­cja, ter­mo­tran­sport – pro­ces ter­mo­me­cha­nicz­ny wy­wo­ła­ny róż­ni­cą tem­pe­ra­tur w oś­rod­ku. Po­le­ga na prze­mie­szcza­niu się czą­stek w mie­sza­ni­nie lub rozt­wo­rze (czyli dy­fuz­ji) zgod­nie z gra­dien­tem tem­pe­ra­tur, co pro­wa­dzi do pow­sta­nia okre­ślo­ne­go dla da­nych wa­run­ków gra­dien­tu stę­żeń.

Wikipedia


termodyfuzyjny

→ ter­mo­dy­fuz­ja


SJP.pl

Patrz:

termodyfuzja

termodylucja

roz­cień­cze­nio­wa me­to­da po­mia­ru prze­pły­wu krwi


SJP.pl


termodynamiczny

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. zwią­za­ny z ter­mo­dy­na­mi­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przej­ście z jed­ne­go stanu ter­mo­dy­na­micz­ne­go do dru­gie­go na­zy­wa­ne jest prze­mia­ną ter­mo­dy­na­micz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲit͡ʃnɨ, AS: termodỹnãmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. termodynamika.

Wiktionary


termodynamika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem efek­tów ener­ge­tycz­nych prze­mian fi­zycz­nych i che­micz­nych;

Wiktionary

Ter­mo­dy­na­mi­ka – dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem ener­ge­tycz­nych efek­tów wszel­kich prze­mian fi­zycz­nych i che­micz­nych, które wpły­wa­ją na zmia­ny ener­gii wew­nętrz­nej ana­li­zo­wa­nych ukła­dów. Ter­mo­dy­na­mi­ka bada prze­de wszyst­kim prze­mia­ny ciepl­ne, lecz także efek­ty ener­ge­tycz­ne re­ak­cji che­micz­nych, prze­mian z udzia­łem jonów, prze­mia­ny fa­zo­we, a nawet prze­mia­ny ją­dro­we i ener­gii elek­trycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­mo­dy­na­mi­ka to mój ulu­bio­ny dział fi­zy­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika, AS: termodỹnãmʹika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termodynamik m.

 przym. termodynamiczny

 przysł. termodynamicznie

Wiktionary


termoelastoplast

ro­dzaj ela­sto­me­ru wyt­wo­rzo­ne­go me­to­da­mi ter­mo­pla­stycz­ny­mi; ela­sto­mer pla­stycz­ny


SJP.pl


termoelastyczny

zmie­nia­ją­cy swoją twar­dość i ela­stycz­ność pod wpły­wem tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


termoelektret

elek­tret otrzy­ma­ny przez ogrze­wa­nie die­lek­try­ka do tem­pe­ra­tu­ry bli­skiej jego tem­pe­ra­tu­ry top­nie­nia, a na­stęp­nie ozię­bia­nie go w polu elek­trycz­nym do tem­pe­ra­tu­ry po­ko­jo­wej


SJP.pl


termoelektrolityczny

→ ter­mo­e­lek­tro­li­za


SJP.pl

Patrz:

termoelektroliza

termoelektroliza

Ter­mo­e­lek­tro­li­za – ro­dzaj elek­tro­li­zy, w któ­rej elek­tro­li­tem nie jest rozt­wór związ­ku che­micz­ne­go zdol­ne­go do dy­so­cja­cji elek­tro­li­tycz­nej, lecz zwią­zek w po­sta­ci czy­stej, ale sto­pio­nej w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze.

Ter­mo­lek­tro­li­za jest sto­so­wa­na m.in. do otrzy­my­wa­nia niek­tó­rych me­ta­li np. glinu, po­ta­su, wap­nia, ma­gne­zu, sodu ze sto­pio­nych soli lub wo­do­rot­len­ków tych me­ta­li.

Wikipedia


termoelektrolizer

Ter­mo­e­lek­tro­li­zer – urzą­dze­nie elek­tro­ter­micz­ne elek­tro­do­we słu­żą­ce do pro­duk­cji alu­mi­nium oraz me­ta­li al­ka­licz­nych ta­kich jak: sód, potas, wapń. W urzą­dze­niach tych wy­dzie­la­nie cie­pła na­stę­pu­je w elek­tro­li­cie pod wpły­wem prze­pły­wa­ją­ce­go w nim prądu. Ter­mo­e­lek­tro­li­ze­ry za­si­la­ne są prą­dem sta­łym o na­pię­ciu kilku wol­tów, dla­te­go wanny te łączy się sze­re­go­wo po kil­ka­dzie­siąt, a nawet sto lub wię­cej.

Wikipedia


termoelektryk

po­tocz­nie: ma­te­riał ter­mo­e­lek­trycz­ny


SJP.pl


termoelement

obwód elek­trycz­ny, w któ­rym siła elek­tro­mo­to­rycz­na pow­sta­je przy wy­stę­po­wa­niu róż­ni­cy tem­pe­ra­tur; ter­mo­o­gni­wo; ter­mo­pa­ra


SJP.pl


termoemisja

emi­sja jonów lub elek­tro­nów pod wpły­wem ogrza­nia ciała do wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


termoenergetyczny

→ ter­mo­e­ner­ge­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

termoenergetyka

termofil

or­ga­nizm cie­pło­lub­ny, po­trze­bu­ją­cy do życia pod­wyż­szo­nych tem­pe­ra­tur


SJP.pl

Ter­mo­fil, or­ga­nizm cie­pło­lub­ny, or­ga­nizm ter­mo­fil­ny (z gr. "ther­mós" – cie­pły, "philéō" – lubię) – ek­stre­mo­fil­ny or­ga­nizm ży­ją­cy w śro­do­wi­skach o sto­sun­ko­wo wy­so­kich tem­pe­ra­tu­rach. Kry­te­rium tem­pe­ra­tu­ry gra­nicz­nej jest róż­nie okre­śla­ne przez po­szcze­gól­nych au­to­rów. W naj­szer­szym zna­cze­niu or­ga­niz­ma­mi ter­mo­fil­ny­mi na­zy­wa­ne są ga­tun­ki wy­ma­ga­ją­ce do życia tem­pe­ra­tur po­wy­żej 20 °C.

Wikipedia


termofilność

→ ter­mo­fil­ny


SJP.pl

Patrz:

termofilny

termofilny

przy­miot­nik

 (1.1) cie­pło­lub­ny

Wiktionary


termofor

gu­mo­wy worek na­peł­nia­ny go­rą­cą wodą, słu­żą­cy do miej­sco­we­go ogrze­wa­nia ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gu­mo­wy worek, słu­żą­cy do miej­sco­we­go ogrze­wa­nia lub ochła­dza­nia ciała;

 (1.2) fiz. przy­rząd do po­mia­ru m.in. cie­pła wła­ści­we­go cie­czy

Wiktionary

Ter­mo­for – worek na­peł­nia­ny go­rą­cą wodą, który służy do miej­sco­we­go na­grze­wa­nia ciała. Nazwa pow­sta­ła z po­łą­cze­nia "termo-" + gr. "pho­rós" = nio­są­cy od "phoreín" = nieść.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Boli cię brzuch? Przy­łóż sobie ter­mo­for, to po­win­no pomóc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈmɔfɔr, AS: termofor

Wiktionary


termoformowanie

for­mo­wać wy­ro­by z pła­skich folii lub płyt pod­grza­nych do tem­pe­ra­tu­ry bli­skiej tem­pe­ra­tu­ry mię­knie­nia


SJP.pl


termoformować

for­mo­wać wy­ro­by z pła­skich folii lub płyt pod­grza­nych do tem­pe­ra­tu­ry bli­skiej tem­pe­ra­tu­ry mię­knie­nia


SJP.pl


termogeneza

pro­ces wyt­wa­rza­nia ener­gii ter­micz­nej w celu utrzy­ma­nia sta­łej tem­pe­ra­tu­ry ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. ze­spół pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych i me­ta­bo­licz­nych oraz re­ak­cji be­ha­wio­ral­nych, któ­rych efek­tem jest wyt­wo­rze­nie cie­pła w or­ga­niz­mie;

Wiktionary

Ter­mo­ge­ne­za – w fiz­jo­lo­gii jest to ze­spół pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych i me­ta­bo­licz­nych (ok­sy­da­cyj­nych lub ka­ta­bo­licz­nych) oraz re­ak­cji be­ha­wio­ral­nych, któ­rych celem jest wyt­wo­rze­nie cie­pła dla utrzy­ma­nia sta­łej tem­pe­ra­tu­ry ciała. Jest cha­rak­te­ry­stycz­na dla zwie­rząt sta­ło­ciepl­nych.

Wikipedia


termograf

1. urzą­dze­nie wy­ko­nu­ją­ce obraz roz­kła­du tem­pe­ra­tur na po­wierzch­ni ja­kie­goś obiek­tu;
2. ter­mo­metr do sa­mo­czyn­ne­go za­pi­su zmian tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

Ter­mo­graf – przy­rząd mie­rzą­cy tem­pe­ra­tu­rę i re­je­stru­ją­cy jej prze­bieg w funk­cji czasu.

Ele­men­tem re­a­gu­ją­cym na zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry jest naj­czę­ściej czuj­nik de­for­ma­cyj­ny, zmie­nia­ją­cy swój kształt w funk­cji zmian tem­pe­ra­tu­ry (np. rożek ma­no­me­trycz­ny wy­peł­nio­ny cie­czą roz­sze­rzal­ną lub ele­ment bi­me­ta­licz­ny).

Wikipedia


termografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. me­to­da dia­gno­stycz­na wy­ko­rzy­stu­ją­ca pod­czer­wień do wy­kry­wa­nia cho­rób

Wiktionary

Ter­mo­gra­fia – pro­ces obra­zo­wa­nia w pa­śmie śred­niej pod­czer­wie­ni (o dłu­go­ści fali od 9 do 14 μm). Poz­wa­la on na re­je­stra­cję pro­mie­nio­wa­nia ciepl­ne­go emi­to­wa­ne­go przez ciała fi­zycz­ne w prze­dzia­le tem­pe­ra­tur spo­ty­ka­nych w wa­run­kach co­dzien­nych, bez ko­niecz­no­ści oś­wiet­la­nia ich zew­nętrz­nym źró­dłem świa­tła, a w niek­tó­rych roz­wią­za­niach na do­kład­ny po­miar tem­pe­ra­tu­ry tych obiek­tów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔˈɡrafʲja, AS: termografʹi ̯a

Wiktionary


termogram

Ter­mo­gram – zapis obra­zu ciepl­ne­go. Ter­mo­gram może zo­stać spo­rzą­dzo­ny w po­sta­ci fo­to­gra­fii z apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, za­pi­su na ta­śmie wideo lub pliku na do­wol­nym no­śni­ku pa­mię­ci cy­fro­wej. Barwy wi­docz­ne na obra­zie ter­mo­gra­mu są umow­nie przy­pi­sa­ne do po­szcze­gól­nych war­to­ści tem­pe­ra­tur. Obraz ter­mo­gra­mu może też za­wie­rać izo­ter­my. Ter­mo­gram może mieć też formę krzy­wej w funk­cji czasu wy­dru­ko­wa­nej na pa­pie­rze przez ter­mo­graf.

Wikipedia


termograwimetria

me­to­da ana­li­zy ter­micz­nej


SJP.pl


termograwimetryczny

→ ter­mo­gra­wi­me­tria


SJP.pl

Patrz:

termograwimetria

termogłębokościomierz

przy­rząd do okre­śla­nia głę­bo­ko­ści mórz me­to­dą ter­micz­ną


SJP.pl


termohigrograf

urzą­dze­nie sa­mo­pi­szą­ce, słu­żą­ce do re­je­stro­wa­nia zmian tem­pe­ra­tu­ry i stanu wil­got­no­ści po­wie­trza


SJP.pl


termohigrometr

urzą­dze­nie po­sia­da­ją­ce funk­cje ter­mo­me­tru i hi­gro­me­tru


SJP.pl


termohipsometr

przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia po­wie­trza za po­mo­cą po­mia­ru tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia wody


SJP.pl


termoizolacja

ma­te­riał izo­la­cyj­ny o małej prze­wod­no­ści ciepl­nej, chro­nią­cy ciało przed wy­mia­ną ener­gii z oto­cze­niem


SJP.pl


termoizolacyjny

do­ty­czą­cy ter­mo­i­zo­la­cji


SJP.pl


termoizolator

sub­stan­cja, ma­te­riał lub pro­dukt o małej prze­wod­no­ści ciepl­nej; izo­la­tor ter­micz­ny


SJP.pl


termoizolować

od­dzie­lać (od­dzie­lić) ma­te­ria­łem chro­nią­cym przed prze­pu­szcza­niem cie­pła


SJP.pl


termoizopleta

krzy­wa wy­kre­śla­na w celu przed­sta­wie­nia prze­bie­gu tem­pe­ra­tu­ry gleby w funk­cji czasu i głę­bo­ko­ści


SJP.pl

Ter­mo­i­zo­ple­ta – gra­ficz­na forma ilu­stra­cji zmian w tem­pe­ra­tu­rze rocz­nej gleby na róż­nej głę­bo­ko­ści. Cha­rak­te­ry­sty­ka zmian po­win­na za­wie­rać war­to­ści ek­stre­mal­ne lub ab­so­lut­ne.

Wikipedia


termojonizacyjny

→ ter­mo­jo­ni­za­cja


SJP.pl

Patrz:

termojonizacja

termojądrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy łą­cze­nia lek­kich jąder ato­mów w cięż­sze pod wpły­wem wy­so­kich tem­pe­ra­tur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby na­stą­pi­ła ter­mo­ją­dro­wa fuzja, plaz­ma­az­mę jąder wo­do­ro­wych na­le­ży roz­grzać do tem­pe­ra­tu­ry 100 mln stop­ni.

Wiktionary


termokatoda

ka­to­da o emi­sji ter­mo­e­lek­tro­no­wej; ka­to­da ża­rzo­na


SJP.pl

Ter­mo­ka­to­da – ka­to­da wy­sy­ła­ją­ca elek­tro­ny pod wpły­wem tem­pe­ra­tu­ry. Ter­mo­ka­to­da po­dłą­cza­na jest do ujem­ne­go bie­gu­na na­pię­cia za­si­la­ją­ce­go i sta­no­wi ważny ele­ment wielu lamp elek­tro­no­wych.

Wikipedia


termoklina

środ­ko­wa war­stwa wód słod­kich i sło­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się dużym spad­kiem tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

Ter­mo­kli­na (me­ta­lim­nion, war­stwa skoku ter­micz­ne­go) – w stra­ty­fi­ko­wa­nych zbior­ni­kach wod­nych war­stwa wody, w któ­rej na­stę­pu­je szyb­ka zmia­na tem­pe­ra­tu­ry wraz ze wzro­stem głę­bo­ko­ści. Po­wy­żej i po­ni­żej ter­mo­kli­ny zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry są mniej za­u­wa­żal­ne.

We­dług róż­nych de­fi­ni­cji może oz­na­czać war­stwę, w któ­rej na­stę­pu­je zmia­na tem­pe­ra­tu­ry co najm­niej 1 °C na metr lub względ­nie naj­szyb­sza zmia­na tem­pe­ra­tu­ry. []

Wikipedia


termokras

Ter­mo­kras, kras ter­micz­ny, ge­li­wy­to­pi­ska – formy te­re­nu po­dob­ne do kra­so­wych, pow­sta­łe w ob­sza­rach wiecz­nej zmarz­li­ny wsku­tek wy­ta­pia­nia lodu.

Ter­mo­kras wy­stę­pu­je na ob­sza­rach wiecz­nej zmarz­li­ny, m.in. Sy­be­rii, Ala­ski i pół­noc­nej Ka­na­dy.

Wikipedia


termokurcz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rurka ter­mo­kurcz­li­wa

Wiktionary


termokurczliwość

zdol­ność, wła­ści­wość kur­cze­nia się w cza­sie obrób­ki ciepl­nej


SJP.pl


termolama

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj jed­wab­nej tka­ni­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­łem kawał ter­mo­la­my, obi­łem nią trum­nę i ozdo­bi­łem czer­kie­ski­mi srebr­ny­mi ga­lo­na­mi, któ­rych Gri­go­ri Alek­san­dro­wicz na­ku­pił dla Beli.

 (1.1) Panią za­sta­łem na we­ran­dzie. Sie­dzia­ła ustro­jo­na w prze­ślicz­ny szla­fro­czek z per­skiej ter­mo­la­my (…)

Wiktionary


termolezja

me­to­da lik­wi­do­wa­nia bólu bez trwa­łe­go usz­ko­dze­nia tkan­ki ner­wo­wej; po­le­ga na wy­łą­cza­niu wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści prą­dem struk­tur ner­wo­wych prze­wo­dzą­cych ból


SJP.pl

Ter­mo­lez­ja (ang. radio fre­qu­en­cy ther­mo­le­sion, RF-ther­mo­le­sion) – me­to­da zwal­cza­nia bólu przew­le­kłe­go, po­le­ga­ją­ca na za­sto­so­wa­niu prądu o czę­stot­li­wo­ści fal ra­dio­wych (300–500 kHz).

Isto­tą za­bie­gu jest usz­ko­dze­nie struk­tur ner­wo­wych po­przez kon­tro­lo­wa­ne dzia­ła­nie tem­pe­ra­tu­ry, którą uzy­sku­je się dzię­ki roz­cho­dzą­cym się w tkan­kach falom ra­dio­wym o okre­ślo­nej dłu­go­ści, które są ge­ne­ro­wa­ne przez ge­ne­ra­to­ry fal wy­so­kiej czę­stot­li­wo­ści.

Wikipedia


termolok

zwy­kle w licz­bie mno­giej: wałki do na­wi­ja­nia wło­sów, które przed uży­ciem na­grze­wa się w spe­cjal­nym pod­grze­wa­czu


SJP.pl


termolokacja

wy­kry­wa­nie obiek­tów i okre­śla­nie ich po­ło­że­nia w prze­strze­ni przy uży­ciu emi­to­wa­ne­go lub od­bi­ja­ne­go przez nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go pro­mie­nio­wa­nia ciepl­ne­go; in­fra­lo­ka­cja


SJP.pl


termolokacyjny

→ ter­mo­lo­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

termolokacja

termoluminescencja

Ter­mo­lu­mi­ne­scen­cja – lu­mi­ne­scen­cja sub­stan­cji wy­wo­ła­na ogrze­wa­niem sub­stan­cji, która wcze­śniej zo­sta­ła po­bu­dzo­na przez świa­tło lub pro­mie­nio­wa­nie prze­ni­kli­we. Zja­wi­sko to wy­stę­pu­je w fos­fo­rach kry­sta­licz­nych, flu­o­ry­cie), szkłach, mo­no­krysz­ta­łach tlen­ko­wych.

Wikipedia


termoluminescencyjny

do­ty­czą­cy ter­mo­lu­mi­ne­scen­cji


SJP.pl


termomagnetyczny

→ ter­mo­ma­gne­tyzm


SJP.pl

Patrz:

termomagnetyzm

termometr

przy­rząd do mie­rze­nia tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd do po­mia­ru tem­pe­ra­tu­ry;

Wiktionary

Ter­mo­metr – przy­rząd do po­mia­ru tem­pe­ra­tu­ry me­to­dą poś­red­nią, na pod­sta­wie zmia­ny pod wpły­wem tem­pe­ra­tu­ry wła­ści­wo­ści ter­mo­me­trycz­nej ciała ter­mo­me­trycz­ne­go. Za­kres mie­rzo­nych tem­pe­ra­tur i za­sto­so­wań ter­mo­me­tru w znacz­nym stop­niu za­le­ży od ciała ter­mo­me­trycz­ne­go i wła­ści­wo­ści ter­mo­me­trycz­nej. Ter­mo­metr może słu­żyć do po­mia­ru do­wol­nej tem­pe­ra­tu­ry w okre­ślo­nym za­kre­sie lub wska­zy­wa­nia tylko wy­bra­nych war­to­ści tem­pe­ra­tu­ry (wskaź­ni­ki tem­pe­ra­tu­ry)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mie­ścił się w niej sok po­krzy­wy, roz­gnie­cio­ne pa­ją­ki i sto­no­gi, miał­ko po­tłu­czo­ne szkło oraz wy­do­by­te ze stłu­czo­ne­go ter­mo­me­tru żywe sre­bro (rtęć).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈmɔ̃mɛtr̥, AS: termõmetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termometria ż.

 przym. termometryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciepłomierz

Wiktionary


termometria

Ter­mo­me­tria – gałąź fi­zy­ki, która zaj­mu­je się po­mia­ra­mi tem­pe­ra­tur oraz kon­struk­cją przy­rzą­dów do po­mia­rów tem­pe­ra­tur (ter­mo­metr) i ich wy­ko­rzy­sty­wa­nia w nauce oraz tech­ni­ce.

Wikipedia


termomodelage

[czy­taj: termomodeLAŻ] z fran­cu­skie­go: ro­dzaj za­bie­gu kos­me­tycz­ne­go, ma­secz­ka uwal­nia­ją­ca cie­pło


SJP.pl


termomodernizacja

mo­der­ni­za­cja ma­ją­ca na celu zmniej­sze­nie za­po­trze­bo­wa­nia na ener­gię ciepl­ną w bu­dyn­ku; ter­mo­re­no­wa­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. bud. przed­sięw­zię­cie ma­ją­ce na celu zmniej­sze­nie za­po­trze­bo­wa­nia bu­dyn­ku na ener­gię ciepl­ną

Wiktionary

Ter­mo­mo­der­ni­za­cja – przed­sięw­zię­cie ma­ją­ce na celu zmniej­sze­nie za­po­trze­bo­wa­nia i zu­ży­cia ener­gii ciepl­nej w danym obiek­cie bu­dow­la­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­mo­mo­der­ni­za­cja to wpro­wa­dze­nie w domu ta­kich zmian, które zmi­ni­ma­li­zu­ją utra­tę cie­pła.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termomodernizacyjny

Wiktionary


termomodernizować

pro­wa­dzić prace zmniej­sza­ją­ce stra­ty cie­pła w bu­dyn­ku


SJP.pl


termon

ku­chen­ka o jed­nej fa­jer­ce


SJP.pl


termonastia

Ter­mo­na­stia – ruchy na­stycz­ne ro­ślin wy­wo­ła­ne zmia­ną tem­pe­ra­tu­ry. Przy­kła­dem ta­kich ru­chów jest za­my­ka­nie się (po ob­ni­że­niu tem­pe­ra­tu­ry) i ot­wie­ra­nie (po pod­nie­sie­niu tem­pe­ra­tu­ry) płat­ków kro­ku­sa czy też tu­li­pa­na na sku­tek zmian ter­micz­nych. Me­cha­nizm ten wy­wo­ły­wa­ny jest szyb­szym wzro­stem gór­nej po­wierzch­ni dzia­łek ok­wia­tu niż dol­nej w cie­plej­szym oto­cze­niu.

Wikipedia


termonastyczny

→ ter­mo­na­stia


SJP.pl

Patrz:

termonastia

termoobieg

rów­no­mier­na cyr­ku­la­cja cie­płe­go po­wie­trza w pie­kar­ni­ku


SJP.pl


termoochronny

→ ter­mo­o­chro­na


SJP.pl

Patrz:

termoochrona

termoodporność

→ ter­mo­od­por­ny


SJP.pl

Patrz:

termoodporny

termoodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie bar­dzo wy­so­kich tem­pe­ra­tur


SJP.pl


termoodzież

odzież utrzy­mu­ją­ca op­ty­mal­ną tem­pe­ra­tu­rę ciała


SJP.pl


termoogniwo

obwód elek­trycz­ny, w któ­rym siła elek­tro­mo­to­rycz­na pow­sta­je przy wy­stę­po­wa­niu róż­ni­cy tem­pe­ra­tur; ter­mo­e­le­ment; ter­mo­pa­ra


SJP.pl


termoopakowanie

opa­ko­wa­nie spo­żyw­cze utrzy­mu­ją­ce od­po­wied­nią tem­pe­ra­tu­rę po­ży­wie­nia


SJP.pl


termopan

ma­te­riał zło­żo­ny z dwóch płyt szkła pła­skie­go okien­ne­go, skle­jo­nych ze sobą do­kład­nie na kra­wę­dziach z po­zo­sta­wie­niem od­stę­pu około 6 mm, który za­pew­nia­ją paski szkła wło­żo­ne mię­dzy te płyty; szkło szcze­li­no­we, szkło her­me­tycz­ne


SJP.pl


termopara

czuj­nik tem­pe­ra­tu­ry wy­ko­rzy­stu­ją­cy zja­wi­sko ter­mo­e­lek­trycz­ne; ter­mo­e­le­ment; ter­mo­o­gni­wo


SJP.pl

Ter­mo­pa­ra, ter­mo­o­gni­wo, ter­mo­e­le­ment, ogni­wo ter­mo­e­lek­trycz­ne – ele­ment ob­wo­du elek­trycz­ne­go skła­da­ją­cy się z dwóch róż­nych prze­wod­ni­ków, wy­ko­rzy­stu­ją­cy zja­wi­sko Se­e­bec­ka, za­cho­dzą­ce na ich styku. Ter­mo­pa­ra jest wy­ko­rzy­sty­wa­na jako czuj­nik tem­pe­ra­tu­ry, rza­dziej jako źró­dło za­si­la­nia o bar­dzo ni­skim na­pię­ciu i re­la­tyw­nie wy­so­kim prą­dzie.

Wikipedia


termopauza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi od­dzie­la­ją­ca ter­mos­fe­rę od eg­zos­fe­ry;

Wiktionary

Ter­mo­pa­u­za - przej­ścio­wa war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej, od­dzie­la­ją­ca ter­mos­fe­rę od eg­zos­fe­ry. Znaj­du­je się na wy­so­ko­ści 400 - 1000 km.

Ter­mo­pa­u­za, jest uwa­ża­na za zew­nętrz­ną gra­ni­cę sy­ste­mu ener­ge­tycz­ne­go Ziemi. Po­ni­żej ter­mo­pa­u­zy at­mos­fe­ra re­a­gu­je z pro­mie­nio­wa­niem sło­necz­nym, ze wzglę­du na znacz­ną obec­ność cięż­szych ato­mów, zwła­szcza ato­mów i czą­ste­czek tlenu, które mogą po­chła­niać ul­tra­fio­let.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔˈpawza, AS: termopau̯za

Wiktionary


termopile

prze­no­śnie: sym­bol poś­wię­ce­nia życia w imię ho­no­ru na­ro­do­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. stra­te­gicz­ne, wą­skie przej­ście mię­dzy pas­mem gór­skim Oita a wo­da­mi Za­to­ki Ma­lij­skiej, pro­wa­dzą­ce z Te­sa­lii do Gre­cji środ­ko­wej w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Lamia w Gre­cji;

 (1.2) przen. hist. nazwa na­da­wa­na szcze­gól­nie he­ro­icz­nym i krwa­wym wal­kom, na po­do­bień­stwo bitwy pod Ter­mo­pi­la­mi (1.1) sto­czo­nej w 480 r. p.n.e. mię­dzy Gre­ka­mi a Per­sa­mi;

Wiktionary

Ter­mo­pi­le ( Θερμοπύλες, Θερμοπύλαι, "ther­mos" – go­rą­cy, "pylai" – wrota) – zwę­że­nie rów­ni­ny nad­mor­skiej, wą­skie przej­ście (po­tocz­nie "przes­myk") mię­dzy gó­ra­mi a mo­rzem w po­bli­żu mia­sta Lamia w Gre­cji, mię­dzy Za­to­ką Ma­lia­kos a górą Oiti, pro­wa­dzą­ce z Te­sa­lii do Gre­cji Środ­ko­wej. Miej­sce zaw­dzię­cza nazwę sil­ne­mu źró­dłu da­ją­ce­mu po­czą­tek stru­mie­nio­wi o tem­pe­ra­tu­rze wód 40 °C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wobec za­gro­że­nia ze stro­ny Per­sów, 300 do­sko­na­le wysz­ko­lo­nych Spar­tan pod wodzą króla Le­o­ni­da­sa sta­cza bój w wą­wo­zie Ter­mo­pi­le z po­nad­stu­ty­sięcz­ną armią Kserk­se­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔˈpʲilɛ, AS: termopʹile

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termopilski

Wiktionary


termopilski

przy­miot­nik od: Ter­mo­pi­le (wąwóz w Gre­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ter­mo­pi­la­mi, do­ty­czą­cy Ter­mo­pil

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po klę­sce za­da­nej Hel­le­nom przez Per­sów w wą­wo­zie ter­mo­pil­skim, do króla Kserk­se­sa przy­by­ło kilku grec­kich de­zer­te­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔˈpʲilsʲci, AS: termopʹilsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Termopile nmos.

Wiktionary


termoplast

two­rzy­wo sztucz­ne, które po ostu­dze­niu tward­nie­je i za­cho­wu­je kształt na­da­ny mu w cza­sie ogrze­wa­nia; pla­sto­mer, ter­mo­pla­stik, ter­mo­pla­styk, two­rzy­wo ter­mo­pla­stycz­ne


SJP.pl


termoplastik

two­rzy­wo sztucz­ne, które po ostu­dze­niu tward­nie­je i za­cho­wu­je kształt na­da­ny mu w cza­sie ogrze­wa­nia; pla­sto­mer, ter­mo­plast, ter­mo­pla­styk, two­rzy­wo ter­mo­pla­stycz­ne


SJP.pl


termoplastycznie

→ ter­mo­pla­stycz­ny


SJP.pl

Patrz:

termoplastyczny

termoplastyczność

→ ter­mo­pla­stycz­ny


SJP.pl

Patrz:

termoplastyczny

termoplastyczny

da­ją­cy się kształ­to­wać pod wpły­wem ogrze­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. o two­rzy­wie sztucz­nym da­ją­cym się przet­wa­rzać, kształ­to­wać do­wol­ną licz­bę razy pod wpły­wem ogrze­wa­nia, bez ule­ga­nia roz­kła­do­wi che­micz­ne­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termoplastyczność ż.

Wiktionary


termoplastyk

two­rzy­wo sztucz­ne, które po ostu­dze­niu tward­nie­je i za­cho­wu­je kształt na­da­ny mu w cza­sie ogrze­wa­nia; pla­sto­mer, ter­mo­pla­stik, ter­mo­plast, two­rzy­wo ter­mo­pla­stycz­ne


SJP.pl


termoport

po­jem­nik ter­mo­i­zo­la­cyj­ny


SJP.pl


termopren

na­tu­ral­ny ka­u­czuk cy­kli­zo­wa­ny


SJP.pl


termoprzewodzący

do­brze prze­wo­dzą­cy cie­pło


SJP.pl


termoprzylepny

przy­kle­ja­ją­cy się pod wpły­wem wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


termopunktura

tech­ni­ka le­cze­nia za po­mo­cą przy­że­gań; mok­so­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spo­sób le­cze­nia, wy­wo­dzą­cy się z me­dy­cy­ny chiń­skiej, po­le­ga­ją­cy na draż­nie­niu wy­bra­nych punk­tów ciała wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą za po­mo­cą ża­rzą­cych się su­szo­nych ziół;

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą me­dycz­ną.

Ter­mo­punk­tu­ra – tech­ni­ka le­cze­nia przy po­mo­cy przy­że­gań, sto­so­wa­na w me­dy­cy­nie da­le­kows­chod­niej.

Ter­mo­punk­tu­ra, po­dob­nie jak aku­punk­tu­ra, opar­ta jest na od­dzia­ły­wa­niu na od­po­wied­nie punk­ty na ciele.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­mo­punk­tu­ra jest od wie­ków sto­so­wa­na na Da­le­kim Wscho­dzie, a obec­nie także w Eu­ro­pie czy Ame­ry­ce, choć ba­da­nia na­u­ko­we nie pot­wier­dza­ją jej sku­tecz­no­ści.

 (1.1) Można po­wie­dzieć, że sta­wia­nie ba­niek to pol­ski od­po­wied­nik ter­mo­punk­tu­ry.

Wiktionary


termoreceptor

typ re­cep­to­ra re­je­stru­ją­ce­go zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry po­wierzch­ni skóry oraz śro­do­wi­ska wew­nętrz­ne­go or­ga­niz­mu


SJP.pl

Ter­mo­re­cep­tor – re­cep­tor od­bie­ra­ją­cy ze in­for­ma­cje o zmia­nach tem­pe­ra­tu­ry krwi (ter­mo­de­tek­to­ry) lub skóry (np. ciał­ka Kra­us­se­go, ciał­ka Ruf­fi­nie­go) i prze­ka­zu­ją­cy je do oś­rod­ka ter­mo­re­gu­la­cji w podwz­gó­rzu celem do­sto­so­wa­nia tem­pe­ra­tu­ry ciała do tem­pe­ra­tu­ry śro­do­wi­ska (ter­mo­re­gu­la­cja).

Wikipedia


termoregulacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. re­gu­la­cja tem­pe­ra­tu­ry w or­ga­niz­mie żywym;

 (1.2) techn. utrzy­my­wa­nie po­żą­da­nej tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary

Ter­mo­re­gu­la­cja – zdol­ność do utrzy­ma­nia tem­pe­ra­tu­ry ciała w za­kre­sie op­ty­mal­nym dla or­ga­niz­mu. Naj­czę­ściej ten me­cha­nizm wy­stę­pu­je u pta­ków i ssa­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dużą część czasu, nawet 8 go­dzin na dobę, w porze de­szczo­wej, cie­płej i wil­got­nej, kiedy to ter­mo­re­gu­la­cja staje się trud­na, a ry­zy­ko prze­grza­nia or­ga­niz­mu ro­śnie, no­so­roż­ce spę­dza­ją w wod­nych ba­jor­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termoregulacyjny

Wiktionary


termoregulacyjny

do­ty­czą­cy ter­mo­re­gu­la­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fizj. techn. od­no­szą­cy się do ter­mo­re­gu­la­cji, zwią­za­ny z ter­mo­re­gu­la­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kom­ple­ty bie­liz­ny ter­mo­re­gu­la­cyj­nej do­sta­li­śmy od spon­so­rów z hol­din­gu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termoregulacja ż.

Wiktionary


termoregulować

utrzy­my­wać op­ty­mal­ną dla or­ga­niz­mu tem­pe­ra­tu­rę ciała


SJP.pl


termorenowacja

mo­der­ni­za­cja ma­ją­ca na celu zmniej­sze­nie za­po­trze­bo­wa­nia na ener­gię ciepl­ną w bu­dyn­ku; ter­mo­mo­der­ni­za­cja


SJP.pl


termos

na­czy­nie słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji o tem­pe­ra­tu­rze innej niż tem­pe­ra­tu­ra oto­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­czy­nie na płyn, które utrzy­mu­je cie­pło dzię­ki spe­cjal­nej ter­mo­i­zo­la­cji

Wiktionary

Ter­mos ( θέρμε "ther­me" – cie­pło) – na­czy­nie o pod­wój­nych ścian­kach, mię­dzy któ­ry­mi jest szczel­na prze­strzeń, w któ­rej pa­nu­je bar­dzo ni­skie ci­śnie­nie, zwane próż­nią tech­nicz­ną. Na­czy­nie to służy głów­nie do prze­cho­wy­wa­nia sub­stan­cji o tem­pe­ra­tu­rze znacz­nie róż­nią­cej się od tem­pe­ra­tu­ry oto­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na­dzie­ję, że ko­le­ga cze­ka­ją­cy na skrzy­żo­wa­niu ma cho­ciaż coś cie­płe­go w ter­mo­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrmɔs, AS: termos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. termosik mrz.

 przym. termiczny

Wiktionary


termosfera

stre­fa at­mos­fe­rycz­na znaj­du­ją­ca się nad me­zos­fe­rą; pow­sta­ją tam zorze po­lar­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. war­stwa at­mos­fe­ry Ziemi, w któ­rej tem­pe­ra­tu­ra stop­nio­wo wzra­sta wraz ze wzro­stem wy­so­ko­ści;

Wiktionary

Ter­mos­fe­ra – zew­nętrz­na war­stwa at­mos­fe­ry pla­ne­ty, w któ­rej ma miej­sce ab­sorp­cja pro­mie­nio­wa­nia, co skut­ku­je wzro­stem tem­pe­ra­tu­ry z wy­so­ko­ścią. Gazy w ter­mos­fe­rze są bar­dzo roz­rze­dzo­ne i może być ona uz­na­wa­na za część prze­strze­ni kos­micz­nej. Jest po­ło­żo­na nad me­zos­fe­rą, od któ­rej dzie­li ją me­zo­pa­u­za, a pod naj­bar­dziej zew­nętrz­ną eg­zos­fe­rą, od któ­rej od­dzie­la ją ter­mo­pa­u­za.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛrmɔˈsfɛra, AS: termosfera

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termosferyczny

Wiktionary


termosferyczny

→ ter­mos­fe­ra


SJP.pl

Patrz:

termosfera

termosik

zdrob­nia­le o ter­mo­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ter­mos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ter­mos, lecz tylko mały ter­mo­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termos m.

Wiktionary


termoskop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd, któ­rym wy­kry­wa się róż­ni­ce tem­pe­ra­tu­ry;

 (1.2) techn. przy­rząd sto­so­wa­ny w hut­nict­wie i w prze­my­śle ce­ra­micz­nym, który służy do stwier­dze­nia, czy osią­gnię­to okre­ślo­ną tem­pe­ra­tu­rę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈmɔskɔp, AS: termoskop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termoskopowy

Wiktionary


termoskopowy

→ ter­mo­skop


SJP.pl

Patrz:

termoskop

termosonda

sonda słu­żą­ca do po­mia­ru tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


termosowy

→ ter­mos


SJP.pl

Patrz:

termos

termostat

urzą­dze­nie do utrzy­my­wa­nia okre­ślo­nej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do utrzy­my­wa­nia pew­nej sta­łej tem­pe­ra­tu­ry w zam­knię­tej prze­strze­ni;

Wiktionary

Ter­mo­stat – urzą­dze­nie lub ele­ment urzą­dze­nia utrzy­mu­ją­cy ("-stat") za­da­ną tem­pe­ra­tu­rę ("termo-") po­przez ak­tyw­ne dzia­ła­nie.

Nazwa jest uży­wa­na na okre­śle­nie urzą­dzeń utrzy­mu­ją­cych stałą tem­pe­ra­tu­rę w pew­nym za­kre­sie i cza­sie dzię­ki do­brej izo­la­cji ciepl­nej np. ter­mos, wy­ko­rzy­stu­ją­ce sub­stan­cje o dużym cie­ple wła­ści­wym (łaź­nia wodna) lub cie­ple prze­mia­ny za­cho­dzą­cym w okre­ślo­nej tem­pe­ra­tu­rze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed wy­ja­zdem ko­niecz­nie ustaw­my ter­mo­stat po­dło­gów­ko­wy na po­zio­mie 12–15 stop­ni Cel­sju­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈmɔstat, AS: termostat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. termostatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieplarka

Wiktionary


termostatyczny

→ ter­mo­sta­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

termostatyka

termostop

hand­lo­wa nazwa płyty sty­ro­pia­no­wej o lep­szych pa­ra­me­trach izo­la­cyj­nych


SJP.pl


termostos

przy­rząd do po­mia­ru na­tę­żeń w wid­mie pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go, w po­sta­ci ukła­du po­łą­czo­nych sze­re­go­wo ter­mo­e­le­men­tów


SJP.pl


termosublimacyjny

do­ty­czą­cy ter­mo­su­bli­ma­cji


SJP.pl


termosyfon

układ zam­knię­ty, w któ­rym wy­ko­rzy­sta­no zja­wi­sko sa­mo­czyn­ne­go krą­że­nia czyn­ni­ka wsku­tek róż­nic gę­sto­ści cie­czy o nie­jed­na­ko­wej tem­pe­ra­tu­rze; zja­wi­sko wy­ko­rzy­sty­wa­ne m.in. w sy­ste­mach wod­ne­go chło­dze­nia sil­ni­ków spa­li­no­wych i w in­sta­la­cjach cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia


SJP.pl


termotaksja

re­ak­cja ru­cho­wa swo­bod­nie po­ru­sza­ją­cych się or­ga­niz­mów na bo­dziec kie­run­ko­wy - cie­pło, do­dat­nia w kie­run­ku źró­dła cie­pła lub ujem­na w kie­run­ku prze­ciw­nym


SJP.pl

Ter­mo­tak­sja – jedna z tak­sji, re­ak­cja ru­cho­wa swo­bod­nie prze­mie­szcza­ją­cych się or­ga­niz­mów jed­no­ko­mór­ko­wych na tem­pe­ra­tu­rę pa­nu­ją­cą w ich oto­cze­niu.

Wikipedia


termoterapeutyczny

→ ter­mo­te­ra­pia


SJP.pl

Patrz:

termoterapia

termoterapia

le­cze­nie za po­mo­cą na­grze­wa­nia ciała; cie­pło­lecz­nict­wo


SJP.pl

Ter­mo­te­ra­pia – dział fi­zy­ko­te­ra­pii wy­ko­rzy­stu­ją­cy ener­gię ciepl­ną w ce­lach lecz­ni­czych.

W przy­pad­ku za­bie­gów do­star­cza­ją­cych do or­ga­niz­mu cie­pło na­zy­wa­na jest cie­pło­lecz­nict­wem, lub jeśli sto­so­wa­ne za­bie­gi po­wo­du­ją ode­bra­nie cie­pła or­ga­niz­mo­wi na­zy­wa­na jest zim­no­lecz­nict­wem, któ­re­go szcze­gól­ną formą jest krio­te­ra­pia, czyli za­bie­gi lecz­ni­cze z za­sto­so­wa­niem tem­pe­ra­tu­ry po­ni­żej 0 °C.

Wikipedia


termotopliwy

uzy­sku­ją­cy płyn­ność pod wpły­wem pod­grza­nia


SJP.pl


termotransfer

me­to­da na­dru­ku za po­mo­cą wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry i ci­śnie­nia


SJP.pl


termotransferowy

→ ter­mo­trans­fer


SJP.pl

Patrz:

termotransfer

termotropizm

Ter­mo­tro­pizm – ruch wzro­sto­wy ro­ślin pod wpły­wem zmian tem­pe­ra­tu­ry. Wy­ni­ka ze wzro­stu ogrza­nych cześć or­ga­nów, ter­mo­tro­pizm do­dat­ni, lub za­ha­mo­wa­nia wzro­stu pod wpły­wem na­grze­wa­nia. Jest to istot­ny me­cha­nizm adap­ta­cyj­ny ro­ślin.

Wikipedia


termowizja

tech­ni­ka ob­ser­wa­cji i re­je­stra­cji obra­zów w pod­czer­wie­ni


SJP.pl


termowizor

Ter­mo­wi­zor, ka­me­ra ter­mo­wi­zyj­na, ka­me­ra ter­mal­na – op­to­e­lek­tro­nicz­ne urzą­dze­nie obra­zo­we ana­li­zu­ją­ce tzw. tem­pe­ra­tu­ro­we pro­mie­nio­wa­nie pod­czer­wie­ni. Wy­stę­pu­je w wer­sjach ob­ser­wa­cyj­nych oraz po­mia­ro­wych.

Na Za­cho­dzie urzą­dze­nia te wy­stę­pu­ją głów­nie pod naz­wa­mi bę­dą­cy­mi od­po­wied­ni­ka­mi nazw: ka­me­ra ter­micz­na, ter­mo­gra­ficz­na lub ka­me­ra pod­czer­wie­ni, zwła­szcza gdy z kon­tek­stu wy­ni­ka, że jej za­kres czu­ło­ści wid­mo­wej obej­mu­je pasma 3–5 lub 8–13 mi­kro­me­trów.

Wikipedia


termowizyjnie

→ ter­mo­wi­zyj­ny


SJP.pl

Patrz:

termowizyjny

termowizyjny

→ ter­mo­wiz­ja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ter­mo­wiz­ją, do­ty­czą­cy ter­mo­wiz­ji

Wiktionary

Patrz:

termowizja

Przykłady

 (1.1) Wiele dzie­siąt­ków miejsc, w któ­rych ście­ki nie­le­gal­nie są spu­szcza­ne do Bia­łe­go Du­naj­ca, wy­kry­ła za­in­sta­lo­wa­na na śmi­głow­cu ka­me­ra ter­mo­wi­zyj­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. termowizja

Wiktionary


termozgrzewalny

moż­li­wy do po­łą­cze­nia pod wpły­wem wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


termościeralny

moż­li­wy do usu­nię­cia lub star­cia pod wpły­wem cie­pła


SJP.pl


termy

1. grzej­nik ga­zo­wy lub elek­trycz­ny do wody, uży­wa­ny prze­de wszyst­kim w go­spo­dar­stwach do­mo­wych;
2. źró­dło wód ter­mal­nych lub od­wiert, z któ­re­go takie wody wy­pły­wa­ją; cie­pli­ca, go­rą­ce źró­dło


SJP.pl

Termy ( ther­mae od gr. "θερμός" ther­mos – „cie­pło”) – w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie łaź­nie pu­blicz­ne.

Nie­za­leż­nie od swych funk­cji sa­ni­tar­nych peł­ni­ły one rolę oś­rod­ków życia kul­tu­ral­ne­go i to­wa­rzy­skie­go. Były miej­sca­mi wy­po­czyn­ku i roz­ryw­ki. Mogli ko­rzy­stać z nich wszy­scy oby­wa­te­le bez wzglę­du na przy­na­leż­ność kla­so­wą czy stan ma­jąt­ko­wy.

Wikipedia


ternar

dawna pol­ska mo­ne­ta srebr­na war­to­ści trzech de­na­rów; trze­ciak


SJP.pl


ternate

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) język uży­wa­ny na in­do­ne­zyj­skiej wy­spie Ter­na­te, przed­sta­wi­ciel grupy pół­noc­no­hal­ma­her­skiej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ter­na­te (Wło­chy)
  • Ter­na­te (mia­sto)
  • Ter­na­te (Mo­lu­ki)
  • Ter­na­te (Małe Wyspy Sun­daj­skie)
  • Ter­na­te (lud)
  • język ter­na­te
  • Suł­ta­nat Ter­na­te

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛrˈnatɛ, AS: ternate

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ternateński

Wiktionary


ternateński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ter­na­te (wyspą lub miej­sco­wo­ścią), do­ty­czą­cy Ter­na­te

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ternate n., ternate mrz.

Wiktionary


ternew

duży, silny pies o gę­stej sier­ści, uży­wa­ny do ra­to­wa­nia to­ną­cych


SJP.pl


terni

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, po­ło­żo­ne w Um­brii;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści kraju, w re­gio­nie Um­bria;

Wiktionary

Terni – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria nad Nerą, w pro­win­cji Terni.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 103 964 osoby, 492,7 os./km².

Mia­sto sły­nie z wy­so­kie­go na 165 m wo­do­spa­du "Ca­sca­ta delle Mar­mo­re", który zo­stał zbu­do­wa­ny przez in­ży­nie­rów sta­ro­żyt­ne­go Rzymu. W Terni po­cho­wa­ny zo­stał bi­skup św. Wa­len­ty, bę­dą­cy pa­tro­nem za­ko­cha­nych. Jego re­lik­wie znaj­du­ją się w ko­ście­le

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We Wło­szech, gdy Pa­pież od­wie­dził za­kła­dy sta­lo­we w Terni, ro­bot­ni­cy wło­ży­li mu na głowę kask, dając tym wyraz, że uwa­ża­ją go za jed­ne­go z nich.

 (1.1) Mia­sto Terni zo­sta­ło uprze­my­sło­wio­ne pod ko­niec XIX wieku, kiedy to rząd wło­ski zde­cy­do­wał wy­bu­do­wać wew­nątrz pół­wy­spu sta­low­nię, pro­du­ku­ją­cą głów­nie uz­bro­je­nie, która by­ła­by chro­nio­na przed bom­bar­do­wa­niem ar­ty­le­ryj­skim z morza. Wybór padł na Terni, w któ­rym ist­nia­ło już kilka za­kła­dów prze­my­sło­wych. Naj­waż­niej­szym jed­nak czyn­ni­kiem lo­ka­li­za­cji były za­so­by wodne nie­zbęd­ne do chło­dze­nia in­sta­la­cji i pro­duk­cji ener­gii elek­trycz­nej.

Wiktionary


ternion

dawna szaf­ka do prze­cho­wy­wa­nia w ko­le­jo­wej kasie bi­le­to­wej wy­dru­ko­wa­nych wcze­śniej bi­le­tów kar­to­no­wych


SJP.pl

Ter­nion – spe­cjal­na szafa przez­na­czo­na do prze­cho­wy­wa­nia w ko­le­jo­wej kasie bi­le­to­wej wy­dru­ko­wa­nych wcze­śniej bi­le­tów kar­to­ni­ko­wych (na­zy­wa­nych rów­nież od naz­wi­ska wy­na­laz­cy bi­le­ta­mi Ed­mond­so­na). W za­leż­no­ści od wiel­ko­ści sta­cji i licz­by naj­czę­ściej sprze­da­wa­nych bi­le­tów, zwy­kle w ter­nio­nach znaj­do­wa­ło się kil­ka­na­ście, a nawet kil­ka­dzie­siąt typów go­to­wych bi­le­tów.

Wikipedia


terno

1. w lo­te­rii licz­bo­wej: trzy nu­me­ry za­pew­nia­ją­ce wy­gra­ną w jed­nym cią­gnie­niu;
2. kan­dy­da­tu­ra trzech osób na jedno sta­no­wi­sko


SJP.pl


terofit

ro­śli­na ziel­na ży­ją­ca je­dy­nie przez jeden okres we­ge­ta­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na jed­no­rocz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do te­ro­fi­tów na­le­ży wiele ga­tun­ków ro­ślin kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go.

Wiktionary


teromorf

gad ko­pal­ny z grupy sy­nap­sy­dów, ży­ją­cy w okre­sie od gór­ne­go kar­bo­nu do jury


SJP.pl


teropod

di­no­za­ur z rzędu di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych, dra­pież­ny gad o krót­kich przed­nich koń­czy­nach


SJP.pl


teropody

po­drząd di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych


SJP.pl

Te­ro­po­dy (The­ro­po­da) – po­drząd di­no­za­u­rów z rzędu di­no­za­u­rów ga­dzio­mied­nicz­nych (Sa­u­ris­chia); nazwa "the­ro­pod" oz­na­cza "stopa be­stii".

Te­ro­po­dy były dwu­noż­ne i w więk­szo­ści mię­so­żer­ne (dra­pież­ni­ki i pad­li­no­żer­cy). Po­ru­sza­ły się w po­sta­wie pół­wy­pro­sto­wa­nej.

Wikipedia


terować

techn. po­kry­wać terem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. smo­ło­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tera ż.

 przysł. tera

Wiktionary


terowy

→ ter


SJP.pl

Patrz:

ter

terozka

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. teraz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk terazki

Wiktionary


terozki

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. teraz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­ne­go razu godom mu, co mo iść do skle­pa i przys­my­czyć mi kar­to­fli, a ôn godo, że niy, bo… pije piwo te­roz­ki!

 (1.1) Co jo te­roz­ki pocz­na, jo bied­ny czło­wiek! — bia­dał, za­ła­mu­jąc ręce.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. teraz.; gw. Górny Śląsk terazki, terozka, gw. Śląsk Cieszyński teroz, terozy

Wiktionary


terpander

muzyk z An­tis­sy na Les­bos, ży­ją­cy w VII w. p.n.e.


SJP.pl


terpać

gwa­ro­wo: szar­pać, tar­mo­sić, po­trzą­sać


SJP.pl


terpen

wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny, na­tu­ral­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, naj­czę­ściej be­zbarw­ny olej o cha­rak­te­ry­stycz­nym za­pa­chu; izo­pre­no­id


SJP.pl


terpenoid

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ter­pe­nu za­wie­ra­ją­ca do­dat­ko­wą grupę funk­cyj­ną


SJP.pl


terpenoidowy

→ ter­pe­no­id


SJP.pl

Patrz:

terpenoid

terpenoidy

zwią­zek or­ga­nicz­ny, po­chod­na ter­pe­nu za­wie­ra­ją­ca do­dat­ko­wą grupę funk­cyj­ną


SJP.pl

Ter­pe­no­i­dy, izo­pre­no­i­dy – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych zbli­żo­nych do ter­pe­nów, dla któ­rych nie jest wy­ma­ga­ne ści­słe prze­strze­ga­nie re­gu­ły izo­pre­no­wej (którą na­to­miast muszą speł­niać ter­pe­ny), np. w wy­ni­ku braku frag­men­tu czą­stecz­ki (zwy­kle grupy me­ty­lo­wej) lub jej prze­su­nię­cia w inne po­ło­że­nie.

Wikipedia


terpentyna

be­zbarw­na ciecz wy­są­cza­na z żywic drzew igla­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. łat­wo­pal­na ciecz o in­ten­syw­nym za­pa­chu, bę­dą­ca mie­sza­ni­ną ter­pe­nów; skład­nik żywic drzew i krze­wów igla­stych;

Wiktionary

Ter­pen­ty­na, syl­we­stren (numer CAS: 8006-64-2, numer RTECS: YO8400000) – mie­sza­ni­na ter­pe­nów (głów­nie α-pi­ne­nu, a także, kam­fe­nu, oc­ta­nu bor­ny­lu i li­mo­ne­nu) o cha­rak­te­ry­stycz­nym, in­ten­syw­nym za­pa­chu. Jest be­zbarw­ną lub żółtą cie­czą, łat­wo­pal­ną i słabo roz­pu­szczal­ną w wo­dzie. Za­wie­ra do 1% związ­ków nie­lot­nych. Roz­pu­szcza tłu­szcze, pa­ra­fi­ny, ży­wi­ce i inne sub­stan­cje or­ga­nicz­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. terpentyniarnia ż.

 przym. terpentynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sylwestren

Wiktionary


terpentyniarnia

za­kład, w któ­rym wyt­wa­rza­na jest ter­pen­ty­na


SJP.pl


terpentynowce

rząd ro­ślin obej­mu­ją­cy ru­to­wa­te, krzy­żow­ni­co­wa­te, nie­cierp­ko­wa­te i klo­no­wa­te; Te­re­bint­ha­les


SJP.pl


terpentynowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin obej­mu­ją­ce­go ru­to­wa­te, krzy­żow­ni­co­wa­te, nie­cierp­ko­wa­te i klo­no­wa­te


SJP.pl


terpentynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ter­pen­ty­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terpentyna ż.

Wiktionary


terpichol

nazwa hand­lo­wa leku wspo­ma­ga­ją­ce­go tra­wie­nie i pracę wą­tro­by, za­wie­ra­ją­ce­go kom­po­zy­cję na­tu­ral­nych ter­pe­nów (np. men­tol, bor­ne­ol, cy­ne­ol) oraz olej z oli­wek


SJP.pl


terpinen

cy­klicz­ny wę­glo­wo­dór ter­pe­no­wy, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu cy­tru­so­wym


SJP.pl


terpineol

cy­klicz­ny al­ko­hol ter­pe­no­wy, be­zbarw­na ciecz o za­pa­chu bzu


SJP.pl


terpiłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ter­pi­łow­ski – herb szla­chec­ki
  • Ja­nusz Ter­pi­łow­ski (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)
  • Jerzy Ter­pi­łow­ski – pol­ski pi­sarz, ese­i­sta, dra­ma­turg, tłu­macz
  • Kon­rad Ter­pi­łow­ski – pol­ski che­mik
  • Lech Ter­pi­łow­ski – pol­ski pia­ni­sta jaz­zo­wy, pu­bli­cy­sta, kry­tyk mu­zycz­ny

Wikipedia


terpsychora

mi­to­lo­gia grec­ka: muza tańca, przed­sta­wia­na z lirą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. muza tańca i pie­śni chó­ral­nej, jedna z to­wa­rzy­szek Apol­la; córka Zeusa i Mne­mo­sy­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Terp­sy­cho­ra (gr. i łac. Terp­si­cho­re) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z menad
  • Terp­sy­cho­ra (gr. i łac. Terp­si­cho­re) – w mi­to­lo­gii grec­kiej muza tańca i pie­śni chó­ral­nej
  • Terp­si­cho­re – ro­dzaj pa­pro­ci z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych
  • HMS „Terp­si­cho­re” – nazwa okrę­tów Royal Navy
  • (81) Terp­si­cho­re – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 81
  • Terp­si­cho­ri Chri­su­la­ki-Wla­chu – ope­ra­tor­ka ra­dio­wa pra­cu­ją­ca dla grec­kie­go ruchu oporu pod­czas II wojny świa­to­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Terp­sy­cho­ra i jej sio­stry uś­wiet­nia­ły śpie­wem bie­sia­dy bosko-ludz­kie oraz uczty olim­pij­skie bogów.

 (1.1) Atry­bu­ta­mi Terp­sy­cho­ry były: lira i plek­tron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrpsɨˈxɔra, AS: terpsyχora

Wiktionary


terpsychoterapia

le­cze­nie ner­wic lub scho­rzeń koń­czyn za po­mo­cą wy­ko­ny­wa­nia ru­chów ta­necz­nych w takt mu­zy­ki; cho­re­o­te­ra­pia


SJP.pl


terpuga

ryba mor­ska z ro­dzi­ny ter­pu­go­wa­tych ży­ją­ca w Oce­a­nie Spo­koj­nym, po­ła­wia­na dla smacz­ne­go mięsa


SJP.pl


terpugi

ryba mor­ska z ro­dzi­ny ter­pu­go­wa­tych ży­ją­ca w Oce­a­nie Spo­koj­nym, po­ła­wia­na dla smacz­ne­go mięsa


SJP.pl


terpugowate

ro­dzi­na mor­skich ryb skor­pe­noksz­tałt­nych; ter­pu­gi


SJP.pl

Ter­pu­go­wa­te (He­xa­gram­mi­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb skor­pe­noksz­tałt­nych.

Wikipedia


terpużka

ter­puż­ka wie­los­muż­ka - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ter­pu­go­wa­tych; Oxy­le­bius pic­tus


SJP.pl


terracan

[czy­taj: TERrakan] model sa­mo­cho­du marki Hy­un­dai


SJP.pl


terraformacja

przeksz­tał­ca­nie ciała nie­bie­skie­go (np. pla­ne­ty) w taki spo­sób, by pod wzglę­dem wa­run­ków życia przy­po­mi­na­ło Zie­mię


SJP.pl


terraformować

przeksz­tał­cać ciało nie­bie­skie (np. pla­ne­tę) w taki spo­sób, by pod wzglę­dem wa­run­ków życia przy­po­mi­na­ło Zie­mię


SJP.pl


terramechanika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. dzie­dzi­na me­cha­ni­ki zaj­mu­ją­ca się in­te­rak­cją kół i go­sie­nic po­ja­zdów z róż­ne­go ro­dza­ju po­dło­ża­mi

Wiktionary


terrano

model sa­mo­cho­du marki Nis­san


SJP.pl


terrariowy

→ ter­ra­rium


SJP.pl

Patrz:

terrarium

terrarium

po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do ho­dow­li i ob­ser­wa­cji nie­wiel­kich krę­gow­ców lą­do­wych (np. ja­szczu­rek, żab), przy­sto­so­wa­ne do ich wy­ma­gań w na­tu­ral­nych śro­do­wi­skach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zbior­nik lub po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do ho­dow­li lą­do­wych pła­zów, gadów lub pa­ję­cza­ków;

Wiktionary

Ter­ra­rium (łac. "terra" – zie­mia) – wi­wa­rium przez­na­czo­ne do ho­dow­li prze­waż­nie pła­zów i gadów, ale także bez­krę­gow­ców, przy­sto­so­wa­ne do ich wy­ma­gań w na­tu­ral­nych śro­do­wi­skach. Może to być spe­cjal­ne po­mie­szcze­nie lub prze­no­śny, ewen­tu­al­nie osz­klo­ny, po­jem­nik lub zbior­nik w for­mie skrzyn­ki wy­ko­na­ny z drew­na, bla­chy lub pla­sti­ku (fa­un­bo­xy), a czę­sto w ca­ło­ści ze szkła.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛrˈːarʲjũm, AS: te•rarʹi ̯ũm

Wiktionary


terraryjny

→ ter­ra­rium


SJP.pl

Patrz:

terrarium

terrarysta

ho­dow­ca zwie­rząt i ro­ślin w ter­ra­rium


SJP.pl


terrarystka

→ ter­ra­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

terrarysta

terrarystyczny

→ ter­ra­ry­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

terrarystyka

terrarystyka

dzie­dzi­na wie­dzy zwią­za­na z ho­do­wa­niem zwie­rząt w ter­ra­riach


SJP.pl

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Ter­ra­ry­sty­ka – dzie­dzi­na dzia­łal­no­ści obej­mu­ją­ca ho­dow­lę ma­łych zwie­rząt utrzy­my­wa­nych w ter­ra­riach. Do zwie­rząt ter­ra­ry­stycz­nych na­le­żą głów­nie płazy, gady i owady, ewen­tu­al­nie też ssaki.

Wikipedia


terrazzo

mie­sza­ni­na wody, ce­men­tu i grysu sto­so­wa­na do wy­lew­ki po­sa­dzek lub scho­dów; la­stry­ko, la­stri­ko, la­stri­co, te­raz­zo


SJP.pl

Ter­raz­zo – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie We­ne­cja Eu­ga­nej­ska, w pro­win­cji We­ro­na.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 2384 osoby, 119,2 os./km².

Wikipedia


terrański

zwią­za­ny z Ter­ra­na­mi (rasą wy­stę­pu­ją­cą w serii gier StarCraft)


SJP.pl


terrestialny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Zie­mią, do­ty­czą­cy Ziemi – jako pla­ne­ta­a­ne­ty

Wiktionary

Powiązane:

 przym. terestryczny

Wiktionary


terrier

nie­du­ży pies róż­nej maści, kla­sy­fi­ko­wa­ny pier­wot­nie jako pies my­śliw­ski, obec­nie jako do­mo­wy; te­rier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. zob. te­rier.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wasze ter­rie­ry rze­czy­wi­ście do­brze tro­pią?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrʲjɛr, AS: terʹi ̯er

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. terier

Wiktionary


terrierek

zdrob­nie­nie od: ter­rier; te­rie­rek


SJP.pl


terrina

pasz­tet z mięsa lub ryb z do­dat­kiem przy­praw, pi­sta­cji i bran­dy


SJP.pl


terrine

[czy­taj: teRIN]
1. ka­mion­ka, miska gli­nia­na lub jej za­war­tość;
2. ro­dzaj fran­cu­skie­go pasz­te­tu


SJP.pl


terror

uży­wa­nie prze­mo­cy w celu za­stra­sze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dzia­ła­nie z za­sto­so­wa­niem prze­mo­cy ma­ją­ce na celu za­stra­sze­nie dru­gie­go czło­wie­ka

Wiktionary

Ter­ror (łac., dosł. strach, groza) – sto­so­wa­nie prze­mo­cy, gwał­tu, uci­sku, okru­cień­stwa w celu za­stra­sze­nia, zni­szcze­nia prze­ciw­ni­ka; okrut­ne, krwa­we rządy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uzur­pa­tor utrzy­mał się na tro­nie pięć lat, sze­rząc w pań­stwie ter­ror, opie­ra­jąc się na po­tę­dze Asy­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrːɔr, AS: te•ror

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terroryzm m., terrorysta m., terrorystka ż., terroryzowanie n., sterroryzowanie n.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary


terrorysta

or­ga­ni­za­tor lub uczest­nik aktów ter­ro­ry­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek do­ko­nu­ją­cy aktu ter­ro­ry­stycz­ne­go, sie­ją­cy ter­ror, ter­ro­ry­zu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 7 stycz­nia 2010 w Por­tu­ga­lii, 100 km od Li­zbo­ny od­kry­to 1,5T ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych w kry­jów­ce ter­ro­ry­stów z ETA.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrːɔˈrɨsta, AS: te•rorysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror m., terroryzm m., terroryzowanie n., sterroryzowanie n.

:: fż. terrorystka ż.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary


terrorystka

→ ter­ro­ry­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: ter­ro­ry­sta

Wiktionary

Patrz:

terrorysta

Wymowa:

IPA: ˌtɛrːɔˈrɨstka, AS: te•rorystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror m., terroryzm m., terroryzowanie n., sterroryzowanie n.

:: fm. terrorysta m.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary


terrorystycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ter­ro­ry­stycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go wła­śnie szwaj­car­skie wła­dze już ofi­cjal­nie trak­tu­ją atak w Lu­ga­no jako mo­ty­wo­wa­ny ter­ro­ry­stycz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror mrz., terroryzm mrz., terrorysta mos., terrorystka ż., terroryzowanie n., sterroryzowanie n.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

Wiktionary


terrorystyczny

→ ter­ror. → ter­ro­ryzm, → ter­ro­ry­sta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ter­ro­ru, ter­ro­ry­stów lub ter­ro­ryz­mu

Wiktionary

Patrz:

terror. → terroryzm, → terrorysta

Przykłady

 (1.1) Drob­ny­mi wy­kro­cze­nia­mi zajmą się po­li­cjan­ci za­wia­do­mie­ni przez lo­kal­ne ko­mi­sa­ria­ty, po­waż­ne prze­stęp­stwa, np. akty ter­ro­ry­stycz­ne, po­ści­gi, będą ko­or­dy­no­wa­ne z ko­men­dy sto­łecz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrːɔrɨˈstɨt͡ʃnɨ, AS: te•rorystyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror mrz., terroryzm mrz., terrorysta mos., terrorystka ż., terroryzowanie n., sterroryzowanie n.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary


terroryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. uży­cie prze­mo­cy przez osobę lub grupę z pog­wał­ce­niem prawa, ma­ją­ce na celu za­stra­sze­nie i wy­mu­sze­nie ustępstw;

Wiktionary

Ter­ro­ryzm (z τρέω, treo, „drże­nie, obawa” oraz ter­ror, -oris „strach, trwo­ga, prze­ra­że­nie”) – ogół agre­syw­nych dzia­łań prze­stęp­czych na­sta­wio­nych na roz­głos i wyt­wo­rze­nie lęku, ma­ją­cych na celu wy­mu­sze­nie na wła­dzy lub spo­łe­czeń­stwie okre­ślo­nych ustępstw lub świad­czeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Utrzy­ma­nie bez­pie­czeń­stwa na­ro­do­we­go uza­leż­nio­no od wy­gra­nej z mię­dzy­na­ro­do­wym ter­ro­ryz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛrˈːɔrɨsm̥, AS: te•rorysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror m., terrorysta m., terrorystka ż., terroryzowanie n., sterroryzowanie n.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary


terroryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. uży­wa­nie prze­mo­cy w celu za­stra­sze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Celem funk­cjo­na­riu­szy ugru­po­wa­nia było za­stra­sza­nie, ter­ro­ry­zo­wa­nie i mor­do­wa­nie prze­ciw­ni­ków po­li­tycz­nych re­żi­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror mrz., terroryzm mrz., terrorysta mos., terrorystka ż., sterroryzowanie n.

 czas. terroryzować ndk., sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary


terroryzować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ster­ro­ry­zo­wać)

 (1.1) przy­mu­szać do cze­goś uży­wa­jąc ter­ro­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pak od Ko­wal­skich ter­ro­ry­zo­wał pół szko­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terror m., terroryzm m., terrorysta m., terrorystka ż., sterroryzowanie n., terroryzowanie n.

 czas. sterroryzować dk.

 przym. terrorystyczny

 przysł. terrorystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zastraszać

Wiktionary


terry

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Terry – miej­sco­wość w sta­nie Mis­si­si­pi, w hrab­stwie Hinds
  • Terry – miej­sco­wość w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Pra­i­rie
  • Terry () – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Fin­ney
  • Terry () – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Brad­ford
  • hrab­stwo Terry () – w sta­nie Tek­sas
  • Terry Prat­chett
  • Terry Gil­liam
  • Terry Sha­hab – in­do­ne­zyj­ska pio­sen­kar­ka
  • Terry Owen – oj­ciec Mi­cha­e­la Owena
  • John Terry – pił­karz an­giel­ski
  • John Terry – ame­ry­kań­ski aktor

Wikipedia


terrygeniczny

osad ter­ry­ge­nicz­ny - osad mor­ski skła­da­ją­cy się z ma­te­ria­łu przy­nie­sio­ne­go z lądu; osad te­ry­ge­nicz­ny


SJP.pl


terski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Te­re­kiem, do­ty­czą­cy Te­re­ku (rzeki na Przed­ka­u­ka­ziu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Terek mrz.

Wiktionary


tersyna

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych


SJP.pl

Ter­sy­na ("Ter­si­na vi­ri­dis") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ta­na­gro­wa­tych (Thra­u­pi­dae). Za­miesz­ku­je pół­noc­ną i środ­ko­wą Ame­ry­kę Po­łud­nio­wą. Je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Ter­si­na. Ga­tu­nek nie jest za­gro­żo­ny wy­mar­ciem. Dłu­gość ciała ok. 15 cm.

Wikipedia


tersytes

Ter­sy­tes (gr. Θερσίτης "Thersítēs", łac. "Ther­si­tes") – w mi­to­lo­gii grec­kiej wo­jow­nik achaj­ski, bez­czel­ny, zło­śli­wy, najt­chórz­li­wszy i naj­brzyd­szy uczest­nik wojny tro­jań­skiej; bo­ha­ter "Ilia­dy" Ho­me­ra.

Ucho­dził za syna Agrio­sa. Był spo­krew­nio­ny z Dio­me­de­sem.

Wikipedia


tertio

po trze­cie


SJP.pl


tertium

[czy­taj: tert­jum lub ter­cjum] obiekt ist­nie­ją­cy obok dwu po­rów­ny­wal­nych, ze­sta­wio­nych ze sobą; coś trze­cie­go


SJP.pl


tertulian

ła­ciń­ski te­o­log z Afry­ki Pół­noc­nej; Qu­in­tus Sep­ti­mius Flo­rens Ter­tul­lia­nus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ter­tu­lian, właśc. Qu­in­tus Sep­ti­mius Flo­rens Ter­tul­lia­nus (ur. mię­dzy 150 a 160 w Kar­ta­gi­nie, zm. mię­dzy 230 a 240 tamże) – wczes­no­chrze­ści­jań­ski eg­ze­ge­ta, te­o­log, fi­lo­zof i pi­sarz. Po­glą­dy jego wy­war­ły wpływ na całą za­chod­nią te­o­lo­gię III wieku. Na­u­cza­nie Ter­tu­lia­na jest cen­nym źró­dłem dla te­o­lo­gii, szcze­gól­nie dla te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O życiu Ter­tu­lia­na wia­do­mo nie­wie­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tertulianizm m.

Wiktionary


tertulianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ter­tu­lia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


teruel

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Hisz­pa­nii, w Ara­go­nii;

 (1.2) geogr. adm. co­mar­ca w Hisz­pa­nii, w Ara­go­nii ze sto­li­cą w Te­ru­el (1.1);

 (1.3) geogr. adm. pro­win­cja w Hisz­pa­nii, w Ara­go­nii ze sto­li­cą w Te­ru­el (1.1);

 (1.4) geogr. mia­sto w Ko­lum­bii

Wiktionary

Te­ru­el – mia­sto w Ara­go­nii, na środ­ko­wym wscho­dzie Hisz­pa­nii, sto­li­ca pro­win­cji o tej samej naz­wie. Ma 34 240 miesz­kań­ców (2006) i jest sto­li­cą najm­niej za­lud­nio­nej pro­win­cji hisz­pań­skiej. Znaj­du­je się na zle­wi­sku rzek Gu­a­da­la­viar i Al­fam­bra. Po­nad­to na Sier­ra de Albarracín ma swoje źró­dła rzeka Tag. Leży na wy­so­ko­ści 915 m. Kli­mat cha­rak­te­ry­zu­je się mroź­ny­mi zi­ma­mi oraz go­rą­cy­mi i su­chy­mi la­ta­mi. Jest mia­stem part­ner­skim Lu­bliń­ca.

Wikipedia


terygeniczny

osad te­ry­ge­nicz­ny - osad mor­ski skła­da­ją­cy się z ma­te­ria­łu przy­nie­sio­ne­go z lądu; osad ter­ry­ge­nicz­ny


SJP.pl


terylen

bar­dzo mocne włó­kno po­lie­stro­we


SJP.pl


teryna

1. owal­ne lub okrą­głe na­czy­nie z przy­kryw­ką peł­nią­ce funk­cję wazy do zupy;
2. pasz­tet mięs­ny, rybny lub wa­rzyw­ny pie­czo­ny w bain-marie


SJP.pl


teryt

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = kra­jo­wy re­jestr urzę­do­wy po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go kraju;

Wiktionary

TERYT, Kra­jo­wy Re­jestr Urzę­do­wy Po­dzia­łu Te­ry­to­rial­ne­go Kraju – re­jestr urzę­do­wy po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go Pol­ski, pro­wa­dzo­ny przez Głów­ny Urząd Sta­ty­stycz­ny.

Zo­stał wpro­wa­dzo­ny roz­po­rzą­dze­niem Rady Mi­ni­strów z dnia 15 grud­nia 1998 roku ().

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każda jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go kraju ma swój uni­kal­ny iden­ty­fi­ka­tor w re­je­strze TERYT.

 (1.1) War­sza­wa w re­je­strze TERYT ma iden­ty­fi­ka­tor: 1465011.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛrɨt, AS: teryt

Wiktionary


terytorializm

Te­ry­to­ria­lizm – forma in­stynk­tow­nych za­cho­wań u zwie­rząt po­le­ga­ją­ca na obro­nie te­ry­to­rium (ob­sza­ru uz­na­ne­go za włas­ny). Ob­ja­wia się wzmo­żo­ną agre­sją wobec przed­sta­wi­cie­li włas­ne­go lub in­nych ga­tun­ków. Czę­ściej ob­ser­wo­wa­ny u sam­ców, szcze­gól­nie w okre­sie go­do­wym.

Wikipedia


terytorialność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z te­ry­to­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest te­ry­to­rial­ne

 (1.2) psych. ogół za­cho­wań zwią­za­nych z zaj­mo­wa­nym te­ry­to­rium;

Wiktionary

Te­ry­to­rial­ność – za­cho­wa­nia prze­strzen­ne czło­wie­ka, zwią­za­ne z jego te­ry­to­rium, a także re­la­cje mię­dzy oto­cze­niem ma­te­rial­nym a za­cho­wa­nia­mi. Czło­wiek na­le­ży do istot ży­wych, które usta­la­ją swoje te­ry­to­rium i bro­nią go przed za­ję­ciem przez inne osob­ni­ki włas­ne­go ga­tun­ku (te­ry­to­ria­lizm). Przy­ję­cie orien­ta­cji włas­no­ścio­wej wobec prze­strze­ni po­le­ga na pro­stym za­ję­ciu tej prze­strze­ni na stałe lub spo­ra­dycz­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. terytorium n., terytorializm m., terytorializacja ż., terytorials m.

 przym. terytorialny, eksterytorialny

 przysł. terytorialnie, eksterytorialnie

Wiktionary


terytorialny

przy­miot­nik od: te­ry­to­rium


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy da­ne­go te­ry­to­rium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od XI do XV wieku Pie­mont był po­dzie­lo­ny na pięć jed­no­stek te­ry­to­rial­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ, AS: terytorʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terytorium n., terytorialność ż., terytorializm m.

 przysł. terytorialnie

Wiktionary


terytorials

żoł­nierz Wojsk Obro­ny Te­ry­to­rial­nej - jed­ne­go z pię­ciu ro­dza­jów Sił Zbroj­nych RP


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. pot. żoł­nierz wojsk obro­ny te­ry­to­rial­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­ry­to­rial­si biorą rów­nież udział w za­gra­nicz­nych ćwi­cze­niach, ta­kich jak np. te zor­ga­ni­zo­wa­ne w ubie­głym roku w Wir­gi­nii Za­chod­niej we współ­pra­cy z Gwar­dią Na­ro­do­wą USA, w któ­rych wzię­ło udział 140 żoł­nie­rzy TSW.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terytorialność ż.

Wiktionary


terytorium

ob­szar o okre­ślo­nych gra­ni­cach, teren wy­o­dręb­nio­ny ze wzglę­du na pewne cechy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. adm. ob­szar w okre­ślo­nych gra­ni­cach;

 (1.2) ekol. teren wy­stę­po­wa­nia osob­ni­ka lub ga­tun­ku;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • te­ry­to­rium – u niek­tó­rych zwie­rząt ob­szar bro­nio­ny przed in­ny­mi osob­ni­ka­mi tego ga­tun­ku
  • te­ry­to­rium – ter­min w grze „go”
  • te­ry­to­rium pań­stwo­we – część po­wierzch­ni Ziemi, na któ­rej dane pań­stwo spra­wu­je wy­łącz­ną kon­tro­lę
  • te­ry­to­rium – nazwa jed­nost­ki po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go niek­tó­rych państw świa­ta
    • te­ry­to­rium na­ro­do­we – w Ar­gen­ty­nie
    • te­ry­to­rium fe­de­ral­ne – w Au­stra­lii
    • te­ry­to­rium związ­ko­we i Na­ro­do­we te­ry­to­rium sto­łecz­ne – w In­diach
    • te­ry­to­rium – w Ka­na­dzie
    • te­ry­to­rium fe­de­ral­ne – w Ma­lez­ji
    • te­ry­to­rium fe­de­ral­ne – w Pa­ki­sta­nie
  • te­ry­to­rium sto­wa­rzy­szo­ne
  • te­ry­to­rium za­leż­ne

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ter­min te­ry­to­rium to nazwa jed­nost­ki po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go niek­tó­rych państw świa­ta.

 (1.2) Zwy­kle ga­tun­ki dra­pież­ne zaj­mu­ją więk­sze te­ry­to­ria niż po­zo­sta­łe ga­tun­ki zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm, AS: terytorʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. terytorialność ż.

 przym. terytorialny

 przysł. terytorialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obszar, teren, region, rejon, pole, przestrzeń

 (1.2) rewir

Wiktionary


tes

skrót od: list do Te­sa­lo­ni­czan (1, 2) - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład No­we­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. List do Te­sa­lo­ni­czan

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • TES (ang. tran­scu­ta­ne­o­us elec­tri­cal sti­mu­la­tion) – przez­skór­na sty­mu­la­cja ner­wów
  • TES – kod IATA portu lot­ni­cze­go Te­se­nej
  • The Elder Scrolls

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈlʲizd ˌːɔ‿tɛsalɔ̃ˈɲit͡ʃãn, AS: lʹiz• do‿tesalõńičãn

Wiktionary


tesalia

1. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Gre­cji;
2. mia­sto w Ko­lum­bii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Gre­cji;

 (1.2) geogr. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Gre­cji;

 (1.3) geogr. mia­sto w Ko­lum­bii w de­par­ta­men­cie Huila

Wiktionary

Te­sa­lia ( Θεσσαλία – trl. "Thessalía") – kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny współ­czes­nej Gre­cji po­ło­żo­na nad Mo­rzem Egej­skim na po­łud­nie od Ma­ce­do­nii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym Te­sa­lii jest La­ri­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈsalʲja, AS: tesalʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tesalczyk mos.

 przym. tesalski, tesalijski

Wiktionary


tesalijski

przy­miot­nik od: Te­sa­lia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Gre­cji); te­sal­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­sa­lią, do­ty­czą­cy Te­sa­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tesalia ż., Tesalczyk mos., Tesalka ż.

 przym. tesalski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tesalski

Wiktionary


tesaloniczanin

miesz­ka­niec Te­sa­lo­ni­ki (sta­ro­żyt­ne­go mia­sta za­ło­żo­ne­go około 315 roku p.n.e. przez króla Ma­ce­doń­czy­ków Kas­san­dra i naz­wa­ne­go na cześć jego żony, Tes­sa­lo­ni­ki, po­ło­żo­ne­go na te­re­nie dzi­siej­szych Sa­lo­nik)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. miesz­ka­niec Te­sa­lo­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ci byli szla­chet­niej­si od Te­sa­lo­ni­czan, przy­ję­li naukę z całą gor­li­wo­ścią i co­dzien­nie ba­da­li Pisma, czy istot­nie tak jest.

 (1.1) Frag­ment z „Dru­gie­go listu do Te­sa­lo­ni­czan świę­te­go Pawła Apo­sto­ła” od­czy­tał oj­ciec dziec­ka przy­stę­pu­ją­ce­go do Pier­wszej Ko­mu­nii Świę­tej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tesalonika ż.

Wiktionary


tesalonika

daw­niej: Sa­lo­ni­ki (mia­sto w Gre­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) daw. geogr. Sa­lo­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy Żydzi z Te­sa­lo­ni­ki do­wie­dzie­li się, że rów­nież w Berei Paweł głosi słowo Boże, przysz­li tam, pod­bu­rza­jąc tłumy i wznie­ca­jąc roz­ru­chy. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tesaloniczanin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Saloniki

Wiktionary


tesalski

przy­miot­nik od: Te­sa­lia (kra­i­na hi­sto­rycz­na i re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Gre­cji); te­sa­lij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­sa­lią, do­ty­czą­cy Te­sa­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tesalia ż., Tesalczyk mos., Tesalka ż.

 przym. tesalijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tesalijski

Wiktionary


tesarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. cie­śla

Wiktionary


tesco

[czy­taj: tesko]
1. kon­cern hand­lo­wy z sie­dzi­bą w Wiel­kiej Bry­ta­nii;
2. sklep lub sta­cja ben­zy­no­wa sieci Tesco


SJP.pl

Tesco plc – bry­tyj­ska sieć hi­per­mar­ke­tów i su­per­mar­ke­tów, która ma swoje filie rów­nież w in­nych pań­stwach. Po­cząt­ko­wo sieć zaj­mo­wa­ła się sprze­da­żą żyw­no­ści, ale roz­sze­rzy­ła swoją ofer­tę rów­nież na odzież, sprzęt elek­tro­nicz­ny i sa­mo­cho­dy. Do roku 2003 przed­się­bior­stwo miało już w swoim po­sia­da­niu ponad 2000 skle­pów róż­nej wiel­ko­ści, od hi­per­mar­ke­tów do nie­wiel­kich skle­pi­ków, np. przy sta­cjach ben­zy­no­wych.

Wikipedia


tesia

zdrob­nie­nie od: Te­re­sa (imię żeń­skie)


SJP.pl

Tesia – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny wierz­bó­wek (Cet­tii­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wierz­bów­ko­wa­tych (Cet­tii­dae).

Wikipedia


teski

naz­wi­sko


SJP.pl


tesla

jed­nost­ka in­duk­cji ma­gne­tycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. miar. jed­nost­ka in­duk­cji ma­gne­tycz­nej;

 (1.2) mot. sa­mo­chód marki Tesla

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ni­ko­la Tesla (1856–1943) – serb­ski wy­na­laz­ca
  • Tesla – jed­nost­ka in­duk­cji ma­gne­tycz­nej
  • (2244) Tesla – pla­ne­to­i­da
  • Tesla – ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów elek­trycz­nych
  • Tesla – cze­cho­sło­wac­kie za­kła­dy elek­tro­nicz­ne
  • Tesla – cze­ska marka ba­te­rii
  • Tesla – ame­ry­kań­ski ze­spół roc­ko­wy
  • Tesla Girls – trze­ci sin­giel an­giel­skie­go ze­spo­łu Or­che­stral Ma­no­e­uv­res in the Dark
  • Nvi­dia Tesla – pro­ce­sor karty gra­ficz­nej firmy Nvi­dia
  • Tesla – album stu­dyj­ny bry­tyj­skie­go pro­du­cen­ta mu­zycz­ne­go Flux Pa­vi­lio­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­daw­no astro­no­mo­wie za­ob­ser­wo­wa­li gwia­zdę ne­u­tro­no­wą w ukła­dzie pod­wój­nym Swift J0243.6+6124, któ­rej in­duk­cja pola ma­gne­tycz­ne­go na po­wierzch­ni wy­no­si 1,6 mi­liar­da tesli. […] Na na­szej pla­ne­ta­a­ne­cie, in­duk­cja pola ma­gne­tycz­ne­go na po­wierzch­ni to za­led­wie 0,000065 tesli.

 (1.2) Au­to­no­micz­na tesla wje­cha­ła w drze­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛsla, AS: tesla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tesla ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. T

 (1.2) pejor. swasticar

Wiktionary


teslomierz

mier­nik in­duk­cji ma­gne­tycz­nej


SJP.pl

Tes­lo­mierz – przy­rząd do po­mia­ru in­duk­cji ma­gne­tycz­nej bądź na­tę­że­nia pola ma­gne­tycz­ne­go. Skła­da się z przet­wor­ni­ka pola ma­gne­tycz­ne­go w sy­gnał elek­trycz­ny oraz ukła­du do po­mia­ru sy­gna­łu.

Wikipedia


tesmoforie

Tes­mo­fo­rie, Thes­mo­fo­rie, Thes­mo­fo­ria, Thes­mop­ho­ria ( Θεσμοφόρια) – świę­to ku czci De­me­ter i jej córki Per­se­fo­ny-Kory ob­cho­dzo­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji je­sie­nią, w mie­sią­cu Py­a­nep­sion.

Po­nie­waż w Thes­mo­fo­riach uczest­ni­czy­ły wy­łącz­nie ko­bie­ty, zo­bo­wią­za­ne do za­cho­wa­nia ta­jem­ni­cy na temat prze­bie­gu obrzę­dów, w źró­dłach od­na­leźć można sto­sun­ko­wo nie­wie­le in­for­ma­cji do­ty­czą­cych ob­cho­dów świę­ta.

Wikipedia


tespis

Te­spis z Ika­rii ( Θέσπις – The­spis; VI w. p.n.e.) – grec­ki poeta i aktor, twór­ca tra­ge­dii – ak­to­ra (od­po­wia­da­cza), dia­lo­gu z chó­rem.

Wikipedia


tessa

obce imię żeń­skie


SJP.pl


tessera

kost­ka bę­dą­ca najm­niej­szym ele­men­tem mo­za­i­ki, zwy­kle z ka­mie­nia lub szkła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­chit. ele­ment mo­za­i­ki, kost­ka

Wiktionary

Tes­se­ra (łac. "tes­se­ra" – kost­ka, zdr. "tes­sel­la") – nazwa tech­ni­ki mo­za­i­ko­wej (łac. "opus tes­sa­la­tum") wy­ko­ny­wa­nej przy po­mo­cy ma­łych (0,7 cm-1,5 cm) do­kład­nie obro­bio­nych, kwa­dra­to­wych bądź pro­sto­kąt­nych ka­wał­ków ka­mie­nia (ko­stek) lub szkła bar­wio­ne­go albo zło­co­ne­go. Wyraz „tes­se­ra” oz­na­cza także po­je­dyn­czą kost­kę.

Wikipedia


tesserakt

czte­ro­wy­mia­ro­wy od­po­wied­nik sze­ścia­nu; hi­per­sze­ścian


SJP.pl


tessitura

[czy­taj: tess-itura] za­sięg głosu do­mi­nu­ją­cy w ut­wo­rze mu­zycz­nym; tes­sy­tu­ra


SJP.pl

Tes­si­tu­ra (wł. "tes­si­tu­ra" − „tek­stu­ra”) – za­kres głosu (dźwię­ków) do­mi­nu­ją­cy w ut­wo­rze, na­jin­ten­syw­niej uży­wa­ny wy­ci­nek skali. Okre­śle­nie jest uży­wa­ne do ut­wo­rów wo­kal­nych i in­stru­men­tal­nych. W przy­pad­ku śpie­wa­ków tes­si­tu­ra jest mniej­sza od skali śpie­wa­ka i oz­na­cza re­jestr, w któ­rym używa on da­ne­go głosu i brzmi naj­le­piej, dla­te­go m.in.

Wikipedia


tessyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzad. Ti­ci­no, kan­ton w Szwaj­ca­rii;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tessyński

Wiktionary


tessytura

za­sięg głosu do­mi­nu­ją­cy w ut­wo­rze mu­zycz­nym; tes­si­tu­ra


SJP.pl


tessyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Tes­sy­nem, do­ty­czą­cy Tes­sy­nu, po­cho­dzą­cy z Tes­sy­nu (Ti­ci­no) (kan­to­nu w Szwaj­ca­rii)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tessyn mrz.

Wiktionary


test

1. ro­dzaj pi­sem­ne­go spraw­dzia­nu, eg­za­min; ze­staw od­po­wied­nio przy­go­to­wa­nych pytań;
2. ba­da­nie, próba;
3. kon­trol­ny obraz w od­bior­ni­ku te­le­wi­zyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) próba po­dej­mo­wa­na, aby uzy­skać od­po­wiedź na po­sta­wio­ne py­ta­nia

 (1.2) eduk. eg­za­min, spraw­dzian

 (1.3) techn. obraz prób­ny w te­le­wi­zo­rze

 (1.4) in­form. kod ut­wo­rzo­ny w celu spraw­dze­nia po­praw­no­ści dzia­ła­nia frag­men­tu pro­gra­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • test – eg­za­min
  • test sta­ty­stycz­ny
  • test psy­cho­lo­gicz­ny
  • test opro­gra­mo­wa­nia
  • test – po­le­ce­nie sy­ste­mu Unix
  • Test – rzeka w An­glii
  • Test – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • Test – album pol­skiej grupy mu­zycz­nej Test
  • Test – album pol­skiej grupy mu­zycz­nej Macca Squad
  • Test na życie – film z 2013 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ucz­nio­wie pi­sa­li wczo­raj test z ję­zy­ka an­giel­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛst, AS: test

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tester m., testerka ż., testowanie n., przetestowanie n., teścik mrz.

 czas. testować ndk., przetestować dk.

 przym. testowy

 przysł. testowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprawdzenie

Wiktionary


testamencik

zdrob­nie­nie od: te­sta­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od te­sta­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie te­sta­ment, lecz tylko mały te­sta­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. testament m., testator

Wiktionary


testament

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. do­ku­ment, w któ­rym czło­wiek okre­śla, co po jego śmier­ci na­le­ży zro­bić z jego ma­jąt­kiem;

 (1.2) książk. przen. dzie­ło za­wie­ra­ją­ce prze­sła­nie dla przysz­łych po­ko­leń

Wiktionary

Te­sta­ment (z łac. "te­sta­men­tum" – spo­rzą­dzo­ne przy świad­kach, "te­stis" – świa­dek) – roz­rzą­dze­nie włas­nym ma­jąt­kiem na wy­pa­dek śmier­ci. W Pol­sce kwe­stie zwią­za­ne ze spo­rzą­dza­niem te­sta­men­tów re­gu­lu­je prze­de wszyst­kim ko­deks cy­wil­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój kuzyn spo­rzą­dził te­sta­ment, mimo że jest je­szcze bar­dzo młody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈstãmɛ̃nt, AS: testãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. testamentowy, testamentalny

 rzecz. testamencik mrz., testator

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostatnia wola

Wiktionary


testamentalny

→ te­sta­ment; te­sta­men­to­wy


SJP.pl


testamentowy

→ te­sta­ment; te­sta­men­tal­ny


SJP.pl


testator

osoba spo­rzą­dza­ją­ca pi­sem­ne roz­po­rzą­dze­nie ma­jąt­kiem na wy­pa­dek swo­jej śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba, która spo­rzą­dzi­ła te­sta­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­sta­tor po­wi­nien mia­no­wać spad­ko­bier­cę z imie­nia i z naz­wi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈstatɔr, AS: testator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. testament, testamencik, testatorka

 przym. testamentowy, testatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spadkodawca

Wiktionary


testatorka

ko­bie­ta spo­rzą­dza­ją­ca pi­sem­ne roz­po­rzą­dze­nie ma­jąt­kiem na wy­pa­dek swo­jej śmier­ci


SJP.pl


testatorski

→ te­sta­tor


SJP.pl

Patrz:

testator

tester

osoba spraw­dza­ją­ca do­bro­wol­nie na sobie dzia­ła­nie je­szcze niew­pro­wa­dzo­ne­go do użyt­ku leku lub kos­me­ty­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie, przy­rząd do te­sto­wa­nia

 (1.2) kos­met. prób­ka kos­me­ty­ku ro­zda­wa­na dla wy­pró­bo­wa­nia klien­tom skle­pu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) med. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się spraw­dza­niem dzia­ła­nia leku, który jest do­pie­ro w fazie te­stów

 (2.2) in­form. osoba we­ry­fi­ku­ją­ca dzia­ła­nie opro­gra­mo­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­sta ope­ra­cja, jaką było umie­szcze­nie w elek­tro­nicz­nych ele­men­tach ste­ru­ją­cych pa­mię­ci, poz­wo­li­ła na wy­e­li­mi­no­wa­nie dłu­gotr­wa­łych zaz­wy­czaj po­by­tów w dia­gno­stycz­nych sta­cjach ser­wi­so­wych. Dziś me­cha­nik wy­po­sa­żo­ny w spe­cjal­ny te­ster, od­czy­tu­ją­cy pa­mięć da­ne­go ste­row­ni­ka, jest w sta­nie szyb­ko zlo­ka­li­zo­wać ewen­tu­al­ne usz­ko­dze­nie.

 (2.2) W fazie te­sto­wej Po­wer­set bę­dzie umoż­li­wia­ła prze­szu­ki­wa­nie ar­ty­ku­łów z Wi­ki­pe­dii. Do­pie­ro gdy te­ste­rzy po­zy­tyw­nie za­o­pi­niu­ją jej dzia­ła­nie, firma roz­pocz­nie prace nad więk­szym sy­ste­mem, który zacz­nie in­dek­so­wać stro­ny do­stęp­ne w in­ter­ne­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛstɛr, AS: tester

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. test mrz.

:: fż. testerka ż.

 czas. testować ndk., przetestować dk.

Wiktionary


testerka

→ te­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. ko­bie­ta we­ry­fi­ku­ją­ca dzia­ła­nie opro­gra­mo­wa­nia

Wiktionary

Patrz:

tester

Powiązane:

 rzecz. test mrz., tester mos./mrz.

Wiktionary


testerski

→ te­ster (osoba)


SJP.pl


testimonium

frag­ment wy­po­wie­dzi pi­sa­rza an­tycz­ne­go, cy­to­wa­ny przez in­ne­go au­to­ra


SJP.pl


testo

par­tia wo­kal­na w ora­to­riach, peł­nią­ca funk­cję nar­ra­to­ra ob­ja­śnia­ją­ce­go tło akcji i za­ist­nia­łą sy­tu­a­cję dra­ma­tycz­ną


SJP.pl


testomania

nad­mier­ne sto­so­wa­nie i przy­wią­zy­wa­nie wagi do te­stów wie­dzy i umie­jęt­no­ści; te­sto­za, spraw­dzia­no­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skłon­ność do nad­mier­ne­go sto­so­wa­nia i prze­sad­ne­go przy­wią­zy­wa­nia wagi do spraw­dza­nia wie­dzy i umie­jęt­no­ści za po­mo­cą te­stów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­sto­ma­nia za­czy­na się już w na­u­cza­niu po­cząt­ko­wym, tj. w kla­sach 1-3 szkół pod­sta­wo­wych, cho­ciaż po­trze­by roz­wo­jo­we dzie­ci wska­zu­ją na zu­peł­nie inne me­to­dy pracy.

Wiktionary


testosteron

męski hor­mon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. med. fizj. męski hor­mon płcio­wy, wyt­wa­rza­ny przez jądra, otrzy­my­wa­ny także syn­te­tycz­nie, sto­so­wa­ny do­mię­śnio­wo jako lek przy scho­rze­niach na tle nie­do­mo­gi płcio­wej u męż­czyzn, jak rów­nież przy niek­tó­rych cho­ro­bach ko­bie­cych oraz no­wot­wo­ro­wych;

Wiktionary

Te­sto­ste­ron – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy an­dro­ge­nów, na­le­żą­cy do hor­mo­nów ste­ro­i­do­wych. Jest głów­nym an­dro­ge­nem krą­żą­cym we krwi do­ro­słych męż­czyzn; pow­sta­je prze­de wszyst­kim w ko­mór­kach Le­y­di­ga jąder. U ko­biet jest wyt­wa­rza­ny w mniej­szych ilo­ściach w jaj­ni­kach oraz pow­sta­je z pre­kur­so­rów an­dro­ge­no­wych w tkan­kach ob­wo­do­wych. Wy­stę­pu­je fiz­jo­lo­gicz­nie u obu płci.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad­mier­ny ło­jo­tok wy­stę­pu­je w okre­sie pok­wi­ta­nia, przy za­bu­rze­niach czyn­no­ści hor­mo­nal­nych, przy sto­so­wa­niu niek­tó­rych leków hor­mo­nal­nych, w tym an­dro­ge­nów i te­sto­ste­ro­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛstɔˈstɛrɔ̃n, AS: testosterõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) środ. teść

Wiktionary


testowalność

→ te­sto­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

testowalny

testowalny

da­ją­cy się prze­te­sto­wać


SJP.pl


testowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|te­sto­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛstɔˈvãɲɛ, AS: testovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. testować, przetestować

 rzecz. test mrz.

Wiktionary


testować

cza­sow­nik

 (1.1) badać z wy­ko­rzy­sta­niem testu

 (1.2) spraw­dzać

 (1.3) praw. spo­rzą­dzać te­sta­ment

 (1.4) bud. fu­go­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dzi­siaj te­sto­wa­łem za­so­by słow­ni­ka in­ter­ne­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈstɔvat͡ɕ, AS: testovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. testowanie n., test m., tester mos./mrz.

 czas. przetestować

Wiktionary


testowość

cecha cze­goś, co jest te­stem


SJP.pl


testowy

1. bę­dą­cy te­stem lub czę­ścią testu;
2. do­ko­ny­wa­ny przy po­mo­cy testu


SJP.pl


testoza

zbyt czę­ste prze­pro­wa­dza­nie w szko­le te­stów; spraw­dzia­no­za


SJP.pl


testu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (1.1) D. lp. od: test

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie testu nie wolno uży­wać te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛstu, AS: testu

Wiktionary


testymonial

pre­zen­ta­cja opi­nii użyt­kow­ni­ka na temat ofe­ro­wa­ne­go pro­duk­tu


SJP.pl


testówka

po­tocz­nie: eg­zem­plarz te­sto­wy


SJP.pl


teszarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. sto­larz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛʃaʃ, AS: tešaš

Wiktionary


tet

li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go; theta


SJP.pl

Tet (ט,ط) – li­te­ra al­fa­be­tów se­mic­kich, m.in. fe­nic­kie­go, ara­mej­skie­go, arab­skie­go, he­braj­skie­go.

W arab­skim jest trans­li­te­ro­wa­na jako ṭ. W he­braj­skim od­po­wia­da dźwię­ko­wi [t]. W wy­mo­wie se­far­dyj­skiej i przy­pu­szczal­nie w fe­nic­kim odróż­nia się od taw obec­no­ścią fa­ryn­ga­li­za­cji.

Wikipedia


teta

li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go; theta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa ósmej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, θ;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛta, AS: teta

Wiktionary


tetania

na­pa­dy drga­wek, skur­cze mię­śni wy­stę­pu­ją­ce wsku­tek wzmo­żo­nej po­bud­li­wo­ści ner­wo­wo-mię­śnio­wej; tę­życz­ka; spaz­mo­fi­lia


SJP.pl


tetanur

przed­sta­wi­ciel in­fra­rzę­du di­no­za­u­rów z po­drzę­du te­ro­po­dów


SJP.pl


tetanury

przed­sta­wi­ciel in­fra­rzę­du di­no­za­u­rów z po­drzę­du te­ro­po­dów


SJP.pl

Te­ta­nu­ry (Te­ta­nu­rae) – grupa za­a­wan­so­wa­nych te­ro­po­dów; jej przed­sta­wi­cie­le cha­rak­te­ry­zo­wa­li się zre­du­ko­wa­ny­mi dwu- lub trój­pal­cza­sty­mi koń­czy­na­mi przed­ni­mi oraz usz­tyw­nio­ny­mi ogo­na­mi.

Do te­ta­nu­rów na­le­ża­ły m.in.: al­lo­za­ur, we­lo­ci­rap­tor oraz ty­ra­no­za­ur.

Wikipedia


tetanus

cho­ro­ba, tężec


SJP.pl


tetera

1. rzad­ka kasz­ka z mąki gry­cza­nej i żyt­niej po­pu­lar­na na Za­po­ro­żu
2. ro­dzaj dzban­ka do her­ba­ty


SJP.pl


tetere

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie ir­kuc­kim i Kraju Kras­no­jar­skie­go Rosji, ucho­dzi do Pod­ka­mien­nej Tun­guz­ki

Wiktionary


teterew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru;

Wiktionary

Te­te­rew, także Te­te­rów ( Тетерів "Te­te­riw") – rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru.

Źró­dła rzeki znaj­du­ją się na wy­so­ko­ści 299 m n.p.m. na po­gra­ni­czu ob­wo­dów ży­to­mier­skie­go i win­nic­kie­go, w oko­li­cach wsi No­siw­ka (ukr. Носiвка) i Sas­liw­ka (ukr. Суслiвка).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hist. war. Teterów

Wiktionary


teterycz

naz­wi­sko


SJP.pl


tetetka

po­tocz­nie: pi­sto­let TT - pi­sto­let sa­mo­pow­ta­rzal­ny, bę­dą­cy w cza­sie II wojny świa­to­wej oso­bi­stą bro­nią ofi­ce­rów, po­do­fi­ce­rów i sze­re­gow­ców Armii Ra­dziec­kiej i Woj­ska Pol­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. sa­mo­pow­ta­rzal­ny pi­sto­let uży­wa­ny zwła­szcza pod­czas dru­giej wojny świa­to­wej przez siły zbroj­ne Związ­ku Ra­dziec­kie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W biegu mie­rzył do po­li­cjan­tów z te­tet­ki, ma­ga­zyn­ki miał w kie­sze­niach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) TT

Wiktionary


tethering

[czy­taj: te­de­ring] me­to­da do­stę­pu do in­ter­ne­tu za po­mo­cą te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go


SJP.pl

Tet­he­ring – me­to­da po­dłą­cze­nia kom­pu­te­ra do in­ter­ne­tu po­przez te­le­fon ko­mór­ko­wy. Po­łą­cze­nie te­le­fo­nu z kom­pu­te­rem może mieć po­stać za­rów­no prze­wo­do­wą (np. USB) jak i bez­prze­wo­do­wą (Blu­e­to­oth, Wi-Fi).

Te­le­fo­ny GSM ge­ne­ra­cji 2 i wyż­szych mają moż­li­wość prze­sy­ła­nia da­nych za po­mo­cą sieci ope­ra­to­ra ko­mór­ko­we­go, tj.

Wikipedia


tetheringowy

→ tet­he­ring [czy­taj: te­de­rin­go­wy]


SJP.pl


tetmajer

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adolf Tet­ma­jer (Adolf Tett­ma­y­er von Przer­wa,1813-1892) – poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji
  • Jad­wi­ga Tet­ma­jer-Na­im­ska (1891–1975) – pol­ska ma­lar­ka
  • Jan Ka­zi­mierz Przer­wa-Tet­ma­jer (1901–1920) – pod­po­rucz­nik ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go, ofi­cer 8 pułku uła­nów, ka­wa­ler Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri, syn Wło­dzi­mie­rza
  • Józef Przer­wa-Tet­ma­jer (1804–1880) – pol­ski poeta, ma­te­ma­tyk i dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Karol Przer­wa-Tet­ma­jer (1784–1875) – pol­ski poeta i dra­ma­to­pi­sarz
  • Ka­zi­mierz Przer­wa-Tet­ma­jer (1865–1940) – pol­ski pi­sarz
  • Leon Przer­wa-Tet­ma­jer (1800–1881) – pol­ski po­sia­dacz ziem­ski i dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Lud­wig Tet­ma­jer (1850–1905) – szwaj­car­ski in­ży­nier, pio­nier ma­te­ria­łoz­naw­stwa
  • Mi­chał Przer­wa-Tet­ma­jer (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Wło­dzi­mierz Tet­ma­jer (1861–1923) – pol­ski ma­larz, pi­sarz i po­li­tyk (dzia­łacz lu­do­wy i nie­pod­le­gło­ścio­wy), oj­ciec Jana Ka­zi­mie­rza
  • Tett­ma­y­er (herb szla­chec­ki) – herb ro­dzi­ny Tet­ma­je­rów
  • Prze­łęcz Tet­ma­je­ra – prze­łęcz w Ta­trach

Wikipedia


tetra

1. lekka tka­ni­na ba­weł­nia­na, uży­wa­na w kuch­ni lub do szy­cia pie­luch;
2. wyrób z tetry - tka­ni­ny;
3. nazwa zwy­cza­jo­wa te­trach­lo­ro­me­ta­nu (czte­roch­lor­ku węgla);
4. ryba ak­wa­rio­wa z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych, np. tetra ce­sar­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. luźna tka­ni­na, zwy­kle ba­weł­nia­na, ma­te­riał na pie­lu­chy

 (1.2) pot. chem. te­trach­lo­ro­me­tan

 (1.3) pot. icht. nazwa kilku ga­tun­ków drob­nych ryb z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • tetra- – gr. „czte­ro-”, afiks uwie­lo­krot­nia­ją­cy, sto­so­wa­ny w naz­wach związ­ków che­micz­nych
  • tetra – luźna tka­ni­na, naj­czę­ściej ba­weł­nia­na.
  • tetra – nazwa zwy­cza­jo­wa te­trach­lo­ro­me­ta­nu (czte­roch­lor­ku węgla); zob. też ga­śni­ca te­tro­wa – ga­śni­ca za­wie­ra­ją­ca tetrę jako czyn­nik ga­śni­czy
  • TETRA – Ter­re­strial Trun­ked Radio – sy­stem cy­fro­wej łącz­no­ści ra­dio­te­le­fo­nicz­nej.
  • tetra ce­sar­ska (Ne­ma­to­bry­con pal­me­ri)
  • tetra czar­na (Gym­no­co­rym­bus ter­net­zi)
  • tetra czer­wo­na (Hyp­hes­so­bry­con flam­me­us)
  • tetra szkla­na (Mo­enk­ha­u­sia oli­go­le­pis)
  • Tetra Pak – sy­stem asep­tycz­ne­go pa­ko­wa­nia cie­kłych pro­duk­tów spo­żyw­czych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈtɛtra, AS: tetra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tetrowy

Wiktionary


tetra-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: czte­ro­krot­ny, pocz­wór­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cztero-, czwór-, kwadro-

Wiktionary


tetraboran

te­tra­bo­ran sodu - sól so­do­wa kwasu bo­ro­we­go; bo­raks


SJP.pl


tetrabrach

an­tycz­na stopa mu­zycz­na zło­żo­na z czte­rech krót­kich sylab; pro­ce­le­us­ma­tyk, dy­pir­ry­chej, dy­pi­ry­chej


SJP.pl


tetrachlorek

te­trach­lo­rek węgla - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik, a daw­niej jako śro­dek ga­śni­czy w ga­śni­cach te­tro­wych; te­trach­lo­ro­me­tan, tetra


SJP.pl


tetrachlorometan

be­zbarw­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny m.in. jako roz­pu­szczal­nik tłu­szczów, ole­jów; sub­stan­cja tru­ją­ca, nar­ko­tycz­na; tetra, czte­roch­lo­rek węgla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny, be­zbarw­na, tru­ją­ca ciecz, ma­ją­ca słod­ka­wy za­pach, sto­so­wa­na jako roz­pu­szczal­nik oraz w ga­śni­cach;

Wiktionary

Te­trach­lo­ro­me­tan, #PATRZ czte­roch­lo­rek węgla – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ha­lo­ge­no­al­ka­nów, w pełni chlo­ro­wa­na po­chod­na me­ta­nu. Daw­niej po­wszech­nie sto­so­wa­ny jako tani roz­pu­szczal­nik, szcze­gól­nie czę­sto uży­wa­ny przy ek­strak­cji tłu­szczów i in­nych związ­ków or­ga­nicz­nych z ro­ślin, a także jako do­da­tek do środ­ków czy­sto­ści, roz­pu­szczal­nik do farb i kle­jów (m.in.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌtɛtraxlɔrɔ̃ˈmɛtãn, AS: tetraχlorõmetãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tetrachlorek węgla, pot. tetra, daw. czterochlorek węgla, czterochlorometan

Wiktionary


tetrachord

1. na­stęp­stwo 4 ko­lej­nych dźwię­ków;
2. sta­ro­żyt­ny in­stru­ment czte­ro­strun­ny


SJP.pl

Te­tra­chord – czte­ry ko­lej­ne dźwię­ki sied­mio­stop­nio­wej skali mu­zycz­nej za­wie­ra­ją­ce się w kwar­cie czy­stej.

Wikipedia


tetrachordalny

→ te­tra­chord


SJP.pl

Patrz:

tetrachord

tetrachromatyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­nad­prze­cięt­na zdol­ność wi­dze­nia więk­szej licz­by ko­lo­rów

Wiktionary


tetracja

w ma­te­ma­ty­ce: wie­lo­krot­ne po­tę­go­wa­nie ele­men­tu przez sie­bie


SJP.pl

Te­tra­cja (znana też jako "ite­ro­wa­ne po­tę­go­wa­nie", "su­per­po­tę­go­wa­nie", "wieża wy­kład­ni­cza" lub "hiper-4") – dzia­ła­nie dwu­ar­gu­men­to­we bę­dą­ce wie­lo­krot­nym po­tę­go­wa­niem ele­men­tu przez sie­bie.

Słowo "te­tra­cja" wy­my­ślił an­giel­ski ma­te­ma­tyk Re­u­ben Louis Go­od­ste­in łą­cząc tetra- (czte­ry) i ite­ra­cja. W prak­ty­ce te­tra­cja jest uży­wa­na do za­pi­su bar­dzo du­żych liczb. Po­ni­żej przed­sta­wio­ne są pier­wsze czte­ry hi­pe­ro­pe­ra­to­ry:

Wikipedia


tetracyklina

an­ty­bio­tyk z grupy te­tra­cy­klin, sto­so­wa­ny w licz­nych cho­ro­bach za­kaź­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. żółty kry­sta­licz­ny an­ty­bio­tyk o sze­ro­kim spek­trum dzia­ła­nia

Wiktionary

Te­tra­cy­kli­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, an­ty­bio­tyk te­tra­cy­kli­no­wy, wyt­wa­rza­ny przez niek­tó­re szcze­py "Strep­to­my­ces" o sze­ro­kim spek­trum prze­ciw­bak­te­ryj­nym. Jest sto­so­wa­ny głów­nie w le­cze­niu trą­dzi­ku.

Wikipedia


tetrada

1. zbiór czte­rech ele­men­tów;
2. rzad­ko w in­for­ma­ty­ce: pół­bajt;
3. kom­pleks zbu­do­wa­ny z czte­rech chro­ma­tyd po­cho­dzą­cych z dwóch chro­mo­so­mów ho­mo­lo­gicz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • te­tra­da – rzad­ko uży­wa­na nazwa pół­baj­tu (czwór­ki bitów)
  • te­tra­da Fal­lo­ta – czte­ry wady w ze­spo­le Fal­lo­ta
  • te­tra­da chro­ma­tyd

Wikipedia


tetradrachma

an­tycz­na mo­ne­ta o war­to­ści 4 drachm


SJP.pl


tetradymit

mi­ne­rał, siar­ko­tel­lu­rek biz­mu­tu; sto­so­wa­ny do otrzy­my­wa­nia biz­mu­tu i tel­lu­ru


SJP.pl

Te­tra­dy­mit – mi­ne­rał z gro­ma­dy siarcz­ków.

Wikipedia


tetraedr

jedna z pię­ciu brył pla­toń­skich; czwo­ro­ścian fo­rem­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. bryła ge­o­me­trycz­na, któ­rej pod­sta­wa oraz ścia­ny są trój­ką­ta­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈtraɛtr̥, AS: tetraetr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tetraedralny, tetraedryczny

 rzecz. tetraedryt m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworościan

Wiktionary


tetraedryczny

→ te­tra­edr


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy bu­do­wę te­tra­e­dru

Wiktionary

Patrz:

tetraedr

Przykłady

 (1.1) Azot­ki glinu, galu i indu przyj­mu­ją dia­men­to­po­dob­ną struk­tu­rę wur­cy­tu, w któ­rej atomy zaj­mu­ją te­tra­e­drycz­ne po­ło­że­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tetraedr mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworościenny

Wiktionary


tetraedryt

Te­tra­e­dryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li. Mi­ne­rał rzad­ki, roz­po­wszech­nio­ny tylko w niek­tó­rych re­jo­nach Ziemi.

Nazwa na­wią­zu­je do czę­stej, czwo­ro­ścien­nej (te­tra­e­drycz­nej) po­sta­ci krysz­ta­łów tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia


tetraetyloołów

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy do ben­zyn; czte­ro­e­ty­lo­o­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. tru­ją­ca, be­zbarw­na, ole­i­sta ciecz, sto­so­wa­na głów­nie jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy do ben­zyn, me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o wzo­rze su­ma­rycz­nym C8H20Pb;

Wiktionary

Te­tra­e­ty­lo­o­łów ("czte­ro­e­ty­lek oło­wiu"), (C2H5)4Pb, Et4Pb – me­ta­lo­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­łą­cze­nie atomu oło­wiu z 4 gru­pa­mi ety­lo­wy­mi. Sto­so­wa­ny głów­nie jako śro­dek prze­ciw­stu­ko­wy do ben­zyn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­tra­e­ty­lo­o­łów oraz te­tra­me­ty­lo­o­łów są uży­wa­ne jako środ­ki prze­ciw­stu­ko­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛtraɛtɨlɔˈːwuf, AS: tetraetyl•ou̯uf

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteroetyloołów, czteroetylek ołowiu (IV), tetraetylek ołowiu (IV)

Wiktionary


tetrafluorek

zwią­zek che­micz­ny z czą­stecz­ką za­wie­ra­ją­cą czte­ry atomy flu­o­ru; czte­ro­flu­o­rek


SJP.pl


tetrafluoroetylen

po­chod­na ety­le­nu, w któ­rej czte­ry atomy węgla zo­sta­ły pod­sta­wio­ne ato­ma­mi flu­o­ru


SJP.pl


tetragon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. rzad. czwo­ro­kąt, fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na o czte­rech ką­tach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈtraɡɔ̃n, AS: tetragõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tetragonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czworokąt, czworobok

Wiktionary


tetragonalny

ma­ją­cy czte­ry kąty; czwo­ro­kąt­ny


SJP.pl


tetragram

układ czte­rech he­braj­skich spół­gło­sek (JHWH), oz­na­cza­ją­cy we­dług tra­dy­cji ży­dow­skiej imię Boga (Jahwe); te­tra­gra­ma­ton, te­tra­gram­ma­ton


SJP.pl

Te­tra­gram – czte­ry he­braj­skie li­te­ry bę­dą­ce za­pi­sem imie­nia włas­ne­go Boga w Bi­blii: jod, he, waw, he (hebr. יהוה). Ter­min „te­tra­gram” po­cho­dzi z ję­zy­ka grec­kie­go i skła­da się z czło­nów "tetra", „czte­ro-” lub „czte­ry”, i "grámma", „li­te­ra”; do­słow­nie zna­czy więc „czte­ro­li­te­ro­wy”.

Wikipedia


tetragramaton

układ czte­rech he­braj­skich spół­gło­sek (JHWH), oz­na­cza­ją­cy we­dług tra­dy­cji ży­dow­skiej imię Boga (Jahwe); te­tra­gram­ma­ton, te­tra­gram


SJP.pl


tetragrammaton

układ czte­rech he­braj­skich spół­gło­sek (JHWH), oz­na­cza­ją­cy we­dług tra­dy­cji ży­dow­skiej imię Boga (Jahwe); te­tra­gra­ma­ton, te­tra­gram


SJP.pl


tetragramowy

→ te­tra­gram


SJP.pl

Patrz:

tetragram

tetrahydrobiopteryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. ko­fak­tor niek­tó­rych en­zy­mów (głów­nie hy­drok­sy­laz ami­nok­wa­sów aro­ma­tycz­nych) uczest­ni­czą­cy w kon­wer­sji ami­nok­wa­sów do pre­kur­so­rów ne­u­ro­prze­kaź­ni­ków

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 5,6,7,8-tetrahydrobiopterydyna, BH4, THB, (R)-2-amino-6-[(1R,2S)-1,2-dihydroksypropylo]-5,6,7,8-tetrahydropterydyn-4(3H)-on, sapropteryna; wzór sumaryczny: C9H15N5O3

Wiktionary


tetrahydrokannabinol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy kan­na­bi­no­i­dów o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C21H30O2.; głów­na sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na za­war­ta w ko­no­piach;

Wiktionary

Te­tra­hy­dro­kan­na­bi­nol, THC – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy kan­na­bi­no­i­dów, izo­mer kan­na­bi­dio­lu i głów­na sub­stan­cja psy­cho­ak­tyw­na za­war­ta w ko­no­piach. Jest prak­tycz­nie nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, na­to­miast roz­pu­szcza się w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych, np. al­ko­ho­lu, tłu­szczach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pod­sta­wie ana­li­zy che­micz­nej, wie­dzą, że napój za­wie­ra te­tra­hy­dro­kan­na­bi­nol […], który jest sub­stan­cją odu­rza­ją­cą.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. THC

Wiktionary


tetrahymena

ro­dzaj pier­wot­nia­ków z typu orzę­sków


SJP.pl

Te­tra­hy­me­na – ro­dzaj orzę­sków. Wy­stę­pu­je u niego 7 płci (oz­na­cza­nych I, II, III, IV, V, VI i VII), z któ­rych każda może współ­żyć z każdą inną. Orzę­ski róż­nej płci wy­glą­da­ją tak samo, ale nie wy­stę­pu­ją rów­nie czę­sto.

U "Te­tra­hy­me­na" płeć kon­tro­lu­je gen zwany "mat". Każdy jego allel nie de­cy­du­je o płci, tylko okre­śla jej praw­do­po­do­bień­stwo. W sumie jest co najm­niej 14 al­le­li, po­dzie­lo­nych na 2 głów­ne grupy: A i B. W gru­pie A moż­li­wa jest każda płeć poza IV i VII, w B każda inna od I.

Wikipedia


tetrajodotyronina

hor­mon tar­czy­cy, ami­nok­was za­wie­ra­ją­cy jod; ty­rok­sy­na


SJP.pl


tetrakok

bak­te­ria cho­ro­bot­wór­cza


SJP.pl


tetrakozaktyd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. farm. syn­te­tycz­ny hor­mon, ana­log ludz­kiej kor­ty­ko­tro­pi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie jest wy­ko­rzy­sty­wa­ny te­tra­ko­zak­tyd?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛtrakɔˈzaktɨt, AS: tetrakozaktyt

Wiktionary


tetralina

wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny pow­sta­ją­cy przez uwo­dor­nie­nie naf­ta­le­nu pod ci­śnie­niem, sto­so­wa­ny jako roz­pu­szczal­nik i do­da­tek do pa­li­wa w sil­ni­kach spa­li­no­wych; te­tra­hy­dro­naf­ta­len, czte­ro­hy­dro­naf­ta­len


SJP.pl

Te­tra­li­na ("1,2,3,4-te­tra­hy­dro­naf­ta­len", C10H12) – wę­glo­wo­dór aro­ma­tycz­ny pow­sta­ły w wy­ni­ku ka­ta­li­tycz­nej re­duk­cji naf­ta­le­nu.

Uży­wa­na jest jako roz­pu­szczal­nik, pół­pro­dukt w prze­my­śle che­micz­nym oraz jako do­da­tek do paliw.

Wikipedia


tetralinowy

→ te­tra­li­na


SJP.pl

Patrz:

tetralina

tetralogia

1. cykl czte­rech ut­wo­rów li­te­rac­kich stwo­rzo­nych przez jed­ne­go au­to­ra i od­po­wied­nio po­wią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie; czte­rok­siąg;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: wi­do­wi­sko te­a­tral­ne zło­żo­ne z trzech tra­ge­dii i dra­ma­tu sa­ty­ro­we­go jed­ne­go au­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. utwór li­te­rac­ki skła­da­ją­cy się z czte­rech czę­ści

 (1.2) hist. teatr. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne skła­da­ją­ce się z czte­rech ut­wo­rów jed­ne­go au­to­ra wy­sta­wia­nych jeden po dru­gim;

Wiktionary

Te­tra­lo­gia (z gr. "tetra" „czte­ry”, "logos" „słowo”) – cykl czte­rech ut­wo­rów ar­ty­stycz­nych (naj­czę­ściej li­te­rac­kich), po­łą­czo­nych zaz­wy­czaj ty­tu­łem ogól­nym, z któ­rych każdy sta­no­wi odręb­ną ca­łość. Ut­wo­ry te łączy te­ma­ty­ka, grupa po­sta­ci, zja­wisk lub motyw prze­wod­ni.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. tetralogiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czteroksiąg

Wiktionary


tetralogiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z te­tra­lo­gią, do­ty­czą­cy te­tra­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tetralogia ż.

Wiktionary


tetrameryczny

→ te­tra­mer


SJP.pl

Patrz:

tetramer

tetrametr

miara wier­sza, równa czte­rem sto­pom lub z czte­rem dy­po­diom


SJP.pl


tetrametryczny

→ te­tra­metr


SJP.pl

Patrz:

tetrametr

tetramorfa

Te­tra­mor­fa lub te­tra­mor­fos – w sztu­ce śred­nio­wie­cza po­wią­za­nie sym­bo­li czte­rech ewan­ge­li­stów w jedną po­stać (z gr. "te­tra­morp­hos": „o czte­rech kształ­tach”, od "tetra-" + "-morp­hos"). Sym­bo­li­ka wy­wo­dzi się z tra­dy­cji sta­ro­żyt­ne­go Wscho­du.

Wikipedia


tetranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|te­trać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tetrać ndk.

Wiktionary


tetrapak

jed­no­ra­zo­we, kar­to­no­we opa­ko­wa­nie do mleka, na­po­jów i in­nych cie­czy w kształ­cie pi­ra­mi­dy czte­ro­ścien­nej, wy­ko­na­ne z taśmy kar­to­no­wej pow­le­ka­nej od wew­nątrz folią ter­mo­pla­stycz­ną


SJP.pl


tetraplegia

pa­ra­liż wszyst­kich czte­rech koń­czyn spo­wo­do­wa­ny usz­ko­dze­niem rdze­nia krę­go­we­go w od­cin­ku szyj­nym; po­ra­że­nie czte­ro­koń­czy­no­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­ra­liż czte­ro­koń­czy­no­wy;

Wiktionary

Te­tra­ple­gia, także: po­ra­że­nie czte­ro­koń­czy­no­we (z gr. "tetra-" „czte­ry” i "-ple­gia" „po­ra­że­nie”) – czę­ścio­wa lub cał­ko­wi­ta utra­ta funk­cji ru­cho­wych i czu­cio­wych we wszyst­kich czte­rech koń­czy­nach, zwy­kle zwią­za­na z usz­ko­dze­niem rdze­nia krę­go­we­go w od­cin­ku szyj­nym. W za­leż­no­ści od po­zio­mu usz­ko­dze­nia mogą jej to­wa­rzy­szyć za­bu­rze­nia od­dy­cha­nia, zwła­szcza przy wy­so­kich ura­zach szyj­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­tra­ple­gia pow­sta­je na sku­tek usz­ko­dze­nia rdze­nia krę­go­we­go w od­cin­ku szyj­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛtraˈplɛɟja, AS: tetrapleǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tetraplegik m.

 przym. tetraplegiczny

Wiktionary


tetraplegiczny

→ te­tra­ple­gia


SJP.pl

Patrz:

tetraplegia

tetraplegik

osoba cier­pią­ca na pa­ra­liż wszyst­kich czte­rech koń­czyn, spo­wo­do­wa­ny usz­ko­dze­niem rdze­nia krę­go­we­go w od­cin­ku szyj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba z te­tra­ple­gią – pa­ra­li­żem czte­ro­koń­czy­no­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­pad­ku sa­mo­cho­do­wym je­stem te­tra­ple­gi­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛtraˈplɛɟik, AS: tetrapleǵik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tetraplegia ż.

 przym. tetraplegiczny

Wiktionary


tetraploid

or­ga­nizm ro­ślin­ny lub zwie­rzę­cy ma­ją­cy w ją­drach ko­mó­rek so­ma­tycz­nych czte­ry ze­spo­ły chro­mo­so­mów


SJP.pl

Te­tra­plo­id (ang. "te­tra­plo­id") – or­ga­nizm lub ko­mór­ka z pocz­wór­nym ze­sta­wem chro­mo­so­mów ho­mo­lo­gicz­nych za­war­tych w ją­drze ko­mór­ko­wym. Pod­sta­wo­wa licz­ba chro­mo­so­mów oz­na­cza­na jest x, stąd u te­tra­plo­i­dów 2n = 4x, ale też by­wa­ją te­tra­plo­i­dy oz­na­cza­ne jako 4n.

Wikipedia


tetrapod

przed­sta­wi­ciel grupy krę­gow­ców obej­mu­ją­cej płazy, gady, ptaki i ssaki; czwo­ro­nóg


SJP.pl

Te­tra­pod (gr. bi­zant. τετραπόδιον, тетра́подъ) – nie­wy­so­ki, pro­sto­kąt­ny sto­lik na czte­rek no­gach, przy­kry­wa­ny ma­te­ria­łem i uży­wa­ny w cerk­wi do umie­szcza­nia na nim ikon lub in­nych przed­mio­tów uży­wa­nych do celów li­tur­gicz­nych. Może też słu­żyć za pod­sta­wę pa­ni­chid­ni­ka.

Wikipedia


tetrapodia

wiersz czte­ro­sto­po­wy; czte­ro­sto­po­wiec


SJP.pl

Te­tra­po­dia (gr. "tetrapodía" – "człon czte­ro­sto­po­wy") – typ wier­sza zło­żo­ne­go z czte­rech iden­tycz­nych stóp w każ­dym wer­sie.

Te­tra­po­dia może być sa­mo­dziel­nym wer­sem lub czło­nem śred­niów­ko­wym. Na przy­kład te­tra­po­dia jam­bicz­na może wcho­dzić w skład wersu ośmio­sto­po­we­go.

Wikipedia


tetrapody

przed­sta­wi­ciel grupy krę­gow­ców obej­mu­ją­cej płazy, gady, ptaki i ssaki; czwo­ro­nóg


SJP.pl


tetrapylon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. hist. mo­nu­men­tal­na brama o czte­rech wej­ściach, sta­wia­na w sta­ro­żyt­no­ści na skrzy­żo­wa­niach dróg lub na fo­rach;

Wiktionary

Te­tra­py­lon (gr. τετράπυλον, lm "te­tra­py­la"; od τετράπυλος – czwór­bram­ny) – w ar­chi­tek­tu­rze rzym­skiej oka­za­ła brama czte­ro­wej­ścio­wa sta­wia­na na głów­nym placu mia­sta lub na skrzy­żo­wa­niu jego wiel­kich ulic.

Był to ro­dzaj łuku czte­ro­ścien­ne­go (tj. o czte­rech fa­sa­dach) z dwoma skrzy­żo­wa­ny­mi prze­lo­ta­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W miej­scu prze­cię­cia się obu ulic wzno­si się te­tra­py­lon, któ­re­go po­zo­sta­ło­ści za­cho­wa­ły się je­szcze do XIX wieku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n, AS: tetrapylõn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łuk poczwórny; łuk czterobramny

Wiktionary


tetrarcha

tytuł na­da­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści wład­cy te­trar­chii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wład­ca te­trar­chii;

Wiktionary

Te­trar­cha (gr. τετράρχης te­trar­ches, od "tet­ta­res" – czte­ry, "archo" – rzą­dzę) – tytuł na­da­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści wład­cy te­trar­chii.

Nosił go za­rzą­dza­ją­cy lub pa­nu­ją­cy nad jedną z czte­rech czę­ści ja­kie­goś kraju. W okre­sie ce­sar­stwa Rzy­mia­nie sto­so­wa­li ten tytuł także w od­nie­sie­niu do pa­nu­ją­cych w mniej­szych pań­stwach az­ja­tyc­kich – np. He­ro­da An­ty­pa­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cezar przej­rzał jego plan, miał jed­nak za­led­wie 1000 żoł­nie­rzy i mu­siał cze­kać na le­gion, który obie­cał mu do­star­czyć te­trar­cha Ga­la­cji. (Bitwa pod Zelą)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈtrarxa, AS: tetrarχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tetrarchia ż.

Wiktionary


tetrarchia

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: sy­stem współ­rzą­dów 4 ce­sa­rzy wpro­wa­dzo­ny przez Dio­kle­cja­na


SJP.pl

Te­trar­chia ( τετραρχία, „rządy czte­rech”, „czwór­wła­dza”; qu­a­drum­vi­rat) – sy­stem rzą­dów w Ce­sar­stwie rzym­skim wpro­wa­dza­ny stop­nio­wo przez ce­sa­rza Dio­kle­cja­na od 286 roku. Po­le­gał na rów­no­czes­nym spra­wo­wa­niu wła­dzy przez czte­rech pa­nu­ją­cych: dwóch "au­gu­stów" i dwóch wład­ców niż­szej rangi z ty­tu­łem "ce­za­ra".

Wikipedia


tetrasporowce

rząd ro­ślin z klasy zie­le­nic wła­ści­wych; Te­tra­spo­ra­les


SJP.pl


tetrasporowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy zie­le­nic wła­ści­wych


SJP.pl


tetrastych

stro­fa czte­ro­wier­szo­wa lub utwór czte­ro­wier­szo­wy; czte­ro­wiersz; kwar­ty­na


SJP.pl

Te­tra­stych, także kwar­ty­na, kwar­ten, qu­a­tra­in, czte­ro­wiersz, czte­ro­wers – typ stro­fy, zwła­szcza w po­ez­ji li­rycz­nej. Skła­da się z czte­rech wer­sów, naj­czę­ściej izo­sy­la­bicz­nych i po­łą­czo­nych ry­ma­mi (pa­rzy­sty­mi, oka­la­ją­cy­mi lub krzy­żo­wy­mi). Ty­po­wy dla te­tra­sty­chu jest ośmio-, je­de­na­sto- lub trzy­na­stoz­gło­sko­wiec. Stro­fa tego typu jest czę­sto ele­men­tem skła­do­wym ca­łych ukła­dów stro­ficz­nych, na przy­kład so­ne­tu. Te­tra­stych czę­sto po­ja­wia się w li­ry­ce pol­skiej.

Wikipedia


tetrastyl

świą­ty­nia grec­ka o fa­sa­dzie z cze­re­ma ko­lum­na­mi; te­tra­sty­los


SJP.pl


tetrastylos

świą­ty­nia grec­ka o fa­sa­dzie z cze­re­ma ko­lum­na­mi; te­tra­styl


SJP.pl


tetratlenek

zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy czte­ry atomy tlenu w czą­stecz­ce; np. tle­nek azotu IV, tle­nek oło­wiu IV


SJP.pl


tetrazen

Te­tra­zen – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako ma­te­riał wy­bu­cho­wy ini­cju­ją­cy.

Wikipedia


tetrać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. robić coś pra­co­wi­cie, mę­czyć się (nad czymś), pa­prać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tetranie n.

Wiktionary


tetri

zdaw­ko­wa mo­ne­ta gru­ziń­ska (100 tetri = 1 lari)


SJP.pl


tetris

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gry­komp. so­wiec­ka gra lo­gicz­na;

Wiktionary

Zo­bacz też: pol­ski raper o pse­u­do­ni­mie Te-Tris oraz album "Te­tris" ze­spo­łu Ziyo.

Te­tris – kom­pu­te­ro­wa gra lo­gicz­na stwo­rzo­na przez Alek­sie­ja Pa­żyt­no­wa i jego współ­pra­cow­ni­ków, Di­mi­tri­ja Pa­włow­skie­go i. Po­ja­wi­ła się na rynku po raz pier­wszy 6 czerw­ca 1984 roku w Związ­ku Ra­dziec­kim.

Wikipedia


tetroda

lampa próż­nio­wa z czte­re­ma elek­tro­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elek­tron. lampa elek­tro­no­wa po­sia­da­ją­ca czte­ry elek­tro­dy: anodę, dwie siat­ki i ka­to­dę;

Wiktionary

Te­tro­da – ro­dzaj lampy elek­tro­no­wej po­sia­da­ją­cej czte­ry elek­tro­dy: anodę, ka­to­dę i dwie siat­ki umie­szczo­ne po­mię­dzy anodą i ka­to­dą.

Krót­ko te­tro­da­mi na­zy­wa się naj­czę­ściej czte­ro­e­lek­tro­do­we lampy próż­nio­we, choć niek­tó­re ty­ra­tro­ny są ga­zo­wa­ny­mi te­tro­da­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż te­tro­dy 6550 mogą do­star­czyć sy­gnał o dużej mocy, to mają do­dat­ko­wy po­ten­cjał do two­rze­nia wra­że­nia bar­dzo dy­na­micz­ne­go dźwię­ku z mo­men­tal­ną re­kon­struk­cją przy gwał­tow­nych ude­rze­niach i rów­no­czes­ną kla­row­no­ścią brzmie­nia w za­kre­sie wy­so­kich czę­stot­li­wo­ści aku­stycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tetrodowy

Wiktionary


tetrodonowate

ro­dzi­na ryb pro­mie­nio­płet­wych z rzędu na­jeż­koksz­tałt­nych; kol­co­brzu­cho­wa­te, ro­zdym­ko­wa­te


SJP.pl


tetrodotoksyna

Te­tro­do­tok­sy­na – wie­lo­funk­cyj­ny zwią­zek che­micz­ny, silna tru­ciz­na znaj­du­ją­ca się w ciele niek­tó­rych ga­tun­ków ryb ro­zdym­koksz­tałt­nych, w tym w ry­bach fugu wy­ko­rzy­sty­wa­nych w kuch­ni ja­poń­skiej. Jej dzia­ła­nie po­le­ga na blo­ko­wa­niu ka­na­łów so­do­wych ko­mó­rek ner­wo­wych. Pow­sta­je przy udzia­le bak­te­rii sym­bio­tycz­nych, ale me­cha­niz­my wyz­wa­la­ją­ce jej pro­duk­cję, tran­sport i ku­mu­la­cję w ciele ryby nie zo­sta­ły poz­na­ne.

Wikipedia


tetrowy

przy­miot­nik od: tetra


SJP.pl


tetroza

cu­kier pro­sty ma­ją­cy 4 atomy węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


tetryczeć

sta­wać się zgorz­knia­łym, gder­li­wym


SJP.pl


tetryczka

→ te­tryk


SJP.pl

Patrz:

tetryk

tetryczny

prze­sta­rza­łe: o zgryź­li­wym uspo­so­bie­niu, wła­ści­wym ma­ru­dzie, man­ty­ce


SJP.pl


tetryk

czło­wiek zgryź­li­wy, zgorz­knia­ły, zrzęd­li­wy; zrzę­da, man­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zgryź­li­wy, zgorz­knia­ły, zrzęd­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bycie te­try­kiem to wy­łącz­nie stan umy­słu i może wy­stą­pić w każ­dym wieku, albo nie wy­stą­pić wcale.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maruda, zrzęda

Wiktionary


tetrykowaty

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nieco te­trycz­ny

Wiktionary


tetryl

ma­te­riał wy­bu­cho­wy sil­niej­szy od tro­ty­lu; te­try­lit


SJP.pl

Te­tryl, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ni­tro­a­min, ma­te­riał wy­bu­cho­wy bę­dą­cy pro­duk­tem ni­tro­wa­nia di­me­ty­lo­a­ni­li­ny.

Te­tryl zo­stał po raz pier­wszy otrzy­ma­ny w 1877, jed­nak jako woj­sko­wy ma­te­riał wy­bu­cho­wy za­czę­to go sto­so­wać do­pie­ro na po­cząt­ku XX w. – nieco póź­niej niż tro­tyl.

Wikipedia


tetrylit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy sil­niej­szy od tro­ty­lu; te­tryl


SJP.pl


tetum

język urzę­do­wy Ti­mo­ru Wschod­nie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. jeden z ję­zy­ków urzę­do­wych w Ti­mo­rze Wschod­nim, obok por­tu­gal­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tetum (Tetun) – grupa et­nicz­na
  • tetum (tetun) – język au­stro­ne­zyj­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­ściół ka­to­lic­ki przy­jął tetum jako język li­tur­gicz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈtɛtũm, AS: tetũm

Wiktionary


tetyczny

stwier­dza­ją­cy, usta­na­wia­ją­cy coś


SJP.pl


tetyda

1. bo­gi­ni, matka he­ro­sa Achil­le­sa;
2. jeden z księ­ży­ców Sa­tur­na;
3. pra­o­ce­an


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. nimfa; córka Ne­re­u­sa i żona Pe­le­u­sa; matka Achil­le­sa; jedna z ne­re­id;

 (1.2) mitgr. bo­gi­ni i uo­so­bie­nie żeń­skiej płod­no­ści morza;

 (1.3) geol. pra­o­ce­an roz­dzie­la­ją­cy Eu­ro­pę i Afry­kę;

 (1.4) astr. księ­życ Sa­tur­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­ty­da – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z Ne­re­id, matka Achil­le­sa
  • Te­ty­da – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z ty­ta­nid, matka Oke­a­nid
  • Te­ty­da – księ­życ Sa­tur­na
  • Te­ty­da – pra­o­ce­an
  • Jo­wisz i Te­ty­da – obraz J.-A.-D. In­gres’a
  • Tet­hys – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • The­tis – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈtɨda, AS: tetyda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Tetis

 (1.2) Tetys

Wiktionary


tetys

bo­gi­ni, matka he­ro­sa Achil­le­sa; Te­ty­da


SJP.pl


teukros

w mi­to­lo­gii grec­kiej:
1. król Te­u­krów, syn Ska­man­dra;
2. uczest­nik wojny tro­jań­skiej, syn Te­la­mo­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­u­kros (łac. Te­u­cer, Te­u­crus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Te­u­krów, syn Ska­man­dra
  • Te­u­kros (łac. Te­u­cer, Te­u­crus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej uczest­nik wojny tro­jań­skiej, syn Te­la­mo­na
  • Te­u­cer – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 2797

Wikipedia


teurg

mag prak­ty­ku­ją­cy te­ur­gię


SJP.pl


teurgia

forma magii ma­ją­ca zmu­sić bó­stwo do ja­kie­goś dzia­ła­nia, po­pu­lar­na w okre­sie hel­le­niz­mu i w śred­nio­wie­czu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. ry­tu­ał zmu­sza­ją­cy bogów lub bó­stwa do dzia­ła­nia zgod­nie z wolą od­pra­wia­ją­ce­go dany ry­tu­ał lub jego zle­ce­nio­daw­cy;

Wiktionary

Te­ur­gia (gr. θεουργία, „bo­skie dzia­ła­nie”) – prak­ty­ko­wa­nie ry­tu­a­łów nie­kie­dy o ma­gicz­nym cha­rak­te­rze, wy­stę­pu­ją­ce w póź­nej sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu.

Słowo „te­ur­gicz­ny” po­ja­wia się do­pie­ro w II wieku i wy­da­je się two­rem au­to­ra lub au­to­rów "Wy­rocz­ni chal­dej­skich", uży­wa­nym na oz­na­cze­nie wy­sił­ków zdol­nych oczy­ścić duszę i jej „po­jazd” – ciało astral­ne – w celu umoż­li­wie­nia jej kon­tem­pla­cji bogów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. teurg

 przym. teurgiczny

Wiktionary


teurgiczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy te­ur­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teurgia ż.

Wiktionary


teutoburski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Te­ut­ber­giem (Te­ut­bur­giem); do­ty­czą­cy Te­ut­ber­gu (Te­ut­bur­ga)

Wiktionary


teuton

czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go na Pół­wy­spie Jut­landz­kim, praw­do­po­dob­nie ger­mań­skie­go albo cel­tyc­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. hist. czło­nek sta­ro­żyt­ne­go ple­mię­e­mie­nia ger­mań­skie­go, wy­wo­dzą­ce­go się z Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teutonizm m., teutońszczyzna ż.

 przym. teutoński

Wiktionary


teutoni

ple­mię ger­mań­skie; Te­u­to­no­wie


SJP.pl

Te­u­to­ni, Te­u­to­no­wie (łac. "Te­u­to­nes", "Te­u­to­ni", gr. "Τεύτονες") – lud ger­mań­ski lub cel­tyc­ki za­miesz­ku­ją­cy pier­wot­nie przy dol­nym biegu Łaby i na Pół­wy­spie Jut­landz­kim na po­łud­nie od sie­dzib Cym­brów. Po raz pier­wszy wy­mie­nie­ni w źró­dłach an­tycz­nych przez Py­te­a­sza z Mas­sa­lii.

Wikipedia


teutonizm

to, co te­u­toń­skie; kul­tu­ra i cy­wi­li­za­cja te­u­toń­ska, nie­miec­ka


SJP.pl


teutonowie

ple­mię ger­mań­skie; Te­u­to­ni


SJP.pl


teutoński

1. nie­miec­ki, pru­ski, ger­mań­ski;
2. daw­niej: krzy­żac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Te­u­to­na­mi

 (1.2) książk. zwią­za­ny z Krzy­ża­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ruiny pier­wszej sie­dzi­by te­u­toń­skiej znaj­du­ją się w Je­ro­zo­li­mie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Teuton mos., Teutonka ż., Teutonia ż., teutonizm m., teutońszczyzna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) germański, niemiecki

 (1.2) krzyżacki

Wiktionary


teutońszczyzna

prze­sta­rza­le: Niem­cy, Te­u­to­ni; niem­czyz­na


SJP.pl


tev

te­ra­e­lek­tro­no­wolt


SJP.pl


tex

jed­nost­ka miary w sy­ste­mie mię­dzy­na­ro­do­wej nu­me­ra­cji włó­kien; teks


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Tex (film) w re­ży­se­rii Tima Hun­te­ra
  • Tex (po­wieść) S.E. Hin­ton
  • TeX sy­stem kom­pu­te­ro­wy

Wikipedia


texaco

[czy­taj: TEksako] marka paliw i ole­jów oraz dawny kon­cern naf­to­wy


SJP.pl

Te­xa­co ("Texas Com­pa­ny") – ame­ry­kań­ski kon­cern pe­tro­che­micz­ny dzia­ła­ją­cy w la­tach 1901–2001.

Wikipedia


texarkana

mia­sto w USA


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Te­xar­ka­na – mia­sto w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Mil­ler
  • Te­xar­ka­na – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Bowie

Wikipedia


texarkański

→ Te­xar­ka­na


SJP.pl

Patrz:

Texarkana

texas

gruba, sztyw­na tka­ni­na ba­weł­nia­na wy­ko­rzy­sty­wa­na naj­czę­ściej do szy­cia odzie­ży o kroju spor­to­wym; tek­sas


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Texas – an­giel­ska nazwa stanu Tek­sas (USA)
  • Texas – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ma­rat­hon
  • Gmina Texas () w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Cra­ig­he­ad
  • Gmina Texas () w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Lee
  • Gmina Texas () w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie De Witt
  • Gmina Texas () w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Ka­la­ma­zoo
  • Gmina Texas () w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Dent
  • Gmina Texas () w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Craw­ford
  • Gmina Texas () w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Wayne
  • Gmina Texas () w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Ma­rat­hon
  • Hrab­stwo Texas w sta­nie Mis­so­u­ri
  • Hrab­stwo Texas w sta­nie Okla­ho­ma

Wikipedia


texel

bez­ro­ga owca ho­len­der­ska; tek­sel


SJP.pl

Texel – ni­zin­na wyspa w Ho­lan­dii, wy­su­nię­ta naj­da­lej na za­chód w gru­pie Wysp Za­chod­nio­fry­zyj­skich. Całe te­ry­to­rium wyspy oraz ota­cza­ją­ce je wody sta­no­wią gminę miej­ską Texel, wcho­dzą­cą w skład pro­win­cji Ho­lan­dia Pół­noc­na. Od­dzie­lo­na na pół­no­cy cie­śni­ną od wyspy Vlie­land. Sie­dzi­ba władz mie­ści się w Den Burg. Bur­mi­strzem w ka­den­cji 2014-2018 jest Fran­ci­ne Gi­skes.

Wikipedia


tey

były ka­ba­ret


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Great Tey – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Essex
  • Jo­sep­hi­ne Tey – szkoc­ka pi­sar­ka, au­tor­ka po­wie­ści de­tek­ty­wi­stycz­nych, hi­sto­rycz­nych i sztuk te­a­tral­nych
  • Ka­ba­ret Tey – pol­ski ka­ba­ret
  • Litt­le Tey – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Essex
  • Marks Tey – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Essex

Wikipedia


tez

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: teza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛs, AS: tes

Wiktionary


teza

1. za­ło­że­nie, które ktoś za­mie­rza uza­sad­nić;
2. twier­dze­nie lub część twier­dze­nia wy­ma­ga­ją­ce do­wo­du;
3. w ut­wo­rze li­te­rac­kim: roz­wią­za­nie pro­ble­mu przed­sta­wio­ne czy­tel­ni­ko­wi przez au­to­ra; prze­sła­nie, idea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) twier­dze­nie dla któ­re­go na­le­ży przed­sta­wić uza­sad­nie­nie

 (1.2) filoz. pier­wszy etap trój­fa­zo­we­go cyklu roz­wo­je­go w dia­lek­ty­ce Hegla

 (1.3) liter. roz­wią­za­nie pro­ble­mu pod­su­nię­te czy­tel­ni­ko­wi przez au­to­ra

 (1.4) mat. część twier­dze­nia, którą na­le­ży udo­wod­nić przy da­nych za­ło­że­niach

 (1.5) log. za­ło­że­nie lub twier­dze­nie, które wy­ma­ga do­wo­du

Wiktionary

Teza (gr. "θέσις" [thésis] – ’umie­szcze­nie, roz­mie­szcze­nie, zło­że­nie, kom­po­zy­cja’, od "τίθημι" [títhēmi] "– ’"umie­ścić, po­ło­żyć, kłaść, po­sta­wić’) – twier­dze­nie, dla któ­re­go przed­sta­wia się uza­sad­nie­nie. W uję­ciu ma­te­ma­tycz­nym jest to część twier­dze­nia, którą na­le­ży udo­wod­nić, opie­ra­jąc się na przy­ję­tym za­ło­że­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brak bez­poś­red­nich do­wo­dów na pot­wier­dze­nie tej tezy.

 (1.3) Książ­ka za­wie­ra licz­ne przy­kła­dy, pot­wier­dza­ją­ce tezę au­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tezowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) założenie

 (1.3) idea, przesłanie

Wiktionary


tezaurus

the­sa­u­rus;
1. dzie­ło obej­mu­ją­ce kom­plet­ny zbiór wia­do­mo­ści z danej dzie­dzi­ny wie­dzy;
2. lek­sy­kon lub słow­nik obej­mu­ją­cy całe słow­nict­wo da­ne­go ję­zy­ka;
3. słow­nik sy­no­ni­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. dzie­ło, które obej­mu­je ca­łość okre­ślo­nej wie­dzy, do­rob­ku in­te­lek­tu­al­ne­go

 (1.2) jęz. słow­nik, który obej­mu­je pełne słow­nict­wo ja­kie­goś ję­zy­ka

Wiktionary

Te­za­u­rus – słow­nik odz­wier­cied­la­ją­cy struk­tu­rę pola se­man­tycz­ne­go da­ne­go ję­zy­ka in­for­ma­cyj­no-wy­szu­ki­waw­cze­go, obej­mu­ją­cy de­skryp­to­ry, ich re­la­cje oraz re­gu­ły sto­so­wa­nia.

Te­za­u­ru­sy two­rzy się dla ję­zy­ków de­skryp­to­ro­wych, w któ­rych to ję­zy­kach znaj­du­ją się de­skryp­to­ry zwią­za­ne re­la­cja­mi pa­ra­dyg­ma­tycz­ny­mi oraz askryp­to­ry.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: tɛˈzawrus, AS: tezau̯rus

Wiktionary


tezauryzacja

gro­ma­dze­nie i prze­cho­wy­wa­nie war­to­ści, skar­bu, ma­jąt­ku


SJP.pl

Te­za­u­ry­za­cja (gr. "thēsaurós" – "ma­ga­zyn", "skarb(iec)") – gro­ma­dze­nie i prze­cho­wy­wa­nie dóbr ma­te­rial­nych: za­pa­sów złota, pie­nię­dzy krusz­co­wych, pie­nię­dzy pa­pie­ro­wych, wa­lo­rów, wie­rzy­tel­no­ści lub in­nych dóbr ma­te­rial­nych o dużej war­to­ści (nie­ru­cho­mo­ści, dzieł sztu­ki, an­ty­ków, bi­żu­te­rii) poza in­sty­tu­cja­mi de­po­zy­to­wo-oszczęd­no­ścio­wy­mi.

Wikipedia


tezauryzacyjny

→ te­za­u­ry­za­cja


SJP.pl

Patrz:

tezauryzacja

tezauryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|te­za­u­ry­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tezauryzować ndk.

Wiktionary


tezauryzować

cza­sow­nik

 (1.1) zbie­rać, gro­ma­dzić, ko­lek­cjo­no­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌtɛzawrɨˈzɔvat͡ɕ, AS: tezau̯ryzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tezauryzowanie n., tezauryzacja

 przym. tezauryzacyjny

Wiktionary


tezcatlipoca

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) rel. az­tec­ki bóg zła, ciem­no­ści i zem­sty

Wiktionary

Tez­cat­li­po­ca (także Metz­li; nah. "Dy­mią­ce Zwier­cia­dło" lub "Pan Dy­mią­ce­go Zwier­cia­dła") – w az­tec­kim pan­te­o­nie bó­stwo zła, ciem­no­ści i zem­sty, któ­re­go ro­do­wód nie jest do końca jasny. We­dług mi­tycz­nych prze­ka­zów był bo­giem-stwór­cą i Słoń­cem Ziemi ("Nahui Oce­lotl") w pier­wszej epoce świa­ta oraz jed­nym z czte­rech synów boga-kre­a­to­ra Ome­te­otl ("Dwa Bóg"), dwo­i­ste­go stwo­rzy­cie­la świa­ta skła­da­ją­ce­go się z mę­skie­go pier­wiast­ka Ome­te­cuht­li ("Pan Dwo­i­sto­ści") i żeń­skie­go Ome­ci­hu­atl ("Pani Dwo­i­sto­ści").

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Metzli

Wiktionary


tezeusz

w mi­to­lo­gii grec­kiej: kró­le­wicz i heros ateń­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. heros ateń­ski i po­grom­ca Mi­no­ta­u­ra, syn Ege­u­sza (albo Po­sej­do­na) i Ajtry;

 (1.2) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Te­ze­usz (gr. Θησεύς Thēseús, łac. The­se­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej kró­le­wicz i heros ateń­ski.

Ucho­dził za syna Po­sej­do­na i Ajtry (for­mal­nie był synem Ege­u­sza, króla Aten). Wy­cho­wy­wa­ny poza domem z obawy przed żąd­ny­mi tronu sy­na­mi swo­je­go stry­ja Pal­la­sa. Jego wej­ściem w do­ro­słość było unie­sie­nie głazu, pod któ­rym Ege­usz (Aj­ge­us) zo­sta­wił dla niego miecz i san­da­ły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej ta­jem­ni­czym mo­men­tem w przy­go­dach Te­ze­u­sza jest ge­ra­nos, ma­gicz­ny ta­niec la­bi­ryn­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛˈzɛwuʃ, AS: tezeu̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Tezeida mos.

 przym. Tezeuszowy

Wiktionary


tezeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Te­ze­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


tezowy

za­wie­ra­ją­cy tezę, ideę, ja­kieś po­glą­dy, prze­ko­na­nia


SJP.pl


teówka

kształ­tow­nik o prze­kro­ju po­przecz­nym w kształ­cie li­te­ry T; te­ow­nik


SJP.pl


teńgi

przy­miot­nik

 (1.1) lwów. ol­brzy­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­steś już teńgi.

Wiktionary


teścia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. te­ścio­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tak daw­niej jak i dzi­siaj u ludu, który tej nazwy w wielu stro­nach używa, świe­kier, świo­kier, świe­kra, świo­kra, świe­kru­cha oz­na­cza tylko ro­dzi­ców męża, a teść i te­ścia – ro­dzi­ców żony.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teść mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. teściowa; daw. teścina

Wiktionary


teścik

zdrob­nie­nie od: test


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od test

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie test, lecz tylko mały te­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. test m.

Wiktionary


teściowa

matka żony lub męża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. matka żony

 (1.2) matka żony lub męża

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: te­ścio­wy

Wiktionary

Te­ścio­wa – matka żony (współ­cze­śnie także matka męża, pier­wot­nie "świe­kra"), nazwa re­la­cji ro­dzin­nej w sto­sun­ku do zię­cia lub sy­no­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec żony zowie się teść, a matka – te­ścio­wa lub te­ścia, daw­niej cieść i cie­ścia.

 (1.2) Moja te­ścio­wa mnie nie lubi…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: tɛɕˈt͡ɕɔva, AS: teśćova

Wiktionary

Powiązane:

 (1) zob. teść.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. teścina, daw. teścia, reg. teść, daw. cieścia, starop|ćścia.

 (1.2) gwara więzienna jara, jarecka

Wiktionary


teściowie

ro­dzi­ce żony lub męża


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • te­ścio­wie – ro­dzi­ce żony lub męża
  • Te­ścio­wie (ang. The In-Laws) – ame­ry­kań­ski film z 1979, reż. Art­hur Hil­ler
  • Te­ścio­wie (ang. The In-Laws) – ame­ry­kań­ski film z 2003, reż. An­drew Fle­ming
  • Te­ścio­wie – pol­ski film z 2021
  • Te­ścio­wie – pol­ski se­rial emi­to­wa­ny od 2023

Wikipedia