superauto

po­tocz­nie: świet­ny sa­mo­chód; su­per­bry­ka


SJP.pl


superautomatyczny

→ su­pe­ra­u­to­mat


SJP.pl

Patrz:

superautomat

superaśny

po­tocz­nie: wspa­nia­ły, fan­ta­stycz­ny, zna­ko­mi­ty, świet­ny; su­pe­ranc­ki


SJP.pl


superbakteria

bak­te­ria opor­na na więk­szość leków


SJP.pl


superbank

po­tocz­nie:
1. bank, z któ­re­go klien­ci są bar­dzo za­do­wo­le­ni;
2. bank, który ma moc­niej­szą po­zy­cję na rynku od po­zo­sta­łych


SJP.pl


superbezpieczny

po­tocz­nie: bar­dzo bez­piecz­ny


SJP.pl


superbogaty

bar­dzo bo­ga­ty


SJP.pl


superbohater

su­per­he­ros;
1. fik­cyj­na po­stać ob­da­rzo­na po­nad­prze­cięt­ny­mi, czę­sto nad­ludz­ki­mi mo­ca­mi, wal­czą­ca ze złem;
2. prze­no­śnie: osoba bar­dzo od­waż­na, do­ko­nu­ją­ca niez­wy­kłych czy­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. film. po­zy­tyw­ny bo­ha­ter li­te­rac­ki, fil­mo­wy lub ko­mik­so­wy po­sia­da­ją­cy nad­przy­ro­dzo­ne zdol­no­ści i wal­czą­cy o ura­to­wa­nie ludz­ko­ści przed zło­czyń­ca­mi;

Wiktionary

Su­per­bo­ha­ter – fik­cyj­ny bo­ha­ter ko­mik­sów, fil­mów, se­ria­li, gier lub ksią­żek zwal­cza­ją­cy sze­ro­ko po­ję­te zło (naj­czę­ściej prze­stęp­czość) i naj­czę­ściej po­sia­da­ją­cy nadz­wy­czaj­ne umie­jęt­no­ści. Ter­min zo­stał spo­pu­la­ry­zo­wa­ny wraz z po­ja­wie­niem się stwo­rzo­nej przez Joego Shu­ste­ra i Jerry’ego Sie­ge­la po­sta­ci Su­per­ma­na, w ma­ga­zy­nie "Ac­tion Co­mics vol.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrbɔˈxatɛr, AS: superboχater

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. superbohaterka ż.

 przym. superbohaterski

Wiktionary


superbohaterka

→ su­per­bo­ha­ter


SJP.pl

Patrz:

superbohater

superbohaterski

→ su­per­bo­ha­ter


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z su­per­bo­ha­te­rem, do­ty­czą­cy su­per­bo­ha­te­ra

Wiktionary

Patrz:

superbohater

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy chiń­ski film su­per­bo­ha­ter­ski ba­zo­wać ma na mi­to­lo­gii i opo­wia­dać o czło­wie­ku, który za­mie­nił się w de­mo­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. superbohater mos.

Wiktionary


superbroń

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) broń o szcze­gól­nie dużym dzia­ła­niu ni­szczą­cym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już zja­wia­li się im­pe­rial­ni zbie­go­wie, któ­rzy przej­rze­li na oczy po zni­szcze­niu su­per­bro­ni, teraz już na szczę­ście nie­ist­nie­ją­cej.

Wiktionary


superbryka

po­tocz­nie: świet­ny sa­mo­chód; su­pe­ra­u­to


SJP.pl


supercharge

cza­sow­nik

 (1.1) szyb­ko na­ła­do­wać

Wiktionary


supercienki

po­tocz­nie: bar­dzo cien­ki


SJP.pl


supercykl

dłu­gotr­wa­ły okres wzro­stu cen su­row­ców lub ak­ty­wów


SJP.pl


superdanie

po­tocz­nie: wy­śmie­ni­te, smacz­ne danie (po­tra­wa)


SJP.pl


superdisco

[czy­taj: su­per­di­sko] po­tocz­nie: wy­jąt­ko­wo udane, do­brze zor­ga­ni­zo­wa­ne disko; su­per­di­sko


SJP.pl


superdisko

po­tocz­nie: wy­jąt­ko­wo udane, do­brze zor­ga­ni­zo­wa­ne disko; su­per­di­sco


SJP.pl


superdziewczyna

po­tocz­nie: wspa­nia­ła, fan­ta­stycz­na dziew­czy­na


SJP.pl


superdługi

po­tocz­nie: bar­dzo długi


SJP.pl


superego

w psy­cho­a­na­li­zie: wew­nętrz­na re­pre­zen­ta­cja war­to­ści mo­ral­nych i ide­a­łów uz­na­wa­nych przez daną spo­łecz­ność, prze­ka­zy­wa­nych dziec­ku przez ro­dzi­ców w pro­ce­sie so­cja­li­za­cji; nad­jaźń, nadś­wia­do­mość


SJP.pl

Su­pe­re­go, nadś­wia­do­mość – jedna ze struk­tur oso­bo­wo­ści w mo­de­lu psy­cho­a­na­li­tycz­nym, obok ego oraz id.

"Su­pe­re­go" sta­no­wi wew­nętrz­ną re­pre­zen­ta­cję war­to­ści mo­ral­nych i ide­a­łów uz­na­wa­nych przez daną spo­łecz­ność, które prze­ka­zy­wa­ne są dziec­ku przez ro­dzi­ców w pro­ce­sie so­cja­li­za­cji.

Wikipedia


superekslibris

eks­li­bris umie­szczo­ny (wy­tło­czo­ny) na zew­nętrz­nej stro­nie opra­wy; su­pe­reks­li­brys (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl

Su­pe­reks­li­bris (z łac. "super" – wyż­szy, "ex li­bris" – z ksiąg) – szcze­gól­na forma eks­li­bri­su, znaku włas­no­ścio­we­go książ­ki, sta­no­wią­ca część wy­stro­ju in­tro­li­ga­tor­skie­go opra­wy.

Su­pe­reks­li­bri­sy po­ja­wi­ły się wcze­śniej niż wła­ści­we eks­li­bri­sy, wkle­ja­ne na osob­nych kar­tecz­kach na wew­nętrz­nej stro­nie okład­ki, już w XIV w.

Wikipedia


superekslibrys

prze­sta­rza­łe: su­pe­reks­li­bris, eks­li­bris umie­szczo­ny (wy­tło­czo­ny) na zew­nętrz­nej stro­nie opra­wy


SJP.pl


superekspresowy

→ su­pe­rek­spres


SJP.pl

Patrz:

superekspres

superelipsa

ro­dzaj krzy­wej pła­skiej


SJP.pl

Su­pe­re­lip­sa, krzy­wa Lamé – krzy­wa pła­ska opi­sa­na we współ­rzęd­nych kar­tez­jań­skich rów­na­niem:

Wikipedia


supereliptyczny

→ su­pe­re­lip­sa


SJP.pl

Patrz:

superelipsa

superesywny

przy­miot­nik

 (1.1) gram. od­po­wia­da­ją­cy na py­ta­nie „na kim? na czym?”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku wę­gier­skim licz­by od 11 do 19 i od 21 do 29 two­rzo­ne są z wy­ko­rzy­sta­niem su­fik­su su­pe­re­syw­ne­go.

Wiktionary


superfajny

po­tocz­nie: bar­dzo fajny


SJP.pl


superfood

[czy­taj: superFUD] nie­przet­wo­rzo­ny po­karm po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, bo­ga­ty w skład­ni­ki odżyw­cze; su­per­je­dze­nie, su­per­żyw­ność


SJP.pl

Su­per­fo­od – ter­min mar­ke­tin­go­wy wy­ko­rzy­sty­wa­ny do okre­śla­nia nie­przet­wo­rzo­nej żyw­no­ści po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, bo­ga­tej w skład­ni­ki odżyw­cze, któ­rych ilość i wła­ści­wo­ści mają dzia­łać ko­rzyst­nie na or­ga­nizm czło­wie­ka.

Ter­min po raz pier­wszy zo­stał użyty przez Aa­ro­na Mossa w cza­so­pi­śmie „Na­tu­re Nu­tri­tion” w 1998.

Wikipedia


superforteca

po­pu­lar­na nazwa ame­ry­kań­skie­go bom­bow­ca B-29


SJP.pl


superfosfat

uni­wer­sal­ny nawóz sztucz­ny


SJP.pl

Su­per­fos­fat – nawóz fos­fo­ro­wy za­wie­ra­ją­cy roz­pu­szczal­ny w wo­dzie di­wo­do­ro­fos­fo­ran wap­nia, Ca(H2PO4)2. Naj­le­piej przys­wa­jal­ny przez ro­śli­ny jest w for­mie H2PO4-, jed­no­cze­śnie ta forma jest naj­bar­dziej po­dat­na na sorp­cję gle­bo­wą i prze­cho­dzi w nie­roz­pu­szczal­ne w wo­dzie sole glinu, że­la­za, wap­nia. Otrzy­my­wa­ny głów­nie z fos­fo­ry­tów i apa­ty­tów przez dzia­ła­nie na nie kwa­sa­mi mi­ne­ral­ny­mi. Nawóz może mieć formę drob­no­ziar­ni­stą (py­li­stą) albo gra­nu­lo­wa­ną (drob­ne zia­ren­ka o śred­ni­cy 2–4 mm).

Wikipedia


supergigant

Su­per­gi­gant – naj­młod­sza olim­pij­ska kon­ku­ren­cja nar­ciar­stwa al­pej­skie­go, roz­gry­wa­na za­rów­no przez ko­bie­ty, jak i męż­czyzn, poś­red­nia w swoim cha­rak­te­rze mię­dzy zja­zdem a sla­lo­mem gi­gan­tem.

Su­per­gi­gant to druga z kon­ku­ren­cji szyb­ko­ścio­wych. Dla męż­czyzn róż­ni­ca po­zio­mów mię­dzy star­tem a metą wy­no­si 500–650 m, a dla ko­biet 400–600 m.

Wikipedia


supergromada

astro­no­micz­na jed­nost­ka or­ga­ni­za­cji ma­te­rii obej­mu­ją­ca gro­ma­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. zgru­po­wa­nie ogrom­nej licz­by grup i gro­mad ga­lak­tyk;

Wiktionary

Su­per­gro­ma­da – zgru­po­wa­nie setek lub ty­się­cy grup i gro­mad ga­lak­tyk. Su­per­gro­ma­dy są jed­ny­mi z naj­więk­szych zna­nych struk­tur we Wszechś­wie­cie. Ist­nie­nie su­per­gro­mad wska­zu­je na to, że ga­lak­ty­ki są ro­zło­żo­ne we Wszechś­wie­cie nie­rów­no­mier­nie, nawet w du­żych ska­lach. Więk­szość z nich łączy się w grupy i gro­ma­dy, przy czym grupy za­wie­ra­ją do 50 ga­lak­tyk, a gro­ma­dy do kilku ty­się­cy. Te grupy i gro­ma­dy, a także do­dat­ko­we odi­zo­lo­wa­ne ga­lak­ty­ki, two­rzą razem więk­sze struk­tu­ry zwane wła­śnie su­per­gro­ma­da­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re ba­da­nia wska­zu­ją, że su­per­gro­ma­dy mogą być zor­ga­ni­zo­wa­ne w re­gu­lar­ną siat­kę ośmio­ścia­nów, po­łą­czo­nych wierz­choł­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gromada ż.

Wiktionary


supergrupa

1. w bio­lo­gii: umow­na ka­te­go­ria sy­ste­ma­tycz­na, okre­śla­ją­ca naj­waż­niej­sze linie roz­wo­jo­we eu­ka­rion­tów;
2. w mu­zy­ce: ze­spół zło­żo­ny ze sław­nych in­stru­men­ta­li­stów i wo­ka­li­stów; su­pe­rze­spół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ze­spół all stars

Wiktionary

Su­per­gru­pa – w mu­zy­ce, głów­nie roc­ko­wej, ze­spół skła­da­ją­cy się ze zna­nych z wcze­śniej­szej ka­rie­ry in­stru­men­ta­li­stów i wo­ka­li­stów. Wy­jąt­ko­wo zda­rza się forma "su­pe­rze­spół". W jaz­zie, gdzie wspól­ne wy­stę­po­wa­nie mu­zy­ków zwią­za­nych z róż­ny­mi gru­pa­mi jest bar­dziej po­wszech­ne, po­dob­ne zna­cze­nie ma nazwa "ze­spół all stars".

Wikipedia


supergrypa

cięż­ka, ostra po­stać grypy


SJP.pl


supergwiazda

gwia­zda fil­mo­wa, pio­sen­kar­ka, pio­sen­karz itp. o świa­to­wej sła­wie; su­perg­wia­zdor, su­per­star, me­gag­wia­zda, me­gag­wia­zdor


SJP.pl

Su­perg­wia­zda (ang. "Su­per­star") – ame­ry­kań­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na z 1999 roku w re­ży­se­rii Bruce'a McCullocha.

Wikipedia


supergwiazdor

gwia­zdor fil­mo­wa, pio­sen­karz itp. o świa­to­wej sła­wie; su­perg­wia­zda, su­per­star, me­gag­wia­zda, me­gag­wia­zdor


SJP.pl


supergwiazdorka

→ su­perg­wia­zdor


SJP.pl

Patrz:

supergwiazdor

supergłośnik

typ ko­lum­ny gło­śni­ko­wej


SJP.pl


supergłupota

wiel­ka głu­po­ta


SJP.pl


superheros

su­per­bo­ha­ter;
1. fik­cyj­na po­stać ob­da­rzo­na po­nad­prze­cięt­ny­mi, czę­sto nad­ludz­ki­mi mo­ca­mi, wal­czą­ca ze złem;
2. prze­no­śnie: osoba bar­dzo od­waż­na, do­ko­nu­ją­ca niez­wy­kłych czy­nów


SJP.pl


superheterodyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ra­dio­od­bior­nik, który wy­ko­rzy­stu­je za­sa­dę prze­mia­ny czę­stot­li­wo­ści po­przez mie­sza­nie sy­gna­łu wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści z sy­gna­łem lo­kal­ne­go ge­ne­ra­to­ra;

Wiktionary

Su­per­he­te­ro­dy­na (łac. "super-" 'ponad-', gr. "he­te­ro-" ‘różne’ i "dyna" ‘moc’) – ra­dio­od­bior­nik wy­ko­rzy­stu­ją­cy za­sa­dę prze­mia­ny czę­stot­li­wo­ści po­przez mie­sza­nie sy­gna­łu wiel­kiej czę­stot­li­wo­ści z sy­gna­łem lo­kal­ne­go ge­ne­ra­to­ra (he­te­ro­dy­ny).

Wikipedia


superhit

po­tocz­nie: wiel­ki hit; me­ga­hit, su­per­prze­bój, me­ga­prze­bój


SJP.pl


superikonoskop

lampa elek­tro­no­wa sto­so­wa­na w ka­me­rach te­le­wi­zyj­nych; emi­tron


SJP.pl


superinstrukcja

po­tocz­nie: świet­na, przej­rzy­sta in­struk­cja


SJP.pl


superinteligencja

Su­pe­rin­te­li­gen­cja lub nad­ludz­ka in­te­li­gen­cja – hi­po­te­tycz­ny agent prze­wyż­sza­ją­cy in­te­lek­tu­al­nie każ­de­go ist­nie­ją­ce­go czło­wie­ka, prak­tycz­nie we wszyst­kich aspek­tach, w tym rów­nież kre­a­tyw­no­ścią, mą­dro­ścią i umie­jęt­no­ścia­mi spo­łecz­ny­mi. Hi­po­te­tycz­ny­mi przy­kła­da­mi su­pe­rin­te­li­gen­cji mogą być post­lu­dzie, sztucz­ne in­te­li­gen­cje lub przed­sta­wi­cie­le cy­wi­li­za­cji po­za­ziem­skich. „Su­pe­rin­te­li­gen­cja” to rów­nież okre­śle­nie po­zio­mu in­te­li­gen­cji ta­kiej osoby.

Wikipedia


superintendent

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­pe­rin­ten­dent – du­chow­ny pro­te­stanc­ki spra­wu­ją­cy wła­dzę na­dzor­czą w sto­sun­ku do pa­sto­rów okre­ślo­ne­go ob­sza­ru
  • in­ten­dent na­czel­ny
  • na­czel­nik ko­mo­ry cel­nej
  • Su­pe­rin­ten­dent (po­li­cja) – ranga w po­li­cji w kra­jach an­glo­sa­skich
  • Su­pe­rin­ten­dent (straż po­żar­na) – ranga w po­żar­nict­wie w kra­jach an­glo­sa­skich
  • Su­pe­rin­ten­dent (wię­zien­nict­wo) – ranga w służ­bie wię­zien­nej w kra­jach an­glo­sa­skich, In­diach i Pa­ki­sta­nie
  • Su­pe­rin­ten­dent (edu­ka­cja) – prze­ło­żo­ny uczel­ni lub jej ad­mi­ni­stra­tor w kra­jach an­glo­sa­skich
  • Su­pe­rin­ten­dent (Uni­ted Sta­tes Air Force) – ranga w Si­łach Po­wietrz­nych USA
  • Su­pe­rin­ten­dent (służ­ba zdro­wia) – dy­rek­tor, ko­or­dy­na­tor lub pla­ni­sta w szpi­ta­lach lub kli­ni­kach kra­jów an­glo­sa­skich

Wikipedia


superior

prze­ło­żo­ny w za­ko­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­pe­rior – od­po­wied­nik prze­o­ra w za­ko­nie je­zu­i­tów
  • Su­pe­rior – pro­po­no­wa­ny stan
  • Su­pe­rior – miej­sco­wość w sta­nie Ari­zo­na, w hrab­stwie Pinal
  • Su­pe­rior – miej­sco­wość w sta­nie Ko­lo­ra­do, w hrab­stwie Bo­ul­der
  • Su­pe­rior – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Dic­kin­son
  • Su­pe­rior – miej­sco­wość w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Mi­ne­ral
  • Su­pe­rior – mia­sto w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Nuc­kolls
  • Su­pe­rior – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Su­pe­rior – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Su­pe­rior – miej­sco­wość w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Su­pe­rior – miej­sco­wość w sta­nie Wy­o­ming, w hrab­stwie Swe­et­wa­ter
  • Su­pe­rior (ang. Su­pe­rior Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Dic­kin­son

Wikipedia


superiorka

→ su­pe­rior


SJP.pl

Patrz:

superior

superjacht

duży, luk­su­so­wy jacht


SJP.pl


superjednostka

bar­dzo duża jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na


SJP.pl

Su­per­jed­nost­ka – bu­dy­nek miesz­kal­ny w Ka­to­wi­cach, usy­tu­o­wa­ny w dziel­ni­cy Śród­mie­ście, przy alei W. Kor­fan­te­go 16-32, w po­bli­żu ronda gen. J. Zięt­ka. Wznie­sio­ny zo­stał w dru­giej po­ło­wie lat 60. XX wieku we­dług pro­jek­tu ar­chi­tek­ta Mie­czy­sła­wa Króla i kon­struk­to­ra Fran­cisz­ka Klim­ka. Jest jed­nym z naj­więk­szych bu­dyn­ków tego typu w Pol­sce, w któ­rym znaj­du­ją się łącz­nie 764 miesz­ka­nia. Jest w za­rzą­dzie Ka­to­wic­kiej Spół­dziel­ni Miesz­ka­nio­wej.

Wikipedia


superjedzenie

nie­przet­wo­rzo­ny po­karm po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, bo­ga­ty w skład­ni­ki odżyw­cze; su­per­fo­od, su­per­żyw­ność


SJP.pl


superkicz

kicz w naj­wyż­szym stop­niu


SJP.pl


superklej

bar­dzo mocny, szyb­ko wią­żą­cy klej


SJP.pl


superkombinacja

kon­ku­ren­cja w nar­ciar­stwie al­pej­skim (sla­lom oraz skró­co­ny zjazd lub su­per­gi­gant)


SJP.pl

Su­per­kom­bi­na­cja – jedna z kon­ku­ren­cji w nar­ciar­stwie al­pej­skim, w 2005 roku wpro­wa­dzo­na przez Mię­dzy­na­ro­do­wą Fe­de­ra­cję Nar­ciar­ską (FIS). Skła­da się z jed­ne­go prze­ja­zdu sla­lo­mu oraz skró­co­ne­go zja­zdu (lub z su­per­gi­gan­ta). Oba prze­ja­zdy mogą być roz­gry­wa­ne w do­wol­nej ko­lej­no­ści.

Wikipedia


superkomitet

ko­mi­tet, któ­re­go człon­ko­wie na­le­żą do róż­nych par­tii po­li­tycz­nych lub or­ga­ni­za­cji


SJP.pl


superkomputer

Su­per­kom­pu­ter – kom­pu­ter znacz­nie prze­wyż­sza­ją­cy moż­li­wo­ścia­mi po­wszech­nie uży­wa­ne kom­pu­te­ry, w szcze­gól­no­ści dy­spo­nu­ją­cy wie­lo­krot­nie więk­szą mocą obli­cze­nio­wą. Okre­śle­nie po­ja­wi­ło się w la­tach 60. XX w. w od­nie­sie­niu do kom­pu­te­rów pro­du­ko­wa­nych przez CDC i póź­niej przez przed­się­bior­stwo Cray.

Wikipedia


superkomputerowiec

kom­pu­te­ro­wiec o szcze­gól­nych kwa­li­fi­ka­cjach, nie­prze­cięt­nych umie­jęt­no­ściach itp.


SJP.pl


superkomputerowy

→ su­per­kom­pu­ter


SJP.pl

Patrz:

superkomputer

superkomórka

su­per­ko­mór­ka bu­rzo­wa - ro­dzaj burzy z wi­ru­ją­cym prą­dem wstę­pu­ją­cym po­wie­trza


SJP.pl


superkomórkowy

→ su­per­ko­mór­ka


SJP.pl

Patrz:

superkomórka

superkontynent

ląd, w skład któ­re­go wcho­dzi wię­cej niż jeden współ­czes­ny kon­ty­nent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. masa lądu skła­da­ją­ca się z wię­cej niż jed­ne­go współ­czes­ne­go kon­ty­nen­tu;

Wiktionary

Su­per­kon­ty­nent – wiel­ka masa lądu, w skład któ­rej wcho­dził wię­cej niż jeden współ­czes­ny kon­ty­nent (płyta kon­ty­nen­tal­na). Po­nie­waż sama de­fi­ni­cja kon­ty­nen­tu jest umow­na i spor­na, po­dob­nie jest z de­fi­ni­cją su­per­kon­ty­nen­tu. Zaz­wy­czaj używa się jej w od­nie­sie­niu do daw­nych okre­sów ge­o­lo­gicz­nych, kiedy to współ­czes­ne kon­ty­nen­ty two­rzy­ły więk­sze ca­ło­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt, AS: superkõntỹnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kontynent mrz.

Wiktionary


superkontynentalny

zwią­za­ny z lądem bę­dą­cym po­łą­cze­niem wszyst­kich kon­ty­nen­tów


SJP.pl


superksiężyc

Księ­życ w pełni znaj­du­ją­cy się w naj­bli­żej od­le­gło­ści od Ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. astr. księ­życ w pełni, ob­ser­wo­wa­ny w sy­zy­gij­nym pe­ry­ge­um;

Wiktionary

Su­perk­się­życ – po­tocz­na i astro­lo­gicz­na nazwa Księ­ży­ca w pełni, znaj­du­ją­ce­go w sy­zy­gij­nym pe­ry­ge­um swo­jej or­bi­ty. Księ­życ osią­ga wów­czas najm­niej­szą od­le­głość od Ziemi. We­dług da­nych NASA w tym po­ło­że­niu Księ­życ dla ob­ser­wa­to­rów jest do 14% więk­szy i świe­ci do 30% ja­śniej niż w apo­ge­um. Opi­nie o moż­li­wo­ści wy­wo­ły­wa­nia przez Księ­życ w tym po­ło­że­niu szcze­gól­nie ni­szczy­ciel­skich zja­wisk, jak fale oce­a­nicz­ne, trzę­sie­nia ziemi, wy­bu­chy wul­ka­nów, nie mają pot­wier­dze­nia w ba­da­niach zja­wisk przy­ro­dy.

Wikipedia


superkwas

Su­perk­was – kwas (lub mie­sza­ni­na kwa­sów) o wy­jąt­ko­wo dużej mocy. Naj­czę­ściej przyj­mu­je się, że su­perk­was to układ kwa­so­wy, który po­sia­da w da­nych wa­run­kach więk­szą kwa­so­wość niż 100% kwasu siar­ko­we­go lub w przy­pad­ku kwa­sów Le­wi­sa – od pen­ta­flu­or­ku an­ty­mo­nu (#PATRZ). Ter­min do­ty­czy zaz­wy­czaj ukła­dów nie­wod­nych, a do po­rów­ny­wa­nia mocy su­perk­wa­sów sto­su­je się funk­cję kwa­so­wo­ści Ham­met­ta "H"0.

Wikipedia


superlativus

su­per­la­ti­wus; su­per­la­tyw; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. sto­pień naj­wyż­szy przy­miot­ni­ka albo przy­słów­ka;
2. przy­miot­nik albo przy­słó­wek w stop­niu naj­wyż­szym


SJP.pl


superlatiwus

su­per­la­ti­vus; su­per­la­tyw; w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. sto­pień naj­wyż­szy przy­miot­ni­ka albo przy­słów­ka;
2. przy­miot­nik albo przy­słó­wek w stop­niu naj­wyż­szym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. naj­wyż­szy sto­pień przy­miot­ni­ka i przy­słów­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stopień najwyższy

Wiktionary


superlatyw

1. su­per­la­ti­wus; su­per­la­ti­vus; w ję­zy­koz­naw­stwie:
a) sto­pień naj­wyż­szy przy­miot­ni­ka albo przy­słów­ka;
b) przy­miot­nik albo przy­słó­wek w stop­niu naj­wyż­szym;
2. zwy­kle w licz­bie mno­giej: słowa wy­ra­ża­ją­ce za­chwyt;
3. nie­raz prze­sad­nie do­dat­nia ocena kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. naj­wyż­szy sto­pień przy­miot­ni­ka i przy­słów­ka

 (1.2) zob. su­per­la­ty­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. superlatywizm mrz., superlatywność ż., superlatywy lm nm.

 przym. superlatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stopień najwyższy

Wiktionary


superlatywizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­sad­ne po­słu­gi­wa­nie się su­per­la­ty­wa­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. superlatyw mrz.

Wiktionary


superlatywny

przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy su­per­la­tyw

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. superlatyw mrz., superlatywy nmos.

Wiktionary


superlatywy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) słowa uz­na­nia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|su­per­la­tyw.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­po­wia­da­jąc się o nim w sa­mych su­per­la­ty­wach, wpły­nął na de­cyz­ję rady.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. superlatyw mrz.

 przym. superlatywny

Wiktionary


superlekki

po­tocz­nie: bar­dzo lekki


SJP.pl


superliga

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­te­go­ria Su­pe­rio­re (Su­per­li­ga) – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w piłce noż­nej w Al­ba­nii
  • Su­per­li­ga e Kosovës – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w piłce noż­nej w Ko­so­wie
  • Super Liga Srbi­je – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w piłce noż­nej w Ser­bii
  • Su­per­li­ga­en – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w piłce noż­nej w Danii
  • Süper Lig – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w piłce noż­nej w Tur­cji
  • Su­per­li­ga – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w piłce ręcz­nej w Pol­sce
  • Su­per­li­ga – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w siat­ków­ce w Bra­zy­lii
  • Su­per­li­ga – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w siat­ków­ce w Hisz­pa­nii
  • SuperLiga – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w rugby union w Ru­mu­nii
  • Su­per­li­ga A – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w ko­szy­ków­ce w Rosji
  • Su­per­li­ga – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w sza­chach w Ru­mu­nii
  • Super Liga Srbi­je – naj­wyż­sza klasa roz­gryw­ko­wa w sza­chach w Ser­bii

Wikipedia


superligowy

→ su­per­li­ga


SJP.pl

Patrz:

superliga

superlotniskowiec

bar­dzo duży lot­ni­sko­wiec


SJP.pl


supermacho

[czy­taj: su­per­ma­czo] męż­czyz­na niez­wy­kle przy­stoj­ny, do­brze zbu­do­wa­ny, ma­ją­cy silny cha­rak­ter i nadz­wy­czaj­ny umysł; su­per­men i macho w jed­nym


SJP.pl


superman

[czy­taj: SUpermen] po­tocz­nie: męż­czyz­na odz­na­cza­ją­cy się niez­wy­kły­mi ce­cha­mi fi­zycz­ny­mi i umy­sło­wy­mi, od­no­szą­cy suk­ce­sy i ma­ją­cy po­wo­dze­niu u ko­biet; su­per­men, su­per­męż­czyz­na


SJP.pl

Su­per­man (jego "alter ego" – Clark Kent, uro­dzo­ny jako Kal-El) – fik­cyj­na po­stać (su­per­bo­ha­ter), znany z serii ko­mik­sów wy­da­wa­nych przez DC Co­mics, oraz wszel­kich adap­ta­cji zwią­za­nych z tą po­sta­cią. Zo­stał stwo­rzo­ny przez Joego Shu­ste­ra i Jerry’ego Sie­ge­la. Po raz pier­wszy po­ja­wił się w ma­ga­zy­nie "Ac­tion Co­mics vol. 1 #1" (czer­wiec 1938 roku).

Wikipedia


supermanka

→ su­per­man [czy­taj: su­per­men­ka]; su­per­men­ka


SJP.pl


supermaraton

bieg dłuż­szy od ma­ra­to­nu, li­czą­cy nawet kil­ka­set ki­lo­me­trów


SJP.pl


supermaratończyk

osoba star­tu­ją­ca w su­per­ma­ra­to­nie


SJP.pl


supermaratoński

o biegu: ma­ją­cy cha­rak­ter su­per­ma­ra­to­nu


SJP.pl


supermarkecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od su­per­mar­ket

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie su­per­mar­ket, lecz tylko nędz­ny su­per­mar­ke­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. supermarket m.

Wiktionary


supermarket

duży, wie­lo­bran­żo­wy sklep sa­mo­ob­słu­go­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. ogrom­ny, sa­mo­ob­słu­go­wy sklep wie­lo­bran­żo­wy;

Wiktionary

Su­per­mar­ket – sklep o po­wierzch­ni sprze­da­żo­wej od 400 m² do 2499 m² pro­wa­dzą­cy sprze­daż głów­nie w sy­ste­mie sa­mo­ob­słu­go­wym, ofe­ru­ją­cy sze­ro­ki asor­ty­ment ar­ty­ku­łów żyw­no­ścio­wych oraz ar­ty­ku­łów nie­żyw­no­ścio­wych czę­ste­go za­ku­pu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­ciw­ko bu­do­wie no­we­go su­per­mar­ke­tu pro­te­stu­ją drob­ni hand­la­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrˈmarkɛt, AS: supermarket

Wiktionary

Powiązane:

 przym. supermarketowy

 rzecz. supermarkecik mrz., market mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hipermarket, supersam, megasam

Wiktionary


supermarketowy

→ su­per­mar­ket


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z su­per­mar­ke­tem, do­ty­czą­cy su­per­mar­ke­tu

Wiktionary

Patrz:

supermarket

Powiązane:

 rzecz. supermarket m.

Wiktionary


supermasywny

ma­ją­cy po­tęż­ną masę, np. su­per­ma­syw­na czar­na dziu­ra - czar­na dziu­ra o masie rzędu mi­lio­nów lub mi­liar­dów mas Słoń­ca


SJP.pl


supermaszyna

ma­szy­na opar­ta na naj­no­wo­cze­śniej­szej tech­no­lo­gii


SJP.pl


supermen

[czy­taj: SUpermen] po­tocz­nie: męż­czyz­na odz­na­cza­ją­cy się niez­wy­kły­mi ce­cha­mi fi­zycz­ny­mi i umy­sło­wy­mi, od­no­szą­cy suk­ce­sy i ma­ją­cy po­wo­dze­niu u ko­biet; su­per­man, su­per­męż­czyz­na


SJP.pl


supermenka

→ su­per­men; su­per­man­ka


SJP.pl

Su­per­men­ka – pio­sen­ka Kayah, drugi sin­gel z płyty "Zebra", wy­da­ny w maju 1997. W ut­wo­rze wy­ko­rzy­sta­no frag­ment pio­sen­ki Ste­vie­go Won­de­ra "I Just Cal­led to Say I Love You". Na­gra­nia zre­a­li­zo­wa­no w stu­diu na­gra­nio­wym CCS Stu­dio w War­sza­wie w stycz­niu i lutym 1997 roku. Pio­sen­ka i wi­de­o­klip "Su­per­men­ka" były no­mi­no­wa­ne do na­gro­dy Fry­de­ryk i otrzy­ma­ły no­mi­na­cje do na­gród Ma­chi­ne­ry'97. Pio­sen­ka „Su­per­men­ka” za­ję­ła 7. miej­sce w Zło­tej dzie­siąt­ce gali PlayBox '97 w 1998 roku.

Wikipedia


supermiasto

1. wiel­kie, po­tęż­ne mia­sto;
2. bar­dzo pię­kne, przy­jaz­ne mia­sto


SJP.pl


supermoc

nad­na­tu­ral­na umie­jęt­ność su­per­bo­ha­te­ra


SJP.pl


supermocarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. po­tęż­ne pań­stwo, po­sia­da­ją­ce broń ato­mo­wą

Wiktionary

Su­per­mo­car­stwo ( su­per­po­wer) – pań­stwo (mo­car­stwo) dy­spo­nu­ją­ce naj­więk­szym po­ten­cja­łem po­li­tycz­nym, mi­li­tar­nym oraz go­spo­dar­czym i mo­gą­ce w sku­tecz­ny spo­sób kre­o­wać sto­sun­ki glo­bal­ne, przez co ma więk­sze zna­cze­nie od po­zo­sta­łych mo­carstw.

Au­to­rem ter­mi­nu „su­per­mo­car­stwo” jest Wil­liam Fox, który w 1944 okre­ślił USA, ZSRR, Wiel­ką Bry­ta­nię mia­nem „su­per­mo­carstw”, co ro­zu­miał jako glo­bal­ną po­zy­cję wyż­szą od do­tych­cza­so­wych mo­carstw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ame­ry­ka po­wo­li uro­sła do roli su­per­mo­car­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mocarstwo n.

 przym. mocarstwowy

Wiktionary


supermocny

wy­jąt­ko­wo silny lub wy­trzy­ma­ły


SJP.pl


supermodel

bar­dzo znany model


SJP.pl

Su­per­mo­del – drugi stu­dyj­ny album ame­ry­kań­skiej grupy Fo­ster the Pe­o­ple, wy­da­ny 14 marca 2014 roku przez wyt­wór­nię Co­lum­bia Re­cords.

Wikipedia


supermodelka

→ su­per­mo­del


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bar­dzo znana mo­del­ka;

Wiktionary

Su­per­mo­del­ka – okre­śle­nie do­brze za­ra­bia­ją­cej mo­del­ki, zaz­wy­czaj ma­ją­cej dobrą re­pu­ta­cję na całym świe­cie i ma­ją­cej doś­wiad­cze­nie za­rów­no w za­kre­sie mody luk­su­so­wej, jak i mo­de­lin­gu ko­mer­cyj­ne­go. Ter­min „su­per­mo­del­ka” zo­stał roz­po­wszech­nio­ny w la­tach 80. XX wieku.

Wikipedia

Patrz:

supermodel

Przykłady

 (1.1) Su­per­mo­del­ka zo­sta­ła zna­le­zio­na mart­wa w swo­jej wan­nie w po­nie­dzia­łek wie­czo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. supermodel m.

Wiktionary


supermęski

przy­miot­nik

 (1.1) pot. żart. ma­ją­cy ewi­dent­ne cechy mę­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adam jest su­per­mę­skim fa­ce­tem.

Wiktionary


supermężczyzna

męż­czyz­na odz­na­cza­ją­cy się niez­wy­kły­mi ce­cha­mi fi­zycz­ny­mi i umy­sło­wy­mi, od­no­szą­cy suk­ce­sy i ma­ją­cy po­wo­dze­niu u ko­biet; su­per­men, su­per­man


SJP.pl


supernak

naz­wi­sko


SJP.pl


supernatant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górna, płyn­na war­stwa znad osadu; rozt­wór znad osadu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po uzy­ska­niu od­po­wied­nie­go po­zio­mu miana za­kaź­ne­go zbie­ra się su­per­na­tant, który na­stęp­nie pod­da­je się oczy­szcze­niu z resz­tek ko­mó­rek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrˈnatãnt, AS: supernatãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadsącz

 (1.1) ciecz nadosadowa

Wiktionary


superniski

po­tocz­nie: bar­dzo niski


SJP.pl


superniszczyciel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ni­szczy­ciel o bar­dzo dużej sile ra­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wszy raz była na po­kła­dzie gwiezd­ne­go su­per­ni­szczy­cie­la, ale, we­dług bli­skich jej ofi­ce­rów, „Exe­cu­tor” zda­wał się być za­pro­jek­to­wa­ny z myślą o wzbu­dza­niu stra­chu nie tylko wśród tych, prze­ciw­ko któ­rym dzia­łał, lecz rów­nież wśród osób, które nim la­ta­ły.

Wiktionary


supernova

gwia­zda zmien­na o jas­no­ści wzra­sta­ją­cej jed­no­cze­śnie z wy­rzu­ca­niem przez nią zew­nętrz­nych warstw ma­te­rii, przy­pu­szczal­nie w związ­ku z przeksz­tał­ca­niem się w gwia­zdę ne­u­tro­no­wą; su­per­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. su­per­no­wa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Su­per­no­va – su­per­no­wa
  • Su­per­no­va – album Atom String Qu­ar­tet i Le­o­pol­di­num
  • Su­per­no­va – album Cleo
  • Su­per­no­va – album Des­de­mo­ny
  • Su­per­no­va – album Exo­du­su
  • Su­per­no­va – album Ur­szu­li
  • Su­per­no­va – ame­ry­kań­sko-szwaj­car­ski film fan­ta­stycz­no­na­u­ko­wy
  • Su­per­no­va – pro­gram te­le­wi­zyj­ny
  • Su­per­no­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrˈnɔva, AS: supernova

Wiktionary


supernowa

gwia­zda zmien­na o jas­no­ści wzra­sta­ją­cej jed­no­cze­śnie z wy­rzu­ca­niem przez nią zew­nętrz­nych warstw ma­te­rii, przy­pu­szczal­nie w związ­ku z przeksz­tał­ca­niem się w gwia­zdę ne­u­tro­no­wą; su­per­no­va


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. gwia­zda, któ­rej jas­ność gwał­tow­nie wzro­sła na sku­tek wy­bu­cho­we­go odrzu­ce­nia przez nią swo­ich zew­nętrz­nych warstw;

Wiktionary

Su­per­no­wa – ter­min okre­śla­ją­cy kilka ro­dza­jów kos­micz­nych ek­sploz­ji po­wo­du­ją­cych pow­sta­nie na nie­bie niez­wy­kle jas­ne­go obiek­tu, który już po kilku ty­god­niach lub mie­sią­cach staje się nie­mal nie­wi­docz­ny. Są dwie moż­li­we drogi pro­wa­dzą­ce do ta­kie­go wy­bu­chu: w ją­drze ma­syw­nej gwia­zdy prze­sta­ły za­cho­dzić re­ak­cje ter­mo­ją­dro­we bądź za­cho­dzi pro­ces po­chła­nia­ją­cy pro­mie­nio­wa­nie (kre­a­cja par, fo­to­de­zin­te­gra­cja), a zmniej­sze­nie ci­śnie­nia pro­mie­nio­wa­nia po­wo­du­je za­pa­da­nie się gwia­zdy pod włas­nym cię­ża­rem; bądź też biały ka­rzeł tak długo po­bie­rał ma­te­rię z są­sied­niej gwia­zdy, aż prze­kro­czył masę Chan­dra­sek­ha­ra, co do­pro­wa­dzi­ło do ek­sploz­ji ter­mo­ją­dro­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wiast­ki che­micz­ne cięż­sze od że­la­za pow­sta­ją w wy­bu­chach su­per­no­wych.

 (1.1) Naj­lep­szy­mi świe­ca­mi stan­dar­do­wy­mi do po­mia­ru pa­ra­me­tru Hub­ble’a są dwa ro­dza­je gwiazd: Ce­fe­i­dy oraz su­per­no­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrˈnɔva, AS: supernova

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) supernova

Wiktionary


supernowoczesny

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo no­wo­czes­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z butów ka­za­li mu też wy­cią­gnąć sznu­ro­wa­dła. Ale on nie miał sznu­ro­wa­deł, bo jego adi­da­sy były su­per­no­wo­czes­ne, na przy­lep­ce.

Wiktionary


superodporny

po­tocz­nie: bar­dzo od­por­ny


SJP.pl


superokazja

po­tocz­nie: niez­wy­kle sprzy­ja­ją­ca okaz­ja, prze­wyż­sza­ją­ca inne


SJP.pl


superorganizm

or­ga­nizm skła­da­ją­cy się z wielu mniej­szych or­ga­niz­mów tego sa­me­go ga­tun­ku


SJP.pl

Su­pe­ror­ga­nizm, na­dor­ga­nizm – kon­cep­cja ist­nie­nia or­ga­niz­mu skła­da­ją­ce­go się z wielu mniej­szych or­ga­niz­mów tego sa­me­go ga­tun­ku. Od­no­si się ona zwła­szcza do ko­lo­nii owa­dów spo­łecz­nych. Ich kasty po­rów­nu­je się do róż­nych na­rzą­dów jed­ne­go osob­ni­ka, a po­szcze­gól­ne osob­ni­ki – do ko­mó­rek. Niek­tó­rzy po­stu­lu­ją od­nie­sie­nie su­pe­ror­ga­niz­mu także do ludzi.

Wikipedia


superortikon

ro­dzaj lampy ana­li­zu­ją­cej, któ­rej dzia­ła­nie jest opar­te na zja­wi­sku fo­to­e­mi­sji i pro­ce­sie wy­bie­ra­nia ele­men­tów obra­zu ła­dun­ko­we­go za po­mo­cą wiąz­ki elek­tro­nów; or­ti­kon obra­zo­wy


SJP.pl


superoryginalny

po­tocz­nie: bar­dzo ory­gi­nal­ny


SJP.pl


superowo

przy­słó­wek

 (1.1) młodz. bar­dzo po­zy­tyw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrz, jak te neony się su­pe­ro­wo od­bi­ja­ją na tafli fon­tan­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. super

 przym. super

 wykrz. super

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodz. cool, coolersko, ekstra, odjazdowo, odlotowo, super; pot. w dechę

Wiktionary


superowoc

owoc szcze­gól­nie bo­ga­ty w skład­ni­ki odżyw­cze, uz­na­wa­ny za wy­jąt­ko­wo ko­rzyst­ny dla zdro­wia


SJP.pl


superowość

→ su­pe­ro­wy; od­lo­to­wość, bom­bo­wość, cza­der­skość


SJP.pl


superowulacja

uwol­nie­nie w jed­nym cza­sie kilku lub kil­ku­na­stu ko­mó­rek ja­jo­wych z pę­knię­tych doj­rza­łych pę­che­rzy­ków jaj­ni­ko­wych


SJP.pl

Su­pe­ro­wu­la­cja – uwol­nie­nie w jed­nym cza­sie kilku (kil­ku­na­stu) ko­mó­rek ja­jo­wych z pę­knię­tych doj­rza­łych pę­che­rzy­ków jaj­ni­ko­wych. Su­pe­ro­wu­la­cja może być pro­ce­sem na­tu­ral­nym bądź sty­mu­lo­wa­nym przez czło­wie­ka. Sto­so­wa­na u samic daw­czyń ko­mó­rek ja­jo­wych w tech­ni­ce prze­no­sze­nia za­rod­ków, w wy­ni­ku czego można znacz­nie zwięk­szyć licz­bę po­tom­stwa zwie­rząt o po­żą­da­nych ce­chach.

Wikipedia


superowy

po­tocz­nie: fajny, do­sko­na­ły, fa­jo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) młodz. bar­dzo atrak­cyj­ny

Wiktionary


superparametr

hi­per­pa­ra­metr;
1. w ucze­niu ma­szy­no­wym: pa­ra­metr, któ­re­go war­tość jest usta­wia­na przed roz­po­czę­ciem pro­ce­su ucze­nia;
2. w sta­ty­sty­ce ba­y­e­sow­skiej: pa­ra­metr a prio­ri


SJP.pl


superpaństwo

1. po­tęż­ne pań­stwo ma­ją­ce wpływ na po­li­ty­kę świa­to­wą; su­per­mo­car­stwo;
2. pań­stwo ide­al­ne


SJP.pl


superpełnia

peł­nia księ­ży­ca zbie­ga­ją­ca się z naj­bliż­szym punk­tem jego or­bi­ty wokół Ziemi


SJP.pl


superpilny

przy­miot­nik

 (1.1) szcze­gól­nie pilny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No chyba że to jakaś su­per­pil­na spra­wa, to wtedy może w na­głym wy­pad­ku przyjść tutaj, za­sta­na­wiał się mi­li­cjant, ob­ser­wu­jąc cały czas jej twarz.

Wiktionary


superpodniecający

po­tocz­nie: bar­dzo pod­nie­ca­ją­cy


SJP.pl


superpomysł

wspa­nia­ły, ge­nial­ny po­mysł


SJP.pl


superpopularny

po­tocz­nie: bar­dzo po­pu­lar­ny


SJP.pl


superpotęga

pań­stwo o ogrom­nej sile eko­no­micz­nej i mi­li­tar­nej


SJP.pl


superpotężny

po­tocz­nie: niez­wy­kle po­tęż­ny


SJP.pl


superpozycja

w fi­zy­ce: zło­że­nie pól lub sta­nów kwan­to­wych, np. na­kła­da­nie się fal


SJP.pl

Su­per­po­zy­cja – włas­ność roz­wią­zań rów­na­nia róż­nicz­ko­we­go prze­ja­wia­ją­ca się w tym, że suma dwóch roz­wią­zań także jest roz­wią­za­niem rów­na­nia. W pod­sta­wo­wym sen­sie włas­ność ta może zo­stać wy­ra­żo­na w inny spo­sób przez twier­dze­nie, że prze­strzeń roz­wią­zań rów­na­nia jest prze­strze­nią li­nio­wą. Tak wy­ra­żo­ne twier­dze­nie po­zo­sta­je praw­dzi­we, jeśli rów­na­nie róż­nicz­ko­we jest li­nio­we.

Wikipedia


superpozycyjny

→ su­per­po­zy­cja


SJP.pl

Patrz:

superpozycja

superprecyzyjny

wy­jąt­ko­wo pre­cy­zyj­ny, do­kład­ny


SJP.pl


superprodukcja

Su­per­pro­duk­cja – pol­ski film ko­me­dio­wy z 2002 roku w re­ży­se­rii Ju­liu­sza Ma­chul­skie­go. Zdję­cia trwa­ły 29 dni – od 22 kwiet­nia do 20 maja 2002 r.

Wikipedia


superprojekcja

w kry­mi­na­li­sty­ce: tech­ni­ka po­le­ga­ją­ca na na­kła­da­niu obra­zu czasz­ki na różne zdję­cia fo­to­gra­ficz­ne głów osób o dom­nie­ma­nym po­do­bień­stwie


SJP.pl

Su­per­pro­jek­cja – me­to­da iden­ty­fi­ka­cji zwłok na pod­sta­wie czasz­ki opra­co­wa­na w la­tach 30. XX wieku. Po­le­ga na na­kła­da­niu na wy­se­pa­ro­wa­ne zdję­cie czasz­ki zdję­cia dom­nie­ma­nej osoby wy­ko­na­ne­go za jej życia i po­rów­ny­wa­niu punk­tów an­tro­po­me­trycz­nych. Jeśli głów­ne punk­ty się po­kry­wa­ją, można z dużą pew­no­ścią stwier­dzić, że czasz­ka i zdję­cie na­le­ża­ły do tej samej osoby.

Wikipedia


superprzebój

wiel­ki prze­bój, hit; su­per­hit


SJP.pl


superpuchar

Su­per­pu­char – tro­fe­um w spor­cie klu­bo­wym. Zaz­wy­czaj jest to jeden mecz, pod ko­niec se­zo­nu (lub na po­cząt­ku ko­lej­ne­go) po­mię­dzy zwy­cięz­cą ligi kra­jo­wej, a zdo­byw­cą pu­cha­ru kraju (np. Su­per­pu­char Pol­ski po­mię­dzy zwy­cięz­cą Ek­stra­kla­sy, a zdo­byw­cą Pu­cha­ru Pol­ski).

Wikipedia


superpółśredni

w bok­sie za­wo­do­wym: waga su­per­półś­red­nia - ka­te­go­ria wa­go­wa o li­mi­cie 154 fun­tów (69,853 kg); waga ju­niorś­red­nia


SJP.pl


superpłaski

po­tocz­nie: bar­dzo pła­ski


SJP.pl


superreakcyjny

→ su­per­re­ak­cja


SJP.pl

Patrz:

superreakcja

superrealistyczny

wy­jąt­ko­wo re­a­li­stycz­ny


SJP.pl


superrecenzent

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca re­cenz­ji na dru­gim eta­pie oce­nia­nia ma­te­ria­łu

Wiktionary

Su­per­re­cen­zent – tajny re­cen­zent w prze­wo­dzie ha­bi­li­ta­cyj­nym po­wo­ły­wa­ny przez Cen­tral­ną Ko­mi­sję do Spraw Stop­ni i Ty­tu­łów już po ko­lok­wium ha­bi­li­ta­cyj­nym (ko­mi­sja po­wo­ły­wa­ła dwóch). Jego opi­nia była de­cy­du­ją­ca w kwe­stii na­da­nia ha­bi­li­tan­to­wi stop­nia dok­to­ra ha­bi­li­to­wa­ne­go. Cen­tral­na Ko­mi­sja do Spraw Stop­ni i Ty­tu­łów pro­wa­dzi­ła listę spe­cja­li­stów we­dług dy­scy­plin i dzie­dzin KBN. Urząd su­per­re­cen­zen­ta zo­stał zlik­wi­do­wa­ny w 2006 roku po zmia­nie prze­pi­sów o na­da­wa­niu stop­ni na­u­ko­wych.

Wikipedia


superresort

po­łą­cze­nie kilku mi­ni­sterstw


SJP.pl


superrząd

w po­li­ty­ce: rząd po­nad­pań­stwo­wy


SJP.pl


supersam

po­tocz­nie: duży sklep sa­mo­ob­słu­go­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. hand. duży sklep sa­mo­ob­słu­go­wy

Wiktionary

Su­per­sam – wiel­ki sklep sa­mo­ob­słu­go­wy, więk­szy od samu i mniej­szy od me­ga­sa­mu.

Su­per­sa­my za­czę­ły pow­sta­wać w Pol­sce w pier­wszej po­ło­wie lat 60. XX wieku. Pier­wszy sklep tego ro­dza­ju zo­stał ot­war­ty 6 czerw­ca 1962 roku w War­sza­wie.

Obiekt pod tą nazwą dzia­łał rów­nież m.in. w Poz­na­niu (su­per­sam „Kasia” przy ul. 27 Grud­nia, zam­knię­ty w 2018) oraz Ka­li­szu (przy al. Woj­ska Pol­skie­go 53a).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mó­wisz, że ku­pi­łaś te śle­dzie w su­per­sa­mie?

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. sam

 rzecz. sam mrz., samosia ż.

Wiktionary


supersamiec

Su­per­sa­miec (ang. "Su­per­bad") – ame­ry­kań­ska ko­me­dia z 2007 roku.

Wikipedia


supersamochód

uni­kal­ny sa­mo­chód spor­to­wy o ek­stre­mal­nych osią­gach i naj­no­wszych tech­no­lo­giach


SJP.pl

Śred­nie su­per­sa­mo­cho­dy

Wikipedia


superscope

[czy­taj: su­per­skołp] hand­lo­wa nazwa obra­zu ana­mor­fo­tycz­ne­go


SJP.pl


superset

me­to­da tre­nin­go­wa po­le­ga­ją­ca na wy­ko­ny­wa­niu dwóch ćwi­czeń jedno po dru­gim, bez przer­wy mię­dzy nimi


SJP.pl


supersexy

wy­jąt­ko­wo sek­sow­ny


SJP.pl


supersieć

mo­no­krysz­ta­ły zbu­do­wa­ne z na­prze­mien­nych warstw o róż­nym skła­dzie che­micz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. pe­rio­dycz­na struk­tu­ra kry­sta­licz­na, naj­czę­ściej skła­da­ją­ca się z na­stę­pu­ją­cych po sobie stud­ni kwan­to­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈpɛrʲɕɛ̇t͡ɕ, AS: superʹśėć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. supersieciowy, sieciowy

 rzecz. sieć ż.

Wiktionary


supersilny

po­tocz­nie: nadz­wy­czaj silny, bar­dzo silny; ek­stra­sil­ny


SJP.pl


superski

naz­wi­sko


SJP.pl


supersoniczny

przy­miot­nik

 (1.1) naddź­wię­ko­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsupɛrsɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ, AS: supersõńičny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ponaddźwiękowy, naddźwiękowy

Wiktionary


superspektakl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) efek­tow­ne, bo­ga­te wi­do­wi­sko, spek­takl

Wiktionary


superstar

gwia­zda fil­mo­wa, pio­sen­kar­ka, pio­sen­karz itp. o świa­to­wej sła­wie; su­perg­wia­zda, su­perg­wia­zdor, me­gag­wia­zda, me­gag­wia­zdor


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­per­star – ce­le­bry­ta
  • Su­perg­wia­zda, ang. Su­per­star – ame­ry­kań­ski film
  • Su­per­star – album Activ
  • Su­per­star – album Ca­ro­li­ne Rose
  • Su­per­star – sin­gel Ja­me­lii
  • Su­per­star – sin­gel Lu­pe­go Fia­sca
  • Su­per­star – sin­gel po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skie­go ze­spo­łu TVXQ

Wikipedia


superstop

stop o dużej ża­ro­wy­trzy­ma­ło­ści i ża­ro­od­por­no­ści; nad­stop


SJP.pl


superstrada

1. droga po­sia­da­ją­ca dwie jezd­nie, zwy­kle roz­dzie­lo­ne pasem zie­le­ni; droga dwu­jezd­nio­wa;
2. śro­do­wi­sko­wo: glo­bal­na, zin­te­gro­wa­na, sze­ro­ko­pas­mo­wa sieć mul­ti­me­dial­na


SJP.pl


superstrat

język lud­no­ści na­pły­wo­wej, który na­war­stwia się na język lud­no­ści miej­sco­wej


SJP.pl


superstruna

hi­po­te­tycz­ny pod­sta­wo­wy skład­nik ma­te­rii


SJP.pl


superstulatek

osoba ma­ją­ca sto dzie­sięć lub wię­cej lat


SJP.pl

Su­per­stu­la­tek ( su­per­cen­te­na­rian) – osoba, która osią­gnę­ła wiek 110 lat lub wię­cej. Wiek ten osią­ga ok. jeden na ty­siąc stu­lat­ków. We­dług Ge­ron­to­lo­gy Re­se­arch Group na całym świe­cie żyje około 300–450 ta­kich osób, około 200 jest zwe­ry­fi­ko­wa­nych przez GRG (mię­dzy in­ny­mi na pod­sta­wie "Księ­gi re­kor­dów Gu­in­nes­sa").

Wikipedia


superstulatka

ko­bie­ta ma­ją­ca sto dzie­sięć lub wię­cej lat


SJP.pl


supersurrealista

zwo­len­nik, przed­sta­wi­ciel su­per­sur­re­a­liz­mu - kie­run­ku w sztu­ce, któ­re­go celem jest skraj­nie sur­re­a­li­stycz­ne przed­sta­wie­nie rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl


supersymetria

hi­po­te­tycz­na sy­me­tria z za­kre­su fi­zy­ki czą­stek ele­men­tar­nych przeksz­tał­ca­ją­ca bo­zo­ny w fer­mio­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. hi­po­te­tycz­ne po­sia­da­nie przez każdą cząst­kę ele­men­tar­ną od­po­wied­ni­ka róż­nią­ce­go się od niej cał­ko­wi­to­ścią spinu;

Wiktionary

Su­per­sy­me­tria (SUSY) – hi­po­te­tycz­na sy­me­tria z za­kre­su fi­zy­ki czą­stek ele­men­tar­nych przeksz­tał­ca­ją­ca bo­zo­ny w fer­mio­ny. Nie za­ob­ser­wo­wa­no jak dotąd żad­nych su­per­sy­me­trycz­nych part­ne­rów.

Je­że­li stan kwan­to­wy fer­mio­nu oz­na­czy­my jako for­mu­la_1 a bo­zo­nu jako for­mu­la_2 to su­per­sy­me­tria ge­ne­ro­wa­na jest przez przeksz­tał­ce­nie:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ze­spół Nor­va­la Fort­so­na z Uni­wer­sy­te­tu w Wa­szyng­to­nie zna­lazł inny spo­sób na wy­śle­dze­nie czą­ste­czek prze­wi­dy­wa­nych przez su­per­sy­me­trię.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. supersymetryczny

Wiktionary


superszybki

po­tocz­nie: nadz­wy­czaj szyb­ki, bar­dzo szyb­ki; ek­stra­szyb­ki, ul­tra­szyb­ki


SJP.pl


superszybkość

→ su­per­szyb­ki


SJP.pl

Patrz:

superszybki

supertajny

tajny w naj­wyż­szym stop­niu; ści­śle tajny


SJP.pl


supertalent

Su­per­ta­lent – wi­do­wi­sko stu­dyj­ne, emi­to­wa­ne na an­te­nie TVP 2, pro­wa­dzo­ne przez Beatę Sa­dow­ską. Pier­wszy od­ci­nek emi­to­wa­ny był 7 paź­dzier­ni­ka 2006 r.

Pro­gram miał na celu wy­szu­ka­nie osoby z cha­rak­te­rem i wy­jąt­ko­wą oso­bo­wo­ścią. Na­gro­dą dla zwy­cięz­cy była moż­li­wość pod­pi­sa­nia kon­trak­tu z te­le­wiz­ją.

Wikipedia


supertani

taki, który kosz­tu­je nie­wia­ry­god­nie mało


SJP.pl


supertomasyna

sztucz­ny nawóz fos­fo­ro­wy


SJP.pl

Su­per­to­ma­sy­na – nawóz fos­fo­ro­wy otrzy­my­wa­ny przez sta­pia­nie mie­lo­nych fos­fo­ry­tów z wę­gla­nem sodu. Su­per­to­ma­sy­na jest ter­mo­fos­fa­tem so­do­wym.

Głów­nym skład­ni­kiem su­per­to­ma­sy­ny jest #PATRZ, zwią­zek ten nie jest roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, przez co nie jest bez­poś­red­nio do­stęp­ny dla ro­ślin, pod wpły­wem kwa­sów gle­bo­wych przeksz­tał­ca się w formy do­stęp­ne dla ro­ślin. Nawóz za­wie­ra 26–27% #PATRZ i około 42% wap­nia w prze­li­cze­niu na CaO.

Wikipedia


supertrauler

duży sta­tek ry­bac­ki, wy­po­sa­żo­ny w urzą­dze­nia przet­wór­cze, w któ­re­go ła­dow­niach może się po­mie­ścić ponad 1000 ton ryb; su­per­traw­ler


SJP.pl


supertrawler

duży sta­tek ry­bac­ki, wy­po­sa­żo­ny w urzą­dze­nia przet­wór­cze, w któ­re­go ła­dow­niach może się po­mie­ścić ponad 1000 ton ryb; su­per­tra­u­ler


SJP.pl


superweekend

[czy­taj:su­per­łi­kend] szcze­gól­ny we­e­kend ob­fi­tu­ją­cy w wy­da­rze­nia, ofer­ty lub roz­ryw­ki


SJP.pl


superwizja

obo­wiąz­ko­wa praca po­cząt­ku­ją­ce­go te­ra­pe­u­ty z bar­dziej doś­wiad­czo­nym, za­koń­czo­na wy­da­niem opi­nii lub cer­ty­fi­ka­tu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­per­wiz­ja – kon­sul­ta­cje psy­cho­te­ra­pe­u­tów
  • Su­per­wiz­ja – pol­ski film na­u­ko­wo­fan­ta­stycz­ny

Wikipedia


superwizor

psy­cho­te­ra­pe­u­ta na­dzo­ru­ją­cy pracę in­nych psy­cho­te­ra­pe­u­tów


SJP.pl


superwizorka

→ su­per­wi­zor


SJP.pl

Patrz:

superwizor

superwizorski

→ su­per­wi­zor


SJP.pl

Patrz:

superwizor

superwizyjny

→ su­per­wiz­ja


SJP.pl

Patrz:

superwizja

superwtorek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. w USA: dzień (wto­rek) na po­cząt­ku lu­te­go lub marca w roku wy­bo­rów pre­zy­denc­kich, kiedy w naj­więk­szej licz­bie sta­nów od­by­wa­ją się pra­wy­bo­ry;

Wiktionary

Su­perw­to­rek ( Super Tu­es­day) – w Sta­nach Zjed­no­czo­nych dzień (wto­rek), na po­cząt­ku lu­te­go lub marca w roku wy­bo­rów pre­zy­denc­kich, kiedy w naj­więk­szej licz­bie sta­nów od­by­wa­ją się pra­wy­bo­ry (z ang. "pri­ma­ries"), na któ­rych wy­bie­ra­ni są de­le­ga­ci na kon­wen­cje par­tyj­ne (na nich do­cho­dzi do ofi­cjal­nej no­mi­na­cji kan­dy­da­tów danej par­tii na pre­zy­den­ta).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „Su­perw­to­rek” był wiel­kim suk­ce­sem fa­wo­ry­tów par­tyj­nych, ulu­bień­ców esta­blish­men­tu. Obaj dy­spo­no­wa­li ogrom­ny­mi pie­niędz­mi i opła­ci­li sobie bar­dzo pro­fe­sjo­nal­ne kam­pa­nie.

 (1.1) Ale w New Hamps­hi­re 16 lu­te­go wy­grał bez­kon­ku­ren­cyj­nie wśród swo­ich, co pot­wier­dził w tak zwany su­perw­to­rek 8 marca. Wtedy wia­do­mo już było, iż tylko on może być kan­dy­da­tem re­pu­bli­ka­nów.

Wiktionary


superwulkan

pła­ski wul­kan o ko­mo­rze mag­mo­wej rzędu kil­ku­na­stu ty­się­cy ki­lo­me­trów sze­ścien­nych, pow­sta­ły na sku­tek po­tęż­nej ek­sploz­ji magmy


SJP.pl

Su­per­wul­kan – wul­kan, który pow­sta­je wsku­tek po­tęż­nej ek­sploz­ji magmy za­le­ga­ją­cej w ogrom­nym zbior­ni­ku kilka ki­lo­me­trów pod po­wierzch­nią ziemi. Taka ko­mo­ra mag­mo­wa ma z re­gu­ły ob­ję­tość kil­ku­na­stu ty­się­cy ki­lo­me­trów sze­ścien­nych. Po erup­cji su­per­wul­ka­nu po­zo­sta­je ślad w po­sta­ci za­pa­dłe­go kra­te­ru – gi­gan­tycz­nej kal­de­ry o śred­ni­cy kil­ku­dzie­się­ciu ki­lo­me­trów.

Wikipedia


superwydajny

wy­daj­ny w naj­wyż­szym stop­niu, nadz­wy­czaj, bar­dzo wy­daj­ny


SJP.pl


superwygrana

na­gro­da pow­sta­ła przez ku­mu­la­cję wcze­śniej­szych na­gród


SJP.pl


superwysoki

bar­dzo wy­so­ki


SJP.pl


superwytrzymały

nie­prze­cięt­nie wy­trzy­ma­ły


SJP.pl


superzabawa

[czy­taj: super-za­ba­wa] po­tocz­nie: wspa­nia­ła za­ba­wa; su­pe­rim­pre­za, ek­stra­za­ba­wa


SJP.pl


superzaur

[czy­taj: super-załr] ro­dzaj du­że­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny di­plo­do­ków


SJP.pl

Su­pe­rza­ur ("Su­per­sa­u­rus") – ro­dzaj du­że­go za­u­ro­po­da z ro­dzi­ny di­plo­do­ków (Di­plo­do­ci­dae). Jego nazwa oz­na­cza "nad-ja­szczur". Zo­stał od­kry­ty w gór­no­ju­raj­skich war­stwach for­ma­cji Mor­ri­son w Ko­lo­ra­do w 1972 r. Jest on jed­nym z naj­więk­szych zna­nych di­no­za­u­rów i mógł osią­gać 33–34 m dłu­go­ści i 35–40 t masy. Żył w to­wa­rzy­stwie ta­kich di­no­za­u­rów jak kar­no­za­ur al­lo­za­ur czy spo­krew­nio­ny z su­pe­rza­u­rem di­plo­dok.

Wikipedia


superzdolny

[czy­taj: super-zdol­ny] po­tocz­nie: bar­dzo zdol­ny


SJP.pl


superziemia

[czy­taj: super-zie­mia] ska­li­sta pla­ne­ta po­za­sło­necz­na o masie więk­szej niż masa Ziemi


SJP.pl

Su­pe­rzie­mia lub super-Zie­mia ( super-Earth) – pla­ne­ta po­za­sło­necz­na o masie więk­szej od masy Ziemi i na­le­żą­ca do typu pla­net ska­li­stych. W za­leż­no­ści od de­fi­ni­cji masa tego typu pla­ne­ty może wahać się od 1 do 10, lub 5 do 10 mas Ziemi. Oz­na­cze­nie „su­pe­rzie­mia” nie oz­na­cza, że z pew­no­ścią na po­wierzch­ni pla­ne­ty pa­nu­ją wa­run­ki zbli­żo­ne do ziem­skich.

Wikipedia


superznawca

[czy­taj: super-znaf­ca] po­tocz­nie: bar­dzo dobry znaw­ca


SJP.pl


superzłoczyńca

wy­jąt­ko­wo po­tęż­ny lub groź­ny zło­czyń­ca, zwła­szcza prze­ciw­nik su­per­bo­ha­te­ra


SJP.pl


superżywność

nie­przet­wo­rzo­ny po­karm po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, bo­ga­ty w skład­ni­ki odżyw­cze; su­per­fo­od, su­per­je­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. żyw­ność po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go o wy­so­kiej war­to­ści odżyw­czej (np. wy­so­kiej za­war­to­ści po­li­fe­no­li lub an­ty­ok­sy­dan­tów) ma­ją­ca ko­rzyst­ne dzia­ła­nie na zdro­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) mó­wiąc o su­per­żyw­no­ści, nie cho­dzi nam o su­ple­men­ty wie­lo­wi­ta­mi­no­we czy wy­cią­gi z eg­zo­tycz­nych ro­ślin. Te nadz­wy­czaj­ne pro­duk­ty to wa­rzy­wa i owoce oraz kilka in­nych po­pu­lar­nych skład­ni­ków diety.

Wiktionary


supeł

węzeł lub przy­pad­ko­wy splot splą­ta­ne­go sznur­ka, nici itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) splot, który pow­stał w miej­scu zwią­za­nia splą­ta­nia sznur­ka, nici, łań­cusz­ka itd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. supełkowanie n.

:: zdrobn. supełek m.

 czas. wysupłać, supełkować ndk.

 przym. supełkowy

Wiktionary


supełek

zdrob­nie­nie od: supeł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od supeł

Wiktionary

Su­pe­łek – ma­ga­zyn roz­ryw­ki dla dzie­ci, wy­da­wa­ny w Łodzi od 1990 roku, za­wie­ra­ją­cy ze­sta­wy krzy­żó­wek i ła­mi­głó­wek dla czy­tel­ni­ków w wieku od 6 do 13+ lat.

Ma­ga­zyn „Su­pe­łek” pow­stał w Łodzi w grud­niu 1990 roku. Jego po­my­sło­daw­cą i za­ło­ży­cie­lem był red.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. supeł mrz.

 czas. wysupłać

Wiktionary


supełkowy

→ su­pe­łek


SJP.pl

Patrz:

supełek

supinacja

ro­ta­cja zew­nętrz­na czę­ści koń­czy­ny, np. prze­dra­mie­nia, stopy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. ruch po­le­ga­ją­cy na obro­cie dy­stal­nej czę­ści koń­czy­ny do zew­nątrz w sto­sun­ku do jej dłu­giej osi;

Wiktionary

Su­pi­na­cja (łac. "su­pi­na­tio") ina­czej od­wra­ca­nie, ro­ta­cja zew­nętrz­na − obrót dy­stal­nej czę­ści koń­czy­ny na zew­nątrz w sto­sun­ku do jej dłu­giej osi, tj. od skrę­to­le­głe­go do rów­no­le­głe­go po­ło­że­nia kości pro­mie­nio­wej i łok­cio­wej wzglę­dem sie­bie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) odwracanie

Wiktionary


supinacyjny

→ su­pi­na­cja


SJP.pl

Patrz:

supinacja

supinum

w ła­ci­nie: imien­na forma cza­sow­ni­ka wy­ra­ża­ją­ca za­miar, cel


SJP.pl

Su­pi­num – forma cza­sow­ni­ka wy­stę­pu­ją­ca w sto­sun­ko­wo nie­wie­lu ję­zy­kach, która wy­ra­ża pewną ce­lo­wość, zwy­kle w po­łą­cze­niu z cza­sow­ni­ka­mi ruchu (w pra­sło­wiań­skim i staro-cer­kiew­no-sło­wiań­skim tylko po nich). Ję­zy­ki sło­wiań­skie utra­ci­ły w za­sa­dzie kon­struk­cję su­pi­num poza nie­licz­ny­mi (wspom­nia­ny­mi niżej) wy­jąt­ka­mi, w ję­zy­ku pol­skim w po­dob­nej kon­struk­cji ce­lo­wej używa się be­zo­ko­licz­ni­ka: "przy­je­cha­łem "("przy­by­łem", "przy­sze­dłem" itp.)

Wikipedia


supiński

naz­wi­sko


SJP.pl


suple

węzeł lub przy­pad­ko­wy splot splą­ta­ne­go sznur­ka, nici itp.


SJP.pl


suplemencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od su­ple­ment

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suplement m.

Wiktionary


suplement

1. do­da­tek uzu­peł­nia­ją­cy dzie­ło, mo­gą­cy sta­no­wić odręb­ny tom;
2. do­da­tek, uzu­peł­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tom za­wie­ra­ją­cy uzu­peł­nie­nie ja­kie­goś dzie­ła

 (1.2) przest. uzu­peł­nie­nie cze­goś, do­da­tek do cze­goś

 (1.3) spoż. farm. śro­dek za­wie­ra­ją­cy skład­ni­ki odżyw­cze ma­ją­cy sta­no­wić uzu­peł­nie­nie diety, zob. su­ple­ment diety.

Wiktionary

Zo­bacz też: Su­ple­ment (film) i su­ple­ment diety.

Su­ple­ment ( sup­ple­men­tum „do­da­tek, uzu­peł­nie­nie”) – w wy­daw­nict­wach en­cy­klo­pe­dycz­nych i słow­ni­ko­wych – zaz­wy­czaj w po­dzie­lo­nych na kilka tomów, wy­da­wa­nych przez kilka ko­lej­nych lat – do­dat­ko­wy tom lub tomy, wy­da­ny na końcu serii, w któ­rym znaj­du­ją miej­sce hasła prze­o­czo­ne lub je­szcze nie­ist­nie­ją­ce w chwi­li przy­stę­po­wa­nia do re­da­go­wa­nia wy­da­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) (…) mó­wiąc o su­per­żyw­no­ści, nie cho­dzi nam o su­ple­men­ty wie­lo­wi­ta­mi­no­we czy wy­cią­gi z eg­zo­tycz­nych ro­ślin. Te nadz­wy­czaj­ne pro­duk­ty to wa­rzy­wa i owoce oraz kilka in­nych po­pu­lar­nych skład­ni­ków diety.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suplementacja ż., suplementowanie n., suplemencik mrz.

 czas. suplementować ndk.

 przym. suplementowy, suplementarny

Wiktionary


suplementacja

wzbo­ga­ca­nie diety nie­zbęd­ny­mi wi­ta­mi­na­mi i skład­ni­ka­mi mi­ne­ral­ny­mi


SJP.pl


suplementacyjny

→ su­ple­men­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

suplementacja

suplementarny

uzu­peł­nia­ją­cy; su­ple­men­to­wy


SJP.pl


suplementować

1. do­star­czać sub­stan­cji uzu­peł­nia­ją­cych nie­do­bo­ry w or­ga­niz­mie;
2. uzu­peł­niać o su­ple­ment diety;
3. do­da­wać do co­dzien­nej diety;
4. su­ple­men­to­wać się - za­ży­wać su­ple­men­ty diety


SJP.pl


suplent

w byłej Ga­li­cji: za­stęp­ca eta­to­we­go na­u­czy­cie­la w szko­łach śred­nich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. za­stęp­ca eta­to­we­go na­u­czy­cie­la w Ga­li­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Su­plent zdra­dza no­wo­czes­ne skłon­no­ści po­e­tyc­kie, te naj­gor­sze od czasu, kiedy ist­nie­je po­ez­ja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suplencina

Wiktionary


suples

chwyt za­pa­śni­czy ma­ją­cy na celu prze­rzu­ce­nie prze­ciw­ni­ka za sie­bie; so­u­ples­se


SJP.pl

Su­ples (łac. "su­plex") – rzut ofen­syw­ny po­pu­lar­ny w za­pa­sach (w stylu wol­nym i kla­sycz­nym) oraz w wrest­lin­gu, po­le­ga­ją­cy na pod­nie­sie­niu prze­ciw­ni­ka do góry i przy na­ci­sku dużej czę­ści włas­nej masy ciała oba­le­niu go za sie­bie na matę lub ring. W za­wo­do­wych za­pa­sach (wrest­lin­gu) naj­po­pu­lar­niej­szy­mi rzu­ta­mi su­ple­so­wy­mi są: "ver­ti­cal su­plex", "snap su­plex" i "ger­man su­plex".

Wikipedia


supletywizm

two­rze­nie form flek­syj­nych da­ne­go wy­ra­zu na pod­sta­wie róż­nych te­ma­tów flek­syj­nych


SJP.pl

Su­ple­ty­wizm (od suppleō „na­peł­niam, uzu­peł­niam”) – w ję­zy­koz­naw­stwie i ety­mo­lo­gii zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na two­rze­niu form flek­syj­nych da­ne­go wy­ra­zu w opar­ciu o od­mien­ne te­ma­ty flek­syj­ne. W odróż­nie­niu od al­ter­na­cji, która za­kła­da po­kre­wień­stwo obocz­nych te­ma­tów, su­ple­ty­wizm po­le­ga na uzu­peł­nia­niu da­ne­go pa­ra­dyg­ma­tu for­ma­mi po­cho­dzą­cy­mi z pa­ra­dyg­ma­tu nie­spo­krew­nio­ne­go. Su­ple­ty­wizm jest zja­wi­skiem po­wszech­nym i do­ty­czy naj­czę­ściej pod­sta­wo­wych ele­men­tów lek­sy­ki da­ne­go ję­zy­ka.

Wikipedia


supletywny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. na­le­żą­cy do tego sa­me­go wzor­ca od­mia­ny, ale ma­ją­cy inne brzmie­nie, niez­wią­za­ne po­kre­wień­stwem ety­mo­lo­gicz­nym z formą wyj­ścio­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) For­ma­mi su­ple­tyw­ny­mi w ję­zy­ku pol­skim są np. słowa „czło­wiek” i „lu­dzie”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. supletywizm m.

Wiktionary


suplika

daw­niej: proś­ba (póź­niej: skar­ga), zwy­kle na pi­śmie


SJP.pl

Su­pli­ka (z łac. "sup­pli­ca­re" „bła­gać, pro­sić”) – pi­sem­na proś­ba, skar­ga lub za­py­ta­nie kie­ro­wa­ne do se­nio­ra przez wa­sa­la, roz­po­wszech­nio­ne głów­nie w XVIII w., kie­ro­wa­ne do wła­ści­cie­la dóbr ziem­skich przez chło­pów, ale także mie­szczan, Żydów, cechy, nie­kie­dy niż­szych ofi­cja­li­stów.

Wikipedia


suplikacja

1. ka­to­lic­ka pieśń bła­gal­na;
2. daw­niej: proś­ba, skar­ga, zwy­kle pi­sem­na; su­pli­ka


SJP.pl

Su­pli­ka­cja ( sup­pli­ca­tio, „bła­ga­nie, proś­ba”) – śpiew chó­ral­ny o me­lo­dii cho­ra­ło­wej w po­ez­ji li­tur­gicz­nej; ka­to­lic­ka pieśń bła­gal­na. Su­pli­ka­cja ma cha­rak­ter bła­gal­ny, śpie­wa­na jest w okre­sach klęsk ży­wio­ło­wych oraz nie­szczęść.

Naj­bar­dziej znana pieśń su­pli­ka­cyj­na za­czy­na się od słów: "Świę­ty Boże, świę­ty mocny", jej na­stęp­ne słowa sta­no­wią frag­men­ty li­ta­nii do Wszyst­kich Świę­tych.

Wikipedia


suplikacyjny

→ su­pli­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

suplikacja

suplikant

daw­niej: osoba skła­da­ją­ca su­pli­kę (proś­bę lub skar­gę na pi­śmie)


SJP.pl


suplikantka

→ su­pli­kant


SJP.pl

Patrz:

suplikant

suplikować

daw­niej:
1. wno­sić pi­sem­ną proś­bę o coś;
2. po­kor­nie pro­sić o coś


SJP.pl


suplować

zmięk­czać su­ro­wy jed­wab


SJP.pl


suponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|su­po­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. suponować ndk.

Wiktionary


suponować

1. przy­pu­szczać, za­kła­dać, do­my­ślać się;
2. pod­su­wać komuś jakąś myśl


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) za­kła­dać, przy­pu­szczać, mnie­mać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsupɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: supõnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. supozycja ż., suponowanie n., presuponowanie n.

 czas. presuponować ndk.

Wiktionary


suporcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od su­port

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suport m.

Wiktionary


suporeks

ma­te­riał bu­dow­la­ny, pu­stak wy­ko­na­ny z ga­zo­be­to­nu


SJP.pl


suport

1. wspor­nik, pod­sta­wa;
2. ru­cho­ma część obra­biar­ki, w któ­rej mo­co­wa­ne są na­rzę­dzia;
3. część ro­we­ru, w któ­rej mo­co­wa­na jest oś korby z zę­bat­ką na­pę­dza­ją­cą;
4. so­li­sta lub ze­spół, któ­re­go wy­stą­pie­nie po­prze­dza wy­stęp głów­nej gwia­zdy kon­cer­tu; sup­port;
5. grupa spe­cja­li­stów świad­czą­ca usłu­gi po­mo­cy tech­nicz­nej dla pra­cow­ni­ków; help­desk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ru­cho­my ele­ment na­rzę­dzi me­cha­nicz­nych do mo­co­wa­nia na­rzę­dzi tną­cych

 (1.2) techn. pedał ro­we­ro­wy wraz z osią;

 (1.3) techn. ele­ment pod­pie­ra­ją­cy u pod­sta­wy kon­struk­cji

 (1.4) muz. so­li­sta lub ze­spół mu­zycz­ny roz­grze­wa­ją­cy pu­blicz­ność, któ­re­go wy­stęp po­prze­dza wyj­ście na scenę gwia­zdy kon­cer­tu;

 (1.5) grupa spe­cja­li­stów świad­czą­ca wspar­cie dla pra­cow­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Po­cząt­ko­wo wy­stę­po­wa­łem jako su­port przed kon­cer­ta­mi swo­je­go na­u­czy­cie­la śpie­wu, a teraz sam śpie­wam na sce­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsapɔrt, AS: saport

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. support m., suportowanie n., suporcik mrz.

 czas. suportować ndk.

 przym. suportowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wspornik, podstawa

 (1.4) support

 (1.5) helpdesk, wsparcie techniczne, pomoc techniczna

Wiktionary


supozycja

1. książ­ko­wo: za­ło­że­nie przy­ję­te tym­cza­so­wo, o któ­rym je­szcze nie wia­do­mo, czy jest praw­dzi­we; przy­pu­szcze­nie, ko­niek­tu­ra, dom­nie­ma­nie, hi­po­te­za;
2. w lo­gi­ce: rola zna­cze­nio­wa da­ne­go wy­ra­że­nia w wy­po­wie­dzi (w zda­niu), od­no­szą­ca się do okre­ślo­ne­go de­sy­gna­tu (su­po­zy­cja pro­sta, np.: Dałem "psu" jeść.), do wszyst­kich swo­ich de­sy­gna­tów (su­po­zy­cja for­mal­na, np: "Pies" jest czwo­ro­no­giem.) lub wy­ra­zu, który okre­śla de­sy­gnat (su­po­zy­cja rów­noksz­tałt­na, np.: Wyraz "pies" jest krót­ki.)


SJP.pl

Su­po­zy­cja – rola zna­cze­nio­wa, jaką przy­pi­su­je się danej naz­wie.

Wikipedia


support

[czy­taj: sa­port] so­li­sta lub ze­spół wy­stę­pu­ją­cy przed gwia­zdą kon­cer­tu; su­port


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) zob. su­port.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­port – część ukła­du na­pę­do­we­go ro­we­ru
  • sup­port – w od­nie­sie­niu do kon­cer­tu mu­zycz­ne­go – grupa sup­por­to­wa gra­ją­ca przed głów­nym wy­ko­naw­cą

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suport m., suportowanie n.

 czas. suportować ndk.

 przym. suportowy

Wiktionary


supportować

[czy­taj: sa­por­to­wać] wy­stę­po­wać na kon­cer­cie jako sup­port (przed głów­ną gwia­zdą)


SJP.pl


supra

model sa­mo­cho­du marki To­y­o­ta


SJP.pl

Supra (gruz.: სუფრა) – tra­dy­cyj­na gru­ziń­ska uczta, z którą łączy się ze­spół ry­tu­a­łów.

Supra jest sym­bo­lem go­ścin­no­ści spo­łe­czeń­stwa gru­ziń­skie­go i sta­no­wi tło dla wszyst­kich waż­nych wy­da­rzeń w życiu Gru­zi­nów. Speł­nia ona kilka funk­cji spo­łecz­nych: ży­wie­nio­wą, re­lak­sa­cyj­ną, ko­mu­ni­ka­cyj­ną, wy­cho­waw­czą i edu­ka­cyj­ną, du­cho­wą i re­li­gij­ną.

Wikipedia


suprafon

daw­niej: adap­ter firmy Su­prap­hon


SJP.pl


supranaturalistyczny

→ su­pra­na­tu­ra­lizm


SJP.pl

Patrz:

supranaturalizm

supranaturalizm

kon­cep­cja gło­szą­ca ist­nie­nie świa­ta nad­przy­ro­dzo­ne­go


SJP.pl


supranaturalny

daw­niej: nad­przy­ro­dzo­ny, nad­na­tu­ral­ny; po­nad­na­tu­ral­ny


SJP.pl


supraporta

ma­lo­wi­dło lub pła­sko­rzeź­ba nad drzwia­mi; naddź­wier­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. de­ko­ra­cyj­ny ele­ment w for­mie ma­lo­wi­dła, pła­sko­rzeź­by lub sztu­ka­te­rii umie­szczo­ny ponad drzwia­mi;

Wiktionary

Su­pra­por­ta (łac. "supra por­tam" - nad drzwia­mi) – naddź­wier­nik, de­ko­ra­cyj­ne pan­ne­au lub płyta umie­szczo­ne nad drzwia­mi, ujęte w obra­mo­wa­nie z drew­na lub stiu­ku. Wy­peł­nio­ne de­ko­ra­cją w for­mie fre­sku, pła­sko­rzeź­by, sztu­ka­te­rii, ma­la­tu­ry na płót­nie itp.

Po­cząt­ki sto­so­wa­nia się­ga­ją re­ne­san­so­we­go bu­dow­nict­wa pa­ła­co­we­go. Jako jeden ze szcze­gó­łów ar­chi­tek­to­nicz­ne­go de­ko­ro­wa­nia wnętrz roz­po­wszech­nił się w okre­sie ba­ro­ku, ro­ko­ka i kla­sy­cyz­mu do końca XIX wieku.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) naddźwiernik

Wiktionary


suprarenina

hor­mon, me­dia­tor ukła­du ner­wo­we­go na­le­żą­cy do ka­te­cho­la­min, wyt­wa­rza­ny przez rdzeń nad­ner­czy i za­koń­cze­nia włó­kien po­zaz­wo­jo­wych współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; adre­na­li­na


SJP.pl


supraski

1. przy­miot­nik od: Su­praśl (miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie pod­la­skim);
2. przy­miot­nik od: Su­praśl (do­pływ Narwi); su­pra­ślań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przym. od Su­praśl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Supraśl m., supraślanin m., supraślanka ż.

Wiktionary


supraśl

miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie pod­la­skim


SJP.pl

Su­praśl – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Su­praśl. Po­ło­żo­ne jest nad rzeką Su­pra­ślą, na Wy­so­czyź­nie Bia­ło­stoc­kiej, jest oto­czo­ne Pu­szczą Kny­szyń­ską. Leży na ob­sza­rze daw­nej eko­no­mii gro­dzień­skiej. Za­li­cza­ne do aglo­me­ra­cji bia­ło­stoc­kiej.

Wikipedia


supraślanin

miesz­ka­niec Su­pra­śla


SJP.pl


supraślanka

miesz­kan­ka Su­pra­śla


SJP.pl


supraślański

przy­miot­nik od: Su­praśl (do­pływ Narwi); su­pra­ski


SJP.pl


suprema

płyta wió­ro­wo-ce­men­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. płyta wió­ro­wo-ce­men­to­wa, sto­so­wa­na jako wy­kła­dzi­na dźwię­ko­chłon­na, izo­la­cja ciepl­na, do bu­do­wy lek­kich ścian dzia­ło­wych itp.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: su­pre­mum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ocie­ple­nia kon­struk­cji na­le­ży użyć zatem gru­bej war­stwy su­pre­my albo uzu­peł­nić ocie­ple­nie war­stwą z in­ne­go lek­kie­go ma­te­ria­łu ter­mo­i­zo­la­cyj­ne­go. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈprɛ̃ma, AS: suprẽma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strużkobeton

Wiktionary


supremacja

zwierzch­nict­wo albo prze­wa­ga nad kimś lub nad czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwierzch­nict­wo, prze­wa­ga nad kimś lub czymś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akt su­pre­ma­cji – usta­wa uchwa­lo­na przez par­la­ment an­giel­ski w roku 1534
  • Biała su­pre­ma­cja – ruch uz­na­ją­cy białą rasę za wyż­szą od ludów na­le­żą­cych do in­nych ras
  • Czar­na su­pre­ma­cja – ide­o­lo­gia twier­dzą­ca, że lu­dzie rasy czar­nej gó­ru­ją ge­ne­tycz­nie lub ra­so­wo nad in­ny­mi
  • Su­pre­ma­cy (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsuprɛ̃ˈmat͡sʲja, AS: suprẽmacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. supremacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dominacja, hegemonia, inicjatywa, lepszość, majoryzacja, przewaga, wyższość

Wiktionary


supremacjonista

zwo­len­nik su­pre­ma­cji


SJP.pl


supremacjonizm

po­gląd gło­szą­cy wyż­szość jed­nej grupy ludzi nad in­ny­mi


SJP.pl


supremacyjny

→ su­pre­ma­cja


SJP.pl

Patrz:

supremacja

supremat

1. wła­dza pa­pie­ża nad Ko­ścio­łem ka­to­lic­kim;
2. zwierzch­ność, gó­ro­wa­nie, prze­wa­ga


SJP.pl


suprematyczny

→ su­pre­ma­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szt. do­ty­czą­cy su­pre­ma­tyz­mu

Wiktionary

Patrz:

suprematyzm

Powiązane:

 rzecz. suprematyzm m., suprematysta m.

Wiktionary


suprematysta

ar­ty­sta re­pre­zen­tu­ją­cy kie­ru­nek w ma­lar­stwie z nurtu ab­strak­cji ge­o­me­trycz­nej


SJP.pl


suprematystka

→ su­pre­ma­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

suprematysta

suprematystyczny

→ su­pre­ma­tyzm


SJP.pl

Patrz:

suprematyzm

suprematyzm

kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej, który za­kła­dał oder­wa­nie się od rze­czy­wi­sto­ści, dążył do upra­szcza­nia form (ma­lo­wa­nie figur ge­o­me­trycz­nych, linii)


SJP.pl

Su­pre­ma­tyzm (z łac. "su­pre­mus" 'naj­wyż­szy' i gr. "ισμός" przy­ro­stek oz­na­cza­ją­cy jakąś dzie­dzi­nę) – kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej stwo­rzo­ny przez ro­syj­skie­go ma­la­rza pol­skie­go po­cho­dze­nia Ka­zi­mie­rza Ma­le­wi­cza w 1915 roku.

Su­pre­ma­tyzm za­kła­dał cał­ko­wi­te oder­wa­nie sztu­ki od rze­czy­wi­sto­ści, dą­że­nie do mak­sy­mal­ne­go upro­szcze­nia form, a prze­de wszyst­kim do zer­wa­nia z nar­ra­cją i przed­mio­to­wo­ścią w sztu­ce.

Wikipedia


supremum

w ma­te­ma­ty­ce: górna gra­ni­ca, kres zbio­ru liczb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mat. najm­niej­sza licz­ba taka, że wszyst­kie ele­men­ty da­ne­go zbio­ru są od niej mniej­sze lub równe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kres górny

Wiktionary


supresja

pro­ce­sy ko­mór­ko­we pro­wa­dzą­ce do znie­sie­nia lub osła­bie­nia skut­ków mu­ta­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. zni­we­cze­nie, znie­sie­nie cze­goś, pow­strzy­my­wa­nie

 (1.2) biol. ogół pro­ce­sów za­cho­dzą­cych w ko­mór­ce, które pro­wa­dzą do znie­sie­nia lub osła­bie­nia skut­ków mu­ta­cji

 (1.3) biol. znie­sie­nie lub osła­bie­nie zdol­no­ści ko­mó­rek or­ga­niz­mu do pro­du­ko­wa­nia prze­ciw­ciał pod wpły­wem an­ty­ge­nu

 (1.4) psych. me­cha­nizm obron­ny po­le­ga­ją­cy na świa­do­mym od­wró­ce­niu uwagi od świa­do­mej tre­ści psy­chicz­nej, wsku­tek czego staje się przedś­wia­do­ma; ha­mo­wa­nie im­pul­sów i pra­gnień nie­ak­cep­to­wa­nych przez su­pe­re­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suprymowanie n., supresant m.

 czas. suprymować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rewersja mutacji

 (1.4) stłumienie

Wiktionary


supresor

gen mo­gą­cy zno­sić fe­no­ty­po­wy efekt mu­ta­cji w in­nych ge­nach


SJP.pl


supresorowy

→ su­pre­sor


SJP.pl

Patrz:

supresor

supresyjny

→ su­pre­sja


SJP.pl

Patrz:

supresja

suprymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|su­pry­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. suprymować ndk.

 rzecz. supresja ż.

Wiktionary


suprymować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. zno­sić, ka­so­wać, zwi­jać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsuprɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: suprỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suprymowanie n., supresja

Wiktionary


supłacz

w rol­nict­wie: apa­rat do za­wią­zy­wa­nia sno­pów


SJP.pl


supłać

robić na czymś supły, plą­tać coś


SJP.pl


sura

jeden spoś­ród 114 roz­dzia­łów Ko­ra­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) w is­la­mie: roz­dział Ko­ra­nu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sura – nazwa roz­dzia­łu Ko­ra­nu
  • Sura – mia­sto w Ba­bi­lo­nii
  • Sura – rzeka w Rosji
  • Sura – osied­le typu miej­skie­go w Rosji, w ob­wo­dzie pen­zeń­skim
  • Sura – wieś w Rosji, w ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim
  • Sura – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Gorj, w gmi­nie Slivilești
  • Sura – in­dyj­ski film fa­bu­lar­ny z 2010 roku, reż. S. P. Raj­ku­mar
  • Sura – klasa po­sta­ci w grze kom­pu­te­ro­wej Metin2

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsura, AS: sura

Wiktionary


surabaja

mia­sto w In­do­nez­ji; Su­ra­ba­ya


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w In­do­nez­ji;

Wiktionary

Su­ra­ba­ja ("Su­ra­ba­ya") – mia­sto w In­do­nez­ji, sto­li­ca pro­win­cji Jawa Wschod­nia, li­czą­ca razem z przed­mie­ścia­mi 5 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia


surabajski

przy­miot­nik od: Su­ra­ba­ja, Su­ra­ba­ya (mia­sto w In­do­nez­ji)


SJP.pl


surabaya

[czy­taj: su­ra­ba­ja] mia­sto w In­do­nez­ji; Su­ra­ba­ja


SJP.pl


suracki

→ Surat


SJP.pl

Patrz:

Surat

suradówek

Su­ra­dó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Wiel­gie.

Wikipedia


surakarcki

przy­miot­nik od: Su­ra­kar­ta (mia­sto w In­do­nez­ji)


SJP.pl


surakarta

mia­sto w In­do­nez­ji


SJP.pl

Su­ra­kar­ta – mia­sto w In­do­nez­ji na Jawie w pro­win­cji Jawa Środ­ko­wa; zwane po­tocz­nie "Solo"; współ­rzęd­ne ge­o­gra­ficz­ne ; 555 tys. miesz­kań­ców (2005).

Mia­sto leży w re­gio­nie rol­ni­czym; upra­wa trzci­ny cu­kro­wej, ryżu, ka­u­czu­kow­ca, zbóż, ma­nio­ku, in­dy­gow­ca; prze­mysł włó­kien­ni­czy, ty­to­nio­wy; ważny oś­ro­dek sztu­ki ja­waj­skiej (ba­ti­ki, rze­mio­sło ar­ty­stycz­ne); uni­wer­sy­tet (Uni­ver­si­tas Mu­ham­ma­diy­ah Su­ra­kar­ta zał. 1981); port lot­ni­czy Su­ra­kar­ta-Adi­su­mar­mo.

Wikipedia


surami

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. osied­le typu miej­skie­go w środ­ko­wej Gruz­ji, w re­gio­nie Wew­nętrz­na Kart­lia;

Wiktionary

Su­ra­mi (gruz. სურამი) – osied­le typu miej­skie­go w środ­ko­wej Gruz­ji, w re­gio­nie Kart­lii Wew­nętrz­nej. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych na rok 2014 li­czy­ło 7 492 miesz­kań­ców. Uz­dro­wi­sko i oś­ro­dek wy­po­czyn­ko­wy. Miej­sce śmier­ci zna­nej po­et­ki Łesi Ukra­in­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. suramski

Wiktionary


suramina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­pier­wot­nia­ko­wy sto­so­wa­ny do­żyl­nie w le­cze­niu za­ka­żeń


SJP.pl

Su­ra­mi­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­pier­wot­nia­ko­wy sto­so­wa­ny do­żyl­nie w le­cze­niu za­ka­żeń, le­isz­ma­nio­zy i try­pa­no­so­mo­zy; in­hi­bi­tor dzia­ła­nia czyn­ni­ka wzro­stu na­skór­ka. Ha­mu­je roz­wój no­wot­wo­ro­wych klo­nów ko­mór­ko­wych nie­za­leż­nych od wpły­wu an­dro­ge­nów. Po­nie­waż cha­rak­te­ry­zu­je się dużą tok­sycz­no­ścią sto­so­wa­nie jej w lecz­nict­wie jest ogra­ni­czo­ne.

Wikipedia


suramski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Su­ra­mi, do­ty­czą­cy Su­ra­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surami n.

Wiktionary


suraski

przy­miot­nik od: Suraż


SJP.pl


surat

mia­sto w In­diach


SJP.pl

Surat (gu­dża­ra­ti: સુરત) – trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto za­chod­nich Indii.

Wikipedia


suraż

1. mia­sto w Pol­sce;
2. mia­sto w Rosji;
3. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Suraż (bia­ło­rus. "Сураж") – mia­sto w woj. pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Suraż. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. bia­ło­stoc­kie­go.

Suraż leży w Do­li­nie Gór­nej Narwi, nad Nar­wią, przy Nar­wiań­skim Parku Na­ro­do­wym.

Wikipedia


surażanin

miesz­ka­niec Su­ra­ża


SJP.pl


surażanka

miesz­kan­ka Su­ra­ża


SJP.pl


surchan-daria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­drol. rzeka w po­łud­nio­wo-wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, prawy do­pływ Amu-darii;

Wiktionary

Sur­chan-daria ( Sur­xon­da­ryo) – rzeka w po­łud­nio­wo-wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, prawy do­pływ Amu-darii. Jej dłu­gość wy­no­si 175 km, a do­rze­cze zaj­mu­je po­wierzch­nię 3510 km².

Pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Ka­ro­tog (Qoratagʻ) i Toʻpatangdaryo u po­łud­nio­wych pod­nó­ży Gór Hi­sar­skich. Na rzece znaj­du­je się zbior­nik Ja­nu­biy Sur­xon.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. surchandaryjski

Wiktionary


surchandaryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sur­chan-darią, do­ty­czą­cy Sur­chan-darii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surchan-daria ż.

Wiktionary


surdel

naz­wi­sko


SJP.pl


surdologopeda

lo­go­pe­da zaj­mu­ją­cy się oso­ba­mi głu­chy­mi i nie­do­sły­szą­cy­mi


SJP.pl


surdologopedia

ucze­nie mó­wie­nia osób nie­sły­szą­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział lo­go­pe­dii, do­ty­czy za­bu­rzeń mowy zwią­za­nych z wa­da­mi słu­chu

Wiktionary

Sur­do­lo­go­pe­dia (łac. sur­dus – głu­chy, gr. logos – słowo, gr. pa­i­de­ia – nauka) – to dział lo­go­pe­dii, zaj­mu­ją­cej się le­cze­niem i re­ha­bi­li­ta­cją mowy u osób głu­chych lub nie­do­sły­szą­cych.

Wikipedia


surdologopedka

→ sur­do­lo­go­pe­da


SJP.pl

Patrz:

surdologopeda

surdologopedyczny

do­ty­czą­cy sur­do­lo­go­pe­dii


SJP.pl


surdopedagog

pe­da­gog zaj­mu­ją­cy się na­u­cza­niem i wy­cho­wa­niem osób głu­chych i nie­do­sły­szą­cych


SJP.pl


surdopedagogiczny

→ sur­do­pe­da­go­gi­ka


SJP.pl

Patrz:

surdopedagogika

surdopedagogika

dział pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej obej­mu­ją­cy za­gad­nie­nia na­u­cza­nia i wy­cho­wa­nia głu­cho­nie­mych


SJP.pl

Sur­do­pe­da­go­gi­ka ( sur­dus – głu­chy) – dział pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej. Zaj­mu­je się na­u­cza­niem i wy­cho­wa­niem osób głu­chych i nie­do­sły­szą­cych, a także ich ro­dzi­na­mi i oto­cze­niem. Po­nad­to obej­mu­je też pro­fi­lak­ty­kę, dia­gno­sty­kę i po­rad­nict­wo oso­bom z grupy ry­zy­ka.

Cele dzia­łań re­wa­li­da­cyj­nych w sur­do­pe­da­go­gi­ce.

Wikipedia


surducik

zdrob­nie­nie od: sur­dut


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sur­dut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surdut m., surdutowiec mos., surdutowy mos.

 przym. surdutowy

Wiktionary


surdut

1. wi­zy­to­wy ubiór męski z ciem­ne­go ma­te­ria­łu; długa, dwu­rzę­do­wa ma­ry­nar­ka;
2. mę­skie okry­cie wierzch­nie; suk­ma­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. wi­zy­to­wy ubiór męski z ciem­ne­go ma­te­ria­łu; długa, dwu­rzę­do­wa ma­ry­nar­ka;

 (1.2) kraw. mę­skie okry­cie wierzch­nie; suk­ma­na

Wiktionary

Sur­dut – męski strój wi­zy­to­wy w for­mie dłu­giej ma­ry­nar­ki, szcze­gól­nie po­pu­lar­ny na prze­ło­mie XIX i XX wieku.

[] Nie­kie­dy sur­du­tem na­zy­wa się także po­spo­li­tą w daw­nej wsi ka­po­tę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsurdut, AS: surdut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surducina ż., surdutowiec mos.

:: zdrobn. surducik m.

 przym. surdutowy

Wiktionary


surdutowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. męż­czyz­na no­szą­cy się na spo­sób miej­ski, w sur­du­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to wi­docz­nie żyd, ale ani sur­du­to­wiec ani cha­ła­ciarz, bo jego su­knia jed­wab­na miała formę ra­czej księ­żej su­tan­ny; nie nosił ani pej­sów ani jar­muł­ki na gło­wie, a brodę miał z rzym­ska przy­strzy­żo­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surdut mrz., surducik mrz., surducina ż., surdutowy mos.

 przym. surdutowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. surdutowy

Wiktionary


surdutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kraw. zwią­za­ny z sur­du­tem, do­ty­czą­cy sur­du­ta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. męż­czyz­na no­szą­cy się na spo­sób miej­ski, w sur­du­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surdut mrz., surducik mrz., surducina ż., surdutowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) surdutowiec

Wiktionary


surdyk

naz­wi­sko


SJP.pl


surdykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


surdyna

przy­rząd do ści­sza­nia i zmia­ny barwy dźwię­ków w in­stru­men­tach mu­zycz­nych; tłu­mik, sor­di­no, sor­dy­na


SJP.pl


surdynka

1. dawny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy chor­do­fo­nów smycz­ko­wych; po­chet­te
2. urzą­dze­nie w in­stru­men­tach mu­zycz­nych, słu­żą­ce do tłu­mie­nia dźwię­ku i zmia­ny jego barwy; sur­dy­na; tłu­mik


SJP.pl

Sur­dyn­ka – dawny in­stru­ment mu­zycz­ny z ro­dzi­ny skrzy­piec, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w epoce ba­ro­ku przez na­u­czy­cie­li tańca.

Wikipedia


surdziel

naz­wi­sko


SJP.pl


sure

[czy­taj: siur] po­tocz­nie: oczy­wi­ście, na pewno


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Suré – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Sure – rzeka, do­pływ Chas­se­zac
  • Sure – rzeka, do­pływ Drôme
  • Sure – inna nazwa rzeki Suhre
  • York Sure-Vet­ter – nie­miec­ki in­for­ma­tyk
  • Sure – pio­sen­ka Take That
  • Sure – bry­tyj­skie przed­się­bior­stwo
  • Sûre
  • Surré

Wikipedia


surf

[czy­taj: serf]
1. jazda na desce na mor­skiej fali;
2. jazda na nar­tach wod­nych cią­gnię­tych przez mo­to­rów­kę;
3. ta­niec to­wa­rzy­ski, w któ­rym part­ne­rzy tań­czą od­dziel­nie


SJP.pl


surfaktant

zwią­zek che­micz­ny ad­sor­bu­ją­cy się na po­wierzch­ni ukła­du i zmie­nia­ją­cy jej ener­gię swo­bod­ną; ten­syd, ten­zyd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. fiz. sub­stan­cja zmniej­sza­ją­ca na­pię­cie po­wierzch­nio­we roz­pu­szczal­ni­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: surˈfaktãnt, AS: surfaktãnt

Wiktionary


surfaktyna

ro­dzaj sur­fak­tan­tu, sto­so­wa­ny po­wszech­nie jako an­ty­bio­tyk


SJP.pl


surfer

[czy­taj: ser­fer]
1. czło­wiek upra­wia­ją­cy sur­fing lub wind­sur­fing; sur­fi­sta (rza­dziej);
2. użyt­kow­nik In­ter­ne­tu - sieci kom­pu­te­ro­wej; in­ter­na­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. osoba upra­wia­ją­ca sur­fing

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surfing m.

:: fż. surferka ż.

 czas. surfingować, surfować

 przym. surfingowy, surferski

Wiktionary


surferka

[czy­taj: ser­fer­ka]
1. ko­bie­ta upra­wia­ją­ca sur­fing lub wind­sur­fing;
2. użyt­kow­nicz­ka In­ter­ne­tu - sieci kom­pu­te­ro­wej; in­ter­na­ut­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która upra­wia sur­fing

Wiktionary

Wymowa:

IPA: surˈfɛrka, AS: surferka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surfing m.

:: fm. surfer ż.

 czas. surfingować, surfować

 przym. surfingowy, surferski

Wiktionary


surferski

→ sur­fer [czy­taj: ser­fer­ski]


SJP.pl


surfing

[czy­taj: ser­fing] sur­fo­wa­nie;
1. jazda na desce po grzbie­cie fali oce­a­nicz­nej, mor­skiej;
2. prze­glą­da­nie za­so­bów In­ter­ne­tu, od­wie­dza­nie stron WWW


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) sport. śliz­ga­nie się na spe­cjal­nie przy­sto­so­wa­nej do tego desce uno­szą­cej się na fali mor­skiej;

Wiktionary

Sur­fing – jazda (ślizg) na przy­sto­so­wa­nej do tego spe­cjal­nej desce, uno­szo­nej przez czoło fali mor­skiej. Naj­więk­szy efekt osią­ga się na przy­brzeż­nych fa­lach oce­a­nicz­nych. Deska wy­po­sa­żo­na w ża­giel służy do upra­wia­nia wind­sur­fin­gu, deski do upra­wia­nia ki­te­sur­fin­gu na­pę­dza­ne są ro­dza­jem la­taw­ca – pa­ra­lot­ni. Jed­nym z ro­dza­jów sur­fin­gu jest bo­dy­bo­ard, czyli ślizg na desce w po­zy­cji le­żą­cej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. surfer m., surferka ż., surfowanie n.

 czas. surfować ndk., surfingować ndk., serfować ndk.

 przym. surfingowy

Wiktionary


surfingować

[czy­taj: ser­fin­go­wać] pły­wać na desce sur­fin­go­wej; sur­fo­wać, ser­fo­wać


SJP.pl


surfingowiec

[czy­taj: ser­fin­go­wiec] czło­wiek upra­wia­ją­cy sur­fing lub wind­sur­fing; sur­fer, sur­fi­sta


SJP.pl


surfingowy

[czy­taj: ser­fin­go­wy] przy­miot­nik od: sur­fing, np. deska sur­fin­go­wa, ża­giel sur­fin­go­wy


SJP.pl


surfinia

ro­śli­na z ro­dzi­ny pe­tu­nio­wa­tych, ho­do­wa­na jako ro­śli­na ra­ba­to­wa i bal­ko­no­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pe­tu­nia|ref=tak., ro­śli­na ozdob­na, od­mia­na pe­tu­nii, po­cho­dzą­ca z Ja­po­nii

Wiktionary

Sur­fi­nia – grupa od­mian pe­tu­nii ogro­do­wej ("Pe­tu­nia ×hy­bri­da" hort. ex Vilm). Nazwą tą okre­śla się licz­ne od­mia­ny pe­tu­nii o zwi­sa­ją­cych pę­dach. Pier­wsze od­mia­ny sur­fi­nii wy­ho­do­wa­li Ja­poń­czy­cy przy za­sto­so­wa­niu tech­nik in­ży­nie­rii ge­ne­tycz­nej. W Eu­ro­pie sur­fi­nia po­ja­wi­ła się do­pie­ro pod ko­niec lat 90. XX wieku. Jest w całej Eu­ro­pie i w Pol­sce po­spo­li­cie upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na bal­ko­nie rosły sur­fi­nie i be­go­nie.

Wiktionary


surfista

[czy­taj: ser­fi­sta] rzad­ko: czło­wiek upra­wia­ją­cy sur­fing lub wind­sur­fing; sur­fer (czę­ściej)


SJP.pl


surfowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sur­fo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niesurfowanie n., surfing m.

 czas. serfować, surfować ndk.

Wiktionary


surfować

[czy­taj: ser­fo­wać] ser­fo­wać;
1. pły­wać na desce sur­fin­go­wej; sur­fin­go­wać;
2. spę­dzać czas, prze­glą­da­jąc stro­ny in­ter­ne­to­we


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) sport. upra­wiać sur­fing

 (1.2) in­form. prze­glą­dać stro­ny in­ter­ne­to­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surfing m., surfowanie n., surfer mos., surferka ż.

 czas. serfować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. serfować

 (1.1) surfingować

Wiktionary


surgucki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sur­gu­tem, do­ty­czą­cy Sur­gu­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surgut mrz.

Wiktionary


surgut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Chan­ty-Man­syj­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym – Ju­grze;

Wiktionary

Sur­gut ( Сургут) – mia­sto w Rosji, w Chan­ty-Man­syj­skim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym. Sur­gut po­ło­żo­ny jest w Re­jo­nie Sur­guc­kim i sta­no­wi jego oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny, sam jed­nak nie wcho­dzi w skład re­jo­nu, sta­no­wiąc, po­dob­nie jak wszyst­kie duże mia­sta na te­re­nie Okrę­gu – mia­sto wy­dzie­lo­ne Chan­ty-Man­syj­skie­go OA – Jugry.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. surgucki

Wiktionary


suriekcja

w ma­te­ma­ty­ce: takie odw­zo­ro­wa­nie zbio­ru A na zbiór B, że każdy ele­ment zbio­ru B przy­po­rząd­ko­wa­ny jest co najm­niej jed­ne­mu ele­men­to­wi zbio­ru A; sur­jek­cja


SJP.pl


suriektywność

→ su­riek­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

suriektywny

suriektywny

→ su­riek­cja


SJP.pl

Patrz:

suriekcja

surimi

mie­lo­ne mięso ryby, np. pa­lusz­ki kra­bo­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spoż. mie­lo­ne, roz­drob­nio­ne mięso ryby;

Wiktionary

Su­ri­mi (jap. すり身) – pasta wy­ko­na­na z ryb lub in­ne­go mięsa. Ter­min ten może rów­nież od­no­sić się do wielu az­ja­tyc­kich po­traw, które uży­wa­ją tej pasty jako głów­ne­go skład­ni­ka. Jest do­stęp­ny w wielu kształ­tach, for­mach i tek­stu­rach, czę­sto uży­wa­ny jest do imi­to­wa­nia tek­stu­ry i ko­lo­ru mięsa ho­ma­ra, kraba, gril­lo­wa­ne­go wę­go­rza ja­poń­skie­go lub sko­ru­pia­ków.

Wikipedia


surinam

(do 1975 Gu­ja­na Ho­len­der­ska) Re­pu­bli­ka Su­ri­na­mu; pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej ze sto­li­cą w Pa­ra­ma­ri­bo;

 (1.2) geogr. rzeka w Su­ri­na­mie (1.1);

 (1.3) geogr. mia­sto na Ma­u­ri­tiu­sie;

Wiktionary

Su­ri­nam ( Su­ri­na­me, Re­pu­bli­ka Su­ri­na­mu – Re­pu­bliek Su­ri­na­me) – pań­stwo w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, po­ło­żo­ne nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim.

Su­ri­nam zo­stał ho­len­der­ską ko­lo­nią w 1667 roku. W la­tach 1804–1816 był w rę­kach bry­tyj­skich, a na­stęp­nie po­wró­cił do Ho­lan­dii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Gu­ja­nie są obec­nie po­ło­żo­ne trzy kraje: Gu­ja­na (Ko­o­pe­ra­cyj­na Re­pu­bli­ka Gu­ja­ny), Su­ri­nam (Gu­ja­na Ho­len­der­ska) i Gu­ja­na Fran­cu­ska (fran­cu­ski de­par­ta­ment za­mor­ski).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈrʲĩnãm, AS: surʹĩnãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surinamczyk mos., Surinamka ż.

 przym. surinamski, antysurinamski, prosurinamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Republika Surinamu; daw. Gujana Holenderska

Wiktionary


surinamczyk

oby­wa­tel Su­ri­na­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Su­ri­na­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsurʲĩˈnãmt͡ʃɨk, AS: surʹĩnãmčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surinam mrz.

:: fż. Surinamka ż.

 przym. surinamski, antysurinamski

Wiktionary


surinamka

oby­wa­tel­ka Su­ri­na­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Su­ri­na­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsurʲĩˈnãmka, AS: surʹĩnãmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surinam mrz.

:: fm. Surinamczyk mos.

 przym. surinamski, antysurinamski

Wiktionary


surinamski

zwią­za­ny z Su­ri­na­mem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pań­stwem Su­ri­nam, do­ty­czą­cy pań­stwa Su­ri­nam

 (1.2) zwią­za­ny z rzeką Su­ri­nam, do­ty­czą­cy rzeki Su­ri­nam

 (1.3) zwią­za­ny z mia­stem Su­ri­nam, do­ty­czą­cy mia­sta Su­ri­nam

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsurʲĩˈnãmsʲci, AS: surʹĩnãmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Surinam mrz., Surinamczyk mos., Surinamka ż.

 przym. prosurinamski, antysurinamski

Wiktionary


surja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mi­tind. so­lar­ne bó­stwo we­dyj­skie, per­so­ni­fi­ka­cja słoń­ca wy­stę­pu­ją­ce rów­nież w póź­niej­szych tek­stach mi­to­lo­gii in­dyj­skiej;

Wiktionary

Surja (sanskr. सूर्य "sūrya" „słoń­ce”) – so­lar­ne bó­stwo we­dyj­skie, per­so­ni­fi­ka­cja słoń­ca wy­stę­pu­ją­ce rów­nież w póź­niej­szych tek­stach mi­to­lo­gii in­dyj­skiej. Bóg Surja prze­mie­rza prze­strzeń wokół góry Meru w swym ryd­wa­nie w okre­sie doby.

Jeden z na­wa­gra­ha, wła­dał nie­dzie­lą, zsy­łał nie­po­kój, cho­ro­by i cier­pie­nia.

Wikipedia


surjekcja

w ma­te­ma­ty­ce: takie odw­zo­ro­wa­nie zbio­ru A na zbiór B, że każdy ele­ment zbio­ru B przy­po­rząd­ko­wa­ny jest co najm­niej jed­ne­mu ele­men­to­wi zbio­ru A; su­riek­cja


SJP.pl

Sur­jek­cja, su­riek­cja, funk­cja „na” – funk­cja przyj­mu­ją­ca jako swoje war­to­ści wszyst­kie ele­men­ty prze­ciw­dzie­dzi­ny, tj. któ­rej obraz jest równy prze­ciw­dzie­dzi­nie. In­ny­mi słowy[]:

Ter­min "su­riek­cja" pow­stał naj­póź­niej w 1954 roku, kiedy po­ja­wił się w pracy ze­spo­łu Ni­co­las Bo­ur­ba­ki.

Wikipedia


surka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. gier in­form. ma­te­riał bę­dą­cy su­row­cem do bu­do­wy obiek­tów/przed­mio­tów w grze, su­row­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­de­ślij tro­chę surki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsurka, AS: surka

Wiktionary


surkonty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś na Bia­ło­ru­si w re­jo­nie we­re­now­skim ob­wo­du gro­dzień­skie­go;

Wiktionary

Sur­kon­ty ( Сурканты, Сурконты) – wieś na Bia­ło­ru­si, w re­jo­nie we­re­now­skim ob­wo­du gro­dzień­skie­go, le­żą­ca na skra­ju Pu­szczy Ru­skiej, 20 km na pół­noc­ny za­chód od Lidy.

Wikipedia


surkow

naz­wi­sko, m.in. Alek­siej A. Sur­kow (1899-1983) - poeta ro­syj­ski


SJP.pl


surma

in­stru­ment dęty z drew­na lub kości sło­nio­wej, uży­wa­ny daw­niej jako woj­sko­wy in­stru­ment sy­gna­ło­wy; zurna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. hist. in­stru­ment mu­zycz­ny o prze­ni­kli­wym brzmie­niu, wy­ko­na­ny z drew­na lub kości sło­nio­wej, po­cho­dze­nia az­ja­tyc­kie­go; uży­wa­ny w woj­sku jako in­stru­ment sy­gna­li­za­cyj­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Surma – dawny in­stru­ment dęty
  • Surma – lud z Etio­pii
  • Surma – po­stać z fiń­skiej mi­to­lo­gii
  • Surma – ue­re­da w Etio­pii, w re­gio­nie Na­ro­dów, Na­ro­do­wo­ści i Ludów Po­łud­nia
  • Surma – wieś na Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w gmi­nie Wiel­ka Wieś
  • Surma – wieś w Ne­pa­lu w Dy­stryk­cie Baj­hang
  • Surma, Barak – rzeka w pół­noc­nows­chod­nich In­diach i wschod­nim Ban­gla­de­szu o dłu­go­ści około 900 km
  • Surma – cza­so­pis­mo, organ pra­so­wy Ukra­iń­skiej Or­ga­ni­za­cji Woj­sko­wej (UWO)
  • Surma – pol­skie naz­wi­sko
  • Kor­po­ra­cja Aka­de­mic­ka Surma

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A jak po­szedł król na wojnę, • Grały jemu surmy zbroj­ne, • Grały jemu surmy złote • Na zwy­cię­stwo, na ocho­tę…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsurma, AS: surma

Wiktionary


surmacz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Beata Sur­macz – pol­ska po­li­to­loż­ka
  • Greg Sur­macz – ka­na­dyj­ski ko­szy­karz
  • Hanna Sur­macz – bia­ło­ru­ska hi­sto­rycz­ka
  • Marek Sur­macz – pol­ski po­li­tyk
  • To­masz Sur­macz – pol­ski in­for­ma­tyk
  • Woj­ciech Sur­macz – pol­ski dzien­ni­karz

Wikipedia


surmaczówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sur­ma­czów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Wią­zow­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Lu­ba­czów­ką do­pły­wem Sanu.

W II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś w po­wie­cie ja­ro­sław­skim wo­je­wództ­wa lwow­skie­go. W la­tach 1945–1946 na­cjo­na­li­ści ukra­iń­scy z OUN-UPA za­mor­do­wa­li tutaj 18 Po­la­ków.

Wikipedia


surmia

drze­wo z ro­dzi­ny bi­gno­nio­wa­tych o ser­co­wa­tych li­ściach; ka­tal­pa


SJP.pl

Sur­mia, ka­tal­pa ("Ca­tal­pa") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bi­gno­nio­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go od 8 do 13 ga­tun­ków. W Chi­nach wy­stę­pu­ją czte­ry ga­tun­ki, dwa we wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych i czte­ry na Wiel­kich An­ty­lach (Kubie i Haiti).

Wikipedia


surmiak

naz­wi­sko


SJP.pl


surmiowate

o ce­chach sur­mio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


surmiowaty

o ce­chach sur­mio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


surmówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sur­mów­ka (niem. "Sur­mo­wen", 1938–1945 "Sur­mau") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie mrą­gow­skim, w gmi­nie Sork­wi­ty.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


surogacja

su­bro­ga­cja;
1. na­by­cie praw wie­rzy­cie­la przez osobę, która za­pła­ci­ła cudzy dług;
2. za­sa­da mó­wią­ca, iż do ma­jąt­ku odręb­ne­go na­le­ży nie tylko to, co się w nim w chwi­li pow­sta­nia znaj­do­wa­ło, lecz rów­nież to wszyst­ko, co zo­sta­ło na­by­te póź­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. za­stę­po­wa­nie jed­ne­go skład­ni­ka ma­jąt­ku innym

 (1.2) praw. udo­stęp­nia­nie przez ko­bie­tę włas­ne­go łona za­płod­nio­nej in vitro ko­mór­ce ja­jo­wej innej ko­bie­ty lub utrzy­ma­nie dziec­ka w fazie pre­na­tal­nej i uro­dze­nie go dla in­nych osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­ty­kuł oma­wia za­sa­dę su­ro­ga­cji, zgod­nie z którą przed­mio­ty ma­jąt­ko­we na­by­te w za­mian za przed­mio­ty wcho­dzą­ce w skład ma­jąt­ku oso­bi­ste­go mał­żon­ka, sta­no­wią ma­ją­tek oso­bi­sty tego mał­żon­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surogat mrz., surogatka ż., surogator mos.

 przym. surogatowy

Wiktionary


surogactwo

dzia­łal­ność ko­bie­ty, która przyj­mu­je do swo­jej ma­ci­cy za­płod­nio­ną in vitro ko­mór­kę ja­jo­wą innej ko­bie­ty, a po uro­dze­niu dziec­ka od­da­je go ro­dzi­com; ma­cie­rzyń­stwo za­stęp­cze


SJP.pl


surogacyjny

zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią ko­bie­ty, która przyj­mu­je do swo­jej ma­ci­cy za­płod­nio­ną in vitro ko­mór­kę ja­jo­wą innej ko­bie­ty, a po uro­dze­niu dziec­ka od­da­je go ro­dzi­com


SJP.pl


surogat

pro­dukt za­stęp­czy; na­miast­ka; er­satz; erzac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz za­stęp­cza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. sę­dzia du­chow­ny, czło­nek kon­sy­sto­rzu

Wiktionary

Su­ro­gat ( sur­ro­ga­re, su­bro­ga­re „wy­bie­rać za­stęp­czo kogoś in­ne­go”; także: po­drób­ka) – rzecz o cha­rak­te­rze za­stęp­czym, uży­wa­na jako na­miast­ka, sub­sty­tut innej rze­czy. Po­ję­cie to jest uży­wa­ne w od­nie­sie­niu do sze­ro­kiej gamy obiek­tów o cha­rak­te­rze ma­te­rial­nym (np. do pro­duk­tów, sub­stan­cji). Sy­no­ni­mem słowa „su­ro­gat” jest wyraz „erzac”, po­cho­dzą­cy od nie­miec­kie­go okre­śle­nia Er­satz (er­set­zen „wy­rę­czyć, uzu­peł­nić, odsz­ko­do­wać, za­stą­pić”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­miast ory­gi­nal­ne­go skład­ni­ka użyto su­ro­ga­tu, rodem z Chin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surogacja ż., surogatka ż., surogator mos.

 przym. surogatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) namiastka

Wiktionary


surogatka

ko­bie­ta, która przyj­mu­je do swo­jej ma­ci­cy za­płod­nio­ną in vitro ko­mór­kę ja­jo­wą innej ko­bie­ty, a po uro­dze­niu dziec­ka od­da­je go ro­dzi­com; matka za­stęp­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) matka za­stęp­cza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­ro­gat­ka – matka za­stęp­cza
  • Su­ro­gat­ka (The Baby Maker) – ame­ry­kań­ski film z 1970, re­ży­se­ria James Brid­ges
  • Su­ro­gat­ka (A Sur­ro­ga­te’s Night­ma­re) – ka­na­dyj­ski film z 2017, re­ży­se­ria Vic Sarin
  • Su­ro­gat­ka (The Sur­ro­ga­te) – ame­ry­kań­ski film z 2020, re­ży­se­ria Je­re­my Hersh

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsurɔˈɡatka, AS: surogatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surogat mos./mrz., surogacja ż.

Wiktionary


surogator

w daw­nej Pol­sce: wyz­na­cza­ny przez sejm za­stęp­ca sta­ro­sty gro­do­we­go lub pi­sa­rza ziem­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. za­stęp­ca sta­ro­sty gro­do­we­go lub pi­sa­rza ziem­skie­go w daw­nej Pol­sce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surogacja ż., surogat mos./mrz., surogatka ż.

 przym. surogatowy

Wiktionary


surogatowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z su­ro­ga­tem, do­ty­czą­cy su­ro­ga­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surogacja ż., surogat mos./mrz., surogatka ż., surogator mos.

Wiktionary


surojadek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na odż­wia­ją­cy się po­kar­mem nie pod­da­nym obrób­ce ter­micz­nej w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) bot. ja­dal­ny grzyb pod­staw­czak z ro­dzi­ny bedł­ko­wa­tych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witarianin

 (2.1) gołąbek

Wiktionary


surojadka

grzyb pod­staw­czak z ro­dzi­ny bedł­ko­wa­tych, ja­dal­ny; se­ro­wiat­ka; go­łą­bek


SJP.pl


surowatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lida,Mońki. ser­wat­ka

Wiktionary


surowiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mie­czy­sław Su­ro­wiak – pol­ski dzia­łacz par­tyj­ny
  • Zyg­munt Su­ro­wiak – pol­ski in­ży­nier

Wikipedia


surowica

serum;
1. oso­cze krwi po­zba­wio­ne fi­bry­ny oraz in­nych skład­ni­ków wy­trą­ca­ją­cych się pod­czas krzep­nię­cia krwi;
2. pre­pa­rat lecz­ni­czy lub za­po­bie­gaw­czy, za­wie­ra­ją­cy ciała od­por­no­ścio­we; bio­pre­pa­rat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. prze­sącz oso­cza krwi

 (1.2) farm. pre­pa­rat za­wie­ra­ją­cy prze­ciw­cia­ła prze­ciw kon­kret­nym czyn­ni­kom cho­ro­bot­wór­czym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­ro­wi­ca – skład­nik krwi
  • su­ro­wi­ca – po­pu­lar­na, choć nie­pra­wi­dło­wa, nazwa an­ty­tok­sy­ny
  • Su­ro­wi­ca – nie­ist­nie­ją­ca już wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oz­na­cze­nie stę­że­nia mocz­ni­ka w su­ro­wi­cy krwi przy­dat­ne jest w dia­gno­sty­ce funk­cji nerek i cho­rób me­ta­bo­licz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surowicówka ż.

 przym. surowiczy, surowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1) serum

 (1.2) antytoksyna

Wiktionary


surowiczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z su­ro­wi­cą, do­ty­czą­cy su­ro­wi­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surowica

Wiktionary


surowiec

ma­te­riał pod­le­ga­ją­cy dal­szej prze­rób­ce na pół­wy­ro­by lub wy­ro­by go­to­we; two­rzy­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w przy­ro­dzie, która jest przet­wa­rza­na i wy­ko­rzy­sty­wa­na w prze­my­śle

Wiktionary

Su­ro­wiec – ma­te­riał przez­na­czo­ny do dal­szej prze­rób­ki. Su­row­ce są pro­duk­ta­mi prze­my­słu wy­do­byw­cze­go, rol­nict­wa, le­śnict­wa lub pow­sta­ją w wy­ni­ku prze­ro­bu od­pa­dów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suˈrɔvʲjɛt͡s, AS: surovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. surowcowy, surowy

Wiktionary


surowiecki

naz­wi­sko


SJP.pl


surowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: su­ro­wo


SJP.pl


surowizna

Su­ro­wiz­na (niem. "Wild­bruch") – bagno po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści Po­brze­ża Szcze­ciń­skie­go w obrę­bie Wzgórz Bu­ko­wych (wo­je­wództ­wo za­chod­nio­po­mor­skie, po­wiat gry­fiń­ski, gmina Stare Czar­no­wo).

Su­ro­wiz­na jest ba­gnem w środ­ko­wej czę­ści Pu­szczy Bu­ko­wej, sta­no­wi za­chod­nią część Wiel­kie­go Mo­cza­ru. Wy­pły­wa stąd Suchy Potok. Nazwa wy­wo­dzi się od sta­ro­pol­skie­go „su­ro­wy”, co zna­czy­ło daw­niej: „wil­got­ny, cie­kną­cy”.

Wikipedia


surowiznowy

→ su­ro­wiz­na


SJP.pl

Patrz:

surowizna

surownia

część cu­krow­ni, w któ­rej bu­ra­ki pod­da­wa­ne są wstęp­ne­mu prze­ro­bo­wi


SJP.pl


surowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób nie­przet­wo­rzo­ny, pro­sto z na­tu­ry

 (1.2) bezwz­ględ­nie wy­ma­ga­ją­co

 (1.3) nie uz­na­jąc żad­nych wy­tłu­ma­czeń i oko­licz­no­ści ła­go­dzą­cych

 (1.4) w spo­sób po­zba­wio­ny ozdób lub wygód

Wiktionary

Su­ro­wo (nazwa obocz­na: Ko­lo­nia Sa­mo­wi­cze, Se­ro­wo) – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Te­re­spol.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­że­my [sa­łat­kę] wtedy wzbo­ga­cić do­dat­ko­wym wa­rzy­wem na su­ro­wo, na przy­kład star­tym se­le­rem.

 (1.3) Re­li­gia Żydów su­ro­wo za­bra­nia­ła wyt­wa­rzać i czcić wi­ze­run­ki Boga.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surowość ż.

 przym. surowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naturalnie

Wiktionary


surowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha czło­wie­ka, który sto­su­je re­stryk­cyj­ne za­sa­dy, jest wy­ma­ga­ją­cy i sta­now­czy

 (1.2) cecha śro­do­wi­ska lub wa­run­ków życia, które są nie­przy­jaz­ne, trud­ne i nie­ko­rzyst­ne

 (1.3) cecha este­ty­ki lub stylu, który jest mi­ni­ma­li­stycz­ny, po­zba­wio­ny wygód i ozdób

 (1.4) cecha prze­pi­sów praw­nych, które są ry­go­ry­stycz­ne i prze­wi­du­ją dot­kli­we kary

 (1.5) cecha po­tra­wy lub jej skład­ni­ków, które nie zo­sta­ły ugo­to­wa­ne, us­ma­żo­ne czy upie­czo­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była znana z su­ro­wo­ści wobec swo­ich ucz­niów.

 (1.1) Su­ro­wo­ścią swo­je­go cha­rak­te­ru bu­dził re­spekt, a cza­sem wręcz strach.

 (1.2) Było coś pię­kne­go w su­ro­wo­ści tego pu­styn­ne­go kra­jo­bra­zu.

 (1.2) Pod­czas ek­spe­dy­cji na­u­kow­cy zma­ga­li się z su­ro­wo­ścią ark­tycz­nych wa­run­ków.

 (1.3) Su­ro­wość mi­ni­ma­li­stycz­ne­go wnę­trza spra­wia­ła, że było ono bar­dzo no­wo­czes­ne.

 (1.3) Bru­ta­lizm to styl ar­chi­tek­to­nicz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się su­ro­wo­ścią formy i uży­ciem be­to­nu jako głów­ne­go ma­te­ria­łu kon­struk­cyj­ne­go.

 (1.4) Byłem za­sko­czo­ny su­ro­wo­ścią man­da­tu.

 (1.4) Su­ro­wość prze­pi­sów ruchu dro­go­we­go ma na celu zwięk­sze­nie bez­pie­czeń­stwa.

 (1.5) We­ga­nie cie­szy­li się su­ro­wo­ścią bu­ra­ków w tej sa­łat­ce.

 (1.5) Su­ro­wość ryb w sushi była za­chwy­ca­ją­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈrɔvɔɕt͡ɕ, AS: surovość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. surowy

 przysł. surowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rygoryzm, srogość

 (1.3) prostota

Wiktionary


surowszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: su­ro­wy


SJP.pl


surowy

1. o żyw­no­ści: w sta­nie na­tu­ral­nym (np. su­ro­we wa­rzy­wa);
2. po­tocz­nie: nie­ma­ją­cy doś­wiad­cze­nia, ogła­dy to­wa­rzy­skiej (np. su­ro­wy pra­cow­nik);
3. książ­ko­wo:
a) bar­dzo wy­ma­ga­ją­cy (np. su­ro­wa na­u­czy­ciel­ka); wy­ra­ża­ją­cy su­ro­wość (np. su­ro­we spoj­rze­nie);
b) nie­uz­na­ją­cy żad­nych oko­licz­no­ści ła­go­dzą­cych (np. su­ro­wy wyrok);
c) po­zba­wio­ny ozdób (np. su­ro­wy dom);
d) po­zba­wio­ny wygód (np. su­ro­we wa­run­ki);
e) o kli­ma­cie: mroź­ny (np. su­ro­wa zima);
f) o su­row­cach, pół­fa­bry­ka­tach: nie­przet­wo­rzo­ny (np. su­ro­we drew­no)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który bezwz­ględ­nie wy­ma­ga wy­ko­na­nia ja­kiejś czyn­no­ści, prze­strze­ga­nia ja­kichś zasad, nie­uz­na­ją­cy sprze­ci­wu, wy­ma­ga­ją­cy, bezwz­ględ­ny, nie­wy­ro­zu­mia­ły; także bę­dą­cy wy­ra­zem tej cechy

 (1.2) nie­uz­na­ją­cy oko­licz­no­ści ła­go­dzą­cych ani wy­jąt­ków; ostry, ry­go­ry­stycz­ny, kon­sek­went­ny

 (1.3) kulin. taki, który nie jest ugo­to­wa­ny, us­ma­żo­ny lub upie­czo­ny

 (1.4) o kli­ma­cie: zimny, ostry, o ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze

 (1.5) taki, który jest po­zba­wio­ny wszel­kich ozdób

 (1.6) taki, który jest po­zba­wio­ny wszel­kich wygód

 (1.7) o su­row­cach: nie­pod­da­ny obrób­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod wpły­wem su­ro­we­go wzro­ku eg­za­mi­na­to­ra prze­ra­żo­na stu­dent­ka raz za razem plą­tać się­ą­ta­ła się i tra­ci­ła wątek wy­po­wie­dzi.

 (1.3) Atrak­cją ty­god­nia az­ja­tyc­kie­go w na­szej re­sta­u­ra­cji była su­ro­wa ryba z chrza­nem wa­sa­bi.

 (1.4) Nadz­wy­czaj su­ro­wa zima spo­wo­do­wa­ła po­pę­ka­nie in­sta­la­cji wo­do­cią­go­wej na dział­kach.

 (1.5) Go­spo­dy­ni wie­czo­ru wy­stą­pi­ła w su­ro­wej czar­nej sukni i bez ma­ki­ja­żu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈrɔvɨ, AS: surovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surowizna ż., surówka ż., surowiec m., surowość ż., surowica ż.

 przym. surowcowy, surowicowy, surówkowy, surowiczny

:: zdrobn. surowiuśki

 przysł. surowo, surowcowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwzględny, srogi, niewyrozumiały

 (1.2) bezwzględny, ostry, rygorystyczny, konsekwentny

 (1.3) nieugotowany, świeży

 (1.5) prosty, skromny

 (1.6) spartański

Wiktionary


surp

skró­to­wiec

 (1.1) = sa­ni­tar­ne urzą­dze­nie roz­drab­nia­ją­co-prze­tła­cza­ją­ce – służy do wy­mu­szo­ne­go (ma­ce­ra­cja, prze­tła­cza­nie) od­pro­wa­dza­nia ście­ków by­to­wych z urzą­dzeń sa­ni­tar­nych od­da­lo­nych lub po­ni­żej ka­na­li­za­cji gra­wi­ta­cyj­nej

Wiktionary

SURP (sa­ni­tar­ne urzą­dze­nie roz­drab­nia­ją­co-prze­tła­cza­ją­ce) – urzą­dze­nie poz­wa­la­ją­ce na od­pro­wa­dze­nie ście­ków sa­ni­tar­nych z przy­bo­rów in­sta­lo­wa­nych w od­da­le­niu lub po­ni­żej ka­na­li­za­cji gra­wi­ta­cyj­nej.

SURP przy­staw­ko­wy skła­da się ze zbior­ni­ka / obu­do­wy, sil­ni­ka elek­trycz­ne­go, pompy z roz­drab­nia­czem, za­wo­ru zwrot­ne­go, pre­so­sta­tu (au­to­ma­tycz­ny wy­łącz­nik), króć­ca tłocz­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: surp, AS: surp

Wiktionary


surra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wet. tro­pi­kal­na cho­ro­ba zwie­rząt, me­cha­nicz­nie prze­no­szo­na przez bąki;

Wiktionary

Surra – pa­so­żyt­ni­cza cho­ro­ba koni, ko­nio­wa­tych, bydła[], słoni i wiel­błą­dów po­wo­do­wa­na przez świ­drow­ca Evan­sa "(Try­pa­no­so­ma evan­si)". Cho­ro­ba wy­stę­pu­je w Afry­ce pół­noc­nej, Azji oraz w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej. Prze­no­szo­na me­cha­nicz­nie przez bąki z ro­dzi­ny Ta­ba­ni­dae oraz owady na­le­żą­ce do ro­dza­jów Sto­mo­xys, Glos­si­na, Ly­pe­ro­sia.

Wikipedia


surrealista

zwo­len­nik, przed­sta­wi­ciel sur­re­a­liz­mu w sztu­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ar­ty­sta two­rzą­cy zgod­nie z za­sa­da­mi sur­re­a­liz­mu, czło­nek grupy sur­re­a­li­stycz­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsurːɛaˈlʲista, AS: su•realʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surrealizm m.

:: fż. surrealistka ż.

 przym. surrealistyczny

 przysł. surrealistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadrealista

Wiktionary


surrealistka

→ sur­re­a­li­sta


SJP.pl

Patrz:

surrealista

surrealistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sur­re­a­li­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sur­re­a­li­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. surrealistyczny

 przysł. surrealistycznie

 rzecz. realność ż.

Wiktionary


surrealistyczny

1. do­ty­czą­cy sur­re­a­liz­mu, sur­re­a­li­stów; na­dre­a­li­stycz­ny;
2. nie­re­al­ny, mało rze­czy­wi­sty, czę­sto dzi­wacz­ny, gro­te­sko­wy; sur­re­al­ny, ab­sur­dal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. szt. zwią­za­ny z sur­re­a­liz­mem, wy­wo­dzą­cy się z sur­re­a­liz­mu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pot. taki, który jest nie­re­al­ny, nie­do­rzecz­ny, przy­po­mi­na­ją­cy ma­rze­nie senne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsurːɛalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: su•realʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surrealizm m., surrealista m., surrealistka ż., surrealistyczność ż., realność ż.

 przysł. surrealistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadrealistyczny

Wiktionary


surrealizm

kie­ru­nek ar­ty­stycz­ny w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce, uksz­tał­to­wa­ny w la­tach du­dzie­stych XX w., w za­ło­że­niu któ­re­go za po­mo­cą obra­zu wy­ra­ża­no swoje wnę­trze, podś­wia­do­mość, wizje, sny, ha­lu­cy­na­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. kie­ru­nek ar­ty­stycz­ny w li­te­ra­tu­rze i sztu­ce, uksz­tał­to­wa­ny w la­tach dwu­dzie­stych XX w., w za­ło­że­niu któ­re­go wy­ra­ża­no swoje wnę­trze, podś­wia­do­mość, wizje, sny, ha­lu­cy­na­cje itp. w oder­wa­niu od rze­czy­wi­sto­ści;

Wiktionary

Sur­re­a­lizm (zwany także na­dre­a­liz­mem) – kie­ru­nek w sztu­ce pow­sta­ły w 1920 roku we Fran­cji, po­cząt­ko­wo wy­stę­pu­ją­cy wy­łącz­nie w li­te­ra­tu­rze, póź­niej w sztu­kach pla­stycz­nych, fil­mie i te­a­trze. Ter­min ten stwo­rzył w 1917 roku Gu­il­la­u­me Apol­li­na­i­re.

Hi­sto­ria, przed­sta­wi­cie­le i za­ło­że­nia kie­run­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­te­go­rie cu­dow­no­ści, fan­taz­ji, ta­jem­ni­czo­ści, grozy i czar­ne­go hu­mo­ru, cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sur­re­a­liz­mu, ce­chu­ją także gro­te­skę, szer­szą ka­te­go­rię ar­ty­stycz­ną, obej­mu­ją­cą rów­nież ten styl.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsurːɛˈalʲism̥, AS: su•realʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surrealista m., surrealistka ż., realność ż.

 przym. surrealistyczny

 przysł. surrealistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadrealizm

Wiktionary


surrealny

nie­re­al­ny, mało rze­czy­wi­sty, czę­sto dzi­wacz­ny, gro­te­sko­wy; sur­re­a­li­stycz­ny, ab­sur­dal­ny


SJP.pl


surrey

Sur­rey – hrab­stwo ad­mi­ni­stra­cyj­ne (nie­me­tro­po­li­tal­ne), ce­re­mo­nial­ne i hi­sto­rycz­ne w po­łud­nio­wo-wschod­niej An­glii, w re­gio­nie South East En­gland, po­ło­żo­ne na po­łud­nie od Lon­dy­nu, jedno z tzw. Home Co­un­ties.

Po­wierzch­nia hrab­stwa wy­no­si 1663 km², a licz­ba lud­no­ści – 1 132 400 (2011).

Wikipedia


surroniarz

po­tocz­nie: młoda osoba po­ru­sza­ją­ca się lek­kim, elek­trycz­nym mo­to­cy­klem cros­so­wym, czę­sto jeż­dżą­ca szyb­ko lub niez­god­nie z prze­pi­sa­mi


SJP.pl


surround

[czy­taj: se­rałnd] tech­no­lo­gia audio, w któ­rej brzmie­nie do­cie­ra do słu­cha­cza nie tylko z przo­du (jak w kla­sycz­nym ste­reo), ale także z boków oraz z tyłu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. apa­ra­tu­ra poz­wa­la­ją­ca na uzy­ska­nie iluz­ji do­cho­dze­nia dźwię­ków ze wszyst­kich stron

 (1.2) dźwięk uzy­ski­wa­ny dzię­ki sur­ro­und (1.1)

przy­miot­nik

 (2.1) poz­wa­la­ją­cy na uzy­ska­nie złu­dze­nia dźwię­ku ota­cza­ją­ce­go

Wiktionary


surukusu

wąż z ro­dzi­ny grze­chot­ni­ko­wa­tych, naj­więk­szy z węży ja­do­wi­tych Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl


survival

[czy­taj: sur­wi­wal] ro­dzaj roz­ryw­ki, spor­tu po­le­ga­ją­cy na prze­by­wa­niu w ek­stre­mal­nych wa­run­kach i wy­ko­ny­wa­niu trud­nych zadań fi­zycz­nych; sur­wi­wal, szko­ła przetr­wa­nia, obóz przetr­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. szko­ła przetr­wa­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sztu­ka przetr­wa­nia
  • Sur­vi­val – album Bob Mar­ley & The Wa­i­lers z 1979
  • Sur­vi­val – album Born from Pain z 2008
  • Sur­vi­val – sin­gel Muse z 2012
  • Sur­vi­val – sin­gel Emi­ne­ma z 2013
  • Sur­vi­val – ga­tu­nek fil­mo­wy
  • Sur­vi­val, gra sur­vi­va­lo­wa – ga­tu­nek gier kom­pu­te­ro­wych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: surˈvʲival, AS: survʹival

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. survivalowiec mos.

 przym. survivalowy

Wiktionary


survivalowiec

[czy­taj: sur­wi­wa­lo­wiec] mi­ło­śnik sur­vi­va­lu; sur­wi­wa­lo­wiec


SJP.pl


survivalowy

→ sur­vi­val [czy­taj: sur­wi­wa­lo­wy]; sur­wi­wa­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sur­vi­va­lem, do­ty­czą­cy sur­vi­va­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. survival mrz.

Wiktionary


surwiwal

ro­dzaj roz­ryw­ki, spor­tu po­le­ga­ją­cy na prze­by­wa­niu w ek­stre­mal­nych wa­run­kach i wy­ko­ny­wa­niu trud­nych zadań fi­zycz­nych; sur­vi­val, szko­ła przetr­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. szko­ła przetr­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surwiwalowiec mos.

 przym. surwiwalowy

Wiktionary


surwiwalowiec

mi­ło­śnik sur­wi­wa­lu; sur­vi­va­lo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś, kto upra­wia sur­wi­wal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Około trzy­dzie­stu przed­sta­wio­nych ja­dal­nych ro­ślin to garst­ka z ponad 200, któ­rych do­li­czył się dr Łu­kasz Łu­czaj, sur­wi­wa­lo­wiec sma­ku­ją­cy ro­śli­ny i bez­krę­gow­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surwiwal mrz.

Wiktionary


surwiwalowy

→ sur­wi­wal; sur­vi­va­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sur­wi­wa­lem, do­ty­czą­cy sur­wi­wa­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surwiwal mrz.

Wiktionary


surykatka

mały dra­pież­nik z ro­dzi­ny ła­szo­wa­tych, wy­stę­pu­je w po­łud­nio­wej Afry­ce na te­re­nach pół­pu­styn­nych i sa­wan­nach, two­rząc cha­rak­te­ry­stycz­ne ko­lo­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. mały i smu­kły ssak dra­pież­ny wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce;

Wiktionary

Su­ry­kat­ka ("Su­ri­ca­ta") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Mun­go­si­nae w obrę­bie ro­dzi­ny man­gu­sto­wa­tych (Her­pe­sti­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsurɨˈkatka, AS: surykatka

Wiktionary


surynamski

spi­chrzel su­ry­nam­ski - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny spi­chrze­lo­wa­tych


SJP.pl


surzy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. brat żony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szurza, szurzyn

Wiktionary


surzyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Su­rzyń­ski (1851-1919), hi­sto­ryk i te­o­re­tyk mu­zy­ki, dy­ry­gent, kom­po­zy­tor, ksiądz ka­to­lic­ki
  • Leon Su­rzyń­ski (1891-1967), le­karz, or­ga­ni­za­tor chó­rów, dzia­łacz spo­łecz­ny, po­li­tyk, poseł
  • Mie­czy­sław Su­rzyń­ski (1866-1924), kom­po­zy­tor, or­ga­ni­sta, dy­ry­gent, pe­da­gog
  • Ste­fan Su­rzyń­ski (1855-1919), kom­po­zy­tor, or­ga­ni­sta, dy­ry­gent, na­u­czy­ciel mu­zy­ki

Wikipedia


suróweczka

zdrob­nie­nie od: su­rów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: su­rów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. surówka ż.

Wiktionary


surówka

1. po­tra­wa z su­ro­wych ja­rzyn lub owo­ców
2. nie­bie­lo­ne płót­no lnia­ne lub ba­weł­nia­ne
3. cegła nie­wy­pa­lo­na
4. stop że­la­za z wę­glem oraz z krze­mem, man­ga­nem, fos­fo­rem i siar­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. po­tra­wa przy­rzą­dza­na z su­ro­wych wa­rzyw lub owo­ców;

 (1.2) włók. nie­bie­lo­ne płót­no lnia­ne lub ba­weł­nia­ne

 (1.3) hutn. stop że­la­za z wę­glem oraz z krze­mem, siar­ką, fos­fo­rem, man­ga­nem i in­ny­mi skład­ni­ka­mi, uży­wa­ny do pro­duk­cji stali, sta­li­wa lub że­li­wa;

 (1.4) chem. spi­ry­tus su­ro­wy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­rów­ka – ro­dzaj po­tra­wy wyt­wa­rza­nej z su­ro­wych wa­rzyw lub owo­ców
  • su­rów­ka hut­ni­cza – pół­pro­dukt re­duk­cji rudy w piecu
  • su­rów­ka – ro­dzaj płót­na
  • su­rów­ka – su­ro­wy ma­te­riał sto­so­wa­ny przez ślu­sa­rza do do­ro­bie­nia klu­cza
  • su­rów­ka – al­ko­hol ety­lo­wy o stę­że­niu ok. 90%, otrzy­my­wa­ny w go­rzel­niach przez pro­stą de­sty­la­cję z za­cie­ru
  • Ed­ward Dojan-Su­rów­ka – puł­kow­nik pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suˈrufka, AS: surufka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. surówkowy, surowy

 rzecz. suróweczka ż.

Wiktionary


surówkowy

przy­miot­nik od: su­rów­ka


SJP.pl


surżyk

od­mia­na ję­zy­ko­wa funk­cjo­nu­ją­ca w ra­mach ję­zy­ka ukra­iń­skie­go, ce­chu­ją­ca się sil­ny­mi wpły­wa­mi ję­zy­ka ro­syj­skie­go, roz­po­wszech­nio­na w dużej czę­ści Ukra­i­ny oraz w Moł­da­wii (Nadd­nie­strze)


SJP.pl

Sur­żyk ( суржик, od суржик – „chleb lub mąka z mie­szan­ki róż­nych ro­dza­jów ziar­na”) – byt ję­zy­ko­wy w ra­mach ję­zy­ka ukra­iń­skie­go, ce­chu­ją­cy się wpły­wa­mi ję­zy­ka ro­syj­skie­go, roz­po­wszech­nio­ny w dużej czę­ści te­ry­to­rium Ukra­i­ny oraz w Moł­da­wii (Nadd­nie­strze). W są­sia­du­ją­cych z Ukra­i­ną re­gio­nach Rosji (obwód wo­ro­ne­ski, ro­stow­ski, kraj kras­no­dar­ski) zru­sy­fi­ko­wa­na wer­sja miej­sco­wych ukra­iń­skich dia­lek­tów ste­po­wych na­zy­wa­na jest „ba­łacz­ką”.

Wikipedia


sus

długi skok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) długi, gwał­tow­ny skok

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sus – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w Ak­wi­ta­nii
  • Sus – re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Ma­ro­ku
  • Sus – rzeka w Ma­ro­ku
  • Sus – ro­dzaj ssa­ków pa­rzy­sto­ko­pyt­nych
  • SUS – Sin­gle UNIX Spe­ci­fi­ca­tion
  • SUS – uni­wer­sal­na se­kun­da Sa­y­bol­ta (jed­nost­ka lep­ko­ści)

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

 (1.1) dać / dawać susa • sa­dzić susy / su­sa­mi

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

 czas. susać

fra­ze­o­lo­gia.

 jed­nym susem

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

* ni­der­landz­ki: (1.1) sprong m.

źró­dła.

== sus (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Sim­pli­fi­ca­tio­na­li­zer-sus.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Wo­den­ca­fe-sus.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-sus.wav.

zna­cze­nia.

przy­miot­nik

 (1.1) pot. slang. po­dej­rza­ny

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sus, AS: sus

Wiktionary

Powiązane:

 czas. susać

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 czas. susać

frazeologia.

 jednym susem

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

* niderlandzki: (1.1) sprong m.

źródła.

== sus (język angielski.) ==

wymowa.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Simplificationalizer-sus.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Wodencafe-sus.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-sus.wav.

znaczenia.

przymiotnik

 (1.1) pot. slang. podejrzany

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


susanoo

Su­sa­no-o, Susa-no-o (jap. 須佐之男命 "Susa-no-o-no-mi­ko­to"), Ta­ke­ha­y­a­su­sa­noo no Mi­ko­to (jap. 建速須佐之男命 Mąż Zsy­ła­ją­cy Opady Wy­wo­ła­ne Jego Po­tęż­nym Ki­cha­niem) – jedno z waż­niej­szych bóstw ja­poń­skiej re­li­gii shintō, po­ryw­czy i bru­tal­ny pan wia­trów oraz burzy. Brat bo­gi­ni słoń­ca Ama­te­ra­su oraz boga księ­ży­ca Tsu­ku­y­o­mie­go.

Wikipedia


susceptancja

prze­wod­nośc bier­na


SJP.pl

Su­scep­tan­cja (po­dat­ność) – część uro­jo­na ad­mi­tan­cji, czyli prze­wod­ność bier­na.

Wikipedia


susceptant

dawny urzęd­nik są­do­wy przyj­mu­ją­cy zez­na­nia, po­moc­nik no­ta­riu­sza


SJP.pl


suseł

nie­wiel­ki fu­trza­ny gry­zoń, za­pa­da­ją­cy w długi sen zi­mo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sper­mop­hi­lus|F. Cu­vier|ref=tak., ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek, wy­stę­pu­ją­cy w Eu­raz­ji;

 (1.2) zool. gry­zoń z ro­dza­ju suseł (1.1)

Wiktionary

Suseł ("Sper­mop­hi­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae). Sy­ste­ma­ty­ka tak­so­nu pod­le­ga­ła wielu zmia­nom. W Pol­sce dla ga­tun­ków, które we­dług wcze­śniej­sze­go po­dzia­łu na­le­ża­ły do "Sper­mop­hi­lus" (sensu lato), uży­wa­no nazwy ‘suseł’.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W ga­blo­cie stały wyp­cha­ne susły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsusɛw, AS: suseu̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. suśli

Wiktionary


susełek

zdrob­nie­nie od: suseł


SJP.pl


susharnia

[czy­taj: su­szar­nia] punkt ga­stro­no­micz­ny, w któ­rym sprze­da­je się sushi; sushi bar, su­szar­nia


SJP.pl


sushi

[czy­taj: suszi lub suśi] ja­poń­ska po­tra­wa w po­sta­ci krąż­ków ma­ry­no­wa­ne­go ryżu z su­ro­wą rybą lub owo­ca­mi morza owi­nię­tych li­ściem nori; suszi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. spoż. ja­poń­ska po­tra­wa z ryżu za­pra­wio­ne­go octem ry­żo­wym z róż­ny­mi do­dat­ka­mi w po­sta­ci owo­ców morza, ryb, wa­rzyw, grzy­bów oraz jajek;

Wiktionary

Sushi (jap. 寿司, 鮨, 鮓) – po­tra­wa ja­poń­ska zło­żo­na z go­to­wa­ne­go ryżu za­pra­wio­ne­go octem ry­żo­wym ("su") oraz róż­nych do­dat­ków w po­sta­ci, prze­waż­nie su­ro­wych: owo­ców morza, wo­do­ro­stów nori, ka­wał­ków ryb, wa­rzyw, grzy­bów, a także om­le­tu ja­poń­skie­go ("ta­ma­go-yaki"), tofu, ziar­na se­za­mo­we­go ("goma"). Ze wzglę­du na bar­dzo krót­ki ter­min przy­dat­no­ści do spo­ży­cia, w re­sta­u­ra­cjach ja­poń­skich jest przy­go­to­wy­wa­na po do­ko­na­niu za­mó­wie­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsuʃʲi, AS: sušʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszi n., susharnia ż.

Wiktionary


sushimaster

[czy­taj: su­szi­ma­ster lub su­si­ma­ster] osoba za­wo­do­wo przy­rzą­dza­ją­ca sushi; sushi ma­ster


SJP.pl


sushimasterka

[czy­taj: su­szi­ma­ser­ka lub su­si­ma­ster­ka] ko­bie­ta za­wo­do­wo przy­rzą­dza­ją­ca sushi


SJP.pl


sushiżerca

[czy­taj: su­szi­żer­ca] po­tocz­nie: wiel­bi­ciel sushi


SJP.pl


susiec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Su­siec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Su­siec. Miej­sco­wość leży na po­gra­ni­czu Roz­to­cza Środ­ko­we­go, Roz­to­cza Wschod­nie­go, Rów­ni­ny Bił­go­raj­skiej i Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


susiecki

przy­miot­nik od: Su­siec


SJP.pl


suska

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Sucha Be­skidz­ka, Susz


SJP.pl

Suska – część wsi Śniad­ków Górny w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w gmi­nie So­bie­nie-Je­zio­ry.

W la­tach 1975–1998 Suska ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Wszyst­kich Świę­tych w So­bie­niach-Je­zio­rach.

Wikipedia


suski

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Sucha Be­skidz­ka, Susz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Sucha Be­skidz­ka

 (1.2) od­no­szą­cy się do wsi Sucha

 (1.3) od­no­szą­cy się do wsi Suche

 (1.4) od­no­szą­cy się do mia­sta Susz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Suski (ur. 1941) – pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Au­gu­styn Suski (1907–1942) – pol­ski poeta i dzia­łacz lu­do­wy
  • Grze­gorz Suski – pol­ski aktor, wo­ka­li­sta-śpie­wak, tan­cerz, re­ży­ser i kom­po­zy­tor
  • Jacek Suski (ur. 1948) – pol­ski urzęd­nik i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ju­lian Suski (1894–1978) – pol­ski urzęd­nik rzą­do­wy: II RP i Ka­na­dy, dzia­łacz sa­mo­rzą­do­wy i po­lo­nij­ny
  • Ka­sper Suski (Ga­spa­re Ca­sti­glio­ne) – złot­nik kra­kow­ski
  • Le­szek Suski (ur. 1957) – ko­men­dant głów­ny Pań­stwo­wej Stra­ży Po­żar­nej
  • Le­szek Ro­stwo-Suski (1930–2007) – pol­ski pro­fe­sor che­mik
  • Marek Suski (ur. 1958) – pol­ski po­li­tyk, poseł
  • Ma­rian Suski (1905–1993) – pol­ski pro­fe­sor, in­ży­nier, olim­pij­czyk
  • Ma­rian Suski (ur. 1941) – pre­zbi­ter Ko­ścio­ła Zie­lo­noś­wiąt­ko­we­go w RP
  • Mi­ro­sław Suski (ur. 1963) – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy i praw­nik

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsusʲci, AS: susʹḱi

Wiktionary


suskrajowice

Su­skra­jo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Chmiel­nik. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Jedną z ostat­nich wła­ści­cie­lek wsi była Tekla z Da­szyń­skich, "primo voto" Pu­chac­ka, "se­cun­do voto" Kę­dzier­ska (1773-1882), zmar­ła 1 czerw­ca 1882. Wła­ści­ciel­ka Su­skra­jo­wic do­ży­ła 109 lat.

Wikipedia


susnąć

o za­ją­cu: dać susy, sko­czyć


SJP.pl


suspendowany

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od su­spen­do­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) du­chow­ny, któ­re­mu udzie­lo­no kary su­spen­sy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suspensa ż., suspendowanie n., suspensorium n.

 czas. suspendować ndk.

Wiktionary


suspendować

w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: wy­mie­rzyć, wy­mie­rzać karę su­spen­sy (za­wie­sze­nia osoby du­chow­nej w peł­nie­niu obo­wiąz­ków)


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) udzie­lać kary su­spen­sy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suspendowany m., suspendowanie n., suspensa ż., suspensorium n.

Wiktionary


suspens

[czy­taj: sa­spens lub su­spens] za­bieg sto­so­wa­ny w fil­mach, po­wie­ściach w celu utrzy­ma­nia od­bior­cy w na­pię­ciu albo za­sko­cze­nia go nie­o­cze­ki­wa­nym zwro­tem akcji; su­spen­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. film. wstrzy­ma­nie biegu akcji lub jej nie­spo­dzie­wa­ny zwrot

Wiktionary

Su­spens (ang. "su­spen­se", łac. "su­spen­sus", wym. su­spens, sa­spens) – chwyt okre­śla­ją­cy re­ak­cję emo­cjo­nal­ną widza, wy­wo­ły­wa­ną przez film za po­mo­cą ma­ni­pu­la­cji in­for­ma­cją nar­ra­cyj­ną. Słowo to wy­wo­dzi się z ła­ciń­skie­go "su­spen­sus", oz­na­cza­ją­ce­go „za­wie­sze­nie”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsuspɛ̃w̃s, AS: suspẽũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suspensa ż.

Wiktionary


suspensa

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: za­wie­sze­nie osoby du­chow­nej w jej pra­wach;
2. wy­da­ne przez upraw­nio­ny organ ge­ne­ral­ne zwol­nie­nie okre­ślo­nej osoby lub grupy osób od obo­wiąz­ku prze­strze­ga­nia pew­nej normy praw­nej; in­sty­tu­cja już na wczes­nym eta­pie mo­nar­chii sta­no­wej uj­mo­wa­na jako na­du­ży­cie wła­dzy kró­lew­skiej i zno­szo­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. kara sto­so­wa­na wobec du­chow­nych, po­le­ga­ją­ca na za­ka­zie lub ogra­ni­cze­niu moż­li­wo­ści peł­nie­nia czyn­no­ści przy­na­leż­nych z racji stanu lub funk­cji;

 (1.2) przest. za­wie­sze­nie kogoś w urzę­do­wa­niu

 (1.3) przest. za­wie­sze­nie mocy obo­wią­zu­ją­ce­go prawa

Wiktionary

Su­spen­sa (za­wie­sze­nie) – kara ko­ściel­na w Ko­ście­le ka­to­lic­kim sto­so­wa­na tylko wobec du­chow­nych, po­le­ga­ją­ca na za­ka­zie lub ogra­ni­cze­niu su­spen­do­wa­nym ka­pła­nom moż­li­wo­ści peł­nie­nia przez nich czyn­no­ści im przy­na­leż­nych z racji stanu, funk­cji (od­pra­wia­nia mszy świę­tej, wy­ko­ny­wa­nia ju­rys­dyk­cji, na­u­cza­nia, po­dej­mo­wa­nia aktów wła­dzy, po­bie­ra­nia do­cho­dów).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suspendowany mos., suspendowanie n., suspens mrz., suspensja ż., suspensorium n.

 czas. suspendować ndk.

Wiktionary


suspensja

1. za­bieg sto­so­wa­ny w fil­mach, po­wie­ściach (prze­de wszyst­kim sen­sa­cyj­nych) w celu utrzy­ma­nia od­bior­cy w na­pię­ciu albo za­sko­cze­nia go nie­o­cze­ki­wa­nym zwro­tem akcji; su­spens
2. za­wie­si­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­spen­sja w pa­le­o­gra­fii oz­na­cza jeden ze spo­so­bów skra­ca­nia (abre­wia­cji), a mia­no­wi­cie skró­ce­nie przez od­cię­cie
  • su­spen­sa to w Ko­ście­le ka­to­lic­kim kara wobec du­chow­ne­go, po­le­ga­ją­ca na za­ka­zie wy­ko­ny­wa­nia niek­tó­rych lub wszyst­kich czyn­no­ści dusz­pa­ster­skich lub urzę­do­wych
  • su­spens to w li­te­ra­tu­rze za­trzy­ma­nie lub spo­wol­nie­nie roz­wo­ju wy­da­rzeń przed zwro­tem kul­mi­na­cyj­nym w celu zwięk­sze­nia na­pię­cia u czy­tel­ni­ka
  • w fi­zy­ce jest to ciecz nie­jed­no­rod­na w po­sta­ci za­wie­si­ny czą­stek ciała sta­łe­go w roz­pra­sza­ją­cej te cząst­ki cie­czy; je­że­li cząst­ki stałe w su­spen­sji są do­sta­tecz­nie małe, to mamy do czy­nie­nia z za­wie­si...

Wikipedia


suspensor

ochra­niacz ge­ni­ta­liów


SJP.pl


suspensorium

pod­pa­ska mosz­no­wa no­szo­na przy scho­rze­niach jąder


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opa­ska pod­wie­sza­ją­ca i osła­nia­ją­ca mę­skie ge­ni­ta­lia;

Wiktionary

Su­spen­so­rium ( su­spen­sus „za­wie­szo­ny”) – do­da­tek do mę­skie­go stro­ju po­pu­lar­ny w śred­nio­wie­czu.

Po­ja­wił się w wieku XV jako od­po­wiedź na nowe tren­dy w mo­dzie mę­skiej, skró­ce­nie ele­men­tów ubio­ru mę­skie­go, tu­ni­ki i du­ble­tu, co skut­ko­wa­ło od­sło­nię­ciem ge­ni­ta­liów i spo­ty­ka­ło się ze sło­wa­mi kry­ty­ki ze stro­ny pru­de­ryj­nej czę­ści spo­łe­czeń­stwa.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suspendowany mos., suspensa ż.

 czas. suspendować

Wiktionary


suspensyjny

→ su­spen­sja


SJP.pl

Patrz:

suspensja

suspensywność

Su­spen­syw­ność – stan praw­ny to­wa­rzy­szą­cy zaz­wy­czaj de­wo­lu­tyw­no­ści, po­le­ga­ją­cy na wstrzy­ma­niu wy­ko­na­nia za­skar­ża­ne­go orze­cze­nia (za­rzą­dze­nia, de­cyz­ji) do czasu wy­da­nia roz­strzy­gnię­cia przez organ od­wo­ław­czy i utrzy­ma­nia w mocy lub uchy­le­nia za­skar­żo­ne­go orze­cze­nia (za­rzą­dze­nia, de­cyz­ji). Su­spen­syw­ność wy­stę­pu­je w pro­ce­du­rze ad­mi­ni­stra­cyj­nej, ad­mi­ni­stra­cyj­no­są­do­wej, cy­wil­nej oraz kar­nej.

Wikipedia


suspensywny

za­wie­sza­ją­cy upra­wo­moc­nie­nie


SJP.pl


suspicja

daw­niej: po­dej­rze­nie, po­są­dze­nie


SJP.pl


susquehanna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzeka we wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sus­qu­e­han­na – rzeka we wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych
  • Sus­qu­e­han­na (ang. Sus­qu­e­han­na Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Cam­bria
  • Sus­qu­e­han­na (ang. Sus­qu­e­han­na Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Da­up­hin
  • Sus­qu­e­han­na (ang. Sus­qu­e­han­na Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Ju­nia­ta
  • Sus­qu­e­han­na (ang. Sus­qu­e­han­na Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Ly­co­ming
  • Sus­qu­e­han­na (ang. Sus­qu­e­han­na Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Hut­chin­son
  • hrab­stwo Sus­qu­e­han­na (ang. Sus­qu­e­han­na Co­un­ty) – w sta­nie Pen­syl­wa­nia

Wikipedia


susseks

[czy­taj: sa­seks] przed­sta­wi­ciel rasy kur szyb­ko doj­rze­wa­ją­cych, wy­ho­do­wa­nej w hrab­stwie Sus­sex na po­cząt­ku XX wieku; sa­seks, sus­sex


SJP.pl


susseksy

[czy­taj: sa­seks] przed­sta­wi­ciel rasy kur szyb­ko doj­rze­wa­ją­cych, wy­ho­do­wa­nej w hrab­stwie Sus­sex na po­cząt­ku XX wieku; sa­seks, sus­sex


SJP.pl


sussex

[czy­taj: sa­seks] przed­sta­wi­ciel rasy kur szyb­ko doj­rze­wa­ją­cych, wy­ho­do­wa­nej w hrab­stwie Sus­sex na po­cząt­ku XX wieku; sa­seks, sus­seks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hrab­stwo w po­łud­nio­wo-wschod­niej An­glii nad ka­na­łem La Man­che;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa sze­re­gu miej­sco­wo­ści i hrabstw w kra­jach an­glo­ję­zycz­nych;

 (1.3) hist. śred­nio­wiecz­ne kró­le­stwo ist­nie­ją­ce w po­łud­nio­wej An­glii w la­tach 477–860

Wiktionary

Sus­sex – hi­sto­rycz­ne hrab­stwo w po­łud­nio­wo-wschod­niej An­glii nad ka­na­łem La Man­che, o te­ry­to­rium zbli­żo­nym do wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go kró­le­stwa Sus­sex. Gra­ni­czy od pół­no­cy z hrab­stwem Sur­rey, od pół­noc­ne­go wscho­du z hrab­stwem Kent i od za­cho­du z hrab­stwem Hamps­hi­re.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hrab­stwo Sus­sex gra­ni­czy od za­cho­du z hrab­stwem Hamps­hi­re.

 (1.2) Pio­sen­karz uro­dził się w Sus­se­xie w sta­nie New Jer­sey.

 (1.3) W prze­ci­wień­stwie do po­zo­sta­łych kró­lestw an­glo­sa­skich nie ist­nie­je żadna au­ten­tycz­na lista kró­lów Sus­sek­su.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saseks mzw., susseks mzw.

Wiktionary


sussurando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze (uży­wa­ne w mu­zy­ce wo­kal­nej): szep­cząc


SJP.pl


sustencja

daw­niej: utrzy­ma­nie; su­sten­ta­cja


SJP.pl


sustentacja

daw­niej: utrzy­ma­nie; su­sten­cja


SJP.pl


susz

1. wy­su­szo­ne owoce, wa­rzy­wa, zioła;
2. po­tocz­nie: suche ga­łę­zie odła­ma­ne od drze­wa; chrust


SJP.pl

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. su­szo­ny pro­dukt – spo­żyw­czy lub prze­my­sło­wy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: su­szyć

Wiktionary

Susz ( Ro­sen­berg in Westpreußen) – mia­sto w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, nad je­zio­rem Su­skim, na tra­sie linii ko­le­jo­wej War­sza­wa Wschod­nia – Gdańsk Głów­ny. Przez mia­sto prze­bie­ga­ją dwie drogi wo­je­wódz­kie: nr 515 i nr 521. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy miej­sko-wiej­skiej Susz.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suchość ż., suszak mrz., suszarka ż., suszarnia ż., suszenie n., suchar mos./mrz.

 przym. suchy

 czas. wysuszyć

Wiktionary


susza

długi okres cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się bra­kiem lub nie­do­bo­rem opa­dów at­mos­fe­rycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dłu­gotr­wa­ły okres bez opa­dów at­mos­fe­rycz­nych;

Wiktionary

Susza – dłu­gotr­wa­ły okres bez opa­dów at­mos­fe­rycz­nych lub niez­nacz­nym opa­dem w sto­sun­ku do śred­nich wie­lo­let­nich war­to­ści i wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą. Pro­wa­dzi do znacz­ne­go wy­czer­pa­nia za­so­bów wod­nych w do­rze­czu.

Susza po­wo­du­je prze­su­sze­nie gleby, zmniej­sze­nie lub cał­ko­wi­te zni­szcze­nie upraw ro­ślin ali­men­ta­cyj­nych (a co za tym idzie klę­ski głodu), zmniej­sze­nie za­so­bów wody pit­nej, a także zwięk­szo­ne praw­do­po­do­bień­stwo ka­ta­stro­fal­nych po­ża­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Susza spo­wo­do­wa­ła nie­u­ro­dzaj, a w kon­sek­wen­cji klę­skę głodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsuʃa, AS: suša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszenie n., wysuszenie n., zasuszenie n., przesuszenie n., suchar mos./mrz.

 czas. suszyć ndk., wysuszyć dk., zasuszyć dk., przesuszyć dk.

 przym. suchy

 przysł. sucho

Wiktionary


suszaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od su­szak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszak m.

Wiktionary


suszak

słup z żerd­ka­mi, na któ­rych ukła­da się i suszy siano; ostew, ostrew, ostrew­ka, ostwi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. słup z żerd­ka­mi, na któ­rych ukła­da się i suszy siano

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsuʃak, AS: sušak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszenie n., wysuszenie n., przesuszenie n., ususzenie n., suszarnia ż., suszarka ż., suchość ż., susz m., suszka ż., Suszyca ż., Sucha ż., suchoty nmos. lm., osuch m., susza ż.

:: zdrobn. suszaczek m.

 czas. suszyć ndk., wysuszać ndk., wysuszyć dk., ususzyć dk., przesuszać ndk., przesuszyć dk., podsuszać ndk., podsuszyć dk., obsuszać ndk., obsuszyć dk., dosuszać ndk., dosuszyć dk., osuszać ndk., osuszyć dk., zasuszać ndk., zasuszyć dk.

 przym. suchy, suszarkowy

 przysł. sucho

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostew, ostrew, ostrewka, ostwica

Wiktionary


suszanin

miesz­ka­niec Susza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


suszanka

miesz­kan­ka Susza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


suszara

zgru­bie­nie od: su­szar­ka


SJP.pl


suszareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: su­szar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszarka ż.

Wiktionary


suszarka

1. przy­rząd do osu­sza­nia stru­mie­niem po­wie­trza;
2. miej­sce, na które kła­dzie się coś mo­kre­go, aby obes­chło;
3. po­tocz­nie: po­li­cyj­ny mier­nik pręd­ko­ści po­ja­zdu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie elek­trycz­ne do su­sze­nia stru­mie­niem po­wie­trza

 (1.2) kon­struk­cja, na któ­rej coś za­wie­sza się lub kła­dzie, by obes­chło

 (1.3) żart. ręcz­ny radar po­li­cyj­ny do po­mia­ru pręd­ko­ści po­ja­zdów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • su­szar­ka do wło­sów
  • su­szar­ka do ubrań
  • su­szar­ka fo­to­gra­ficz­na
  • su­szar­ka la­bo­ra­to­ryj­na
  • su­szar­ka do rąk
  • su­szar­ka do na­czyń (ocie­kacz)
  • su­szar­ka ku­chen­na do owo­ców i grzy­bów
  • su­szar­ka ta­śmo­wa – uży­wa­na w prze­my­śle

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grze­siu, po wyj­ściu z to­a­le­ty umyj ręce i ko­niecz­nie wy­susz je pod su­szar­ką elek­trycz­ną.

 (1.3) — Masz miś­ków z su­szar­ką na dwie­ście dwu­na­stym — Dzię­ki, dzię­ki, ko­le­go. Sze­ro­ko­ści, przy­czep­no­ści. Bajo!.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈʃarka, AS: sušarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszenie n., suszak m., susz m., suszka ż., Suszyca ż., suchoty nmos., osuch m., suszarnia ż., suszareczka ż., suchość ż., suchar mos./mrz.

 czas. suszyć ndk., wysuszyć dk., osuszać ndk., osuszyć dk.

 przym. suchy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) suszak, ociekacz

Wiktionary


suszarko-lokówka

urzą­dze­nie elek­trycz­ne peł­nią­ce funk­cje su­szar­ki i lo­ków­ki


SJP.pl


suszarkowy

→ su­szar­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z su­szar­ką, do­ty­czą­cy su­szar­ki

Wiktionary

Patrz:

suszarka

Powiązane:

 rzecz. suchar mos./mrz., suszarka ż.

Wiktionary


suszarnia

1. miej­sce z urzą­dze­nia­mi do su­sze­nia cze­goś;
2. żar­to­bli­wie: punkt ga­stro­no­micz­ny, w któ­rym sprze­da­je się sushi; sus­har­nia, sushi bar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce, po­mie­szcze­nie, w któ­rym coś się suszy, np. pra­nie, pro­duk­ty spo­żyw­cze

Wiktionary

Su­szar­nia – osada leśna wsi Lu­bie­nia w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Brody.

W la­tach 1975–1998 osada ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Pod­wyż­sze­nia Krzy­ża Świę­te­go w Lu­bie­ni.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suˈʃarʲɲa, AS: sušarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszka ż., suszenie n., susz m., suszarka ż., suszak mrz., suchość ż.

 czas. suszyć, wysuszyć

 przym. suchy

 przysł. sucho, na sucho

Wiktionary


suszarniany

→ su­szar­nia; su­szar­nio­wy


SJP.pl


suszarnictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się utr­wa­la­niem pro­duk­tów przez su­sze­nie


SJP.pl


suszarnik

pra­cow­nik su­szar­ni; su­szarz


SJP.pl


suszarniowy

→ su­szar­nia; su­szar­nia­ny


SJP.pl


suszarz

ro­bot­nik za­trud­nio­ny w su­szar­ni


SJP.pl


suszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


suszec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim w po­wie­cie pszczyń­skim, w gmi­nie o tej samej naz­wie;

Wiktionary

Su­szec ( Sis­setz) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie pszczyń­skim, w gmi­nie Su­szec.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Su­szec. Je­szcze na po­cząt­ku 2017 roku na te­re­nie gminy znaj­do­wa­ła się ko­pal­nia węgla ka­mien­ne­go „Kru­piń­ski”. Ko­pal­nia zo­sta­ła zam­knię­ta, a pra­cow­ni­cy prze­nie­sie­ni lub zwol­nie­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nocy z wtor­ku na środę zło­dzie­je ukrad­li z ku­chen­nych mebli 4400 zł w jed­nym z domów w Susz­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. suszecki

 rzecz. suszczanin mos., suszczanka ż.

Wiktionary


suszecki

→ Su­szec (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


suszej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sucho


SJP.pl


suszek

1. przy­rząd do osu­sza­nia pa­pie­ru z atra­men­tu, ro­dzaj przy­ci­sku z przy­mo­co­wa­ną do pod­sta­wy bi­bu­łą; bi­bu­larz;
2. sub­stan­cja che­micz­na przyś­pie­sza­ją­ca schnię­cie ole­jów, do­da­wa­na do farb olej­nych i po­ko­stów; sy­ka­ty­wa;
3. w le­śnict­wie: obu­mar­łe drze­wo;
4. po­tocz­nie: ro­śli­na o nie­więd­ną­cych, za­sy­cha­ją­cych kwia­tach, np. nie­śmier­tel­nik;
5. po­tocz­nie: su­szo­ne owoce, wa­rzy­wa, grzy­by; susz;
6. re­gio­nal­nie: suche drze­wo, sucha gałąź;
7. re­gio­nal­nie: ko­no­pie o kwia­tach mę­skich; pła­skoń, pło­skoń, pła­skun, pło­skon­ka


SJP.pl

Zo­bacz też: Su­szek w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Su­szek – osada w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Za­pę­do­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


suszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wia­nie, że coś jest suche, po­zba­wia­nie wody lub wil­go­ci

 (1.2) spoż. utr­wa­la­nie żyw­no­ści po­le­ga­ją­ce na ob­ni­że­niu za­war­to­ści wody

Wiktionary

Su­sze­nie – ze­spół ope­ra­cji tech­no­lo­gicz­nych, ma­ją­cych na celu zre­du­ko­wa­nie za­war­to­ści roz­pu­szczal­ni­ka (np. wody) w pro­duk­cie.

Su­sze­nie ciał sta­łych wy­ko­nu­je się po­przez od­pa­ro­wa­nie roz­pu­szczal­ni­ka – do­star­cze­nie cie­pła i prze­pływ gazu nad sub­stan­cją su­szo­ną lub ob­ni­że­nie ci­śnie­nia (su­sze­nie próż­nio­we).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suˈʃɛ̃ɲɛ, AS: sušẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszka ż., susza ż., suszak mrz., suszarka ż., susz m., wysuszenie n., ususzenie n., suchoty nmos., suchość ż., suchar m., sucharek n., suszarnia ż.

 czas. osuszyć dk., suszyć ndk., wysuszyć dk., ususzyć dk.

 przym. suchy, suchutki, suszony

 przysł. sucho, suchutko

Wiktionary


suszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Su­sze­wo – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Raz­grad, gmi­nie Zawet
  • Su­sze­wo – wieś w Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, w gmi­nie Ku­ma­no­wo
  • Su­sze­wo – opu­szczo­na wieś w Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, w gmi­nie miej­skiej Sztip
  • Su­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Wiel­gie
  • Su­sze­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Or­cho­wo

Wikipedia


suszi

rzad­ko: ja­poń­ska po­tra­wa w po­sta­ci krąż­ków ma­ry­no­wa­ne­go ryżu z su­ro­wą rybą lub owo­ca­mi morza owi­nię­tych li­ściem nori; sushi


SJP.pl


suszka

1. przy­rząd do osu­sza­nia pa­pie­ru z atra­men­tu, ro­dzaj przy­ci­sku z przy­mo­co­wa­ną do pod­sta­wy bi­bu­łą; bi­bu­larz;
2. sub­stan­cja che­micz­na przyś­pie­sza­ją­ca schnię­cie ole­jów, do­da­wa­na do farb olej­nych i po­ko­stów; sy­ka­ty­wa;
3. w le­śnict­wie: obu­mar­łe drze­wo;
4. po­tocz­nie: ro­śli­na o nie­więd­ną­cych, za­sy­cha­ją­cych kwia­tach, np. nie­śmier­tel­nik;
5. po­tocz­nie: su­szo­ne owoce, wa­rzy­wa, grzy­by; susz;
6. re­gio­nal­nie: suche drze­wo, sucha gałąź;
7. re­gio­nal­nie: ko­no­pie o kwia­tach mę­skich; pła­skoń, pło­skoń, pła­skun, pło­skon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. mart­we drze­wo sto­ją­ce

 (1.2) chem. rurka do su­sze­nia

 (1.4) bot. ro­śli­na o za­sy­cha­ją­cych, nie­więd­ną­cych kwia­tach

 (1.8) farb. sub­stan­cja do­da­wa­na do farb olej­nych i po­ko­stów, przyś­pie­sza­ją­ca ich wy­sy­cha­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • susz­ka (biu­ro­wa)
  • susz­ka – w le­śnict­wie: usch­nię­te drze­wo
  • susz­ka – nie­śmier­tel­nik (ro­śli­na o za­sy­cha­ją­cych, nie­więd­ną­cych kwia­tach)
  • susz­ka (pompa)
  • susz­ka – sy­ka­ty­wa
  • susz­ka – szwa­ber
  • Susz­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Ka­mie­niec Ząb­ko­wic­ki
  • Susz­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Bi­szcza
  • Susz­ka – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo
  • Susz­ka – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Sia­nów
  • Susz­ka – wzgó­rze na Przed­gó­rzu Su­dec­kim we Wzgó­rzach Niem­czań­sko-Strze­liń­skich
  • Susz­ka – potok, do­pływ Czar­ne­go Po­to­ku

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsuʃka, AS: suška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. susza ż., susz m., suszonka ż., suchar m., sucharek m., suszarnia ż., suszarka ż., suszak m., suchoty nmos., suchotnik m., suchotnica ż., suszenie n., suchość n.

 czas. wysuszyć dk., zasuszyć dk., suszyć ndk.

 przym. suchy, suchutki, suchuteńki, suchusieńki, suchawy, suchotniczy

 przysł. sucho, suchutko, suchuteńko, suchusieńko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bibularz

 (1.5) płaskun, płaskoń

 (1.8) sykatywa

Wiktionary


suszkowice

Susz­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Ot­mu­chów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


suszonka

rzad­ko: su­szo­ne ziem­nia­ki


SJP.pl


suszony

1. po­wo­do­wać, że coś staje się suche, such­sze przez od­pa­ro­wa­nie wody w wy­ni­ku dzia­ła­nia wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry;
2. su­szyć się:
a) sta­wać się su­chym; wy­sy­chać, schnąć;
b) su­szyć ubra­nie na sobie; osu­szać się


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­szedł pro­ces su­sze­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. od su­szyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można za­o­szczę­dzić czas, go­tu­jąc jed­no­ra­zo­wo całą to­reb­kę su­szo­nych strącz­ków i zam­ra­ża­jąc je w mniej­szych por­cjach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈʃɔ̃nɨ, AS: sušõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. susza ż., suszenie n., wysuszenie n., suchar mos./mrz.

 czas. suszyć ndk., wysuszyć dk.

Wiktionary


suszoodporny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) roln. ogrod. od­por­ny na suszę

Wiktionary


suszowy

→ susza


SJP.pl

Patrz:

susza

suszykufel

daw­niej, żar­to­bli­wie: czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; są­czy­ku­fel, wyd­mi­ku­fel


SJP.pl


suszyć

1. po­wo­do­wać, że coś staje się suche, such­sze przez od­pa­ro­wa­nie wody w wy­ni­ku dzia­ła­nia wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry;
2. su­szyć się:
a) sta­wać się su­chym; wy­sy­chać, schnąć;
b) su­szyć ubra­nie na sobie; osu­szać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś staje się such­sze przez od­pa­ro­wa­nie wody

 (1.2) pot. przen. być spra­gnio­nym, od­czu­wać po­trze­bę na­pi­cia się cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny su­szyć się

 (2.1) sta­wać się su­chym

 (2.2) su­szyć (1.1) sa­me­go sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dol­nej wnęce, przy po­dło­dze, su­szo­no drew­no na roz­pał­kę, nie­kie­dy trzy­ma­no kur­czę­ta lub kró­li­ki.

 (1.1) Cie­płe, dusz­ne po­wie­trze po­dziem­nych ko­ry­ta­rzy su­szy­ło za­wil­go­co­nych prze­chod­niów.

 (1.2) O, jak mnie suszy, czy na­praw­dę nie macie cze­goś do picia?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsuʃɨt͡ɕ, AS: sušyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszarka ż., suszak m., suszarnia ż., suchoty nmos., suszenie n., susza ż., suchość ż., wysuszenie n., suchar mos./mrz.

 przym. suchy, suszony

 czas. wysuszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) wysychać, schnąć

Wiktionary


suszyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Su­szyń­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, uży­wa­ny przez kil­ka­na­ście ro­dzin.

Wikipedia


suszów

1. wy­su­szo­ne owoce, wa­rzy­wa, zioła;
2. po­tocz­nie: suche ga­łę­zie odła­ma­ne od drze­wa; chrust


SJP.pl

Su­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Te­la­tyn.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Te­la­tyn. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 160 miesz­kań­ców.

Wikipedia


susówka

ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ston­ko­wa­tych


SJP.pl


susłogon

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej

Wiktionary

Su­sło­gon ("Uro­ci­tel­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae).

Wikipedia


susłouch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Pół­noc­nej

Wiktionary

Su­sło­uch ("Oto­sper­mop­hi­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae).

Wikipedia


susłowy

→ suseł; suśli


SJP.pl


sut

sutek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zgrub. sutek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sut, AS: sut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutek

 przym. sutkowy

Wiktionary


sutana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. rzad. su­tan­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutanna ż.

:: zdrobn. sutanka ż.

Wiktionary


sutanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: su­tan­na

 (1.2) rel. spod­nia część stro­ju mi­ni­stranc­kie­go, w ko­lo­rze li­tur­gicz­nym, osła­nia­ją­ca nogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­ni­stran­ci ubra­li ko­meż­ki i zie­lo­ne su­tan­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutana ż., sutanna ż.

 przym. sutannowy

Wiktionary


sutanna

strój du­chow­nych ka­to­lic­kich, długa, czar­na su­knia za­pi­na­na na gu­zicz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. długa szata no­szo­na przez du­chow­nych wyz­nań chrze­ści­jań­skich;

Wiktionary

Su­tan­na (z wł. "sot­ta­no" – spód­ni­ca), w ko­ścio­łach wschod­nich po­draz­nik – wierzch­ni ubiór du­chow­nych, w róż­nym ko­lo­rze, za­leż­nym od sta­no­wi­ska w hie­rar­chii, zwany też re­we­ren­dą. Księ­ża po­cząt­ko­wo no­si­li ubra­nia ty­po­we dla swo­ich cza­sów i tylko, gdy za­kła­da­li szaty ka­płań­skie, aby od­pra­wić mszę świę­tą, wy­glą­da­li ina­czej. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim no­sze­nie sun­tann za­le­cił pa­pież Syk­stus V w 1589 r. kon­sty­tu­cją "Cum sa­cro­sanc­tum".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ulicą szedł ksiądz w su­tan­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈtãnːa, AS: sutã•na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutana ż.

:: zdrobn. sutanka ż.

 przym. sutannowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. sutana

Wiktionary


sutannowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy su­tan­ny, zwią­za­ny z su­tan­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kla­ry­ski mają dobry ma­te­riał su­tan­no­wy, kie­dyś u nich szy­łem su­tan­ki dla mi­ni­stran­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutanna ż.

:: zdrobn. sutanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na sutanny

Wiktionary


sutasz

wyrób w po­sta­ci sznu­recz­ka ople­cio­ne­go krzy­żu­ją­cy­mi się sko­śnie nićmi, uży­wa­ny m.in. do ozda­bia­nia su­kien, za­słon, a także jako na­szyw­ki przy mun­du­rach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rę­ko­dziel­ni­cza tech­ni­ka wy­ko­ny­wa­nia ozdób i bi­żu­te­rii z za­pla­ta­nych, ko­lo­ro­wych sznur­ków, ko­ra­li­ków i ka­mie­ni ozdob­nych

 (1.2) bi­żu­te­ria lub ozdo­ba wy­ko­na­na tech­ni­ką su­tasz (1.1)

 (1.3) sznu­rek wy­ko­rzy­sty­wa­ny w tech­ni­ce su­tasz (1.1)

Wiktionary


sutaszowy

→ su­tasz


SJP.pl

Patrz:

sutasz

sutek

gru­czoł mlecz­ny u ssa­ków; sutka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. gru­czoł mle­ko­wy ssa­ków,

 (1.2) w ro­dza­ju ludz­kim: sutka, bro­daw­ka sut­ko­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sutek (u ssa­ków in­nych niż ste­kow­ce i niek­tó­re ssaki niż­sze)
    • sutek czło­wie­ka
  • sutek (po­tocz­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas cze­sa­nia suki za­u­wa­ży­łam po­więk­szo­ny sutek.

 (1.2) Sutki pra­wi­dło­we przed okre­sem pok­wi­ta­nia są iden­tycz­ne u obu płci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsutɛk, AS: sutek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sut mrz., pot. zgrub. suty

 przym. sutkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruczoł mlekowy, wymię, pierś

 (1.2) brodawka sutkowa, sutka

Wiktionary


sutener

czło­wiek czer­pią­cy zyski z cu­dze­go nie­rzą­du; al­fons, raj­fur, ku­pler


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek czer­pią­cy zysk z nie­rzą­du in­nych osób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈtɛ̃nɛr, AS: sutẽner

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutenerstwo n.

 przym. sutenerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alfons

Wiktionary


sutenerka

→ su­te­ner; strę­czy­ciel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) strę­czy­ciel­ka

Wiktionary


sutenerski

→ su­te­ner, → su­te­ner­stwo


SJP.pl

Patrz:

sutener, → sutenerstwo

sutenerstwo

czer­pa­nie zy­sków ma­te­rial­nych z cu­dze­go nie­rzą­du; strę­czy­ciel­stwo


SJP.pl

Su­te­ner­stwo – czer­pa­nie ko­rzy­ści ma­jąt­ko­wych z upra­wia­nia pro­sty­tu­cji przez inną osobę. Zwy­kle jest po­wią­za­ne ze strę­czy­ciel­stwem (na­kła­nia­niem do upra­wia­nia pro­sty­tu­cji) i ku­pler­stwem (ułat­wia­niem upra­wia­nia pro­sty­tu­cji), a cza­sa­mi z in­ny­mi prze­stęp­stwa­mi, jak han­del ludź­mi oraz sto­so­wa­nie gróźb i prze­mo­cy wobec pro­sty­tu­tek. Oprócz in­dy­wi­du­al­nych su­te­ne­rów jest to jedno z pól dzia­łal­no­ści, którą zaj­mu­ją się zor­ga­ni­zo­wa­ne grupy prze­stęp­cze.

Wikipedia


suterena

po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne lub biu­ro­we po­ło­żo­ne po­ni­żej po­zio­mu grun­tu; su­te­ry­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) część bu­dyn­ku znaj­du­ją­ca się pod par­te­rem, któ­rej po­dło­ga znaj­du­je się po­ni­żej po­zio­mu grun­tu;

 (1.2) miesz­ka­nie, po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne w tej czę­ści bu­dyn­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale oto staje mu w oczach inny dom: su­te­re­na, wil­got­ny grób, pełen śmier­dzą­cej pary.

 (1.2) Pod­czas wojny cała nasza ro­dzi­na miesz­ka­ła w su­te­re­nie ka­mie­ni­cy na Tar­gów­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsutɛˈrɛ̃na, AS: suterẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sutereniarz mos.

:: zdrobn. suterenka

 przym. suterenowy

 czas. suterenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyziemie, piwnica mieszkalna, pot. suteryna

Wiktionary


suterenka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: su­te­re­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suterena ż.

Wiktionary


suterenowy

cza­sow­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy su­te­re­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suterena ż.

Wiktionary


suteryna

po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne lub biu­ro­we po­ło­żo­ne po­ni­żej po­zio­mu grun­tu; su­te­re­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. su­te­re­na.

Wiktionary


sutherland

[czy­taj: SAderlend] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sut­her­land – hrab­stwo hi­sto­rycz­ne w Szko­cji
  • Sut­her­land – mia­sto w Po­łud­nio­wej Afry­ce, w Pro­win­cji Przy­ląd­ko­wej Pół­noc­nej
  • Sut­her­land – mia­sto w USA, w sta­nie Iowa, w hrab­stwie O’Brien
  • Sut­her­land – wieś w USA, w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Lin­coln
  • Sut­her­land – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Utah, w hrab­stwie Mil­lard
  • Sut­her­land (Sut­her­land Shire) – jed­nost­ka sa­mo­rzą­du lo­kal­ne­go w Au­stra­lii, w aglo­me­ra­cji Syd­ney
  • Sut­her­land – miej­sco­wość w Au­stra­lii w sta­nie Nowa Po­łud­nio­wa Walia
  • Sut­her­land Falls – wo­do­spad w Nowej Ze­lan­dii
  • Dar­ren Sut­her­land – ir­landz­ki bok­ser
  • Do­nald Sut­her­land – aktor ka­na­dyj­ski
  • Earl Wil­bur Sut­her­land Jr. – fiz­jo­log ame­ry­kań­ski
  • Efua The­o­do­ra Sut­her­land – po­cho­dzą­ca z Ghany pi­sar­ka, two­rzą­ca w ję­zy­ku an­giel­skim

Wikipedia


sutka

rzad­ko: sutek


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: sutek

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) gw-pl|Bu­ko­wi­na. doba

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsutka, AS: sutka

Wiktionary


sutkowaty

1. wy­ro­stek sut­ko­wa­ty - wy­ro­stek w czę­ści sut­ko­wej kości skro­nio­wej;
2. mle­czaj sut­ko­wa­ty - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych


SJP.pl


sutkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sutkowy

→ sutek


SJP.pl

Patrz:

sutek

sutno

Sutno – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Miel­nik. W nie­wiel­kiej od­le­gło­ści prze­pły­wa rzeka Bug.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa w Nie­mi­ro­wie.

Ety­mo­lo­gia miej­sco­wo­ści i nazwy miej­sco­we.

Wikipedia


sutość

wiel­ka ilość cze­goś; ob­fi­tość, bo­gact­wo


SJP.pl


sutra

w li­te­ra­tu­rze sta­ro­in­dyj­skiej: la­ko­nicz­na wy­po­wiedź, afo­ryzm w po­sta­ci pro­za­tor­skiej stro­fy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. w bud­dyz­mie: pismo ka­no­nicz­ne, z na­u­ka­mi Buddy lub póź­niej­szy­mi ko­men­ta­rza­mi;

 (1.2) rel. w hin­du­iz­mie: ro­dzaj kom­po­zy­cji tek­stu ba­zu­ją­cej na afo­ryz­mach

Wiktionary

Sutra (sans. सूत्र, sūtra; pali sutta, co zna­czy „księ­ga” lub „pismo”; chiń. jing 經; kor. kyŏng 경; jap. kyō 経; wiet. kinh; tyb. མདོ, Wylie "mdo") – nazwa re­li­gij­nych ksiąg bud­dyj­skich lub hin­du­skich. W bud­dyz­mie sutry za­wie­ra­ją nauki Buddy: jego wy­kła­dy, dy­sku­sje z ucz­nia­mi i słu­cha­cza­mi. W hin­du­iz­mie ter­min "sutra" oz­na­cza mniej wię­cej „afo­ryzm” i od­no­si się do mą­dro­ści wy­ra­żo­nej w zwię­zły spo­sób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niech ta sutra przy­no­si po­ży­tek wszyst­kim czu­ją­cym isto­tom do­pó­ki każdy nie osią­gnie oś­wie­ce­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsutra, AS: sutra

Wiktionary


sutszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: suty


SJP.pl


suty

1. wy­stę­pu­ją­cy w dużej ilo­ści; so­wi­ty, ob­fi­ty;
2. o za­pła­cie, ho­no­ra­rium: wy­so­ki, szczo­dry, hojny;
3. o tka­ni­nie, ubra­niu: sze­ro­ki, luźny, ob­szer­ny, fał­dzi­sty


SJP.pl


suv

skrót od: Sport Uti­li­ty Ve­hic­le - sa­mo­chód spor­to­wo-użyt­ko­wy


SJP.pl

SUV (skrót od ang. "sport uti­li­ty ve­hic­le") – ro­dzaj sa­mo­cho­du, który łączy cechy sa­mo­cho­du oso­bo­we­go i te­re­no­we­go. SUV od kla­sycz­ne­go sa­mo­cho­du te­re­no­we­go różni się m.in. mniej użyt­ko­wym cha­rak­te­rem i bra­kiem ko­niecz­no­ści po­sia­da­nia wła­ści­wo­ści poz­wa­la­ją­cych na jazdę w te­re­nie na rzecz bar­dziej kom­for­to­wo ze­stro­jo­ne­go za­wie­sze­nia i bo­gat­sze­go wy­po­sa­że­nia.

Wikipedia


suva

sto­li­ca Fidżi; Suwa


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Fidżi;

Wiktionary

Suva – sto­li­ca Fidżi (od 1877), po­ło­żo­na na po­łud­nio­wo-wschod­nim wy­brze­żu wyspy Viti Levu, w Dy­stryk­cie Cen­tral­nym, w pro­win­cji Rewa. Sto­li­ca ar­chi­die­cez­ji rzym­sko­ka­to­lic­kiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suwańczyk mos., suwanka ż.

 przym. suwański

Wiktionary


suvlaki

[czy­taj: suwLAki] po­pu­lar­na po­tra­wa grec­ka w po­sta­ci szasz­ły­ka wie­przo­we­go, dro­bio­we­go lub ba­ra­nie­go; so­uv­la­ki, su­fla­ki


SJP.pl


suw

część cyklu pracy sil­ni­ka tło­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. w sil­ni­kach, ma­szy­nach, urzą­dze­niach me­cha­nicz­nych: ruch jed­ne­go ele­men­tu wzglę­dem dru­gie­go na pew­nej dłu­go­ści, np. ruch tłoka w cy­lin­drze w sil­ni­ku spa­li­no­wym

Wiktionary

Suw – ruch po­su­wi­sto-zwrot­ny, jaki wy­ko­nu­ją tłoki w sil­ni­kach tło­ko­wych po­su­wi­sto-zwrot­nych, li­czo­ny od jed­ne­go skraj­ne­go po­ło­że­nia tłoka do dru­gie­go skraj­ne­go po­ło­że­nia tłoka. Licz­ba suwów w naz­wie ro­dza­ju sil­ni­ka spa­li­no­we­go tło­ko­we­go (np. sil­nik dwu-, czte­ro-, pię­cio­su­wo­wy) pod­po­wia­da z ilu suwów tłoka skła­da się pełny cykl (albo ile wszyst­kich suwów tłoka przy­pa­da na jeden suw w któ­rym wy­ko­ny­wa­na jest praca).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suf, AS: suf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osuwisko n., dosunięcie n., dosuwanie n., nadpsuwanie n., nadsuwanie n., nasunięcie n., nasuwanie n., nausuwanie n., nawsuwanie n., obsunięcie n., obsuwanie n., odsunięcie n., odsuwanie n., osunięcie n., osuwanie n., podosuwanie n., podsunięcie n., podsuwanie n., ponasuwanie n., poobsuwanie n., poodsuwanie n., popodsuwanie n., poprzesuwanie n., poprzysuwanie n., porozsuwanie n., posunięcie n., posuwanie n., pousuwanie n., powsuwanie n., powysuwanie n., pozasuwanie n., pozesuwanie n., pozsuwanie n., przepsuwanie n., przesunięcie n., przesuwanie n., przysunięcie n., przysuwanie n., rozsunięcie n., rozsuwanie n., sunięcie n., suwaczek mrz., suwadło n., suwak mrz., suwanie n., suwnica ż., suwnicowa ż., suwnicowy mos., usunięcie n., usuwanie n., wsunięcie n., wsuwanie n., wypsuwanie n., wysunięcie n., wysuwanie n., zasunięcie n., zasuwanie n., zesunięcie n., zesuwanie n., zsunięcie n., zsuwanie n.

 czas. dosunąć dk., dosuwać ndk., nadpsuwać ndk., nadsuwać ndk., nasunąć dk., nasuwać ndk., nausuwać dk., nawsuwać dk., obsunąć dk., obsuwać ndk., odsunąć dk., odsuwać ndk., osunąć dk., osuwać ndk., podosuwać ndk., podsunąć dk., podsuwać ndk., ponasuwać dk., poobsuwać dk., poodsuwać dk., popodsuwać dk., poprzesuwać dk., poprzysuwać dk., porozsuwać dk., posunąć dk., posuwać ndk., pousuwać dk., powsuwać dk., powysuwać dk., pozasuwać dk., pozesuwać dk., pozsuwać dk., przepsuwać ndk., przesunąć dk., przesuwać ndk., przysunąć dk., przysuwać ndk., rozsunąć dk., rozsuwać ndk., sunąć dk., suwać ndk., usunąć dk., usuwać ndk., wsunąć dk., wsuwać ndk., wypsuwać ndk., wysunąć dk., wysuwać ndk., zasunąć dk., zasuwać ndk., zesunąć dk., zesuwać ndk., zsunąć dk., zsuwać ndk.

 przym. czterosuwowy, dosuwowy, dwusuwowy, posuwisty, posuwowy, suwnicowy, suwny, usuwisty, zasuwowy

Wiktionary


suwa

1. cią­gnąc lub pcha­jąc, prze­mie­szczać coś; prze­cią­gać, prze­su­wać;
2. suwać się:
a) być su­wa­nym;
b) rzad­ko: prze­mie­szczać się, sunąc z czymś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Suwa – mia­sto w Ja­po­nii w pre­fek­tu­rze Na­ga­no.
  • Suwa – je­zio­ro w Ja­po­nii.
  • Pro­win­cja Suwa – hi­sto­rycz­na pro­win­cja Ja­po­nii.
  • Suva – sto­li­ca pań­stwa Fidżi.
  • Suva Reka – mia­sto w Ko­so­wie.
  • Suwa – arab­skie bó­stwo z okre­su dża­hi­lij­ja

Wikipedia


suwaczek

1. mały zamek bły­ska­wicz­ny;
2. część cyr­kla re­duk­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od suwak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suwak m., suw mrz.

 czas. zasuwać

Wiktionary


suwadło

ele­ment ze­spo­łu odrzu­to­we­go broni au­to­ma­tycz­nej


SJP.pl

Su­wa­dło – ele­ment ze­spo­łu odrzu­to­we­go broni au­to­ma­tycz­nej, który prze­su­wa­jąc się pod wpły­wem ci­śnie­nia gazów pro­cho­wych (do tyłu) i sprę­ży­ny po­wrot­nej (do przo­du) na­pę­dza po­zo­sta­łe ele­men­ty au­to­ma­ty­ki broni. Po­wo­du­je w ten spo­sób za­ry­glo­wa­nie lub odry­glo­wa­nie zamka.

Wikipedia


suwak

1. zamek bły­ska­wicz­ny; ekler;
2. ru­cho­ma, prze­suw­na część przy­rzą­du, po­ru­sza­ją­ca się w pro­wad­ni­cy;
3. ru­cho­ma część pi­szczał­ki pu­zo­nu;
4. gry­zoń z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych; za­miesz­ku­je pu­sty­nie i pół­pu­sty­nie Azji i pół­noc­nej Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ru­cho­my ele­ment przy­rzą­du prze­su­wa­ją­cy się w pro­wad­ni­cy

 (1.2) pot. zamek bły­ska­wicz­ny

 (1.3) in­form. pasek prze­su­wa­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Me­rio­nes|Il­li­ger|ref=tak., nie­wiel­ki ssak z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Suwak – za­pię­cie słu­żą­ce do cza­so­we­go łą­cze­nia dwóch ka­wał­ków tka­ni­ny
  • Suwak – ga­tu­nek (my­szo­skocz­ka mała) gry­zo­nia z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków w ro­dzi­nie my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae)
  • Suwak – ro­dzaj gry­zo­nia z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków w ro­dzi­nie my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae)
  • Suwak mon­gol­ski – ga­tu­nek gry­zo­nia z po­dro­dzi­ny my­szo­skocz­ków w ro­dzi­nie my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae)
  • Suwak – prze­suw­ny ele­ment bu­do­wy sil­ni­ka tło­ko­we­go
  • Suwak lo­ga­ryt­micz­ny (suwak ra­chun­ko­wy) – pro­sty przy­rząd ułat­wia­ją­cy obli­cze­nia
  • Suwak na­wi­ga­cyj­ny – przy­rząd sto­so­wa­ny w na­wi­ga­cji
  • Suwak na chu­stę – ele­ment mun­du­ru har­cer­skie­go
  • Suwak – ru­cho­ma część pu­zo­nu; ma kształt li­te­ry „U”; wy­su­nię­cie su­wa­ka prze­dłu­ża rurę in­stru­men­tu, ob­ni­ża­jąc jego dźwięk.
  • Su­wa­ki
  • Jazda na suwak

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suw mrz., suwnica ż.

:: zdrobn. suwaczek mrz./mzw.

 czas. zasuwać ndk., sunąć ndk., suwać ndk.

 przym. suwakowy, suwnicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ekler, zamek błyskawiczny, zamek

Wiktionary


suwalczanin

miesz­ka­niec Su­wałk; Su­wał­cza­nin


SJP.pl


suwalczanka

miesz­kan­ka Su­wałk; Su­wał­czan­ka


SJP.pl


suwalski

przy­miot­nik od: Su­wał­ki, Su­wal­skie (Su­wal­szczyz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Su­wał­ka­mi, do­ty­czą­cy Su­wałk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pow­sta­ły gu­ber­nie: war­szaw­ska, ka­li­ska, piotr­kow­ska, ra­dom­ska, kie­lec­ka, lu­bel­ska, sied­lec­ka, płoc­ka, łom­żyń­ska i su­wal­ska, za­rzą­dza­ne przez: gu­ber­na­to­ra, wi­ce­gu­ber­na­to­ra i rząd gu­ber­nial­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈvalsʲci, AS: suvalsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suwałki nmos., Suwalszczyzna ż., Suwalskie n., suwałczanin mos., suwałczanka ż., Suwałczanin mos., Suwałczanka ż.

 przym. podsuwalski

Wiktionary


suwalskie

przy­miot­nik od: Su­wał­ki, Su­wal­skie (Su­wal­szczyz­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. Su­wal­szczyz­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suwałki nmos., Suwalszczyzna ż., suwałczanin mos., suwałczanka ż., Suwałczanin mos., Suwałczanka ż.

 przym. suwalski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Suwalszczyzna

Wiktionary


suwalszczyzna

kra­i­na ge­o­gra­ficz­na po­ło­żo­na czę­ścio­wo w Pol­sce i na Lit­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Pol­sce oraz w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Lit­wie w oko­li­cy Su­wałk;

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły.

Su­wal­szczyz­na ( Su­val­ki­ja, Сувалкщина) – pol­sko-li­tew­ska kra­i­na hi­sto­rycz­na z cen­trum w Su­wał­kach i o zmien­nym za­się­gu te­ry­to­rial­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ile puł­ków mamy na Su­wal­szczyź­nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsuvalˈʃt͡ʃɨzna, AS: suvalščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suwałki lm nm., Suwalskie n., suwałczanin mos., suwałczanka ż., Suwałczanin mos., Suwałczanka ż.

 przym. suwalski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Suwalskie

Wiktionary


suwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|suwać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zasuwać, suwać ndk.

 rzecz. osuwisko n., suwnica ż., suwnicowy mos., suw mrz.

 przym. suwnicowy

Wiktionary


suwanka

miesz­kan­ka Suwy (Suvy), sto­li­cy Fidżi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Suvy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈvãnka, AS: suvãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suva ż.

:: fm. suwańczyk mos.

 przym. suwański

Wiktionary


suwać

1. cią­gnąc lub pcha­jąc, prze­mie­szczać coś; prze­cią­gać, prze­su­wać;
2. suwać się:
a) być su­wa­nym;
b) rzad­ko: prze­mie­szczać się, sunąc z czymś


SJP.pl


suwała

1. cią­gnąc lub pcha­jąc, prze­mie­szczać coś; prze­cią­gać, prze­su­wać;
2. suwać się:
a) być su­wa­nym;
b) rzad­ko: prze­mie­szczać się, sunąc z czymś


SJP.pl

Su­wa­ła – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


suwałczanin

miesz­ka­niec Su­wałk; Su­wal­cza­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Su­wałk

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Su­wałk, uro­dzo­na w Su­wał­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zima dała su­wał­cza­nom nieź­le po­pa­lić w tym roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suwałki nmos., Suwalszczyzna ż., Suwalskie n., Suwałczanin m., Suwałczanka ż.

:: fż. suwałczanka ż.

 przym. suwalski

Wiktionary


suwałczanka

miesz­kan­ka Su­wałk; Su­wal­czan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Su­wałk

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Su­wałk, uro­dzo­na w Su­wał­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­na­ście su­wał­cza­nek wtar­gnę­ło do ga­bi­ne­tu pre­zy­den­ta mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suwałki nmos., Suwalskie n., Suwalszczyzna ż., Suwałczanin mos., Suwałczanka ż.

:: fm. suwałczanin mos.

 przym. suwalski

Wiktionary


suwałki

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, sto­li­ca Su­wal­szczyz­ny;

Wiktionary

Su­wał­ki ( ‏סואוואַלק‎, lit. Su­val­kai) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w pół­noc­no-wschod­niej Pol­sce w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Czar­na Hań­cza. Sie­dzi­ba władz po­wia­tu su­wal­skie­go i gminy wiej­skiej Su­wał­ki.

W la­tach 1975–1998 sie­dzi­ba władz wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Herb Su­wałk przed­sta­wia wi­ze­run­ki św. Ro­mu­al­da i św. Rocha, trzy góry zwień­czo­ne ko­ro­ną, umie­szczo­ny nad ko­ro­ną krzyż i czar­ne­go psa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suwalskie n., Suwalszczyzna ż., suwałczanin mos., suwałczanka ż., Suwałczanin mos., Suwałczanka ż.

 przym. suwalski

Wiktionary


suwańczyk

miesz­ka­niec Suvy, sto­li­cy Fidżi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Suvy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈvãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: suvãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suva ż.

:: fż. suwanka ż.

 przym. suwański

Wiktionary


suwański

→ Suva (sto­li­ca Fidżi), → Suwa (mia­sto i je­zio­ro w Ja­po­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Suva

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈvãj̃sʲci, AS: suvãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suwańczyk mos., suwanka ż., Suva ż.

Wiktionary


suwenir

po­da­ru­nek, upo­mi­nek pa­miąt­ko­wy; so­u­ve­nir


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. drob­ny pa­miąt­ko­wy upo­mi­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Ja ro­zu­miem — po­wia­da Tata — że chcesz su­we­nir od lu­be­go mieć dzień i noc przy sobie, ale czy nie mo­gła­byś na­pi­sać o coś por­ta­tyw­niej­sze­go?

 (1.1) Mamie przy­wio­złem z Kra­ko­wa czte­ry su­we­ni­ry: dwa ma­gne­sy, ma­skot­kę i pocz­tów­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suˈvɛ̃ɲir, AS: suvẽńir

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) souvenir

Wiktionary


suwenirek

prze­sta­rza­łe zdrob­nie­nie od: su­we­nir


SJP.pl


suweren

1. nie­za­leż­ny wład­ca nie­pod­le­ga­ją­cy ni­czy­jej zwierzch­no­ści;
2. w epoce fe­u­dal­nej: se­nior, zwierzch­nik wa­sa­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. wład­ca lub pod­miot spra­wu­ją­cy nie­za­leż­ną wła­dzę zwierzch­nią;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) nu­mizm. monet. złota mo­ne­ta an­giel­ska o war­to­ści jed­ne­go funta (20 szy­lin­gów)

Wiktionary

Su­we­ren (fr. "so­u­ve­ra­in", naj­wyż­szy i ang. "so­ve­re­ign", su­we­ren­ny) – pod­miot spra­wu­ją­cy nie­za­leż­ną wła­dzę zwierzch­nią.

Prawa su­we­re­na przy­na­le­żą: urzę­du­ją­cym mo­nar­chom, pre­ten­den­tom do tro­nów i ty­tu­lar­nym mo­nar­chom, pa­pie­żo­wi, niek­tó­rym wschod­nim pa­triar­chom (np. pa­triar­sze Kon­stan­ty­no­po­la) oraz na­ro­dom rzą­dzą­cym się w sy­ste­mie de­mo­kra­tycz­nym (gdzie funk­cjo­nu­je za­sa­da su­we­ren­no­ści ludu).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. suwerenność ż.

 przym. suwerenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzchnik

 (2.1) funt

Wiktionary


suwerenista

→ su­we­re­nizm


SJP.pl

Patrz:

suwerenizm

suwerenka

prze­no­śnie: ko­bie­ta naj­lep­sza w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl


suwerennościowy

→ su­we­ren­ność


SJP.pl

Patrz:

suwerenność

suwerenność

1. zdol­ność do sa­mo­dziel­ne­go, nie­za­leż­ne­go od in­nych pod­mio­tów, spra­wo­wa­nia wła­dzy nad okre­ślo­nym te­ry­to­rium, grupą osób lub samym sobą;
2. po­sia­da­nie wła­dzy zwierzch­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. nie­za­leż­ność od in­nych państw, ich władz lub in­sty­tu­cji

 (1.2) od­przym. cecha tego, co jest su­we­ren­ne; cecha tych, któ­rzy są su­we­ren­ni

Wiktionary

Su­we­ren­ność (z so­ve­re­ign „su­we­ren(ny)” i so­u­ve­ra­in „naj­wyż­szy” od super „nad; do­dat­ko­wo”) – zdol­ność do sa­mo­dziel­ne­go, nie­za­leż­ne­go od in­nych pod­mio­tów, spra­wo­wa­nia wła­dzy po­li­tycz­nej nad okre­ślo­nym te­ry­to­rium, grupą osób lub samym sobą. Su­we­ren­ność pań­stwa obej­mu­je nie­za­leż­ność w spra­wach wew­nętrz­nych i zew­nętrz­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: suverẽ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suweren m., niesuwerenność ż.

 przym. suwerenny, niesuwerenny

 przysł. suwerennie, niesuwerennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepodległość, niezawisłość, niezależność

Wiktionary


suwerenny

1. nie­pod­le­gły, nie­za­leż­ny od in­ne­go pań­stwa;
2. pa­nu­ją­cy, ma­ją­cy wła­dzę zwierzch­nią;
3. nie­za­leż­ny, nie­za­wi­sły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­za­leż­ny od in­ne­go pań­stwa lub wła­dzy

 (1.2) ma­ją­cy wła­dzę zwierzch­nią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suwerenność ż., suweren m.

 przysł. suwerennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepodległy, niezależny, samodzielny

Wiktionary


suwijczyk

miesz­ka­niec Suwy


SJP.pl


suwijka

miesz­kan­ka Suwy


SJP.pl


suwijski

przy­miot­nik od: Suwa (sto­li­ca Fidżi)


SJP.pl


suwin

Suwin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie So­mian­ka. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka "So­wi­no" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ka­mie­niec­kim ziemi nur­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wikipedia


suwiński

naz­wi­sko


SJP.pl


suwmiareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: suw­miar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suwmiarka ż.

Wiktionary


suwmiarka

przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia dłu­go­ści i sze­ro­ko­ści przed­mio­tów oraz śred­nic i głę­bo­ko­ści ot­wo­rów, skła­da­ją­cy się z su­wa­ka prze­su­wa­ne­go po pro­wad­ni­cy oraz ze szczęk obej­mu­ją­cych przed­miot w cza­sie po­mia­ru; przy­miar prze­suw­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­trol. przy­rząd do po­mia­ru drob­nych dłu­go­ści;

Wiktionary

Suw­miar­ka – warsz­ta­to­wy przy­rząd po­mia­ro­wy, słu­żą­cy do szyb­kie­go po­mia­ru wy­mia­rów zew­nętrz­nych i wew­nętrz­nych ele­men­tów. Za­kre­sy po­mia­ro­we suw­mia­rek obej­mu­ją prze­dział od 0 do 150 mm (stan­dar­do­wo) lub nawet do 3000 mm.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suvˈmʲjarka, AS: suvmʹi ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suwmiareczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mauzerka

Wiktionary


suwnica

1. ro­dzaj wiel­kie­go dźwi­gu do tran­spor­tu i prze­ła­dun­ku;
2. ro­dzaj urzą­dze­nia do ćwi­czeń kul­tu­ry­stycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ro­dzaj dźwi­gni­cy po­ru­sza­ją­cej się po to­rach, wy­po­sa­żo­nej w prze­suw­ny pod­no­śnik;

Wiktionary

Suw­ni­ca – dźwi­gni­ca pra­cu­ją­ca w ruchu prze­ry­wa­nym wy­po­sa­żo­na w me­cha­nizm pod­no­sze­nia i opu­szcza­nia: wcią­gar­ka lub wcią­gnik. Przez­na­czo­na do prze­mie­szcza­nia ma­te­ria­łów w pio­nie i po­zio­mie w prze­strze­ni ogra­ni­czo­nej dłu­go­ścią toru jazdy, wy­so­ko­ścią pod­no­sze­nia i opu­szcza­nia oraz sze­ro­ko­ścią mostu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suvʲˈɲit͡sa, AS: suvʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suwak m., suwnicowy m., suwnicowa ż., suwanie n., sunięcie n., suw mrz.

 czas. suwać, sunąć, zasuwać, zasunąć

 przym. suwnicowy, suwny, przesuwny

Wiktionary


suwnicowa

→ suw­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

suwnica

suwnicowy

→ suw­ni­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. od­no­szą­cy się do suw­ni­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy suw­ni­cę

Wiktionary

Patrz:

suwnica

Powiązane:

 rzecz. suwnica ż., suwak m., suwadło n., suwarka ż., suwanie n., suw mrz.

 czas. zasuwać, suwać ndk.

Wiktionary


suwny

tar­cie suwne - opór wy­stę­pu­ją­cy przy prze­su­wa­niu dwóch ciał sty­ka­ją­cych się po­wierzch­nia­mi pła­ski­mi


SJP.pl


suworow

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Su­wo­row – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie tul­skim
  • Su­wo­ro­wo – mia­sto i gmina w Buł­ga­rii w ob­wo­dzie war­neń­skim
  • Alek­sandr Su­wo­row – ro­syj­ski do­wód­ca z cza­sów Ka­ta­rzy­ny II
  • Wik­tor Su­wo­row – pi­sarz, były ofi­cer armii ra­dziec­kiej i ra­dziec­kie­go wy­wia­du woj­sko­we­go GRU.
  • Ale­xan­dru Su­vo­rov (ur. 1987) – moł­daw­ski pił­karz

Wikipedia


suwowy

→ suw


SJP.pl

Patrz:

suw

suza

sta­ro­żyt­ne mia­sto


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wym Ira­nie, w osta­nie Chu­ze­stan;

Wiktionary

Suza (pers. شوش – "Shūsh") – mia­sto w sta­ro­żyt­nym Ela­mie, jedna z jego sto­lic; obec­nie leży w osta­nie Chu­ze­stan w Ira­nie, na te­re­nie iden­tycz­nie naz­wa­ne­go, li­czą­ce­go około 50 000 miesz­kań­ców, współ­czes­ne­go mia­sta, ok. 24 km na płd.-zach. od 400-ty­sięcz­ne­go mia­sta Dez­ful.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Suzjana ż.

 przym. suzański, suzjański

Wiktionary


suzafon

in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych


SJP.pl

Su­za­fon – in­stru­ment dęty bla­sza­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych, od­mia­na he­li­ko­nu o bar­dzo dużej, sze­ro­kiej cza­rze gło­so­wej skie­ro­wa­nej ku przo­do­wi, znaj­du­ją­cej się nad głową gra­ją­ce­go. Zo­stał skon­stru­o­wa­ny w 1893 r. we­dług po­my­słu ka­pel­mi­strza i kom­po­zy­to­ra Johna Phi­li­pa Sousy i stąd naz­wa­ny su­za­fo­nem (po­tocz­nie w or­kie­strach dę­tych zwany sło­necz­kiem[]). Niek­tó­re źró­dła za pier­wsze­go kon­struk­to­ra su­za­fo­nu po­da­ją C.G. Conna, który skon­stru­o­wał swój su­za­fon w 1898 roku.

Wikipedia


suzański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Suzą, do­ty­czą­cy Suzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suza ż.

 przym. suzjański

Wiktionary


suzdal

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto re­jo­no­we w Rosji, po­ło­żo­ne w ob­wo­dzie wło­dzi­mier­skim;

 (1.2) geogr. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie ko­strom­skim ucho­dzą­ca do rzeki Tiob­zy w do­rze­czu Wołgi

Wiktionary

Su­zdal ( Суздаль) – mia­sto (od 1778) w Rosji w ob­wo­dzie wło­dzi­mier­skim, 11 ty­się­cy miesz­kań­ców (2008). Po­ło­żo­ne nad rzeką Ka­mien­ką, do­pły­wie Nerli. Mia­sto na­le­ży do tzw. Zło­te­go Pier­ście­nia Rosji. W cza­sie II wojny świa­to­wej w Su­zda­lu znaj­do­wał się obóz dla jeń­ców pol­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. suzdalski

Wiktionary


suzdalski

→ Su­zdal (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Su­zda­lem, do­ty­czą­cy Su­zda­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suzdal mrz.

Wiktionary


suzeren

w śred­nio­wie­czu: naj­wyż­szy se­nior nie­bę­dą­cy ni­czy­im wa­sa­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. w fe­u­da­liz­mie: naj­wyż­szy se­nior nie­bę­dą­cy ni­czy­im wa­sa­lem

Wiktionary

Su­ze­ren ( su­ze­ra­in) – w ustro­ju len­nym był to se­nior, który nie był ni­czy­im wa­sa­lem. Naj­czę­ściej su­ze­re­nem był mo­nar­cha (ale nie każdy).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suˈzɛrɛ̃n, AS: suzerẽn

Wiktionary


suzerenność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­le­głość pań­stwa w pro­wa­dze­niu po­li­ty­ki wew­nętrz­nej i za­gra­nicz­nej

Wiktionary


suzhou

[czy­taj: su­dżoł] mia­sto w Chi­nach w del­cie Jang­cy; Su­czou


SJP.pl

Suz­hou (chiń. upr. 苏州; chiń. trad. 蘇州; pi­ny­in "Sūzhōu") – mia­sto o sta­tu­sie pre­fek­tu­ry we wschod­nich Chi­nach, w pro­win­cji Jiang­su, nad Wiel­kim Ka­na­łem i Wiel­kim Je­zio­rem, w po­bli­żu Szang­ha­ju. W 2010 roku licz­ba miesz­kań­ców wy­no­si­ła 5 349 090. Od po­cząt­ku na­szej ery jedno z naj­więk­szych miast świa­ta, zni­szczo­ne pod­czas pow­sta­nia taj­pin­gów, na prze­ło­mie XX i XXI wieku po­now­nie naj­szyb­ciej roz­wi­ja­ją­ca się me­tro­po­lia globu.

Wikipedia


suzin

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Suzin (1800–1879) – fi­la­re­ta
  • Au­gust Suzin (1899–1932), ps. Gu­staw Cho­rian – śpie­wak ope­ro­wy (tenor)
  • Jan Suzin (1930–2012) – pre­zen­ter TVP, syn Leona
  • Leon Suzin (1901–1976) – ar­chi­tekt, brat Au­gu­sta
  • Paweł Suzin (1837–1863) – pow­sta­niec stycz­nio­wy, do­wód­ca od­dzia­łu
  • Suzin (po­stać fik­cyj­na) - jeden z bo­ha­te­rów Lalki Bo­le­sła­wa Prusa

Wikipedia


suzjana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. sta­ro­żyt­na kra­i­na po­ło­żo­na mię­dzy gó­ra­mi Za­gros, Za­to­ką Per­ską a rze­ka­mi Ty­grys i Szatt al-Arab;

Wiktionary

Suz­ja­na, Chu­zi­stan – kra­i­na hi­sto­rycz­na, po­łud­nio­wo-za­chod­ni re­gion Per­sji, po­ło­żo­ny w bez­poś­red­niej bli­sko­ści Me­zo­po­ta­mii mię­dzy gó­ra­mi Za­gros, Za­to­ką Per­ską, rzeką Ty­grys i Szatt al-Arab. Jest to ni­zi­na alu­wial­na zbu­do­wa­na z osa­dów na­nie­sio­nych przez rzeki. W sta­ro­żyt­no­ści była czę­ścią Elamu, który obej­mo­wał oprócz Suz­ja­ny także wy­ży­nę Farsu. Nazwa kra­i­ny po­cho­dzi od mia­sta Suza - przez ty­siąc­le­cia głów­ne­go oś­rod­ka Elamu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Suza ż.

 przym. suzjański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Chuzistan

Wiktionary


suzjański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Suz­ja­ną, do­ty­czą­cy Suz­ja­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suzjana ż., Suza ż.

 przym. suzański

Wiktionary


suzol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. chło­pak w za­pust­nym prze­bra­niu

Wiktionary


suzowate

o ce­chach su­zo­wa­tych (ro­dzi­na wa­le­ni)


SJP.pl

Su­zo­wa­te (Pla­ta­ni­sti­dae) – ro­dzi­na wod­nych ssa­ków z in­fra­rzę­du zę­bow­ców (Odon­to­ce­ti) w obrę­bie po­drzę­du wa­le­ni (Ce­ta­cea). W odróż­nie­niu od więk­szo­ści del­fi­nów żyją w wo­dach o ni­skim za­so­le­niu, jak rzeki i je­zio­ra, cza­sa­mi w głębi lądu.

Wikipedia


suzowaty

o ce­chach su­zo­wa­tych (ro­dzi­na wa­le­ni)


SJP.pl


suzu

ro­dzaj wa­le­ni z ro­dzi­ny su­zo­wa­tych


SJP.pl

Suzu ("Pla­ta­ni­sta") – ro­dzaj ssa­ków mor­skich z ro­dzi­ny su­zo­wa­tych (Pla­ta­ni­sti­dae). Wy­róż­nia się dwa ga­tun­ki (suzu gan­ge­so­wy i suzu in­du­so­wy), nie­kie­dy uz­na­wa­ne za pod­ga­tun­ki. Za­miesz­ku­je duże rzeki po­łud­nio­wej Azji, żywi się ry­ba­mi i kre­wet­ka­mi, które wy­szu­ku­je za po­mo­cą echo­lo­ka­cji, wzrok ma bar­dzo słaby. Matka rodzi po­je­dyn­cze młode, któ­rym zaj­mu­je się przez rok. Za­gro­że­niem dla niego jest sta­wia­nie tam i zapór dzie­lą­cych rzeki, za­nie­czy­szcze­nie śro­do­wi­ska i kon­ku­ren­cja z ry­ba­ka­mi.

Wikipedia


suzuki

marka po­ja­zdów i firma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Su­zu­ki

Wiktionary

Su­zu­ki Motor Cor­po­ra­tion (jap. スズキ株式会社 Su­zu­ki Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha) – ja­poń­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów, mo­to­cy­kli i sil­ni­ków, pow­sta­ły w paź­dzier­ni­ku 1909 w Ha­ma­mat­su.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie wiem, czy Te­o­fi­lo­wi wy­star­czy pie­nię­dzy na nowe su­zu­ki?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Suzuki mzw.

Wiktionary


suć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. sypać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sucica ż.

Wiktionary


sułak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w po­łud­nio­wej Rosji, w Da­ge­sta­nie, ucho­dzi do Morza Ka­spij­skie­go;

Wiktionary

Sułak (ros. Сулак) – rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, na te­re­nie Da­ge­sta­nu.

Rzeka pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Awar­sko­je Kojsu i An­dij­sko­je Kojsu, któ­rych źró­dła znaj­du­ją się w Wiel­kim Ka­u­ka­zie. W gór­nym biegu pły­nie wą­wo­za­mi, w kie­run­ku pół­noc­nym. W dol­nym wy­pły­wa na rów­ni­nę i skrę­ca na wschód. Za miej­sco­wo­ścią Sułak ucho­dzi do Morza Ka­spij­skie­go. Nad rzeką po­ło­żo­ne jest mia­sto Ki­zil­jurt.

Wikipedia


sułaszewo

Su­ła­sze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie cho­dzie­skim, w gmi­nie Mar­go­nin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Nazwa miej­sco­wo­ści wy­wo­dzi się od nazwy włas­nej "Su­łasz", "Su­lesz".

Wikipedia


sułek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro w Pol­sce w gmi­nie Słu­bi­ce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrian­na Sułek – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • An­to­ni Sułek – pol­ski so­cjo­log
  • Kamil Sułek – pol­ski ju­do­ka
  • Le­szek Sułek (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Mi­ro­sław Sułek – pol­ski ba­dacz sto­sun­ków mię­dzy­na­ro­do­wych
  • Wanda Sułek – pol­ska dzia­łacz­ka po­li­tycz­na, poseł na Sejm
  • Su­li­sław Sułek (I poł. XII w.) – moż­no­wład­ca,
  • Sułek (zm. ok. 1269/70) – wo­je­wo­da i kasz­te­lan kra­kow­ski,
  • Sułek z La­so­ci­na (zm. 1319/20) – wo­je­wo­da poz­nań­ski,
  • Sułek z Niedź­wie­dzia (zm. ok. 1288/9) – kasz­te­lan kra­kow­ski
  • pan Sułek – bo­ha­ter cyklu słu­cho­wisk ra­dio­wych Ko­cham pana, panie Sułku

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Sułówek m., Sułków m., Sułkowo n.

Wiktionary


sułkowice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nazwa mia­sta i gminy w Pol­sce;

 (1.2) geogr. nazwa kilku wsi w Pol­sce;

Wiktionary

Suł­ko­wi­ce – mia­sto w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Suł­ko­wi­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: suwkɔvʲit͡sɛ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sułkowiczanin m., sułkowiczanka ż.

 przym. sułkowicki

Wiktionary


sułkowicki

przy­miot­nik od: Suł­ko­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Suł­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sułkowice nmos., sułkowiczanin m., sułkowiczanka ż.

Wiktionary


sułkowiczanin

miesz­ka­niec Suł­ko­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Suł­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sułkowice nmos.

:: fż. sułkowiczanka ż.

 przym. sułkowicki

Wiktionary


sułkowiczanka

miesz­kan­ka Suł­ko­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Suł­ko­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sułkowice nmos.

:: fm. sułkowiczanin m.

 przym. sułkowicki

Wiktionary


sułkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Suł­ko­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko–po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bra­niec
  • Suł­ko­wo – osada leśna w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Peł­czy­ce
  • Suł­ko­wo – przy­sió­łek wsi Sied­li­ce w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Ra­do­wo Małe
  • Suł­ko­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Star­gard
  • Suł­ko­wo – dawna gro­ma­da w pow. włoc­ław­skim
  • Suł­ko­wo-Ba­ra­ki, Suł­ko­wo Bo­ro­we, Suł­ko­wo Polne, Suł­ko­wo-Ko­lo­nia

Wikipedia


sułkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der An­to­ni Suł­kow­ski – ksią­żę Świę­te­go Ce­sar­stwa Rzym­skie­go
  • Alek­san­der Józef Suł­kow­ski – pol­ski ary­sto­kra­ta i saski po­li­tyk
  • Alek­san­der Karol Lud­wik Suł­kow­ski – ksią­żę, ostat­ni pa­nu­ją­cy or­dy­nat biel­ski
  • An­to­ni Suł­kow­ski – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Au­gust Ka­zi­mierz Suł­kow­ski – ksią­żę
  • Fran­ci­szek Suł­kow­ski – ksią­żę Świę­te­go Ce­sar­stwa Rzym­skie­go
  • Hen­ryk Suł­kow­ski – ka­pi­tan Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej II RP, zie­mia­nin
  • Jan Ne­po­mu­cen Suł­kow­ski – ksią­żę biel­ski z ma­gnac­kie­go rodu Suł­kow­skich
  • Józef Suł­kow­ski – ja­ko­bin, adiu­tant Na­po­le­o­na
  • Józef Suł­kow­ski – in­ży­nier gór­ni­czy, pro­fe­sor Po­li­tech­ni­ki Ślą­skiej
  • Józef Fe­li­cjan Suł­kow­ski – pol­ski praw­nik
  • Ta­de­usz Suł­kow­ski – poeta, dzien­ni­karz, pro­za­ik, kry­tyk, pod­po­rucz­nik re­zer­wy pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go

Wikipedia


sułomino

Su­ło­mi­no (niem. "Sol­de­min") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


sułoszowa

wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim


SJP.pl

Su­ło­szo­wa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, sie­dzi­ba gminy Su­ło­szo­wa, na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej.

W roku 2021 Su­ło­szo­wa li­czy­ła 3499 miesz­kań­ców, z czego 50,4% sta­no­wi­ły ko­bie­ty, a 49,6% męż­czyź­ni.

Wikipedia


sułoszowski

przy­miot­nik od: Su­ło­szo­wa


SJP.pl


sułoszyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Su­ło­szyn – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Fir­lej
  • Su­ło­szyn – osada w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie Klucz­bork
  • Su­ło­szyn – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec

Wikipedia


sułowiec

Su­ło­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Sułów. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 848

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Sułów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań z roku 2011 wieś miała 318 miesz­kań­ców.

Wikipedia


sułowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Su­ło­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Bisz­ty­nek
  • Su­ło­wo – ko­lo­nia w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no

Wikipedia


sułowski

→ Sułów, → Su­ło­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan z Su­ło­wa (zm. 1496/7), opat ty­niec­ki
  • Krzysz­tof Mar­cin Su­łow­ski (zm. 1644), kasz­te­lan żar­now­ski, wo­je­wo­da raw­ski
  • Sta­ni­sław Su­łow­ski (ok. 1560-1618), opat ko­men­da­to­ryj­ny w Tyńcu
  • Ta­de­usz Jan Su­łow­ski (1874-1952), in­ży­nier, elek­tro­tech­nik, prze­my­sło­wiec
  • Zyg­munt Su­łow­ski (1920-1995), hi­sto­ryk

Wikipedia

Patrz:

Sułów, → Sułowo

sułtan

tytuł wład­cy niek­tó­rych państw mu­zuł­mań­skich; osoba no­szą­ca ten tytuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tytuł mo­nar­chy w kra­jach mu­zuł­mań­skich;

Wiktionary

Suł­tan (tur. „wład­ca”, arab. "as-sulṭān" – „ten, który ma wła­dzę”) – tytuł wład­cy is­lam­skie­go, uży­wa­ny w wielu pań­stwach mu­zuł­mań­skich, m.in. w Tur­cji os­mań­skiej do 1922 roku. Pań­stwo rzą­dzo­ne przez suł­ta­na to suł­ta­nat.

Ter­min „suł­tan” pow­stał w cza­sach ka­li­fa­tu bag­dadz­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Około je­de­na­stej, głos trąby oz­naj­mił roz­po­czę­cie wi­do­wi­ska. Suł­tan i Sze­he­re­za­da za­ję­li miej­sce na dy­wa­nie, a resz­ta ze­bra­nych stło­czy­ła się w ja­ski­ni Ala­dy­na (…) Po za­koń­cze­niu pier­wszej bajki, przesz­li jej ak­to­rzy, w uro­czy­stym po­cho­dzie do sali głów­nej i pod­niósł­szy nad głową ra­mio­na, od­da­li suł­ta­no­wi głę­bo­ki sa­la­am. Potem zo­sta­wa­li jako wi­dzo­wie w sali, która się na­peł­nia­ła zwol­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sułtanat m., sułtanka ż.

 przym. sułtański

Wiktionary


sułtanat

1. pa­no­wa­nie, urząd suł­ta­na;
2. pań­stwo rzą­dzo­ne przez suł­ta­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pań­stwo rzą­dzo­ne przez suł­ta­na;

 (1.2) rządy suł­ta­na

Wiktionary

Suł­ta­nat – wschod­nia, is­lam­ska forma mo­nar­chii, w któ­rej pa­nu­ją­cy wład­ca nosi tytuł suł­ta­na. Daw­niej od­po­wied­nik in­ne­go wschod­nie­go ustro­ju cha­na­tu lub za­chod­nio­e­u­ro­pej­skie­go kró­le­stwa. Współ­cze­śnie suł­ta­na­ta­mi są je­dy­nie Oman i Bru­nei, a także in­do­ne­zyj­ska pro­win­cja Yo­gy­a­kar­ta oraz kilka sta­nów fe­de­ra­cji Ma­lez­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dru­giej po­ło­wie XI w. na te­re­nie Azji Mniej­szej pow­stał suł­ta­nat ko­nij­ski.

 (1.2) W Egip­cie suł­ta­nat wpro­wa­dzo­no w 1914 r. za pa­no­wa­nia Hu­saj­na Kāmila.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: suwˈtãnat, AS: suu̯tãnat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sułtan m., sułtanek m., sułtanka ż., sułtanowa ż., sułtanica ż.

 przym. sułtański

Wiktionary


sułtanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od suł­tan (tytuł pa­nu­ją­ce­go w niek­tó­rych kra­jach mu­zuł­mań­skich, zwła­szcza w Tur­cji; pa­nu­ją­cy no­szą­cy ten tytuł)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: suł­tan­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I sam chan, i jego krew­ni suł­tan­ko­wie, i wszy­scy znacz­niej­si mu­rzo­wie i be­y­o­wiesic. [be­jo­wie][,] mieli na sobie kaf­ta­ny w po­da­run­ku od pa­dy­sza­cha przy­sła­ne [i szli na Rzecz­po­spo­li­tą nie tak już, jako cho­dzi­li zwy­kle po łup i jas­syr, ale na wojnę świę­tą, na „kęsim“ i „po­hy­bel“ Le­chi­sta­no­wi i chrze­ści­jań­stwu.]

 (2.1) Są suł­tan­ki i nie ma suł­ta­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sułtanat mrz.

Wiktionary


sułtanik

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny dzię­cio­łów


SJP.pl


sułtanka

1. jas­no­żół­te ro­dzyn­ki, pro­du­ko­wa­ne głów­nie w Tur­cji;
2. daw­niej: żona, na­łoż­ni­ca, sio­stra lub krew­na suł­ta­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okrą­gła jas­no­żół­ta ro­dzyn­ka bez pe­stek

 (1.2) córka, krew­na, mał­żon­ka, na­łoż­ni­ca, sio­stra, żona suł­ta­na

 (1.3) daw. ro­dzaj tańca

 (1.4) daw. ro­dzaj sukni ko­bie­cej

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lp. D. i B. od suł­ta­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ciągu dzie­wię­ciu mie­się­cy ubie­głe­go roku spro­wa­dzi­li­śmy ok. 5 tys. ton sa­mych tylko jas­no­żół­tych ro­dzy­nek suł­ta­nek.

 (1.1) Naj­po­pu­lar­niej­sze ro­dza­je ro­dzy­nek to suł­tan­ki z Tur­cji i Iranu, ale można spot­kać ko­rynt­ki Gre­cji, a także złote bez­pest­ko­we ro­dzyn­ki Thomp­son z Chile.

 (1.2) Za­po­cząt­ko­wa­ny przez Rok­so­la­nę okres rze­czy­wi­ste­go wpły­wu żon suł­ta­nów na ich mężów na­zy­wa­ny jest rzą­dem suł­ta­nek – w czym upa­tru­je się jedną z przy­czyn upad­ku Im­pe­rium Os­mań­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sułtan mos., sułtanat mrz.

 przym. sułtański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rodzynka sułtańska

Wiktionary


sułtanowy

→ suł­tan (daw­niej); suł­tań­ski


SJP.pl


sułtański

→ suł­tan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z suł­ta­nem, do­ty­czą­cy suł­ta­na

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do suł­ta­na albo rzą­dzo­ny przez niego

Wiktionary

Patrz:

sułtan

Powiązane:

 rzecz. sułtan mos., sułtanat mrz., sułtanka ż.

Wiktionary


sułów

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sułów – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Mi­licz
  • Sułów – osada w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie mi­lic­kim, w gmi­nie Mi­licz
  • Sułów – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Sułów
  • Sułów – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, w gmi­nie Rze­pin
  • Sułów – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Bi­sku­pi­ce
  • Sułów – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim
  • Sułów – dawna gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie wroc­ław­skim
  • Sułów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie mi­lic­kim
  • Sułów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie za­moj­skim
  • Sułów Mały, Sułów Wiel­ki, Sułów-Ko­lo­nia

Wikipedia


sułówek

Su­łó­wek – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Sułów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Sułów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 97 miesz­kań­ców.

Wikipedia


suśli

→ suseł; su­sło­wy


SJP.pl


sużyni

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kło­pot

Wiktionary


sv

skrót od: si­wert


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Si­wert − jed­nost­ka dawki rów­no­waż­nej lub sku­tecz­nej w ukła­dzie SI
  • Sver­drup − jed­nost­ka tran­spor­tu wody
  • SV (skrót od − sta­tek ża­glo­wy, patrz także skró­tow­ce przed imio­na­mi stat­ków
  • SV (skrót od , do­słow­nie roz­rząd bocz­no-za­wo­ro­wy) – sil­nik dol­no­za­wo­ro­wy
  • SV – kod przy­pi­sa­ny Sal­wa­do­ro­wi we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • ob­ję­tość wy­rzu­to­wa serca (skrót od )
  • serce jed­no­ko­mo­ro­we
  • Sa­turn V
  • Sin­fo­nia Var­so­via

Wikipedia


svalbard

ar­chi­pe­lag na Morzu Nor­we­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag ark­tycz­ny, pro­win­cja Nor­we­gii;

Wiktionary

Sval­bard – pro­win­cja nor­we­ska na Oce­a­nie Ark­tycz­nym, obej­mu­ją­ca swym za­się­giem ar­chi­pe­lag Sval­bard (któ­re­go naj­więk­szą wyspą jest Spits­ber­gen, daw­niej znany jako Spits­ber­gen Za­chod­ni – Vest­spits­ber­gen) wraz z kil­ko­ma wy­spa­mi niew­cho­dzą­cy­mi w skład ar­chi­pe­la­gu (m.in. Wyspa Niedź­wie­dzia – Bjørnøya) w gra­ni­cach 71°–81° N i 10°–35° E, 800 km na pół­noc od Nor­we­gii i 1100 km od Bie­gu­na Pół­noc­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szą wyspą Sval­bar­du jest Spits­ber­gen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfalbart, AS: sfalbart

Wiktionary


svd

skrót od: So­cie­tas Verbi Di­vi­ni - Zgro­ma­dze­nie Słowa Bo­że­go, mi­syj­ne zgro­ma­dze­nie za­kon­ne


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • So­cie­tas Verbi Di­vi­ni – zgro­ma­dze­nie Wer­bi­stów
  • Sin­gu­lar Value De­com­po­si­tion – roz­kład ma­cie­rzy (de­kom­po­zy­cja) na war­to­ści oso­bli­we (szcze­gól­ne)
  • Ka­ra­bin SWD (ang. SVD)

Wikipedia


svensson

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Amund Svens­son – nor­we­ski muzyk, kom­po­zy­tor i mul­tiin­stru­men­ta­li­sta
  • Bo Svens­son – duń­ski pił­karz
  • Da­niel Svens­son – szwedz­ki muzyk roc­ko­wy
  • Esbjörn Svens­son – szwedz­ki pia­ni­sta
  • Ha­rald Svens­son – król Danii
  • Mat­hias Svens­son – szwedz­ki pił­karz
  • Ola Svens­son – szwedz­ki pio­sen­karz
  • Ro­bert Svens­son – szwedz­ki te­ni­si­sta
  • Tore Svens­son – szwedz­ki pił­karz

Wikipedia


svga

Super Video Grap­hics Array - ulep­szo­na karta VGA, zwy­cza­jo­wo o roz­dziel­czo­ści 800x600; Super VGA


SJP.pl


sw

[czy­taj: es-WU]
1. skrót od: Sąd Wo­je­wódz­ki;
2. skrót od: Stu­dium Woj­sko­we


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka

 (1.1) = Służ­ba Wię­zien­na;

 (1.2) = hist. So­li­dar­ność Wal­czą­ca;

 (1.3) = słow­nik war­szaw­ski;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • SW – skrót nazwy „So­li­dar­ność Wal­czą­ca”
  • SW – skrót nazwy „Służ­ba Wię­zien­na”
  • SW – skrót nazwy „Stu­dium woj­sko­we”
  • SW – skrót od ang. South-West, oz­na­cza kie­ru­nek po­łud­nio­wo-za­chod­ni
  • SW – skrót z ang. Star Wars (Gwiezd­ne Wojny)
  • SW – skrót z ang. Sub­mis­sion Wrest­ling

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Uz­na­wał to za naj­lep­szą po­li­sę ubez­pie­cze­nio­wą dla dzia­ła­czy SW.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛz‿ˈvu, AS: ez‿vu

Wiktionary


swacha

gwa­ro­wo: swat­ka; swasz­ka


SJP.pl


swaczyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pod­wie­czo­rek

Wiktionary


swada

1. za­cię­cie kra­so­mów­cze, po­to­czy­stość w mó­wie­niu
2. tem­pe­ra­ment, zapał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. płyn­ność, po­to­czy­stość w mó­wie­niu lub pi­sa­niu

Wiktionary

Swada (zapis sty­li­zo­wa­ny: Sw@da), właśc. Wik­tor Szczy­gieł – pol­ski pro­du­cent mu­zycz­ny po­cho­dze­nia ko­lum­bij­skie­go, two­rzą­cy na sam­ple­rach, syn­te­za­to­rach i sek­wen­ce­rach, który na­gry­wa mu­zy­kę z po­gra­ni­cza elek­tro­ni­ki i folku, zaś sam okre­śla swoją twór­czość jako „Pod­la­sie Bo­un­ce”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsfada, AS: sfada

Wiktionary


swadźba

swać­ba; daw­niej:
1. swa­ta­nie, swaty;
2. we­se­le;
3. dru­ży­na we­sel­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw., także. gw-pl|Ło­pa­tow­szczyz­na. swa­ta­nie, ko­ja­rze­nie

 (1.2) daw., także. gw-pl|Pod­ha­le,Za­ko­pa­ne,Widze,Star­czu­ny,Kie­mie­lisz­ki. dru­ży­na we­sel­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pak ro­śnie w mło­dzia­na, / Już mu chce się za­lo­tów… / „Oj danaż moja, dana!“ / Ru­szyć w swadź­bę już gotów.

 (1.2) (…) gdy Przed­pełk oz­naj­mić przy­szedł, że na­za­jutrz swadź­ba się uro­czy­ście odbyć miała, do któ­rej wiel­kie czy­nio­no przy­go­to­wa­nia, ani słowa nie od­po­wie­dział.

 (1.3) Swadź­ba je­dzie szum­nie, tłum­nie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. swaćba

Wiktionary


swak

daw­niej:
1. szwa­gier;
2. rywal, współ­za­lot­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. mąż sio­stry

 (1.2) daw. oj­ciec zię­cia lub oj­ciec sy­no­wej

 (1.3) stpol. po­wi­no­wa­ty, np. brat męża, brat żony, mąż sio­stry ojca itp.

 (1.4) daw. gw-pl|San­do­mierz, Kra­ków. mąż ciot­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ciek jest dla mnie swa­kiem, a ja dla niego szu­rzym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfak, AS: sfak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojak m., swojaczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwagier

 (1.2) swojak

Wiktionary


swalbardczyk

miesz­ka­niec Sval­bar­du (ar­chi­pe­la­gu na Morzu Nor­we­skim)


SJP.pl


swalbardka

miesz­kan­ka Sval­bar­du (ar­chi­pe­la­gu na Morzu Nor­we­skim)


SJP.pl


swalbardzki

→ Sval­bard (ar­chi­pe­lag na Morzu Nor­we­skim)


SJP.pl


swami

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) rel. w hin­du­iz­mie: ho­no­ro­wy tytuł du­chow­nych oboj­ga płci

Wiktionary

Swami – tytuł ho­no­ro­wy w hin­du­iz­mie.

Naj­czę­ściej na­da­wa­ny niek­tó­rym mni­chom na znak przy­na­leż­no­ści do za­ko­nu. Tytuł swami naj­czę­ściej od­no­si się do asce­tów zrze­szo­nych w da­śa­na­mi­sam­pra­da­ja.

Wikipedia


swanboy

[czy­taj: słon­boj] gruba tka­ni­na ba­weł­nia­na; kał­muk


SJP.pl


swanecki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Swa­ne­tią, do­ty­czą­cy Swa­ne­tii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swanetia ż., swański mrz.

 przym. swański

Wiktionary


swanetia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na w pół­noc­no-za­chod­niej Gruz­ji;

Wiktionary

Swa­ne­tia (gruz. სვანეთი "Swa­ne­ti") – wy­so­ko­gór­ski re­gion Gruz­ji.

Re­gion ten dzie­li się na Swa­ne­tię Dolną (gruz. Kwemo Swa­ne­ti) i Górną (gruz. Zemo Swa­ne­ti). Gra­ni­cą tych su­bre­gio­nów jest pasmo Gór Swa­nec­kich (do 4000 m n.p.m.). Sto­li­cą re­gio­nu jest Me­stia. Inne osady – Usz­gu­li i Len­te­chi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. swanecki, swański

 rzecz. swański mrz.

Wiktionary


swansea

[czy­taj: słonz-i] mia­sto w Wiel­kiej Bry­ta­nii nad Ka­na­łem Bri­stol­skim


SJP.pl

Swan­sea (wym., Aber­ta­we [], co zna­czy „uj­ście Tawe”) – mia­sto ze sta­tu­sem "city" w po­łud­nio­wej Walii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Swan­sea, hi­sto­rycz­nie w hrab­stwie Gla­mor­gan (Mor­gannwg). W 2011 roku hrab­stwo li­czy­ło 179 485 miesz­kań­ców (dru­gie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Walii).

Wikipedia


swantewit

bóg sło­wiań­ski; Świę­to­wit


SJP.pl


swap

[czy­taj: słap]
1. dwie po­wią­za­ne i jed­no­cze­śnie za­wie­ra­ne tran­sak­cje kupna i sprze­da­ży;
2. spot­ka­nie, na któ­rym wy­mie­nia się róż­ny­mi rze­cza­mi co­dzien­ne­go użyt­ku; swap party, sza­fing, wy­mian­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­nans. umowa mię­dzy dwoma pod­mio­ta­mi na wy­mia­nę przysz­łych prze­pły­wów pie­nięż­nych;

 (1.2) idea wy­mie­nia­nia się nie­po­trzeb­ny­mi rze­cza­mi, głów­nie ubra­nia­mi

Wiktionary

Swap – umowa po­mię­dzy dwoma pod­mio­ta­mi po­le­ga­ją­ca na wy­mia­nie przysz­łych stru­mie­ni płat­no­ści, które kon­tra­hen­ci po­strze­ga­ją w mo­men­cie tran­sak­cji jako rów­no­waż­ne. W ra­mach tran­sak­cji swa­po­wej okre­śla­ne są za­sa­dy oraz ter­mi­ny roz­li­cze­nia wspom­nia­nych płat­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dziś można za­ry­zy­ko­wać tezę, że swapy od­by­ły się chyba w każ­dym więk­szym pol­skim mie­ście. (z In­ter­ne­tu)

 (1.2) Zna­jo­ma Agi za­pro­si­ła nas na do­mo­wy swap, czyli bez­go­tów­ko­wą wy­mia­nę ciu­chów. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swapowicz m., swapowiczka ż.

 przym. swapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transakcja swapowa

Wiktionary


swapcja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. opcja na wej­ście w swap;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfapt͡sʲja, AS: sfapcʹi ̯a

Wiktionary


swapowicz

[czy­taj: sła­po­wicz] osoba wy­mie­nia­ją­ca różne rze­czy co­dzien­ne­go użyt­ku w ra­mach swap party


SJP.pl


swapowiczka

[czy­taj: sła­po­wicz­ka] ko­bie­ta wy­mie­nia­ją­ca różne rze­czy co­dzien­ne­go użyt­ku w ra­mach swap party


SJP.pl


swapowy

→ swap [czy­taj: sfa­po­wy albo sło­po­wy]


SJP.pl


swapping

[czy­taj: sła­ping] wy­mia­na róż­nych rze­czy co­dzien­ne­go użyt­ku w ra­mach swap party


SJP.pl


swar

daw­niej:
1. spór, kłót­nia, za­targ; swara;
2. hałas, wrza­wa, tu­mult


SJP.pl


swara

daw­niej: spór, kłót­nia, za­targ; swar


SJP.pl


swarliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: swar­li­wie


SJP.pl


swarliwość

kłót­li­wość, kon­flik­to­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest swar­li­we; cecha tych, któ­rzy są swar­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swary nmos.

 przym. swarliwy

 przysł. swarliwie

Wiktionary


swarliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: swar­li­wy


SJP.pl


swarliwy

skłon­ny do kłót­ni, swa­rów


SJP.pl


swarog

bó­stwo sło­wiań­skie, bóg słoń­ca, nieba, ognia oraz ko­wal­stwa; Swa­róg


SJP.pl


swarovski

marka bi­żu­te­rii i firma


SJP.pl

D. Swa­rov­ski KG – au­striac­kie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją wy­ro­bów ze szkła oło­wio­we­go, zwa­ne­go szkłem krysz­ta­ło­wym (lub po­tocz­nie „krysz­ta­łem”), ta­kich jak bi­żu­te­ria, op­ty­ka my­śliw­ska, ak­ce­so­ria de­ko­ra­cyj­ne, fi­gur­ki zwie­rząt (znaj­du­ją­ce ko­lek­cjo­ne­rów), a także dżety/ce­ki­ny, które mają za za­da­nie ozda­biać m.in.

Wikipedia


swarożyc

bóg Sło­wian, opie­kun ognia oraz słoń­ca


SJP.pl

Swa­ro­życ (łac. Zu­a­ra­siz, Zu­a­ra­si­ci; st.rus. Сварожиць; ros. Сварожиц []), Swa­ro­życz (st.rus. Сварожичь, ros. Сварожич []) – sło­wiań­ski bóg ognia, syn Swa­ro­ga. Jeden z nie­wie­lu bogów, któ­rych kult zaś­wiad­czo­ny zo­stał na ob­sza­rze całej Sło­wiań­szczyz­ny. Naj­praw­do­po­dob­niej jest toż­sa­my z Ra­do­go­stem, rza­dziej utoż­sa­mia­ny także z Dadź­bo­giem.

Wikipedia


swary

kłót­nie, sprzecz­ki, spory


SJP.pl


swaryszów

Swa­ry­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

17 sierp­nia 1944 nie­miec­cy żan­dar­mi z Kielc z od­dzia­ła­mi ukra­iń­skich na­cjo­na­li­stów spa­cy­fi­ko­wa­li wieś. 35 osób za­mor­do­wa­li w po­bli­skim lesie. Za­trzy­ma­no około 20 męż­czyzn i wy­wie­zio­no w oko­li­ce Piń­czo­wa w celu bu­do­wa­nia umoc­nień.

Wikipedia


swarzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. kłót­nia, spór, sprzecz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swary nmos.

 czas. ndk. swarzyć

Wiktionary


swarzewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Swa­rze­wo (kaszb. "Swôrzewò", niem. "Schwa­rzau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie wiej­skiej Puck. Leży na Ka­szu­bach.Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość z przy­sta­nią mor­ską dla ry­ba­ków (pas plaży). W la­tach 1466–1772 Swa­rze­wo było kró­lew­szczyz­ną kró­lów pol­skich.

Wikipedia


swarzewski

→ Swa­rze­wo


SJP.pl

Patrz:

Swarzewo

swarzynice

Swa­rzy­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Trze­bie­chów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


swarzyć

kłó­cić się


SJP.pl


swarzędz

mebel ze Swa­rzę­dza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim;

Wiktionary

}|-

Swa­rzędz ( Schwer­senz) – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Swa­rzędz. Po­ło­żo­ne nad Je­zio­rem Swa­rzędz­kim, ok. 13 km od cen­trum Poz­na­nia. Jest sie­dzi­bą naj­więk­szej i naj­gę­ściej za­lud­nio­nej gminy wcho­dzą­cej w skład aglo­me­ra­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W lipcu mi­nio­ne­go roku by­li­śmy z cio­cią Me­li­tą w Mu­ze­um Pszcze­lar­stwa w Swa­rzę­dzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfaʒɛ̃nt͡s, AS: sfažẽnc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swarzędzanin mos., swarzędzanka ż.

 przym. swarzędzki

Wiktionary


swarzędzanin

miesz­ka­niec Swa­rzę­dza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Swa­rzę­dza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsfaʒɛ̃nˈd͡zãɲĩn, AS: sfažẽnʒãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swarzędz mrz.

:: fż. swarzędzanka ż.

 przym. swarzędzki

Wiktionary


swarzędzanka

miesz­kan­ka Swa­rzę­dza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Swa­rzę­dza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsfaʒɛ̃nˈd͡zãnka, AS: sfažẽnʒãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swarzędz mrz.

:: fm. swarzędzanin mos.

 przym. swarzędzki

Wiktionary


swarzędzki

do­ty­czą­cy Swa­rzę­dza


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Swa­rzę­dza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Im­pre­za, którą or­ga­ni­zu­je Oś­ro­dek Kul­tu­ry w Swa­rzę­dzu, roz­pocz­nie się na swa­rzędz­kim rynku o go­dzi­nie 16.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfaˈʒɛ̃nt͡sʲci, AS: sfažẽncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swarzędz mrz., swarzędzanin mos., swarzędzanka ż.

Wiktionary


swaróg

bó­stwo sło­wiań­skie, bóg słoń­ca, nieba, ognia oraz ko­wal­stwa; Swa­rog


SJP.pl

Swa­róg – sło­wiań­ski bóg ognia i ko­wal­stwa, cza­sa­mi, na pod­sta­wie odrzu­ca­nej współ­cze­śnie ety­mo­lo­gii, in­ter­pre­to­wa­ny jako bóg nieba. Wy­mie­nio­ny jest tylko w jed­nym źród­le, "Po­wie­ści do­rocz­nej", która jest pro­ble­ma­tycz­na w in­ter­pre­ta­cji. Przed­sta­wia­ny jest tam jako sło­wiań­ski od­po­wied­nik grec­kie­go boga He­faj­sto­sa. Zna­cze­nie jego imie­nia zwią­za­ne jest z ogniem. Oj­ciec Dadź­bo­ga i Swa­ro­ży­ca.

Wikipedia


swasorie

fik­cyj­ne mowy wkła­da­ne w usta sław­nych po­sta­ci, ukła­da­ne w ra­mach ćwi­czeń re­to­rycz­nych


SJP.pl


swasticar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. pejor. po­gard­li­we okre­śle­nie sa­mo­cho­du tesla

Wiktionary


swastyka

1. znak w kształ­cie krzy­ża o rów­nych ra­mio­nach za­ła­ma­nych w jedną stro­nę pod kątem pro­stym; świą­szczy­ca;
2. godło hit­le­row­skiej or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej, ma­ją­ce po­stać krzy­ża o ra­mio­nach za­ła­ma­nych pod kątem pro­stym w prawo; ha­ken­kre­uz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kult. wie­lo­kul­tu­ro­wy sym­bol szczę­ścia zwy­kle w kształ­cie rów­no­ra­mien­ne­go krzy­ża o za­gię­tych ra­mio­nach;

 (1.2) hist. polit. nie­miec­ki em­ble­mat na­ro­do­wo­so­cja­li­stycz­ny i ne­o­na­zi­stow­ski w kształ­cie rów­no­ra­mien­ne­go krzy­ża o za­gię­tych ra­mio­nach

Wiktionary

Swa­sty­ka (de­wa­na­ga­ri स्वस्तिक, trans­li­te­ra­cja "sva­sti­ka", tran­skryp­cja "swa­sti­ka", 卐 lub 卍) – znak zaz­wy­czaj w kształ­cie rów­no­ra­mien­ne­go krzy­ża, o ra­mio­nach za­gię­tych pod kątem pro­stym. Nazwa "sva­sti­ka" po­cho­dzi z san­skry­tu i oz­na­cza „przy­no­szą­cy szczę­ście” ("sva­sti" „po­wo­dze­nie, po­myśl­ność”, od "su" „dobry” i "asti" „jest”, "-ka" su­fiks rze­czow­ni­ko­wy).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sfasˈtɨka, AS: sfastyka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. swastykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) swarga, swarzyca, świąszczyca, swarożyca, symbol. 卍

 (1.2) hakenkreuz, symbol. 卐

Wiktionary


swaszka

gwa­ro­wo: swat­ka; swa­cha


SJP.pl


swat

1. ten, który swata;
2. daw­niej: osoba ko­ja­rzą­ca mał­żeń­stwa;
3. re­gio­nal­nie: oj­ciec zię­cia lub sy­no­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. osoba, która swata dwie osoby, poś­red­ni­czy w za­wie­ra­niu związ­ku mał­żeń­skie­go

 (1.2) oj­ciec zię­cia lub sy­no­wej

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ich swa­tem był wspól­ny zna­jo­my.

 (1.2) Umó­wi­łem się ze swa­tem, żeby ob­ga­dać szcze­gó­ły chrzcin na­sze­go wnuka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfat, AS: sfat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swaty, swatanie

:: fż. swachna, swacha, swatka

 czas. swatać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. namównik, reg. śl. namownik

 (1.2) stpol. współteść, stpol. współteściowa

Wiktionary


swatanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|swa­tać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dość mam tego cią­głe­go swa­ta­nia, je­stem sin­glem i do­brze mi z tym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfaˈtãɲɛ, AS: sfatãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swat mos., swatka ż., swaty nmos., zeswatanie n., wyswatanie n.

 czas. swatać ndk., zeswatać dk., wyswatać dk.

Wiktionary


swatać

ra­dzić komuś mał­żeń­stwo z kimś, poś­red­ni­czyć w za­wie­ra­niu mał­żeń­stwa, po­le­cać kogoś jako kan­dy­da­ta na męża lub kan­dy­dat­kę na żonę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zes­wa­tać)

 (1.1) poś­red­ni­czyć w za­a­ran­żo­wa­niu mał­żeń­stwa; na­ma­wiać kogoś do po­ślu­bie­nia kon­kret­nej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia swa­ta­ła swoją wnucz­kę z dok­to­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swadźba ż., swat mos., swatanie n., swatka ż.

 czas. zeswatać dk.

Wiktionary


swatch

[czy­taj: słocz] prób­ka kos­me­ty­ku na­kła­da­na na skórę w ce­lach te­sto­wych; słocz


SJP.pl

Swatch AG – szwaj­car­ski kon­cern zrze­sza­ją­cy pro­du­cen­tów ze­gar­ków. Pow­stał w 1983 roku w wy­ni­ku przeksz­tał­ce­nia firm ASUAG i SSIH. Twór­cą marki Swatch był zmar­ły w czerw­cu 2010 Ni­co­las G. Hayek.

Do kon­cer­nu na­le­żą na­stę­pu­ją­ce marki: Harry Win­ston, Bre­gu­et, Blanc­pa­in, Glashütte Ori­gi­nal, Ja­qu­et Droz, Léon Hatot, Omega, Lon­gi­nes, Rado, Union Glashütte, Tis­sot, ck watch & je­wel­ry – Cal­vin Klein, Bal­ma­in, Cer­ti­na, Mido, Ha­mil­ton, Swatch, Flik Flak, En­du­ra.

Wikipedia


swatek

1. ko­bie­ta, która swata kogoś z kimś;
2. re­gio­nal­nie: matka zię­cia lub sy­no­wej


SJP.pl


swatka

1. ko­bie­ta, która swata kogoś z kimś;
2. re­gio­nal­nie: matka zię­cia lub sy­no­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. forma żeń­ska od: swat

 (1.2) matka zię­cia lub sy­no­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • swat­ka – żeń­ska forma okre­śle­nia swat
  • swat­ka (krzy­żów­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z Marii jest nie­zła swat­ka, sko­ja­rzy­ła już trzy mał­żeń­stwa.

 (1.2) To cia­sto upie­kłam we­dług prze­pi­su mojej swat­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfatka, AS: sfatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swadźba ż., swat, swachna, swacha, swatanie, swaty

 czas. swatać

Wiktionary


swatowa

re­gio­nal­nie: matka zię­cia lub sy­no­wej


SJP.pl


swatowie

1. ten, który swata;
2. daw­niej: osoba ko­ja­rzą­ca mał­żeń­stwa;
3. re­gio­nal­nie: oj­ciec zię­cia lub sy­no­wej


SJP.pl


swatowski

→ swat


SJP.pl

Patrz:

swat

swatting

[czy­taj: sło­ting] fał­szy­we po­wia­do­mie­nie po­li­cji o rze­ko­mo ma­ją­cym miej­sce prze­stęp­stwie


SJP.pl

Swat­ting – nie­le­gal­na prak­ty­ka po­le­ga­ją­ca na fał­szy­wym za­wia­do­mie­niu służb ra­tun­ko­wych (np. po­przez zgło­sze­nie te­le­fo­nicz­ne dy­spo­zy­to­ro­wi cen­trum po­wia­da­mia­nia ra­tun­ko­we­go) w celu spro­wo­ko­wa­nia nie­u­za­sad­nio­nej in­ter­wen­cji po­li­cji lub in­nych służb. Akt "swat­tin­gu" do­ko­nu­je się po­przez zgło­sze­nie po­waż­ne­go zda­rze­nia o cha­rak­te­rze prze­stęp­czym, ta­kie­go jak po­dej­rze­nie po­dło­że­nia bomby, prze­moc do­mo­wa, za­bój­stwo czy wzię­cie za­kład­ni­ka, które w rze­czy­wi­sto­ści nie za­ist­nia­ło lub po­przez fał­szy­we zgło­sze­nie na­głe­go zda­rze­nia zwią­za­ne­go ze zdro­wiem psy­chicz­nym, ta­kie­go jak próba sa­mo­bój­cza lub groź­ba do­ko­na­nia prze­stęp­stwa przez osobę z pro­ble­ma­mi psy­chicz­ny­mi.

Wikipedia


swaty

1. ten, który swata;
2. daw­niej: osoba ko­ja­rzą­ca mał­żeń­stwa;
3. re­gio­nal­nie: oj­ciec zię­cia lub sy­no­wej


SJP.pl

Swaty – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ryc­kim, w gmi­nie Ryki.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ryki. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1044 miesz­kań­ców.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Najś­więt­sze­go Zba­wi­cie­la w Ry­kach.

Wikipedia


swawola

1. bez­tro­ska za­ba­wa, figle, psoty; wy­głu­py, do­ka­zy­wa­nie;
2. igno­ro­wa­nie władz lub prze­pi­sów prawa, brak kar­no­ści; sa­mo­wo­la, sa­mo­wol­ka;
3. prze­sta­rza­le: we­so­ły, psot­ny cha­rak­ter, chęć do żar­tów;
4. daw­niej: roz­pu­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. lek­ko­myśl­na za­ba­wa

 (1.2) przest. dzia­ła­nie sa­mo­wol­ne, uni­ka­nie po­słu­szeń­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. swawolić ndk.

 przym. swawolny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokazywanie, figle, harce, psoty

 (1.2) nieposłuszeństwo, samowola

Wiktionary


swawolić

bawić się bez­tro­sko, ra­do­śnie; pso­cić, fi­glo­wać, wy­głu­piać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. bawić się we­so­ło, nie­kie­dy ła­miąc ja­kieś normy

 (1.2) przest. na­du­ży­wać swo­bo­dy, za­cho­wy­wać się sa­mo­wol­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swawola ż.

 przym. swawolny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygłupiać się, psocić, dokazywać

Wiktionary


swawolnica

ko­bie­ta lu­bią­ca bez­tro­ską za­ba­wę, ro­bią­ca innym dow­ci­py i posty; psot­ni­ca, fi­glar­ka, żar­tow­ni­sia


SJP.pl


swawolniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: swa­wol­nie


SJP.pl


swawolniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: swa­wol­ny


SJP.pl


swawolnik

osoba lu­bią­ca bez­tro­ską za­ba­wę, ro­bią­ca innym dow­ci­py i posty; psot­nik, fi­glarz, żar­tow­niś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ktoś, kto lubi się bawić i robić żarty

 (1.2) daw. awan­tur­nik, war­choł, roz­pust­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [Szaj­ka przy­po­mi­na Chłop­ców z placu broni Mol­na­ra.] Wy­bra­na grupa swa­wol­ni­ków na­da­je ton kla­sie, płata mocne figle „bel­from“, [ma swoją ta­jem­ni­czą skryt­kę, w któ­rej od­by­wa na­ra­dy, swego zdol­ne­go, we­so­łe­go hersz­ta i umie od­po­wied­nio użyt­ko­wać ta­len­ty człon­ków.]

 (1.1) przen..

 (1.2) [Chwa­ła Bogu!… niech-no już je­go­mość nie umie­ra… ry­chło ich tu pa­trzeć…] my do Za­mo­ścia ucie­kli… i tam ksiądz oddał pannę pani Wi­tow­skiej… dla przy­stoj­no­ści… że to w woj­sku swa­wol­ni­cy by­wa­ją…

 (1.2) Jer­licz mówi, że swa­wol­ni­cy miej­sco­wi wznie­ci­li pożar dla łu­piezt­wa sic..

 (1.2) [Za ich przyz­wo­le­niem] bę­dzie król mocen ta­ko­wych swa­wol­ni­ków za nie­przy­ja­ciół oj­czyz­ny, [wy­wo­łań­ców (ban­ni­tów) i be­zec­nych (in­fa­mes)] ogło­sić, [i zaraz bez do­ło­że­nia się sej­mo­we­go wszel­kie środ­ki ku ich uka­ra­niu, znie­sie­niu i wy­gu­bie­niu przed­się­brać.]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. swawolnica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. urwis

Wiktionary


swawolność

daw­niej: swa­wo­la


SJP.pl


swawolny

1. skłon­ny do ro­bie­nia żar­tów, do za­ba­wy; psot­ny, fi­glar­ny;
2. bę­dą­cy prze­ja­wem czy­jejś swa­wo­li, np. swa­wol­ny uśmiech;
3. daw­niej: na­du­ży­wa­ją­cy swo­bo­dy; sa­mo­wol­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skłon­ny do ro­bie­nia żar­tów, do za­ba­wy

 (1.2) przest. na­du­ży­wa­ją­cy swo­bo­dy, sa­mo­wol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) "Lu­dzie swa­wol­ni", jak ich okre­śla dzie­jo­pis, cha­dza­li i na Ta­ta­rów, i na Tur­ków pod ma­gnac­ką ko­men­dą, z Po­toc­ki­mi, Zbar­ski­mi, Ko­rec­ki­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfaˈvɔlnɨ, AS: sfavolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swawola ż.

 przysł. swawolnie

 czas. swawolić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) figlarny, pot. paradny, rozrywkowy, psotny

 (1.2) czupurny, narowisty, pot. narwany, nieokiełznany, nieposkromiony, niesforny, nieuładzony, żart. rogaty, rozpasany, rozpuszczony, rozwichrzony, samowolny, szelmowski, wyłamujący się, wymykający się, fikuśny, niesforny, żart. nieuczesany, rozbrykany

Wiktionary


swayze

[czy­taj: słejz-i] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Don Swa­y­ze – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy, te­a­tral­ny i te­le­wi­zyj­ny, ka­ska­der
  • John Ca­me­ron Swa­y­ze – ame­ry­kań­ski ko­men­ta­tor wia­do­mo­ści i go­spo­darz te­le­tur­nie­jów
  • Pa­trick Swa­y­ze – ame­ry­kań­ski aktor fil­mo­wy, tan­cerz, pio­sen­karz i cho­re­o­graf
  • Wil­liam Keith Swa­y­ze – ka­na­dyj­ski pi­lo­ty woj­sko­wy, as my­śliw­ski

Wikipedia


swaćba

swadź­ba; daw­niej:
1. swa­ta­nie, swaty;
2. we­se­le;
3. dru­ży­na we­sel­na


SJP.pl

Swać­ba – ina­czej we­se­le; sta­ro­pol­ska, sło­wiań­ska forma ślubu, uro­czy­sta ce­re­mo­nia za­war­cia mał­żeń­stwa po­le­ga­ją­ca na zło­że­niu przy­się­gi przed bo­ga­mi w obec­no­ści żercy lub swata.

Współ­cze­śnie swać­ba bywa utoż­sa­mia­na ze swadź­bą, czyli swa­ta­niem.

U daw­nych Sło­wian mał­żeń­stwo sta­no­wi­ło do­bro­wol­ną umowę, pot­wier­dzo­ną obo­pól­ny­mi da­ra­mi rów­nej war­to­ści, wią­żą­cą ro­dzi­ny mał­żon­ków stałą przy­jaź­nią – je­szcze w szla­chec­kiej Pol­sce posag wi­nien był rów­nać się wianu – mó­wio­no, że mał­żeń­stwo swo­i­ło rody.

Wikipedia


swański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Swa­na­mi, do­ty­czą­cy Swa­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język swań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swanowie lm m., Swanetia ż.

 przym. swanecki

Wiktionary


sweatshirt

[czy­taj: słet­szert] bluza spor­to­wa


SJP.pl


swedenborgianin

czło­nek sekty re­li­gij­nej, do któ­rej pow­sta­nia przy­czy­nił się Ema­nu­el Swe­den­borg


SJP.pl


swedenborgianka

→ swe­den­bor­gia­nin


SJP.pl

Patrz:

swedenborgianin

swedenborgizm

sy­stem te­o­lo­gicz­ny Ema­nu­e­la Swe­den­bor­ga, opar­ty na re­in­ter­pre­ta­cji Bi­blii w duchu mi­sty­cyz­mu i ne­o­pla­to­niz­mu


SJP.pl


sweet

[czy­taj: słit] od­mia­na swin­ga cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się sen­ty­men­ta­liz­mem i ła­god­nym brzmie­niem, po­pu­lar­na w la­tach 40. i 50. XX wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. od­mia­na mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej po­pu­lar­na na prze­ło­mie lat 40. i 50. XX wieku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sweet (ang. Sweet Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Pi­pe­sto­ne
  • Sweet (ang. Sweet Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Hut­chin­son
  • Sweet – an­giel­ska grupa glam­roc­ko­wa
  • Sweet (La La La) – utwór Sound Of Le­gend

Wikipedia

Wymowa:

IPA: swʲit, AS: su̯ʹit

Wiktionary


sweetaśny

[czy­taj: słi­ta­śny] po­tocz­nie: bar­dzo słod­ki, ślicz­niut­ki; słi­ta­śny


SJP.pl


sweetka

[czy­taj: słit­ka] po­tocz­nie: sel­fie, na któ­rym osoba przy­bie­ra słod­ki wyraz twa­rzy; sweet focia, słit focia, słit­ka


SJP.pl


swercja

ro­śli­na z ro­dzi­ny go­rycz­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w 29 ga­tun­kach; nie­bie­list­ka


SJP.pl


sweter

ubra­nie wy­ko­na­ne z dzia­ni­ny, okry­wa­ją­ce tułów i ręce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) odzież. grube okry­cie wierzch­nie z dzia­ni­ny okry­wa­ją­ce tułów i ręce

Wiktionary

Swe­ter – ro­dzaj odzie­ży przez­na­czo­nej do okry­cia gór­nej czę­ści ciała, wy­ko­na­nej tech­ni­ką dzie­wiar­ską (ręcz­nie lub ma­szy­no­wo).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek za­ło­żył swe­ter, bo zro­bi­ło się chłod­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfɛtɛr, AS: sfeter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sweterek m.

:: zgrub. swetrzysko n.

 przym. swetrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. cwiter

Wiktionary


sweterek

zdrob­nie­nie od: swe­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: swe­ter

 (1.2) mały swe­ter – dla dziec­ka lub za­baw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia wie­czo­ra­mi dzia­ła nam swe­ter­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfɛˈtɛrɛk, AS: sfeterek

Wiktionary

Powiązane:

 zob. sweter.

Wiktionary


sweterkowy

→ swe­te­rek


SJP.pl

Patrz:

sweterek

swetoniusz

Swe­to­niusz, właśc. Ga­jusz Swe­to­niusz Trank­wil­lus, Gaius Su­e­to­nius Tran­qu­il­lus (ur. ok. 69 n.e., zm. 130) – rzym­ski pi­sarz, pisał po ła­ci­nie i po grec­ku.

Po­cho­dził ze stanu ek­wic­kie­go. Jego oj­ciec, Swe­to­niusz La­e­tus, był try­bu­nem woj­sko­wym przy XIII Le­gio­nie, gdzie wal­czył pod Be­dria­kum w od­dzia­łach Otona, o czym Swe­to­niusz in­for­mu­je w ży­wo­cie Otona.

Wikipedia


swetrowiec

po­tocz­nie: osoba cho­dzą­ca w swe­trze


SJP.pl


swetrowy

→ swe­ter


SJP.pl

Patrz:

sweter

swetrówka

ma­szy­na dzie­wiar­ska do ro­bie­nia swe­trów


SJP.pl


swiatosław

obce imię mę­skie


SJP.pl


swiderski

naz­wi­sko


SJP.pl


swierdłowsk

daw­niej: Je­ka­te­ryn­burg (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Je­ka­te­ryn­burg (nazwa ofi­cjal­na w la­tach 1924-1991);

Wiktionary

Powiązane:

 przym. swierdłowski

Wiktionary


swierdłowski

przy­miot­nik od: Swier­dłowsk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze Swier­dłow­skiem, do­ty­czą­cy Swier­dłow­ska (obec­nie Je­ka­te­ryn­burg)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swierdłowsk m.

Wiktionary


swietłana

obce imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Świetlana ż.

Wiktionary


swieżawski

naz­wi­sko


SJP.pl


swift

[czy­taj: słift] naz­wi­sko, m.in. Jo­nat­han Swift (1667-1745) - pi­sarz an­giel­ski


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) właśc. kod SWIFT, mię­dzy­na­ro­do­wy kod iden­ty­fi­ku­ją­cy bank

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • SWIFT – mię­dzy­na­ro­do­we sto­wa­rzy­sze­nie in­sty­tu­cji fi­nan­so­wych, sy­stem płat­no­ści
  • Swift – prze­glą­dar­ka in­ter­ne­to­wa
  • Swift – język pro­gra­mo­wa­nia kom­pu­te­rów za­pro­po­no­wa­ny przez Apple Inc. w 2014 roku
  • (5035) Swift – pla­ne­to­i­da
  • Swift – ob­ser­wa­to­rium or­bi­tal­ne
  • SWIFT J195509+261406 – obiekt astro­no­micz­ny
  • Swift – kra­ter na Księ­ży­cu; naz­wa­ny od Le­wi­sa Swif­ta
  • Swift – kra­ter na De­i­mo­sie, księ­ży­cu Marsa; naz­wa­ny od Jo­nat­ha­na Swif­ta
  • Ben Swift – bry­tyj­ski ko­larz szo­so­wy i to­ro­wy
  • Ebe­ne­zer Swift – ame­ry­kań­ski le­karz
  • Clive Swift – bry­tyj­ski aktor
  • Ed­ward D. Swift – ame­ry­kań­ski astro­nom

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aby prze­lać pie­nią­dze za gra­ni­cę po­trze­bu­jesz SWIFT oraz IBAN.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) BIC

Wiktionary


swijaga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Wołgi;

Wiktionary

Swi­ja­ga (ros. "Свияга", tat. "Зөя", "Zöyä", czuw. "Сĕве") – rzeka o dłu­go­ści 375 km w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, prawy do­pływ Wołgi.

Wikipedia


swinarski

naz­wi­sko


SJP.pl

Swi­nar­ski (forma żeń­ska: Swi­nar­ska; licz­ba mnoga: Swi­nar­sky) – pol­skie naz­wi­sko i wa­riant pi­sow­ni naz­wi­ska Świ­niar­ski, ut­wo­rzo­ne su­fik­sem -ski od nazwy miej­sco­wej "Świ­nia­ry", daw­niej też "Świ­na­ry".

Wikipedia


swinburne

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­ger­non Char­les Swin­bur­ne – an­giel­ski poeta, dra­ma­turg, po­wie­ścio­pi­sarz i kry­tyk
  • Kay Swin­bur­ne – bry­tyj­ska i wa­lij­ska po­li­tyk
  • Ri­chard Swin­bur­ne – bry­tyj­ski fi­lo­zof
  • Great Swin­bur­ne – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Nort­hum­ber­land
  • Litt­le Swin­bur­ne – miej­sco­wość w An­glii, w hrab­stwie Nort­hum­ber­land

Wikipedia


swing

[czy­taj: słing]
1. utwór mu­zycz­ny w stylu swing;
2. ta­niec jaz­zo­wy tań­czo­ny przy mu­zy­ce swing;
3. w bok­sie: cios sier­po­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. kie­ru­nek mu­zy­ki jaz­zo­wej po­pu­lar­ny na prze­ło­mie lat 30. i 40. XX wieku;

 (1.2) muz. syn­ko­po­wa­ny rytm wy­ko­rzy­sty­wa­ny w jaz­zie;

 (1.3) muz. utwór mu­zycz­ny w ryt­mie swin­ga (1.2)

 (1.4) cho­re­ogr. styl tańca to­wa­rzy­skie­go tań­czo­ny do mu­zy­ki jaz­zo­wej;

 (1.5) środ. sport. cios sier­po­wy w bok­sie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • swing – kie­ru­nek mu­zy­ki jaz­zo­wej
  • swing – rytm
  • swing – styl tańca to­wa­rzy­skie­go
  • Swing Duet War­sza­wa – klub oraz sto­wa­rzy­sze­nie re­ha­bi­li­ta­cji i tańca in­te­gra­cyj­ne­go osób nie­peł­no­spraw­nych
  • We­stern swing – ga­tu­nek mu­zycz­ny, bę­dą­cy mie­szan­ką m.in. mu­zy­ki co­un­try i big bandu
  • Swing Kids – ame­ry­kań­ska hard­co­re/emo grupa mu­zycz­na z San Diego w Ka­li­for­nii
  • Swing Out Si­ster – bry­tyj­ska po­po­wa grupa mu­zycz­na za­ło­żo­na w 1985
  • Swing­ju­gend – nie­miec­ka grupa jaz­zo­wa z 1930
  • Swing – album ame­ry­kań­skiej grupy The Man­hat­tan Trans­fer
  • Swing When You Are Win­ning – album Rob­bie­go Wil­liam­sa z 2001
  • Sul­tans of Swing – sin­gel ze­spo­łu Dire Stra­its
  • The Swing – album INXS z 1984

Wikipedia

Wymowa:

IPA: swʲĩŋk, AS: su̯ʹĩŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swingowanie n., swingers mos.

 czas. swingować

 przym. swingowy

 przysł. swingowo

Wiktionary


swinger

[czy­taj: słin­ger]
1. osoba prak­ty­ku­ją­ca seks or­gia­stycz­ny lub wy­mie­nia­ją­ca się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary; swin­gers;
2. muzyk wy­ko­nu­ją­cy swing


SJP.pl


swingerka

→ swin­ger


SJP.pl

Patrz:

swinger

swingers

[czy­taj: słin­gers] osoba prak­ty­ku­ją­ca seks or­gia­stycz­ny lub wy­mie­nia­ją­ca się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary; swin­ger


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) seks. osoba upra­wia­ją­ca gru­po­wą ak­tyw­ność sek­su­al­ną lub wy­mie­nia­ją­ca się part­ne­rem z osobą z innej pary

Wiktionary

Swin­gers – film ame­ry­kań­ski z ga­tun­ku ko­me­dio­dra­mat, pier­wszy raz wyś­wiet­lo­ny w 1996 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Swin­ger­si od­wie­dza­ją naj­czę­ściej małe, przy­tul­ne miesz­ka­nia, rza­dziej kluby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swinging m., swing m., swingowanie n.

 czas. swingować ndk.

 przym. swingerski, swingowy

Wiktionary


swingersclub

[czy­taj: słin­gers­klab] klub, w któ­rym prak­ty­ku­je się seks or­gia­stycz­ny lub wy­mie­nia się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary; swin­gers club, swin­gers klub, swin­gers­klub


SJP.pl


swingerski

[czy­taj: słin­ger­ski] zwią­za­ny z osobą prak­ty­ku­ją­cą seks or­gia­stycz­ny lub wy­mie­nia­ją­cą się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary


SJP.pl


swingersklub

[czy­taj: słin­gers­klub] klub, w któ­rym prak­ty­ku­je się seks or­gia­stycz­ny lub wy­mie­nia się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary; swin­gers club, swin­gersc­lub, swin­gers klub


SJP.pl


swinging

[czy­taj: słin­ging] wy­mie­nia­nie się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary; swing


SJP.pl

Swin­ging (cza­sem na­zy­wa­ny "swin­gu­ją­cym sty­lem życia" albo "swin­go­wa­niem") – nie­mo­no­ga­micz­na forma ak­tyw­no­ści sek­su­al­nej, trak­to­wa­na zwy­kle jak każda inna ak­tyw­ność, która może być doś­wiad­cza­na w mał­żeń­stwie. W prze­ci­wień­stwie do ot­war­tych mał­żeństw z lat sie­dem­dzie­sią­tych XX wieku czy po­lia­mo­rii, w swin­gin­gu na pier­wszym pla­nie istot­na jest emo­cjo­nal­na mo­no­ga­mia lub mi­łos­na re­la­cja z mał­żon­kiem.

Wikipedia


swingowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|swin­go­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. swingować ndk.

 rzecz. swing mrz., swingers mos.

Wiktionary


swingować

[czy­taj: słin­go­wać]
1. wy­ko­ny­wać utwór mu­zycz­ny w ryt­mie swin­ga;
2. tań­czyć swin­ga


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) muz. grać swin­ga

 (1.2) tań­czyć swin­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swing mrz., swingowanie n., swingers mos.

 przym. swingowy

Wiktionary


swingowy

zwią­za­ny z prak­ty­ko­wa­niem seksu or­gia­stycz­ne­go lub wy­mie­nia­niem się part­ne­rem sek­su­al­nym z osobą z innej pary


SJP.pl


swingujący

[czy­taj: słin­go­wać]
1. wy­ko­ny­wać utwór mu­zycz­ny w ryt­mie swin­ga;
2. tań­czyć swin­ga


SJP.pl


swiron

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: spichrz, lamus, ma­ga­zyn; świ­ren, świ­reń, świ­ron


SJP.pl


swissair

[czy­taj: słis-er] byłe szwaj­car­skie na­ro­do­we linie lot­ni­cze


SJP.pl

Swis­sa­ir ("Swiss Air Tran­sport Co. Ltd., Schwe­i­ze­ris­che Luft­ver­kehr A.G.") – byłe szwaj­car­skie na­ro­do­we linie lot­ni­cze za­ło­żo­ne 26 marca 1931 w Zu­ry­chu i dzia­ła­ją­ce w la­tach 1931–2002.

Flota re­a­li­zo­wa­ła po­łą­cze­nia kra­jo­we, eu­ro­pej­skie, afry­kań­skie, az­ja­tyc­kie oraz po­łą­cze­nia do obu Ame­ryk.

Wikipedia


switch

[czy­taj: słicz] urzą­dze­nie łą­czą­ce seg­men­ty sieci kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie łą­czą­ce kom­pu­te­ry oraz inny sprzęt w sieć kom­pu­te­ro­wą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Switch – ame­ry­kań­ska firma z sie­dzi­bą w Las Vegas, która zaj­mu­je się roz­wo­jem i ob­słu­gą cen­trów da­nych
  • Switch (prze­łącz­nik sie­cio­wy) – urzą­dze­nie łą­czą­ce seg­men­ty sieci kom­pu­te­ro­wej
  • Switch: Trud­no być ko­bie­tą – ame­ry­kań­ska ko­me­dia kry­mi­nal­na z 1991 roku
  • Switch – nor­we­ski film z 2007 roku
  • Switch (se­rial) – 1975–1978
  • Switch – nie­miec­ki pro­gram roz­ryw­ko­wy
  • Switch – bry­tyj­ski DJ i pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Switch – album mu­zycz­ny ze­spo­łu INXS
  • Switch – sin­gel Willa Smit­ha
  • Switch – sin­gel Iggy Aza­lei
  • Nin­ten­do Switch – kon­so­la do gier wideo
  • Nin­ten­do Switch 2 – kon­so­la do gier wideo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­sta­lo­wa­nie swit­cha nie wy­ma­ga in­sta­la­cji do­dat­ko­we­go opro­gra­mo­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. switchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przełącznik, przełącznik sieciowy, komutator

Wiktionary


swiątek

naz­wi­sko


SJP.pl


swo

[czy­taj: es-wu-O] skrót od: słow­nik wy­ra­zów ob­cych


SJP.pl


swobnica

Swob­ni­ca (do 1945 niem. "Wil­den­bruch") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Banie.

Wikipedia


swoboda

1. wol­ność, nie­za­leż­ność;
2. pro­sto­ta, nie­wy­mu­szo­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­czu­cie braku skrę­po­wa­nia, po­stę­po­wa­nie bez przy­mu­su, zgod­nie z włas­ną wolą

 (1.2) na­tu­ral­na łat­wość za­cho­wy­wa­nia się lub ro­bie­nia cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • swo­bo­da:
  • Swo­bo­da – część mia­sta Au­gu­stów
  • Swo­bo­da – część mia­sta Głow­no
  • Swo­bo­da – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Niem­ce
  • Swo­bo­da – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Lu­tu­tów
  • Swo­bo­da – część wsi Igna­cew Roz­la­zły w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Pa­rzę­czew
  • Swo­bo­da – osada w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Zgierz
  • Swo­bo­da – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. go­sty­niń­skim, w gmi­nie Szcza­win Ko­ściel­ny
  • Swo­bo­da – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Sien­ni­ca
  • Swo­bo­da – ko­lo­nia wsi Żel­ków-Ko­lo­nia w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce
  • Swo­bo­da – część wsi Mi­cha­łów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bał­tów
  • Swo­bo­da – przy­sió­łek wsi Wola Mal­kow­ska w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Bo­go­ria

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta re­la­cja opie­ra się na war­to­ściach, ta­kich jak po­sza­no­wa­nie swo­bo­dy, rów­no­ści i praw czło­wie­ka.

 (1.2) Sie­dzę nad wodą, pa­trzę w dal i ze swo­bo­dą wróżę z fal.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfɔˈbɔda, AS: sfoboda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oswobodzenie n., swobody, swobodność ż.

 czas. wyswobadzać ndk., wyswobodzić dk., wyswobadzać się ndk., wyswobodzić się dk.

 przym. swobodny

 przysł. swobodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wolność

 (1.2) niewymuszoność, luz

Wiktionary


swobodnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób nie­o­gra­ni­czo­ny, nie­skrę­po­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dolar hong­koń­ski po­zo­sta­nie w obie­gu i bę­dzie nadal swo­bod­nie wy­mie­nial­ny.

 (1.1) Ta ko­szu­la jest tro­chę za cias­na, nie mogę swo­bod­nie ru­szać rę­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfɔˈbɔdʲɲɛ, AS: sfobodʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swobodność ż., oswobodzenie n., swoboda

 przym. swobodny

Wiktionary


swobodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: swo­bod­nie


SJP.pl


swobodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: swo­bod­ny


SJP.pl


swobodno

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. panna, nie­za­męż­na

Wiktionary


swobodność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest swo­bod­ne; cecha tych, któ­rzy są swo­bod­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoboda ż.

 przym. swobodny

 przysł. swobodnie

Wiktionary


swobodny

nie­skrę­po­wa­ny, ma­ją­cy swo­bo­dę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­pod­le­ga­ją­cy przy­mu­so­wi ani ogra­ni­cze­niom

 (1.2) za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób na­tu­ral­ny; także. ce­chu­ją­cy za­cho­wa­nie ta­kiej osoby

 (1.3) ma­ją­cy nie­za­ję­ty czas w danej chwi­li

 (1.4) o cza­sie nie­przez­na­czo­ny na wy­ko­na­nie pracy, obo­wiąz­ków

 (1.5) nie­skrę­po­wa­ny za­ka­za­mi mo­ral­ny­mi

 (1.6) o pro­ce­sach, czyn­no­ściach, zja­wi­skach ni­czym nie­o­gra­ni­czo­ny

 (1.7) od­bie­ga­ją­cy od ory­gi­na­łu lub od rze­czy­wi­sto­ści

 (1.8) o stro­ju nie­krę­pu­ją­cy ru­chów

 (1.9) ni­czym nie­o­gra­ni­czo­ny w prze­strze­ni

 (1.10) fiz. chem. o elek­tro­nie znaj­du­ją­cy się poza ato­mem lub tylko luźno z nim zwią­za­ny

Wiktionary

Swo­bod­ny ( Свободный) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie amur­skim, nad Zeją. W 2021 roku licz­ba miesz­kań­ców wy­no­si­ła około 52 tys. osób.

Nie­da­le­ko mia­sta znaj­du­je się jeden z ro­syj­skich kos­mo­dro­mów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.6) Obec­nie te­le­fo­ny ko­mór­ko­we poz­wa­la­ją na swo­bod­ny do­stęp do In­ter­ne­tu z do­wol­ne­go miej­sca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfɔˈbɔdnɨ, AS: sfobodny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoboda ż., oswobodzenie n., swobodność ż.

 czas. oswobadzać ndk., oswobodzić dk.

 przysł. swobodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wolny, nieskrępowany

 (1.2) bezpośredni, naturalny, nieskrępowany, niewymuszony, szczery, normalny, prostolinijny, prosty, otwarty, spontaniczny, zwyczajny, zwykły

 (1.3) wolny

 (1.4) wolny

 (1.5) rozwiązły, frywolny, swawolny, bezpruderyjny, bezceremonialny, nonszalancki, libertyński

 (1.6) wolny, nieograniczony

 (1.7) dowolny, luźny

 (1.8) luźny

 (1.9) nieograniczony

 (1.10) wolny

Wiktionary


swobody

1. wol­ność, nie­za­leż­ność;
2. pro­sto­ta, nie­wy­mu­szo­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. upraw­nie­nia, przy­wi­le­je, prawa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cały naród pro­te­stu­je prze­ciw ogra­ni­cze­niu swo­bód oby­wa­tel­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoboda ż.

Wiktionary


swoistość

szcze­gól­ny i nie­pow­ta­rzal­ny cha­rak­ter cze­goś; spe­cy­fi­ka, spe­cy­ficz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół cech wy­róż­nia­ją­cych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wszech­nie wia­do­mo, że na swo­i­stość jego twór­czo­ści wpły­nę­ły lata emi­gra­cyj­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojak mos., swojaczka ż., swojskość ż., swoje n.

 przym. swojski, swoisty, swoje

 zaim. swój

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specyficzność, specyfika

Wiktionary


swoisty

wła­ści­wy komuś lub cze­muś; cha­rak­te­ry­stycz­ny, spe­cy­ficz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny, spe­cy­ficz­ny, nie­ty­po­wy, wła­ści­wy dla sie­bie sa­me­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfɔˈjistɨ, AS: sfoi ̯isty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoje n., swoistość ż.

 przym. swoje, swojski

 zaim. swój

 przysł. swoiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) charakterystyczny, książk. egzemplaryczny, obdarzony charakterem, reprezentatywny, specyficzny, znamienny, indywidualny, odrębny, osobliwy, specjalny, specyficzny, szczególny, wyjątkowy, nietypowy

Wiktionary


swoiściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: swo­i­ście


SJP.pl


swojaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od swo­jak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojak m.

Wiktionary


swojaczka

→ swo­jak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta tej samej na­ro­do­wo­ści, po­cho­dzą­ca z tej samej niej­sco­wo­ści lub naj­bliż­szej oko­li­cy

Wiktionary

Patrz:

swojak

Wymowa:

IPA: sfɔˈjat͡ʃka, AS: sfoi ̯ačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoistość ż., swojak m., swojskość ż., swak mos.

 przym. swojski

 przysł. swojsko

 zaim. swój

Wiktionary


swojak

osoba po­cho­dzą­ca z tej samej oko­li­cy; osoba tej samej na­ro­do­wo­ści; rodak; kra­jan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś tej samej na­ro­do­wo­ści, po­cho­dzą­cy z tej samej miej­sco­wo­ści lub naj­bliż­szej oko­li­cy; swój czło­wiek

 (1.2) krew­ny lub po­wi­no­wa­ty

 (1.3) daw. oj­ciec zię­cia lub oj­ciec sy­no­wej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) sport. pot. gol sa­mo­bój­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pa­ki za­cią­gnę­li go do kina, potem Pa­we­łek zdo­był bi­le­ty na re­ci­tal Ewy De­mar­czyk, a potem był mecz ho­ke­jo­wy Pol­ska – NRD, na który posz­li całą gro­ma­dą i na prze­mian to wrze­szcze­li, to dęli w trąb­ki, do­pin­gu­jąc swo­ja­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfɔjak, AS: sfoi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojaczka ż., swojskość ż., swoje n., swak m.

:: zdrobn. swojaczek m.

 przym. swojski, swoje

 przysł. swojsko

 zaim. swój

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ziomek

 (1.3) swak

Wiktionary


swoje

(w uży­ciu rze­czow­ni­ko­wym)
1. włas­ność lub na­leż­ność
2. włas­ne po­glą­dy, racje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. to, co jest czy­jąś włas­no­ścią albo komuś na­le­ży się

 (1.2) pot. czy­jeś włas­ne zda­nie, włas­na racja

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) lp. M., B. i W., n. oraz lm. M., B. i W., nmos. od: swój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo macie swoje za usza­mi i mu­si­cie to na­pra­wić. To samo tyczy się moich za­wod­ni­ków, jeśli chce­my uto­ro­wać sobie tę drogę.

 (1.2) Nie mydl mi oczu, ja tam swoje wiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfɔjɛ, AS: sfoi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojskość ż., swoistość ż., swojak m., oswajanie n., przyswajanie n.

 czas. oswajać, oswoić, przyswajać, przyswoić

 przym. swój, swojski, swoisty

 przysł. swojsko, swoiście

 zaim. swój

Wiktionary


swojków

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Swoj­ków – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. oław­skim, w gmi­nie Do­ma­niów
  • Swoj­ków – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Lip­nik

Wikipedia


swojo

rzad­ko: do­brze, pew­nie, zdro­wo, nie­ob­co (zwy­kle z prze­cze­niem)


SJP.pl


swojski

1. ty­po­wy dla czy­je­goś śro­do­wi­ska, kraju, np. swoj­ski oby­czaj;
2. przy­po­mi­na­ją­cy ta­kie­go, któ­re­go się do­brze zna, np. swoj­ski widok;
3. włas­no­ręcz­nie zro­bio­ny, np. swoj­ski chleb;
4. os­wo­jo­ny, ho­do­wa­ny, do­mo­wy, np. swoj­ska kacz­ka


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ja­kie­goś śro­do­wi­ska lub kraju, a dzię­ki temu do­brze znany

 (1.2) przy­po­mi­na­ją­cy ta­kie­go, który się do­brze na czymś zna

 (1.3) ho­do­wa­ny, do­mo­wy, os­wo­jo­ny, nie­dzi­ki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) bę­dą­cy do­mo­we­go wy­ro­bu, do­mo­wej pro­duk­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojszczyzna ż., swojskość ż., swojak mos., swojaczka ż., swoistość ż., swoje n.

 przym. swoisty, swoje

 przysł. swojsko

 zaim. swoja, swój

Wiktionary


swojsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób swoj­ski, po swoj­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za okna­mi po­cią­gu za­ma­ja­czy­ły swoj­sko wy­glą­da­ją­ce dachy cha­łup.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoje n., swojak mos., swojaczka ż., swojskość ż., swojszczyzna ż.

 przym. swojski

Wiktionary


swojskość

→ swoj­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest swoj­skie; cecha tych, któ­rzy są swoj­scy

Wiktionary

Patrz:

swojski

Powiązane:

 przym. swojski

 przysł. swojsko

 rzecz. swojszczyzna ż., swoistość ż., swojaczka ż., swojak mos., swoje n.

 zaim. swój

Wiktionary


swojszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wszyst­ko co ro­dzi­me, uwa­ża­ne za swoj­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojskość ż.

 przym. swojski

 przysł. swojsko

Wiktionary


swojęcin

Swo­ję­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­to­cin. Ma sta­tus so­łect­wa.

Przez wieś pły­nie stru­ga Swo­ję­cian­ka, która w Bie­żu­niu za­si­la wody Dział­dów­ki, która od tego miej­sca nosi nazwę Wkra

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Flo­ria­na w Po­nia­to­wie.

Wikipedia


swok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. stryj

Wiktionary


swornegacie

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, po­ło­żo­na na Ka­szu­bach, w gmi­nie Choj­ni­ce;

Wiktionary

Swor­ne­ga­cie (ka­szub. "Swòrë" lub "Swòrnégace", niem. "Schwor­ni­gatz") – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce.

So­łect­wo "Swor­ne­ga­cie" skła­da się z na­stę­pu­ją­cych miej­sco­wo­ści: Swor­ne­ga­cie, Cho­ciń­ski Młyn, Drze­wicz, Ka­mion­ka, Ko­kosz­ka, Owink, Płęs­no, Se­piot, Śluza, Wą­czos, Zbrzy­ca, Małe Zanie i Wiel­kie Zanie (do 2025 czę­ścią so­łect­wa były też Małe Swor­ne­ga­cie). W końcu 2024 so­łect­wo li­czy­ło 1149 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1330 r. w Swor­ne­ga­ciach pow­sta­ło wój­to­stwo krzy­żac­kie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swornegacianin mos., swornegacianka ż.

 przym. swornegaciański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. daw. Swornigacie

Wiktionary


sworowo

Swo­ro­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ra­wic­kim, w gmi­nie Pa­ko­sław.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815-1848) miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na jako Swo­ro­wo na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kröben (krob­skim) w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


sworowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sworzeń

kołek wal­co­wy do łą­cze­nia przed­mio­tów w spo­sób umoż­li­wia­ją­cy ich wza­jem­ne obra­ca­nie się; bolec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. wal­co­wa­ty, wy­trzy­ma­ły ele­ment kon­struk­cji łą­czą­cy inne ele­men­ty w spo­sób umoż­li­wia­ją­cy im obra­ca­nie się wokół niego;

 (1.2) książk. przen. ele­ment, który za­pew­nia spój­ne funk­cjo­no­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Swo­rzeń – w bu­do­wie ma­szyn ele­ment po­łą­cze­nia ru­cho­me­go. Jest to naj­czę­ściej walec wy­ko­na­ny ze stali, mo­sią­dzu bądź alu­mi­nium. W po­łą­cze­niach pa­so­wa­ny jest luźno, np. sprzę­gi przy­czep czy ma­szyn rol­ni­czych. Sto­su­je się także pa­so­wa­nie mie­sza­ne: cias­no w jed­nej czę­ści i luźno w dru­giej, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ka­czyń­ski za­czął mówić. "Pro­te­stu­ję prze­ciw­ko wiel­kie­mu oszu­stwu i prze­ciw­ko czło­wie­ko­wi, który za­po­wia­dał, że zmie­ni Pol­skę". Miał na myśli swo­rzeń post­ko­mu­ni­stycz­ne­go ukła­du - pre­zy­den­ta Rze­czy­po­spo­li­tej, Lecha Wa­łę­sę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sworzniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bolec, czop, kołek, trzpień

Wiktionary


sworznik

za­koń­cze­nie bie­gu­na, na któ­rym obra­ca się skrzy­dło drzwi w sto­do­le


SJP.pl


sworzyce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Swo­rzy­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Koń­skie
  • Swo­rzy­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Gro­dzisk Wiel­ko­pol­ski
  • Swo­rzy­ce – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Gro­dzisk Wiel­ko­pol­ski
  • Swo­rzy­ce – dawna gmina wiej­ska w woj. kie­lec­kim, łódz­kim

Wikipedia


swoszowice

część Kra­ko­wa


SJP.pl

Swo­szo­wi­ce, Osied­le Uz­dro­wi­sko Swo­szo­wi­ce – część mia­sta Kra­ko­wa oraz jed­nost­ka po­moc­ni­cza niż­sze­go rzędu wcho­dzą­ca w skład Dziel­ni­cy X Swo­szo­wi­ce. Obec­nie jest je­dy­nym w mie­ście praw­nie wy­dzie­lo­nym osied­lem (nie po­wo­du­je to jed­nak żad­nych skut­ków praw­nych oraz nie funk­cjo­nu­je w świa­do­mo­ści miesz­kań­ców). W Swo­szo­wi­cach znaj­du­je się jedno z naj­star­szych pol­skich uz­dro­wisk.

Wikipedia


swoszowicki

przy­miot­nik od: Swo­szo­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Swo­szo­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Swo­szo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Swoszowice nmos.

Wiktionary


swot

[czy­taj: słot] ro­dzaj ana­li­zy pla­no­wa­ne­go przed­sięw­zię­cia w po­dzia­le na czte­ry głów­ne ob­sza­ry: mocne stro­ny, słabe stro­ny, szan­se i za­gro­że­nia


SJP.pl


swołocz

1. hul­taj, łobuz;
2. szu­mo­wi­ny, ho­ło­ta, mo­tłoch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. po­gard. ktoś podły, za­słu­gu­ją­cy na po­gar­dę

 (1.2) bia­ły­stok. łobuz, drań

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Uskar­żał się na mgłę wokół Orly, która zmu­si­ła go do po­dró­żo­wa­nia w to­wa­rzy­stwie róż­ne­go ta­ła­taj­stwa i zu­chwa­łej swo­ło­czy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bydlę, gad, gnida, łajdak, łachudra, łotr, kanalia, menda, padalec, plugawiec, skurczybyk, sobaka, szubrawiec, szuja

 (1.3) bydło, hołota, hultajstwo, menelstwo, tałatajstwo / tałałajstwo, tłuszcza

Wiktionary


swołowo

Swo­ło­wo (kaszb. "Zołowò", Schwo­low) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Re­dzi­ko­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


swój

za­i­mek dzier­żaw­czy oz­na­cza­ją­cy ina­czej: włas­ny, na­le­żą­cy do kogoś, użyt­ko­wa­ny przez kogoś; oso­bi­sty, wła­ści­wy komuś; * formy skró­co­ne (swa, swemu itp.) uży­wa­ne głów­nie w stylu książ­ko­wym (w po­zy­cji nie­ak­cen­to­wa­nej)


SJP.pl

za­i­mek dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do wy­ko­naw­cy czyn­no­ści

 (1.2) pot. także. w uży­ciu rze­czow­ni­ko­wym: na­le­żą­cy do tej samej grupy

 (1.3) pot., w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym, zwy­kle w m.: ma­ją­cy dobre cechy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czer­wo­ny Kap­tu­rek co­dzien­nie od­wie­dza­ła swoją bab­cię.

 (1.2) Wpuść­cie go, ja go znam, on jest swój.

 (1.3) Jerzy znów sta­wia piwo, to jest swój chłop!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sfuj, AS: sfui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swojak m., swojaczka ż., swojskość ż., swoistość ż., swoje n.

 przym. swojski, swoisty, swoje

 zaim. swoja

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) własny

 (1.2) swojak

 (1.3) równy, fajny

Wiktionary


swąd

za­pach spa­le­niz­ny; nie­mi­ła woń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­pach spa­le­niz­ny

 (1.2) nie­mi­ła woń

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Gdy ścią­gnął hełm, po­czuł swąd tak silny, że mniej wy­trzy­ma­ły Tran­dos­ha­nin by się roz­ka­słał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swędzenie n.

 czas. swędzieć ndk., swędzić ndk.

 przym. swądliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czad, przypalenizna, spalenizna

 (1.2) odór, fetor, zaduch; pot. smród

Wiktionary


swędosz

swę­dosz pa­ję­czarz - błon­ków­ka z ro­dzi­ny na­stecz­ni­ków


SJP.pl


swędrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


swędzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|swę­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. swędzić

 rzecz. swąd mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świerzbienie

Wiktionary


swędzieniejewice

Swę­dzie­nie­je­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Za­po­li­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

1 stycz­nia 1975 roku część ob­sza­ru wsi Swę­dzie­nie­je­wi­ce (246 ha) włą­czo­no do Zduń­skiej Woli.

Wikipedia


swędzieć

dawać od­czu­cie nie­przy­jem­ne­go ła­sko­ta­nia, wy­wo­łu­ją­ce­go chęć dra­pa­nia; swę­dzić


SJP.pl


swędzik

swę­dzik je­sien­ny - ga­tu­nek roz­to­cza wy­wo­łu­ją­cy scho­rze­nia der­ma­to­lo­gicz­ne


SJP.pl


swędzić

dawać od­czu­cie nie­przy­jem­ne­go ła­sko­ta­nia, wy­wo­łu­ją­ce­go chęć dra­pa­nia; swę­dzieć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) dawać od­czu­cie nie­przy­jem­ne­go po­draż­nie­nia, wy­wo­łu­ją­ce­go chęć dra­pa­nia

 (1.2) przest. wy­dzie­lać swąd, kop­cić

 (1.3) daw. mę­czyć, nękać kogoś czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny swę­dzić się (dk. brak)

 (2.1) stpol. mart­wić się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsfɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: sfẽńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swędzenie n., swąd mrz.

 czas. swędzieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) swędzieć, świerzbieć

 (2.1) alterować się

Wiktionary


swędzący

dawać od­czu­cie nie­przy­jem­ne­go ła­sko­ta­nia, wy­wo­łu­ją­ce­go chęć dra­pa­nia; swę­dzieć


SJP.pl


sy

przy­i­mek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ze

Wiktionary

Sy – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Ar­de­ny.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 50 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 6 osób/km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jo je mały po­łaź­ni­czek, / Przi­szieł żech tu po trój­ni­czek. / Trój­ni­czek mi dej­cie, / Sy mnie sie nie śmiyj­cie.

Wiktionary


sybarycki

przy­miot­nik od: sy­ba­ry­ta


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sy­ba­ry­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sybaryta mos.

Wiktionary


sybaryta

czło­wiek lu­bu­ją­cy się w zbyt­ku i przy­jem­no­ściach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek, który spę­dza czas na przy­jem­no­ściach i uwiel­bia zby­tek oraz luk­su­sy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsła­wił się (…) jako okrut­nik i tyran, sy­ba­ry­ta od­da­ny ucie­chom życia i fi­gu­rant wplą­ta­ny w walkę o utrzy­ma­nie się przy wła­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨbaˈrɨta, AS: sybaryta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sybarytyzm m.

:: fż. sybarytka ż.

 przym. sybarycki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hedonista, epikurejczyk, wygodniś, przest. zapustnik

Wiktionary


sybarytka

→ sy­ba­ry­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta, która spę­dza czas na przy­jem­no­ściach i uwiel­bia zby­tek oraz luk­su­sy

Wiktionary

Patrz:

sybaryta

Wymowa:

IPA: ˌsɨbaˈrɨtka, AS: sybarytka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sybarytyzm mrz.

:: fm. sybaryta mos.

Wiktionary


sybarytyzm

umi­ło­wa­nie zbyt­ku, wygód i przy­jem­no­ści życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. za­mi­ło­wa­nie do wygód i zbyt­ku;

Wiktionary

Sy­ba­ry­tyzm – le­ni­wy, wy­god­ny tryb życia w luk­su­sach i do­stat­ku; wy­god­nict­wo. Ter­min po­cho­dzi od sta­ro­żyt­ne­go grec­kie­go mia­sta Sy­ba­ris, któ­re­go miesz­kań­cy wied­li do­stat­nie życie, fol­gu­jąc wsze­la­kim przy­jem­no­ściom.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sybaryta m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epikureizm, hedonizm, wygodnictwo

Wiktionary


syberia

kra­i­na ge­o­gra­ficz­na w pół­noc­nej Azji, wcho­dzą­ca w skład Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. az­ja­tyc­ka część Rosji;

 (1.2) geogr. góra w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim;

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

Wiktionary

Zo­bacz też: Sy­be­ria w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Sy­be­ria ( Сибирь, "Sibir’" ) – kra­i­na ge­o­gra­ficz­na w pół­noc­nej Azji, wcho­dzą­ca w skład Rosji, po­ło­żo­na mię­dzy Ura­lem na za­cho­dzie, Oce­a­nem Ark­tycz­nym na pół­no­cy, dzia­łem wód zle­wisk Oce­a­nu Ark­tycz­ne­go i Spo­koj­ne­go na wscho­dzie, oraz ste­pa­mi Ka­zach­sta­nu i Mon­go­lii na po­łud­niu. W uję­ciu hi­sto­rycz­nym (oraz po­tocz­nym w Rosji) do Sy­be­rii na­le­ży rów­nież ro­syj­ski Da­le­ki Wschód.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Epo­pe­ja roz­po­czę­ła się zimą 1941 roku w ła­grze pod Ja­kuc­kiem, w samym sercu Sy­be­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈbɛrʲja, AS: syberʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sybir m., Syberyjczyk m., Syberyjka ż., Sybirak m., sybirak m., Sybiraczka ż., sybiraczka ż., syberiada ż.

 przym. syberyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Sybir

Wiktionary


syberyjczyk

po­tocz­nie: kot rasy sy­be­ryj­skiej


SJP.pl


syberyjka

miesz­kan­ka Sy­be­rii; Sy­bi­racz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. miesz­kan­ka Sy­be­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syberia ż., Sybiraczka ż., Sybirak m., Sybir m.

:: fm. Syberyjczyk m.

 przym. syberyjski, podsyberyjski, sybirski

 przysł. syberyjsko

Wiktionary


syberyjski

przy­miot­nik od: Sy­be­ria


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Sy­be­ria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My, w Pol­sce, czę­sto wi­dzi­my Azję myl­nie. Po­nie­waż są dwie Azje. Jest Azja is­la­mu i in­nych wiel­kich kul­tur, wiel­kich cy­wi­li­za­cji (…). I jest Azja stepu, Azja Środ­ko­wa, Azja pu­styn­na, Azja sy­be­ryj­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨbɛˈrɨjsʲci, AS: syberyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syberyjka ż., Syberia ż., Sybiraczka ż., Sybirak mos., Sybir mrz.

Wiktionary


syberyjskotatarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ta­ta­rów sy­be­ryj­skich

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sy­be­ryj­sko­ta­tar­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. tatarski

 rzecz. tatarski mrz.

Wiktionary


syberyt

przez­ro­czy­sty ka­mień szla­chet­ny


SJP.pl


sybilant

spół­gło­ska szcze­li­no­wa lub zwar­to-szcze­li­no­wa zę­bo­wa lub dzią­sło­wa: sy­czą­ca, szu­mią­ca lub ci­szą­ca (pol. s, z, c, dz, sz, ż/rz, cz, dż, ć, dź)


SJP.pl


sybiliński

pro­ro­czy, wie­szczy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wie­szczy, pro­ro­czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨbʲiˈlʲĩj̃sʲci, AS: sybʹilʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


sybilla

wieszcz­ka prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łe wy­da­rze­nia, zwła­szcza ka­ta­stro­fy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­bil­la (gr. Si­byl­le, łac. Si­byl­la, Sibyl) – w mi­to­lo­gii grec­kiej i rzym­skiej wieszcz­ka prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łość
  • Sy­bil­la – imię żeń­skie
  • Si­byl­la – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 168
  • Sy­bil­la – Kon­kurs na Wy­da­rze­nie Mu­ze­al­ne Roku Sy­bil­la
  • Sy­bil­la Bur­gundz­ka – księż­nicz­ka bur­gundz­ka, kró­lo­wa Sy­cy­lii
  • Sy­bil­la Je­ro­zo­lim­ska – hra­bi­na Jafy i Asz­ke­lo­nu, kró­lo­wa Je­ro­zo­li­my, sio­stra Bald­wi­na IV Trę­do­wa­te­go
  • Sy­bil­la Ko­burg – księż­nicz­ka Sak­so­nii, księż­na Västerbotten
  • Sy­bil­la Ku­mań­ska (Sy­bil­la z Kume) – wieszcz­ka ital­ska słyn­na z Ksiąg sy­bi­liń­skich
  • Sy­bil­la Mał­go­rza­ta – księż­nicz­ka le­gnic­ka, córka Jana Chry­stia­na
  • Sy­bil­la Ma­sters – ame­ry­kań­ska wy­na­laz­czy­ni
  • Sy­bil­la po­mor­ska – księż­nicz­ka po­mor­ska, córka Bar­ni­ma IX Po­boż­ne­go
  • Sy­bil­la Ur­szu­la z Brunsz­wi­ku-Lüneburga – księż­nicz­ka brunsz­wic­ka, córka księ­cia Au­gu­sta Młod­sze­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨˈbʲilːa, AS: sybʹi•la

Wiktionary


sybin

mia­sto w Ru­mu­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wej Ru­mu­nii, w Sied­mio­gro­dzie, sto­li­ca okrę­gu Sybin;

 (1.2) geogr. adm. okręg w środ­ko­wej Ru­mu­nii, w Sied­mio­gro­dzie;

Wiktionary

Sybin ( Sibiu, Na­gy­sze­ben, Her­mann­stadt) – mia­sto w środ­ko­wej Ru­mu­nii, w Sied­mio­gro­dzie, sto­li­ca okrę­gu Sybin. Leży nad rzeką Cibin, do­pły­wem Aluty.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sybiński

Wiktionary


sybir

gruba weł­nia­na tka­ni­na na pła­szcze zi­mo­we


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sybir – część wsi Pa­sie­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Lu­bel­ski
  • Sybir – osada w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Kęty
  • Sybir – część wsi Ża­rów­ka w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Ra­do­myśl Wiel­ki
  • Sybir – część wsi Gwiź­dzi­ny w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto Lu­baw­skie
  • Sy­be­ria
  • SYBIR
  • Sibir

Wikipedia


sybiracki

przy­miot­nik od: sy­bi­rak


SJP.pl


sybiraczka

ko­bie­ta ze­sła­na na Sybir


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­be­rii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨbʲiˈrat͡ʃka, AS: sybʹiračka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syberia ż., sybirak m., sybiraczka ż.

:: fm. Sybirak m.

 przym. syberyjski

Wiktionary


sybirak

wię­zień lub ze­sła­niec na Sy­be­rię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­be­rii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈbʲirak, AS: sybʹirak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syberia ż., sybirak m., sybiraczka ż.

:: fż. Sybiraczka ż.

 przym. syberyjski

Wiktionary


sybirski

przy­miot­nik od: Sybir (Sy­be­ria jako miej­sce ze­sła­nia)


SJP.pl


sybiński

→ Sybin (mia­sto w Ru­mu­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­bi­nem, do­ty­czą­cy Sy­bi­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sybin mrz.

Wiktionary


sycanów

Sy­ca­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ła­skim, w gmi­nie Bu­czek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


sycarnia

po­mie­szcze­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ne do sy­ce­nia miodu (prze­ra­bia­nia miodu pszcze­le­go na pitny)


SJP.pl


sycera

mocny, sfer­men­to­wa­ny napój al­ko­ho­lo­wy, spo­rzą­dza­ny z owo­ców, zwła­szcza z dak­ty­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bibl. spoż. mocny napój al­ko­ho­lo­wy z dak­ty­li lub in­nych pro­duk­tów;

Wiktionary

Sy­ce­ra (zwana też sze­kar) – mocny napój sfer­men­to­wa­ny, spo­rzą­dza­ny z owo­ców, zwła­szcza z dak­ty­li, z niek­tó­rych zbóż lub miodu.

Okre­śle­nie po­cho­dzi z cza­sów bi­blij­nych, więc nie od­no­si się do wy­so­ko­pro­cen­to­wych al­ko­ho­li w dzi­siej­szym ro­zu­mie­niu (np. wódki czy spi­ry­tu­su), lecz do wy­so­ko­pro­cen­to­wych win lub - naj­praw­do­po­dob­niej - do piwa. Jest to jeden z na­po­jów, któ­re­go nie można spo­ży­wać po ślu­bo­wa­niu na­zi­re­a­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mówią o mnie sie­dzą­cy w bra­mie / i śpie­wa­ją pie­śni ci, co piją sy­ce­rę.

Wiktionary


sycewice

Sy­ce­wi­ce (kaszb. "Sëcewice", Zit­ze­witz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Ko­byl­ni­ca.

W skład so­łect­wa "Sy­ce­wi­ce" wcho­dzi także osada leśna Miedz­no.

Wieś leży na tra­sie linii ko­le­jo­wej 202 Star­gard-Słupsk-Gdańsk (przy­sta­nek Sy­ce­wi­ce) i przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 112 (daw­niej dro­dze kra­jo­wej nr 6).

Wikipedia


sychem

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. bibl. sta­ro­żyt­ne mia­sto w środ­ko­wej Pa­le­sty­nie, przej­ścio­wo sto­li­ca Sa­ma­rii;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) rzad. imię|pol­ski|m.; jedno z imion bi­blij­nych

Wiktionary

Sy­chem (Sze­chem, hebr. שכם) – ruiny sta­ro­żyt­ne­go mia­sta iz­ra­el­skie­go w Sa­ma­rii, w środ­ko­wej czę­ści Iz­ra­e­la. Miej­sce wy­ko­pa­lisk ar­che­o­lo­gicz­nych – Tell Ba­la­ta – znaj­du­je się pod ad­mi­ni­stra­cją Au­to­no­mii Pa­le­styń­skiej. W bez­poś­red­nim są­siedzt­wie znaj­du­je się arab­skie mia­sto Na­blus.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy wra­ca­ły z Sy­chem, zmrok za­stał je w szcze­rym polu.

 (1.1) Ro­bo­am udał się do Sy­chem, bo w Sy­chem ze­brał się cały Iz­ra­el, aby go usta­no­wić kró­lem.

 (2.1) Obra­wszy sobie miej­sce w po­bli­żu tego mia­sta, nabył od synów Cha­mo­ra, ojca Sy­che­ma, za sto ke­si­tów kawał pola, na któ­rym ro­zbił swe na­mio­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sychemita m., sychemitka ż.

Wiktionary


sychemita

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłum sy­che­mi­tów na­tarł na sie­dzi­bę władz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sychem n.

:: fż. sychemitka ż.

Wiktionary


sychemitka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale na­zdał tej sy­che­mit­ce z dziec­kiem na ręku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sychem n.

:: fm. sychemita m.

Wiktionary


sychowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sychowski

naz­wi­sko


SJP.pl


syciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: syto


SJP.pl


syciwo

sub­stan­cja do na­sy­ca­nia ma­te­ria­łów włó­kni­stych w celu na­da­nia im lep­szych wła­ści­wo­ści


SJP.pl


sycić

1. czy­nić na­je­dzo­nym, sytym; na­sy­cać;
2. prze­no­śnie: wzmac­niać;
3. np. o za­pa­chu: prze­ni­kać, prze­sy­cać;
4. za­pra­wiać coś czymś;
5. sycić się:
a) jeść, kar­mić się;
b) prze­no­śnie: upa­jać się czymś


SJP.pl


sycon

[czy­taj: sykon] typ planu bu­do­wy gąbek wa­pien­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dość grubą war­stwą me­zo­glei, w któ­rej prze­bie­ga­ją licz­ne, wy­ście­lo­ne cho­a­no­cy­ta­mi (ko­mór­ka­mi koł­nie­rzy­ko­wa­ty­mi) ka­na­ły, łą­czą­ce jamę pa­ra­ga­stral­ną ze śro­do­wi­skiem zew­nętrz­nym


SJP.pl


sycowianin

miesz­ka­niec Sy­co­wa


SJP.pl


sycowianka

miesz­kan­ka Sy­co­wa


SJP.pl


sycowice

Sy­co­wi­ce ( "Le­i­ters­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Czer­wieńsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


sycowski

→ Syców


SJP.pl

Patrz:

Syców

sycylia

wło­ska wyspa na Morzu Śró­dziem­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wyspa na Morzu Śró­dziem­nym i au­to­no­micz­ny re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Wło­szech;

Wiktionary

Sy­cy­lia ( Si­ci­lia, Si­ci­lia) – naj­więk­sza wyspa na Morzu Śró­dziem­nym (ponad 25 tys. km²), po­ło­żo­na we Wło­szech na po­łud­nie od Pół­wy­spu Ape­niń­skie­go, od któ­re­go od­dzie­la ją wąska Cie­śni­na Me­syń­ska. Od po­łud­nia od­dzie­lo­na Cie­śni­ną Mal­tań­ską od Malty.

Razem z Wy­spa­mi Li­pa­ryj­ski­mi, Ega­da­mi, Wy­spa­mi Pe­la­gij­ski­mi i Pan­tel­le­rią two­rzy od 1946 roku spe­cjal­ny re­gion au­to­no­micz­ny (o po­wierzch­ni 25,7 tys. km² i 5,1 mln lud­no­ści) ze sto­li­cą w Pa­ler­mo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­cy­lia jest naj­więk­szą wyspą na Morzu Śró­dziem­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈt͡sɨlʲja, AS: sycylʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sycylijka ż., Sycylijczyk mos., Sycylijka ż.

 przym. sycylijski

Wiktionary


sycylianin

daw­niej: Sy­cy­lij­czyk (miesz­ka­niec Sy­cy­lii)


SJP.pl


sycylijczyk

miesz­ka­niec Sy­cy­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­cy­lii, osoba po­cho­dzą­ca z Sy­cy­lii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­cy­lij­czyk – miesz­ka­niec Sy­cy­lii
  • Sy­cy­lij­czyk – po­wieść Maria Puzo
  • Sy­cy­lij­czyk – ame­ry­kań­ski film z 1987 roku, adap­ta­cja po­wie­ści
  • Piotr Sy­cy­lij­czyk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sal­va­to­re jest Sy­cy­lij­czy­kiem, ale miesz­ka i pra­cu­je w Rzy­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨt͡sɨˈlʲijt͡ʃɨk, AS: sycylʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sycylia ż.

:: fż. Sycylijka ż.

 przym. sycylijski

Wiktionary


sycylijka

miesz­kan­ka Sy­cy­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. szach. obro­na sy­cy­lij­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim tur­nie­ju za­gra­łam 5 hisz­pa­nek i trzy sy­cy­lij­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sycylia ż., Sycylijczyk mos., Sycylijka ż.

 przym. sycylijski

Wiktionary


sycylijski

przy­miot­nik od: Sy­cy­lia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Sy­cy­lia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) mu­zuł­ma­nie sy­cy­lij­sy­cy za­sły­nę­li jako ucze­ni w dzie­dzi­nie hi­sto­rii, bio­lo­gii, ma­te­ma­ty­ki, astro­no­mii, me­dy­cy­ny, prawa, fi­lo­zo­fii.

 (1.1) Wi­dzia­łem cie­ka­wy film o sy­cy­lij­skiej mafii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨt͡sɨˈlʲijsʲci, AS: sycylʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sycylijka ż., Sycylia ż., Sycylijczyk mos., Sycylijka ż.

Wiktionary


sycylijskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem sy­cy­lij­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem sy­cy­lij­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku sy­cy­lij­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨt͡sɨˈlʲijskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: sycylʹii ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


sycz

1. wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do syku;
2. mówić coś ze zło­ścią przez za­ci­śnię­te zęby


SJP.pl


syczek

sowa z ro­dzi­ny sów wła­ści­wych, dra­pież­na, w Pol­sce wy­stę­pu­je rzad­ko w po­łud­nio­wej czę­ści kraju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. mała sowa z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Otus|ref=tak.;

 (1.2) ornit. sy­czek zwy­czaj­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Otus scops|ref=tak.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) zdrobn. od: syk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syk m., syczenie n., syknięcie n., posyczenie n., syczoń m.

 czas. syczeć ndk., syknąć dk., posyczeć dk.

 przym. sykliwy

 wykrz. sss

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) syczek zwyczajny

Wiktionary


syczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­czeć.

 (1.2) wy­da­wa­nie dźwię­ku przy­po­mi­na­ją­ce­go prze­cią­głe wy­ma­wia­nie spół­gło­ski s

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mormi ko­mu­ni­ku­ją się przez sy­cze­nia, mia­u­knię­cia, mru­cze­nia i war­knię­cia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syk mrz., syczek mzw./mrz., syknięcie n.

 czas. syczeć ndk., syknąć dk.

 przym. sykliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) syk, syknięcie

Wiktionary


syczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


syczeć

1. wy­da­wać dźwięk po­dob­ny do syku;
2. mówić coś ze zło­ścią przez za­ci­śnię­te zęby


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sy­knąć)

 (1.1) emi­to­wać dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy gło­skę s

 (1.2) mówić ze zło­ścią, z pasją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy wsta­ła, kot za­czął wrogo sy­czeć.

 (1.1) Próż­no gęsi, szy­ja­mi wy­wi­ja­jąc, chry­pią, / Próż­no gę­sio­ry sy­cząc na­past­ni­ka szczy­pią.

 (1.2) — Głu­pia… precz!… — sy­knę­ła ba­ro­no­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨt͡ʃɛt͡ɕ, AS: syčeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syczek mrz./mzw., syk, syczenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sykać

Wiktionary


syczoń

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny pu­szczy­ko­wa­tych


SJP.pl


syczuan

pro­win­cja w Chi­nach; Si­chu­an


SJP.pl

Sy­czu­an ("Si­chu­an" wym., chiń. 四川; pi­ny­in "Sìchuān"; Wade-Giles "Ssu-ch’uan") – pro­win­cja w po­łud­nio­wo-za­chod­nich Chi­nach, ze sto­li­cą w Cheng­du. Po­wierzch­nia 485 tys. km kwa­dra­to­wych, lud­ność 83,67 mln (2020).

Wikipedia


syczuański

przy­miot­nik od: Sy­czu­an


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­czu­a­nem, do­ty­czą­cy Sy­czu­a­nu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt sy­czu­ań­ski (ję­zy­ka chiń­skie­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syczuan mrz.

Wiktionary


syczyn

Sy­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Wierz­bi­ca. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) wieś li­czy­ła 429 miesz­kań­ców i była czwar­tą co do licz­by lud­no­ści miej­sco­wo­ścią gminy.

Wikipedia


syczący

w ję­zy­koz­naw­stwie: spół­gło­ska sy­czą­ca - spół­gło­ska "s" i "z"


SJP.pl


syców

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Syców ( Groß War­ten­berg, do 1888 "Pol­nisch War­ten­berg") – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, na­le­żą­ce do aglo­me­ra­cji wroc­ław­skiej, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Syców.

Syców otrzy­mał lo­ka­cję miej­ską w 1276 roku. Daw­niej Wolne Pań­stwo Sta­no­we. Do 1945 roku ma­ją­tek ziem­ski w Sy­co­wie na­le­żał do ksią­żę­cej dy­na­stii Bi­ro­nów.

Wikipedia


sycący

1. czy­nić na­je­dzo­nym, sytym; na­sy­cać;
2. prze­no­śnie: wzmac­niać;
3. np. o za­pa­chu: prze­ni­kać, prze­sy­cać;
4. za­pra­wiać coś czymś;
5. sycić się:
a) jeść, kar­mić się;
b) prze­no­śnie: upa­jać się czymś


SJP.pl


syderalny

gwiezd­ny, gwia­zdo­wy; sy­de­rycz­ny


SJP.pl


sydero-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z że­la­zem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈdɛrɔ, AS: sydero

Wiktionary


syderofilina

biał­ko oso­cza krwi (gli­ko­pro­te­i­na) od­po­wie­dzial­ne za tran­sport że­la­za; trans­fe­ry­na


SJP.pl


syderofilny

wy­ka­zu­ją­cy znacz­ną roz­pu­szczal­ność w sto­pach me­ta­licz­nych że­la­za


SJP.pl


syderolit

rzad­ko spo­ty­ka­ny me­te­o­ryt ka­mien­no-że­laz­ny


SJP.pl


syderologia

część me­ta­lo­gra­fii zwią­za­na z że­la­zem i jego sto­pa­mi z in­ny­mi pier­wiast­ka­mi; si­de­ro­lo­gia


SJP.pl


syderyczny

gwiezd­ny, gwia­zdo­wy; sy­de­ral­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) astr. gwia­zdo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mie­siąc sy­no­dycz­ny jest o ponad 2 dni dłuż­szy od mie­sią­ca sy­de­rycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨdɛˈrɨt͡ʃnɨ, AS: syderyčny

Wiktionary


syderyt

1. me­te­o­ryt że­laz­ny;
2. mi­ne­rał, wę­glan że­la­za


SJP.pl

Sy­de­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy wę­gla­nów, po­spo­li­ty i sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny.

Nazwa tego mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od σίδηρος, "sídēros" ‘że­la­zo’, gdyż głów­nym jego skład­ni­kiem jest ten wła­śnie pier­wia­stek. Pier­wot­na nazwa – "sfe­ro­sy­de­ryt" (J.F.L. Ha­us­mann, 1813), skró­co­na zo­sta­ła na­stęp­nie do sy­de­ry­tu.

Wikipedia


syderyzm

rze­ko­ma zdol­ność do roz­poz­na­wa­nie me­ta­li i wody w ziemi


SJP.pl


sydnejczyk

miesz­ka­niec Syd­ney (mia­sta w Au­stra­lii)


SJP.pl


sydnejka

miesz­kan­ka Syd­ney (mia­sta w Au­stra­lii)


SJP.pl


sydnejski

→ Syd­ney


SJP.pl

Patrz:

Sydney

sydney

[czy­taj: syd­nej lub s-idnej] mia­sto w Au­stra­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto Au­stra­lii;

Wiktionary

Syd­ney (wym. []) – mia­sto w Au­stra­lii po­ło­żo­ne nad Pa­cy­fi­kiem, sto­li­ca stanu Nowa Po­łud­nio­wa Walia. Jest naj­więk­szym mia­stem Au­stra­lii i Oce­a­nii z licz­bą lud­no­ści wy­no­szą­cą 5,65 mln miesz­kań­ców, miesz­ka w nim 20,4% po­pu­la­cji pań­stwa. Za­ło­żo­ne w 1788 roku jako pier­wsze au­stra­lij­skie mia­sto, obec­nie jest zna­czą­cym cen­trum fi­nan­so­wym, hand­lo­wym, tran­spor­to­wym, kul­tu­ral­nym i tu­ry­stycz­nym, mając sta­tus me­tro­po­lii o zna­cze­niu glo­bal­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Syd­ney od­by­ły się Let­nie Igrzy­ska Olim­pij­skie 2000.

 (1.1) Sza­cu­je się, że pier­wsze sied­li­ska Abo­ry­ge­nów na te­re­nie dzi­siej­sze­go Syd­ney zo­sta­ły za­ło­żo­ne około 40 ty­się­cy lat temu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sydnejski

Wiktionary


sydon

mia­sto w Li­ba­nie; Sajda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Li­ba­nu, po­ło­żo­ne na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go;

 (1.2) hist. dawne mia­sto-pań­stwo fe­nic­kie

Wiktionary

Sydon lub Sajda ( ‏صيدا‎, "Ṣaydā", ‏צִידוֹן‎, "Ẓidon", Σιδώνα) – trze­cie pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Li­ba­nu, około 59 ty­się­cy miesz­kań­ców (2010), po­ło­żo­ne na wy­brze­żu Morza Śró­dziem­ne­go, ok. 35 km na pół­noc od Tyru i ok. 41 km na po­łud­nie od Bej­ru­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sydon był w sta­ro­żyt­no­ści por­to­wym mia­stem fe­nic­kim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨdɔ̃n, AS: sydõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sydonia ż., Sydoniusz mos., sydończyk mos., sydonka ż., Sydończyk mos., Sydonka ż.

 przym. sydoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sajda

Wiktionary


sydonia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Sy­do­nia, Si­do­nia – imię żeń­skie po­cho­dzą­ce z ła­ci­ny, oz­na­cza­ją­ce „ko­bie­ta z mia­sta "Sydon"”. Imię to po­ja­wi­ło się w Pol­sce w XIX w. Uwa­ża­no nie­kie­dy, że cze­skie imię "Zden­ka" jest od­po­wied­ni­kiem Sy­do­nii, niem­niej roz­po­wszech­nie­nie tego pier­wsze­go imie­nia już w XII–XIII wieku i względ­na rzad­kość Sy­do­nii po­wo­du­ją, że na­le­ży za­kła­dać, iż imion tych nie łączy ze sobą zwią­zek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po uro­dze­niu je­dy­nej córki, Jo­an­ny Ele­o­no­ry, Anna Sy­do­nia zmar­ła w na­stęp­stwie kom­pli­ka­cji po­po­ro­do­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sydończyk mos., Sydonka ż., Sydon mrz., sydończyk mos., Sydoniusz mos., sydonka ż.

Wiktionary


sydoniusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Sy­do­niusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia gr. – ła­ciń­skie­go, po­cho­dzą­ce od nazwy fe­nic­kie­go mia­sta Sydon, co oz­na­cza ‘czło­wie­ka z Sy­do­nu’, ‘sy­doń­czy­ka’. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Sy­do­niusz Apo­li­na­ry.

Uwa­ża­no nie­kie­dy, że cze­skie imię "Zdeněk" jest od­po­wied­ni­kiem Sy­do­niu­sza, niem­niej roz­po­wszech­nie­nie tego pier­wsze­go imie­nia już w XII–XIII w. i względ­na rzad­kość Sy­do­niu­sza po­wo­du­ją, że na­le­ży za­kła­dać, iż imion tych nie łączy ze sobą zwią­zek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Ger­tru­da i dzia­dek Sy­do­niusz miesz­ka­li na Weł­now­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sydończyk mos., Sydonka ż., Sydon mrz., sydończyk mos., sydonka ż., Sydonia ż.

Wiktionary


sydoniuszostwo

Sy­do­niusz z żoną; Sy­do­niu­szo­wie


SJP.pl


sydoniuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


sydoniuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sy­do­niu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sydonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­do­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od wie­ków sy­don­ki ku­pu­ją na targu koło portu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sydon mrz., Sydonia ż., Sydoniusz mos., Sydończyk mos., Sydonka ż.

:: fm. sydończyk m.

 przym. sydoński

Wiktionary


sydow

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sydow – ród szla­chec­ki
  • Bro­ni­sław Ed­ward Sydow – pol­ski pi­sarz mu­zycz­ny i cho­pi­no­log
  • Mar­cin Sydow – pol­ski ma­te­ma­tyk i in­for­ma­tyk
  • Max von Sydow – szwedz­ki aktor fil­mo­wy, te­a­tral­ny i te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia


sydończyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­do­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­rem tłumy sy­doń­czy­ków wy­le­gły na ulice mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sydon mrz., Sydonia ż., Sydoniusz mos., Sydończyk mos., Sydonka ż.

:: fż. sydonka ż.

 przym. sydoński

Wiktionary


sydoński

→ Sydon


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­do­nem, do­ty­czą­cy Sy­do­nu

Wiktionary

Patrz:

Sydon

Powiązane:

 rzecz. Sydończyk mos., Sydonka ż., sydończyk mos., Sydon mrz., sydonka ż.

Wiktionary


syena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. dawna hel­leń­ska nazwa mia­sta Asuan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syene n.

 przym. syenicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Syene, Asuan

Wiktionary


syenicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syeną, do­ty­czą­cy Syeny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syena ż., Syene n.

Wiktionary


syenit

[czy­taj: sje­nit] mag­mo­wa skała głę­bi­no­wa na­le­żą­ca do grupy skał obo­jęt­nych; sje­nit


SJP.pl


syenitowy

→ sy­e­nit [czy­taj: sje­ni­to­wy]; sje­ni­to­wy


SJP.pl


syf

po­tocz­nie:
1. sy­fi­lis;
2. kro­sta;
3. cho­ro­ba skór­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. posp. brak ładu i po­rząd­ku

 (1.2) pot. posp. rzecz lub zja­wi­sko oce­nia­ne skraj­nie ne­ga­tyw­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. posp. sy­fi­lis

 (2.2) pot. posp. wyk­wit skór­ny, zwy­kle na twa­rzy

 (2.3) uczn. szko­ła

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: syfić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź uprząt­nij ten syf w po­ko­ju!

 (1.1) Ale syf, chodź­my stąd le­piej.

 (1.2) Mówię wam, nar­ko­ty­ki nie są warte wa­sze­go życia, nie bierz­cie tego syfu!

 (2.1) A mó­wi­łem mu, że jak się bę­dzie szla­jał cią­gle po bur­de­lach, to syfa w końcu zła­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨf, AS: syf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zasyfianie n., syfilis mrz., syfiarz m.

:: zdrobn. syfek m.

 przym. syfiasty

 przysł. syfiasto

 czas. syfić, zasyfić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bajzel, bałagan, burdel, gnojowisko, gnój, pobojowisko, śmietnisko

 (2.1) pot. posp. franca; neutr. kiła, syfilis, lues

Wiktionary


syfek

1. po­tocz­nie:
a) mały pryszcz; krost­ka, pry­szczyk;
b) sy­fi­lis; syf;
c) mała dro­bi­na brudu; pa­proch;
d) coś, co się komuś nie po­do­ba; dzia­do­stwo, syf;
2. ek­spre­syw­nie: syf - brud, ba­ła­gan, nie­po­rzą­dek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od syf

 (1.2) pot. grub. mały pryszcz

 (1.3) pot. grub. mały ba­ła­gan, brud­ne miej­sce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨfɛk, AS: syfek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syf mrz., syfilis mrz., syfilityk mos., syfilityczka ż., syfiarz mos., syfiara ż., syfienie n., zasyfienie n.

 czas. syfić ndk., zasyfić dk.

 przym. syfiasty, syfilisowy

Wiktionary


syfiara

po­tocz­nie: ko­bie­ta brud­na, za­nied­ba­na, nie­po­rząd­na; bru­da­ska, fleja, niech­lu­ja, flej­tu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta nied­ba­ją­ca o hi­gie­nę, ro­bią­ca nie­po­rzą­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niech te sy­fia­ry po sobie pos­przą­ta­ją!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfek mrz., syf mrz., syfienie n., nasyfienie n., osyfienie n., zasyfianie n., zasyfienie n.

:: fm. syfiarz mos.

 czas. nasyfić dk., syfić ndk., osyfić dk., zasyfiać ndk., zasyfić dk.

 przym. syfiasty, syfny, syfiarski

 przysł. syfiaście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bałaganiara

Wiktionary


syfiarnia

po­tocz­nie:
1. brud­ne, za­nie­czy­szczo­ne miej­sce;
2. miej­sce, w któ­rym dzie­ją się złe rze­czy


SJP.pl


syfiarski

syf­ski, sy­fia­sty, sy­ficz­ny, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sy­fia­rzem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zasyfianie n., syfilis mrz., syfienie n., syfiara ż.

 czas. syfić, zasyfić

Wiktionary


syfiarstwo

po­tocz­nie:
1. nied­ba­nie o po­rzą­dek, czy­stość; flej­tu­cho­stwo, niech­luj­stwo, nied­bal­stwo;
2. rzecz złej ja­ko­ści; świń­stwo, syf­sko;
3. rzecz bu­dzą­ca obrzy­dze­nie; świń­stwo, syf­sko


SJP.pl


syfiarz

po­tocz­nie:
1. czło­wiek niech­luj­ny, bru­das; flej­tuch, fleja, niech­luj;
2. wyz­wi­sko uży­wa­ne w sto­sun­ku do męż­czyzn; faj­fus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba nied­ba­ją­ca o hi­gie­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bie­raj ode mnie te swoje brud­ne łapy, oble­śny sy­fia­rzu!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syf mzw./mrz., syfiara ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brudas, flejtuch, fleja, niechluj, kocmołuch, abnegat

Wiktionary


syfiastość

sy­fiar­skość, sy­ficz­ność, syf­ność; po­tocz­nie:
1. cecha cze­goś brud­ne­go, za­nie­czy­szczo­ne­go, peł­ne­go śmie­ci;
2. fa­tal­ność, okrop­ność, bez­na­dziej­ność;
3. obrzyd­li­wość, szpe­to­ta


SJP.pl


syfiasty

sy­fiar­ski, syf­ski, sy­ficz­ny, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) brud­ny

 (1.2) obrzyd­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syf mzw./mrz.

Wiktionary


syfiaście

przy­słó­wek

 (1.1) brud­no

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfilis mrz., syfienie n., syfiara ż.

 czas. syfić, zasyfić

Wiktionary


syfiaściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sy­fia­ście


SJP.pl


syficzny

sy­fiar­ski, sy­fia­sty, syf­ski, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


SJP.pl


syfienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. bru­dze­nie

 (1.2) pot. przen. ją­trze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za sy­fie­nie lu­dziom pod drzwia­mi można słono za­pła­cić.

 (1.1) Czy na takie szyb­kie sy­fie­nie się prze­pust­ni­cy mogą mieć wpływ małe prze­bie­gi typu po 10 km dzien­nie w obie stro­ny?.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfilis mrz., syfek mrz., syf mrz., nasyfienie n., osyfienie n., syfiarz mos., syfiara ż., zasyfianie n., zasyfienie n.

 czas. nasyfić dk., osyfić dk., syfić ndk., zasyfić dk.

 przym. syfiasty, syfny, syfiarski

 przysł. syfiaście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syfienie napędu / komory silnika • syfienie na plażaaży / w lesie

Wiktionary


syfilidolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem kiły


SJP.pl


syfilidologia

nauka o kile i jej le­cze­niu oraz po­wi­kła­niach bę­dą­cych na­stęp­stwem tej cho­ro­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się kiłą (sy­fi­li­sem)

Wiktionary


syfilis

przew­le­kła cho­ro­ba we­ne­rycz­na sze­rzą­ca się głów­nie drogą kon­tak­tu płcio­we­go, ata­ku­ją­ca wszyst­kie na­rzą­dy; kiła; lues; przy­miot (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. kiła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈfʲilʲis, AS: syfʹilʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfilityk m., syfilityczka ż., syfek m., syf m., syfienie n., nasyfienie n., osyfienie n., syfiarz m., syfiara ż.

 czas. syfić ndk., nasyfić dk., osyfić dk.

 przym. syfilityczny, syfiasty, syfny, syfiarski

 przysł. syfiaście, syfilitycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kiła, lues; pot. syf, franca, francuska choroba, choroba kawalerska

Wiktionary


syfilistyczny

→ sy­fi­lis; sy­fi­li­tycz­ny


SJP.pl


syfilityczka

ko­bie­ta chora na sy­fi­lis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta chora na sy­fi­lis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfek mrz., syfilis mrz., syfilityk m.

Wiktionary


syfilityczny

→ sy­fi­lis; sy­fi­li­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sy­fi­li­sem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfilis mrz., syfilityk m.

Wiktionary


syfilityk

osoba chora na sy­fi­lis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) med. chory na sy­fi­lis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfilis m., syfilityczka ż., syf m., syfek m.

 przym. syfilityczny

Wiktionary


syfić

po­tocz­nie:
1. wy­da­wać nie­przy­jem­ny za­pach, śmier­dzieć; capić, za­la­ty­wać, trą­cić, walić;
2. bru­dzić, za­nie­czy­szczać; świ­nić, pa­sku­dzić, za­sy­fiać, świn­tu­szyć;
3. syfić się -
a) bru­dzić się; za­sy­fiać się;
b) ją­trzyć się; ja­dzić się;
c) psuć się; chrza­nić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­fić)

 (1.1) pot. za­nie­czy­szczać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­fić)

 (2.1) pot. śmier­dzieć

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny syfić się (dk. za­sy­fić się)

 (3.1) pot. bru­dzić się

 (3.2) pot. pa­prać się, ro­pieć

 (3.3) pot. prze­sta­wać funk­cjo­no­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­la­cze, prze­stań­cie w końcu syfić na przy­stan­kach!

 (2.1) Nie chcę z nią miesz­kać w jed­nym po­ko­ju, bo syfi czymś nie­mi­ło­sier­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfilis mrz., syfek mrz., syf mrz., syfienie n., nasyfienie n., osyfienie n., syfiarz mos., syfiara ż., zasyfianie n., zasyfienie n.

 czas. nasyfić dk., osyfić dk., zasyfić dk.

 przym. syfiasty, syfny, syfiarski

 przysł. syfiaście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brudzić, flejtuszyć, świnić, świntuszyć, zasyfiać, zaświniać

 (2.1) capić, cuchnąć, śmierdzieć, walić

 (3.2) jątrzyć się; kraków. jadzić się

 (3.3) chrzanić się, psuć się

Wiktionary


syfny

sy­fiar­ski, sy­fia­sty, sy­ficz­ny, syf­ski; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


SJP.pl


syfon

1. urzą­dze­nie do do­mo­we­go wyt­wa­rza­nia wody ga­zo­wa­nej;
2. sztucz­ny lub na­tu­ral­ny układ na­czyń, w któ­rym jeden ko­niec skie­ro­wa­ny jest w górę, drugi w dół i w któ­rym utrzy­mu­je się pewna stała, za­leż­na od bu­do­wy, za­war­tość cie­czy, np. syfon od­pły­wo­wy w zle­wie;
3. w ge­o­lo­gii: od­ci­nek ko­ry­ta­rza ja­ski­nio­we­go wy­peł­nio­ny na stałe wodą aż do stro­pu ja­ski­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. kon­struk­cja hy­dra­u­licz­na umoż­li­wia­ją­ca wodną se­pa­ra­cję in­sta­la­cji ka­na­li­za­cyj­nej od na­czy­nia sa­ni­tar­ne­go;

 (1.2) kulin. ci­śnie­nio­wa bu­tel­ka na wodę z do­zow­ni­kiem i me­cha­niz­mem na­sy­ca­nia wody dwut­len­kiem węgla;

 (1.3) techn. rura lub tunel przy za­po­rze wod­nej, ślu­zie, tamie itp; umoż­li­wia prze­le­wa­nie się nad­mia­rów po­zio­mu wody mię­dzy sztucz­nym je­zio­rem i za­si­la­ją­cą go rzeką

 (1.4) techn. mu­ro­wa­ny pod­kop umoż­li­wia­ją­cy bez­ko­li­zyj­ne prze­pły­nię­cie (skrzy­żo­wa­nie biegu wód) rzeki bez­poś­red­nio pod innym, zwy­kle sztucz­nie ut­wo­rzo­nym zbior­ni­kiem wod­nym, np. ka­na­łem

 (1.5) techn. część wo­do­cią­gu w kształ­cie li­te­ry U, prze­pro­wa­dzo­na pod innym cie­kiem wod­nym albo linią ko­le­jo­wą

 (1.6) geol. tunel po­dziem­ny za­la­ny wodą, zwy­kle łą­czą­cy dwie groty; od­ci­nek ja­ski­ni za­la­ny wodą aż po strop

 (1.7) geol. nie­bez­piecz­ne, nie­na­da­ją­ce się do prze­pły­nię­cia ka­ja­kiem miej­sce w nur­cie rzeki, gdzie woda prze­pły­wa pod oka­pem skal­nym

 (1.8) zool. na­rząd w for­mie pa­rzy­stej rurki u bez­krę­gow­ców ży­ją­cych w śro­do­wi­sku wod­nym, słu­żą­cy wpro­wa­dza­niu do or­ga­niz­mu wody wraz z po­kar­mem i tle­nem oraz usu­wa­nia jej wraz z od­cho­da­mi

 (1.9) zool. na­rząd wy­dzie­la­ją­cy od­stra­sza­ją­ce sub­stan­cje za­pa­cho­we u mszyc ży­wo­rod­nych

 (1.10) zool. długi i mię­si­sty wy­ro­stek tu­ło­wia u gło­wo­no­gów czte­ros­krzel­nych, łą­czą­cy musz­lę z cia­łem zwie­rzę­cia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • syfon – w tech­ni­ce sa­ni­tar­nej: zam­knię­cie wodne in­sta­la­cji ka­na­li­za­cyj­nej
  • syfon – bu­dow­la hy­dro­tech­nicz­na
  • syfon – gru­bo­ścien­na butla (zwy­kle szkla­na) do na­po­jów ga­zo­wa­nych (zwła­szcza wody so­do­wej)
  • syfon – w spe­le­o­lo­gii: od­ci­nek ko­ry­ta­rza ja­ski­nio­we­go, wy­peł­nio­ny stale lub okre­so­wo wodą aż po strop ja­ski­ni
  • syfon – w ka­ja­kar­stwie: nie­bez­piecz­ne miej­sce w nur­cie rzeki
  • syfon (, z gr. σίφων, sip­hon – „rura”) – w zo­o­lo­gii nazwa róż­nych rur­ko­wa­tych struk­tur ana­to­micz­nych, w szcze­gól­no­ści:
    • syfon (hy­dro­som) – spe­cy­ficz­ny polip w ko­lo­niach rur­ko­pła­wów
    • syfon – rów­no­le­gły do je­li­ta prze­wód w ciele szczet­nic
    • syfon – na­rząd od­de­cho­wy mię­cza­ków
    • syfon (wł. rynna sy­fo­nal­na) – część musz­li niek­tó­rych śli­ma­ków mor­skich
    • syfon – pa­rzy­sty na­rząd obron­ny na od­wło­ku niek­tó­rych mszyc
    • syfon – na­rząd od­de­cho­wy larw niek­tó­rych mu­chó­wek

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nalał sobie pół szklan­ki, a resz­tę uzu­peł­nił wodą so­do­wą z ener­dow­skie­go sy­fo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨfɔ̃n, AS: syfõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfonik mrz.

Wiktionary


syfonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od syfon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syfon m.

Wiktionary


syfonostela

typ walca osio­we­go, w któ­rym cen­tral­nie umie­szczo­ny rdzeń oto­czo­ny jest cią­głym cy­lin­drem drew­na i łyka


SJP.pl


syfonować

po­tocz­nie: mon­to­wać syfon


SJP.pl


syfski

sy­fiar­ski, sy­fia­sty, sy­ficz­ny, syfny; po­tocz­nie:
1. brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny, pełen śmie­ci;
2. fa­tal­ny, okrop­ny, bez­na­dziej­ny;
3. obrzyd­li­wy, wstręt­ny


SJP.pl


syfsko

świń­stwo, sy­fiar­stwo; po­tocz­nie:
1. rzecz złej ja­ko­ści;
2. rzecz bu­dzą­ca obrzy­dze­nie


SJP.pl


sygietyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Sy­gie­tyń­ski (forma żeń­ska: Sy­gie­tyń­ska, licz­ba mnoga: Sy­gie­tyń­scy) – jedno z naj­rzad­szych pol­skich naz­wisk, uży­wa­ne współ­cze­śnie przez mniej niż 10 osób.

Licz­ba i wy­stę­po­wa­nie naz­wi­ska świad­czyć może o po­kre­wień­stwie osób po­sia­da­ją­cych takie naz­wi­sko.

Wikipedia


sygilaria

kar­boń­skie drze­wo za­rod­ni­ko­we osią­ga­ją­ce do 20 me­trów wy­so­ko­ści, o li­ściach o dłu­go­ści ok. 1 metra; si­gi­la­ria, pie­cząt­ko­wiec, pie­czę­cio­wiec, drze­wo pie­czę­cio­we


SJP.pl

Sy­gi­la­ria ("Si­gil­la­ria") – ro­dzaj wy­mar­łych, póź­no­kar­boń­skich wi­dła­ków z rzędu le­pi­do­fi­tów.

Wikipedia


sygitowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roch Sy­gi­to­wicz – pol­ski aktor
  • Ry­szard Sy­gi­to­wicz – pol­ski gi­ta­rzy­sta, kom­po­zy­tor i aran­żer

Wikipedia


sygmatyzm

jedno z naj­czę­ściej spo­ty­ka­nych za­bu­rzeń ar­ty­ku­la­cyj­nych, po­le­ga­ją­ce na nie­pra­wi­dło­wej re­a­li­za­cji gło­sek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, sz, ż, cz, dź; se­ple­nie­nie


SJP.pl


sygn.

skrót od: sy­gna­tu­ra


SJP.pl

skrót

 (1.1) = praw. sy­gna­tu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 23 paź­dzier­ni­ka 2021 r. mi­nę­ło sie­dem lat od wej­ścia w życie wy­ro­ku TK z 21 paź­dzier­ni­ka 2014 r. (sygn. akt K 38/13)

Wiktionary


sygnalista

1. osoba na­da­ją­ca i od­bie­ra­ją­ca sy­gna­ły za po­mo­cą od­po­wied­nich urzą­dzeń; sy­gna­li­za­tor;
2. osoba zgła­sza­ją­ca w do­brej wie­rze in­for­ma­cje o nie­pra­wi­dło­wo­ściach w miej­scu pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto na­da­je i od­bie­ra sy­gna­ły, np. świetl­ne, ra­dio­we itp.;

 (1.2) trę­bacz (woj­sko­wy, har­cer­ski), który wy­gry­wa sy­gna­ły na trąb­ce lub fan­fa­rze

 (1.3) czło­wiek, który dzia­ła­jąc w do­brej in­ten­cji, ujaw­nia lub zgła­sza nie­pra­wi­dło­wo­ści, do ja­kich do­cho­dzi w miej­scu pracy, a które na­ru­sza­ją in­te­res pra­co­daw­cy lub in­te­res pu­blicz­ny;

Wiktionary

Zo­bacz też: sy­gna­li­sta – de­ma­ska­tor zwra­ca­ją­cy uwagę opi­nii pu­blicz­nej na nie­pra­wi­dło­wo­ści.

Sy­gna­li­sta – spe­cjal­ność woj­sko­wa w Ma­ry­nar­ce Wo­jen­nej. Za­da­niem sy­gna­li­sty jest na­wią­zy­wa­nie i utrzy­my­wa­nie łącz­no­ści wzro­ko­wej z in­ny­mi okrę­ta­mi, jak rów­nież na­da­wa­nie sy­gna­łów świetl­nych kodem Morse'a i ko­mu­ni­ko­wa­nie się za po­mo­cą flag sy­gna­ło­wych. Jest to szcze­gól­nie ważna funk­cja pod­czas ope­ra­cji, w któ­rych obo­wią­zu­je cisza ra­dio­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­gna­li­sta Kar­lik, przy win­dzie wpi­su­je w ta­bli­cę wy­cią­gnię­te wozy z urob­kiem.

 (1.2) We­so­ło wtó­ro­wa­ły dźwięcz­ne trąb­ki sy­gna­li­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnaˈlʲista, AS: sygnalʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnał m., sygnalizacja ż., sygnalizowanie n., zasygnalizowanie n., sygnałówka ż., sygnalizator m.

:: fż. sygnalistka ż.

 czas. sygnalizować ndk., zasygnalizować dk.

 przym. sygnałowy, sygnalizacyjny

 przysł. sygnałowo, sygnalizacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) whistleblower

Wiktionary


sygnalistka

→ sy­gna­li­sta


SJP.pl

Patrz:

sygnalista

sygnalizacja

1. po­ro­zu­mie­wa­nie się na od­le­głość za po­mo­cą usta­lo­nych zna­ków;
2. ze­spół urzą­dzeń umoż­li­wia­ją­cych na­da­wa­nie i od­bie­ra­nie sy­gna­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. prze­ka­zy­wa­nie na od­le­głość umow­nych zna­ków

 (1.2) techn. ze­spół urzą­dzeń umoż­li­wia­ją­cych sy­gna­li­za­cję (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­stęp­ne­go dnia prze­sta­je dzia­łać sy­gna­li­za­cja świetl­na we Wroc­ła­wiu i War­sza­wie, oba mia­sta ogar­nia ko­mu­ni­ka­cyj­ny chaos.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnał m., sygnalizator m., sygnalizowanie n., sygnalista mos.

 przym. sygnalizacyjny

 czas. sygnalizować ndk., zasygnalizować dk.

Wiktionary


sygnalizacyjny

przy­miot­nik od: sy­gna­li­za­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sy­gna­łu, uży­wa­ny jako sy­gnał

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnał mrz., sygnalista mos., sygnalizator mos./mrz., sygnalizacja ż., sygnalizowanie n.

 czas. sygnalizować ndk., zasygnalizować dk.

Wiktionary


sygnalizator

osoba na­da­ją­ca i od­bie­ra­ją­ca sy­gna­ły za po­mo­cą od­po­wied­nich urzą­dzeń; sy­gna­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wy­raź­ne­go in­for­mo­wa­nia o sy­tu­a­cji wy­ma­ga­ją­cej uwagi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba da­ją­ca sy­gnał

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­gna­li­za­tor przy­to­ro­wy
  • Sy­gna­li­za­tor pow­ta­rza­ją­cy
  • Sy­gna­li­za­tor głę­bo­ko­ści
  • Sy­gna­li­za­tor wi­bra­cyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zmień wa­run­ki usta­wień wa­ha­dłow­ca, a spraw­dzi­my czy sy­gna­li­za­tor mocy od­po­wied­nio dzia­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnalʲiˈzatɔr, AS: sygnalʹizator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnał m., sygnalista m., sygnalistka ż., sygnalizacja ż., sygnalizowanie n., zasygnalizowanie n.

 czas. sygnalizować dk., zasygnalizować dk.

 przym. sygnalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alarm

 (2.1) sygnalista

Wiktionary


sygnalizatorka

→ sy­gna­li­za­tor; sy­gna­list­ka


SJP.pl


sygnalizować

1. zwra­cać czy­jąś uwagę na coś, dawać znaki
2. in­for­mo­wać o czymś, na­po­my­kać o czymś; być sy­gna­łem cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sy­gna­li­zo­wać)

 (1.1) prze­ka­zy­wać in­for­ma­cje po­przez wy­da­wa­ne sy­gna­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­row­ca sy­gna­li­zu­je kie­run­kow­ska­zem chęć zmia­ny pasa ruchu.

 (1.1) Gale po­wo­ła­ła się na ostat­nie de­cyz­je Sądu Naj­wyż­sze­go „sy­gna­li­zu­ją­ce zmia­nę” w po­dej­ściu sądów ame­ry­kań­skich do pro­gra­mów DEI w przysz­ło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnalizowanie n., sygnał mrz., sygnalista mos., sygnalizacja ż., sygnalizator mos./mrz.

 przym. sygnalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wskazywać

Wiktionary


sygnalny

1. za­po­wia­da­ją­cy wy­stą­pie­nie lub ko­niecz­ność wy­stą­pie­nia cze­goś w przysz­ło­ści;
2. eg­zem­plarz sy­gnal­ny - pier­wszy eg­zem­plarz druku prze­sy­ła­ny re­dak­cji w celu do­ko­na­nia osta­tecz­nej ko­rek­ty; eg­zem­plarz prób­ny


SJP.pl


sygnatariusz

1. pań­stwo za­wie­ra­ją­ce mię­dzy­na­ro­do­we po­ro­zu­mie­nie lub trak­tat;
2. osoba upo­waż­nio­na do pod­pi­sa­nia umowy mię­dzy­na­ro­do­wej lub osoba pod­pi­su­ją­ca umowę, oś­wiad­cze­nie lub me­mo­riał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stro­na pod­pi­su­ją­ca daną umowę, oś­wiad­cze­nie lub me­mo­riał

Wiktionary

Sy­gna­ta­riusz (od łac. si­gna­tor – 'pod­pi­su­ją­cy' od si­gnum 'znak') – zwy­kle oz­na­cza pań­stwo pod­pi­su­ją­ce umowę mię­dzy­na­ro­do­wą i zo­bo­wią­zu­ją­ce się w ten spo­sób do wy­peł­nia­nia po­sta­no­wień za­war­tych w pod­pi­sy­wa­nym do­ku­men­cie. Sy­gna­ta­riu­sza­mi na­zy­wa się też osoby pod­pi­su­ją­ce umowę w imie­niu swo­je­go kraju.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnaˈtarʲjuʃ, AS: sygnatarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sygnować

 rzecz. sygnatura, sygnatariuszka, sygnowanie

Wiktionary


sygnatariuszka

→ sy­gna­ta­riusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pod­pi­su­ją­ca daną umowę, oś­wiad­cze­nie lub me­mo­riał

Wiktionary

Patrz:

sygnatariusz

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnatarʲˈjuʃka, AS: sygnatarʹi ̯uška

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sygnować

 rzecz. sygnatura, sygnatariusz, sygnowanie

Wiktionary


sygnatura

1. znak lub napis roz­poz­naw­czy za­stę­pu­ją­cy pod­pis;
2. oz­na­cze­nie na książ­ce, okre­śla­ją­ce jej miej­sce w bi­blio­te­ce;
3. włas­no­ręcz­ny pod­pis ar­ty­sty na jego dzie­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­pis, zwy­kle au­to­ra pod dzie­łem

 (1.2) ciąg zna­ków, sta­no­wią­cy kod kla­sy­fi­ku­ją­cy ja­kiejś rze­czy w danym sy­ste­mie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­gna­tu­ra w po­li­gra­fii
  • sy­gna­tu­ra w sztu­ce
  • sy­gna­tu­ra akt
  • sy­gna­tu­ra do­ku­men­tu elek­tro­nicz­ne­go, sygn. DE
  • sy­gna­tu­ra pisma
  • sy­gna­tu­ry na mapie
  • sy­gna­tu­ra da­nych
  • sy­gna­tu­ra pliku – oz­na­cze­nie for­ma­tu pliku
  • sy­gna­tu­ra wi­ru­sa kom­pu­te­ro­we­go.
  • pod­pis
  • pod­pis cy­fro­wy
  • pod­pis elek­tro­nicz­ny (prawo)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ''Wielu ar­ty­stów w ciągu swo­jej twór­czej dzia­łal­no­ści uży­wa­ło roz­ma­i­tych wer­sji sy­gna­tur.''

 (1.2) ''W wy­ni­ku zmian każda spra­wa pro­wa­dzo­na w pro­ku­ra­tu­rze otrzy­ma nie­pow­ta­rzal­ny znak/sy­gna­tu­rę, pod którą bę­dzie fi­gu­ro­wa­ła w sy­ste­mie.''

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnaˈtura, AS: sygnatura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnatariusz m., sygnatariuszka ż., sygnowanie n.

:: zdrobn. sygnaturka ż.

 czas. sygnować ndk.

Wiktionary


sygnaturka

1. mały dzwon ko­ściel­ny w wie­życz­ce nad pre­zbi­te­rium
2. wie­życz­ka nad pre­zbi­te­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od zob. sy­gna­tu­ra.

 (1.2) ar­chit. mała wieża ko­ściel­na, zaz­wy­czaj z najm­niej­szym z dzwo­nów w środ­ku

 (1.3) in­form. pod­pis użyt­kow­ni­ka pod wia­do­mo­ścią sto­so­wa­ny na in­ter­ne­to­wych fo­rach dy­sku­syj­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­gna­tur­ka (wieża) – mała wieża ko­ściel­na
  • sy­gna­tur­ka (dzwon) – ro­dzaj dzwo­nu na ko­ście­le
  • sy­gna­tur­ka (pod­pis) – pod­pis w Use­ne­cie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnaˈturka, AS: sygnaturka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnatura ż.

Wiktionary


sygnaturowy

→ sy­gna­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

sygnatura

sygnał

1. umow­ny znak o tre­ści ostrze­gaw­czej lub in­for­ma­cyj­nej;
2. dźwięk sły­sza­ny w słu­chaw­ce te­le­fo­nu;
3. objaw, prze­jaw, za­po­wiedź cze­goś; oz­na­ka, symp­tom;
4. nie­o­fi­cjal­na i nie­pot­wier­dzo­na in­for­ma­cja;
5. prze­bieg ja­kieś wiel­ko­ści fi­zycz­nej z na­daj­ni­ka do od­bior­ni­ka;
6. bo­dziec wy­wo­łu­ją­cy re­ak­cję na­rzą­du zmy­słu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak in­for­ma­cyj­ny lub ostrze­gaw­czy

 (1.2) dźwięk sy­gna­li­zu­ją­cy coś

 (1.3) oz­na­ka za­po­wia­da­ją­ca na­dej­ście cze­goś

 (1.4) in­for­ma­cja nie­o­fi­cjal­na lub nie­pot­wier­dzo­na

 (1.5) bo­dziec wy­wo­łu­ją­cy re­ak­cję zmy­słów

 (1.6) prze­bieg, cha­rak­te­ry­sty­ka wiel­ko­ści fi­zycz­nej

Wiktionary

Sy­gnał – ab­strak­cyj­ny model do­wol­nej mie­rzal­nej wiel­ko­ści zmie­nia­ją­cej się w cza­sie, ge­ne­ro­wa­nej przez zja­wi­ska fi­zycz­ne lub sy­ste­my. Może być opi­sa­ny za po­mo­cą apa­ra­tu ma­te­ma­tycz­ne­go, np. po­przez po­da­nie pew­nej funk­cji za­leż­nej od czasu. Mówi się wtedy, że sy­gnał nie­sie in­for­ma­cję lub też umoż­li­wia prze­pływ stru­mie­nia in­for­ma­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skie­ro­wa­łem wylot ku morzu, aby gdy na­dej­dzie po­trze­ba da­wa­nia sy­gna­łów okrę­tom, od­głos szedł w tamtą stro­nę.

 (1.2) W słu­chaw­ce nie ma sy­gna­łu, więc awa­ria nie zo­sta­ła je­szcze usu­nię­ta.

 (1.3) Na­stro­je wśród in­we­sto­rów po­pra­wi­ły się, mimo to trud­no mówić o sil­nym sy­gna­le za­po­wia­da­ją­cym trwa­łą po­pra­wę na rynku akcji.

 (1.4) Pod­ję­to ją po sy­gna­łach świad­czą­cych o za­ło­że­niu re­zy­den­tu­ry ob­ce­go wy­wia­du w Pol­sce.

 (1.4) Do­sta­łem sy­gnał, że w przysz­łym ty­god­niu ma przy­je­chać do nas kon­tro­la.

 (1.5) Nerwy wy­sy­ła­ją sy­gna­ły z re­cep­to­rów do mózgu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨɡnaw, AS: sygnau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnalizacja ż., sygnalizator m., sygnałówka ż., sygnalista m., sygnalizowanie n., zasygnalizowanie n.

 czas. sygnalizować ndk., zasygnalizować dk.

 przym. sygnalny, sygnałowy, sygnalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) pot. cynk

Wiktionary


sygnałówka

1. mo­sięż­na trąb­ka uży­wa­na przez wiej­skie stra­że do ogła­sza­nia alar­mu, ma za­sięg ok. 500 m
2. trąb­ka bez­wen­ty­lo­wa słu­żą­ca do od­gry­wa­nia uro­czy­ste­go sy­gna­łu; fan­fa­ra


SJP.pl


sygneczów

Sy­gne­czów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na w środ­ko­wej czę­ści gminy Wie­licz­ka, na po­łud­nio­wy za­chód od mia­sta.

Wikipedia


sygnet

1. pier­ścień z her­bem lub mo­no­gra­mem, uży­wa­ny daw­niej jako pie­częć;
2. pie­częć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. męski pier­ścień z her­bem lub mo­no­gra­mem

 (1.2) daw. pie­częć

Wiktionary

Zo­bacz też: sy­gnet (logo).

Sy­gnet ( si­gnet, si­gnum „znak”) – ozdob­ny pier­ścień, przez­na­czo­ny głów­nie dla męż­czyzn, słu­żą­cy jako pie­częć do laku. Na oczku ma wy­gra­we­ro­wa­ny wi­ze­ru­nek herbu lub mo­no­gram. Współ­cze­śnie uży­wa­ny zaz­wy­czaj jako ele­ment mę­skiej bi­żu­te­rii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sygnowanie n.

:: zdrobn. sygnecik m.

 czas. sygnować ndk.

Wiktionary


sygnetka

daw­niej: pie­częć; sy­gnet


SJP.pl


sygnity

firma in­for­ma­tycz­na


SJP.pl

Sy­gni­ty SA – pol­skie przed­się­bior­stwo z bran­ży in­for­ma­tycz­nej, pow­sta­łe w wy­ni­ku po­łą­cze­nia spó­łek ComputerLand SA i Emax SA, no­to­wa­na na Gieł­dzie Pa­pie­rów War­to­ścio­wych w War­sza­wie.

Wikipedia


sygnowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­gno­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨɡnɔˈvãɲɛ, AS: sygnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sygnować

 rzecz. sygnet mrz., sygnatura, sygnatariusz, sygnatariuszka

Wiktionary


sygnować

pod­pi­sy­wać (pod­pi­sać) coś naz­wi­skiem, pa­raf­ką lub innym od­po­wied­nim zna­kiem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­pi­sy­wać lub oz­na­czać coś od­po­wied­nim zna­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dy­rek­tor sy­gno­wał umowę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨɡˈnɔvat͡ɕ, AS: sygnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sygnet mrz., sygnatura, sygnatariusz, sygnatariuszka, sygnowanie

Wiktionary


sygnowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sygut

naz­wi­sko


SJP.pl


syguła

naz­wi­sko


SJP.pl


syhocki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­ho­tem, do­ty­czą­cy Sy­ho­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syhot mrz.

Wiktionary


syhot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Ru­mu­nii, w okrę­gu Mar­ma­rosz, nad Cisą;

Wiktionary

Syhot, Syhot Mar­ma­ro­ski, his. Szi­get (rum. "Sig­he­tu Marmației", węg. "Máramarossziget", do 1964 r. "Sig­het") – mia­sto w pół­noc­nej Ru­mu­nii, w okrę­gu Mar­ma­rosz, nad Cisą, przy gra­ni­cy ru­muń­sko-ukra­iń­skiej. W 2021 r. li­czy­ło 32 793 miesz­kań­ców.

Pod ko­niec I wojny świa­to­wej, w czerw­cu 1918 r., w Sy­ho­cie roz­po­czął się pro­ces 114 by­łych le­gio­ni­stów pol­skich, który był jed­nym z naj­więk­szych pro­ce­sów woj­sko­wo-po­li­tycz­nych w Au­stro-Wę­grzech.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. syhocki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Syhot Marmaroski

Wiktionary


syjam

po­tocz­nie: kot sy­jam­ski; sy­jam­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. zob. kot sy­jam­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨjãm, AS: syi ̯ãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syjam m., Syjamczyk m., Syjamka ż., syjamski mrz.

 przym. syjamski

Wiktionary


syjamczyk

po­tocz­nie: kot sy­jam­ski; syjam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. oby­wa­tel Sy­ja­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syjam mrz., syjamski mrz., syjam mzw.

:: fż. Syjamka ż.

 przym. syjamski

Wiktionary


syjamka

sa­mi­ca kota rasy sy­jam­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. oby­wa­tel­ka Sy­ja­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syjam mrz., syjamski mrz., syjam mzw.

:: fż. Syjamczyk mos.

 przym. syjamski

Wiktionary


syjamski

1. przy­miot­nik od: Syjam;
2. kot sy­jam­ski - kot z rasy po­cho­dzą­cej z Sy­ja­mu, o gład­kiej, jas­nej sier­ści, a na pyszcz­ku i ła­pach - ciem­niej­szej; syjam (po­tocz­nie);
3. bra­cia sy­jam­scy, sio­stry sy­jam­skie - para bliź­niąt zro­śnię­tych róż­ny­mi czę­ścia­mi ciała


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Sy­ja­mem, do­ty­czą­cy Sy­ja­mu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sy­jam­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syjam mrz., Syjamczyk mos., Syjamka ż., syjam mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) tajski

Wiktionary


syjmować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zdej­mo­wać

Wiktionary


syjon

wzgó­rze w Je­ro­zo­li­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. jedno ze wzgórz Je­ro­zo­li­my;

 (1.2) geogr. bibl. fi­gu­ra­tyw­ne okre­śle­nie całej Je­ro­zo­li­my

Wiktionary

Syjon ( ‏צִיּוֹן‎ „wy­so­ki”, Σιών) – wzgó­rze w Je­ro­zo­li­mie, po­ło­żo­ne na po­łud­nie od Sta­re­go Mia­sta, za Bramą Sy­joń­ską.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ruiny pa­ła­cu Kaj­fa­sza były do­brze wi­docz­ne je­szcze w I po­ło­wie IV w. w tej czę­ści góry Syjon, która zna­la­zła się poza obrę­bem murów.

 (1.2) Pan mi­łu­je bramy Sy­jo­nu / bar­dziej niż wszyst­kie na­mio­ty Ja­ku­ba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syjonizm mrz., syjonista mos., syjonistka ż.

 przym. syjoński, syjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Jeruzalem, Jerozolima

Wiktionary


syjona

imię żeń­skie


SJP.pl


syjonista

zwo­len­nik, pro­pa­ga­tor sy­jo­niz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik sy­jo­niz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨjɔ̇̃ˈɲista, AS: syi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syjonizm mrz., Syjon mrz.

:: fż. syjonistka ż.

 przym. syjonistyczny, syjoński

Wiktionary


syjonistka

→ sy­jo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka sy­jo­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

syjonista

Powiązane:

 rzecz. syjonizm mrz., Syjon mrz.

:: fm. syjonista mos.

 przym. syjonistyczny, syjoński

Wiktionary


syjonistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­jo­ni­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sy­jo­ni­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syjonistyczny

 przysł. syjonistycznie

Wiktionary


syjonistyczny

→ sy­jo­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. wła­ści­wy sy­jo­niz­mo­wi, do­ty­czą­cy sy­jo­niz­mu lub sy­jo­ni­stów

Wiktionary

Patrz:

syjonizm

Wymowa:

IPA: ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: syi ̯o̊̃ńistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syjonizm mrz., syjonista mos., syjonistka ż., Syjon mrz., syjonistyczność ż.

 przym. syjoński

Wiktionary


syjonizm

1. ruch pow­sta­ły pod ko­niec XIX w., dą­żą­cy do ut­wo­rze­nia nie­pod­le­głe­go pań­stwa ży­dow­skie­go;
2. szo­wi­nizm ży­dow­ski, po­tę­pio­ny w 1973 r. przez Zgro­ma­dze­nie Ogól­ne ONZ jako forma ra­siz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. za­po­cząt­ko­wa­ny w końcu XIX wieku ruch na­ro­do­wy i to­wa­rzy­szą­ca mu ide­o­lo­gia stwo­rze­nia nie­za­leż­ne­go pań­stwa ży­dow­skie­go na te­re­nie Pa­le­sty­ny oraz za­ha­mo­wa­nia pro­ce­sów asy­mi­la­cyj­nych mniej­szo­ści ży­dow­skiej w po­szcze­gól­nych kra­jach;

Wiktionary

Sy­jo­nizm (od nazwy wzgó­rza "Syjon" w Je­ro­zo­li­mie, na któ­rym stała Świą­ty­nia Je­ro­zo­lim­ska) – ruch po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny, dą­żą­cy do odt­wo­rze­nia ży­dow­skiej sie­dzi­by na­ro­do­wej na te­re­nach sta­ro­żyt­ne­go Iz­ra­e­la. Sy­jo­nizm do­pro­wa­dził do pow­sta­nia pań­stwa Iz­ra­el w 1948 w Pa­le­sty­nie, w gra­ni­cach zbli­żo­nych do jej gra­nic ob­ję­tych w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym man­da­tem Wiel­kiej Bry­ta­nii (Bry­tyj­ski Man­dat Pa­le­sty­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­jo­nizm do­pro­wa­dził do pow­sta­nia pań­stwa Iz­ra­el w 1948 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈjɔ̇̃ɲism̥, AS: syi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syjonistyczny, syjoński

 rzecz. syjonista mos., syjonistka ż., Syjon mrz.

Wiktionary


syjoński

przy­miot­nik od: Syjon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. bibl. do­ty­czą­cy lub zwią­za­ny z Sy­jo­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaś­pie­waj­cie nam / jakąś z pie­śni sy­joń­skich!

 (1.1) Po­wiedz­cie Córze Sy­joń­skiej: Oto Król twój przy­cho­dzi do Cie­bie ła­god­ny, sie­dzą­cy na osioł­ku, źre­bię­ciu ośli­cy. sic.

 (1.1) Z dziel­ni­cy ży­dow­skiej wysz­li­śmy ze sta­re­go mia­sta Bramą Sy­joń­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syjon mrz., syjonizm mrz., syjonista mos., syjonistka ż.

 przym. syjonistyczny

Wiktionary


syk

dźwięk po­dob­ny do prze­cią­głe­go wy­ma­wia­nia gło­ski "s"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos wy­da­wa­ny przez węża albo szyb­ko ucho­dzą­ce po­wie­trze, po­dob­ny do dłu­gie­go wy­ma­wia­nia li­te­ry „s”

Wiktionary

Syk, ki­na­za ty­ro­zy­no­wa śle­dzio­no­wa (ang. "sple­en ty­ro­si­ne ki­na­se") – enzym zwie­rzę­cy, klu­czo­wy skład­nik od­po­wie­dzi na an­ty­ge­ny przez lim­fo­cy­ty B. Jest jedną z kinaz ty­ro­zy­no­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wąż cof­nął się z sy­kiem wi­dząc nad­cho­dzą­ce­go czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨk, AS: syk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syczek m., syczenie n., syknięcie n.

 czas. syczeć ndk., syknąć dk.

 przym. sykliwy

 wykrz. sss

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syczenie, syknięcie

Wiktionary


sykatywa

sub­stan­cja che­micz­na przyś­pie­sza­ją­ca schnię­cie ole­jów, do­da­wa­na do farb olej­nych i po­ko­stów; susz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. śro­dek przy­spie­sza­ją­cy schnię­cie farb olej­nych i ole­jów;

Wiktionary

Sy­ka­ty­wa, susz­ka (ang. "sic­ca­ti­ve", z łac. "sic­ca­ti­vus" 'wy­su­sza­ją­cy') – ma­te­riał przy­spie­sza­ją­cy schnię­cie farb olej­nych.

Jako sy­ka­ty­wy używa się naj­czę­ściej soli kwa­sów po­cho­dzą­cych z ka­la­fo­nii z me­ta­la­mi o zmien­nym stop­niu ut­le­nie­nia (oło­wiu, mie­dzi, ko­bal­tu, wa­na­du). Biorą one udział w na­tu­ral­nej po­li­me­ry­za­cji rod­ni­ko­wej, która po­wo­du­je sie­cio­wa­nie oleju, czyli po­tocz­nie jego schnię­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­ka­ty­wy to klucz do kon­tro­lo­wa­ne­go i szyb­sze­go schnię­cia farb olej­nych, co jest szcze­gól­nie istot­ne dla ar­ty­stów pra­cu­ją­cych war­stwo­wo.

 (1.1) Po­nie­waż jed­nak olej z sy­ka­ty­wa­mi bar­dzo sil­nie czer­ni ma­lo­wi­dło, na­le­ża­ło ko­niecz­nie izo­lo­wać war­stwę ma­lar­ską od wer­nik­su kle­jem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨkaˈtɨva, AS: sykatyva

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) suszka

Wiktionary


sykać

1. wy­da­wać syk; sy­czeć;
2. dawać komuś znak gło­sem, wy­ma­wia­jąc: pst, tss, cyt; psy­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sy­knąć)

 (1.1) wy­da­wać dźwięk jak prze­dłu­żo­ne wy­ma­wia­nie gło­ski s, po­dob­ny do brzmie­nia węża lub po­wie­trza ucho­dzą­ce­go pod ci­śnie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grzej­nik sykał, gdy woda w nim się na­grze­wa­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sykanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. syczeć

Wiktionary


sykała

1. wy­da­wać syk; sy­czeć;
2. dawać komuś znak gło­sem, wy­ma­wia­jąc: pst, tss, cyt; psy­kać


SJP.pl


syki

dźwięk po­dob­ny do prze­cią­głe­go wy­ma­wia­nia gło­ski "s"


SJP.pl


sykl

sze­kel;
1. dawna mo­ne­ta he­braj­ska o wadze około 6 gra­mów; srebr­nik;
2. sta­ro­he­braj­ska jed­nost­ka wagi, wy­no­szą­ca około 1,4 grama


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­roż. me­trol. bli­skows­chod­nia jed­nost­ka wagi;

 (1.2) sta­roż. nu­mizm. bli­skows­chod­nia złota lub srebr­na mo­ne­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­wa­żył więc Efro­no­wi sumę, którą ten wy­mie­nił w obec­no­ści Che­ty­tów: czte­ry­sta sy­klów sre­bra, jakie były wów­czas w obie­gu.

 (1.1) Na­by­łem ją za pięt­na­ście sy­klów srebr­nych, za cho­mer i letek jęcz­mie­nia.

 (1.2) W cza­sie pow­stań ży­dow­skich wy­bi­ja­no w Je­ro­zo­li­mie spe­cjal­ne­go sykla z ży­dow­ski­mi sym­bo­la­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szekel, srebrnik

Wiktionary


syklecja

imię żeń­skie


SJP.pl


syknąć

1. wydać dźwięk po­dob­ny do syku;
2. po­wie­dzieć coś ze zło­ścią przez za­ci­śnię­te zęby


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|sy­czeć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A po­nie­waż Bossk nie miał czasu, by zmie­nić usta­wie­nia ka­ra­bi­nu, pu­ścił go, przy­szy­ko­wał pa­zu­ry, ob­na­żył zęby i sy­knął zło­wro­go. Skoro ten Wo­o­kiee chciał się ze­wrzeć w walce wręcz, za­mie­rzał mu na to poz­wo­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. sss

 rzecz. syczek mzw./mrz.

Wiktionary


sykofancja

umie­jęt­ność przy­po­do­ba­nia się prze­ło­żo­ne­mu poch­leb­stwem i do­no­si­ciel­stwem; poch­leb­stwo


SJP.pl

Sy­ko­fan­cja (z gr. σύκοφαντία "sykophantía") – ter­min okre­śla­ją­cy za­cho­wa­nie po­le­ga­ją­ce na nie­szcze­rym, prze­sad­nym schle­bia­niu, do­no­sze­niu lub pot­wier­dza­niu cu­dzych po­glą­dów w celu uzy­ska­nia oso­bi­stych ko­rzy­ści. W ję­zy­ku po­tocz­nym po­ję­cie bywa łą­czo­ne z li­zu­so­stwem i ser­wi­liz­mem, a w tek­stach pu­bli­cy­stycz­nych de­fi­nio­wa­ne jest jako schle­bia­nie od­bior­cy w taki spo­sób, aby był on stale za­do­wo­lo­ny z na­daw­cy ko­mu­ni­ka­tu.

Wikipedia


sykofancki

→ sy­ko­fant, → sy­ko­fan­ta


SJP.pl

Patrz:

sykofant, → sykofanta

sykofant

sy­ko­fan­ta;
1. w an­tycz­nej Gre­cji: oby­wa­tel Aten trud­nią­cy się za­wo­do­wo szpie­go­stwem, do­no­si­ciel­stwem;
2. in­try­gant, oszczer­ca, szan­ta­ży­sta


SJP.pl

Sy­ko­fant, sy­ko­fan­ta (z gr. συκοφάντης, trl. "sykophántēs", dosł. wska­zu­ją­cy figi, od "σῦκον" – figa i "φαίνω" – po­ka­zu­ję) – za­wo­do­wy do­no­si­ciel w sta­ro­żyt­nych Ate­nach.

Na­zy­wa­no tak do­no­szą­cych wła­dzom o za­bro­nio­nym wy­wo­zie fig z kraju, bądź też o ich kra­dzie­ży ze świę­tych drzew (po­cho­dze­nie nazwy już w sta­ro­żyt­no­ści było róż­nie ob­ja­śnia­ne).

Wikipedia


sykofanta

sy­ko­fan­ta;
1. w an­tycz­nej Gre­cji: oby­wa­tel Aten trud­nią­cy się za­wo­do­wo szpie­go­stwem, do­no­si­ciel­stwem;
2. in­try­gant, oszczer­ca, szan­ta­ży­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. za­wo­do­wy do­no­si­ciel lub ro­dzaj pu­blicz­ne­go oskar­ży­cie­la w sta­ro­żyt­nej Gre­cji;

 (1.2) przen. do­no­si­ciel, szan­ta­ży­sta, in­try­gant, oszczer­ca, szpi­cel

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨkɔˈfãnta, AS: sykofãnta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sykofant

Wiktionary


sykomor

1. afry­kań­skie drze­wo o cięż­ko­straw­nych owo­cach i cen­nym drew­nie; sy­ko­mo­ra, kar­wia, ośla figa, figa mor­wo­wa;
2. drew­no z tego drze­wa


SJP.pl


sykomora

1. afry­kań­skie drze­wo o cięż­ko­straw­nych owo­cach i cen­nym drew­nie; sy­ko­mor, kar­wia, ośla figa, figa mor­wo­wa;
2. drew­no z tego drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. bot. fi­go­wiec sy­ko­mo­ra

 (1.2) spoż. owoc sy­ko­mo­ry (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) figowiec sykomora, figa morwowa, figa ośla, karwia

 (1.2) figa morwowa, figa ośla, karwia

Wiktionary


sykomorowy

przy­miot­nik od: sy­ko­mo­ra


SJP.pl


sykrzytek

sy­krzy­tek de­re­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


sykstus

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Syk­stus, Sykst – imię mę­skie prze­ję­te po­przez ła­ci­nę z greki, po­cho­dzą­ce od grec­kie­go imie­nia Ksu­stos ("ksu­stós" - „wy­gła­dzo­ny, ele­ganc­ki”), w któ­rym przez ana­lo­gię do ła­ciń­skie­go imie­nia "Sex­tus" (Sek­stus – „szó­sty”) dosz­ło do prze­sta­wie­nia gło­sek. Imię to było na­da­wa­ne w Pol­sce od śred­nio­wie­cza, poś­wiad­czo­ne w for­mie po­chod­nej Syk­sta (m.)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­mie­ni­li­śmy z Syk­stu­sem stare opony.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨkstus, AS: sykstus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sykstyna ż., Sykst m.

 przym. sykstyński, sykstusowy, Sykstusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sykst

Wiktionary


sykstusowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syk­stu­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Syk­stu­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pa­try­wa­nia te zo­sta­ły wy­ra­żo­ne w bulli Syk­stu­so­wej z wrze­śnia 1480 roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sykstus mos., Sykstyna ż.

 przym. sykstyński

Wiktionary


sykstyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. Ka­pli­ca Syk­styń­ska w Wa­ty­ka­nie

 (1.2) pot. fre­ski w Ka­pli­cy Syk­styń­skiej w Wa­ty­ka­nie

 (1.3) pot. inne fre­ski po­rów­ny­wa­ne do tych w Ka­pli­cy Syk­styń­skiej w Wa­ty­ka­nie

 (1.4) imię|pol­ski|ż., żeń­ska forma imie­nia Syk­stus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syk­sty­na nie do­koń­czo­na, od przesz­ło trzech lat zam­knię­ta, nagle się – na żą­da­nie pa­pie­ża ot­wie­ra.

 (1.4) (…) na­to­miast Syk­sty­na, Be­re­ni­ka i Hia­cyn­ta ist­nia­ły tylko w twór­czej wy­o­braź­ni swych ko­chan­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨkˈstɨ̃na, AS: sykstỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sykstus m., Sykst m., Sykstyny nmos.

 przym. sykstyński, sykstusowy, Sykstusowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Kaplica Sykstyńska

Wiktionary


sykstyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pa­pie­żem Syk­stu­sem IV

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sykstus m., Sykstyna ż.

 przym. Sykstusowy

Wiktionary


syktywkar

mia­sto w Rosji, sto­li­ca Komi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Komi;

Wiktionary

Syk­tyw­kar ( Сыктывкар) – mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­ca re­pu­bli­ki Komi, nad Sy­so­łą, w po­bli­żu jej uj­ścia do Wy­czeg­dy. Liczy około 243 tys. miesz­kań­ców (2021).

Nazwa mia­sta po­cho­dzi z ję­zy­ka komi i oz­na­cza „mia­sto na rzece Sy­so­le”. Do roku 1930 mia­sto na­zy­wa­ło się Ust’-Sy­solsk (ros.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Re­pu­bli­ka Komi jest re­pu­bli­ka au­to­no­micz­na le­żą­cą na pół­no­cy Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, sto­li­cą Re­pu­bli­ki jest mia­sto Syk­tyw­kar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨkˈtɨfkar, AS: syktyfkar

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syktywkarski

Wiktionary


syktywkarski

przy­miot­nik od: Syk­tyw­kar (sto­li­ca Re­pu­bli­ki Komi)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syk­tyw­ka­rem, do­ty­czą­cy Syk­tyw­ka­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syktywkar mrz.

Wiktionary


sykulski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jacek Sy­kul­ski – pol­ski kom­po­zy­tor i dy­ry­gent
  • Józef Sy­kul­ski – pol­ski kra­joz­naw­ca zwią­za­ny z Dol­nym Ślą­skiem
  • Ka­zi­mierz Sy­kul­ski – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Le­szek Sy­kul­ski – pol­ski hi­sto­ryk i po­li­to­log
  • Zbi­gniew Sy­kul­ski – pol­ski przed­się­bior­ca i ju­do­ka

Wikipedia


sykut

naz­wi­sko


SJP.pl


sykuła

naz­wi­sko


SJP.pl

Sy­ku­ła – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Włoc­ła­wek, przy tra­sie drogi wo­je­wódz­kiej nr 265.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wikipedia


sylaba

na­tu­ral­na jed­nost­ka ar­ty­ku­la­cji, któ­rej oś­rod­kiem jest sa­mo­gło­ska; zgło­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. część wy­ra­zu lub wyraz za­wie­ra­ją­ce zwy­kle jedną sa­mo­gło­skę lub dyf­tong, wy­ma­wia­ne jako ca­łość; jed­nost­ka mowy, zwy­kle dłuż­sza niż jedna gło­ska i krót­sza niż wyraz;

Wiktionary

Sy­la­ba ( συλλαβή "syllabḗ"), zgło­ska – ele­ment struk­tu­ry fo­no­lo­gicz­nej aktu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go, który po­mi­mo po­zor­nej oczy­wi­sto­ści wciąż nie ma usta­lo­nej jed­noz­nacz­nej de­fi­ni­cji. Prób zde­fi­nio­wa­nia po­dej­mo­wa­ło się wielu ba­da­czy.

Zda­niem Le­o­ka­dii Du­kie­wicz sy­la­bę można ro­zu­mieć jako uwa­run­ko­wa­ne fiz­jo­lo­gicz­nie zja­wi­sko "seg­men­ta­cji wią­zek gło­sek", za­cho­dzą­ce pod­czas ar­ty­ku­la­cji, wy­ni­ka­ją­ce ze zmian stop­nia roz­war­cia ka­na­łu gło­so­we­go i na­tę­że­nia drgań wię­za­deł gło­so­wych, od­bie­ra­nych jako zmia­ny in­ten­syw­no­ści i do­no­śno­ści głosu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie każdy umie po­praw­nie po­dzie­lić wyraz „nauka” na sy­la­by.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈlaba, AS: sylaba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylabariusz m., sylabowiec m., sylabizowanie n.

 czas. sylabizować ndk.

 przym. sylabowy, sylabiczny, sylabotwórczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgłoska

Wiktionary


sylabar

sy­la­ba­riusz;
1. sy­stem pisma, w któ­rym jeden znak gra­ficz­ny re­pre­zen­tu­je jedną sy­la­bę ję­zy­ka mó­wio­ne­go; pismo sy­la­bo­we (sy­la­bicz­ne);
2. zbiór wszyst­kich zna­ków da­ne­go pisma sy­la­bo­we­go


SJP.pl


sylabariusz

sy­la­bar;
1. sy­stem pisma, w któ­rym jeden znak gra­ficz­ny re­pre­zen­tu­je jedną sy­la­bę ję­zy­ka mó­wio­ne­go; pismo sy­la­bo­we (sy­la­bicz­ne);
2. zbiór wszyst­kich zna­ków da­ne­go pisma sy­la­bo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. sy­stem pisma, w któ­rym znaki od­po­wia­da­ją zgło­skom (sy­la­bom), a nie po­je­dyn­czym gło­skom

Wiktionary

Sy­la­ba­riusz – sy­stem pisma, w któ­rym po­je­dyn­cze znaki re­pre­zen­tu­ją całe sy­la­by, a nie po­je­dyn­cze gło­ski. Sy­la­ba­riusz na­le­ży odróż­nić od al­fa­be­tu sy­la­bicz­ne­go (abu­gi­dy).

Po­dob­nie jak al­fa­be­ty, sy­la­ba­riu­sze są na ogół sy­ste­ma­mi zam­knię­ty­mi. Wy­jąt­ko­wym przy­kła­dem ot­war­te­go sy­la­ba­riu­sza jest chiń­skie pismo ko­biet, nüshu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sylaba ż.

 przym. sylabiczny

Wiktionary


sylabiczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. two­rzą­cy sy­la­bę

 (1.2) liter. ba­zu­ją­cy na okre­ślo­nej licz­bie sylab

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylabariusz mrz., sylabizm mrz., sylaba ż.

 przym. monosylabiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sylabotwórczy, zgłoskotwórczy

Wiktionary


sylabista

poeta pi­szą­cy wier­sze sy­la­bicz­ne


SJP.pl


sylabizacja

niew­praw­ne, nie­płyn­ne czy­ta­nie, łą­cze­nie czy­ta­nych gło­sek w sy­la­by i wy­ra­zy; du­ka­nie, sy­la­bi­zo­wa­nie


SJP.pl


sylabizacyjny

do­ty­czą­cy sy­la­bi­za­cji


SJP.pl


sylabizm

Sy­la­bizm – naj­star­szy sy­stem nu­me­rycz­ny wier­sza, wy­wo­dzą­cy się ze śred­nio­wiecz­ne­go wier­sza in­to­na­cyj­no-zda­nio­we­go.

Wikipedia


sylabizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­la­bi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sylabizować ndk.

 rzecz. sylaba ż.

Wiktionary


sylabizować

czy­tać niew­praw­nie, łą­cząc gło­ski w sy­la­by, nie od­czy­tu­jąc ca­łych wy­ra­zów; dukać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­po­wia­dać słowa od­dzie­la­jąc wy­raź­nie sy­la­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylabizowanie n., sylaba ż.

Wiktionary


sylabogram

w pi­śmie sy­la­bicz­nym: po­łą­cze­nie liter sa­mo­gło­sko­wych i spół­gło­sko­wych od­po­wia­da­ją­ce po­je­dyn­czej sy­la­bie


SJP.pl


sylabotoniczny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. liter. o wier­szu: po­sia­da­ją­cy stałą licz­bę sylab i stałe ak­cen­to­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wo­wą cechą wier­sza sy­la­bo­to­nicz­ne­go, w odróż­nie­niu od sy­la­bicz­ne­go, jest sta­bi­li­za­cja ak­cen­tów na okre­ślo­nych sy­la­bach wersu, róż­nych w za­leż­no­ści od przy­ję­te­go wzor­ca.

Wiktionary


sylabotonik

wiersz sy­la­bo­to­nicz­ny


SJP.pl


sylabotonika

w li­te­ra­tu­rze: sy­stem we­ry­fi­ka­cyj­ny ce­chu­ją­cy się stałą licz­bą sylab oraz stałą po­zy­cją sylab ak­cen­to­wa­nych ro­zło­żo­nych re­gu­lar­nie; sy­la­bo­to­nizm


SJP.pl


sylabotonista

poeta pi­szą­cy wier­sze sy­la­bo­to­nicz­ne


SJP.pl


sylabotonistka

→ sy­la­bo­to­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

sylabotonista

sylabotonizm

w li­te­ra­tu­rze: sy­stem we­ry­fi­ka­cyj­ny ce­chu­ją­cy się stałą licz­bą sylab oraz stałą po­zy­cją sylab ak­cen­to­wa­nych ro­zło­żo­nych re­gu­lar­nie; sy­la­bo­to­ni­ka


SJP.pl

Sy­la­bo­to­nizm – sy­stem nu­me­rycz­ny wier­sza opar­ty na zgod­no­ści licz­by oraz ukła­du sylab ak­cen­to­wa­nych i nie­ak­cen­to­wa­nych w od­po­wia­da­ją­cych sobie wer­sach. Wy­wo­dzi się z an­ty­ku, zwią­za­ny jest z pie­śnią. Roz­miar wersu nie po­wi­nien prze­kra­czać sze­ściu stóp. Czę­sto w wier­szu sy­la­bo­to­nicz­nym wy­stę­pu­je ak­cent po­bocz­ny, ut­wo­rzo­ny przez rytm, za­wsze śred­niów­ka, nigdy prze­rzut­nia.

Wikipedia


sylabotwórczy

two­rzą­cy sy­la­bę; zgło­skot­wór­czy


SJP.pl


sylabowiec

1. wyraz bę­dą­cy po­łą­cze­niem pier­wszych sylab wy­ra­zów z ja­kie­goś wy­ra­że­nia, bę­dą­ce­go nazwą cze­goś, np. Fa­brow - Fa­bry­ka Ro­we­rów;
2. wiersz sy­la­bicz­ny


SJP.pl


sylabowy

zwią­za­ny z sy­la­bą (zgło­ską), sy­la­ba­mi (zgło­ska­mi); zgło­sko­wy


SJP.pl


sylabus

syl­la­bus;
1. pa­pie­ski wykaz tez sprzecz­nych z ofi­cjal­ną dok­try­ną Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go;
2. spis za­gad­nień, które stu­dent ma przy­go­to­wać do eg­za­mi­nu z da­ne­go przed­mio­tu


SJP.pl


sylas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Zo­bacz też: Sylas – po­stać bi­blij­na, wspó­łu­czest­nik po­dró­ży św. Pawła.

Sylas – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, skró­co­na forma imie­nia Syl­wan, wy­wo­dzą­ce­go się od słowa "silva", które oz­na­cza "las, za­gaj­nik".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy Sylas i Ty­mo­te­usz przysz­li z Ma­ce­do­nii, Paweł oddał się wy­łącz­nie na­u­cza­niu i udo­wad­niał Żydom, że Jezus jest Me­sja­szem.

Wiktionary


sylczno

Sylcz­no (ka­szub. Sélczno) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Par­cho­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Leży na po­łud­nio­wo-za­chod­nim skra­ju Po­je­zie­rza Ka­szub­skie­go, od­da­lo­na o 2 km od drogi kra­jo­wej nr 20 ze Star­gar­du do Gdyni, 3 km od je­zio­ra Mausz i nie­ca­łe 2 km od je­zio­ra Su­mi­no.

Wikipedia


syldenafil

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako śro­dek w le­cze­niu za­bu­rzeń erek­cji; sil­de­na­fil


SJP.pl


sylen

w mi­to­lo­gii grec­kiej: bożek ma­ją­cy po­stać star­ca z koń­ski­mi usza­mi i ogo­nem, czę­sto także z koń­ski­mi ko­py­ta­mi; póź­niej utoż­sa­mia­ny z sa­ty­rem


SJP.pl

Sylen ( Σειληνός "Seilēnós", Si­le­nus) – w mi­to­lo­gii Gre­ków jedno z bóstw przy­ro­dy.

Czę­sto uwa­ża­ny za syna po­słań­ca bogów Her­me­sa bądź też Pana – ko­zło­po­dob­ne­go boga trzód i pa­ste­rzy. Zaz­wy­czaj przed­sta­wia­no go jako to­wa­rzy­sza Dio­ni­zo­sa, boga we­ge­ta­cji i ek­sta­tycz­nej ra­do­ści. Miał po­stać ły­se­go, nieco oty­łe­go męż­czyz­ny z koń­skim ogo­nem i usza­mi. Król Fry­gów Midas w po­dzię­ce za pomoc oka­za­ną Sy­le­no­wi otrzy­mał od Dio­ni­zo­sa dar, dzię­ki któ­re­mu mógł wszyst­ko, czego dot­knął, za­mie­niać w złoto.

Wikipedia


sylf

duch po­wie­trza w wie­rze­niach śred­nio­wiecz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mit. duch po­wie­trza ze śred­nio­wiecz­nych wie­rzeń lu­do­wych, z któ­rym mógł się przy­jaź­nić czło­wiek, który za­cho­wał czy­stość duszy;

Wiktionary

Sylf – w śred­nio­wie­czu duch po­wie­trza, ży­wio­łak po­wie­trza, z któ­rym mógł się przy­jaź­nić czło­wiek, który za­cho­wał czy­stość duszy. Ter­min wpro­wa­dzo­ny przez Pa­ra­cel­su­sa, który opi­sy­wał sylfy jako nie­wi­dzial­ne isto­ty po­wietrz­ne, sta­no­wią­ce ży­wioł po­wie­trza. Brak jest kon­kret­nych mitów z tym zwią­za­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨlf, AS: sylf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. sylfida ż.

Wiktionary


sylfida

1. ko­bie­ca po­stać sylfa z le­gend śred­nio­wiecz­nych;
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta smu­kła, de­li­kat­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit. żeń­ski sylf, duch po­wie­trza ze śred­nio­wiecz­nych wie­rzeń lu­do­wych

 (1.2) przen. wiot­ka, smu­kła dziew­czy­na, zwła­szcza tan­cer­ka

Wiktionary

Syl­fi­da ("La Sylp­hi­de") – ro­man­tycz­ny balet-pan­to­mi­ma w dwóch ak­tach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. sylf m.

Wiktionary


sylfik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


SJP.pl


sylfion

ro­śli­na przy­po­mi­na­ją­ca wiel­ki koper, uz­na­wa­na kie­dyś za śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny, an­ty­sep­tycz­ny i prze­czy­szcza­ją­cy; sil­fion, żółt­wa


SJP.pl

Syl­fion (gr. σίλφιον – sílphion, łac. "silp­hium", w li­te­ra­tu­rze czę­sto używa się nazwy ła­ciń­skiej) – ro­śli­na, któ­rej sok sta­no­wił jeden z głów­nych to­wa­rów ek­spor­to­wych sta­ro­żyt­nej ko­lo­nii grec­kiej, Cy­re­ny, znany i sto­so­wa­ny w całym ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go.

Wikipedia


sylfon

ele­ment sprę­ży­sty w po­sta­ci miesz­ka wy­ko­na­ne­go z cien­kiej bla­chy sta­lo­wej lub mo­sięż­nej, sto­so­wa­ny np. jako czuj­nik ci­śnie­nia w przy­rzą­dach po­mia­ro­wych lub urzą­dze­niach re­gu­la­cyj­nych; mie­szek sprę­ży­sty


SJP.pl


sylifikacja

Sy­li­fi­ka­cja, si­li­fi­ka­cja, skrze­mion­ko­wa­nie, skrze­mie­nie­nie (skał osa­do­wych), skwar­co­wa­nie – na­tu­ral­ny pro­ces po­le­ga­ją­cy na wzbo­ga­ce­niu skał, mi­ne­ra­łów lub szcząt­ków or­ga­nicz­nych (na przy­kład drew­na) krze­mion­ką w po­sta­ci chal­ce­do­nu, kwar­cu lub opalu.

Wikipedia


sylikat

sztucz­ny ka­mień wy­pro­du­ko­wa­ny z pia­sku i wapna, naj­czę­ściej w po­sta­ci cegły; si­li­kat


SJP.pl


sylikatowy

przy­miot­nik od: sy­li­kat (si­li­kat), np. tynk sy­li­ka­to­wy; si­li­ka­to­wy


SJP.pl


sylikażel

uwod­nio­ny dwut­le­nek krze­mu, o po­ro­wa­tej struk­tu­rze i dużej ad­sorp­cji, wy­ko­rzy­sty­wa­ny do osu­sza­nia i oczy­szcza­nia gazów; si­li­ka­żel


SJP.pl


sylikon

zwią­zek syn­te­tycz­ny, nie­pal­ny, od­por­ny che­micz­nie, pro­du­ko­wa­ny w po­sta­ci ole­jów, żywic, ka­u­czu­ków; si­li­kon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. si­li­kon.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. silikon m., silikat m., silikonowanie n., siloksan m., silan m., silanol m., silazan m., silanolan m.

 czas. silikonować ndk.

 przym. sylikonowy, silikonowy, sililowy, silanowy, siloksanowy, silanolowy, silazanowy, silanolanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. silikon

Wiktionary


sylikonowy

przy­miot­nik od: sy­li­kon; si­li­ko­no­wy


SJP.pl


sylikony

zwią­zek syn­te­tycz­ny, nie­pal­ny, od­por­ny che­micz­nie, pro­du­ko­wa­ny w po­sta­ci ole­jów, żywic, ka­u­czu­ków; si­li­kon


SJP.pl


sylikoza

cho­ro­ba płuc spo­wo­do­wa­na dłu­gotr­wa­łym wdy­cha­niem pyłu krze­mion­ko­we­go; si­li­ko­za, krze­mi­ca


SJP.pl


sylimanit

mi­ne­rał, po­li­mor­ficz­na od­mia­na krze­mia­nu glinu; si­li­ma­nit


SJP.pl


sylimanitowy

przy­miot­nik od: sy­li­ma­nit (si­li­ma­nit), np. pia­sek sy­li­ma­ni­to­wy; si­li­ma­ni­to­wy


SJP.pl


sylistria

mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Buł­ga­rii (Do­bru­dża); Si­li­stra


SJP.pl


sylit

ma­te­riał ce­ra­micz­ny sto­so­wa­ny na ele­men­ty grzej­ne pie­ców elek­trycz­nych; silit


SJP.pl

Sylit ("silit") – ma­te­riał ce­ra­micz­ny o do­brej prze­wod­no­ści elek­trycz­nej, sto­so­wa­ny jako ele­ment grzej­ny w elek­trycz­nych pie­cach opo­ro­wych. Otrzy­my­wa­ny jest przez spie­ka­nie wę­gli­ku krze­mu (kar­bo­run­du) z krze­mem pier­wiast­ko­wym zmie­sza­nych z gli­ce­ry­ną. Wy­pa­la­nie prze­pro­wa­dza się w at­mos­fe­rze tlen­ku węgla lub azotu w tem­pe­ra­tu­rze 1500 °C.

Wikipedia


syllabus

1. pa­pie­ski wykaz tez sprzecz­nych z ofi­cjal­ną dok­try­ną Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go;
2. spis za­gad­nień, które stu­dent ma przy­go­to­wać do eg­za­mi­nu z da­ne­go przed­mio­tu;
3. in­for­ma­tor dla ma­tu­rzy­stów i gim­naz­ja­li­stów, za­wie­ra­ją­cy pod­sta­wy pro­gra­mo­we oraz wy­ma­ga­nia i stan­dar­dy eg­za­mi­na­cyj­ne


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • z grec­kie­go: spis, wykaz
  • Syl­la­bus Er­ro­rum – wykaz wy­da­ny przez pa­pie­ża Piusa IX obej­mu­ją­cy waż­niej­sze błęd­ne po­glą­dy, które zo­sta­ły na­pięt­no­wa­ne w en­cy­kli­kach i in­nych do­ku­men­tach pa­pie­skich

Wikipedia


syllepsa

brak od­po­wied­nio­ści mię­dzy gra­ma­tycz­ną a lo­gicz­ną bu­do­wą wy­po­wie­dzi; syl­lep­sis


SJP.pl


syllepsis

brak od­po­wied­nio­ści mię­dzy gra­ma­tycz­ną a lo­gicz­ną bu­do­wą wy­po­wie­dzi; syl­lep­sa


SJP.pl

Syl­lep­sis, syl­lep­sa (gr. σύλληψις "syllēpsis") – brak od­po­wied­nio­ści mię­dzy lo­gicz­ną a gra­ma­tycz­ną bu­do­wą wy­po­wie­dzi, czę­sto to­wa­rzy­szy ze­ug­mie. Pro­wa­dzi do pow­sta­nia albo wy­ra­żeń zbli­żo­nych do ana­ko­lu­tu pra­wi­dło­wych lo­gicz­nie, ale nie­po­praw­nych gra­ma­tycz­nie np.

Wikipedia


sylleptyczny

→ syl­lep­sa


SJP.pl

Patrz:

syllepsa

syllogomania

mania gro­ma­dze­nia nie­po­trzeb­nych rze­czy; ze­spół zbie­ract­wa, pa­to­lo­gicz­ne zbie­ract­wo


SJP.pl

Syl­lo­go­ma­nia (od gr. "syl­lam­ba­ne­in" 'zbie­rać' i "mania" 'sza­leń­stwo', ze­spół zbie­ract­wa, pa­to­lo­gicz­ne zbie­ract­wo, ang. "com­pul­si­ve ho­ar­ding", w USA pot. "messy house syn­dro­me", w lit. niem. "Vermüllungssyndrom") – na­by­wa­nie lub trud­no­ści z po­zby­wa­niem się rze­czy nie­u­ży­tecz­nych bądź o małej dla in­nych osób war­to­ści.

Wikipedia


sylogistyczny

→ sy­lo­gizm


SJP.pl

Patrz:

sylogizm

sylogizm

sche­mat wnio­sko­wa­nia poś­red­nie­go, zło­żo­ne­go z dwóch prze­sła­nek i wy­ni­ka­ją­cych z nich wnio­sków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. wnio­sko­wa­nie z dwóch prze­sła­nek, które łączy jedno wspól­ne po­ję­cie, „np. je­że­li każdy M jest P oraz każdy P jest S, to każdy M jest S”;

Wiktionary

Sy­lo­gizm (z "συλλογισμός" – kon­kluz­ja, wnio­sek) – sche­mat wnio­sko­wa­nia na pod­sta­wie dwóch prze­sła­nek, które za­wie­ra­ją wspól­ny ele­ment, a każdy ele­ment wnio­sku za­war­ty jest w do­kład­nie jed­nej prze­słan­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług tra­dy­cyj­ne­go ro­zu­mie­nia ab­duk­cja jest zwy­kłym sy­lo­giz­mem, za­wie­ra jed­nak pewną miarę nie­pew­no­ści, co jest sy­tu­a­cją czę­stą nie tylko w my­śle­niu na­u­ko­wym, ale w my­śle­niu w ogóle.

 (1.1) Więk­szość Two­ich do­wo­dów to ty­po­wy sy­lo­gizm. Nie naz­wa­łam bru­da­sa­mi osób, które nie myją co­dzien­nie wło­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈlɔɟism̥, AS: syloǵism̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sylogistyczny

Wiktionary


sylt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. hy­drol. żyzny muł

Wiktionary

Sylt (fryz. "Söl", duń. "Sild") – wyspa w Niem­czech na Morzu Pół­noc­nym, naj­więk­sza z Wysp Pół­noc­no­fry­zyj­skich, w kraju związ­ko­wym Szlez­wik-Holsz­tyn, w po­wie­cie Nord­fries­land, w po­bli­żu gra­ni­cy z Danią.

Wikipedia


sylur

okres ery pa­le­o­zo­icz­nej ok. 435 - ok. 395 mln lat temu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. trze­ci okres ery pa­le­o­zo­icz­nej;

Wiktionary

Sylur (ang. "Si­lu­rian") – ter­min ma dwa zna­cze­nia:

Sy­stem sy­lur­ski wy­dzie­lił Ro­de­rick Mur­chi­son w 1835 roku na pod­sta­wie badań osa­dów An­glii i Walii. Nazwa po­cho­dzi od daw­ne­go cel­tyc­kie­go ple­mie­nia Sy­lu­rów za­miesz­ku­ją­ce­go An­glię oraz Walię.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsɨlur, AS: sylur

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sylurski, syluryjski

Wiktionary


sylurowie

ple­mię cel­tyc­kie


SJP.pl

Sy­lu­ro­wie – sta­ro­żyt­ne ple­mię bry­tyj­skie, za­miesz­ku­ją­ce po­łud­nio­wo-wschod­nią Walię, któ­re­go oś­rod­kiem był gród Llan­me­lin.

Pod wpły­wem Ka­ra­ta­ku­sa, od 48 r. opie­ra­li się rzym­skiej ek­span­sji. Rzy­mia­nie usta­no­wi­li na ich te­ry­to­rium forty w Gle­vum (Glo­u­ce­ster), a potem w Isca (Ca­er­le­on), zaś opór Sy­lu­rów po­ko­nał Sek­stus Ju­liusz Fron­tyn (73/74–77). Llan­me­lin zo­sta­ło przy­mu­so­wo wy­sied­lo­ne, a na jego miej­scu pow­sta­ło nowe mia­sto rzym­skie Venta Si­lu­rum (Ca­er­went).

Wikipedia


sylurski

przy­miot­nik od: Sylur; sy­lu­ryj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy sy­lu­ru, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w sy­lu­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈlursʲci, AS: sylursʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylur m.

 przym. syluryjski

Wiktionary


syluryjski

przy­miot­nik od: Sylur; sy­lur­ski


SJP.pl


sylvester

obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syl­we­ster – imię mę­skie
  • Syl­ve­ster – (właśc. Syl­ve­ster James) ame­ry­kań­ski muzyk disco i soul
  • James Jo­seph Syl­ve­ster – ma­te­ma­tyk an­giel­ski
  • Syl­ve­ster – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Worth
  • Syl­ve­ster – miej­sco­wość w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Boone
  • Syl­ve­ster – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Green
  • Syl­ve­ster (ang. Syl­ve­ster Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Green

Wikipedia


sylvia

1. obce imię żeń­skie;
2. mia­sto w USA, w sta­nie Kan­sas


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syl­via – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Reno, w USA
  • Syl­via – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 87
  • Syl­via – ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny po­krzew­ko­wa­tych
  • Syl­wia, Syl­via – imię żeń­skie
  • Syl­via – ame­ry­kań­ski film z 1965 roku, w re­ży­se­rii Gor­do­na Do­u­gla­sa
  • Syl­via – no­wo­ze­landz­ki film z 1985 roku, w re­ży­se­rii Mi­cha­e­la Firt­ha
  • Syl­via – bry­tyj­ski film z 2003 roku, w re­ży­se­rii Chri­sti­ne Jeffs
  • gmina Syl­via (ang. Syl­via Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Reno, w USA
  • Syl­wia – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia


sylwa

1. wie­lo­ga­tun­ko­wy utwór łą­czą­cy ele­men­ty róż­nych po­e­tyk i sty­li­za­cji;
2. rę­ko­pi­śmien­na księ­ga do­mo­wa za­pi­sy­wa­na przez ro­dzi­ny szla­chec­kie;
3. jed­nost­ka miary uży­wa­na do oceny gru­bo­ści drze­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. forma pi­śmien­nict­wa po­pu­lar­na wśród szlach­ty pol­skiej w XVII i XVII w., obej­mu­ją­ca nie­jed­no­rod­ne for­mal­nie tek­sty o róż­no­rod­nej te­ma­ty­ce za­pi­sy­wa­ne przez au­to­ra „na go­rą­co”;

Wiktionary

Sylwa (łac. "silva rerum" dosł. "las rze­czy") – forma pi­śmien­nict­wa po­pu­lar­na wśród szlach­ty pol­skiej, wy­wo­dzą­ca się m.in. ze zbio­ru "Sil­vae" rzym­skie­go poety Sta­cju­sza, obej­mu­ją­ca nie­jed­no­rod­ne for­mal­nie tek­sty za­pi­sy­wa­ne „na go­rą­co” i wy­róż­nia­ją­ce się róż­no­rod­ną te­ma­ty­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tzw. sylwa ra­dom­szczań­ska to śpiew­nik szla­chec­ki z lat 1699-1703, w któ­rym po­ło­wa tek­stów jest pro­we­nien­cji lu­do­wej.

Wiktionary


sylwan

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. bóg rol­nict­wa i opie­kun ma­jąt­ku do­mo­we­go;

 (1.2) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syl­wan – imię mę­skie
  • Syl­wan – bó­stwo rzym­skie
  • Jan Syl­wan – cze­ski kaz­no­dzie­ja, spo­wied­nik króla Wła­dy­sła­wa II Ja­gieł­ły
  • Syl­wan – cza­so­pis­mo na­u­ko­we
  • Marek Pla­u­cjusz Syl­wan – kon­sul zwy­czaj­ny, w la­tach 6-9 n.e. na­miest­nik Ga­la­cji
  • Syl­wan – uczeń apo­stol­ski
  • Syl­wan – bi­skup Gazy, mę­czen­nik i świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Syl­wan (ur. 1953) – du­chow­ny Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go
  • Syl­wan (zm. ok. 350) – bi­skup Sa­lo­nik, apo­stoł, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • Syl­wan (Aurel Ste­pa­no­wycz Czor­nej, ur. 1980) – bi­skup Ukra­iń­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go Pa­triar­cha­tu Mo­skiew­skie­go
  • Syl­wan (Alek­sandr Jew­gien­je­wicz Głaz­kin, ur. 1969) – ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny
  • Syl­wan (Simon Kilin, 1939-2021) – du­chow­ny Ro­syj­skiej Pra­wo­sław­nej Cerk­wi Sta­ro­o­brzę­do­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Lu­cjusz wy­słał Syl­wa­na z woj­ska­mi do Ne­a­po­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sylwana ż.

Wiktionary


sylwana

w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bóg lasów i pól


SJP.pl

Syl­wa­na – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go "las, za­gaj­nik". Wbrew cza­sem pow­ta­rza­nym in­for­ma­cjom żeń­skie imię Syl­wa­na nie ma pa­tron­ki[]. Ist­nie­je świę­ty, ale Syl­wan (zo­bacz: Świę­ty Syl­wan).

Wikipedia


sylwanistyka

dział in­ży­nie­rii le­śnej, zaj­mu­ją­cy się prze­strzen­nym pla­nem za­go­spo­da­ro­wa­nia lasów


SJP.pl


sylwanit

mi­ne­rał; ruda złota; tel­lu­rek złota i sre­bra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. sta­lo­wo­sza­ry, cy­no­wo­bia­ły lub brą­zo­wo­żół­ty mi­ne­rał o dużej łu­pli­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krysz­ta­ły syl­wa­ni­tu można spot­kać w ru­muń­skich ży­łach zło­to­no­śnych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨlˈvãɲit, AS: sylvãńit

Wiktionary


sylwanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sylwek

po­tocz­nie o balu syl­we­stro­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zob. syl­we­ster. (za­ba­wa syl­we­stro­wa)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie idziesz w tym roku na sylw­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨlvɛk, AS: sylvek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., Sylwestra ż., Sylwester mos./mzw.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowy, sylwestrowski, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sylwester, zabawa sylwestrowa, bal sylwestrowy

Wiktionary


sylweriusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Syl­we­riusz, Syl­we­ry – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, któ­re­go pa­tro­nem jest pa­pież Syl­we­riusz.

Syl­we­riusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 20 czerw­ca i 2 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wspom­nie­nie li­tur­gicz­ne świę­te­go Syl­we­riu­sza pa­pie­ża ob­cho­dzo­ne jest 20 czerw­ca.

Wiktionary


sylweriuszostwo

Syl­we­riusz z żoną; Syl­we­riu­szo­wie


SJP.pl


sylweriuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


sylweriuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syl­we­riu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sylwery

imię mę­skie


SJP.pl


sylwester

1. ostat­ni dzień roku;
2. bal lub za­ba­wa urzą­dza­ne w nocy z 31 grud­nia na 1 stycz­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) dzień 31 grud­nia, zwła­szcza wie­czór, i noc z 31 grud­nia na 1 stycz­nia; wi­gi­lia No­we­go Roku

 (1.2) za­ba­wa lub bal urzą­dza­ne w noc z 31 grud­nia na 1 stycz­nia na przy­wi­ta­nie No­we­go Roku;

Wiktionary

Syl­we­ster – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od sil­ve­stris oz­na­cza­ją­ce­go „ży­ją­cy w lesie”, „dziki”. Poś­wiad­czo­ne w Pol­sce od 1220 roku. Daw­niej uwa­ża­no, że imię La­so­ta pow­sta­ło jako od­po­wied­nik zna­cze­nio­wy Syl­we­stra, jed­nak La­so­ta jest poś­wiad­czo­ny na zie­miach pol­skich w do­ku­men­tach wcze­śniej i był sze­rzej na­da­wa­ny. Od­no­to­wa­no dzie­się­ciu świę­tych Syl­we­strów, pa­tro­nów tego imie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Syl­we­ster nie jest dniem wol­nym od pracy.

 (1.1) W całej Pol­sce syl­we­ster minął pod zna­kiem hucz­nych i we­so­łych zabaw.

 (1.1) W zesz­łym roku syl­we­stra spę­dzi­li­śmy w Kra­ko­wie.

 (1.2) W tym roku urzą­dza­my syl­we­stra w na­szym nowym domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨlˈvɛstɛr, AS: sylvester

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., sylwek mzw., Sylwester mos./mzw., Sylwestra ż., Sylwestrowa ż., Sylwek mos., Sylwuś mos., Sylwka ż., Sylwcia ż.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowy, sylwestrowski, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) 31 grudnia, wigilia Nowego Roku

 (1.2) zabawa sylwestrowa, bal sylwestrowy; pot. sylwek

Wiktionary


sylwestra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Syl­we­ster

Wiktionary

Syl­we­stra – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Syl­we­ster, ut­wo­rzo­ne­go od przy­miot­ni­ka "sil­ve­stris", co oz­na­cza „ży­ją­cy w lesie, dziki”. Ist­nie­je dzie­się­ciu świę­tych Syl­we­strów, pa­tro­nów tego imie­nia.

W Pol­sce imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 475 ko­biet o imie­niu Syl­we­stra na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Syl­we­stra i je­stem przedsz­ko­lan­ką z Ja­worz­na.

 (1.1) Wspi­na­łem się z Syl­we­strą w Kar­ko­no­szach.

 (1.1) Syl­we­stro­wie i Syl­we­stry imie­ni­ny ob­cho­dzą 31 grud­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., sylwestrowość ż., sylwek mzw.

:: zdrobn. Sylwka ż., Sylwcia ż., Sylweczka ż., Sylwusia ż., Sylwunia ż.

:: fm. Sylwester mos.

 przym. Sylwestrzyn, Sylwestrowy, sylwestrowy, przedsylwestrowy, sylwestrowski

 przysł. sylwestrowo, przedsylwestrowo

 czas. sylwestrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Sylwka, Sylwcia, Sylweczka, Sylwusia, Sylwunia

Wiktionary


sylwestrianie

czło­nek za­ko­nu św. Syl­we­stra


SJP.pl


sylwestrianin

czło­nek za­ko­nu św. Syl­we­stra


SJP.pl


sylwestrostwo

Syl­we­ster z żoną; Syl­we­stro­wie


SJP.pl


sylwestrować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. brać udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli ktoś w gór­ski spo­sób chce syl­we­stro­wać, a nie ma z kim to po­le­cam chat­ki stu­denc­kie typu Ha­wiar­ska (Gorce) czy Ni­mem­co­wa (Be­skid Są­dec­ki) albo wiele, wiele in­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., sylwek mzw., Sylwester mos., Sylwestra ż.

 przym. sylwestrowy, sylwestrowski, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary


sylwestrowicz

osoba bio­rą­ca udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba bio­rą­ca udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Au­to­bus wy­peł­nio­ny syl­we­stro­wi­cza­mi sto­czył się do rowu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwek mzw., Sylwester mos., Sylwestra ż.

:: fż. sylwestrowiczka ż.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowy, sylwestrowski, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary


sylwestrowiczka

uczest­nicz­ka za­ba­wy syl­we­stro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta bio­rą­ca udział w za­ba­wie syl­we­stro­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po im­pre­zie pod­wiózł jedną z syl­we­stro­wi­czek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwek mzw., Sylwester mos., Sylwestra ż.

:: fm. sylwestrowicz m.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowy, sylwestrowski, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary


sylwestrowie

imię mę­skie


SJP.pl


sylwestrowo

przy­słó­wek czasu

 (1.1) w związ­ku z syl­we­strem

 (1.2) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny dla syl­we­stra

Wiktionary

Syl­we­stro­wo – dawny fol­wark. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Kol­czu­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­dra­wiam syl­we­stro­wo i życzę wszyst­kie­go do­bre­go w Nowym Roku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwek mzw., sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., Sylwester mos., Sylwestra ż., Sylwestrowa ż., Sylwka ż., Sylwcia ż., Sylwek mos., Sylwuś mos.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowy, sylwestrowski, Sylwestrowy

Wiktionary


sylwestrowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. gwara. war­szaw­ska syl­we­stro­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwek mzw., sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., Sylwek mos., Sylwuś mos., Sylwester mos./mzw., Sylwestra ż., Sylwestrowa ż., Sylwka ż., Sylwcia ż.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowy, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sylwestrowy

Wiktionary


sylwestrowy

→ syl­we­ster


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z syl­we­strem, od­by­wa­ją­cy się w syl­we­stra

Wiktionary

Patrz:

sylwester

Przykłady

 (1.1) Zbli­ża się 31 grud­nia, ostat­ni dzień roku, dzień tra­dy­cyj­nych zabaw syl­we­stro­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sylwester mzw., sylwek mzw., sylwestrowicz mos., sylwestrowiczka ż., Sylwek mos., Sylwuś mos., Sylwester mos./mzw., Sylwestra ż., Sylwestrowa ż., Sylwka ż., Sylwcia ż.

 czas. sylwestrować ndk.

 przym. sylwestrowski, Sylwestrowy

 przysł. sylwestrowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. sylwestrowski

Wiktionary


sylwestrzak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Syl­we­strzak (ur. 1942) – pol­ski praw­nik, kon­sty­tu­cjo­na­li­sta i hi­sto­ryk dok­tryn po­li­tycz­nych i praw­nych, pro­fe­sor nauk praw­nych
  • Hu­bert Syl­we­strzak (1933–2009) – pol­ski ge­o­log, spe­cja­li­sta ge­o­che­mii i mi­ne­ra­lo­gii złóż su­row­ców mi­ne­ral­nych
  • Jan Syl­we­strzak (1941–2018) – pol­ski dzien­ni­karz i po­li­tyk, wi­ce­wo­je­wo­da za­chod­nio­po­mor­ski
  • Kamil Syl­we­strzak (ur. 1988) – pol­ski pił­karz

Wikipedia


sylweta

dwu­wy­mia­ro­wy kształt du­że­go obiek­tu wi­dzia­ny na kon­tra­sto­wym tle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kształt, zarys po­sta­ci lub rze­czy

Wiktionary


sylwetka

syl­we­ta;
1. ogól­ny kształt, po­sta­wa ciała;
2. pła­ski rzut, obrys po­sta­ci lub przed­mio­tu;
3. li­te­rac­ka cha­rak­te­ry­sty­ka osoby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kształt, zarys po­sta­ci lub rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ho­ry­zon­cie widać było syl­wet­kę stat­ku.

 (1.1) Ćwi­cze­nia na wio­śla­rzu po­ma­ga­ją zmniej­szyć ilość tkan­ki tłu­szczo­wej, wys­mu­klić syl­wet­kę, zwal­czyć cel­lu­lit, a także po­zy­tyw­nie wpły­wa­ją na sa­mo­po­czu­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨlˈvɛtka, AS: sylvetka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) figura

Wiktionary


sylwetkowy

1. wi­dzia­ny lub przed­sta­wio­ny pła­sko, sche­ma­tycz­nie, w za­ry­sie;
2. zwią­za­ny z two­rze­niem, for­mo­wa­niem syl­wet­ki;
3. pi­sto­let syl­wet­ko­wy - dy­scy­pli­na spor­tu strze­lec­kie­go; ro­dzaj pi­sto­le­tu uży­wa­ne­go w tym spor­cie


SJP.pl


sylwetnik

szlacz­koń syl­wet­nik - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny bie­lin­ko­wa­tych


SJP.pl


sylwia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syl­wia – imię żeń­skie
  • Syl­wia – opo­wia­da­nie au­tor­stwa Gérarda de Ner­va­la
  • Syl­wia – ra­dio­od­bior­nik
  • Syl­wia (Syl­wia Re­na­ta Som­mer­lath, ur. 1943) – kró­lo­wa Szwe­cji
  • Syl­via Ash­ley – mo­del­ka
  • Syl­wia Bo­gac­ka – pol­ska strzel­czy­ni spor­to­wa
  • Syl­wia Chut­nik – pol­ska kul­tu­roz­naw­czy­ni
  • Syl­wia Czwoj­dziń­ska – pol­ska pię­cio­bo­ist­ka
  • Syl­wia De­kiert – pol­ska dzien­ni­kar­ka i spi­ker­ka
  • Syl­wia Ejdys – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Syl­wia Gliwa – pol­ska ak­tor­ka
  • Syl­wia Gru­cha­ła – pol­ska flo­re­cist­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Syl­wia pi­su­je do mnie re­gu­lar­nie raz w mie­sią­cu.

 (1.1) W biu­rze pra­cu­ją trzy Syl­wie i dwóch To­ma­szów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨlvʲja, AS: sylvʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sylwiusz m.

Wiktionary


sylwin

chlo­rek po­ta­su, mi­ne­rał, pow­sta­je w trak­cie od­pa­ro­wy­wa­nia mórz lub sło­nych je­zior


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy ha­lo­gen­ków;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syl­win – imię mę­skie, forma żeń­ska to Syl­wi­na
  • Syl­win – mi­ne­rał z gro­ma­dy ha­lo­gen­ków.

Wikipedia


sylwinit

skała solna


SJP.pl


sylwinostwo

Syl­win z żoną; Syl­wi­no­wie


SJP.pl


sylwinowie

imię mę­skie


SJP.pl


sylwinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syl­wi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sylwiny

chlo­rek po­ta­su, mi­ne­rał, pow­sta­je w trak­cie od­pa­ro­wy­wa­nia mórz lub sło­nych je­zior


SJP.pl


sylwit

mi­ne­rał, chlo­rek po­ta­su (sól po­ta­so­wa)


SJP.pl


sylwiusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Syl­wiusz – imię mę­skie. Wśród pa­tro­nów – św. Syl­wiusz, bi­skup Tu­lu­zy.

Imię po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go od słowa sil­vio oz­na­cza­ją­ce­go: leśny, dziki, ży­ją­cy w lesie.

W Pol­sce imię rzad­kie. W stycz­niu 2025 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 311 męż­czyzn o imie­niu Syl­wiusz na­da­nym jako imię pier­wsze.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsɨlvʲjuʃ, AS: sylvʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sylwia ż.

Wiktionary


sylwiuszostwo

Syl­wiusz z żoną; Syl­wiu­szo­wie


SJP.pl


sylwiuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


sylwiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Syl­wiu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sylwkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sylw­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


sylwunia

zdrob­nie­nie od: Syl­wia (imię żeń­skie)


SJP.pl


sylwuś

zdrob­nie­nie od: Syl­wan, Syl­we­riusz, Syl­we­ster, Syl­win, Syl­wiusz (imio­na mę­skie); Syl­wek


SJP.pl


sym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim, lewy do­pływ Je­ni­se­ju;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sym – rzeka w Rosji
  • SYM (Sa­ny­ang Motor Co., Ltd.) – taj­wań­ska firma pro­du­ku­ją­ca i sprze­da­ją­ca sku­te­ry, mo­to­cy­kle i quady
  • An­to­ni Sym – pol­ski pilot cy­wil­ny i woj­sko­wy
  • An­to­ni Sym – pol­ski le­śnik
  • Er­nest Sym – pol­ski bio­che­mik
  • Igo Sym – pol­ski, au­striac­ki i nie­miec­ki aktor

Wikipedia


symanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


symantec

[czy­taj: sy­man­tek] ame­ry­kań­ski pro­du­cent opro­gra­mo­wa­nia


SJP.pl


symara

długi strój ko­bie­cy no­szo­ny we Wło­szech w okre­sie re­ne­san­su


SJP.pl


symazyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o dzia­ła­niu fi­to­tok­sycz­nym


SJP.pl

Sy­ma­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy tria­zyn o dzia­ła­niu fi­to­tok­sycz­nym. Jest be­zbarw­ną sub­stan­cją kry­sta­licz­ną, pra­wie nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, roz­pu­szcza się za to w związ­kach or­ga­nicz­nych. Roz­kła­da się w tem­pe­ra­tu­rze ok. 226 °C.

Przy sto­so­wa­niu w ilo­ści 1–2,5 kg/ha sy­ma­zy­na po­wo­du­je zni­szcze­nie więk­szo­ści chwa­stów, za­rów­no jed­no­rocz­nych, jak i wie­lo­let­nich. Może dzia­łać jako her­bi­cyd to­tal­ny w ilo­ściach ok. 10–15 kg/ha.

Wikipedia


symbiocen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­stu­lo­wa­na, fu­tu­ry­stycz­na epoka roz­wo­ju Ziemi, w któ­rej lu­dzie będą żyli w har­mo­nii z na­tu­rą, we wza­jem­nym po­wią­za­niu życia ze wszyst­ki­mi isto­ta­mi

Wiktionary


symbiont

w bio­lo­gii: or­ga­nizm ży­ją­cy w sym­bio­zie z or­ga­niz­mem in­ne­go ga­tun­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. or­ga­nizm ży­ją­cy w sym­bio­zie z or­ga­niz­mem in­ne­go ga­tun­ku;

Wiktionary

Sym­biont – or­ga­nizm, który żyje w sym­bio­zie z or­ga­niz­mem in­ne­go ga­tun­ku, np. bak­te­rie w je­li­cie gru­bym u czło­wie­ka, bak­te­rie, które tra­wią ce­lu­lo­zę u prze­żu­wa­czy (krowa).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­sty­tut pro­wa­dzi ba­da­nia nad sym­bion­ta­mi ży­ją­cy­mi w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym czło­wie­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbioza ż.

Wiktionary


symbiotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sym­bio­tycz­ny, w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sym­bio­zą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbioza ż., symbiotyczność ż.

 przym. symbiotyczny

Wiktionary


symbiotyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sym­bio­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sym­bio­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. symbiotyczny

 przysł. symbiotycznie

Wiktionary


symbiotyczny

→ sym­bio­za


SJP.pl

Patrz:

symbioza

symbioza

okre­so­we lub stałe współ­ży­cie dwóch or­ga­niz­mów (sym­bion­tów) róż­nych ga­tun­ków, przy­no­szą­ce ko­rzyść co najm­niej jed­ne­mu z nich, a nie­przy­no­szą­ce szkód żad­ne­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. współ­ży­cie dwóch róż­nych ga­tun­ków przy­no­szą­ce im ko­rzy­ści

 (1.2) wspó­łist­nie­nie osób czy zja­wisk wza­jem­nie na sie­bie od­dzia­łu­ją­cych

Wiktionary

Sym­bio­za (łac. z gr. "sym-" 'współ-' i gr. "bíos" ‘życie’) – zja­wi­sko ści­słe­go współ­ży­cia przy­najm­niej dwóch ga­tun­ków or­ga­niz­mów, które przy­no­si ko­rzyść każ­dej ze stron (mu­tu­a­lizm) lub jed­nej, a dru­giej nie szko­dzi (ko­men­sa­lizm). Jed­nak czę­sto trud­no usta­lić do­kład­ny bi­lans strat i zy­sków współ­ży­ją­cych or­ga­niz­mów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. symbiont mrz.

 przym. symbiotyczny

 przysł. symbiotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) koegzystencja, współistnienie, współżycie

Wiktionary


symbirsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Ul­ja­nowsk, ofi­cjal­na nazwa do 1924 roku

Wiktionary

Powiązane:

 przym. symbirski

Wiktionary


symbirski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Sym­bir­skiem, do­ty­czą­cy Sym­bir­ska (współcz. Ul­ja­nowsk)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Symbirsk mrz.

Wiktionary


symbol

1. po­ję­cie, przed­miot, znak itp., ma­ją­ce jedno zna­cze­nie do­słow­ne i więk­szą licz­bę zna­czeń ukry­tych;
2. osoba lub zwie­rzę bę­dą­ce uo­so­bie­niem cze­goś;
3. umow­ny znak do oz­na­cza­nia cze­goś, np. jed­no­stek miar, pier­wiast­ków che­micz­nych itd.;
4. w li­te­ra­tu­rze: motyw lub ze­spół mo­ty­wów w dzie­le li­te­rac­kim bę­dą­cy zna­kiem głę­biej ukry­tej tre­ści, ma­ją­cy su­ge­ro­wać jej ist­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znak gra­ficz­ny od­po­wia­da­ją­cy ja­kie­muś po­ję­ciu

 (1.2) szt. uży­cie ja­kie­goś mo­ty­wu (opisu, obra­zu) do przed­sta­wie­nia zja­wi­ska, o któ­rym nie chce się po­wie­dzieć wprost;

Wiktionary

Sym­bol (z gr. σύμβολον "sýmbolon") – se­man­tycz­ny śro­dek sty­li­stycz­ny, który ma jedno zna­cze­nie do­słow­ne i różną licz­bę zna­czeń ukry­tych. Od­po­wied­nik po­ję­cia po­strze­ga­ny zmy­sło­wo. Naj­bar­dziej ogól­nie jest to za­stą­pie­nie jed­ne­go po­ję­cia innym, krót­szym, bar­dziej wy­ra­zi­stym lub naj­le­piej od­da­ją­cym jego na­tu­rę, albo mniej ab­strak­cyj­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sym­bo­lem pier­wiast­ka che­micz­ne­go „miedź” są li­te­ry „Cu”, a sym­bo­lem jed­nost­ki fi­zycz­nej „om” jest grec­ka li­te­ra omega („Ω”).

 (1.2) W tym wier­szu lis jest sym­bo­lem chy­tro­ści, ale też i spry­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃mbɔl, AS: sỹmbol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbolika ż., symbolizm m., symbolizowanie n., symboliczność ż.

 przym. symboliczny

 czas. symbolizować

 przysł. symbolicznie

Wiktionary


symbolicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sym­bo­licz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbolizm mrz., symbol m., symbolika ż., symboliczność ż.

 czas. symbolizować ndk.

 przym. symboliczny

Wiktionary


symboliczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sym­bo­licz­ne; cecha tych, któ­rzy są sym­bo­licz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbolizm mrz., symbol m., symbolika ż.

 przym. symboliczny

 przysł. symbolicznie

Wiktionary


symboliczny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sym­bo­lem, bę­dą­cy sym­bo­lem – zna­kiem umow­nym peł­nią­cym inne, za­stęp­cze funk­cje

 (1.2) taki, w któ­rym wy­stę­pu­ją sym­bo­le

 (1.3) o nie­wiel­kiej war­to­ści ma­te­rial­nej, nie­wiel­kim zna­cze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W po­e­ma­cie wy­stę­pu­ją dwa wątki, mia­no­wi­cie ety­mo­lo­gicz­ny i sym­bo­licz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mbɔˈlʲit͡ʃnɨ, AS: sỹmbolʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbol m., symboliczność ż., symbolizm m., symbolista m., symbolika ż.

 czas. symbolizować ndk.

 przysł. symbolicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umowny

 (1.3) skromny

Wiktionary


symbolika

1. ze­spół sym­bo­li sto­so­wa­nych w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. sym­bo­le za­war­te w ja­kimś dzie­le sztu­ki;
3. sym­bo­licz­ne zna­cze­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół sym­bo­li uży­wa­nych w dana dzie­dzi­nie

 (1.2) sym­bo­le po­ja­wia­ją­ce się w danym ut­wo­rze lub dzie­le sztu­ki

Wiktionary

Sym­bo­li­ka – uksz­tał­to­wa­nie frag­men­tów świa­ta przed­sta­wio­ne­go w dzie­le li­te­rac­kim (lub ele­men­tów dzie­ła sztu­ki), które wska­zu­je na dwu­pła­szczyz­no­wość zna­cze­nia, za­mie­rzo­ną za­gad­ko­wość. To, co przed­sta­wio­ne bez­poś­red­nio, jest zna­kiem głę­bo­ko ukry­tych i nie­jas­nych tre­ści, ma­ją­cych kie­ro­wać ku nim myśl od­bior­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pająk ze swoją bo­ga­tą i zło­żo­ną sym­bo­li­ką jest obec­ny w kul­tu­rach i mi­to­lo­giach ca­łe­go świa­ta.

 (1.2) W ut­wo­rach tej epoki sym­bo­li­ka zwie­rzę­ca była nie­by­wa­le roz­po­wszech­nio­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbol m., symbolista m., symbolizm m., symbolizacja ż., symboliczność ż.

 czas. symbolizować ndk.

 przym. symboliczny

 przysł. symbolicznie

Wiktionary


symbolistka

→ sym­bo­li­sta


SJP.pl

Patrz:

symbolista

symbolistyczny

→ sym­bo­lizm


SJP.pl

Patrz:

symbolizm

symbolizacja

1. na­da­wa­nie cze­muś cha­rak­te­ru sym­bo­lu;
2. w lo­gi­ce: za­mia­na zdań lub funk­cji zda­nio­wych na ich sym­bo­le, sto­so­wa­nie za­pi­su sym­bo­licz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­da­wa­nie cze­muś cha­rak­te­ru sym­bo­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbolizowanie n., symbolika ż.

 czas. symbolizować ndk.

Wiktionary


symbolizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. kie­ru­nek w li­te­ra­tu­rze i sztu­kach pla­stycz­nych wy­stę­pu­ją­cy na prze­ło­mie XIX i XX w., po­słu­gu­ją­cy się sym­bo­lem jako pod­sta­wo­wym środ­kiem wy­ra­zu;

 (1.2) sym­bo­licz­ny cha­rak­ter cze­goś

 (1.3) filoz. te­o­ria form sym­bo­licz­nych, które są dane umy­sło­wi a prio­ri i syn­te­ty­zu­ją ca­łoksz­tałt ludz­kie­go doś­wiad­cze­nia

 (1.4) filoz. fi­lo­zo­fia kul­tu­ry stwo­rzo­na na po­cząt­ku XX w. przez Ern­sta Cas­si­re­ra

Wiktionary

Sym­bo­lizm ( sýmbolon, tłum. znak umow­ny) – kie­ru­nek w po­ez­ji i sztu­kach pla­stycz­nych, pow­sta­ły we Fran­cji i Bel­gii w dru­giej po­ło­wie XIX wieku, za­kła­dał, że świat poz­na­wa­ny zmy­sła­mi (ma­te­rial­ny) jest złudą skry­wa­ją­cą praw­dzi­wy, ide­al­ny świat, któ­re­go zmy­sła­mi i ro­zu­mem nie można zin­ter­pre­to­wać. Pojęć ze świa­ta praw­dzi­we­go nie da się opi­sać za po­mo­cą zwy­kłe­go ję­zy­ka, może to zro­bić tylko sym­bol.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. symbol mrz., symbolika ż., symbolizowanie n., symboliczność ż., symbolista m., symbolistka ż., postsymbolizm m., postsymbolista m., postsymbolistka ż., presymbolizm m., neosymbolizm m.

 czas. symbolizować ndk.

 przym. symboliczny, symbolistyczny, postsymbolistyczny

 przysł. symbolicznie

Wiktionary


symbolizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sym­bo­li­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mbɔlʲizɔˈvãɲɛ, AS: sỹmbolʹizovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. symbolizować

 rzecz. symbolizm mrz., symbolizacja ż., symbol mrz.

Wiktionary


symbolizować

cza­sow­nik

 (1.1) sta­no­wić sym­bol cze­goś, re­pre­zen­to­wać coś za po­mo­cą sym­bo­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Księ­życ sym­bo­li­zu­je ta­jem­ne i za­kry­te stro­ny na­tu­ry, in­tu­i­cję, podś­wia­do­mość, magię, wy­o­braź­nię i natch­nie­nie po­e­tyc­kie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: sỹmbolʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symbol m., symbolika ż., symbolizm m., symbolista m., symbolizowanie n., symbolizacja ż.

 przysł. symbolicznie

 przym. symboliczny

Wiktionary


symcha

imię mę­skie


SJP.pl


symediana

pro­sta Cevy bę­dą­ca od­bi­ciem sy­me­trycz­nym środ­ko­wej trój­ką­ta wzglę­dem dwu­siecz­nej wy­cho­dzą­cej z tego sa­me­go wierz­choł­ka


SJP.pl

Sy­me­dia­na – pro­sta Cevy bę­dą­ca od­bi­ciem sy­me­trycz­nym środ­ko­wej trój­ką­ta wzglę­dem dwu­siecz­nej wy­cho­dzą­cej z tego sa­me­go wierz­choł­ka. Sy­me­dia­ny prze­ci­na­ją się w jed­nym punk­cie (zwa­nym punk­tem Le­mo­i­ne’a), jak wiele in­nych cha­rak­te­ry­stycz­nych pro­stych Cevy.

Wikipedia


symeon

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiel­kie zna­cze­nie dla bi­blij­nej opo­wie­ści o lu­dzie wy­bra­nym, jakie przy­pi­su­je się Ja­ku­bo­wi, wy­ni­ka z faktu, że dwu­na­stu jego synów (Ruben, Sy­me­on, Lewi, Juda, Is­sa­char, Za­bu­lon, Józef, Be­nia­min, Dan, Nef­ta­li, Gad , Aser) dało po­czą­tek tzw. dwu­na­stu ple­mię­e­mio­nom Iz­ra­e­la, po tym, jak sam Jakub zy­skał to imię - Iz­ra­el, a jego po­tom­ko­wie od tego czasu będą na­zy­wać sie­bie Bnej Iz­ra­el, Iz­ra­e­li­ci, sy­no­wie Iz­ra­e­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈmɛɔ̃n, AS: sỹmeõn

Wiktionary


symeonostwo

Sy­me­on z żoną; Sy­me­o­no­wie


SJP.pl


symeonowie

imię mę­skie


SJP.pl


symeonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sy­me­o­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


symetralna

pro­sta pro­sto­pa­dła do od­cin­ka, prze­cho­dzą­ca przez jego śro­dek


SJP.pl


symetria

1. cecha kształ­tu obiek­tów pła­skich lub prze­strzen­nych, po­le­ga­ją­ca na ist­nie­niu punk­tu, pro­stej lub pła­szczyz­ny, wzglę­dem któ­rych od­bi­cie lub obrót o pe­wien kąt daje obraz obiek­tu iden­tycz­ny z wyj­ścio­wym;
2. po­tocz­nie: znacz­ne po­do­bień­stwo czę­ści (naj­czę­ściej dwóch) tego sa­me­go obiek­tu, np. ciała, twa­rzy;
3. rów­no­wa­ga, zgod­ność po­mię­dzy czę­ścia­mi więk­szej ca­ło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. wła­ści­wość fi­gu­ry, bryły lub ogól­nie do­wol­ne­go obiek­tu ma­te­ma­tycz­ne­go, po­le­ga­ją­ca na tym, iż ist­nie­je na­le­żą­ce do pew­nej za­da­nej klasy przeksz­tał­ce­nie nie­bę­dą­ce iden­tycz­no­ścią, które odw­zo­ro­wu­je dany obiekt na niego sa­me­go;

 (1.2) pot. wła­ści­wość da­ne­go przed­mio­tu, we­dług któ­rej moż­li­we jest po­dzie­le­nie go na dwie po­łów­ki bę­dą­ce swoim lu­strza­nym od­bi­ciem

 (1.3) rów­no­wa­ga i zgod­ność po­mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi ele­men­ta­mi ca­ło­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­me­tria fi­gu­ry – izo­me­trie włas­ne figur ge­o­me­trycz­nych, en­do­mor­fiz­my prze­strze­ni eu­kli­de­so­wych
  • sy­me­tria bu­do­wy ciała or­ga­niz­mu
    • sy­me­tria ciała ludz­kie­go
  • Sy­me­tria chi­ral­na
  • Sy­me­tria CPT
  • Sy­me­tria w fi­zy­ce
  • Spon­ta­nicz­ne zła­ma­nie sy­me­trii
  • Su­per­sy­me­tria
  • Sy­me­tria czą­stecz­ko­wa
  • Sy­me­tria – ze­spół roc­ko­wy z Ja­strzę­bia Zdro­ju
  • Sy­me­tria – film w re­ży­se­rii Kon­ra­da Nie­wol­skie­go
  • Sy­me­tria w mu­zy­ce – książ­ka Anny Bro­żek, War­sza­wa, 2004

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈmɛtrʲja, AS: sỹmetrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., symetrysta mos., symetralna ż.

 przym. symetryczny

 przysł. symetrycznie

Wiktionary


symetrodonty

Sy­me­tro­don­ty (†Sym­me­tro­don­ta) – praw­do­po­dob­nie po­li­fi­le­tycz­na grupa me­zo­zo­icz­nych ssa­ków, ce­chu­ją­cych się zę­ba­mi trzo­no­wy­mi z trze­ma guz­ka­mi usta­wio­ny­mi w kształ­cie sy­me­trycz­ne­go trój­ką­ta oraz bra­kiem wy­rost­ka ką­to­we­go na żu­chwie. W po­rów­na­niu z zę­ba­mi mor­ga­nu­ko­don­tów i eu­try­ko­no­don­tów, u któ­rych guzki na zę­bach trzo­no­wych uło­żo­ne są w linię, zęby sy­me­tro­don­tów bar­dziej przy­po­mi­na­ją zęby ło­ży­skow­ców i tor­ba­czy, brak im jed­nak je­szcze niek­tó­rych cech wy­stę­pu­ją­cych u bli­żej spo­krew­nio­nych z tor­ba­cza­mi i ło­ży­skow­ca­mi "eu­pan­to­te­riów", np.

Wikipedia


symetrycznie

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z sy­me­trią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­che­o­log wy­do­był z wnę­trza dzban z dwoma umie­szczo­ny­mi sy­me­trycz­nie po bo­kach uchwy­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryczność ż., symetria ż., symetryzacja ż., symetrysta mos., symetrystka ż., symetralna ż., symetryzowanie n.

 czas. symetryzować ndk.

 przym. symetryczny, symetryzacyjny

Wiktionary


symetryczność

→ sy­me­trycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­me­trycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sy­me­trycz­ni

Wiktionary

Patrz:

symetryczny

Powiązane:

 rzecz. niesymetryczność ż., symetryzm m., symetria ż., asymetria ż., asymetryczność ż., symetralna ż., symetrysta m., symetrystka ż.

 przym. symetryczny, asymetryczny

 przysł. symetrycznie, asymetrycznie

Wiktionary


symetryczny

1. odz­na­cza­ją­cy się sy­me­trią;
2. po­sia­da­ją­cy śro­dek, oś lub pła­szczyz­nę sy­me­trii


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się sy­me­trią, zbu­do­wa­ny lub uło­żo­ny we­dług zasad sy­me­trii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryzator mrz., symetryczność ż., symetria ż., symetryzacja ż., symetrysta m., symetrystka ż., symetralna ż., symetryzowanie n.

 czas. symetryzować ndk.

 przym. symetryzacyjny

 przysł. symetrycznie

Wiktionary


symetrysta

osoba trak­tu­ją­ca prze­ciw­ne stro­ny, czę­sto po­li­tycz­ne, jako rów­nie winne lub ma­ją­ce takie same wady i za­le­ty, za­cie­ra­jąc istot­ne róż­ni­ce mię­dzy nimi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. zwo­len­nik sy­me­tryz­mu, po­glą­du, że praw­da leży poś­rod­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sy­me­try­ści czer­pią sa­mo­za­do­wo­le­nie z sa­me­go faktu do­ko­ny­wa­nia sy­me­trii, który w ich włas­nej oce­nie sy­tu­o­wać ma sy­me­try­stów ponad bie­żą­cym spo­rem po­li­tycz­nym…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symetryzm m., symetria ż., symetryczność ż., symetryzacja ż., symetralna ż., symetryzowanie n.

:: fż. symetrystka ż.

 czas. symetryzować ndk.

 przym. symetryczny, symetryzacyjny

 przysł. symetrycznie

Wiktionary


symetrystka

→ sy­me­try­sta


SJP.pl

Patrz:

symetrysta

symetrystyczny

→ sy­me­tryzm


SJP.pl

Patrz:

symetryzm

symetryzacja

kształ­to­wa­nie, for­mo­wa­nie cze­goś w celu na­da­nia sy­me­trii; wpro­wa­dza­nie sy­me­trii


SJP.pl


symetryzator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. układ elek­tro­nicz­ny kon­wer­tu­ją­cy sy­gnał nie­sy­me­trycz­ny na sy­me­trycz­ny, w celu zmniej­sze­nia po­dat­no­ści na za­kłó­ce­nia;

Wiktionary

Sy­me­try­za­tor, żar­go­no­wo balun ( balun, od "ba­lan­ced to un­ba­lan­ced") – urzą­dze­nie elek­trycz­ne, naj­czę­ściej w po­sta­ci trans­for­ma­to­ra lub od­cin­ka linii trans­mi­syj­nej, słu­żą­ce do za­mia­ny po­łą­cze­nia sy­me­trycz­ne­go ("ba­lan­ced") na nie­sy­me­trycz­ne ("un­ba­lan­ced") oraz do do­pa­so­wa­nia im­pe­dan­cji mię­dzy li­nia­mi i ob­wo­da­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. symetryczny

 rzecz. symetryzm mrz.

Wiktionary


symetryzm

trak­to­wa­nie prze­ciw­nych stron, czę­sto w kon­tek­ście po­li­tycz­nym, jako rów­nie win­nych lub ma­ją­cych takie same wady i za­le­ty, pro­wa­dzą­ce do fał­szy­we­go rów­no­wa­że­nia i za­cie­ra­nia istot­nych róż­nic mię­dzy nimi


SJP.pl

Sy­me­tryzm – po­sta­wa ide­o­lo­gicz­na za­kła­da­ją­ca, że każ­de­mu ne­ga­tyw­ne­mu zja­wi­sku za­wi­nio­ne­mu przez dany obóz po­li­tycz­ny na­le­ży spró­bo­wać prze­ciw­sta­wić ana­lo­gicz­ne ne­ga­tyw­ne zja­wi­sko za­wi­nio­ne przez obóz jego prze­ciw­ni­ków (w Pol­sce z re­gu­ły w ze­sta­wie­niu PO – PiS).

Wikipedia


symetryzować

1. kształ­to­wać, for­mo­wać coś w celu na­da­nia sy­me­trii; wpro­wa­dzać sy­me­trię;
2. rzad­ko: odz­na­czać się sy­me­trią


SJP.pl


symetykon

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny jako lek prze­ciw wzdę­ciom; si­me­ti­kon


SJP.pl

Sy­me­ty­kon, si­me­ty­kon ( si­me­ti­co­num) – zwią­zek po­wierzch­nio­wo czyn­ny, mie­sza­ni­na po­li­di­me­ty­lo­si­lok­sa­nu i krze­mion­ki (di­me­ty­kon ak­ty­wo­wa­ny dwut­len­kiem krze­mu), sto­so­wa­ny jako pro­dukt lecz­ni­czy lub wyrób me­dycz­ny prze­ciw wzdę­ciom.

Wikipedia


symferopol

mia­sto na Ukra­i­nie, sto­li­ca Krymu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie, sto­li­ca Re­pu­bli­ki Au­to­no­micz­nej Krymu;

Wiktionary

Sym­fe­ro­pol ( Сімферо́поль, Симферо́поль, lub Aq­me­scit/Акъмесджит, Սիմֆերոպոլ) – mia­sto na Pół­wy­spie Krym­skim nad rzeką Sał­hyr.

Mia­sto za­miesz­ku­je 336 212 osób (2021). We­dług ostat­nie­go ukra­iń­skie­go spisu lud­no­ści z 1 stycz­nia 2014 roku było to 338 319 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z Jałty do Sym­fe­ro­po­la pro­wa­dzi naj­dłuż­sza w Eu­ro­pie linia tro­lej­bu­so­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl, AS: sỹũ̯feropol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symferopolczyk mos., symferopolka ż.

 przym. symferopolski

Wiktionary


symferopolczyk

miesz­ka­niec Sym­fe­ro­po­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sym­fe­ro­po­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Symferopol mrz.

:: fż. symferopolka ż.

 przym. symferopolski

Wiktionary


symferopolka

miesz­kan­ka Sym­fe­ro­po­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sym­fe­ro­po­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃w̃fɛrɔˈpɔlka, AS: sỹũ̯feropolka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Symferopol mrz.

:: fm. symferopolczyk mos.

 przym. symferopolski

Wiktionary


symferopolski

przy­miot­nik od: Sym­fe­ro­pol (sto­li­ca Krymu)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sym­fe­ro­po­lem, do­ty­czą­cy Sym­fe­ro­po­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Symferopol mrz., symferopolczyk mos., symferopolka ż.

Wiktionary


symfiza

ro­dzaj spo­je­nia dwóch kości o bar­dzo małej ruch­li­wo­ści


SJP.pl


symfonia

so­na­ta zin­stru­men­to­wa­na na or­kie­strę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. du­żych roz­mia­rów utwór na or­kie­strę; w kla­sycz­nym kształ­cie zaz­wy­czaj trzy- lub czte­ro­czę­ścio­wy;

 (1.2) har­mo­nij­ne po­łą­cze­nie (dźwię­ków, sma­ków, za­pa­chów, ko­lo­rów itp.)

Wiktionary

Sym­fo­nia – cy­klicz­na forma mu­zycz­na przez­na­czo­na za­sad­ni­czo na or­kie­strę, zwy­kle zbu­do­wa­na z kilku czę­ści i opar­ta na za­sa­dach cyklu so­na­to­we­go. W kla­sycz­nym mo­de­lu sym­fo­nia przy­ję­ła naj­czę­ściej układ czte­ro­czę­ścio­wy: część pier­wszą szyb­ką, zwy­kle utrzy­ma­ną w for­mie so­na­to­wej, część drugą wolną, część trze­cią ta­necz­ną – me­nu­et, a póź­niej sche­rzo – oraz szyb­ki finał, czę­sto w for­mie ronda.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Or­kie­stra wy­ko­na­ła sym­fo­nię.

 (1.1) W doj­rza­łym kla­sy­cyz­mie zro­dził się model formy sym­fo­nii opar­ty na cyklu so­na­to­wym, jed­nak współ­cze­śni kom­po­zy­to­rzy już się do niego ra­czej nie sto­su­ją.

 (1.1) W swo­jej IX sym­fo­nii Be­et­ho­ven dodał do or­kie­stry chór, co było nie­ty­po­we dla tego ga­tun­ku mu­zycz­ne­go.

 (1.2) Pol­skie lato to istna sym­fo­nia in­ten­syw­nych barw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja, AS: sỹũ̯fõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sinfonia ż., sinfonietta ż., symfonik m., symfoniczność ż., symfonika ż., symfonista m., symfonistka ż.

 przym. symfoniczny

 przysł. symfonicznie

Wiktionary


symfoniczka

1. człon­ki­ni or­kie­stry sym­fo­nicz­nej; fil­har­mo­nicz­ka;
2. kom­po­zy­tor­ka mu­zy­ki sym­fo­nicz­nej


SJP.pl


symfoniczność

→ sym­fo­nicz­ny


SJP.pl

Patrz:

symfoniczny

symfoniczny

od­no­szą­cy się do sym­fo­nii;
1. or­kie­stra sym­fo­nicz­na - or­kie­stra skła­da­ją­ca się z in­stu­men­tów smycz­ko­wych, dę­tych i per­ku­syj­nych, cza­sem uzu­peł­nio­nych o inne;
2. mu­zy­ka sym­fo­nicz­na - mu­zy­ka na or­kie­strę sym­fo­nicz­ną;
3. po­e­mat sym­fo­nicz­ny - utwór na or­kie­strę sym­fo­nicz­ną na­wią­zu­ją­cy do tre­ści wy­ni­ka­ją­cej z ty­tu­łu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sym­fo­nią, do­ty­czą­cy sym­fo­nii

 (1.2) zwią­za­ny z wie­lo­o­so­bo­wą or­kie­strą, w skład któ­rej wcho­dzą in­stru­men­ty smycz­ko­we, in­stru­men­ty dęte i per­ku­syj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symfonia ż., symfonika ż., symfonik m., symfonista m., symfoniczność ż.

 przysł. symfonicznie

Wiktionary


symfonik

1. czło­nek or­kie­stry sym­fo­nicz­nej;
2. kom­po­zy­tor mu­zy­ki sym­fo­nicz­nej


SJP.pl


symfonika

mu­zy­ka sym­fo­nicz­na


SJP.pl


symfonista

kom­po­zy­tor sym­fo­nii; sym­fo­nik


SJP.pl


symilograf

apa­rat te­le­ko­pio­wy


SJP.pl


symilografia

te­le­gra­fia ko­pio­wa


SJP.pl

Sy­mi­lo­gra­fia (ina­czej: "te­le­gra­fia ko­pio­wa, te­le­ko­pia, fak­sy­mi­lo­gra­fia") – dział te­le­ko­mu­ni­ka­cji obej­mu­ją­cy prze­ka­zy­wa­nie wia­do­mo­ści (te­le­faks) w po­sta­ci obra­zów nie­ru­cho­mych (np. ry­sun­ków, nut, pisma, fo­to­gra­mów).

Do na­da­wa­nia i od­bio­ru obra­zów służą apa­ra­ty sy­mi­lo­gra­ficz­ne, in­ny­mi słowy "sy­mi­lo­gra­fy" (zwane po­tocz­nie fak­sa­mi).

Wikipedia


symmachia

zwią­zek obron­ny państw w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

Sym­ma­chia ( συμμαχία – „przy­mie­rze, so­jusz”) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji so­jusz, zwią­zek obron­ny lub za­czep­no-obron­ny hel­leń­skich po­le­is, two­rzo­ny w obli­czu wspól­nych wyz­wań lub prze­ciw­ni­ka.

Za­wie­ra­ją­cy przy­mie­rze so­jusz­ni­cy zo­bo­wią­zy­wa­li się do uz­na­wa­nia tych sa­mych wro­gów i przy­ja­ciół.

Wikipedia


symmachus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sym­ma­chus – pa­pież w la­tach 498–514, świę­ty Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.
  • Sym­ma­chus – ży­ją­cy w II wieku autor prze­kła­du Sta­re­go Te­sta­men­tu na grekę
  • Au­re­liusz Wa­le­riusz Tul­lia­nus Sym­ma­chus (ur. ok. 280) – po­li­tyk rzym­ski, kon­sul
  • Kwin­tus Au­re­liusz Sym­ma­chus (ok. 340–402/404) – rzym­ski mówca, se­na­tor i po­li­tyk

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­cho­wa­ło się około 900 li­stów Sym­ma­chu­sa, opra­co­wa­nych i ze­bra­nych w dzie­się­ciu księ­gach przez jego syna Fa­biu­sza.

Wiktionary


symonia

sprze­da­wa­nie god­no­ści i sa­kra­men­tów ko­ściel­nych; świę­to­kup­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. prak­ty­ka sprze­da­wa­nia i ku­po­wa­nia god­no­ści, urzę­dów i dóbr w cza­sach śred­nio­wie­cza;

Wiktionary

Sy­mo­nia, świę­to­kup­stwo – han­del god­no­ścia­mi i urzę­da­mi ko­ściel­ny­mi, sa­kra­men­ta­mi oraz do­bra­mi du­cho­wy­mi. Ter­min „sy­mo­nia” po­cho­dzi od Szy­mo­na Maga (Si­mo­na Ma­gu­sa), któ­re­go św. Piotr zga­nił za chęć ku­pie­nia od apo­sto­łów daru udzie­le­nia Ducha Świę­te­go (zob., 9-24).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Walka z sy­mo­nią, choć nie po­zba­wi­ła cał­ko­wi­cie moż­no­wład­ców moż­li­wo­ści umie­szcza­nia krew­nych na wy­so­kich ko­ściel­nych sta­no­wi­skach, zmu­si­ła ich do po­szu­ki­wa­nia no­wych spo­so­bów współ­pra­cy z bi­sku­pa­mi i ka­no­ni­ka­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świętokupstwo

Wiktionary


symonides

Sy­mo­ni­des z Keos (ok. 556-468 p.n.e.) - grec­ki liryk uz­na­wa­ny za twór­cę epi­gra­mu jako ga­tun­ku li­te­rac­kie­go


SJP.pl

Sy­mo­ni­des z Keos ( Σιμωνίδης, ok. 556–468 p.n.e.) – liryk grec­ki po­cho­dzą­cy z wyspy Keos, pier­wszy poeta, dla któ­re­go two­rze­nie po­ez­ji stało się źró­dłem utrzy­ma­nia. Był au­to­rem pie­śni chó­ral­nych, dy­ty­ram­bów, hym­nów, sko­lii, tre­nów, epi­ni­kii, en­ko­mii, pe­a­nów oraz ele­gii. Uz­na­wa­ny jest za twór­cę epi­gra­mu jako ga­tun­ku li­te­rac­kie­go.

Wikipedia


symonowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sympatektomia

ope­ra­cyj­ne wy­cię­cie okre­ślo­ne­go od­cin­ka czę­ści ob­wo­do­wej ukła­du współ­czul­ne­go


SJP.pl


sympatia

1. życz­li­wy sto­su­nek wobec kogoś;
2. osoba, którą się lubi bądź jest się w niej za­ko­cha­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) życz­li­wy lub przy­jaz­ny sto­su­nek do kogoś

 (1.2) osoba, którą się lubi lub kocha

Wiktionary

Sym­pa­tia – spo­łecz­ne po­wi­no­wact­wo, w któ­rym jedna osoba bli­sko ro­zu­mie uczu­cia dru­giej osoby. Wyraz „sym­pa­tia” po­cho­dzi od łac. "sym­pat­ha"; od gr. συμπάθεια trans­li­te­ro­wa­ne­go jako "sym­pat­he­ia", po­łą­cze­nie συν + πάσχω = συμπάσχω oz­na­cza „cier­pieć wspól­nie” lub „od­czu­wać z”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szef z sym­pa­tią od­no­si się do swo­ich pod­wład­nych.

 (1.2) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃mˈpatʲja, AS: sỹmpatʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympatyk m., sympatyczka ż., sympatyczność ż., sympatyzowanie n.

 czas. sympatyzować ndk.

 przym. sympatyczny

 przysł. sympatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sentyment, inklinacja, skłonność

Wiktionary


sympatol

nazwa hand­lo­wa leku po­bu­dza­ją­ce­go serce i na­czy­nia krwio­no­śne, za­wie­ra­ją­ce­go sy­ne­fry­nę


SJP.pl


sympatryczność

Sym­pa­trycz­ność − zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na wy­stę­po­wa­niu na jed­nym ob­sza­rze po­pu­la­cji, ga­tun­ków lub tak­so­nów wyż­szych rangą i oz­na­cza za­cho­dze­nie na sie­bie za­się­gów ich wy­stę­po­wa­nia – mogą one wy­stę­po­wać w tych sa­mych lub róż­nych sied­li­skach.

W an­tro­po­lo­gii roz­pa­tru­je się sto­sun­ko­wo dłu­gotr­wa­łe trwa­nie we względ­nej izo­la­cji ge­ne­tycz­nej sym­pa­trycz­nych spo­łecz­no­ści ludz­kich (wsku­tek ist­nie­nia ba­rier kul­tu­ro­wych).

Wikipedia


sympatryczny

1. spe­cja­cja sym­pa­trycz­na - pow­sta­nie po­tom­nych ga­tun­ków na ob­sza­rze tego sa­me­go sied­li­ska;
2. sym­pa­trycz­ne ga­tun­ki - ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce na danym ob­sza­rze ge­o­gra­ficz­nym pod po­sta­cią istot­nie róż­nią­cych się osob­ni­ków lub grup


SJP.pl


sympatyczka

→ sym­pa­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta oka­zu­ją­ca komuś lub cze­muś przy­chyl­ność

Wiktionary

Patrz:

sympatyk

Powiązane:

 rzecz. sympatyzowanie n., sympatyk mos., sympatia ż.

 przysł. sympatycznie

 czas. sympatyzować

Wiktionary


sympatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sym­pa­tycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mpaˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: sỹmpatyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympatyk, sympatia, sympatyzowanie, sympatyczka, sympatyczność

 przym. sympatyczny

 czas. sympatyzować

Wiktionary


sympatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sym­pa­tycz­nie


SJP.pl


sympatyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sym­pa­tycz­ny


SJP.pl


sympatyczność

→ sym­pa­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest sym­pa­tycz­ne; cecha tego, kto jest sym­pa­tycz­ny

Wiktionary

Patrz:

sympatyczny

Powiązane:

 rzecz. sympatia ż., sympatyk m., sympatyzowanie n.

 przym. sympatyczny

 przysł. sympatycznie

 czas. sympatyzować

Wiktionary


sympatyczny

1. wzbu­dza­ją­cy sym­pa­tię;
2. przy­chyl­ny, życz­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy sym­pa­tię; miły, życz­li­wy

 (1.2) be­zbarw­ny

 (1.3) anat. współ­czul­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mpaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: sỹmpatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympatia ż., sympatyk m., sympatyczność ż.

 czas. sympatyzować

 przysł. sympatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miły

Wiktionary


sympatyjka

zdrob­nie­nie od: sym­pa­tia


SJP.pl


sympatyk

osoba oka­zu­ją­ca komuś lub cze­muś sym­pa­tię, przy­chyl­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która z czymś lub z kimś sym­pa­ty­zu­je

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ciągu ostat­nie­go ty­god­nia na­stą­pił gi­gan­tycz­ny atak ze stro­ny za­rów­no me­diów pra­wi­co­wych, sym­pa­ty­ków pra­wi­cy, trol­li z farmy, po­słów pra­wi­cy, jak i eu­ro­po­słów z pra­wi­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃mˈpatɨk, AS: sỹmpatyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympatia ż., sympatyczność ż., sympatyzowanie n.

:: fż. sympatyczka ż.

 czas. sympatyzować ndk.

 przym. sympatyczny

 przysł. sympatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwolennik, stronnik

Wiktionary


sympatykolityczny

lek sym­pa­ty­ko­li­tycz­ny - lek ha­mu­ją­cy ak­tyw­ność współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; sym­pa­ty­ko­li­tyk


SJP.pl


sympatykolityk

lek ha­mu­ją­cy ak­tyw­ność współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go; lek sym­pa­ty­ko­li­tycz­ny


SJP.pl


sympatykomimetyk

sub­stan­cja po­bu­dza­ją­ca współ­czul­ny (sym­pa­tycz­ny) układ ner­wo­wy


SJP.pl


sympatykotonia

wzmo­żo­ne na­pię­cie współ­czul­ne­go ukła­du ner­wo­we­go, ob­ja­wia­ją­ce się przy­spie­sze­niem tętna, pot­li­wo­ścią i wzmo­żo­ną po­bud­li­wo­ścią psy­chicz­ną


SJP.pl

Sym­pa­ty­ko­to­nia (symp­ha­ti­cus (łac.) "sym­pa­tycz­ny, współ­czul­ny" + tónos (gr.) "na­prę­że­nie") – stan wzmo­żo­ne­go na­pię­cia ukła­du współ­czul­ne­go, wy­ra­ża­ją­cy się przyś­pie­szo­nym tęt­nem, roz­sze­rze­niem źre­nic, zwięk­szo­ną pot­li­wo­ścią, wzmo­żo­ną po­bud­li­wo­ścią psy­chicz­ną.

Wikipedia


sympatykotoniczny

do­ty­czą­cy sym­pa­ty­ko­to­nii, ma­ją­cy jej cha­rak­ter


SJP.pl


sympatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sym­pa­ty­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mpatɨzɔˈvãɲɛ, AS: sỹmpatyzovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympatia ż., sympatyk m., sympatyczka ż., sympatyczność ż.

 czas. sympatyzować

 przysł. sympatycznie

Wiktionary


sympatyzować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) da­rzyć sym­pa­tią coś lub kogoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvat͡ɕ, AS: sỹmpatyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympatia ż., sympatyk m., sympatyczka ż., sympatyczność ż., sympatyzowanie n.

 przym. sympatyczny

 przysł. sympatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzyjać, popierać

Wiktionary


symplak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pro­stak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ciem sym­plak, po­słuch w War­sza­wie mam więk­szy niż cała Rada razem wzię­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symplifikacja ż.

Wiktionary


symplast

ze­spół pro­to­pla­stów po­łą­czo­nych plaz­mo­des­ma­mi i oto­czo­ny błoną ko­mór­ko­wą


SJP.pl

Sym­plast – ze­spół pro­to­pla­stów po­łą­czo­nych plas­mo­des­ma­mi i oto­czo­ny plas­mo­lem­mą.

Plaz­mo­des­my poz­wa­la­ją na bez­poś­red­ni prze­pływ (dy­fuz­ja) ma­łych czą­ste­czek mię­dzy są­sia­du­ją­cy­mi ko­mór­ka­mi. Więk­sze czą­stecz­ki mogą być rów­nież tran­spor­to­wa­ne za po­mo­cą fi­la­men­tów ak­ty­no­wych

Wikipedia


sympleks

uo­gól­nie­nie od­cin­ka, trój­ką­ta i czwo­ro­ścia­nu na do­wol­ne wy­mia­ry


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • al­go­rytm sym­plek­so­wy – pod­ję­cie z dzie­dzi­ny te­o­rii de­cyz­ji
  • sym­pleks – pod­ję­cie z dzie­dzi­ny ge­o­me­trii
  • sym­pleks – ro­dzaj trans­mi­sji da­nych w te­le­ko­mu­ni­ka­cji

Wikipedia


sympleksowy

→ sym­pleks


SJP.pl

Patrz:

sympleks

symplektyczny

ge­o­me­tria sym­plek­tycz­na - gałąź ma­te­ma­ty­ki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem struk­tur ge­o­me­trycz­nych zwią­za­nych z me­cha­ni­ką kla­sycz­ną i ukła­da­mi dy­na­micz­ny­mi


SJP.pl


sympliciusz

imię mę­skie


SJP.pl


symplicjalny

kom­pleks sym­pli­cjal­ny - skoń­czo­ny zbiór sym­plek­sów speł­nia­ją­cy pewne wa­run­ki


SJP.pl


symplicjusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Sym­pli­cjusz, Sym­pli­cy – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, po­cho­dzą­ce od wy­ra­zu sim­plex, oz­na­cza­ją­ce­go „pro­sty, szcze­ry, ucz­ci­wy”. W śred­nio­wie­czu nie jest ono poś­wiad­czo­ne w źró­dłach pol­skich, po­ja­wi­ło się w XVII wieku. Wer­sja Sim­pli­cius zo­sta­ła w pol­szczyź­nie za­a­dap­to­wa­na na dwa spo­so­by: jako "Sym­pli­cjusz" (z od­mia­ną rze­czow­ni­ko­wą) oraz jako "Sym­pli­cy" (z od­mia­ną przy­miot­ni­ko­wą, jak "Igna­cy").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zesz­łym roku Sym­pli­cju­szo­wi uro­dził się syn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Symplicjuszek mos.

Wiktionary


symplicjuszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Sym­pli­cjusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sym­pli­cjusz­ku, pomóż babci wnieść spra­wun­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Symplicjusz mos.

 przym. Symplicjuszowy

Wiktionary


symplicjuszostwo

Sym­pli­cjusz z żoną; Sym­pli­cju­szo­wie


SJP.pl


symplicjuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


symplicjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sym­pli­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


symplicystyczny

→ sym­pli­cyzm


SJP.pl

Patrz:

symplicyzm

symplifikacja

upro­szcze­nie cze­goś tak, by stało się zro­zu­mia­łe, co zaz­wy­czaj po­wo­du­je spły­ce­nie te­ma­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) upro­szcze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mplʲifʲiˈkat͡sʲja, AS: sỹmplʹifʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. daw. symplak

 przym. symplicystyczny, symplistyczny

 czas. symplifikować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spłycenie

Wiktionary


symplifikować

uj­mo­wać coś w spo­sób mało wni­kli­wy, spły­cać


SJP.pl


symplistyczny

pro­sty i nie­skom­pli­ko­wa­ny


SJP.pl


symploke

fi­gu­ra sty­li­stycz­na łą­czą­ca ana­fo­rę z epi­fo­rą w jed­nym zda­niu


SJP.pl


sympozjalny

→ sym­poz­jum


SJP.pl

Patrz:

sympozjum

sympozjon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. sta­ro­grec­ka bie­sia­da uroz­ma­i­co­na tań­cem, śpie­wem i dy­sku­sja­mi;

 (1.2) rzad. przest. sym­poz­jum

Wiktionary

Sym­poz­jon ( συμπόσιον sympósĭon, łac. "sym­po­sium" – wspól­ne picie) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji część ze­bra­nia to­wa­rzy­skie­go – bie­sia­dy na­stę­pu­ją­cej po głów­nym po­sił­ku.

Oby­czaj sym­poz­jo­nu wyt­wo­rzył się w VI wieku p.n.e., praw­do­po­dob­nie pod wpły­wem fe­nic­kim, cho­ciaż uczty wład­ców grec­kich i ich dwo­rzan się­ga­ją cza­sów daw­niej­szych, czego do­wo­dzą po­e­ma­ty Ho­me­ra z opi­sa­mi bie­sia­du­ją­cych wo­jow­ni­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Uro­czy był to sym­poz­jon w oto­cze­niu wio­sen­nych cudów prze­pię­knej ziemi pro­szo­wic­kiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃mˈpɔzʲjɔ̃n, AS: sỹmpozʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sympozjarcha mos., sympozjasta mos.

Wiktionary


sympozjum

spot­ka­nie spe­cja­li­stów z ja­kiejś dzie­dzi­ny zwo­ła­ne w celu prze­a­na­li­zo­wa­nia ja­kie­goś za­gad­nie­nia, wy­mia­ny po­glą­dów na kon­kret­ny temat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spot­ka­nie spe­cja­li­stów z pew­nej dzie­dzi­ny dla omó­wie­nia kon­kret­nych za­gad­nień i wy­mia­ny myśli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) La­u­re­at na­gro­dy Nobla bę­dzie prze­ma­wiać na sym­poz­jum.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃mˈpɔzʲjũm, AS: sỹmpozʹi ̯ũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konferencja naukowa

Wiktionary


symptom

oz­na­ka cze­goś, objaw, zaz­wy­czaj ja­kie­goś złego zja­wi­ska, np. symp­tom cho­ro­by; symp­to­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oz­na­ka ja­kie­goś zja­wi­ska, zwy­kle nie­po­żą­da­ne­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • W me­dy­cy­nie sy­no­nim ob­ja­wu
  • W lo­gi­ce sy­no­nim oz­na­ki lub znak in­ten­cjo­nal­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już krót­kie ba­da­nie ujaw­ni­ło nie­po­ko­ją­ce symp­to­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃mptɔ̃m, AS: sỹmptõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symptomat m.

 przym. symptomatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oznaka, objaw, symptomat

Wiktionary


symptomat

oz­na­ka cze­goś, objaw, zaz­wy­czaj ja­kie­goś złego zja­wi­ska; symp­tom


SJP.pl


symptomatologia

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ob­ja­wa­mi cho­rób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauka zaj­mu­ją­ca się opi­sem i gru­po­wa­niem ob­ja­wów cho­ro­by;

Wiktionary

Symp­to­ma­to­lo­gia – nauka zaj­mu­ją­ca się opi­sem i gru­po­wa­niem ob­ja­wów cho­ro­by, sta­no­wiąc pod­sta­wę dia­gno­sty­ki, jed­nak nie wni­ka­jąc w ich przy­czy­nę. W ba­da­niach uwz­ględ­nia się mor­fo­lo­gicz­no-ana­to­micz­ne zmia­ny cho­ro­bo­we (ana­to­mia pa­to­lo­gicz­na) oraz fiz­jo­lo­gicz­ne za­bu­rze­nia w funk­cjach ży­cio­wych cho­re­go or­ga­niz­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mptɔ̃matɔˈlɔɟja, AS: sỹmptõmatoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symptomatolog m.

 przym. symptomatologiczny

Wiktionary


symptomatologiczny

→ symp­to­ma­to­lo­gia; se­mio­lo­gicz­ny, se­mio­tycz­ny


SJP.pl


symptomatyczny

cha­rak­te­ry­stycz­ny, zna­mien­ny dla cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla cze­goś (np. cho­ro­by)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symptom mrz.

Wiktionary


symptomowy

zwią­za­ny z symp­to­mem cze­goś; ob­ja­wo­wy, sy­gna­ło­wy


SJP.pl


symulacja

1. świa­do­me wpro­wa­dza­nie w błąd, uda­wa­nie cze­goś, np. cho­ro­by;
2. odt­wa­rza­nie wa­run­ków cha­rak­te­ry­stycz­nych dla da­ne­go zja­wi­ska lub obiek­tu przy uży­ciu mo­de­lu;
3. ana­li­za pla­no­wa­nych dzia­łań z uwz­ględ­nie­niem wpły­wu ewen­tu­al­nych zmie­nia­ją­cych się wa­run­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uda­wa­nie (zaz­wy­czaj ob­ja­wów cho­ro­by) celem wpro­wa­dze­nia w błąd i oszu­ka­nia oto­cze­nia

 (1.2) odt­wo­rze­nie w spo­sób sztucz­ny okre­ślo­ne­go obiek­tu lub zja­wi­ska

Wiktionary

Zo­bacz też: Sy­mu­la­cja (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Sy­mu­la­cja ( si­mu­la­tio „uda­wa­nie” od "si­mi­lis" „po­dob­ny”) – przy­bli­żo­ne odt­wa­rza­nie zja­wisk czy za­cho­wań ja­kie­goś obiek­tu za po­mo­cą jego mo­de­lu. Szcze­gól­nym ro­dza­jem mo­de­lu jest model ma­te­ma­tycz­ny, czę­sto za­pi­sa­ny w po­sta­ci pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go, ale cza­sem nie­za­stą­pio­ne jest wy­ko­rzy­sta­nie mo­de­lu fi­zycz­ne­go w zmniej­szo­nej skali np.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. symulacjonizm m., symulator m., symulant m., symulantka ż., symulka ż., symulanctwo n., symulowanie n., symulakr mrz.

 czas. symulować ndk.

 przym. symulacyjny, symulancki

 przysł. symulacyjnie, symulancko

Wiktionary


symulacyjny

do­ty­czą­cy sy­mu­la­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sy­mu­la­cją, do­ty­czą­cy sy­mu­la­cji

Wiktionary

Powiązane:

 zob. symulacja.

Wiktionary


symulakr

obraz po­zo­ru­ją­cy rze­czy­wi­stość albo two­rzą­cy włas­ną rze­czy­wi­stość; sy­mu­la­krum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) byt, rzecz lub po­ję­cie uda­wa­ne, nie­praw­dzi­we, wy­kre­o­wa­ne przez sy­mu­lo­wa­nie; takie, które nie ma odz­wier­cied­le­nia w rze­czy­wi­sto­ści;

Wiktionary

Sy­mu­lakr, sy­mu­la­krum (łac. "si­mu­la­crum" „po­do­bień­stwo, pozór”; l.mn. "si­mu­la­cra") – re­pre­zen­ta­cja lub imi­ta­cja osoby lub rze­czy. Po­zo­ru­je lub two­rzy włas­ną rze­czy­wi­stość (hi­per­rze­czy­wi­stość). Słowo to zo­sta­ło po raz pier­wszy za­pi­sa­ne w ję­zy­ku an­giel­skim pod ko­niec XVI wieku i było uży­wa­ne do opi­sa­nia przed­sta­wie­nia wi­ze­run­ku, ta­kie­go jak posąg lub obraz, czę­sto bóg.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈmulakr̥, AS: sỹmulakr̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulator mrz., symulakrum n., symulowanie n., symulacja ż., symulant m., symulantka ż., symulacjonizm m., symulacjonista m., symulacjonistka ż.

 czas. symulować ndk.

 przym. symulacyjny, symulakrowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symulakrum

Wiktionary


symulakrum

obraz po­zo­ru­ją­cy rze­czy­wi­stość albo two­rzą­cy włas­ną rze­czy­wi­stość; sy­mu­lakr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) obraz (naj­czę­ściej stwo­rzo­ny przez kino lub te­le­wiz­ję) bę­dą­cy czy­stą sy­mu­la­cją, two­rzą­cą włas­ną rze­czy­wi­stość lub po­zo­ru­ją­cą ist­nie­ją­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek doś­wiad­cza­ją­cy cudu kon­sump­cji rów­nież spo­rzą­dza sobie cały ze­staw przed­mio­tów-sy­mu­la­krów, zna­ków zwia­stu­ją­cych szczę­ście, i czeka (roz­pacz­li­wie, jak ujął­by to pew­nie jakiś mo­ra­li­za­tor) na jego po­ja­wie­nie się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃muˈlakrũm, AS: sỹmulakrũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulakr m., symulator mrz.

Wiktionary


symulant

czło­wiek, który udaje, sy­mu­lu­je coś, zwła­szcza cho­ro­bę; uda­wacz, po­zo­rant, pozer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która coś udaje, sy­mu­lu­je, zwła­szcza cho­ro­bę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈmulãnt, AS: sỹmulãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulacja ż., symulanctwo n., symulka ż., symulator m., symulowanie n.

:: zdrobn. symulancik m.

:: fż. symulantka ż.

 czas. symulować ndk.

 przym. symulacyjny, symulatorowy

 przysł. symulacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozorant; pot. udawacz

Wiktionary


symulantka

ko­bie­ta sy­mu­lu­ją­ca, uda­ją­ca coś


SJP.pl


symulator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie lub pro­gram do sztucz­ne­go stwa­rza­nia okre­ślo­nych wa­run­ków na­tu­ral­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulacja ż., symultana ż., symulant m., symulantka ż., symulowanie n., zasymulowanie n., symulacjonizm m., symulanctwo m., symulacyjność ż., symulakr m., symulka ż., symulakrum n., symultanista m., symultanistka ż., symulacjonista m., symulacjonistka ż.

 czas. symulować ndk., zasymulować dk.

 przym. symulacyjny, symulancki, symulacjonistyczny

 przysł. symulacyjnie, symulancko

Wiktionary


symulatorowy

→ sy­mu­la­tor


SJP.pl

Patrz:

symulator

symulka

po­tocz­nie: uda­wa­nie, sy­mu­lo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. sport. sy­mu­lo­wa­nie faulu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pró­bo­wał wy­mu­sić rzut karny sy­mul­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈmulka, AS: sỹmulka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulator mrz., symulant, symulantka, symulanctwo, symulacja

 czas. symulować

 przym. symulacyjny

Wiktionary


symulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­mu­lo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mulɔˈvãɲɛ, AS: sỹmulovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulator mrz., symulakr mrz., symulacja ż., symulant m., symulantka ż.

 przym. symulacyjny

 czas. symulować ndk.

Wiktionary


symulować

świa­do­mie wpro­wa­dzać w błąd po­przez uda­wa­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) świa­do­mie wpro­wa­dzać w błąd po­przez uda­wa­nie

 (1.2) uda­wać pewną sy­tu­a­cję, na­śla­do­wać coś w celu za­ob­ser­wo­wa­nia jego wła­ści­wo­ści lub przeć­wi­cze­nia za­cho­wa­nia w danej sy­tu­a­cji

 (1.3) sza­co­wać przysz­łe zda­rze­nia i war­to­ści pew­nych rze­czy i zja­wisk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­no­to­wa­no rów­nież przy­pad­ki, gdy wąż z tego ga­tun­ku sy­mu­lo­wał śmierć w ce­lach obron­nych.

 (1.2) Praw­dzi­wy pro­blem jest taki, że nie da się sy­mu­lo­wać adre­na­li­ny – po­wie­dział za­miast tego. – Gdy już znaj­dą się w próż­ni i przyś­pie­szy im tętno, wszyst­kie te pro­ble­my tylko się zin­ten­sy­fi­ku­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃muˈlɔvat͡ɕ, AS: sỹmulovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symulacja ż., symulator mrz., symulowanie n., symulacjonizm mrz., symulanctwo n., symulant mos., symulantka ż., symulka ż., symulakr mrz.

 przym. symulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) markować, robić wrażenie, stwarzać pozory, udawać, udawać Greka

Wiktionary


symultan

jed­no­czes­na gra jed­ne­go sza­chi­sty z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi; sy­mul­tan­ka


SJP.pl


symultana

mecz sza­cho­wy, w któ­rym sza­chi­sta gra jed­no­cze­śnie z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi; sy­mul­tan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szach. spo­sób roz­gry­wa­nia gry w sza­chy, w któ­rej wielu za­wod­ni­ków gra jed­no­cze­śnie (każdy na osob­nej sza­chow­ni­cy) z jed­nym za­wod­ni­kiem (zwy­kle dużo lep­szym od prze­ciw­ni­ków)

Wiktionary

Sy­mul­ta­na (sy­mul­tan­ka, seans gry jed­no­czes­nej, od łac. "si­mul­ta­ne­us" 'jed­no­czes­ny') – mecz sza­cho­wy, w któ­rym sza­chi­sta gra jed­no­cze­śnie z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi, z któ­rych każdy roz­gry­wa par­tię na swo­jej sza­chow­ni­cy. Jest to bar­dzo po­pu­lar­na forma pro­pa­go­wa­nia sza­chów, która umoż­li­wia ro­ze­gra­nie par­tii przez ama­to­rów lub słab­szych za­wod­ni­ków z mi­strzem sza­cho­wym. Sy­mul­ta­na jest naj­czę­ściej roz­gry­wa­na tak, że sy­mul­ta­ni­sta gra wszyst­kie par­tie bia­łym ko­lo­rem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mistrz sza­cho­wy prze­grał tylko jedną par­tię pod­czas roz­gry­wa­nej sy­mul­ta­ny z po­li­ty­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃mulˈtãna, AS: sỹmultãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symultanista m., symultanistka ż., symultanizm m.

:: zdrobn. symultanka ż.

 przym. symultaniczny

 przysł. symultanicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) seans gry jednoczesnej

Wiktionary


symultaneizm

sy­mul­ta­nizm;
1. jed­no­czes­ne od­by­wa­nie się cze­goś;
2. łą­cze­nie w jed­nej kom­po­zy­cji kilku wy­da­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w róż­nym miej­scu i cza­sie; kom­po­zy­cja sy­mul­ta­nicz­na, sy­nop­ty­ka;
3. od­mia­na ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go opar­ta na za­sa­dzie wza­jem­ne­go uzu­peł­nia­nia się i po­tę­go­wa­nia barw kom­po­no­wa­nych w kręgi;
4. ro­dzaj nar­ra­cji w ut­wo­rze li­te­rac­kim lub spo­sób pro­wa­dze­nia akcji w sztu­ce po­le­ga­ją­ce na przed­sta­wie­niu sze­re­gu wy­pad­ków roz­gry­wa­ją­cych się rów­no­cze­śnie w róż­nych miej­scach


SJP.pl


symultanicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sy­mul­ta­nicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symultaniczność ż., symultanista m., symultanistka ż., symultanizm m., symultana ż.

 przym. symultaniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednocześnie, równolegle

Wiktionary


symultaniczność

→ sy­mul­ta­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sy­mul­ta­nicz­ne, co od­by­wa się w tym samym cza­sie

Wiktionary

Patrz:

symultaniczny

Powiązane:

 przym. symultaniczny

 przysł. symultanicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednoczesność

Wiktionary


symultaniczny

1. opie­ra­ją­cy się na re­gu­łach sy­mul­ta­niz­mu;
2. od­by­wa­ją­cy się jed­no­cze­śnie; jed­no­czes­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­by­wa­ją­cy się, za­cho­dzą­cy jed­no­cze­śnie

 (1.2) książk. zwią­za­ny z tłu­ma­cze­niem na inny język do­ko­ny­wa­nym na żywo

 (1.3) liter. teatr. film. opar­ty na nar­ra­cji zgod­nej z za­sa­da­mi sy­mul­ta­niz­mu

 (1.4) szt. zwią­za­ny z sy­mul­ta­niz­mem (sto­so­wa­nym w sztu­ce śred­nio­wiecz­nej)

 (1.5) szt. zwią­za­ny z sy­mul­ta­niz­mem (od­mia­ną ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symultaniczność ż., symultanizm m., symultana ż., symultanka ż., symultanista mos., symultanistka ż.

 przysł. symultanicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednoczesny, równoczesny, synchroniczny

Wiktionary


symultanista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szach. sza­chi­sta gra­ją­cy z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi jed­no­cze­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sy­mul­ta­ni­sta gra naj­czę­ściej bia­ły­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. symultana m., symultanka ż., symultanizm m.

:: fż. symultanistka ż.

 przym. symultaniczny

 przysł. symultanicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) seanser

Wiktionary


symultanistka

→ sy­mul­ta­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szach. sza­chist­ka gra­ją­ca naraz z wie­lo­ma prze­ciw­ni­ka­mi

Wiktionary

Patrz:

symultanista

Powiązane:

 rzecz. symultana m., symultanka ż., symultanizm m.

:: fm. symultanista m.

 przym. symultaniczny

 przysł. symultanicznie

Wiktionary


symultanizm

sy­mul­ta­ne­izm;
1. jed­no­czes­ne od­by­wa­nie się cze­goś;
2. łą­cze­nie w jed­nej kom­po­zy­cji kilku wy­da­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w róż­nym miej­scu i cza­sie; kom­po­zy­cja sy­mul­ta­nicz­na, sy­nop­ty­ka;
3. od­mia­na ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go opar­ta na za­sa­dzie wza­jem­ne­go uzu­peł­nia­nia się i po­tę­go­wa­nia barw kom­po­no­wa­nych w kręgi;
4. ro­dzaj nar­ra­cji w ut­wo­rze li­te­rac­kim lub spo­sób pro­wa­dze­nia akcji w sztu­ce po­le­ga­ją­ce na przed­sta­wie­niu sze­re­gu wy­pad­ków roz­gry­wa­ją­cych się rów­no­cze­śnie w róż­nych miej­scach


SJP.pl

Sy­mul­ta­nizm (od łac. "si­mul­ta­ne­us" = jed­no­czes­ny) – za­gad­nie­nie z za­kre­su te­a­tro­lo­gii, li­te­ra­tu­ry i sztu­ki ab­strak­cyj­nej. Po­le­ga na przed­sta­wie­niu kilku obra­zów, zda­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w tym samym cza­sie, ale w róż­nych miej­scach. W sztu­ce te­a­tral­nej ko­niecz­na jest od­po­wied­nia de­ko­ra­cja poz­wa­la­ją­ca na taką akcję. Me­to­da po­pu­lar­na w śred­nio­wiecz­nych mi­ste­riach.

Wikipedia


symultanka

1. ustne tłu­ma­cze­nie rów­no­le­głe tek­stu wy­po­wia­da­ne­go w obcym ję­zy­ku;
2. gra w sza­chy na wielu sza­chow­ni­cach jed­no­cze­śnie pro­wa­dzo­na przez jed­ne­go sza­chi­stę prze­ciw­ko wielu part­ne­rom; sy­mul­ta­na


SJP.pl


symultatywny

rzad­ko: od­by­wa­ją­cy się w tym samym cza­sie; jed­no­czes­ny, rów­no­czes­ny, sy­mul­ta­nicz­ny


SJP.pl


symwastatyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sta­tyn, nor­ma­li­zu­ją­cy stę­że­nie li­pi­dów we krwi


SJP.pl


syn

po­to­mek płci mę­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dziec­ko płci mę­skiej (w sto­sun­ku do ro­dzi­ców);

Wiktionary

Syn – nazwa re­la­cji ro­dzin­nej dla krew­ne­go pier­wsze­go stop­nia w linii pro­stej (zstęp­ny, po­to­mek) płci mę­skiej, na­le­żą­ce­go do dzie­ci z da­ne­go związ­ku (ro­dzi­ców).

W kra­jach, gdzie więk­szość lud­no­ści zaj­mu­je się rol­nict­wem, po­sia­da­nie dużej ilo­ści synów świad­czy o wy­so­kim sta­tu­sie spo­łecz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Matka spoj­rza­ła na syna z tro­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃n, AS: sỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synowa ż., synowiec m., usynowienie n., usynawianie n., synczyzna ż., synowizna ż.

:: zdrobn. synalek m., synek m., syneczek m., synulek m., synuś m., syncio m.

 czas. usynawiać ndk., usynowić dk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. ojczyc

Wiktionary


syna

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od syn

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃na, AS: sỹna

Wiktionary


synaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. zdrobn. od: syn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­ne­gom sy­nacz­ka miała // […] // i tegom już po­stra­da­ła, […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m.

Wiktionary


synafia

w me­try­ce an­tycz­nej: za­sa­dy łą­cze­nia seg­men­tów wew­nątrz wersu inne od ty­po­wych zasad dla po­łą­czeń mię­dzy­wer­so­wych


SJP.pl


synagoga

świą­ty­nia ży­dow­ska, miej­sce sku­pia­ją­ce spo­łecz­no-re­li­gij­ną ak­tyw­ność Żydów, od śred­nio­wie­cza także sie­dzi­ba ka­ha­łu; boż­ni­ca; bóż­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ży­dow­ski dom mod­litw;

 (1.2) rel. zgro­ma­dze­nie (żydów)

Wiktionary

Sy­na­go­ga, boż­ni­ca, bóż­ni­ca, szul (z συναγωγή "sy­na­go­ge" – zgro­ma­dze­nie, miej­sce ze­brań) – ży­dow­ski dom mod­lit­wy; w ju­da­iz­mie miej­sce mod­litw i zgro­ma­dzeń re­li­gij­nych, rów­nież miej­sce ze­brań spo­łecz­nych gminy ży­dow­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] kiedy po dwu­dzie­stu la­tach pier­wszy raz zaj­rza­łem do sy­na­go­gi i usły­sza­łem śpie­wy, na honor, łzy mi w oczach sta­nę­ły…

 (1.1) Był wła­śnie w sy­na­go­dze czło­wiek opę­ta­ny przez ducha nie­czy­ste­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃naˈɡɔɡa, AS: sỹnagoga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Synagoga ż., synagogalium n.

 przym. synagogalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. bożnica, daw. bóżnica, daw. bóźnica

Wiktionary


synagogalium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­te­fakt, ek­spo­nat ze zbio­rów ko­lek­cjo­ner­skich lub mu­ze­al­nych do­ty­czą­cych ży­dow­skich na­bo­żeństw i świą­tyń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Synagoga ż., synagoga ż.

Wiktionary


synagogalny

→ sy­na­go­ga; sy­na­go­go­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sy­na­go­gą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ka­to­wi­cach wy­stą­pił chór sy­na­go­gal­ny z Wroc­ła­wia.

 (1.1) Śpie­wa­ko­wi sy­na­go­gal­ne­mu nie spo­do­ba­ła się ta me­lo­dia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Synagoga ż., synagoga ż.

Wiktionary


synagogowy

→ sy­na­go­ga; sy­na­go­gal­ny


SJP.pl


synaj

1. egip­ski pół­wy­sep po­mię­dzy za­to­ką Akaba na wscho­dzie i Za­to­ką Su­e­ską na za­cho­dzie;
2. szczyt na pół­wy­spie Synaj; Góra Moj­że­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pół­wy­sep w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji;

 (1.2) geogr. góra w po­łud­nio­wej czę­ści Pół­wy­spu Synaj (1.1);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Synaj – góra
  • Synaj – pół­wy­sep

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pół­wy­sep Synaj na­le­ży do Egip­tu.

 (1.2) Góra Synaj wzno­si się na wy­so­kość 2285 m n.p.m.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃naj, AS: sỹnai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synajski

Wiktionary


synajski

przy­miot­nik od: Synaj (pół­wy­sep lub góra w Egip­cie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Sy­na­ju, zwią­za­ny z Sy­na­jem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈnajsʲci, AS: sỹnai ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Synaj m.

Wiktionary


synak

naz­wi­sko


SJP.pl


synaksarion

Sy­nak­sa­rion, sy­nak­sa­riusz (gr. Συναξάριον, od συναγειν – zbie­rać razem) – księ­ga li­tur­gicz­na za­wie­ra­ją­ca krót­kie ży­cio­ry­sy świę­tych na każdy dzień roku li­tur­gicz­ne­go (w roku przej­ścio­wym). Uży­wa­na w ko­ście­le pra­wo­sław­nym i ko­ścio­łach przed­chal­ce­doń­skich. W Ko­ście­le ka­to­lic­kim jej od­po­wied­ni­kiem jest Mar­ty­ro­lo­gium, od­czy­ty­wa­ne zaz­wy­czaj w klasz­to­rach.

Wikipedia


synal

lek­ce­wa­żą­co o synu, zwła­szcza nie­grzecz­nym, roz­pie­szczo­nym; sy­na­lek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zły syn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj za­bra­li jej sy­na­la do po­praw­cza­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synek m., synowa ż., synowiec m., synalek m., syneczek m., synulek m., synuś m.

 czas. usynowić dk., usynawiać ndk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary


synalagmatyczny

zo­bo­wią­zu­ją­cy wza­jem­nie


SJP.pl


synalek

lek­ce­wa­żą­co o synu, zwła­szcza nie­grzecz­nym, roz­pie­szczo­nym; synal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nie­grzecz­ny, nie­do­bry, le­ni­wy, roz­pie­szczo­ny syn

Wiktionary

Sy­na­lek (ang. "The Good Son") – ame­ry­kań­ski thril­ler wy­re­ży­se­ro­wa­ny przez Jo­sep­ha Ru­be­na. W ro­lach głów­nych wy­stą­pi­li Ma­ca­u­lay Cul­kin, Eli­jah Wood, Wendy Crew­son i David Morse. Sce­na­riusz filmu opra­co­wał Ian McEwan, a pro­duk­cją za­ję­ła się Mary Ann Page. Pre­mie­ra filmu od­by­ła się 24 wrze­śnia 1993.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś przy­ła­pa­li sy­nal­ka na­szych są­sia­dów na kra­dzie­ży w ga­le­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synal mos., syn mos., synek mos., synowa ż., synowiec mos., syneczek mos., synulek mos., synuś mos.

 czas. usynowić dk., usynawiać ndk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synal

Wiktionary


synanceja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sy­nan­ce­ia ver­ru­co­sa|ref=tak., ja­do­wi­ta ryba mor­ska z ro­dzi­ny skor­pe­no­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­grze­bu­ją­ce się w pia­szczy­stym dnie sy­nan­ce­je cza­tu­ją na prze­pły­wa­ją­ce ofia­ry.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkaradnica

Wiktionary


synantrop

1. dzika ro­śli­na ros­ną­ca w miej­scach pow­sta­łych po­przez zni­szcze­nie pier­wot­nej ro­ślin­no­ści przez czło­wie­ka;
2. zwie­rzę nie­u­do­mo­wio­ne zwią­za­ne z czło­wie­kiem np. mysz, wró­bel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. ro­śli­na lub zwie­rzę przy­sto­so­wa­ne do życia w śro­do­wi­sku sil­nie przeksz­tał­co­nym przez ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za sy­nan­tro­py mogą być uz­na­ne np. bo­cia­ny czy sier­pów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. synantropizować się ndk.

 przysł. synantropijnie

 rzecz. półsynantrop mzw., synantropizacja ż., synantropizm n.

 przym. synantropijny

Wiktionary


synantropijnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sy­nan­tro­piz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. synantropizować się ndk.

 przym. synantropijny

 rzecz. synantrop mzw., synantropizacja ż., synantropizm mrz.

Wiktionary


synantropijny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zaw­le­czo­ny przez czło­wie­ka

 (1.2) biol. przy­sto­so­wa­ny do życia w śro­do­wi­sku sil­nie przeksz­tał­co­nym przez ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wiele ga­tun­ków krę­gow­ców żyje w śro­do­wi­skach sy­nan­tro­pij­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. synantropizować się ndk.

 przysł. synantropijnie

 rzecz. synantrop mzw., synantropizacja ż., synantropizm n.

Wiktionary


synantropizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekol. pro­ces przeksz­tał­ca­nia się fauny i flory na sku­tek dzia­łal­no­ści czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sy­nan­tro­pi­za­cja (daw­niej i dziś) po­le­ga­ła na przeksz­tał­ca­niu ge­no­ty­pów zwie­rząt i ro­ślin, świa­do­mej lub przy­pad­ko­wej eli­mi­na­cji jed­nych eko­sy­ste­mów czy ga­tun­ków i wpro­wa­dza­niu in­nych oraz na przeksz­tał­ca­niu sied­lisk me­cha­nicz­nym (w trak­cie upra­wy roli) i che­micz­nym (po­przez wy­pa­la­nie, za­nie­czy­szcze­nia, ni­try­fi­ka­cję).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃nãntrɔpʲiˈzat͡sʲja, AS: sỹnãntropʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synantropijny

 przysł. synantropijnie

 rzecz. synantropizm mrz., synantrop mzw.

 czas. synantropizować się

Wiktionary


synantropizm

to­wa­rzy­sze­nie czło­wie­ko­wi cha­rak­te­ry­stycz­ne dla wielu ga­tun­ków ro­ślin i zwie­rząt, zwa­nych or­ga­niz­ma­mi sy­nan­tro­pij­ny­mi; sy­nan­tro­pij­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. wy­stę­po­wa­nie zja­wi­ska przy­sto­so­wa­nia ro­ślin i zwie­rząt do życia w śro­do­wi­sku sil­nie przeksz­tał­co­nym przez czło­wie­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Choć za­li­cza się do ga­tun­ków łatwo adap­tu­ją­cych się do róż­nych śro­do­wisk i prze­ja­wia sy­nan­tro­pizm, to zna­lazł się na „Czer­wo­nej Li­ście Za­gro­żo­nych Ga­tun­ków”, którą pro­wa­dzi Mię­dzy­na­ro­do­wa Unia Ochro­ny Przy­ro­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. synantropizować się ndk.

 przym. synantropijny

 przysł. synantropijnie

 rzecz. synantrop mzw., synantropizacja ż.

Wiktionary


synapizm

cia­sto ze sprosz­ko­wa­nej gor­czy­cy i go­rą­cej wody, sto­so­wa­ne w le­cze­niu sta­nów za­pal­nych i ner­wo­bó­lów; gor­czycz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. farm. pla­ster roz­grze­wa­ją­cy z olej­kiem gor­czy­co­wym albo okład z roz­tar­tych na­sion czar­nej gor­czy­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dok­tor nasz, za­pew­ne skut­kiem daw­niej­sze­go cy­ru­lic­kie­go na­ło­gu, lubił krew pu­szczać, sta­wiać bańki, we­zy­ka­to­ria i sy­na­piz­ma…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorczycznik

Wiktionary


synapsa

po­łą­cze­nie mię­dzy ne­u­ro­nem a inną ko­mór­ką ner­wo­wą, mię­śnio­wą bądź gru­czo­ło­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. po­łą­cze­nie mię­dzy ak­so­nem ko­mór­ki ner­wo­wej a inną ko­mór­ką, gdzie na­stę­pu­je prze­ka­za­nie po­bu­dze­nia z jed­nej ko­mór­ki do dru­giej;

Wiktionary

Sy­nap­sa – miej­sce ko­mu­ni­ka­cji błony koń­czą­cej akson z błoną ko­mór­ko­wą dru­giej ko­mór­ki ner­wo­wej lub ko­mór­ki na­rzą­du wy­ko­naw­cze­go (na przy­kład mię­śnia lub gru­czo­łu).

W sy­nap­sach che­micz­nych im­puls ner­wo­wy zo­sta­je prze­nie­sio­ny z ne­u­ro­nu pre­sy­nap­tycz­ne­go na ne­u­ron post­sy­nap­tycz­ny przy udzia­le ne­u­ro­prze­kaź­ni­ka (zwa­ne­go cza­sem ne­u­ro­hor­mo­nem) – me­dia­to­ra sy­nap­tycz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Każda sy­nap­sa skła­da się z czę­ści pre­sy­nap­tycz­nej (zwa­nej też kolbą), szcze­li­ny sy­nap­tycz­nej i czę­ści post­sy­nap­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈnapsa, AS: sỹnapsa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synaptyczny

Wiktionary


synapsyd

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy krę­gow­ców obej­mu­ją­cej pe­ly­ko­za­u­ry i te­rap­sy­dy


SJP.pl


synapsydy

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy krę­gow­ców obej­mu­ją­cej pe­ly­ko­za­u­ry i te­rap­sy­dy


SJP.pl

Sy­nap­sy­dy (Sy­nap­si­da, z "syn" – ‘razem’ + "apsis" – ‘łuk’), daw­niej okre­śla­ne jako gady ssa­koksz­tałt­ne – grupa owod­niow­ców pow­sta­łych w pen­syl­wa­nie (ok. 318–299 mln lat temu) pod ko­niec kar­bo­nu; do­mi­nu­ją­ca grupa krę­gow­ców lą­do­wych w per­mie i na po­cząt­ku tria­su.

Wikipedia


synaptyczny

zwią­za­ny z sy­nap­są


SJP.pl


synarchia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) model spra­wo­wa­nia rzą­dów, który po­rząd­ko­wał­by wszyst­kie dzie­dzi­ny życia spo­łecz­ne­go we­dług zasad hie­rar­chii, ładu, au­to­ry­te­tu i wła­dzy

Wiktionary

Sy­nar­chia, sy­nar­chizm (gr. "sýn": razem i "árchein": pa­no­wać, rzą­dzić) – po­ję­cie za­sto­so­wa­ne przez Ale­xan­dre’a Saint-Yves d’Al­ve­y­dre’a w książ­ce "Praw­dzi­wa Fran­cja albo misja Fran­cji" (1887) dla opisu jego zda­niem ide­al­nej formy rzą­dów.

We­dług Jacka Bar­ty­ze­la po­ję­cie to w za­leż­no­ści od kon­tek­stu świa­to­po­glą­do­we­go i ide­o­lo­gicz­ne­go może być ro­zu­mia­ne w róż­no­ra­ki spo­sób, ale jest jed­noz­nacz­ne wy­łącz­nie w sen­sie ety­mo­lo­gicz­nym – jako prze­ci­wień­stwo do słowa „anar­chia”, a także w sen­sie dą­że­nia do wpro­wa­dze­nia ustro­ju, który po­rząd­ko­wał­by wszyst­kie sfery bytu spo­łecz­ne­go we­dług zasad hie­rar­chii, ładu, au­to­ry­te­tu i wła­dzy.

Wikipedia


synarchizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dok­try­na po­li­tycz­na, któ­rej na­czel­nym celem jest wpro­wa­dze­nie ustro­ju okre­śla­ne­go jako sy­nar­chia

Wiktionary


synbiotyczny

→ syn­bio­tyk


SJP.pl

Patrz:

synbiotyk

synbiotyk

pre­pa­rat za­wie­ra­ją­cy pro­bio­tyk i pre­bio­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mie­sza­ni­na pro­bio­ty­ku i pre­bio­ty­ku

Wiktionary

Syn­bio­tyk – po­łą­cze­nie pro­bio­ty­ku z pre­bio­ty­kiem, które są po­da­wa­ne razem w związ­ku z ich sy­ner­gi­stycz­nym dzia­ła­niem w celu przy­wró­ce­nia pra­wi­dło­wej flory je­li­to­wej. Ter­min ten prze­de wszyst­kim do­ty­czy pro­duk­tów, w któ­rych skład­nik pre­bio­tycz­ny se­lek­tyw­nie pro­mu­je skład­nik pro­bio­tycz­ny, np.

Wikipedia


synchrocyklotron

od­mia­na cy­klo­tro­nu; fa­zo­tron; syn­chro­fa­zo­tron


SJP.pl

Syn­chro­cy­klo­tron, fa­zo­tron – ak­ce­le­ra­tor czą­stek, ro­dzaj cy­klo­tro­nu o zmien­nej czę­stot­li­wo­ści pola elek­trycz­ne­go, tak do­bra­nej, aby kom­pen­so­wa­ło ono re­la­ty­wi­stycz­ny wzrost masy, który wy­wo­łu­je wzrost czasu obie­gu czą­stek przy zbli­ża­niu się ich pręd­ko­ści do pręd­ko­ści świa­tła w próż­ni.

Wikipedia


synchrofazotron

od­mia­na cy­klo­tro­nu; fa­zo­tron; syn­chro­cy­klo­tron


SJP.pl


synchromizm

od­mia­na ma­lar­stwa ab­strak­cyj­ne­go nie­ge­o­me­trycz­ne­go, któ­rej głów­nym za­ło­że­niem było przed­sta­wie­nie w obra­zie związ­ków mię­dzy ko­lo­rem a formą, a zwła­szcza od­da­nie dy­na­miz­mu formy za po­mo­cą ko­lo­ru


SJP.pl

Syn­chro­mizm (gr. "σύν": "razem", "z" i "χρωμος": "kolor") – ter­min okre­śla­ją­cy styl ma­lar­ski, za­po­cząt­ko­wa­ny w Pa­ry­żu w 1913 roku przez dwóch ame­ry­kań­skich ma­la­rzy, Mor­ga­na Rus­sel­la i Stan­to­na Mac­do­nal­da-Wrigh­ta. Po­dob­ny do fran­cu­skie­go or­fiz­mu, był formą sztu­ki ab­strak­cyj­nej, w któ­rej głów­ną rolę od­gry­wał kolor będąc źró­dłem formy i ek­spre­sji.

Wikipedia


synchron

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zgry­wa­nie mu­zy­ki, efek­tów dźwię­ko­wych na jedną taśmę lub płytę

 (1.2) zob. syn­chro­nia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pow­sta­wał jakiś niez­wy­kły syn­chron po­mię­dzy mu­zy­ką, tek­sta­mi, at­mos­fe­rą, która tam jest, i roz­pa­da­ją­cą się chat­ką Ma­ru­si (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃nxrɔ̃n, AS: sỹnχrõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synchronia ż., synchronizacja ż., synchronizowanie n.

 czas. synchronizować ndk.

 przym. synchroniczny

Wiktionary


synchronia

1. zbież­ność w cza­sie dwu lub kilku zja­wisk, pro­ce­sów, czyn­no­ści itp.; syn­chro­nizm
2. przed­miot badań ję­zy­koz­naw­stwa syn­chro­nicz­ne­go


SJP.pl


synchroniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgra­nie w cza­sie, na­stę­po­wa­nie pro­ce­sów w tym samym cza­sie

Wiktionary

Syn­chro­nicz­ność (gr. "syn-" „współ” i "chro­nos" „czas”) – ter­min stwo­rzo­ny przez Carla Gu­sta­va Junga na okre­śle­nie hi­po­te­tycz­nej za­sa­dy wszechz­wiąz­ku zda­rzeń, która mia­ła­by dzia­łać obok za­sa­dy przy­czy­no­wo­ści. Jung podał kilka nieco róż­nią­cych się od sie­bie de­fi­ni­cji tego po­ję­cia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: sỹnχrõńičność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synchronizm m., synchronizacja ż., synchronizator m., synchronia ż., synchronizowanie n.

 czas. synchronizować ndk.

 przym. synchroniczny

 przysł. synchronicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednoczesność

Wiktionary


synchroniczny

za­cho­dzą­cy w tym samym cza­sie; jed­no­czes­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. od­by­wa­ją­cy się w tym samym cza­sie

 (1.2) jęz. zwią­za­ny z syn­chro­nią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synchronizacja ż., synchronia ż., synchroniczność ż., synchronizm m., synchron m.

 przysł. synchronicznie

 czas. synchronizować ndk., zsynchronizować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równoczesny, jednoczesny, symultaniczny, równoległy, paralelny

Wiktionary


synchronista

daw­niej: osoba ży­ją­ca jed­no­cze­śnie z inną


SJP.pl


synchronistyczny

→ syn­chro­nizm


SJP.pl

Patrz:

synchronizm

synchronizacja

ko­or­dy­na­cja w cza­sie mi­ni­mum dwóch zja­wisk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces do­pro­wa­dze­nia do jed­no­czes­ne­go dzia­ła­nia, zgod­no­ści czasu lub rytmu róż­nych ele­men­tów, sy­ste­mów, urzą­dzeń albo czyn­no­ści

Wiktionary

Syn­chro­ni­za­cja (z σύγχρονος "syn­chro­nos" – "rów­no­czes­ny") – ko­or­dy­na­cja w cza­sie, co najm­niej dwóch zja­wisk (pro­ce­sów), tzn. dą­że­nie do rów­no­le­głe­go, nie­za­leż­ne­go ich prze­bie­gu, sko­or­dy­no­wa­ne­go w cza­sie lub do jed­no­czes­ne­go ich za­koń­cze­nia. Syn­chro­ni­za­cje są opi­sy­wa­ne przez różne nauki ści­słe:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­stem wy­ma­ga syn­chro­ni­za­cji ze­ga­rów.

 (1.1) Wał roz­rząd­czy ma za za­da­nie syn­chro­ni­za­cję ot­wie­ra­nia i za­my­ka­nia za­wo­rów wlo­to­we­go i wy­lo­to­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. synchronizować ndk., zsynchronizować dk.

 przym. synchroniczny, synchronizacyjny

 rzecz. synchron mrz., synchroniczność ż.

Wiktionary


synchronizacyjny

do­ty­czą­cy syn­chro­ni­za­cji


SJP.pl


synchronizator

Syn­chro­ni­za­tor to urzą­dze­nie za­po­bie­ga­ją­ce włą­cze­niu sprzę­gła zę­ba­te­go przed wy­rów­na­niem pręd­ko­ści obro­to­wych sprzę­ga­nych ele­men­tów oraz przy­spie­sze­nie wy­rów­na­nia tych pręd­ko­ści, z wy­ko­rzy­sta­niem do tego siły wy­wie­ra­nej przez kie­row­cę na dźwi­gnię zmia­ny bie­gów.

Wikipedia


synchronizm

1. zbież­ność w cza­sie dwu lub kilku zja­wisk, pro­ce­sów, czyn­no­ści itp.; syn­chro­nia
2. ze­sta­wie­nie wy­pad­ków współ­czes­nych sobie


SJP.pl


synchroskop

Syn­chro­skop ("oscy­lo­skop im­pul­so­wy") – oscy­lo­skop słu­żą­cy do ob­ser­wo­wa­nia (na ekra­nie lampy oscy­lo­sko­po­wej) po­je­dyn­czych lub pow­ta­rza­ją­cych się krót­kotr­wa­łych prze­bie­gów elek­trycz­nych. Jest oscy­lo­sko­pem z ro­zbu­do­wa­nym ukła­dem wyz­wa­la­nia (syn­chro­ni­za­cji) współ­rzęd­nej X plam­ki z prze­bie­giem ba­da­ne­go sy­gna­łu.

Wikipedia


synchrotron

ak­ce­le­ra­tor czą­stek na­ła­do­wa­nych, służy do przy­spie­sza­nia elek­tro­nów lub jonów cięż­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. ak­ce­le­ra­tor cy­klicz­ny, w któ­rym cząst­ki są przy­spie­sza­ne w polu elek­trycz­nym wzbu­dza­nym syn­chro­nicz­nie do czasu ich obie­gu

Wiktionary

Syn­chro­tron – szcze­gól­ny typ ak­ce­le­ra­to­ra cy­klicz­ne­go, w któ­rym cząst­ki są przy­spie­sza­ne w polu elek­trycz­nym wzbu­dza­nym w szcze­li­nach re­zo­na­to­rów syn­chro­nicz­nie do czasu ich obie­gu. W syn­chro­tro­nie, tak jak w każ­dym cy­klo­tro­nie (ak­ce­le­ra­to­rze cy­klicz­nym) przy­spie­sza­ne cząst­ki krążą w polu ma­gne­tycz­nym. W miarę wzro­stu ener­gii przy­spie­sza­nych czą­stek, pole ma­gne­tycz­ne jest zwięk­sza­ne, by za­cho­wać stały pro­mień obie­gu czą­stek.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨ̃nˈxrɔtrɔ̃n, AS: sỹnχrotrõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synchrotronowość

 przym. synchrotronowy

Wiktionary


synchrotronowy

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy syn­chro­tro­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synchrotron mrz.

Wiktionary


syncio

ek­spre­syw­nie: syn; synuś, sy­nu­lek, syń­cio, synio


SJP.pl


syncytialny

→ syn­cy­tium


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. sta­no­wią­cy syn­cy­tium

Wiktionary

Patrz:

syncytium

Powiązane:

 rzecz. syncytium n.

Wiktionary


syncytium

wie­lo­ją­dro­wa masa cy­to­plaz­my, pow­sta­ła z po­łą­cze­nia się ko­mó­rek uprzed­nio sa­mo­dziel­nych; ze­spól­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. ko­mór­ka za­wie­ra­ją­ca wiele jąder ko­mór­ko­wych, pow­sta­ła po­przez po­łą­cze­nie się po­je­dyn­czych ko­mó­rek jed­no­ją­dro­wych;

Wiktionary

Syn­cy­tium (łac.), ina­czej ze­spól­nia, te­gu­ment (łac.) – wie­lo­ją­dro­wa ko­mór­ka (ro­dzaj ko­mór­cza­ka) pow­sta­ła po­przez po­łą­cze­nie się (fuzję) luź­nych po­je­dyn­czych ko­mó­rek jed­no­ją­dro­wych.

Syn­cy­tia wy­stę­pu­ją m.in. u pła­ziń­ców – przywr, skrze­low­ców i ta­siem­ców. Na ich po­wierzch­ni znaj­du­je się gli­ko­ka­liks. Chro­ni pa­so­ży­ty przed stra­wie­niem przez en­zy­my tra­wien­ne or­ga­niz­mu ży­wi­cie­la.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. syncytialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zespólnia, tegument

Wiktionary


synczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ne­o­lo­gizm li­te­rac­ki: idea sku­pia­nia uwagi na­ro­du na przysz­ło­ści, odrzu­ce­nie do­tych­cza­so­we­go zna­cze­nia przesz­ło­ści i przod­ków, nie­roz­pa­mię­ty­wa­nie się w hi­sto­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Do dia­bła z Ojcem i Oj­czyz­ną! Syn, syn, to mi do­pie­ro, to ro­zu­miem! A po co tobie Oj­czyz­na? Nie lep­sza Syn­czyz­na? Syn­czyz­ną ty Oj­czyz­nę za­stąp, a zo­ba­czysz!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃n͇ˈt͡ʃɨzna, AS: sỹṇčyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn mos.

Wiktionary


syndaktylia

wro­dzo­na wada po­le­ga­ją­ca na zro­śnię­ciu co najm­niej dwóch pal­ców dłoni lub stóp; pal­coz­rost


SJP.pl

Syn­dak­ty­lia (łac. "syn­dac­ty­lia", ang. syn­dac­ty­ly, z gr. συν- = "razem" + δακτυλος = "palec") – wro­dzo­na wada po­le­ga­ją­ca na nie­roz­dzie­le­niu się dwóch lub wię­cej pal­ców dłoni lub stopy, może do­ty­czyć kości lub tylko tka­nek mięk­kich. Po­wo­do­wa­na jest nie­zaj­ściem apop­to­zy. Wada ta wy­stę­pu­je jako objaw to­wa­rzy­szą­cy innym ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­nym ze­spo­łom cho­ro­bo­wym, np. Ze­spół Aper­ta. Je­że­li ro­dzi­ce mają pra­wi­dło­wo wyksz­tał­co­ne palce ry­zy­ko wy­stą­pie­nia izo­lo­wa­nej syn­dak­ty­lii jest małe. Etio­lo­gia jest róż­no­rod­na.

Wikipedia


synderesis

wro­dzo­na zna­jo­mość zasad mo­ral­nych; syn­te­re­sis


SJP.pl


syndesmoza

ści­słe lub czę­ścio­wo ru­cho­me po­łą­cze­nie kości za po­mo­cą tkan­ki łącz­nej włó­kni­stej; spo­je­nie wię­zi­ste, wię­zoz­rost


SJP.pl


syndet

syn­te­tycz­ny de­ter­gent za­wie­ra­ją­cy sub­stan­cje po­wierzch­nio­wo czyn­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kos­met. śro­dek my­ją­cy w for­mie kost­ki, za­wie­ra­ją­cy sztucz­ne de­ter­gen­ty, sto­so­wa­ny jako za­mien­nik mydła lub szam­po­nu

Wiktionary


syndetikon

pół­płyn­ny klej wy­ra­bia­ny z od­pad­ków skóry lub kości


SJP.pl


syndiotaktyczny

o po­li­me­rach: ma­ją­cy pod­staw­ni­ki roz­mie­szczo­ne na­prze­mien­nie w dwóch pła­szczyz­nach sy­me­trii


SJP.pl


syndologia

nauka ba­da­ją­ca Całun Tu­ryń­ski; syn­do­no­lo­gia


SJP.pl

Syn­do­lo­gia, też syn­do­no­lo­gia ( σινδών "sindṓn" – cien­ka tka­ni­na, zwła­szcza lnia­na) – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­nia­mi Ca­łu­nu Tu­ryń­skie­go (uwa­ża­ne­go przez tra­dy­cję chrze­ści­jań­ską za płót­no po­grze­bo­we Je­zu­sa Chry­stu­sa), któ­rej celem jest pot­wier­dze­nie lub za­prze­cze­nie jego au­ten­tycz­no­ści.

Wikipedia


syndon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. całunfakt.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syn­don – całun, któ­rym okry­to po śmier­ci ciało Je­zu­sa Chry­stu­sa, re­lik­wia Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go
  • syn­don – tka­ni­na, ga­tu­nek sta­ro­żyt­ne­go płót­na lnia­ne­go sprzed 4 ty­się­cy lat
  • Syn­don – mia­sto, dawna nazwa fe­nic­kie­go mia­sta Sajda le­żą­ce­go w Li­ba­nie
  • Sy­do­nia – imię żeń­skie, uży­wa­ne w czę­sto XVIII i XIX wieku
  • Co się raz stało w Sy­do­nie – no­we­la Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃ndɔ̃n, AS: sỹndõn

Wiktionary


syndrom

1. ogół cech, ob­ja­wów wła­ści­wych da­ne­mu zja­wi­sku;
2. w me­dy­cy­nie: ogół ob­ja­wów wła­ści­wych ja­kiejś cho­ro­bie, sta­no­wią­cy pod­sta­wę do jej zdia­gno­zo­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla okre­ślo­ne­go, zwy­kle ne­ga­tyw­ne­go, zja­wi­ska w dzie­dzi­nie nauk ści­słych lub hu­ma­ni­stycz­nych

 (1.2) med. wet. ze­spół ob­ja­wów cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ja­kiejś cho­ro­by lub cho­rób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tego więc punk­tu wi­dze­nia w obu po­rów­ny­wa­nych kra­jach najm­niej ko­rzyst­nym syn­dro­mem czyn­ni­ków jest wyksz­tał­ce­nie pod­sta­wo­we za­rów­no re­spon­den­ta, jak i jego ojca (…).

 (1.2) Ma­te­riał do badań bak­te­rio­lo­gicz­nych sta­no­wi­ły wy­ma­zy po­bra­ne przy po­mo­cy ste­ryl­nych wy­ma­zó­wek gi­ne­ko­lo­gicz­nych z po­chwy od ma­cior z syn­dro­mem MMA (grupa I i II).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syndromatyczność ż.

 przym. syndromatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zespół chorobowy, zespół

Wiktionary


syndromowy

→ syn­drom


SJP.pl

Patrz:

syndrom

syndyk

1. za­rząd­ca ma­jąt­ku przed­się­bior­stwa po­sta­wio­ne­go w stan upa­dło­ści;
2. w niek­tó­rych pań­stwach eu­ro­pej­skich: przed­sta­wi­ciel urzę­du lub in­sty­tu­cji ma­ją­cy peł­no­moc­nict­wo do pro­wa­dze­nia spraw przed sądem; także: radca praw­ny;
3. w mia­stach wło­skich: bur­mistrz;
4. daw­niej:
a) w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: obroń­ca są­do­wy;
b) w Pol­sce: urzęd­nik miej­ski lub funk­cja w niek­tó­rych za­ko­nach że­brzą­cych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba wyz­na­czo­na przez sąd do za­rzą­dza­nia ma­jąt­kiem firmy, która ogło­si­ła upa­dłość

 (1.2) adm. w niek­tó­rych pań­stwach: przed­sta­wi­ciel urzę­du lub in­sty­tu­cji ma­ją­cy peł­no­moc­nict­wo do pro­wa­dze­nia spraw przed sądem; także. radca praw­ny

 (1.3) adm. w mia­stach wło­skich: bur­mistrz

 (1.4) adm. w daw­nej Pol­sce: urzęd­nik gminy ży­dow­skiej; także. funk­cja w niek­tó­rych za­ko­nach że­brzą­cych

 (1.5) adm. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: czło­nek ko­le­gium ma­ją­ce­go pod opie­ką in­te­re­sy pań­stwa i spra­wy zmian prawa

Wiktionary

Syn­dyk – funk­cja (ale nie zawód) po­le­ga­ją­ca na za­rzą­dza­niu ma­jąt­kiem upa­dłe­go oraz do­ko­ny­wa­niu po­dzia­łu fun­du­szy mię­dzy wie­rzy­cie­li zgod­nie z za­sa­da­mi prawa upa­dło­ścio­we­go. Syn­dy­ka usta­na­wia sąd w po­sta­no­wie­niu o ogło­sze­niu upa­dło­ści.

W daw­nej Pol­sce syn­dyk był urzęd­ni­kiem miej­skim.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. syndykat mrz., syndykalizm mrz., syndykalista mos., syndykówka ż.

 przym. syndykowski, syndykalistyczny, syndykalny

Wiktionary


syndykacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od syn­dy­kat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie syn­dy­kat, lecz tylko mały syn­dy­ka­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syndykat m.

Wiktionary


syndykacja

udo­stęp­nia­nie i roz­po­wszech­nia­nie tych sa­mych tre­ści w wielu miej­scach (stro­nach, por­ta­lach, plat­for­mach)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­so­li­da­cja

Wiktionary

Syn­dy­ka­cja ( web syn­di­ca­tion) – roz­wią­za­nie sto­so­wa­ne w In­ter­ne­cie, wy­ko­rzy­stu­ją­ce ar­chi­tek­tu­rę klient-ser­wer i słu­żą­ce do gro­ma­dze­nia przez użyt­kow­ni­ka (klien­ta) tre­ści z wielu róż­nych źró­deł (ser­we­rów). Rolą ser­we­ra jest przy­go­to­wy­wa­nie i udo­stęp­nia­nie wy­bra­nych tre­ści klien­tom. Głów­ny­mi tech­no­lo­gia­mi, które wy­ko­rzy­stu­ją syn­dy­ka­cję są RSS i Atom.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃ndɨˈkat͡sʲja, AS: sỹndykacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syndykacja treści

Wiktionary


syndykalista

zwo­len­nik syn­dy­ka­liz­mu (kie­run­ku w ro­bot­ni­czym ruchu związ­ko­wym)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik syn­dy­ka­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syndykalizm mrz., syndykat mrz., syndyk mos.

 przym. syndykalistyczny, syndykalny, syndykowski

Wiktionary


syndykalistka

→ syn­dy­ka­li­sta


SJP.pl

Patrz:

syndykalista

syndykalistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest syn­dy­ka­li­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są syn­dy­ka­li­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syndykalistyczny

 przysł. syndykalistycznie

Wiktionary


syndykalistyczny

→ syn­dy­ka­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) polit. od­no­szą­cy się do syn­dy­ka­liz­mu, zwią­za­ny z syn­dy­ka­liz­mem; taki, w któ­rym pa­nu­je syn­dy­ka­lizm

 (1.2) polit. zwią­za­ny z syn­dy­ka­li­stą, do­ty­czą­cy syn­dy­ka­li­sty; wła­ści­wy syn­dy­ka­li­ście

Wiktionary

Patrz:

syndykalizm

Powiązane:

 rzecz. syndykalizm mrz., syndykalista mos., syndykat mrz., syndyk mos., syndykalistyczność ż.

 przym. syndykalny, syndykowski

Wiktionary


syndykalizm

kie­ru­nek w ruchu ro­bot­ni­czym, za­kła­da­ją­cy pry­mat celów eko­no­micz­nych nad po­li­tycz­ny­mi i do­mi­na­cję związ­ków za­wo­do­wych w życiu spo­łecz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. kie­ru­nek w ruchu ro­bot­ni­czym, za­kła­da­ją­cy pry­mat celów eko­no­micz­nych nad po­li­tycz­ny­mi w walce o prawa pro­le­ta­ria­tu;

Wiktionary

Syn­dy­ka­lizm – pow­sta­ły w XIX wieku kie­ru­nek w ruchu ro­bot­ni­czym, który za­kła­dał pry­mat celów eko­no­micz­nych nad po­li­tycz­ny­mi w walce pro­le­ta­ria­tu o swoje prawa. Za­sad­ni­czym na­rzę­dziem tej walki miały być związ­ki za­wo­do­we, a nie par­tie po­li­tycz­ne. W jego obrę­bie wy­róż­nić można dwa nurty: re­for­mi­stycz­ny oraz re­wo­lu­cyj­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. syndykalista mos., syndykat mrz., syndyk mos.

 przym. syndykalistyczny, syndykalny, syndykowski

Wiktionary


syndykalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest syn­dy­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są syn­dy­kal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syndykalny

 przysł. syndykalnie

Wiktionary


syndykalny

→ syn­dy­kat; syn­dy­ka­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z syn­dy­ka­tem, do­ty­czą­cy syn­dy­ka­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syndykat mrz., syndykalizm mrz., syndykalista mos., syndyk mos., syndykalność ż.

 przym. syndykalistyczny, syndykowski

Wiktionary


syndykat

1. zwią­zek kilku przed­się­biorstw za­war­ty w celu do­ko­na­nia wspól­ne­go przed­sięw­zię­cia;
2. zwią­zek za­wo­do­wy we Fran­cji i w niek­tó­rych in­nych kra­jach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. zwią­zek kilku przed­się­biorstw po­wo­ła­ny dla wspól­ne­go przed­sięw­zię­cia

 (1.2) społ. praw. zwią­zek za­wo­do­wy – we Fran­cji, Hisz­pa­nii i niek­tó­rych in­nych kra­jach

Wiktionary

Syn­dy­kat (zwany także "wspól­no­tą in­te­re­sów") – jedna z form wcho­dze­nia przed­się­biorstw na rynki mię­dzy­na­ro­do­we. Jest to nietr­wa­łe po­ro­zu­mie­nie przed­się­biorstw o po­rów­ny­wal­nej wiel­ko­ści, dzia­ła­ją­cych w tej samej bran­ży i ma­ją­cych po­dob­ny sto­pień roz­wo­ju. Po­mi­mo umów praw­nych re­gu­lu­ją­cych sto­sun­ki po­mię­dzy przed­się­bior­stwa­mi two­rzą­cy­mi syn­dy­kat, tak eko­no­micz­nie, jak i praw­nie po­zo­sta­ją one nie­za­leż­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. syndyk mos./ż., syndykalizm mrz., syndykalista mos., syndykalistka ż., syndykacik mrz.

 przym. syndykalny, syndykalistyczny, syndykowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konsorcjum

Wiktionary


syndykatowy

→ syn­dy­kat; syn­dy­kal­ny


SJP.pl


syndykowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. zwią­za­ny z syn­dy­kiem, do­ty­czą­cy syn­dy­ka, wła­ści­wy syn­dy­ko­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syndyk mos., syndykat mrz., syndykalizm mrz., syndykalista mos.

 przym. syndykalny, syndykalistyczny

Wiktionary


synechizm

za­sa­da gło­szą­ca, że wszyst­ko co ist­nie­je jest cią­głe


SJP.pl


syneczek

zdrob­nie­nie od: synek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: syn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­tu­la nigdy nie za­pom­ni o swoim sy­necz­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synowa ż., synowiec m., synalek m., synuś m., synulek m., synek m., synal mos.

 czas. usynowić dk., usynawiać ndk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synuś, synek

Wiktionary


synefryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­war­ty w owo­cach gorz­kiej po­ma­rań­czy


SJP.pl

Sy­ne­fry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów o cha­rak­te­rze sty­mu­lan­ta. Wy­stę­pu­je na­tu­ral­nie, po­zy­sku­je się ją głów­nie z owo­ców gorz­kich po­ma­rań­czy ("Ci­trus au­ran­tium)". Pre­pa­ra­ty wy­ko­rzy­stu­ją­ce sy­ne­fry­nę mają długą tra­dy­cję w me­dy­cy­nie chiń­skiej, gdzie jest znana są pod nazwą Zhi Shi.

Wikipedia


synek

1. mały syn;
2. po­u­fa­le lub pro­tek­cjo­nal­nie o chłop­cu lub męż­czyź­nie; synuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: syn

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk, Za­ol­zie. chło­piec, chło­pak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz synek ma do­pie­ro dwa lata.

 (1.2) To je mar­niok synek, ra­czyj nie cho­dzuj ś nim. → Chło­pak ten jest utra­cju­szem, le­piej z nim nie prze­sta­waj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃nɛk, AS: sỹnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synowa ż., synowiec m., synalek m., syneczek m., synulek m., synuś m., synal mos.

 czas. usynowić dk., usynawiać ndk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synuś

 (1.2) bajtel

Wiktionary


synekdocha

fi­gu­ra sty­li­stycz­na, w któ­rej za­stę­pu­je się nazwę przed­mio­tu nazwą jego czę­ści (np. "dach" za­miast "dom"), po­ję­cie ogól­ne po­ję­ciem o węż­szym za­kre­sie (np. "wier­sze" za­miast "po­ez­ja"), lub od­wrot­nie (np. "czwo­ro­nóg" za­miast "pies"); ogar­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. jęz. fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na naz­wa­niu ca­ło­ści lub ogółu rze­czy nazwą czę­ści lub jed­nej rze­czy, bądź też na od­wrót;

Wiktionary

Sy­nek­do­cha (gr. συνεκδοχή "synekdochḗ" – „wspól­ne otrzy­my­wa­nie”), ogar­nie­nie – od­mia­na me­to­ni­mii, fi­gu­ra re­to­rycz­na, wy­raź­nie wska­zu­ją­ca na ja­kieś zja­wi­sko przez uży­cie nazwy in­ne­go zja­wi­ska, za­wie­ra­ją­ce­go to pier­wsze lub za­wie­ra­ją­ce­go się w pier­wszym. Re­to­ry­ka an­tycz­na roz­róż­nia­ła kilka od­mian "sy­nek­do­chy": część za­miast ca­ło­ści ("pars pro toto"), ca­łość za­miast czę­ści ("totum pro parte"), ma­te­riał za­miast przed­mio­tu zeń wy­ko­na­ne­go, ro­dzaj za­miast ga­tun­ku (i od­wrot­nie), licz­ba okre­ślo­na za­miast nie­o­kre­ślo­nej, licz­ba po­je­dyn­cza za­miast mno­giej ("sin­gu­la­ris pro plu­ra­ri"), np.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ogarnienie

Wiktionary


synekliza

roz­le­głe ob­ni­że­nie w obrę­bie plat­for­my kon­ty­nen­tal­nej w kształ­cie niec­ki o ła­god­nie na­chy­lo­nych zbo­czach


SJP.pl

Sy­ne­kli­za (syn- + gr. "ékklisis" 'od­chy­le­nie' od "ekklínein" 'ła­god­nie się wy­gi­nać') – część plat­for­my pre­kam­bryj­skiej, gdzie na­stę­pu­je ob­ni­że­nie po­dło­ża kry­sta­licz­ne­go po­łą­czo­ne z peł­ny­mi miąż­szo­ścia­mi po­kry­wy osa­do­wej. Naj­star­sze skały osa­do­we za­le­ga­ją­ce w sy­ne­kli­zie ła­god­nie opa­da­ją w kie­run­ku cen­trum, na­to­miast naj­młod­sze za­le­ga­ją po­zio­mo, wzdłuż po­zio­mu morza.

Wikipedia


synekolog

eko­log ba­da­ją­cy za­leż­no­ści mię­dzy po­pu­la­cja­mi lub bio­ce­no­za­mi or­ga­niz­mów a ich śro­do­wi­skiem życia


SJP.pl


synekologia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział eko­lo­gii, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem grup or­ga­niz­mów (jako ca­ło­ści) w bio­ce­no­zach oraz za­leż­no­ści mię­dzy zbio­ro­wi­ska­mi or­ga­niz­mów a ich sied­li­skiem

Wiktionary

Sy­ne­ko­lo­gia – dział eko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem struk­tu­ry i funk­cjo­no­wa­nia grup or­ga­niz­mów oraz wza­jem­ne za­leż­no­ści mię­dzy nimi a śro­do­wi­skiem.

Po­dział eko­lo­gii na sy­ne­ko­lo­gię i au­te­ko­lo­gię ma obec­nie zna­cze­nie hi­sto­rycz­ne. Zo­stał za­stą­pio­ny przez po­dział na eko­lo­gię po­pu­la­cyj­ną i eko­lo­gię ewo­lu­cyj­ną (wcho­dzą­ce w za­kres eko­lo­gii ga­tun­ku).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. synekologiczny

Wiktionary


synekura

do­brze płat­na po­sa­da nie­wy­ma­ga­ją­ca wiel­kie­go wy­sił­ku; in­trat­na po­sa­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. do­brze płat­na po­sa­da, która nie wy­ma­ga od za­trud­nio­ne­go więk­sze­go wy­sił­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On nie szuka nor­mal­nej pracy, ale sy­ne­ku­ry, dzię­ki któ­rej sobie za­ro­bi, ale się nie na­ro­bi.

 (1.1) Dor­wa­li się do sy­ne­kur, bo byli kum­pla­mi szka­rad­ków czy pa­skud­ków. O kom­pe­ten­cje mało kto pytał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃nɛˈkura, AS: sỹnekura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synekuralny

Wiktionary


synekurka

zdrob­nie­nie od: sy­ne­ku­ra


SJP.pl


synereza

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­ne­re­za (ję­zy­koz­naw­stwo)
  • sy­ne­re­za (che­mia)
  • sy­ne­re­za (mle­czar­stwo) – krzep­nię­cie (zsia­da­nie się) mleka – kur­cze­nie się skrze­pu mleka.

Wikipedia


synergetyczny

→ sy­ner­gizm; sy­ner­gicz­ny, sy­ner­gi­stycz­ny


SJP.pl


synergetyk

czyn­nik wspo­ma­ga­ją­cy, wspie­ra­ją­cy, po­tę­gu­ją­cy dzia­ła­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. biol. zwią­zek che­micz­ny, który sam nie po­sia­da dużej ak­tyw­no­ści bio­lo­gicz­nej, lecz do­da­ny do pew­ne­go pre­pa­ra­tu wzmac­nia jego sku­tecz­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synergetyka ż.

 przym. synergetyczny

Wiktionary


synergetyka

Sy­ner­ge­ty­ka (gr. „sin” – wspól­ny, „ergos” – dzia­ła­nie) – in­ter­dy­scy­pli­nar­ny kie­ru­nek na­u­ko­wy ma­ją­cy na celu opis pro­ce­sów sa­mo­or­ga­ni­za­cji ukła­dów dy­na­micz­nych, w któ­rych lo­kal­nie wy­stę­pu­je zja­wi­sko wzro­stu miary wew­nętrz­nej or­ga­ni­za­cji, czyli zmniej­sza­nie się ich en­tro­pii.

Wikipedia


synergia

sy­ner­gizm;
1. współ­dzia­ła­nie kilku czyn­ni­ków, np. leków, mię­śni, po­tę­gu­ją­ce dzia­ła­nie;
2. w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej: dok­try­na te­o­lo­gicz­na mó­wią­ca o współ­dzia­ła­niu łaski bożej i woli ludz­kiej nie­zbęd­nych do zba­wie­nia lub na­pra­wy mo­ral­nej czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. współ­dzia­ła­nie róż­nych czyn­ni­ków w celu osią­gnię­cia więk­sze­go efek­tu niż suma efek­tów spo­wo­do­wa­nych przez każde z tych czyn­ni­ków dzia­ła­ją­cych osob­no; także ze­sta­wie­nie tych czyn­ni­ków

 (1.2) farm. efekt współ­dzia­ła­nia kilku leków wza­jem­nie po­tę­gu­ją­cych swoje dzia­ła­nie

Wiktionary

Sy­ner­gia, sy­ner­gizm, sy­ner­gicz­ność, efekt sy­ner­gicz­ny (z συνεργία współ­pra­ca) – współ­dzia­ła­nie róż­nych czyn­ni­ków, któ­re­go efekt jest więk­szy niż suma po­szcze­gól­nych od­dziel­nych dzia­łań. Ter­min ten jest po­ję­ciem ogól­nym, ma­ją­cym za­sto­so­wa­nie w wielu róż­nych dzie­dzi­nach. Po­ni­żej po­da­no tylko kilka przy­kła­dów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈnɛrʲɟja, AS: sỹnerʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synergiczność ż., synergizm m.

 przym. synergiczny, synergetyczny, synergistyczny

 przedr. syn-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) efekt synergiczny

Wiktionary


synergida

jedna spoś­ród sied­miu ko­mó­rek wcho­dzą­ca w skład wo­recz­ka za­ląż­ko­we­go u ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl

Sy­ner­gi­dy, ko­mór­ki po­moc­ni­cze – dwie ko­mór­ki na­le­żą­ce do skła­da­ją­ce­go się z trzech ko­mó­rek apa­ra­tu ja­jo­we­go. Znaj­du­ją się po bo­kach ko­mór­ki ja­jo­wej, wraz z którą two­rzą apa­rat ja­jo­wy, peł­nią­cy u okry­to­na­sien­nych funk­cję rodni. Apa­rat ten two­rzy się w wo­recz­ku za­ląż­ko­wym ro­ślin okry­to­na­sien­nych na bie­gu­nie mi­kro­py­lar­nym (bli­żej okien­ka).

Wikipedia


synergistyczny

→ sy­ner­gizm; sy­ner­gicz­ny, sy­ner­ge­tycz­ny


SJP.pl


synergizm

sy­ner­gia;
1. współ­dzia­ła­nie kilku czyn­ni­ków, np. leków, mię­śni, po­tę­gu­ją­ce dzia­ła­nie;
2. w te­o­lo­gii ka­to­lic­kiej: dok­try­na te­o­lo­gicz­na mó­wią­ca o współ­dzia­ła­niu łaski bożej i woli ludz­kiej nie­zbęd­nych do zba­wie­nia lub na­pra­wy mo­ral­nej czło­wie­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­ner­gizm w che­mii
  • sy­ner­gizm w far­ma­ko­lo­gii
  • w te­o­lo­gii
  • sy­ner­gia

Wikipedia


synesis

w ję­zy­koz­naw­stwie: błąd w kon­struk­cji skład­nio­wej spo­wo­do­wa­ny kie­ro­wa­niem się przez osobę ją two­rzą­cą ka­te­go­ria­mi lo­gicz­no-zna­cze­nio­wy­mi, a nie nor­ma­mi gra­ma­tycz­ny­mi


SJP.pl


synesteta

w psy­cho­lo­gii: osoba ko­ja­rzą­ca ze sobą wra­że­nia od­bie­ra­ne przez różne zmy­sły, np. za­pa­chy ze sma­ka­mi, dźwię­ki z ko­lo­ra­mi; sy­ne­ste­tyk


SJP.pl


synestetka

→ sy­ne­ste­ta


SJP.pl

Patrz:

synesteta

synestetyczny

→ sy­ne­stez­ja; sy­ne­ste­zyj­ny


SJP.pl


synestetyk

w psy­cho­lo­gii: osoba ko­ja­rzą­ca ze sobą wra­że­nia od­bie­ra­ne przez różne zmy­sły, np. za­pa­chy ze sma­ka­mi, dźwię­ki z ko­lo­ra­mi; sy­ne­ste­ta


SJP.pl


synestezja

1. w psy­cho­lo­gii: zdol­ność ko­ja­rze­nia ze sobą wra­żeń od­bie­ra­nych przez różne zmy­sły, np. za­pa­chów ze sma­ka­mi, dźwię­ków z ko­lo­ra­mi
2. w li­te­ra­tu­rze: śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na przy­pi­sy­wa­niu ja­kie­muś zmy­sło­wi wra­żeń od­bie­ra­nych innym zmy­słem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym wra­że­nia zmy­sło­we od­bie­ra­ne przez jeden zmysł to­wa­rzy­szą rów­nież doz­na­niom cha­rak­te­ry­stycz­ne dla in­nych zmy­słów;

Wiktionary

Sy­ne­stez­ja (gr. συναίσθησις "synaísthēsis" „rów­no­czes­ne po­strze­ga­nie”, od σύν "sýn" „razem” i αἴσθησις "aísthēsis" „poz­na­nie po­przez zmy­sły”) – stan lub zdol­ność, w któ­rej doś­wiad­cze­nia jed­ne­go zmy­słu (np. wzro­ku) wy­wo­łu­ją rów­nież doś­wiad­cze­nia cha­rak­te­ry­stycz­ne dla in­nych, na przy­kład od­bie­ra­nie ni­skich dźwię­ków wy­wo­łu­je wra­że­nie mięk­ko­ści, barwa nie­bie­ska od­czu­wa­na jest jako chłod­na, obraz li­te­ry lub cyfry budzi sko­ja­rze­nia ko­lo­ry­stycz­ne itp.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. synestezyjny

Wiktionary


synestezyjny

w psy­cho­lo­gii: zwią­za­ny z sy­ne­stez­ją, zja­wi­skiem pow­sta­wa­nia do­dat­ko­we­go, rów­no­le­głe­go wra­że­nia to­wa­rzy­szą­ce­go wra­że­niu wy­wo­ła­ne­mu przez bo­dziec dzia­ła­ją­cy tylko na jeden zmysł, inny ani­że­li ten, który zwy­kle wy­wo­łu­je to do­dat­ko­we wra­że­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sy­ne­stez­ji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synestezja ż.

Wiktionary


syngal.

skrót od: syn­ga­le­ski


SJP.pl


syngaleski

do­ty­czą­cy Syn­ga­le­zów (na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go Sri Lankę), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Syn­ga­le­zów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syn­ga­le­za­mi, do­ty­czą­cy Syn­ga­le­zów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język syn­ga­le­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syngalez m., Syngalezka ż.

Wiktionary


syngalez

czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cej­lon


SJP.pl


syngalezi

lud za­miesz­ku­ją­cy Cej­lon


SJP.pl

Syn­ga­le­zi – naród za­miesz­ku­ją­cy głów­nie po­łud­nie Sri Lanki. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem syn­ga­le­skim z ro­dzi­ny ję­zy­ków in­do­a­ryj­skich – przy­by­li na Lankę z pół­no­cy sub­kon­ty­nen­tu in­dyj­skie­go około IV wieku p.n.e. Głów­ną re­li­gią wśród nich jest bud­dyzm.

Zgod­nie z le­gen­dą Syn­ga­le­zi mają po­cho­dzić ze związ­ku lwa ("sinha") z ben­gal­ską księż­nicz­ką.

Wikipedia


syngalezka

człon­ki­ni ludu za­miesz­ku­ją­ce­go Cej­lon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka na­ro­du za­miesz­ku­ją­ce­go po­łud­nie wyspy Cej­lon i po­słu­gu­ją­ce­go się ję­zy­kiem syn­ga­le­skim;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ty – Syn­ga­lez­ki i Ta­mil­ki – wy­róż­nia­ły się bły­szczą­cy­mi kol­czy­ka­mi i bran­so­le­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syngaleski mrz.

:: fm. Syngalez mos.

 przym. syngaleski

Wiktionary


syngamia

w bio­lo­gii: pro­ces łą­cze­nia się gamet w zy­go­tę; za­płod­nie­nie


SJP.pl

Syn­ga­mia – pro­ces za­płod­nie­nia w rozm­na­ża­niu płcio­wym u ro­ślin i grzy­bów, po­le­ga­ją­cy na łą­cze­niu się gamet. Obej­mu­je on zle­wa­nie się cy­to­plaz­my obyd­wu gamet (plaz­mo­ga­mia) oraz łą­cze­nie się ich jąder (ka­rio­ga­mia).

U grzy­bów wyż­szych syn­ga­mia od­by­wa się w dwóch eta­pach – naj­pierw w wy­ni­ku plaz­mo­ga­mii pow­sta­ją dwu­ją­dro­we ko­mór­ki, które dzie­ląc się dają po­czą­tek dwu­ją­dro­wej grzyb­ni, a zla­nie się jąder za­cho­dzi do­pie­ro po sze­re­gu po­dzia­łach ko­mór­ko­wych.

Wikipedia


syngel

syn­giel, sin­gel, sin­giel; rzad­ko:
1. po­je­dyn­cza gra mię­dzy dwoma za­wod­ni­ka­mi w te­ni­sie;
2. płyta wi­ny­lo­wa z na­gra­niem jed­ne­go tylko ut­wo­ru; płyta kom­pak­to­wa z ja­kimś prze­bo­jem;
3. je­dy­na karta w danym ko­lo­rze otrzy­ma­na przy ro­zda­niu; sin­gle­ton, syn­giel­ton, sin­gel­ton;
4. czło­wiek ży­ją­cy w po­je­dyn­kę


SJP.pl


syngenetyczny

→ syn­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

syngeneza

syngiel

sin­gel; sin­giel
1. po­je­dyn­cza gra mię­dzy dwoma za­wod­ni­ka­mi w te­ni­sie;
2. płyta wi­ny­lo­wa z na­gra­niem jed­ne­go tylko ut­wo­ru; płyta kom­pak­to­wa z ja­kimś prze­bo­jem;
3. jedna karta w danym ko­lo­rze; sin­gle­ton, sin­gel­ton, syn­giel­ton, sin­giel, sin­gel;
4. czło­wiek ży­ją­cy w po­je­dyn­kę


SJP.pl


syngielka

ko­bie­ta ży­ją­ca w po­je­dyn­kę; sin­giel­ka, sin­gel­ka


SJP.pl


syngielton

je­dy­na karta w danym ko­lo­rze otrzy­ma­na przy ro­zda­niu; sin­giel, syn­giel, sin­gel, sin­gle­ton, sin­gel­ton


SJP.pl


synglista

za­wod­nik (np. te­ni­si­sta) gra­ją­cy w sin­glu; sin­gli­sta


SJP.pl


synglistka

→ sy­gna­li­sta


SJP.pl

Patrz:

sygnalista

synglowy

przy­miot­nik od: syn­giel (sin­giel, sin­gel), zwy­kle w zna­cze­niu gry (np. para syn­glo­wa), płyty (np. wer­sja syn­glo­wa) lub karty (np. fi­gu­ra syn­glo­wa); sin­glo­wy


SJP.pl


syngonium

ro­śli­na z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych; zro­śli­cha


SJP.pl


synhalit

mi­ne­rał klasy sy­me­trii pod­wój­nej pi­ra­mi­dy rom­bo­wej


SJP.pl


synharmonizm

Syn­har­mo­nizm – obo­wią­zu­ją­ca w niek­tó­rych ję­zy­kach tu­rec­kich re­gu­ła, zgod­nie z którą cały wyraz ulega ujed­no­li­ce­niu pod wzglę­dem dy­stynk­tyw­nych cech fo­no­lo­gicz­nych. A zatem, obok har­mo­nii sa­mo­gło­sek, także i spół­gło­ski wy­ra­zu są iden­tycz­ne w za­kre­sie pa­la­ta­li­za­cji i la­bia­li­za­cji. Po­dob­nie jak har­mo­nia wo­ka­licz­na syn­har­mo­nizm służy wyz­na­cze­niu gra­ni­cy wy­ra­zu.

Wikipedia


synhedrion

naj­wyż­szy ży­dow­ski try­bu­nał w sta­ro­żyt­nej Judei; san­he­dryn


SJP.pl


syningia

ro­śli­na z ro­dzi­ny ges­ne­rio­wa­tych, dziko ros­ną­ca w Bra­zy­lii


SJP.pl


synio

ek­spre­syw­nie: syn; sy­nu­lek, syn­cio, syń­cio, synuś


SJP.pl


synklina

wklę­sła część fałdu sko­ru­py ziem­skiej ma­ją­ca wnę­trze zbu­do­wa­ne ze skał naj­młod­szych; łęk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. wklę­sły fałd warstw skal­nych;

Wiktionary

Syn­kli­na, łęk (gr. "sýn" razem i "klínein" na­chy­lać) – w ge­o­lo­gii wklę­sły fałd. W ją­drze syn­kli­ny znaj­du­ją się war­stwy naj­młod­sze, a na zew­nątrz (na tzw. "skrzy­dłach") naj­star­sze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ją­drze syn­kli­ny znaj­du­ją się war­stwy naj­młod­sze, a na zew­nątrz (na tzw. skrzy­dłach) naj­star­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. geosynklina ż., synklinorium n.

 przym. synklinalny

 przysł. synklinalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łęk, niecka

Wiktionary


synklinalnie

przy­słó­wek

 (1.1) geol. w spo­sób syn­kli­nal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skały osa­do­we są wy­gię­te syn­kli­nal­nie i do­dat­ko­wo po­prze­mie­szcza­ne na li­niach usko­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synklina ż.

 przym. synklinalny

Wiktionary


synklinalny

przy­miot­nik od: syn­kli­na (wklę­sła część fałdu sko­ru­py ziem­skiej ma­ją­ca wnę­trze zbu­do­wa­ne ze skał naj­młod­szych; łęk), np. fałd syn­kli­nal­ny; łę­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z syn­kli­ną, do­ty­czą­cy syn­kli­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synklina ż.

 przysł. synklinalnie

Wiktionary


synklinorium

ob­szar ob­ni­żo­ny w sto­sun­ku do oto­cze­nia, zbu­do­wa­ny z sze­re­gu mniej­szych fał­dów od­dzie­lo­nych ni­ski­mi sio­dła­mi


SJP.pl

Syn­kli­no­rium – ciąg fał­dów skła­da­ją­cych się z syn­klin i od­dzie­la­ją­cych je wą­skich an­ty­klin, two­rzą­cych razem struk­tu­rę wklę­słą (któ­rych ob­wied­nia, przy­najm­niej górna, jest wklę­sła ku górze).

Syn­kli­no­rium sta­no­wią np. część środ­ko­wa i po­łud­nio­wo-wschod­nia Pa­mi­ru, niec­ka śród­su­dec­ka, niec­ka pół­noc­no­su­dec­ka, Niec­ka Ni­dziań­ska, Doły Ja­siel­sko-Sa­noc­kie.

Wikipedia


synkopa

1. prze­su­nię­cie ak­cen­tu na dźwięk nie­ak­cen­to­wa­ny;
2. zanik jed­nej lub kilku gło­sek wew­nątrz wy­ra­zu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • syn­ko­pa (fo­ne­ty­ka)
  • syn­ko­pa (mu­zy­ka)
  • Syn­ko­pa (cza­so­pis­mo)

Wikipedia


synkopowany

w mu­zy­ce: ma­ją­cy syn­ko­py; syn­ko­po­wy


SJP.pl


synkopowy

zwią­za­ny z syn­ko­pą


SJP.pl


synkratyczny

→ syn­kraz­ja


SJP.pl

Patrz:

synkrazja

synkrazja

po­łą­cze­nie, po­mie­sza­nie róż­nych czyn­ni­ków, war­to­ści, kul­tur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spo­le­nie ele­men­tów w jedną ca­łość

 (1.2) hist. filoz. po­ję­cie zmie­sza­nia pier­wiast­ków (ziemi, wody, ognia i po­wie­trza) w okre­ślo­nych pro­por­cjach, które two­rzą ma­te­rię i or­ga­niz­my

 (1.3) jęz. fuzja dwóch lub wię­cej seg­men­tów fo­no­lo­gicz­nych (gło­sek, sylab), które pier­wot­nie były wy­ma­wia­ne od­dziel­nie, a z cza­sem zlały się w jeden ele­ment dźwię­ko­wy lub mor­fo­lo­gicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cha­rak­ter czło­wie­ka to syn­kraz­ja tem­pe­ra­men­tu i doś­wiad­cze­nia.

Wiktionary


synkretycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób syn­kre­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synkretyzm m., synkretyczność ż.

 przym. synkretyczny

Wiktionary


synkretyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest syn­kre­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synkretyzm m.

 przym. synkretyczny

 przysł. synkretycznie

Wiktionary


synkretyczny

→ syn­kre­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który łączy w jedną ca­łość różne, cza­sa­mi prze­czą­ce sobie, ele­men­ty

Wiktionary

Patrz:

synkretyzm

Powiązane:

 przysł. synkretycznie

 rzecz. synkretyczność ż., synkretyzm m.

Wiktionary


synkretyzm

1. łą­cze­nie w jedną ca­łość róż­nych, czę­sto sprzecz­nych, kon­cep­cji lub idei fi­lo­zo­ficz­nych, re­li­gij­nych; eklek­ty­cyzm;
2. wspó­łist­nie­nie ta­kich ele­men­tów w re­li­gii lub fi­lo­zo­fii;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie:
a) iden­tycz­ność kształ­tu dwóch (lub wię­cej) form wy­ra­zo­wych tego sa­me­go wy­ra­zu (np. wyraz "mu­ze­um" ce­chu­je syn­kre­tyzm wszyst­kich form w licz­bie po­je­dyn­czej);
b) wie­lo­funk­cyj­ność formy lub koń­ców­ki flek­syj­nej, np. -ść w sło­wie "wie­lo­funk­cyj­ność" - two­rze­nie rze­czow­ni­ka od­przy­miot­ni­ko­we­go, a w sło­wie "pość" - two­rze­nie trybu roz­ka­zu­ją­ce­go;
4. w psy­cho­lo­gii: po­strze­ga­nie pew­nych rze­czy lub zja­wisk ca­ło­ścio­wo, bez wy­o­dręb­nia­nia po­szcze­gól­nych czę­ści, spo­wo­do­wa­ne bra­kiem zdol­no­ści do ana­li­zy i syn­te­zy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) łą­cze­nie w jedną ca­łość róż­nych ele­men­tów

Wiktionary

Syn­kre­tyzm (gr. "συγκρητισμός, synkrētismós" 'so­jusz miast kre­teń­skich') – po­łą­cze­nie róż­nych, czę­sto ro­zbież­nych i sprzecz­nych po­glą­dów; wyz­na­wa­nie zasad lub wie­rzeń obej­mu­ją­cych od­le­głe od sie­bie ele­men­ty po­zor­nie lub rze­czy­wi­ście wza­jem­nie sprzecz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. synkretyczny

 przysł. synkretycznie

 rzecz. synkretyczność ż.

Wiktionary


synkrytyczny

po­rów­nu­ją­cy, ze­sta­wia­ją­cy, prze­ciw­sta­wia­ją­cy


SJP.pl


synobójca

za­bój­ca włas­ne­go syna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. za­bój­ca włas­ne­go syna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ces Cze­sła­wa H., któ­re­go pro­ku­ra­tu­ra oskar­ży­ła o za­bi­cie syna Se­ba­stia­na, za­czął się wczo­raj w łódz­kim Są­dzie Okrę­go­wym. Sy­no­bój­cy grozi do­ży­wo­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synobójstwo n.

:: fż. synobójczyni ż.

 przym. synobójczy

Wiktionary


synobójczyni

→ sy­no­bój­ca


SJP.pl

Patrz:

synobójca

synobójstwo

za­bi­cie włas­ne­go syna


SJP.pl


synod

zjazd du­cho­wień­stwa; w niek­tó­rych re­li­giach - ko­ściel­ny urząd ko­le­gial­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. kośc. ze­bra­nie przed­sta­wi­cie­li du­cho­wień­stwa i świec­kich w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich

 (1.2) adm. kośc. w pra­wo­sła­wiu: stała rada bi­sku­pów

Wiktionary

Synod (z gr. Σύνοδος — "ze­bra­nie", "ko­niunk­cja ciał nie­bie­skich") – okaz­jo­nal­ne zgru­po­wa­nie przed­sta­wi­cie­li du­cho­wień­stwa i świec­kich w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bi­skup die­cez­jal­ny może wez­wać na synod die­cez­jal­ny w cha­rak­te­rze człon­ków także in­nych, czy to du­chow­nych, czy człon­ków in­sty­tu­tów życia kon­se­kro­wa­ne­go, czy wier­nych świec­kich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨ̃nɔt, AS: sỹnot

Wiktionary

Powiązane:

 czas. synodować ndk.

 przym. synodalny, synodowy, synodyczny

Wiktionary


synodalnie

→ sy­no­dal­ny


SJP.pl

Patrz:

synodalny

synodalność

ak­tyw­ny udział wszyst­kich wier­nych w życiu i misji Ko­ścio­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) de­mo­kra­tycz­ny model spra­wo­wa­nia wła­dzy w Ko­ście­le ka­to­lic­kim

Wiktionary


synodalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy sy­no­du, zwią­za­ny z sy­no­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z po­sta­no­wie­nia­mi sy­no­dal­ny­mi z 1257 r. od ślą­skie­go du­cho­wień­stwa wy­ma­ga­no zna­jo­mo­ści ję­zy­ka pol­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synodowy

 rzecz. synod mrz.

Wiktionary


synodał

1. du­chow­ny bio­rą­cy udział w sy­no­dzie (zjeź­dzie du­cho­wień­stwa);
2. czło­nek sy­no­du (sta­łej rady bi­sku­pów)


SJP.pl


synodowy

przy­miot­nik

 (1.1) zob. sy­no­dal­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synod mrz.

 przym. synodalny

Wiktionary


synodujący

du­chow­ny uczest­ni­czą­cy w sy­no­dzie


SJP.pl


synogarlica

ptak z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. śred­niej wiel­ko­ści ptak z ro­dza­ju Strep­to­pe­lia z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych;

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Strep­to­pe­lia ri­so­ria|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny go­łę­bio­wa­tych

 (1.3) ornit. ptak z ga­tun­ku sy­no­gar­li­ca (1.2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czego sym­bo­lem jest sy­no­gar­li­ca w locie?

 (1.3) Sy­no­gar­li­ce do­ży­wa­ją nawet 12 lat.

 (1.3) Dziad­ko­we sy­no­gar­li­ce wy­gra­ły kilka kon­kur­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synogarliczka ż.

 przym. synogarliczy

Wiktionary


synogarliczka

zdrob­nie­nie od: sy­no­gar­li­ca


SJP.pl


synoikia

Sy­no­i­kia, sy­no­i­kizm (od grec­kich słów "syn" – wspól­ny, "oikos" – dom) – współ­do­mow­nict­wo, za­leż­ność pro­tek­cjo­ni­stycz­na po­mię­dzy róż­ny­mi ga­tun­ka­mi or­ga­niz­mów, spoś­ród któ­rych jeden z nich osied­la się w gnia­zdach lub in­nych kon­struk­cjach dru­gie­go.

Współ­ży­cie or­ga­niz­mów róż­no­ga­tun­ko­wych, po­le­ga­ją­ce na wy­ko­rzy­sty­wa­niu przez jed­ne­go z part­ne­rów miej­sca za­miesz­ka­nia u dru­gie­go (czę­ści ciała, gnia­zda, nory itp.). Ten ro­dzaj współ­ży­cia może przeksz­tał­cać się w ko­men­sa­lizm.

Wikipedia


synojkizm

Sy­noj­kizm (od gr. "sy­noj­kis­mós" – „współ­ży­cie”) – pro­ces po­łą­cze­nia odręb­nych osad w jeden or­ga­nizm pań­stwo­wy, polis, które wy­stę­po­wał w sta­ro­żyt­nej Gre­cji.

Wszyst­kie daty w tym ar­ty­ku­le do­ty­czą do­myśl­nie lat przed naszą erą.

Zja­wi­sko sy­noj­kiz­mu po­ja­wi­ło się w epoce ar­cha­icz­nej, kiedy na­stą­pił zanik ustro­ju ro­do­we­go.

Wikipedia


synonim

1. wyraz ma­ją­cy takie samo lub po­dob­ne zna­cze­nie co inny wyraz, np. auto i sa­mo­chód; bli­skoz­nacz­nik, wyraz bli­skoz­nacz­ny;
2. prze­no­śnie: sym­bol, od­po­wied­nik cze­goś, np. Za­chód jako sy­no­nim no­wo­czes­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub dłuż­sze okre­śle­nie rów­no­waż­ne zna­cze­nio­wo in­ne­mu lub o po­dob­nym zna­cze­niu; bli­skoz­nacz­nik

 (1.2) od­po­wied­nik cze­goś lub coś oz­na­cza­ją­ce­go cechę

Wiktionary

Sy­no­nim (gr. ίσος – „rów­no­i­mien­ny”) – wyraz lub dłuż­sze okre­śle­nie rów­no­waż­ne zna­cze­nio­wo in­ne­mu (rów­noz­nacz­nik) lub na tyle zbli­żo­ne, że można nim za­stą­pić to dru­gie w od­po­wied­nim kon­tek­ście (bli­skoz­nacz­nik). Zja­wi­sko sy­no­ni­mii może do­ty­czyć kon­struk­cji skład­nio­wych ("mówić wiersz – mówić wier­szem"), form mor­fo­lo­gicz­nych ("pro­fe­so­ro­wie – pro­fe­so­rzy") i lek­se­mów ("auto – sa­mo­chód").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­no­ni­my mogą mieć róż­ni­ce w zna­cze­niu w za­leż­no­ści od kon­tek­stu.

 (1.2) Jeż­dże­nie mer­ce­de­sem jest sy­no­ni­mem bo­gact­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm, AS: sỹnõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synonimia ż., synonimiczność ż.

 przym. synonimiczny

 przysł. synonimicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równoznacznik, bliskoznacznik, wyraz bliskoznaczny

 (1.2) symbol, ikona

Wiktionary


synonimia

po­do­bień­stwo zna­czeń; bli­skoz­nacz­ność, sy­no­ni­micz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. bli­skoz­nacz­ność wy­ra­zów

 (1.2) jęz. fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na na­gro­ma­dze­niu okre­śleń sy­no­ni­micz­nych;

Wiktionary

Sy­no­ni­mia (gr. συνωνυμία "synōnymía", con­gre­ga­tio, pol. sze­reg sy­no­ni­micz­ny) – fi­gu­ra re­to­rycz­na, ze­sta­wie­nie w sze­re­gu okre­śleń sy­no­ni­micz­nych w celu roz­wi­nię­cia lub pod­kre­śle­nia myśli.

Sy­no­ni­mia to rów­nież ter­min ję­zy­koz­naw­czy (zwła­szcza w lek­sy­ko­lo­gii), okre­śla­ją­cy re­la­cję mię­dzy jed­nost­ka­mi ję­zy­ka, które wy­ka­zu­ją zbież­ność zna­cze­nio­wą; naj­czę­ściej cho­dzi o sy­no­ni­mię lek­sy­kal­ną, za­cho­dzą­cą mię­dzy jed­nost­ka­mi lek­sy­kal­ny­mi – lek­se­ma­mi (zob. sy­no­nim).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. synonim mrz., synonimiczność ż.

 przym. synonimiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bliskoznaczność, równoznaczność, synonimiczność

Wiktionary


synonimicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sy­no­ni­micz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synonim m., synonimiczność ż.

 przym. synonimiczny

Wiktionary


synonimiczność

po­do­bień­stwo zna­czeń; bli­skoz­nacz­ność, sy­no­ni­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­no­ni­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synonim m., synonimia ż.

 przym. synonimiczny

 przysł. synonimicznie

Wiktionary


synonimiczny

ma­ją­cy to samo lub zbli­żo­ne zna­cze­nie; bli­skoz­nacz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. od: sy­no­nim; bli­skoz­nacz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te wy­ra­że­nia są sy­no­ni­micz­ne, nie ma sensu się pow­ta­rzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲit͡ʃnɨ, AS: sỹnõńĩmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synonimia ż., synonim, synonimiczność

 przysł. synonimicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bliskoznaczny, równoważny

Wiktionary


synonimika

1. dział lek­sy­ko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się sy­no­ni­ma­mi;
2. na­gro­ma­dze­nie sy­no­ni­mów


SJP.pl


synonimowy

bli­skoz­nacz­ny


SJP.pl


synopa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­nej Tur­cji, port nad Mo­rzem Czar­nym;

Wiktionary

Sy­no­pa (tur. "Sinop", gr. "Σινώπη", łac. "Si­no­pe") – mia­sto w pół­noc­nej Tur­cji, nad Mo­rzem Czar­nym, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pro­win­cji Sy­no­pa. Port hand­lo­wy i ry­bac­ki a także ką­pie­li­sko mor­skie. W 2022 roku w mie­ście miesz­ka­ło 57 404 miesz­kań­ców. Mia­sto leży na po­gra­ni­czu hi­sto­rycz­nych krain Pa­fla­go­nii i Pontu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­niem Dio­ge­ne­sa z Sy­no­py była becz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synopski

Wiktionary


synopsa

ze­sta­wie­nie tek­stów 3 lub 4 pier­wszych Ewan­ge­lii w rów­no­le­głych ko­lum­nach


SJP.pl

Sy­nop­sa – forma pu­bli­ka­cji ze­sta­wia­ją­ca ze sobą tek­sty pa­ra­lel­ne z róż­nych dzieł li­te­rac­kich. Sta­no­wi pod­sta­wo­we na­rzę­dzie po­rów­ny­wa­nia po­dob­nych tek­stów. Sy­nop­sy sto­so­wa­ne są naj­czę­ściej w bi­bli­sty­ce, choć nie ogra­ni­czo­ne do tek­stów bi­blij­nych i chrze­ści­jań­skich.

Wikipedia


synopsis

zbiór ar­ty­ku­łów o wspól­nym te­ma­cie lub szkic sce­na­riu­sza fil­mo­we­go


SJP.pl


synopski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­no­pą, do­ty­czą­cy Sy­no­py

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Synopa ż.

Wiktionary


synoptyczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się opra­co­wy­wa­niem pro­gnoz po­go­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych

Wiktionary


synoptyczny

→ sy­nop­ty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który umoż­li­wia po­rów­na­nie dając po­gląd na wszyst­kie czę­ści zło­żo­nej ca­ło­ści

 (1.2) me­te­o­rol. zwią­za­ny z sy­nop­ty­ką, z pro­gno­zo­wa­niem po­go­dy

Wiktionary

Patrz:

synoptyka

Przykłady

 (1.1) (…) sy­nop­tycz­ny wgląd w ca­łość, by­najm­niej nie jest czymś od­dzie­lo­nym od aktu bez­poś­red­nie­go po­strze­ga­nia, także zmy­sło­we­go, ani od sa­me­go my­śle­nia.

 (1.2) Na więk­szo­ści sta­cji sy­nop­tycz­nych od­no­to­wa­ne mie­sięcz­ne sumy opa­dów były zde­cy­do­wa­nie po­ni­żej normy wie­lo­let­niej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synoptyka ż., synoptyk m.

 przysł. synoptycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poglądowy, przekrojowy

 (1.2) pogodowy, meteorologiczny

Wiktionary


synoptyk

1. me­te­o­ro­log zaj­mu­ją­cy się opra­co­wy­wa­niem pro­gnoz po­go­do­wych;
2. tylko w licz­bie mno­giej: trzej ewan­ge­li­ści - Marek, Ma­te­usz i Łu­kasz, przed­sta­wia­ją­cy po­dob­ne fakty z życia Chry­stu­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. osoba zaj­mu­ją­ca się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synoptyczny

Wiktionary


synoptyka

1. dział me­te­o­ro­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych w celu opra­co­wa­nia pro­gnoz po­go­dy;
2. łą­cze­nie w jed­nej kom­po­zy­cji kilku wy­da­rzeń roz­gry­wa­ją­cych się w róż­nym miej­scu i cza­sie; kom­po­zy­cja sy­mul­ta­nicz­na, sy­mul­ta­nizm, sy­mul­ta­ne­izm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. dział me­te­o­ro­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ana­li­zą pro­ce­sów at­mos­fe­rycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. synoptyczny

Wiktionary


synostoza

wro­dzo­ny zrost kości pow­sta­ły wsku­tek za­bu­rze­nia w two­rze­niu się szcze­lin sta­wo­wych; ko­ścioz­rost


SJP.pl


synostwo

rzad­ko: bycie czy­imś synem


SJP.pl


synowa

żona syna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona syna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wsze mogę li­czyć na moją sy­no­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈnɔva, AS: sỹnova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synek m., synowiec m., synuś mos., synal mos., syneczek mos., synulek mos., synalek mos., synowica ż.

 przym. synowy, synowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starop|snecha., starop|sneszka., starop|niewiastka.; gw. Górny Śląsk niewiastka;

Wiktionary


synowektomia

usu­nię­cie zmie­nio­nej błony ma­zio­wej w obrę­bie stawu lub ścię­gna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­cię­cie błony ma­zio­wej;

Wiktionary

Sy­no­wek­to­mia – ope­ra­cja chi­rur­gicz­na po­le­ga­ją­ca na usu­nię­ciu zmie­nio­nej błony ma­zio­wej w obrę­bie stawu lub ścię­gna. Ope­ra­cje tego typu naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne są w prze­bie­gu re­u­ma­to­i­dal­ne­go za­pa­le­nia sta­wów. Są też le­cze­niem z wy­bo­ru w przy­pad­ku barw­ni­ko­we­go kosm­ko­wo-guz­ko­we­go za­pa­le­nia błony ślu­zo­wej sta­wów oraz chrzęst­nia­ko­wa­to­ści ma­ziów­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bo­że­na miała przedw­czo­raj sy­no­wek­to­mię pra­we­go ko­la­na i teraz ją to po­bo­le­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃nɔvɛkˈtɔ̃mʲja, AS: sỹnovektõmʹi ̯a

Wiktionary


synowica

daw­niej: córka brata; bra­tan­ka, bra­ta­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. wnucz­ka

 (1.2) stpol. sio­stra matki, bra­ta­ni­ca

 (1.5) stpol. pa­sier­bi­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synowa ż., synowiec m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wnuczka, stpol. wnęka, wnuka, wnukiew

 (1.2) ciotka, stpol. ciotka po matce

 (1.4) stpol. niewiastka

 (1.5) pasierbica, stpol. pasirzbica, pasirbica

Wiktionary


synowiczka

daw­niej: pie­szczot­li­wie o sy­no­wi­cy (córce brata)


SJP.pl


synowiec

daw­niej: syn brata; bra­ta­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. syn ro­dzo­ne­go brata lub ro­dzo­nej sio­stry

 (1.2) stpol. brat matki

 (1.3) stpol. syn brata lub sio­stry dziad­ka

 (1.4) stpol. pa­sierb

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Sy­no­wiec – pol­ski eko­no­mi­sta i po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Jerzy Sy­no­wiec – pol­ski praw­nik, ad­wo­kat i sa­mo­rzą­do­wiec zwią­za­ny z Go­rzo­wem Wiel­ko­pol­skim
  • Jerzy Sy­no­wiec – pol­ski che­mik
  • Lud­wik Sy­no­wiec – pol­ski ho­ke­i­sta, olim­pij­czyk
  • Piotr Sy­no­wiec – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec i przed­się­bior­ca
  • Ta­de­usz Sy­no­wiec – pol­ski pił­karz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A że włas­nych dzie­ci nie miał, cały ma­ją­tek zo­sta­wił sy­now­co­wi.

 (1.1) Sza­bel nam nie za­bra­knie, szlach­ta na koń wsię­dzie, • Ja z sy­now­cem na czele i? – jakoś to bę­dzie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: sỹnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synowica ż., syn m., synek m., synowa ż., synuś mos., syneczek mos., synal mos., synulek mos., synalek mos.

 przym. synowy, synowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bratanek, stpol. brataniec, siostrzeniec

 (1.2) wuj, wujec

 (1.4) pasirzb, pasirb

Wiktionary


synowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) syna, na­le­żą­cy do syna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ci­che­go sy­now­skie­go pła­czu po nocy nic nie mogło za­głu­szyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syn mos., syn m., synek m., synuś m., synowiec m., synowa ż., usynowienie n., syneczek mos., synal mos., synulek mos., synalek mos.

 czas. usynowić dk.

 przym. synowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. synowy

Wiktionary


synowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) daw. syna, na­le­żą­cy do syna, zwią­za­ny z synem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko jedna pani Sa­lo­mea bę­dzie pa­trzeć się je­szcze długo w por­tret sy­no­wy na ścia­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synek m., synuś m., synowiec m., synowa ż., usynowienie n., syneczek mos., synal mos., synulek mos., synalek mos.

 czas. usynowić dk.

 przym. synowski

Wiktionary


synsepal

1. syn­se­pal słod­ki - krzew po­cho­dzą­cy z Afry­ki Za­chod­niej;
2. mały czer­wo­ny owoc tego krze­wu, za­wie­ra­ją­cy mi­ra­ku­li­nę (zwią­zek zmie­nia­ją­cy smak kwa­śny i słony na słod­ki)


SJP.pl

Syn­se­pal ("Syn­se­pa­lum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny są­czyń­co­wa­tych. Obej­mu­je 29–36 ga­tun­ków. Rosną one w Afry­ce Rów­ni­ko­wej. Zna­cze­nie eko­no­micz­ne ma zwła­szcza jeden ga­tu­nek – syn­se­pal słod­ki "S. dul­ci­fi­cum" za­wie­ra­ją­cy mi­ra­ku­li­nę na­da­ją­cą kwa­śnym i sło­nym po­tra­wom słod­ki smak, do­dat­ko­wo po­wo­du­ją­cą zmniej­sze­nie ape­ty­tu.

Wikipedia


syntagma

od­ci­nek tek­stu zło­żo­ny z wy­ra­zów po­łą­czo­nych ze sobą związ­kiem skład­nio­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. grupa po­wią­za­nych gra­ma­tycz­nie i syn­tak­tycz­nie słów, które mogą sta­no­wić część zda­nia, np. pod­miot, przy­daw­kę, orze­cze­nie albo sa­mo­dziel­nie two­rzą zda­nia bądź rów­no­waż­ni­ki zdań;

Wiktionary

Syn­tag­ma (z gr. σύνταγμα) – fraza, grupa słów, gra­ma­tycz­nie i syn­tak­tycz­nie po­wią­za­nych, które mogą sta­no­wić część zda­nia (np. pod­miot, przy­daw­ka, orze­cze­nie) lub też sa­mo­dziel­nie two­rzą zda­nia oraz rów­no­waż­ni­ki zdań. Ter­min ten zo­stał wpro­wa­dzo­ny przez Fer­di­nan­da de Sa­us­su­re’a.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sɨ̃nˈtaɡma, AS: sỹntagma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syntagma ż.

 przym. syntagmatyczny

Wiktionary


syntagmata

Syn­tag­ma­ta (gr. licz­ba mnoga od "sýntagma" (σύνταγμα) 'ze­sta­wie­nie') (łac. "Sta­tu­ta Regni Po­lo­niae") – naj­star­szy dru­ko­wa­ny zbiór prawa ziem­skie­go w ję­zy­ku ła­ciń­skim z 1487 roku.

Dzie­ło zo­sta­ło wy­dru­ko­wa­ne w Lip­sku w dru­kar­ni Kon­ra­da Ka­che­lo­fe­na. Za­wie­ra "Sta­tu­ty Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go", "sta­tut warc­ki", "sta­tu­ty nie­szaw­skie", "sta­tut no­wo­kor­czyń­ski". Książ­ka skła­da­ła się z około 56 kart for­ma­tu qu­ar­to.

Wikipedia


syntagmatyczny

→ syn­tag­ma


SJP.pl

Patrz:

syntagma

syntaksa

1. nauka o bu­do­wie zdań i związ­ków wy­ra­zo­wych; skład­nia
2. klasa, w któ­rej uczo­no skład­ni w daw­nych szko­łach pol­skich


SJP.pl


syntakson

Syn­tak­son – do­wol­na jed­nost­ka kla­sy­fi­ka­cji fi­to­so­cjo­lo­gicz­nej, od­po­wied­nik tak­so­nu w tak­so­no­mii zbio­ro­wisk ro­ślin­nych. Syn­tak­so­nem jest kon­kret­ny ze­spół ro­ślin­no­ści, zwią­zek, rząd i klasa ze­spo­łów.

Wikipedia


syntaktyczny

w ję­zy­koz­naw­stwie: skład­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy syn­tak­ty­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syntaktyka ż.

Wiktionary


syntaktyka

1. dział zaj­mu­ją­cy się sto­sun­ka­mi mię­dzy zna­ka­mi na­le­żą­cy­mi do ja­kie­goś ję­zy­ka;
2. dział gra­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą wy­po­wie­dzeń; skład­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • syn­tak­ty­ka zwana też skład­nią – dział gra­ma­ty­ki zaj­mu­ją­cy się bu­do­wą wy­po­wie­dzeń.
  • syn­tak­ty­ka – gałąź se­mio­ty­ki lo­gicz­nej zaj­mu­ją­ca się funk­cja­mi syn­tak­tycz­ny­mi, tj. re­la­cja­mi mię­dzy wy­ra­że­nia­mi ję­zy­ko­wy­mi a in­ny­mi wy­ra­że­nia­mi ję­zy­ko­wy­mi.

Wikipedia


syntan

garb­nik syn­te­tycz­ny odz­na­cza­ją­cy się wła­ści­wo­ścia­mi zbli­żo­ny­mi do garb­ni­ków ro­ślin­nych


SJP.pl


syntaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cje syn­te­zy


SJP.pl


syntenowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. dy­sper­syj­ny, za­wie­si­no­wy

Wiktionary


synteresis

wro­dzo­na zna­jo­mość zasad mo­ral­nych; syn­de­re­sis


SJP.pl


syntetaza

enzym bio­rą­cy udział w bio­syn­te­zie; li­ga­za


SJP.pl


syntetyczka

→ syn­te­tyk


SJP.pl

Patrz:

syntetyk

syntetycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób syn­te­tycz­ny, sztucz­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syntetyk m., synteza ż.

 przym. syntetyczny

 czas. syntetyzować

Wiktionary


syntetyczny

1. ze­spa­la­ją­cy, łą­czą­cy w jedną ca­łość;
2. uo­gól­nia­ją­cy, ca­ło­ścio­wy;
3. w che­mii: bę­dą­cy efek­tem syn­te­zy;
4. two­rzy­wo syn­te­tycz­ne - two­rzy­wo sztucz­ne uzy­ska­ne na dro­dze po­li­me­ry­za­cji lub po­li­kon­den­sa­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który łączy w ca­łość dane ele­men­ty, ogar­nia coś ca­ło­ścio­wo; uo­gól­nia­ją­cy

 (1.2) taki, który jest sztucz­nie osią­ga­ny po­przez syn­te­zę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Celem ni­niej­szej pracy jest wła­śnie próba syn­te­tycz­ne­go omó­wie­nia ta­kich związ­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃ntɛˈtɨt͡ʃnɨ, AS: sỹntetyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. biosynteza ż., synteza ż., syntetyczność ż., syntezator m., syntetyk mrz.

 czas. syntetyzować ndk., zsyntetyzować ndk.

 przysł. syntetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogólny, całościowy

 (1.2) sztuczny, chemiczny

Wiktionary


syntetyk

1. pro­dukt otrzy­my­wa­ny sztucz­nie w wy­ni­ku syn­te­zy che­micz­nej;
2. sztucz­ny, syn­te­tycz­ny ma­te­riał ubra­nio­wy;
3. utwór mu­zycz­ny skom­po­no­wa­ny przy uży­ciu syn­te­za­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­dukt syn­te­tycz­ny, pro­dukt otrzy­ma­ny syn­te­tycz­nie w wy­ni­ku dzia­ła­nia pro­ce­sów che­micz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • olej syn­te­tycz­ny
  • ben­zy­na syn­te­tycz­na
  • two­rzy­wa sztucz­ne
  • włó­kna sztucz­ne

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. synteza ż., syntetyzowanie n., syntezator mrz.

 czas. syntetyzować ndk.

 przym. syntetyczny

 przysł. syntetycznie

Wiktionary


syntetyka

osoba po­słu­gu­ją­ca się me­to­dą syn­te­zy


SJP.pl


syntetyzacja

→ syn­te­ty­zo­wać


SJP.pl

Patrz:

syntetyzować

syntetyzator

syn­te­za­tor, syn­te­ty­zer, syn­te­zer;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


syntetyzer

syn­te­za­tor, syn­te­ty­za­tor, syn­te­zer;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


syntetyzm

Syn­te­tyzm (z gr. "sýnthesis" ‘ze­sta­wie­nie’ od "syn-" 'współ-' i "thésis" ‘po­ło­że­nie; po­sta­wie­nie; twier­dze­nie’) – nurt w ma­lar­stwie za­po­cząt­ko­wa­ny pod ko­niec XIX wieku przez Paula Ga­u­gu­i­na i kon­ty­nu­o­wa­ny przez ma­la­rzy sku­pio­nych wokół szko­ły z Pont-Aven. Po­le­gał na upro­szcze­niu form i ma­lo­wa­niu pła­ski­mi pla­ma­mi barw­ny­mi, które czę­sto ota­cza­no kon­tu­rem (clo­i­so­nizm). Syn­te­tyzm wpły­nął m.in. na sztu­kę na­bi­stów.

Wikipedia


syntetyzować

syn­te­zo­wać;
1. łą­czyć różne ele­men­ty w jedną ca­łość;
2. prze­cho­dzić od szcze­gó­łów do ogól­nych wnio­sków; uj­mo­wać w ca­łość;
3. w che­mii: otrzy­my­wać jakąś sub­stan­cję che­micz­ną przez po­łą­cze­nie prost­szych sub­stra­tów w bar­dziej zło­żo­ny zwią­zek; do­ko­ny­wać syn­te­zy;
4. w elek­tro­ni­ce: two­rzyć obraz lub dźwięk z sy­gna­łów elek­trycz­nych


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zsyn­te­ty­zo­wać)

 (1.1) łą­czyć wiele róż­nych ele­men­tów w jedną ca­łość lub prze­cho­dzić od szcze­gó­łów do uo­gól­nień

 (1.2) chem. otrzy­my­wać jakąś sub­stan­cję che­micz­ną przez syn­te­zę

 (1.3) elektr. przet­wa­rzać sy­gna­ły elek­trycz­ne bę­dą­ce no­śni­kiem obra­zu lub dźwię­ku na od­po­wia­da­ją­ce im efek­ty op­tycz­ne lub dźwię­ko­we

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃ntɛtɨˈzɔvat͡ɕ, AS: sỹntetyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synteza ż., syntetyk m., syntetyczność ż., syntezator m., syntetyzowanie n.

 czas. zsyntetyzować dk.

 przym. syntetyczny

 przysł. syntetycznie

Wiktionary


synteza

1. łą­cze­nie róż­nych ele­men­tów w ca­łość;
2. wynik po­łą­cze­nia róż­nych ele­men­tów w ca­łość; suma;
3. łą­cze­nie się sub­stan­cji pro­stych w zło­żo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­łą­cze­nie wielu róż­nych ele­men­tów w ca­łość, ca­ło­ścio­we uję­cie za­gad­nie­nia

 (1.2) chem. re­ak­cja che­micz­na łą­cze­nia się sub­stan­cji pro­stych w zło­żo­ne

 (1.3) liter. przed­sta­wie­nie cze­goś w spo­sób ca­ło­ścio­wy, ale zwię­zły, z uwz­ględ­nie­niem tylko naj­waż­niej­szych skład­ni­ków

 (1.4) filoz. ostat­nia z trzech faz roz­wo­ju rze­czy­wi­sto­ści w kon­cep­cji fi­lo­zo­ficz­nej Hegla

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • re­ak­cja syn­te­zy (che­mia) – ro­dzaj re­ak­cji che­micz­nej w któ­rej z prost­szych sub­stra­tów (pier­wiast­ków lub związ­ków che­micz­nych) pow­sta­je zwią­zek bar­dziej skom­pli­ko­wa­ny (pro­dukt syn­te­zy)
  • syn­te­za or­ga­nicz­na – dział che­mii or­ga­nicz­nej
  • bio­syn­te­za (syn­te­za bio­lo­gicz­na) – pro­ces bio­lo­gicz­ny skła­da­ją­cy się na ana­bo­lizm
  • syn­te­za to­tal­na – kom­plet­na syn­te­za zło­żo­nych związ­ków che­micz­nych wy­cho­dzą­ca od moż­li­wie jak naj­prost­szych sub­stra­tów
  • wiel­ka syn­te­za che­micz­na – dział prze­my­słu che­micz­ne­go
  • syn­te­za ter­mo­ją­dro­wa – pro­ces łą­cze­nia się jąder o ni­skiej licz­bie ato­mo­wej w jądra w wyż­szej licz­bie ato­mo­wej
  • syn­te­za dźwię­ku – pro­ces ge­ne­ro­wa­nia fali dźwię­ko­wej (zob. syn­te­za­tor)
  • syn­te­za czę­stot­li­wo­ści (elek­tro­ni­ka) – układ dwóch ge­ne­ra­to­rów; w wy­ni­ku mie­sza­nia sy­gna­łów pow­sta­je suma i róż­ni­ca ich czę­stot­li­wo­ści, czę­stot­li­wo­ści har­mo­nicz­ne oraz czę­stot­li­wo­ści kom­bi­no­wa­ne
  • syn­te­za sty­lów (na­ro­do­wych, mu­zycz­nych, ar­ty­stycz­nych, ma­lar­skich, pi­sar­skich, po­e­tyc­kich itp.)
  • opra­co­wa­nie syn­te­tycz­ne – obej­mu­ją­ce sze­ro­ki za­kres te­ma­tów, nie po­mi­ja­ją­ce ni­cze­go,
  • syn­te­za fi­lo­zo­ficz­na jest to próba uję­cia ca­ło­ści ludz­kiej wie­dzy do­ko­ny­wa­na z per­spek­ty­wy ja­kie­goś, uprzed­nio przy­ję­te­go ak­sjo­ma­tu lub (nie­wiel­kiej licz­by) ak­sjo­ma­tów (np. sy­stem Hegla). Po­ję­cie blis...
  • Syn­te­za – po­wieść Ma­cie­ja Woj­tysz­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. biosynteza ż., syntetyk m., syntetyczność ż., syntezator m.

 czas. syntetyzować ndk., zsyntetyzować dk.

 przym. syntetyczny

 przysł. syntetycznie

Wiktionary


syntezator

syn­te­ty­za­tor, syn­te­ty­zer, syn­te­zer;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. elektr. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne wyt­wa­rza­ją­ce i przeksz­tał­ca­ją­ce dźwię­ki, wy­ko­rzy­sty­wa­ne jako in­stru­ment mu­zycz­ny;

Wiktionary

Syn­te­za­tor – in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy elek­tro­fo­nów elek­tro­nicz­nych, w któ­rym dźwięk jest syn­te­zo­wa­ny w ukła­dach elek­tro­nicz­nych po­przez nie­za­leż­ne mo­de­lo­wa­nie po­szcze­gól­nych aspek­tów dźwię­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kul­to­we syn­te­za­to­ry, któ­rych brzmie­nie sły­chać w hi­tach lat 70. i 80., kosz­tu­ją dziś nawet kil­ka­na­ście ty­się­cy zło­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syntetyczność ż., syntetyk mos./mrz., syntetyka ż., syntetyzator mrz., syntetyzer mrz., syntezer mrz., syntetyzm mrz., syntetyzowanie n., zsyntetyzowanie n.

 czas. syntetyzować ndk., zsyntetyzować dk.

 przym. syntetyczny, syntezatorowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syntetyzator, syntetyzer, syntezer

Wiktionary


syntezatorowy

przy­miot­nik od: syn­te­za­tor


SJP.pl


syntezer

rzad­ko: syn­te­za­tor, syn­te­ty­zer, syn­te­ty­za­tor;
1. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne do wyt­wa­rza­nia i przet­wa­rza­nia dźwię­ków;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny do wy­ko­ny­wa­nia mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej


SJP.pl


syntezować

daw­niej: syn­te­ty­zo­wać;
1. łą­czyć różne ele­men­ty w jedną ca­łość;
2. prze­cho­dzić od szcze­gó­łów do ogól­nych wnio­sków; uj­mo­wać w ca­łość;
3. w che­mii: otrzy­my­wać jakąś sub­stan­cję che­micz­ną przez po­łą­cze­nie prost­szych sub­stra­tów w bar­dziej zło­żo­ny zwią­zek; do­ko­ny­wać syn­te­zy;
4. w elek­tro­ni­ce: two­rzyć obraz lub dźwięk z sy­gna­łów elek­trycz­nych


SJP.pl


synthol

[czy­taj: syn­tol] śro­dek do­mię­śnio­wy po­wo­du­ją­cy szyb­ki przy­rost masy mię­śnio­wej


SJP.pl


syntholowy

[czy­taj: syn­to­lo­wy] do­ty­czą­cy środ­ka do­mię­śnio­we­go po­wo­du­ją­ce­go szyb­ki przy­rost masy mię­śnio­wej


SJP.pl


synthpop

[czy­taj: synf­pop] od­mia­na mu­zy­ki po­pu­lar­nej; elec­tro­pop, tech­no­pop


SJP.pl

Synth­pop (synth pop, synth-pop, synt­he­si­zer pop, elec­tro­pop lub tech­no­pop) – od­mia­na mu­zy­ki po­pu­lar­nej bę­dą­ca nur­tem mu­zy­ki no­wo­fa­lo­wej, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się sze­ro­kim wy­ko­rzy­sta­niem syn­te­za­to­rów, au­to­ma­tów per­ku­syj­nych oraz roz­ma­i­tych efek­tów elek­tro­nicz­nych.

Wikipedia


synthpopowy

→ synth­pop [czy­taj: synf­po­po­wy]


SJP.pl


synthwave

[czy­taj: syn­fłejw] ga­tu­nek mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej po­dob­ny do synth­po­pu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. pod­ga­tu­nek współ­czes­nej mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą ilo­ścią dźwię­ków syn­te­za­to­ro­wych sty­li­zo­wa­nych na te z lat 90. i 80., które mają wy­wo­ły­wać u od­bior­cy uczu­cie no­stal­gii;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Synth­wa­ve (lata 80.) – pod­ga­tu­nek mu­zycz­ny new wave/cold wave z lat 80.
  • Synth­wa­ve (lata 2000.) – pod­ga­tu­nek mu­zycz­ny mu­zy­ki elek­tro­nicz­nej z lat 2000.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Warto zaz­na­czyć, że wy­ko­naw­cy synth­wa­ve’owi czę­sto ze sobą współ­pra­cu­ją, w roz­ma­i­tych kon­fi­gu­ra­cjach.

Wiktionary


syntia

imię żeń­skie


SJP.pl


syntina

ben­zy­na syn­te­tycz­na otrzy­my­wa­na z tlen­ku węgla i wo­do­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ben­zy­na syn­te­tycz­na

Wiktionary


syntofolina

syn­te­tycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny o dzia­ła­niu żeń­skich hor­mo­nów płcio­wych, ma­ją­cy po­stać be­zbarw­nych krysz­ta­łów; sto­so­wa­ny w le­cze­niu cho­rób ko­bie­cych; stil­be­strol


SJP.pl


syntografia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. forma sztu­ki wi­zu­al­nej poz­wa­la­ją­ca przeksz­tał­cać idee w obra­zy za po­mo­cą al­go­ryt­mów ge­ne­ra­tyw­nych, ta­kich jak AI

 (1.2) szt. me­dium ek­spre­sji ar­ty­stycz­nej, np. gra­fi­ka, ani­ma­cja, pow­sta­łe z uży­ciem syn­to­gra­fii (1.1)

Wiktionary


syntolutan

żeń­ski hor­mon płcio­wy wyt­wa­rza­ny w ciał­ku żół­tym jaj­ni­ka oraz przez ło­ży­sko (w cza­sie ciąży) i korę nad­ner­czy, przy­go­to­wu­ją­cy ma­ci­cę do przy­ję­cia za­rod­ka i utrzy­ma­nia ciąży; pro­ge­ste­ron, lu­te­i­na


SJP.pl


syntonia

Syn­to­nia (gr. συντονία "syntonía" – "współbrz­mie­nie") – spo­sób od­no­sze­nia się do ludzi, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się chę­cią do na­wią­zy­wa­nia kon­tak­tu emo­cjo­nal­ne­go i po­czu­ciem bli­sko­ści z nimi. Syn­to­nia jest prze­ci­wień­stwem po­sta­wy au­ty­stycz­nej, cha­rak­te­ry­stycz­nej dla schi­zo­fre­nii.

Wikipedia


syntonik

czło­wiek łatwo na­wią­zu­ją­cy kon­tak­ty z in­ny­mi ludź­mi, zdol­ny ro­zu­mieć ich uczu­cia, pra­gnie­nia i re­ak­cje


SJP.pl


syntonina

ciało pro­te­i­no­we otrzy­my­wa­ne z mię­śni przy po­mo­cy roz­cień­czo­ne­go kwasu sol­ne­go


SJP.pl


syntonizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ces do­stra­ja­nia czę­stot­li­wo­ści jed­ne­go urzą­dze­nia (zaz­wy­czaj oscy­la­to­ra) do czę­stot­li­wo­ści dru­gie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stą­pił błąd syn­to­ni­za­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨ̃ntɔ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: sỹntõńizacʹi ̯a

Wiktionary


synu

po­to­mek płci mę­skiej


SJP.pl


synuchna

pie­szczot­li­wie o synu; sy­nu­lek, sy­na­lek, synuś


SJP.pl


synulek

ek­spre­syw­nie: syn; synuś, syn­cio, syń­cio, synio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. lub iron. syn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi! cho­dzi! sy­nul­ku!… pój­dzie­my na we­se­le two­je­go oj­casz­ka!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. synal m., syn m., synek m., synowa ż., synowiec m., syneczek m., synuś m., synalek mos.

 czas. usynowić dk., usynawiać ndk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary


synuzja

zgru­po­wa­nie ro­ślin o po­dob­nych wy­ma­ga­niach roz­wo­jo­wych


SJP.pl


synuś

1. ek­spre­syw­nie: syn; sy­nu­lek, syn­cio, syń­cio, synio;
2. po­u­fa­le lub pro­tek­cjo­nal­nie o chłop­cu lub męż­czyź­nie; synek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: syn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­wi­nę­ła sy­nu­sia i po­ło­ży­ła w ko­ły­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syn m., synowa ż., synowiec m., synalek m., syneczek m., synulek m., synek m., synal mos.

 czas. usynowić dk., usynawiać ndk.

 przym. synowski, synowy

Wiktionary


sypacz

ro­bot­nik gór­ni­czy, który na­peł­nia wózki urob­kiem; wozak


SJP.pl


sypanica

Sy­pa­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Pra­bu­ty. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1956–1960 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Sy­pa­ni­ca, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Pra­bu­ty.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


sypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sypać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈpãɲɛ, AS: sypãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sypać, zasypywać, usypać

 rzecz. posypka ż.

Wiktionary


sypanka

po­tocz­nie: kawa lub her­ba­ta za­pa­rza­na bez­poś­red­nio w kubku


SJP.pl


sypać

1. rzu­cać czymś syp­kim
2. ro­zda­wać hoj­nie
3. pot. zdra­dzać
4. bu­do­wać z pia­sku
5. sypać się:
a) od­pa­dać od ca­ło­ści
b) wy­stę­po­wać w dużej ilo­ści
c) pot. zdra­dzać się
d) wy­da­wać się wza­jem­nie
e) pot. mylić się
f) roz­pa­dać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. syp­nąć)

 (1.1) o syp­kich sub­stan­cjach prze­mie­szczać

 (1.2) pot. do­no­sić

 (1.3) pie­niędz­mi, po­da­run­ka­mi, po­chwa­ła­mi: do­star­czać w du­żych ilo­ściach

 (1.4) o oko­pach, wa­łach, itp. bu­do­wać przez sy­pa­nie

 (1.5) o śnie­gu: padać

 (1.6) gw-pl|War­sza­wa. ucie­kać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sypać się (dk. syp­nąć się)

 (2.1) o syp­kich sub­stan­cjach prze­mie­szczać się

 (2.2) psuć się

 (2.3) pot. do­no­sić na sie­bie wza­jem­nie

 (2.4) o iskrach, cio­sach, okla­skach, itp.: wy­stę­po­wać w dużej ilo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Syp­nij je­szcze tro­chę soli.

 (1.2) Uwa­żaj na Piotr­ka bo on lubi sypać.

 (1.4) Miesz­kań­cy wsi po­ma­ga­li sypać wały prze­ciw­po­wo­dzio­we

 (1.6) Ze stra­chu przed po­li­ca­ja­mi Wicek sypał, aż się ku­rzy­ło.

 (2.1) Sól sypie się na po­dło­gę.

 (2.2) Sa­mo­chód mi się sypie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨpat͡ɕ, AS: sypać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sypanie n., sypnięcie n., sypkość ż.

 czas. usypać, nasypać, wysypać, zsypać, posypywać, wsypywać, zasypywać

 przym. sypki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński suć

 (1.3) szafować

Wiktionary


sypek

naz­wi­sko


SJP.pl


sypialenka

zdrob­nie­nie od: sy­pial­nia


SJP.pl


sypialka

re­gio­nal­ne zdrob­nie­nie od: sy­pial­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kolej. wagon ko­le­jo­wy z miej­sca­mi do spa­nia

 (1.2) tu­ryst. wew­nętrz­na część na­mio­tu tu­ry­stycz­ne­go

 (1.3) reg. zdrobn. od sy­pial­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sypialnia ż.

Wiktionary


sypialnia

1. pokój sy­pial­ny;
2. kom­plet mebli sta­no­wią­cych urzą­dze­nie po­ko­ju sy­pial­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. ar­chit. pokój słu­żą­cy do spa­nia

 (1.2) przen. urb. dziel­ni­ca lub przed­mie­ście me­tro­po­lii po­zba­wio­ne biur i in­nych miejsc pracy

 (1.3) kom­plet mebli do sy­pial­ni (1.1)

Wiktionary

Sy­pial­nia – po­mie­szcze­nie, w któ­rym miesz­kań­cy domu mogą spać lub od­po­czy­wać. Pokój sy­pial­ny po­wi­nien po­sia­dać co najm­niej jedno łóżko (czę­sto pod­wój­ne).

Po­tocz­nie okre­śla się tak mia­sto sa­te­lic­kie, któ­re­go miesz­kań­cy na co dzień pra­cu­ją lub uczą się w cen­tral­nym mie­ście aglo­me­ra­cji, a miej­sce ich za­mel­do­wa­nia nie służy do ni­cze­go in­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj ku­pi­li­śmy sobie nowe łóżko do sy­pial­ni.

 (1.2) Ur­sy­nów ucho­dził daw­niej za sy­pial­nię dla War­sza­wy.

 (1.3) Pań­stwo mło­dzi do­sta­li od ro­dzi­ców kom­plet­ną sy­pial­nię w pre­zen­cie ślub­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈpʲjalʲɲa, AS: sypʹi ̯alʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. spanie n., sypianie n., sypialka ż.

:: zdrobn. sypialenka ż.

 czas. spać ndk., sypiać ndk.

 przym. sypialniany, sypialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alkowa; gw. Górny Śląsk szlafsztuba; daw. łożnica

Wiktionary


sypialny

przez­na­czo­ny do spa­nia; taki, w któ­rym się sypia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do spa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed od­ja­zdem po­cią­gu za­ją­łem miej­sce w wa­go­nie sy­pial­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈpʲjalnɨ, AS: sypʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sypialnia ż., sypianie

 przym. sypialniany

 czas. sypiać

Wiktionary


sypianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sy­piać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈpʲjä̃ɲɛ, AS: sypʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sypiać, zaspać

 rzecz. sypialnia ż.

 przym. sypialny

Wiktionary


sypiać

spać gdzieś stale lub zwy­kle


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|spać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nied­ba­le po­ło­ży­łem tecz­kę na krze­śle obok ka­na­py, na któ­rej sy­pia­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨpʲjät͡ɕ, AS: sypʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiący mos., sypianie n., sypialnia

 przym. sypialny, śpiący

 czas. spać, zaspać

Wiktionary


sypień

Sy­pień – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Nie­bo­rów.

Wikipedia


sypin

Sypin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Pią­tek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


sypitki

Sy­pit­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Ka­li­no­wo.

Wikipedia


sypki

da­ją­cy się prze­sy­py­wać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zło­żo­ny z bar­dzo drob­nych, su­chych i nie­ze­spo­lo­nych ze sobą czą­stek, łatwo roz­sy­pu­ją­cy się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­no­sił ze sobą cu­kier - albo sypki, albo w brud­na­wych grud­kach, które trzy­mał w ustach i za­pi­jał her­ba­tą.

 (1.1) Kasza po­win­na być roz­go­to­wa­na, je­że­li jest zbyt sypka, do­da­je­my 3 łyżki wy­wa­ru z wa­rzyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨpʲci, AS: sypʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sypkość ż.

 czas. sypać, zasypywać

 przysł. sypko

Wiktionary


sypkość

miał­kość; drob­no­ziar­ni­stość


SJP.pl

Syp­kość – wła­ści­wość tech­no­lo­gicz­na de­fi­niu­ją­ca zdol­ność ma­te­ria­łu w prosz­ku do pły­nię­cia, zwią­za­na z ko­hez­ją.

Syp­kość prosz­ku za­le­ży od wielu czyn­ni­ków:

Wy­co­fa­na w 2005 roku Pol­ska Norma nr PN-82/H-04935 okre­śla­ła me­to­dę wyz­na­cza­nia syp­ko­ści prosz­ków me­ta­li. Wg niej miarą syp­ko­ści był czas prze­sy­py­wa­nia się 50 g prosz­ku przez znor­ma­li­zo­wa­ny lejek (lejek Halla).

Wikipedia


sypniewko

Syp­niew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie zło­tow­skim, w gmi­nie Ja­stro­wie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


sypniewo

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. część Poz­na­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syp­nie­wo – część Poz­na­nia
  • Syp­nie­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Więc­bork
  • Syp­nie­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Syp­nie­wo
  • Syp­nie­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. cho­dzie­skim, w gmi­nie Mar­go­nin
  • Syp­nie­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Ja­stro­wie
  • Syp­nie­wo – gmina w pow. ma­kow­skim
  • Syp­nie­wo – dawna gmina w wo­je­wództ­wie byd­go­skim
  • Syp­nie­wo – dawna gmina w wo­je­wództ­wie pil­skim
  • Syp­nie­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ma­kow­skim
  • Syp­nie­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie sę­po­leń­skim
  • Syp­nie­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie wa­łec­kim
  • Syp­nie­wo – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Syp­nie­wie w pow. Sę­po­leń­skim

Wikipedia


sypniewski

przy­miot­nik od: Syp­nie­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syp­niew­ski (zm. 1919) – pow­sta­niec wiel­ko­pol­ski, po­le­gły 5 stycz­nia 1919 pod Ka­mion­ną, 27 czerw­ca 1938 po­śmiert­nie odz­na­czo­ny Krzy­żem Nie­pod­le­gło­ści
  • Cze­sław Syp­niew­ski – pol­ski ślu­sarz i dzia­łacz so­cja­li­stycz­ny
  • Fe­li­cjan Syp­niew­ski – pol­ski na­tu­ra­li­sta, bo­ta­nik, en­to­mo­log, ma­la­ko­log, al­go­log i fi­lo­zof
  • Fe­liks Syp­niew­ski – pol­ski ar­ty­sta ma­larz
  • Igor Syp­niew­ski – pol­ski pił­karz
  • Ja­ro­sław Syp­niew­ski – pol­ski re­ży­ser i ope­ra­tor fil­mo­wy
  • Mak­sym Syp­niew­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Ma­rian Syp­niew­ski – pol­ski szer­mierz
  • Prze­my­sław Syp­niew­ski – pre­zes Pocz­ty Pol­skiej
  • Gra­ży­na Odro­wąż-Syp­niew­ska – pol­ska pro­fe­sor nauk me­dycz­nych
  • Jo­an­na Sza­fru­ga-Syp­niew­ska – pol­ska po­li­tyk

Wikipedia


sypnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|syp­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨpʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: sypʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sypnąć, sypać

Wiktionary


sypnąć

1. wy­rzu­cić coś syp­kie­go;
2. o śnie­gu: spaść w dużej ilo­ści;
3. ro­zdać coś w więk­szej ilo­ści (np. syp­nąć gro­szem);
4. wy­po­wie­dzieć tekst (np. kawał);
5. wy­ga­dać się; ujaw­nić spraw­cę czynu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. sypać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|sypać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨpnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: sypnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sypnięcie n.

Wiktionary


syposz

naz­wi­sko


SJP.pl


sypuła

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­ło­pol­ska, Wiel­ko­pol­ska, opo­czyń­skie. sto­si­na; twar­da, po­zo­sta­ła po zdar­ciu cho­rą­giew­ki część pióra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdyby pan miał za­miar ho­do­wać kur­czę­ta, po­le­cam panu or­ping­to­ny. Nie mają wcale sypuł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sypułka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. szypuła; gw. Brudzewice graca, graczka

Wiktionary


sypów

Sypów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


syr

po­tocz­nie: noga; gira


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. Mą­drość Sy­ra­cha

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syr – nie­miec­ka nazwa rzeki Syre
  • Syr – nie­miec­ka nazwa wsi Surré
  • Syr-daria – rzeka, do­pływ Je­zio­ra Pół­noc­no­a­ral­skie­go
  • Peter Syr – nie­miec­ki gra­fik
  • Kysył-Syr
  • Roodt-Syr
  • Sir

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈmɔ̃ndrɔɕt͡ɕ sɨˈraxa, AS: mõndrość syraχa

Wiktionary


syr-daria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Uzbe­ki­sta­nie, Ta­dży­ki­sta­nie i Ka­zach­sta­nie, pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Naryn i Kara-daria;

Wiktionary

Syr-daria ( Сырдария, Сирдарё, Sir­da­ryo, Сырдарья) – rzeka w Ka­zach­sta­nie, Ta­dży­ki­sta­nie i Uzbe­ki­sta­nie. Jej dłu­gość okre­śla­na jest jako 2012 km lub też 3019 km, wli­cza­jąc bieg jej rzeki źró­dło­wej Na­ry­nu.

Jest naj­dłuż­szą rzeką Azji Środ­ko­wej. Pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Naryn i Kara-daria we wschod­niej czę­ści Kot­li­ny Fer­gań­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. syrdaryjski

 rzecz. Syrdaria ż.

Wiktionary


syr.

skrót od: sy­ryj­ski


SJP.pl


syra

po­tocz­nie: noga; gira


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. noga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gira

Wiktionary


syrach

po­tocz­nie: noga; gira


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. autor sta­ro­te­sta­men­tal­nej Księ­gi Sy­ra­cy­de­sa

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Autor księ­gi – Sy­rach – mu­siał być doś­wiad­czo­nym i wyksz­tał­co­nym na­u­czy­cie­lem Tory.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Syrachowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Syracydes

Wiktionary


syrachowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Sy­ra­cha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ra­żeń tych trud­no do­szu­ki­wać się w tek­ście Sy­ra­cho­wym, cho­ciaż zna­leźć je można dosyć łatwo w in­nych księ­gach mą­dro­ścio­wych Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrach mos.

Wiktionary


syracuse

[czy­taj: S-Irak­jus] mia­sto w USA


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­ra­cu­se – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ko­sciu­sko
  • Sy­ra­cu­se – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ha­mil­ton
  • Sy­ra­cu­se – mia­sto w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Mor­gan
  • Sy­ra­cu­se – mia­sto w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Otoe
  • Sy­ra­cu­se – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Onon­da­ga
  • Sy­ra­cu­se – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Meigs
  • Sy­ra­cu­se – mia­sto w sta­nie Utah, w hrab­stwie Davis
  • Sy­ra­cu­se (ang. Sy­ra­cu­se Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Ha­mil­ton
  • Uni­wer­sy­tet Sy­ra­cu­se (ang. Sy­ra­cu­se Uni­ver­si­ty) – uni­wer­sy­tet w Sy­ra­cu­se, w sta­nie Nowy Jork

Wikipedia


syracydes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. autor sta­ro­te­sta­men­tal­nej Księ­gi Sy­ra­cha

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lek­tor od­czy­tał frag­ment z Księ­gi Sy­ra­cy­de­sa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Syrach

Wiktionary


syrakuzanin

miesz­ka­niec Sy­ra­kuz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sy­ra­kuz; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrakuzy nmos., Syrakuzanin mos., Syrakuzanka ż.

:: fż. syrakuzanka ż.

 przym. syrakuzański

Wiktionary


syrakuzanka

miesz­kan­ka Sy­ra­kuz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sy­ra­kuz; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrakuzy nmos., Syrakuzanin mos., Syrakuzanka ż.

:: fm. syrakuzanin mos.

 przym. syrakuzański

Wiktionary


syrakuzański

przy­miot­nik od: Sy­ra­ku­zy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sy­ra­ku­za­mi, do­ty­czą­cy Sy­ra­kuz, po­cho­dzą­cy z Sy­ra­kuz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrakuzy nmos., syrakuzanin mos., syrakuzanka ż., Syrakuzanka ż., Syrakuzanin mos.

Wiktionary


syrakuzy

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we Wło­szech po­ło­żo­ne na wschod­nim wy­brze­żu Sy­cy­lii;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja na wscho­dzie Sy­cy­lii;

Wiktionary

Sy­ra­ku­zy ( Syracusæ, Si­ra­cu­sa) – mia­sto we Wło­szech po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści Sy­cy­lii, sto­li­ca pro­win­cji o tej samej naz­wie.

Prze­mysł przet­wór­stwa ropy naf­to­wej, che­micz­ny. Ką­pie­li­sko mor­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed mu­zuł­mań­ską do­mi­na­cją Sy­cy­lia przez kilka stu­le­ci sta­no­wi­ła jedną z pro­win­cji Ce­sar­stwa Bi­zan­tyj­skie­go ze sto­li­cą w Sy­ra­ku­zach, gdzie znaj­do­wa­ły się naj­waż­niej­sze oś­rod­ki ad­mi­ni­stra­cyj­ne.

 (1.1) 28 maja 878 roku mu­zuł­ma­nom udało się oba­lić ostat­nią twier­dzę i we­drzeć do Sy­ra­kuz. Przed jed­nym z ko­ścio­łów bi­zan­tyj­scy żoł­nie­rze sta­wi­li roz­pacz­li­wy opór, bro­niąc jego bram. Zo­sta­li bru­tal­nie wy­mor­do­wa­ni przez na­jeźdź­ców, któ­rzy – wy­wa­ży­wszy drzwi do świą­ty­ni – wdar­li się do środ­ka i za­bi­li ukry­wa­ją­ce się tam osoby. W na­stęp­nych dniach urzą­dzi­li w Sy­ra­ku­zach praw­dzi­wą rzeź. Część lud­no­ści za­bi­li, a część wzię­li do nie­wo­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syrakuzanin mos., syrakuzanka ż., Syrakuzanin mos., Syrakuzanka ż.

 przym. syrakuzański, syrakuzki

Wiktionary


syrdaria

mia­sto w Uzbe­ki­sta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w wi­la­je­cie syr­da­ryj­skim;

Wiktionary

Syr­da­ria (uzb. "Sir­da­ryo", uzb. cyr. Сирдарё; ros. Сырдарья, "Syr­dar­ja") – mia­sto we wschod­nim Uzbe­ki­sta­nie, w wi­la­je­cie syr­da­ryj­skim, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na tu­ma­nu Sir­da­ryo. W 1989 roku li­czy­ło ok. 23,5 tys. miesz­kań­ców. Oś­ro­dek prze­my­słu mle­czar­skie­go i ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych. W mie­ście znaj­du­je się in­sty­tut pe­da­go­gicz­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Syr-daria ż.

 przym. syrdaryjski

Wiktionary


syrdaryjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syr-darią albo z Syr­da­rią, do­ty­czą­cy Syr-darii albo Syr­da­rii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syr-daria ż., Syrdaria ż.

Wiktionary


syrek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gra­ży­na Syrek (ur. 1972) – pol­ska bie­gacz­ka
  • Jo­an­na Bo­jar­ska-Syrek (1950-2015) – pol­ska hi­sto­ryk sztu­ki
  • Ka­ro­li­na Syrek (ur. 1973) – pol­ska ju­docz­ka

Wikipedia


syrena

1. mi­to­lo­gicz­na nimfa mor­ska, ma­ją­ca po­stać pół ko­bie­ty, pół ptaka, któ­rej przy­pi­sy­wa­no wa­bie­nie że­gla­rzy śpie­wem i uśmier­ca­nie ich;
2. ba­śnio­wa po­stać pół ko­bie­ty, pół ryby;
3. przy­rząd wyt­wa­rza­ją­cy in­for­ma­cyj­ne lub alar­mo­we sy­gna­ły dźwię­ko­we;
4. za­lot­na, uwo­dzi­ciel­ska ko­bie­ta;
5. ko­bie­ta uda­ją­ca ba­śnio­wą sy­re­nę w ce­lach za­rob­ko­wych;
6. ro­śli­no­żer­ny ssak wodny, za­miesz­ku­ją­cy mię­dzyz­wrot­ni­ko­we i podz­wrot­ni­ko­we morza;
7. herb War­sza­wy w po­sta­ci pół ko­bie­ty, pół ryby z mie­czem i tar­czą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit. stwo­rze­nie mi­tycz­ne, po­cząt­ko­wo pół ko­bie­ta, pół ptak, póź­niej pół ko­bie­ta, pół ryba; także bo­ha­ter­ka baśni i le­gend;

 (1.2) zool. ro­śli­no­żer­ny ssak mor­ski; sy­re­ny two­rzą rząd;

 (1.3) urzą­dze­nie alar­mo­we wyt­wa­rza­ją­ce sy­gnał dźwię­ko­wy;

 (1.4) mot. sa­mo­chód marki Sy­re­na;

 (1.5) od­głos sy­re­ny (1.3)

 (1.6) ko­bie­ta uwo­dzą­ca, ku­si­ciel­ka

 (1.7) he­rald. herb War­sza­wy przed­sta­wia­ją­cy po­stać pół-ko­bie­ty, pół-ryby trzy­ma­ją­cą tar­czę i miecz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­re­na – isto­ta mi­to­lo­gicz­na
  • sy­re­na – urzą­dze­nie do sy­gna­li­za­cji dźwię­ko­wej, po­tocz­nie także dźwięk z niego po­cho­dzą­cy
  • sy­re­na – wy­mar­ły ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny diu­go­nio­wa­tych
  • sy­re­na mor­ska – ssak mor­ski, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju sy­re­na (Hy­dro­da­ma­lis) na­le­żą­ce­go do rzędu brze­gow­ców (Si­re­nia) (daw­niej zwa­ne­go sy­re­na­mi)
  • War­szaw­ska Sy­ren­ka − sym­bol i herb War­sza­wy
  • sy­re­na – nadz­wy­czaj­ny in­for­ma­cyj­ny sy­gnał dźwię­ko­wy (jako sy­no­nim emi­te­ra)
  • Sy­re­na – marka pol­skich sa­mo­cho­dów, pro­du­ko­wa­na w la­tach 1957–1983 przez FSO i FSM
    • Sy­re­na Sport – pro­to­typ pol­skie­go sa­mo­cho­du z 1960 roku
    • Sy­re­na 110 – pro­to­typ pol­skie­go sa­mo­cho­du z 1966 roku
  • Fa­bry­ka Sa­mo­cho­dów Oso­bo­wych „Sy­re­na” w Kut­nie – pol­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów
    • Sy­ren­ka − pro­to­typ pol­skie­go sa­mo­cho­du z 2014 roku
  • Okrę­ty pod­wod­ne typu Sirène – typ fran­cu­skich okrę­tów pod­wod­nych z okre­su I wojny świa­to­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­re­ny za­miesz­ki­wa­ły małe wyspy na Morzu Śró­dziem­nym […], skąd wa­bi­ły urze­ka­ją­cym śpie­wem że­gla­rzy i za­bi­ja­ły ich.

 (1.2) Sy­re­ny zaj­mu­ją szcze­gól­ne miej­sce w eko­sy­ste­mie, po­nie­waż są je­dy­ny­mi ro­śli­no­żer­ny­mi ssa­ka­mi wod­ny­mi.

 (1.3) Czemu te sy­re­ny tak wyją? Dzi­siaj jest jakaś rocz­ni­ca?

 (1.4) Sy­re­ny prze­sta­no pro­du­ko­wać w 1983 roku.

 (1.6) Na twoim miej­scu nie an­ga­żo­wał­bym się w zwią­zek z nią. To sy­re­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈrɛ̃na, AS: syrẽna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syrenowate nmos.

:: zdrobn. syrenka ż.

 przym. syreni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nimfa

 (1.3) leofon

 (1.4) pot. skarpeta

 (1.6) kusicielka, femme fatale

Wiktionary


syreni

do­ty­czą­cy mi­tycz­nej sy­re­ny, zwią­za­ny z mi­tycz­ną sy­re­ną


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sy­re­ny, do­ty­czą­cy sy­re­ny, od­no­szą­cy się do sy­re­ny

 (1.2) przen. ku­si­ciel­ski, zgub­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stwór, któ­re­go wi­dzie­li ry­ba­cy, miał sy­re­ni ogon.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syrena ż., syrenka ż., syrenowate nmos., Syrena ż.

Wiktionary


syreniarz

po­tocz­nie:
1. wła­ści­ciel sa­mo­cho­du marki Sy­re­na;
2. daw­niej: war­sza­wia­nin


SJP.pl


syrenka

zdrob­nie­nie od: sy­re­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sy­re­na

 (1.2) mała sy­re­na

 (1.3) pot. mot. pie­szczot­li­wie o sa­mo­cho­dzie marki Sy­re­na

 (1.4) gw-pl|War­sza­wa. pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • War­szaw­ska Sy­ren­ka − sym­bol War­sza­wy
  • Sy­ren­ka − pro­to­typ pol­skie­go sa­mo­cho­du
  • Sy­ren­ka (ry­su­nek Pabla Pi­cas­sa) – war­szaw­ski ry­su­nek Pabla Pi­cas­sa z 1948
  • Sy­re­na – ujed­noz­nacz­nie­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Sa­mo­chód pom­knął za zni­ka­ją­cą w głębi ulicy nie­bie­ską sy­ren­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈrɛ̃nka, AS: syrẽnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syrena ż., Syrena ż.

 przym. syreni, syrenkowy

Wiktionary


syrenkowy

→ sy­ren­ka


SJP.pl

Patrz:

syrenka

syrenowate

o ce­chach sy­re­no­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl

Sy­re­no­wa­te (Si­re­ni­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta).

Wikipedia


syrenowaty

o ce­chach sy­re­no­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl


syreny

1. mi­to­lo­gicz­na nimfa mor­ska, ma­ją­ca po­stać pół ko­bie­ty, pół ptaka, któ­rej przy­pi­sy­wa­no wa­bie­nie że­gla­rzy śpie­wem i uśmier­ca­nie ich;
2. ba­śnio­wa po­stać pół ko­bie­ty, pół ryby;
3. przy­rząd wyt­wa­rza­ją­cy in­for­ma­cyj­ne lub alar­mo­we sy­gna­ły dźwię­ko­we;
4. za­lot­na, uwo­dzi­ciel­ska ko­bie­ta;
5. ko­bie­ta uda­ją­ca ba­śnio­wą sy­re­nę w ce­lach za­rob­ko­wych;
6. ro­śli­no­żer­ny ssak wodny, za­miesz­ku­ją­cy mię­dzyz­wrot­ni­ko­we i podz­wrot­ni­ko­we morza;
7. herb War­sza­wy w po­sta­ci pół ko­bie­ty, pół ryby z mie­czem i tar­czą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Brze­gow­ce, daw­niej sy­re­ny – wy­mar­ły ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny diu­go­nio­wa­tych
  • Sy­re­ny (ssaki) – wy­mar­ła po­dro­dzi­na mor­skich ssa­ków z ro­dzi­ny diu­go­nio­wa­tych
  • Sy­re­ny – film ame­ry­kań­ski z 1990 roku
  • Sy­re­ny – sin­gel z de­biu­tanc­kiej so­lo­wej płyty Ar­tu­ra Rojka
  • Sy­re­na

Wikipedia


syria

pań­stwo w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kraj w Azji;

 (1.2) hist. pro­win­cja rzym­ska

Wiktionary

Syria ( ‏سوريا‎, trl. "Sūriyā", trb. ‏Su­ri­ja‎), nazwa ofi­cjal­na: Sy­ryj­ska Re­pu­bli­ka Arab­ska (ar. الجمهورية العربية السورية, trl. "Al-Ǧumhūriyya ăl-ʿArabiyya ăs-Sūriyya", trb. "Al-Dżum­hu­rij­ja al-Ara­bij­ja as-Su­rij­ja") – pań­stwo arab­skie na Bli­skim Wscho­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Syria to jedno z naj­star­szych państw świa­ta, któ­re­go po­cząt­ki się­ga­ją dru­gie­go ty­siąc­le­cia p.n.e.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨrʲja, AS: syrʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż., Syryjczyk mos., Syryjka ż.

 przym. syryjski

Wiktionary


syringa

grec­ki lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny; sy­ryn­ga


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­rin­ga, sy­rinks – flet­nia Pana, in­stru­ment mu­zycz­ny
  • Lilak (Sy­rin­ga) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych

Wikipedia


syringomielia

przew­le­kła cho­ro­ba po­le­ga­ją­ca na two­rze­niu się ja­mi­stych prze­strze­ni w rdze­niu krę­go­wym co po­wo­du­je upo­śle­dze­nie czu­cia bólu i tem­pe­ra­tu­ry, a na­stęp­nie po­ra­że­nie mię­śni szkie­le­to­wych; ja­mi­stość rdze­nia


SJP.pl


syrinks

in­stru­ment mu­zycz­ny znany rów­nież jako flet­nia Pana; sy­ryn­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. na­ja­da albo ha­ma­dria­da, albo ore­a­da z Ar­ka­dii za­mie­nio­na w trzci­nę, uko­cha­na Pana;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 3360;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­rinks (łac. Sy­rinx) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jedna z nimf, córka La­do­na, za­mie­nio­na w trzci­nę
  • sy­rinks (flet­nia Pana) – in­stru­ment mu­zycz­ny zło­żo­ny z sze­re­gu drew­nia­nych pi­szcza­łek
  • Sy­rinks – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 3360
  • sy­rinks (krtań tylna) – na­rząd gło­so­wy u pta­ków
  • Pan i Sy­rinks – obraz J. Ja­co­ba
  • Sy­rinx – ro­dzaj mię­cza­ków z ro­dzi­ny Tur­bi­nel­li­dae
  • Acro­cep­ha­lus sy­rinx (trzci­niak ato­lo­wy) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny trzci­nia­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sy­rinks, córka bożka La­do­na, prze­mie­ni­ła się w trzci­nę, z któ­rej bożek Pan stwo­rzył in­stru­ment mu­zycz­ny, zwany sy­rinks.

 (1.2) Sy­rinks po­ru­sza się po or­bi­cie, która ma pe­ry­he­lium po­ło­żo­ne bli­żej Słoń­ca niż Zie­mia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨrʲĩŋks, AS: syrʹĩŋks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syrinks ż., syrynga ż.

Wiktionary


syriusz

gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kie­go Psa; Psia Gwia­zda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. pies Orio­na, prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zda Sy­riusz (1.2);

 (1.2) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda na noc­nym nie­bie, znaj­du­ją­ca się w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kie­go Psa;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Sy­riusz ("Alfa Canis Ma­jo­ris", "α CMa") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda noc­ne­go nieba, w gwia­zdo­zbio­rze Wiel­kie­go Psa. Jest jedną z naj­bliż­szych gwiazd – od­le­gła o 8,6 roku świetl­ne­go – o jas­no­ści ob­ser­wo­wa­nej wy­no­szą­cej −1,47 ma­gni­tu­do. Jest jed­nym z wierz­choł­ków trój­ką­ta zi­mo­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Orio­no­wi pod­czas po­lo­wa­nia to­wa­rzy­szył pies Sy­riusz.

 (1.1) My­śli­wy Orion zo­stał po śmier­ci prze­nie­sio­ny mię­dzy gwia­zdy wraz z psem Sy­riu­szem.

 (1.2) Sy­riusz, zwany także Psią Gwia­zdą lub Ka­ni­ku­łą, jest gwia­zdą pod­wój­ną i jedną z gwiazd po­ło­żo­nych naj­bli­żej Ziemi.

 (1.2) Gwia­zdo­zbiór Orio­na wid­nie­je na nie­bie nie­da­le­ko Sy­riu­sza, który jest z nim mi­to­lo­gicz­nie po­wią­za­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨrʲjuʃ, AS: syrʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Syriuszek mos.

 przym. Syriuszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Psia Gwiazda, Kanikuła, α CMa

 (2.1) zdrobn. Syriuszek

Wiktionary


syrkowice

Syr­ko­wi­ce (niem. "Zürkow") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Kar­li­no. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 195 miesz­kań­ców.

Wieś wcho­dzą­ca w skład so­łect­wa: Po­czer­ni­no

Wikipedia


syrmia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. zob. Srem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syrmijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Srem

Wiktionary


syrmijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syr­mią, do­ty­czą­cy Syr­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrmia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sremski

Wiktionary


syrmozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów; pi­na­ko­za­ur


SJP.pl


syro-malabarski

do­ty­czą­cy Syro-Ma­la­bar­skie­go Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go


SJP.pl


syrofenicja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) sta­roż. geogr. Fe­ni­cja w obrę­bie rzym­skiej pro­win­cji Syrii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A i po­ko­le­nie Nef­ta­le­go się­ga­ło dalej na pół­noc, tam gdzie teraz jest Sy­ro­fe­ni­cja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrofenicjanin mos., Syrofenicjanka ż.

 przym. syrofenicki

Wiktionary


syrofenicjanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. etn. miesz­ka­niec Sy­ro­fe­ni­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­da­cy wy­ko­nu­ją­cy tę ka­tow­ską czyn­ność na­le­że­li do Sy­ro­fe­ni­cjan, a więc rasy szcze­gól­nie nie­na­wi­dzą­cej Żydów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrofenicja ż.

:: fż. Syrofenicjanka ż.

 przym. syrofenicki

Wiktionary


syrofenicjanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­roż. etn. miesz­kan­ka Sy­ro­fe­ni­cji

Wiktionary

Sy­ro­fe­ni­cjan­ka, także ko­bie­ta ka­na­nej­ska − po­stać bi­blij­na z No­we­go Te­sta­men­tu.

Po­ja­wia się w Ewan­ge­lii Marka i w miej­scu pa­ra­lel­nym w Ewan­ge­lii Ma­te­u­sza. Okre­śle­nie "Sy­ro­fe­ni­cjan­ka" użyte przez ewan­ge­li­stę Marka wska­zu­je na po­cho­dze­nie z re­jo­nu Fe­ni­cji, która w cza­sach Chry­stu­sa była czę­ścią rzym­skiej pro­win­cji Syrii. Gdy Jezus opu­ścił Ga­li­leę i wy­ru­szył na pół­noc w oko­li­ce Tyru i Sy­do­nu, ko­bie­ta ta miała pro­sić go o wy­pę­dze­nie złego ducha ze swej córki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przysz­ła, upa­dła Mu do nóg, a była to po­gan­ka, Sy­ro­fe­ni­cjan­ka rodem, i pro­si­ła Go, żeby złego ducha wy­rzu­cił z jej córki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrofenicja ż.

:: fm. Syrofenicjanin mos.

 przym. syrofenicki

Wiktionary


syrofenicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sy­ro­fe­ni­cji, zwią­za­ny z Sy­ro­fe­ni­cją

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Sy­ro­fe­ni­cji lub Sy­ro­fe­ni­cjan, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne Sy­ro­fe­ni­cji lub Sy­ro­fe­ni­cja­nom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syrofenicja ż., Syrofenicjanin mos., Syrofenicjanka ż.

Wiktionary


syrojeszka

grzyb ka­pe­lu­szo­wy z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych


SJP.pl


syroka

naz­wi­sko


SJP.pl


syrokomla

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) he­rald. pol­ski herb szla­chec­ki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­ro­kom­la – pol­ski herb szla­chec­ki.
  • Wła­dy­sław Sy­ro­kom­la – pol­ski poeta.
  • Jerzy Sy­ro­kom­la-Sy­ro­kom­ski – ofi­cer woj­ska pol­skie­go.
  • Gro­chol­scy herbu Sy­ro­kom­la.

Wikipedia


syrop

1. pro­dukt w prze­my­śle spo­żyw­czym w po­sta­ci gę­stej, lep­kiej, bar­dzo słod­kiej cie­czy
2. le­kar­stwo otrzy­my­wa­ne przez roz­pu­szcze­nie leków w stę­żo­nym wod­nym rozt­wo­rze cukru; ule­pek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gęsty, bar­dzo słod­ki i lepki rozt­wór cukru, za­gę­szczo­ny sok

 (1.2) farm. rozt­wór leku w wo­dzie gę­sto­ścią i sma­kiem przy­po­mi­na­ją­cy syrop (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: syrop do na­są­cza­nia ciast.

Syrop (z arab. شراب "she­rab" – "napój", via ła­ci­na "si­ru­pus") – gęsta, lepka ciecz o dużej za­war­to­ści cukru. Syrop jest trud­ny do prze­la­nia z na­czy­nia do na­czy­nia, cią­gnie się w dłu­gie nitki.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsɨrɔp, AS: syrop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syropowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ulepek

Wiktionary


syropek

zdrob­nie­nie od: syrop


SJP.pl


syropiarnia

za­kład prze­my­sło­wy, w któ­rym prze­ra­bia­ny jest kroch­mal ziem­nia­cza­ny na cu­kier skro­bio­wy


SJP.pl


syropowatość

cecha cze­goś przy­po­mi­na­ją­ce­go syrop


SJP.pl


syropowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją syrop


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy po­stać, wła­ści­wo­ści sy­ro­pu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. syrop m.

Wiktionary


syropowy

→ syrop


SJP.pl

Patrz:

syrop

syrta

mia­sto i gmina w Libii


SJP.pl

Syrta (, ‏سِرْت‎, trb. ‏Sirt‎) – mia­sto w pół­noc­nej Libii (Try­po­li­ta­nia), nad Za­to­ką Wiel­ka Syrta. Około 128 tys. miesz­kań­ców. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny gminy Syrta.

W oko­li­cach mia­sta uro­dził się i zgi­nął były przy­wód­ca Libii Mu’ammar al-Kad­da­fi.

Wikipedia


syrton

ogół ży­wych i mart­wych zwie­rząt, zno­szo­nych prą­dem wody w rze­kach, który sta­no­wi po­karm dla ryb


SJP.pl

Syr­ton – to żywe i mart­we or­ga­niz­my ro­ślin­ne jak i zwie­rzę­ce, uno­szo­ne przez prąd wody w cie­kach.

Wikipedia


syrycjusz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Sy­ry­cjusz – imię mę­skie, któ­re­go pa­tro­nem jest św. Sy­ry­cjusz, pa­pież (zm. 399).

Sy­ry­cjusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 26 li­sto­pa­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miał na imię Sy­ry­cjusz i po­cho­dził z Azji Mniej­szej.

Wiktionary


syryjczyk

oby­wa­tel Syrii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Syrii lub miesz­ka­niec Syrii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­ryj­czyk – miesz­ka­niec Syrii
  • Efrem Sy­ryj­czyk, sy­ryj­ski ܐܦܪܝܡ ܣܘܪܝܝܐ, Ap̄rêm Sûryāyâ; gr. Ἐφραίμ ὁ Σῦρος, Efra­im ho Syros; łac. Eph­ra­em Syrus, ros. Ефрем Сирин (ur. ok. roku 300 w Ni­si­bis w Me­zo­po­ta­mii – zm. 9 czerw­ca 373 roku w E...
  • Jerzy Sy­ryj­czyk (1950–2009) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, pro­fe­sor dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny, spe­cja­li­sta w za­kre­sie ko­ściel­ne­go prawa kar­ne­go
  • Rufin Sy­ryj­czyk (IV/V wiek) – wczes­no­chrze­ści­jań­ski pi­sarz, uczeń Hie­ro­ni­ma.
  • Ta­cjan Sy­ryj­czyk, Ta­cjan, Ta­tia­nos (ok. 130 – ok. 193) – chrze­ści­jań­ski pi­sarz i te­o­log po­cho­dzą­cy z Syrii.
  • Ta­de­usz Sy­ryj­czyk (ur. 9 lu­te­go 1948 w Kra­ko­wie) – pol­ski po­li­tyk,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas gdy Za­chód i sy­ryj­ska opo­zy­cja uz­na­ła re­fe­ren­dum za fik­cję, Mosk­wa oś­wiad­czy­ła, że wy­ni­ki re­fe­ren­dum wska­zu­ją na ogrom­ne po­par­cie, jakim cie­szy się wśród Sy­ryj­czy­ków pre­zy­dent Ba­szar el-Asad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈrɨjt͡ʃɨk, AS: syryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syria ż.

:: fż. Syryjka ż.

 przym. syryjski

Wiktionary


syryjka

oby­wa­tel­ka Syrii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Syrii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈrɨjka, AS: syryi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syria ż.

:: fm. Syryjczyk mos.

 przym. syryjski

Wiktionary


syryjski

do­ty­czą­cy Syrii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Syria

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoś­ród jodeł wy­róż­nia­ją się od­mia­ny: sy­ryj­ska, ko­re­ań­ska, błę­kit­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sɨˈrɨjsʲci, AS: syryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. asyrologia ż., asyriologia ż., Syryjczyk mos., Syryjka ż., Syria ż.

Wiktionary


syrynga

grec­ki lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny; sy­rin­ga


SJP.pl


syryngowy

kwas sy­ryn­go­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny ma­ją­cy dzia­ła­nie an­ty­bak­te­ryj­ne i prze­ci­wut­le­nia­ją­ce


SJP.pl


syrzok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kulin. ser­nik

Wiktionary


sysadmin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. ad­mi­ni­stra­tor sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych;

Wiktionary


sysak

młode zwie­rzę, odży­wia­ją­ce się je­szcze mle­kiem matki; ose­sek


SJP.pl


syski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Syski – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łódz­ki wschod­nim, w gmi­nie Tu­szyn
  • Syski – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Mnisz­ków

Wikipedia


sysop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. in­form. zob. ad­mi­ni­stra­tor.

Wiktionary

Sysop (od sy­stem ope­ra­tor), ope­ra­tor sy­ste­mu – czę­sto uży­wa­ne okre­śle­nie ad­mi­ni­stra­to­rów BBS-ów albo, hi­sto­rycz­nie, ope­ra­to­rów do­wol­nych sy­ste­mów kom­pu­te­ro­wych, w szcze­gól­no­ści klasy ma­in­fra­me.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsɨsɔp, AS: sysop

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) administrator, admin

Wiktionary


sysoła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji, lewy do­pływ Wy­czeg­dy;

Wiktionary

Sy­so­ła (ros. Сысола) – rzeka w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji. Więk­szość jej biegu przy­pa­da na ob­szar re­pu­bli­ki Komi, choć dwa z jej do­pły­wów mają swoje źró­dła w nieg­dy­siej­szym ob­wo­dzie perm­skim oraz w ob­wo­dzie ki­row­skim. Sy­so­ła jest do­pły­wem Wy­czeg­dy, do któ­rej wpły­wa na wy­so­ko­ści sto­li­cy re­pu­bli­ki, Syk­tyw­ka­ru (nazwa mia­sta wzię­ła się od nazwy rzeki, która w ję­zy­ku komi brzmi "Syk­tyw").

Wikipedia


system

1. układ ele­men­tów sta­no­wią­cy upo­rząd­ko­wa­ną ca­łość; ze­spół urzą­dzeń dzia­ła­ją­cy jako ca­łość;
2. forma ustro­ju pań­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) układ urzą­dzeń współ­pra­cu­ją­cych ze sobą;

 (1.2) spo­sób roz­wią­zy­wa­nia, ob­słu­gi cze­goś

 (1.3) ustrój, spo­sób or­ga­ni­za­cji życia

Wiktionary

Sy­stem ( σύστημα "sy­ste­ma" – rzecz zło­żo­na) – ze­spół wza­jem­nie po­wią­za­nych ele­men­tów re­a­li­zu­ją­cych jako ca­łość za­ło­żo­ne cele.

Z uwagi na fakt, że wy­o­dręb­nie­nie wszyst­kich ele­men­tów przy­na­le­żą­cych do sy­ste­mu bywa w prak­ty­ce nie­kie­dy bar­dzo trud­ne, dla­te­go do ba­da­nia sy­ste­mów wy­ko­rzy­stu­je się ich upro­szczo­ne mo­de­le. Ele­men­ty przy­na­le­żą­ce do jed­ne­go sy­ste­mu nie mogą jed­nak sta­no­wić jed­no­cze­śnie ele­men­tów przy­na­leż­nych do in­ne­go sy­ste­mu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To urzą­dze­nie nie po­win­no pra­co­wać w tym sy­ste­mie.

 (1.2) W tej fa­bry­ce pra­cu­je się w ośmio­go­dzin­nym sy­ste­mie pracy.

 (1.3) Każdy ko­mu­ni­sta pała nie­na­wi­ścią do sy­ste­mu ka­pi­ta­li­stycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨstɛ̃m, AS: systẽm

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przym. systemowy, wewnątrzsystemowy; przysł. systemowo

 (1.2) czas. systematyzować ndk., usystematyzować dk.

 (1.2) rzecz. systematyzacja ż., systematyka ż.

 (1.2) przym. systematyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) układ, zestaw

 (1.3) ustrój, całokształt

Wiktionary


systemat

rzeka głów­na wraz z do­pły­wa­mi


SJP.pl


systematyczka

→ sy­ste­ma­tyk


SJP.pl

Patrz:

systematyk

systematycznie

przy­słó­wek

 (1.1) re­gu­lar­nie, pow­ta­rzal­nie

 (1.2) stale przez dłuż­szy czas

 (1.3) biol. pod wzglę­dem sy­ste­ma­ty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten palił pa­pie­ro­sa, gry­ząc jego ust­nik i sy­ste­ma­tycz­nie wy­plu­wa­jąc na od­le­głość ka­wał­ki pa­pie­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: systẽmatyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. systematyczny

 rzecz. systematyka ż., systematyczność ż., systematyzowanie n., usystematyzowanie n.

 czas. systematyzować, usystematyzować

Wiktionary


systematyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sy­ste­ma­tycz­nie


SJP.pl


systematyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sy­ste­ma­tycz­ny


SJP.pl


systematyczność

1. ro­bie­nie cze­goś skru­pu­lat­nie i re­gu­lar­nie, dzia­ła­nie zgod­nie z usta­lo­ny­mi re­gu­ła­mi, w ra­mach ja­kie­goś planu, sy­ste­mu; me­to­dycz­ność;
2. re­gu­lar­ne wy­stę­po­wa­nie, dzia­nie się cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­rzą­dek, uło­że­nie, do­kład­ność

 (1.2) re­gu­lar­ność, pow­ta­rzal­ność

 (1.3) re­gu­lar­ność, sta­łość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: systẽmatyčność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. systematyczny

 rzecz. systematyzowanie, usystematyzowanie

 czas. systematyzować, usystematyzować

 przysł. systematycznie

Wiktionary

Synonimy:

organizacja, staranność, uporządkowanie, zorganizowanie, akuratność, kolinearność, konsekwentność, metodyczność, planowość, regularność, ciągłość, cykliczność, okresowość, regularność, częstość, periodyczność, powtarzalność, seryjność, powracalność, prawidłowość

Wiktionary


systematyczny

1. ro­bią­cy coś skru­pu­lat­nie i re­gu­lar­nie; me­to­dycz­ny;
2. dzie­ją­cy się lub za­cho­dzą­cy w spo­sób re­gu­lar­ny, upo­rząd­ko­wa­ny, we­dług ja­kie­goś sy­ste­mu;
3. do­ty­czą­cy sy­ste­ma­ty­ki or­gniz­mów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­ny­wa­ny lub zda­rza­ją­cy się re­gu­lar­nie

 (1.2) wy­ko­ny­wa­ny sta­ran­nie

 (1.3) wy­ko­na­ny me­to­dycz­nie, w spo­sób upo­rząd­ko­wa­ny, we­dług sche­ma­tu

 (1.4) sy­ste­ma­tycz­nie wy­ko­nu­ją­cy swoją pracę, sy­ste­ma­tycz­nie uczą­cy się, pilny

 (1.5) biol. do­ty­czą­cy sy­ste­ma­ty­ki ro­ślin lub zwie­rząt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki te­go­rocz­nym sy­ste­ma­tycz­nym opa­dom tu­ry­ści są za­chwy­ce­ni bujną ro­ślin­no­ścią w parku.

 (1.2) Sy­ste­ma­tycz­ne sprzą­ta­nie za­o­wo­co­wa­ło pust­ką na placu.

 (1.3) Tylko sy­ste­ma­tycz­na nauka przy­no­si dobre wy­ni­ki.

 (1.5) W in­dek­sie ro­śli­ny są uło­żo­ne we­dług nazw sy­ste­ma­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨstɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: systẽmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. systematyzacja ż., system m., systematyczność ż., systematyka ż., systematyzowanie n., usystematyzowanie n.

 przysł. systematycznie

 czas. systematyzować, usystematyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykliczny, regularny

 (1.2) staranny

 (1.3) metodyczny, planowy, zorganizowany

 (1.4) pilny

Wiktionary


systematyk

→ sy­ste­ma­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

systematyka

systematyka

1. roz­dzie­le­nie na grupy we­dług ja­kie­goś sy­ste­mu;
2. gałąź ja­kiejś nauki zaj­mu­ją­ca się kla­sy­fi­ka­cją pew­nych przed­mio­tów lub pojęć;
3. sy­ste­ma­ty­ka or­ga­niz­mów - dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem róż­no­rod­no­ści or­ga­niz­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­na/pod­dzie­dzi­na ja­kiejś nauki zaj­mu­ją­ca się kla­sy­fi­ko­wa­niem jej przed­mio­tów i pojęć

 (1.2) układ (sy­stem) przed­mio­tów lub pojęć danej nauki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­ste­ma­ty­ka or­ga­niz­mów
  • syn­tak­so­no­mia
  • sy­ste­ma­ty­ka gleb
  • tak­so­no­mia
  • kla­sy­fi­ka­cja
  • po­dział lo­gicz­ny

Wikipedia

Patrz:

systematyka

Wymowa:

IPA: ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka, AS: systẽmatyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. system m., systematyk m., systematyzacja ż., systematyzowanie n., usystematyzowanie n.

 czas. systematyzować ndk., usystematyzować dk.

 przym. systematyczny

 przysł. systematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) taksonomia

Wiktionary


systematyzacja

po­rząd­ko­wa­nie cze­goś we­dług usta­lo­nych reguł, zgod­nie z pew­nym sy­ste­mem; sy­ste­ma­ty­zo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uję­cie cze­goś w sy­stem, po­rząd­ko­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨstɛ̃matɨˈzat͡sʲja, AS: systẽmatyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. system m., systematyzowanie n., systematyka ż.

 przym. systematyczny

 czas. systematyzować, usystematyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) systematyzowanie

Wiktionary


systematyzator

osoba two­rzą­ca sy­stem, re­gu­ły kla­sy­fi­ka­cji, za­sa­dy po­rząd­ko­wa­nia oraz po­rząd­ku­ją­ca po­ję­cia, rze­czy, we­dług ta­kich reguł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba po­rząd­ku­ją­ca coś we­dług usta­lo­nych reguł

Wiktionary


systematyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie sy­ste­ma­ty­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. usystematyzowanie n., systematyzacja ż., systematyczność ż., systemowość ż., systematyka ż., systematyk m., system m.

 czas. systematyzować ndk., usystematyzować dk.

 przym. systemowy, systematyczny

 przysł. systemowo, systematycznie

Wiktionary


systematyzować

ukła­dać coś we­dług usta­lo­nych reguł, zgod­nie z pew­nym sy­ste­mem; po­rząd­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­rząd­ko­wać we­dług okre­ślo­nych zasad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. systematyzowanie n., usystematyzowanie n., systematyzacja ż., systematyka ż., systematyczność ż.

 przym. systematyczny

 przysł. systematycznie

 czas. usystematyzować dk.

Wiktionary


systemik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sy­stem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sy­stem, lecz tylko mały sy­ste­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. system m.

Wiktionary


systemizować

daw­niej: sy­ste­ma­ty­zo­wać


SJP.pl


systemotwórczy

ma­ją­cy wpływ na two­rze­nie sy­ste­mu


SJP.pl


systemowiec

osoba pod­po­rząd­ko­wa­na sy­ste­mo­wi (spo­łecz­ne­mu, po­li­tycz­ne­mu)


SJP.pl


systemowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sy­ste­mo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie ro­dzi­ny wspie­ra­ne są sy­ste­mo­wo przez wła­dze pań­stwo­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. system mrz., systematyzowanie n., systemowość ż.

 przym. systemowy

Wiktionary


systemowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­ste­mo­we; cecha tych, któ­rzy są sy­ste­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. systematyzowanie n.

 przym. systemowy

 przysł. systemowo

Wiktionary


systemowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do sy­ste­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­za­leż­nie więc od pra­przy­czy­ny, od sy­ste­mo­wych re­a­liów i scho­rzeń, od skut­ków dot­kli­we­go nie­u­ro­dza­ju w la­tach 1979 - 1980, na osła­bio­ną już go­spo­dar­kę spa­dły do­dat­ko­we ciosy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. systematyzowanie n., systemowość ż.

 przysł. systemowo

Wiktionary


systol

faza skur­czu serca, skurcz serca; sy­sto­le


SJP.pl


systole

faza skur­czu serca, skurcz serca; sy­stol


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­sto­le – faza skur­czu w cyklu pracy serca
  • Sy­sto­le – ro­dzaj owa­dów z ro­dzi­ny za­gład­ko­wa­tych

Wikipedia


sysydlaczek

pier­wot­niak z typu orzę­sków, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się cał­ko­wi­tym bra­kiem rzę­sek u po­sta­ci do­ro­słej; or­ga­nizm osia­dły, do po­dło­ża przy­mo­co­wu­je się dzię­ki dłu­giej nóżce, na któ­rej osa­dzo­ne są cha­rak­te­ry­stycz­ne wy­pust­ki peł­nią­ce rolę ssa­wek


SJP.pl


sysydlaczki

gro­ma­da pro­ti­stów w typie orzę­sków


SJP.pl

Sy­syd­lacz­ki, bez­rzę­ski ("Suc­to­ria") – gro­ma­da w typie orzę­sków.

W po­sta­ci doj­rza­łej po­zba­wio­ne są cał­ko­wi­cie rzę­sek, za­stą­pio­nych rur­ka­mi ssą­cy­mi (ten­ta­cu­le), słu­żą­cy­mi do po­bie­ra­nia po­kar­mu. Na­le­żą tu róż­no­po­sta­cio­we pier­wot­nia­ki przyt­wier­dzo­ne nóżką do po­dło­ża.

Wikipedia


syt

przy­miot­nik

 (1.1) syty

Wiktionary

Powiązane:

 przym. syty

 rzecz. sytość ż.

 czas. nasycić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) syty

Wiktionary


syta

brzecz­ka mio­do­wa


SJP.pl


sytki

Sytki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn.

Wieś du­chow­na, włas­ność be­ne­dyk­ty­nek dro­hic­kich w XVII wieku, po­ło­żo­na była w 1795 roku w ziemi dro­hic­kiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


sytnik

apa­rat do sa­tu­ra­cji; sa­tu­ra­tor


SJP.pl


sytność

cecha tego, co sytne (sy­cą­ce, po­żyw­ne); tre­ści­wość


SJP.pl


sytny

po­żyw­ny, da­ją­cy od­czu­cie na­sy­ce­nia


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. da­ją­cy po­czu­cie sy­to­ści, na­je­dze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ka­ron jest nie­za­stą­pio­nem da­niem śnia­da­nio­wem i ko­la­cjo­wem oraz pręd­kim do przy­go­to­wa­nia, a syt­nym do­dat­kiem do wszel­kie­go ro­dza­ju dań mięs­nych i ryb­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytność ż.

 przysł. sytnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. sycący; treściwy, pożywny

Wiktionary


sytość

uczu­cie na­sy­ce­nia, za­spo­ko­je­nia; dosyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie cał­ko­wi­cie na­je­dzo­nym, brak głodu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsɨtɔɕt͡ɕ, AS: sytość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sycić, nasycić

 przym. syty, syt

 przysł. syto

 rzecz. podsycanie n.

Wiktionary


sytszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: syty; bar­dziej syty


SJP.pl


sytuacja

1. ogół wa­run­ków, w któ­rych coś się od­by­wa;
2. frag­ment wy­po­wie­dzi, akcji sce­nicz­nej w przed­sta­wie­niu te­a­tral­nym;
3. daw­niej: po­ło­że­nie ja­kie­goś obiek­tu; usy­tu­o­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół oko­licz­no­ści, stan, w któ­rym ktoś lub coś się znaj­du­je lub coś się dzie­je

 (1.2) lo­ka­li­za­cja, po­ło­że­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dy­nym wyj­ściem z owej nie­przy­jem­nej sy­tu­a­cji był roz­wód i prze­pro­wadz­ka do in­ne­go mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨtuˈwat͡sʲja, AS: sytuu̯acʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytuacjonizm m., sytuacjonista m.

 czas. sytuować

 przym. sytuacyjny

 przysł. sytuacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okoliczności, warunki, położenie

Wiktionary


sytuacjonista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik sy­tu­a­cjo­niz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsɨtuwat͡sʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: sytuu̯acʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytuacjonizm m., sytuacjonistka ż., sytuacja ż.

Wiktionary


sytuacjonistka

→ sy­tu­a­cjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

sytuacjonista

sytuacjonizm

ruch spo­łecz­no-ar­ty­stycz­ny pow­sta­ły w la­tach 50. XX wieku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sy­tu­a­cjo­nizm (ruch spo­łecz­no-ar­ty­stycz­ny) – ruch spo­łecz­no-ar­ty­stycz­ny pow­sta­ły w la­tach pięć­dzie­sią­tych XX wieku
  • sy­tu­a­cjo­nizm etycz­ny – ludz­ka po­sta­wa etycz­na uza­leż­nio­na od za­ist­nia­łej sy­tu­a­cji

Wikipedia


sytuacyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) uwz­ględ­nia­jąc sy­tu­a­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytuacja ż., sytuacyjność ż.

 przym. sytuacyjny

Wiktionary


sytuacyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sy­tu­a­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sytuacyjny

 przysł. sytuacyjnie

Wiktionary


sytuacyjny

zwią­za­ny z jakąś sy­tu­a­cją, wy­ni­ka­ją­cy z sy­tu­a­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pew­nej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytuacja ż., sytuacyjność ż.

 przysł. sytuacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okolicznościowy

Wiktionary


sytuowany

1. umiej­sca­wiać, umie­szczać gdzieś;
a) sta­wiać bu­dy­nek w ja­kimś miej­scu, wy­dzie­lać jego część na jakiś cel;
b) umie­szczać akcję cze­goś, zwła­szcza książ­ki lub filmu, w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach, cza­sie, miej­scu;
c) uj­mo­wać coś w okre­ślo­nym kon­tek­ście, poz­wa­la­ją­cym na lep­sze zro­zu­mie­nie lub nową in­ter­pre­ta­cję;
d) usta­wiać kogoś na ja­kiejś po­zy­cji w or­ga­ni­za­cji, hie­rar­chii;
2. sy­tu­o­wać się; umiej­sca­wiać się, umie­szczać się:
a) zaj­mo­wać ja­kieś miej­sce;
b) zaj­mo­wać jakąś po­zy­cję w or­ga­ni­za­cji


SJP.pl


sytuować

1. umiej­sca­wiać, umie­szczać gdzieś;
a) sta­wiać bu­dy­nek w ja­kimś miej­scu, wy­dzie­lać jego część na jakiś cel;
b) umie­szczać akcję cze­goś, zwła­szcza książ­ki lub filmu, w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach, cza­sie, miej­scu;
c) uj­mo­wać coś w okre­ślo­nym kon­tek­ście, poz­wa­la­ją­cym na lep­sze zro­zu­mie­nie lub nową in­ter­pre­ta­cję;
d) usta­wiać kogoś na ja­kiejś po­zy­cji w or­ga­ni­za­cji, hie­rar­chii;
2. sy­tu­o­wać się; umiej­sca­wiać się, umie­szczać się:
a) zaj­mo­wać ja­kieś miej­sce;
b) zaj­mo­wać jakąś po­zy­cję w or­ga­ni­za­cji


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) umie­szczać w ja­kimś miej­scu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytuowanie n., sytuacja ż.

Wiktionary


syty

1. taki, który się na­jadł do syta; na­je­dzo­ny, nie­głod­ny;
2. ob­fi­ty, bo­ga­ty w ja­kieś sub­stan­cje odżyw­cze, tre­ści­wy, sy­cą­cy;
3. ma­ją­cy cze­goś dosyć; opły­wa­ją­cy w coś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­spo­ko­ił głód, na­jadł się

 (1.2) efek­tyw­nie usu­wa­ją­cy głód

 (1.3) książk. za­spo­ko­jo­ny w pełni wzglę­dem okre­ślo­ne­go pra­gnie­nia, po­trze­by

 (1.4) do­stat­ni, za­moż­ny, bo­ga­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Inni po­rów­ny­wa­ją te dni do apo­kry­fów, wsu­nię­tych po­ta­jem­nie mię­dzy roz­dzia­ły wiel­kiej księ­gi roku, do pa­limp­se­stów, skry­cie włą­czo­nych po­mię­dzy jej stro­ni­ce, albo do tych bia­łych nie za­dru­ko­wa­nych kar­tek, na któ­rych oczy, na­czy­ta­ne do syta i pełne tre­ści, bro­czyć mogą obra­za­mi i gubić ko­lo­ry na tych pu­stych stro­ni­cach, coraz bla­dziej i bla­dziej, ażeby wy­po­cząć na ich ni­co­ści, zanim wcią­gnię­te zo­sta­ną w la­bi­ryn­ty no­wych przy­gód i roz­dzia­łów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sytość ż., podsycanie n.

 przysł. syto, do syta

 czas. sycić ndk.

 przym. syt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) najedzony

Wiktionary


sywasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ro­zbu­do­wa­ny ze­spół płyt­kich sło­no­wod­nych zatok na pół­noc­no-wschod­nim wy­brze­żu Krymu;

Wiktionary

Sy­wasz (ukr. Сиваш; ros. Сиваш, "Si­wasz"; krym. "Sıvaş"), także Morze Zgni­łe (ukr. Гниле Море, "Hnyłe More"; ros. Гнилое Море, "Gni­ło­je Morie"; krym. "Çürük Deñiz") – sy­stem płyt­ko­wod­nych zatok na pół­noc­no-wschod­nim wy­brze­żu Krymu, od­dzie­lo­nych od stro­ny Morza Azow­skie­go Mie­rze­ją Ara­bac­ką.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Morze Zgniłe

Wiktionary


syzrań

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, nad Wołgą u uj­ścia Syz­ra­ni (2.1) do Zbior­ni­ka Sa­ra­tow­skie­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Rosji prawy do­pływ Wołgi;

Wiktionary

Syz­rań ( Сызрань) – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie sa­mar­skim, port nad Wołgą u uj­ścia Syz­ra­ni do Zbior­ni­ka Sa­ra­tow­skie­go.

Za­ło­żo­ny w 1683 jako twier­dza, w 1796 przeksz­tał­co­ny w mia­sto gu­ber­ni sym­bir­skiej. Około 167 tys. miesz­kań­ców w 2020 roku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. syzrański

Wiktionary


syzrański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Syz­ra­niem lub Syz­ra­nią, do­ty­czą­cy Syz­ra­nia lub Syz­ra­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syzrań mrz. / ż.

Wiktionary


syzyf

mit. gr. le­gen­dar­ny za­ło­ży­ciel Ko­ryn­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. mi­tycz­ny król Ko­ryn­tu, ska­za­ny przez bogów na wta­cza­nie głazu na szczyt góry;

Wiktionary

Syzyf (gr. Σίσυφος "Sísyphos", "Si­syp­hos Aio­li­des", łac. "Si­syp­hus") – w mi­to­lo­gii grec­kiej za­ło­ży­ciel i król mia­sta Efyra (póź­niej­szy Ko­rynt), mąż Me­ro­pe, syn Eola i dziad Bel­le­ro­fon­ta, po­stać tra­gicz­na, ar­che­typ.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Syzyf, zmu­szo­ny do wta­cza­nia głazu na górę, uwa­żał tę karę za o wiele za su­ro­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Syzyfowy, syzyfowy

Wiktionary


syzyfowy

1. do­ty­czą­cy Sy­zy­fa;
2. prze­no­śnie: sy­zy­fo­wa praca - bez­ce­lo­wa, cięż­ka praca, nie­ma­ją­ca końca; be­zo­woc­ny trud


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bez­ce­lo­wy, ska­za­ny na nie­po­wo­dze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na szczę­ście czy na nie­szczę­ście, sam już nie wiem, moja praca ry­chło oka­za­ła się sy­zy­fo­wa (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Syzyf mos.

 przym. Syzyfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daremny, próżny

Wiktionary


syzygia

opo­zy­cja i ko­niunk­cja pla­net


SJP.pl


syzygijny

→ sy­zy­gia


SJP.pl

Patrz:

syzygia

syzygium

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • astro­no­mia: li­ne­a­ry­za­cja trzech ciał nie­bie­skich wedle jed­nej linii (zo­bacz też: pływ sy­zy­gij­ny)
  • me­dy­cy­na: po­łą­cze­nie dwóch lub wię­cej or­ga­nów
  • zo­o­lo­gia: spa­ro­wa­nie chro­mo­so­mów pod­czas me­jo­zy
  • cza­pet­ka łac. Sy­zy­gium – ro­dzaj ro­ślin

Wikipedia


syłwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim i Kraju Perm­skim, ucho­dzi do Zbior­ni­ka Kam­skie­go;

Wiktionary

Syłwa (ros. Сылва; z ję­zy­ka komi-per­miac­kie­go сыл: "sył" – „z roz­to­pów”, ва: w"a" – „woda”) – rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie swier­dłow­skim i Kraju Perm­skim.

Jej dłu­gość wy­no­si 493 km, a po­wierzch­nia zle­wi­ska 19 700 km². Swój po­czą­tek bie­rze na sto­kach środ­ko­we­go Uralu i pły­nie w kie­run­ku za­chod­nim. Wpada do Za­to­ki Czu­sow­skiej Zbior­ni­ka Kam­skie­go.

Wikipedia


syńcio

ek­spre­syw­nie: syn; synuś, sy­nu­lek, syn­cio, synio


SJP.pl


sz

1. po­łą­cze­nie li­te­ro­we oz­na­cza­ją­ce spół­gło­skę "sz";
2. spół­gło­ska przed­nio­ję­zy­ko­wo-dzią­sło­wa, bezdź­więcz­na, twar­da, szcze­li­no­wa, ustna


SJP.pl

dwuz­nak

 (1.1) jęz. dwuz­nak pol­ski oz­na­cza­ją­cy fonem IPA2|ʃ.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • SZ – dwuz­nak
  • SZ – kod przy­pi­sa­ny Es­wa­ti­ni we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2
  • SZ – kan­ton Schwyz w Szwaj­ca­rii (oz­na­cze­nie ko­do­we ISO 3166-2)
  • SZ – siły zbroj­ne
  • Alfa Romeo SZ

Wikipedia


sz.p.

skrót

 (1.1) = Sza­now­na Pani

 (1.2) = Sza­now­ny Pan

 (1.3) = Sza­now­ni Pań­stwo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sz. Pani, WPani

 (1.2) Sz. Pan, WPan

 (1.3) Sz. Państwo, WPaństwo

Wiktionary


sza

wy­krzy­knie­nie oz­na­cza­ją­ce wez­wa­nie do za­mil­knię­cia lub za­cho­wa­nia ciszy


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wez­wa­nie do ciszy

Wiktionary

SZA (), właśc. Solána Imani Rowe (ur. 8 li­sto­pa­da 1989 w Saint Louis) – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka i au­tor­ka tek­stów. Uro­dzo­na w Saint Louis w sta­nie Mis­so­u­ri, za­czę­ła two­rzyć mu­zy­kę na po­cząt­ku 2010 roku, wy­da­jąc dwie EPki – See.SZA.Run i S – zanim pod­pi­sa­ła kon­trakt z hip­ho­po­wą wyt­wór­nią Top Dawg En­ter­ta­in­ment, dzię­ki któ­rej wy­da­ła Z, swoją trze­cią EPkę i pier­wsze wy­daw­nict­wo do sprze­da­ży de­ta­licz­nej.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) ciii, ćśśś, pst, ts, cicho

Wiktionary


szabacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sza­bat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabat m.

Wiktionary


szabas

1. świą­tecz­ny dzień ty­god­nia w ju­da­iz­mie, trwa­ją­cy od piąt­ko­we­go do so­bot­nie­go za­cho­du słoń­ca; sza­bat, sabat, sza­bes;
2. w ło­wiect­wie: przer­wa w to­kach cie­trze­wi pod­czas wscho­du słoń­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ży­dow­ski dzień od­po­czyn­ku ob­cho­dzo­ny na końcu ty­god­nia;

 (1.2) łow. przer­wa w to­kach cie­trze­wi o wscho­dzie słoń­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas sza­ba­su nie wolno wcho­dzić do je­ro­zo­lim­skiej dziel­ni­cy or­to­dok­syj­nych żydów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabat m., szabaśnica ż., szabasówka ż., szabaśnik m., szabasowanie n., sobota ż.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabasowy, szabaśny, szabatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabat

Wiktionary


szabasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ob­cho­dze­nie sza­ba­tu, za­cho­wy­wa­nie od­po­czyn­ku sza­ba­so­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dze car­skie nie wpro­wa­dza­ły za­ka­zu sza­ba­so­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabaśnica ż., szabasówka ż., szabaśnik m.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabasowy, szabatowy, szabaśny

Wiktionary


szabasować

ob­cho­dzić, świę­to­wać sza­bas; sza­ba­to­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) żyd. rel. świę­to­wać sza­bas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak nie bę­dziesz sza­ba­so­wać, to nie pój­dziesz do nieba.

 (1.1) Po­boż­ni żydzi sza­ba­su­ją od piąt­ko­we­go wie­czo­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabaśnica ż., szabasówka ż., szabaśnik m., szabasowanie n.

 przym. szabasowy, szabatowy, szabaśny

Wiktionary


szabasowy

przy­miot­nik od: sza­bas (świą­tecz­ny dzień ty­god­nia w ju­da­iz­mie, trwa­ją­cy od za­cho­du słoń­ca w pią­tek do za­cho­du słoń­ca w so­bo­tę); sza­ba­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sza­ba­sem, do­ty­czą­cy sza­ba­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Icek naw­py­chał się sza­ba­so­wych fry­ka­sów.

 (1.1) Przy­wi­le­jem ko­biet było i jest za­pa­la­nie sza­ba­śnic w sza­ba­so­wy wie­czór.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabaśnica ż., szabasówka ż., szabaśnik m., szabasowanie n., sobota ż.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabaśny, szabatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabatowy; przest. szabaśny

Wiktionary


szabasówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żyd. rel. cien­ka świecz­ka z łoju za­pa­la­na przez ubo­gich żydów pod­czas sza­ba­su

 (1.2) żyd. kulin. ro­dzaj wódki pi­ja­nej przy wie­cze­rzy sza­ba­so­wej

 (1.3) żyd. ży­dow­skie ak­sa­mit­ne na­kry­cie głowy ob­szy­wa­ne fu­trem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sza­ba­sów­ka (rzeka)
  • sza­ba­sów­ka (szko­ła)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na stole stały za­pa­lo­ne sza­ba­sów­ki w pro­stych lich­ta­rzy­kach.

 (1.2) Panie Ka­je­ta­nie, na­pi­je się pan sza­ba­sów­ki?

 (1.3) Oj­ciec cze­kał na wszyst­kich w sza­ba­sów­ce ob­szy­tej so­bo­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabaśnica ż., szabaśnik m., szabasowanie n.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabasowy, szabatowy, szabaśny

Wiktionary


szabat

świą­tecz­ny dzień ty­god­nia w ju­da­iz­mie, trwa­ją­cy od piąt­ko­we­go do so­bot­nie­go za­cho­du słoń­ca; sza­bas, sabat, sza­bes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. żyd. ostat­ni (siód­my) dzień każ­de­go ty­god­nia, ob­cho­dzo­ny jako dzień świę­ty;

Wiktionary

Sza­bat ( ‏שַׁבָּת‎ lub יוֹם הַשַׁבָּת, od rdze­nia "szbt": szin + bet/bejt + taw = „od­po­czy­wać”, „ustać”, „ob­ser­wo­wać”, „za­prze­stać dzia­łal­no­ści”), sza­bas, sabat – w ju­da­iz­mie siód­my, ostat­ni dzień ty­god­nia ( ‏"jom ha-szwii"‎), bę­dą­cy we­dług ka­len­da­rza ży­dow­skie­go dniem wy­po­czyn­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sie sza­ba­tu nie wolno wy­ko­ny­wać wielu czyn­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃabat, AS: šabat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szabatowy

 rzecz. szabas mrz., szabaśnik m., szabaśnica ż., szabacik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabas, sabat

Wiktionary


szabatować

rzad­ko: ob­cho­dzić sza­bat; sza­ba­so­wać


SJP.pl


szabatowy

przy­miot­nik od: sza­bat (świą­tecz­ny dzień ty­god­nia w ju­da­iz­mie, trwa­ją­cy od za­cho­du słoń­ca w pią­tek do za­cho­du słoń­ca w so­bo­tę); sza­ba­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sza­ba­tem, do­ty­czą­cy sza­ba­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­wi­le­jem nie­wiast było i jest za­pa­la­nie sza­ba­śnic w sza­ba­to­wy wie­czór.

 (1.1) Ic­ko­wi sma­ku­ją sza­ba­to­we ła­ko­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabat m., sabatnik mrz., szabasówka ż., szabas mrz., szabasowanie n., szabaśnik m., szabaśnica ż.

 przym. szabaśny, szabasowy

 czas. szabasować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabasowy; przest. szabaśny

Wiktionary


szabaśnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. do­bu­do­wa­na część przy piecu ku­chen­nym, słu­żą­ca do pie­cze­nia lub trzy­ma­nia w cie­ple wcze­śniej przy­go­to­wa­nych po­traw

 (1.2) poet. świe­ca sza­ba­so­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Matka po­wie­dzia­ła mu, że coś cie­płe­go znaj­dzie w sza­ba­śni­cy, ona wy­cho­dzi.

 (1.2) Przy­wi­le­jem ko­biet było i jest za­pa­la­nie sza­ba­śnic w sza­ba­to­wy wie­czór.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabat m., szabaśnik m., szabasówka ż., szabasowanie n.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabasowy, szabaśny, szabatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabaśnik

Wiktionary


szabaśnik

lich­tarz wie­lo­ra­mien­ny, w któ­rym pali się świe­ce pod­czas sza­ba­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. złodz. ka­pe­lusz, cy­lin­der

 (1.2) kra­ków. pie­kar­nik

 (1.3) daw. ży­dow­ski świecz­nik uży­wa­ny pod­czas sza­ba­tu

 (1.4) daw. do­bu­do­wa­na część przy piecu ku­chen­nym, słu­żą­ca do pie­cze­nia lub trzy­ma­nia w cie­ple wcze­śniej przy­go­to­wa­nych po­traw

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Na stole stał już za­pa­lo­ny sza­ba­śnik, wszyst­ko było go­to­we do wie­cze­rzy.

 (1.4) Matka po­wie­dzia­ła mu, że coś cie­płe­go znaj­dzie w sza­ba­śni­ku, ona wy­cho­dzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabat m., szabaśnica ż., szabasówka ż., szabasowanie n.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabasowy, szabaśny, szabatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) szabaśnica

Wiktionary


szabaśny

prze­sta­rza­łe: do­ty­czą­cy sza­ba­su, zwią­za­ny z sza­ba­sem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. przest. zwią­za­ny z sza­ba­sem, do­ty­czą­cy sza­ba­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W każdy sza­ba­śny wie­czór ro­dzi­ny sia­da­ją razem do wie­cze­rzy.

 (1.1) Matka za­pa­li­ła świe­ce sza­ba­śne, które stały na stole.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabas m., szabaśnica ż., szabasówka ż., szabaśnik m., szabasowanie n., sabatnik mrz.

 czas. szabasować ndk.

 przym. szabasowy, szabatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabatowy, szabasowy

Wiktionary


szabel

w gwa­rze wiel­ko­pol­skiej: fa­sol­ka szpa­ra­go­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. strąk fa­so­li

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. fa­sol­ka szpa­ra­go­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabelek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szabelek

Wiktionary


szabelek

zdrob­nie­nie od: sza­bla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. strąk fa­so­li

 (1.2) reg-pl|Poz­nań. fa­sol­ka szpa­ra­go­wa

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: sza­bel­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabel m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabel

 (1.2) szabel

Wiktionary


szabelka

zdrob­nie­nie od: sza­bla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sza­bla

 (1.2) mała sza­bla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zyg­munt wy­o­bra­ził sobie grup­kę klę­czą­cych. Po­brzę­ki­wa­li sza­bel­ka­mi, mod­ląc się do pla­sti­ko­wy­a­sti­ko­wej ko­new­ki w kształ­cie Matki Bo­skiej Gietrz­wałdz­kiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈbɛlka, AS: šabelka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablica ż., szabla ż., szablista m., szablistka ż.

Wiktionary


szabelkowy

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem małą sza­blę;
2. odz­na­cza­ją­cy się agre­syw­ną po­sta­wą i zbyt­nią pew­no­ścią sie­bie;
3. → sza­be­lek


SJP.pl

Patrz:

szabelek

szabelkówka

re­gio­nal­nie: zupa z sza­blu (fa­so­li szpa­ra­go­wej)


SJP.pl


szabelnia

dawny warsz­tat, w któ­rym pro­du­ko­wa­no sza­ble


SJP.pl

Zo­bacz też: Sza­bel­nia w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Sza­bel­nia – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Koń­skie.

Wikipedia


szabelniczy

→ sza­bel­nik


SJP.pl

Patrz:

szabelnik

szabelnik

daw­niej:
1. osoba trud­nią­ca się wy­ra­bia­niem sza­bli;
2. osoba uz­bro­jo­na w sza­blę


SJP.pl


szabelski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Sza­bel­ski – kom­po­zy­tor, or­ga­ni­sta i pe­da­gog
  • Ed­ward Sza­bel­ski – du­chow­ny ka­to­lic­ki, ka­pe­lan i ka­pi­tan Woj­ska Pol­skie­go
  • Kry­sty­na Wi­śniew­ska-Sza­bel­ska – har­cer­ka, uczest­nicz­ka pow­sta­nia war­szaw­skie­go
  • Sta­ni­sław Sza­bel­ski – du­chow­ny ka­to­lic­ki, tajny szam­be­lan pa­pie­ski, pra­łat ar­chi­dia­ko­nem Ka­te­dral­nej Ka­pi­tu­ły Łódz­kiej
  • Sza­blew­ski
  • Sza­ble­wo

Wikipedia


szabeltas

dawna, skó­rza­na torba wi­szą­ca przy sza­bli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. nie­wiel­ka pła­ska torba skó­rza­na za­wie­sza­na przy sza­bli, ty­po­wa dla niek­tó­rych ro­dza­jów ka­wa­le­rii (zwła­szcza dla umun­du­ro­wa­nia hu­za­rów);

Wiktionary

Sza­bel­tas (z niem. "Säbeltasche") – w od­dzia­łach lek­kiej ka­wa­le­rii ro­dzaj pła­skiej torby (ka­le­ty) skó­rza­nej, za­wie­sza­nej wraz z sza­blą na dłu­gich rap­ciach.

Uży­wa­na była głów­nie przez hu­za­rów i w niek­tó­rych in­nych for­ma­cjach ka­wa­le­rii w XVIII i na po­cząt­ku XIX wieku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) jam też nie brał czasu, wsia­dłem na koń scho­wa­wszy list do sza­bel­ta­su.

Wiktionary


szaber

1. po­tocz­nie: kra­dzież rze­czy po­rzu­co­nych przez wła­ści­cie­la, np. w cza­sie wojny lub po­wo­dzi;
2. przed­mio­ty z ta­kiej kra­dzie­ży;
3. kru­szy­wo z drob­no tłu­czo­ne­go ka­mie­nia, uży­wa­ne głów­nie na na­wierzch­nie dróg i jako do­da­tek do be­to­nów; tłu­czeń, szu­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gra­bież mie­nia po­rzu­co­ne­go w wy­ni­ku wojny, ka­ta­stro­fy itp.

 (1.2) przed­mio­ty po­cho­dzą­ce z sza­bru (1.1)

 (1.3) gwara prze­stęp­cza dłuto, że­la­zo do ła­ma­nia murów, świ­der do dziu­ra­wie­nia murów

 (1.4) gwara prze­stęp­cza zło­dziej, zwła­szcza okra­da­ją­cy miesz­ka­nia, wła­my­wacz

Wiktionary

Sza­ber – pro­ce­der prze­stęp­czy, po­le­ga­ją­cy na gra­bie­ży mie­nia po­zo­sta­ją­ce­go bez opie­ki w wy­ni­ku klęsk ży­wio­ło­wych, prze­wro­tów spo­łecz­nych lub kon­flik­tów zbroj­nych. Zja­wi­sko znane od cza­sów sta­ro­żyt­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) So­cjo­lo­go­wie tłu­ma­czą, że pod­kra­da­nie w za­kła­dach pracy, nie tylko ma­te­ria­łów pi­śmien­nych, ale wielu in­nych dóbr, wy­stę­pu­ją­ce ma­so­wo w la­tach pięć­dzie­sią­tych, sześć­dzie­sią­tych i sie­dem­dzie­sią­tych, to re­likt wo­jen­ne­go i po­wo­jen­ne­go sza­bru.

 (1.2) W te­a­trze zja­wia się pier­wszy pre­zy­dent mia­sta (po­stać au­ten­tycz­na), który uciekł póź­niej w niez­na­nym kie­run­ku z wa­li­za­mi peł­ny­mi sza­bru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃabɛr, AS: šaber

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabrownik mos., szabrowniczka ż., szabrownictwo n., szabrowanie n., rozszabrowywanie n., rozszabrowanie n.

:: zdrobn. szaberek mrz.

 czas. szabrować ndk., rozszabrowywać ndk., rozszabrować dk.

 przym. szabrowniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) szabrownik

 (1.6) tłuczeń

Wiktionary


szaberek

zdrob­nie­nie od: sza­ber (ra­bu­nek)


SJP.pl


szabes

świą­tecz­ny dzień ty­god­nia w ju­da­iz­mie, trwa­ją­cy od piąt­ko­we­go do so­bot­nie­go za­cho­du słoń­ca; sza­bas, sabat, sza­bat


SJP.pl


szabesgoj

osoba (goj) za­trud­nio­na do wy­ko­ny­wa­nia nie­zbęd­nych czyn­no­ści, które są za­ka­za­ne wyz­naw­com ju­da­iz­mu pod­czas sza­ba­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która pra­cu­je na rzecz żydów

Wiktionary


szabesgojka

ko­bie­ta (gojka) za­trud­nio­na do wy­ko­ny­wa­nia nie­zbęd­nych czyn­no­ści, które są za­ka­za­ne wyz­naw­com ju­da­iz­mu pod­czas sza­ba­tu


SJP.pl


szabla

1. broń siecz­na o wy­gię­tej klin­dze;
2. broń spor­to­wa uży­wa­na w kon­ku­ren­cji szer­mier­czej;
3. dolny kieł dzika


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. jed­no­siecz­na broń z wy­gię­tą klin­gą;

 (1.2) sport. broń szer­mier­cza

 (1.3) sport. kon­ku­ren­cja z uży­ciem sza­bli (1.2)

 (1.4) zool. dolny kieł dzika

 (1.5) gw-pl|Poz­nań. zie­lo­ny strąk fa­so­li

Wiktionary

Sza­bla – jed­no­ręcz­na siecz­na broń biała, wy­róż­nia­ją­ca się długą, jed­no­siecz­ną i za­krzy­wio­ną głow­nią. Sza­bla przez­na­czo­na jest głów­nie do za­da­wa­nia cięć (w mniej­szym stop­niu rów­nież do pchnięć).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co nam obca prze­moc wzię­ła, sza­blą od­bie­rze­my.

 (1.1) Hej, sza­ble w dłoń! Łuki w juki, a łupy wziąć w troki.

 (1.1) Sza­bla ta sta­no­wi­ła jedną z naj­cen­niej­szych na­szych pa­mią­tek ro­dzin­nych, a przy tym wiecz­ny od daw­nych lat przed­miot westch­nień moich i Kazia, bo cięła że­la­zo jak wióry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃabla, AS: šabla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablak, szablista, szablistka, szablica, szablisko

:: zdrobn. szabelka

 przym. szablasty, szablisty, szablowy

 przysł. szablasto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karabela

Wiktionary


szablak

1. ro­dzaj ważki z ro­dzi­ny waż­ko­wa­tych;
2. ga­tu­nek fa­so­li o dłu­gich strą­kach, upra­wia­ny w Azji i Afry­ce; fa­so­la sza­bla­sta, ka­na­wa­lia sza­bla­sta


SJP.pl

Sza­blak – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie No­wo­gród.

W oko­li­cach wsi znaj­du­je się uży­tek eko­lo­gicz­ny - bagno „Nar­wiań­skie Za­ko­le” o po­wierzch­ni 2,51 ha.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Na­ro­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny w No­wo­gro­dzie.

Wikipedia


szablastozębny

ty­grys (kot) sza­bla­sto­zęb­ny - wy­mar­ły ssak z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych, dra­pież­nik o po­tęż­nych, za­krzy­wio­nych gór­nych kłach; ty­grys (kot) sza­blo­zęb­ny (sza­blo­zę­by), ma­chaj­ro­don, ma­chaj­ro­dont


SJP.pl


szablastość

łu­ko­wa­te wy­gię­cie ja­kiejś pła­szczyz­ny; sza­bli­stość, sza­blo­wa­tość


SJP.pl


szablasty

ma­ją­cy kształt sza­bli, po­dob­ny do sza­bli; sza­bli­sty, sza­bla­ty, sza­blo­wa­ty


SJP.pl


szablaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem sza­blę; sza­bla­sty, sza­bli­sty, sza­blo­wa­ty;
2. daw­niej: uz­bro­jo­ny w sza­blę; sza­bli­sty


SJP.pl


szablewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aloj­zy Sza­blew­ski – pol­ski in­ży­nier, dzia­łacz opo­zy­cji w okre­sie PRL, poseł na Sejm I. ka­den­cji
  • Ka­zi­mierz Sza­blew­ski – pol­ski hi­sto­ryk i dy­plo­ma­ta
  • Łu­kasz Sza­blew­ski – pol­ski siat­karz
  • Sta­ni­sław Sza­blew­ski – ka­pi­tan Woj­ska Pol­skie­go, ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Sza­bel­ski
  • Sza­ble­wo

Wikipedia


szablica

duża sza­bla; sza­bli­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. duża, oka­za­ła, do­brej ja­ko­ści sza­bla

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mło­dzie­niec wstał, do­siadł raźno konia, któ­re­go od pro­bo­szcza otrzy­mał i za­kre­śli­wszy w po­wie­trzu krzyż swą krzy­wą sza­bli­cą, ru­szył stępa z przed wiej­skie­go ko­ścio­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szabla, ż. szablak mzw./mrz., szablista mos.

:: fż. szablistka ż.

:: zdrobn. szabelka ż.

:: zgrub. szablisko

 przym. szablasty, szablisty, szablowy

 przysł. szablasto

Wiktionary


szablina

1. ek­spre­syw­nie o sza­bli; sza­bel­ka;
2. nędz­na, licha sza­bla


SJP.pl


szablisko

duża sza­bla; sza­bli­ca


SJP.pl


szablista

1. ma­ją­cy kształt sza­bli, po­dob­ny do sza­bli; sza­bla­sty, sza­bla­ty, sza­blo­wa­ty;
2. daw­niej: uz­bro­jo­ny w sza­blę; sza­bla­ty;
3. gru­bosz sza­bli­sty - ro­śli­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych, o mię­si­stych ło­dy­gach i li­ściach


SJP.pl


szablistka

→ sza­bli­sta


SJP.pl

Patrz:

szablista

szablistość

1. łu­ko­wa­te wy­gię­cie ja­kiejś pła­szczyz­ny; sza­bla­stość, sza­blo­wa­tość;
2. czę­ste uży­wa­nie sza­bli pod­czas walk i awan­tur


SJP.pl


szablisty

1. ma­ją­cy kształt sza­bli, po­dob­ny do sza­bli; sza­bla­sty, sza­bla­ty, sza­blo­wa­ty;
2. daw­niej: uz­bro­jo­ny w sza­blę; sza­bla­ty;
3. gru­bosz sza­bli­sty - ro­śli­na z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych, o mię­si­stych ło­dy­gach i li­ściach


SJP.pl


szablodziób

ptak z siew­ko­wych, za­miesz­ku­je wy­brze­ża sło­nych je­zior i mórz Eu­ro­py za­chod­niej i po­łud­nio­wej, pół­noc­nej Afry­ki i cen­tral­nej Azji; że­ru­je bro­dząc w wo­dzie lub pły­wa­jąc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Re­cur­vi­ro­stra avo­set­ta|ref=tak., ptak przy­brzeż­ny o cha­rak­te­ry­stycz­nym czar­nym i cien­kim dzio­bie za­gię­tym w górę;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈblɔd͡ʑup, AS: šabloʒ́up

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awoceta

Wiktionary


szablogrzbiet

Sza­blogrz­biet ("Pse­u­dor­ca") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Glo­bi­cep­ha­li­nae w obrę­bie ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).

Wikipedia


szablon

1. me­cha­nicz­ne po­wie­la­nie środ­ków wy­ra­zu; sztam­pa; ma­nie­ra;
2. forma słu­żą­ca do se­ryj­ne­go wy­ra­bia­nia przed­mio­tów;
3. przy­ję­ty wzo­rzec po­stę­po­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do me­cha­nicz­ne­go odt­wa­rza­nia liter, kształ­tów lub ca­łych ry­sun­ków

 (1.2) forma, wzór, we­dług któ­rych wy­ra­bia się se­ryj­nie przed­mio­ty

 (1.3) przy­ję­ty wzo­rzec po­stę­po­wa­nia, czę­sto bez­myśl­nie na­śla­do­wa­ny

 (1.4) go­to­wy wzór do wy­peł­nia­nia lub na­śla­do­wa­nia

 (1.5) szt. tech­ni­ka stre­et artu wy­ko­rzy­stu­ją­ca do ma­lo­wa­nia wy­cię­te ma­try­ce;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do spo­rzą­dza­nia na­pi­sów w ry­sun­ku tech­nicz­nym uży­wa­no sza­blo­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃablɔ̃n, AS: šablõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablonowość ż., szablonówka ż.

:: zdrobn. szablonik m.

 przym. szablonowy

 przysł. szablonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzornik, trafaret

 (1.3) rutyna

Wiktionary


szablonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sza­blon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablon m.

 przym. szablonowy

Wiktionary


szablonowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sza­blo­no­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablon mrz., szablonowość ż.

 przym. szablonowy

Wiktionary


szablonowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sza­blo­no­we; cecha tych, któ­rzy są sza­blo­no­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablon mrz., szablonowiec m., szablonowanie n.

 czas. szablonować ndk.

 przym. szablonowy

 przysł. szablonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schematyczność

Wiktionary


szablonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sza­blo­nem, do­ty­czą­cy sza­blo­nu

 (1.2) wy­ko­na­ny z uży­ciem sza­blo­nu, we­dług sza­blo­nu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. bę­dą­cy prze­ja­wem sche­ma­tycz­ne­go my­śle­nia, wy­ko­na­ny stan­dar­do­wo, po­zba­wio­ny wa­lo­ru ory­gi­nal­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szablon m., szablonik m., szablonowość ż., szablonówka ż.

 przysł. szablonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) schematyczny, stereotypowy

Wiktionary


szablowatość

łu­ko­wa­te wy­gię­cie ja­kiejś pła­szczyz­ny; sza­bli­stość, sza­bla­stość


SJP.pl


szablowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem sza­blę; sza­bla­sty, sza­bla­ty, sza­bli­sty


SJP.pl


szablowość

cecha cze­goś po­wią­za­ne­go z sza­blą


SJP.pl


szablowy

1. zwią­za­ny z sza­blą;
2. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem sza­blę; sza­bli­sty, sza­bla­sty, sza­blo­wa­ty;
3. w gwa­rze wiel­ko­pol­skiej: zwią­za­ny z sza­blem (fa­sol­ką szpa­ra­go­wą); sza­bel­ko­wy


SJP.pl


szablozębny

ty­grys (kot) sza­blo­zęb­ny - wy­mar­ły ssak z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych, dra­pież­nik o po­tęż­nych, za­krzy­wio­nych gór­nych kłach; ty­grys (kot) sza­bla­sto­zęb­ny (sza­blo­zę­by), ma­chaj­ro­don, ma­chaj­ro­dont


SJP.pl


szablozęby

ty­grys (kot) sza­blo­zę­by - wy­mar­ły ssak z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych, dra­pież­nik o po­tęż­nych, za­krzy­wio­nych gór­nych kłach; ty­grys (kot) sza­bla­sto­zęb­ny (sza­blo­zęb­ny), ma­chaj­ro­don, ma­chaj­ro­dont


SJP.pl


szabota

część ko­wa­dła; kło­dzi­sko


SJP.pl


szabraka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. - odzież wierzch­nia, płaszcz, kurt­ka

Wiktionary


szabrawy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Ska­łat, Lwów. nędz­ny, marny, nie­u­da­ny, pa­skud­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ferie wa­ka­cyj­ne po­sta­no­wił nasz Ka­ła­tusz­ka spę­dzić po za Mo­sta­mi Wiel­ki­mi. (…) Gdzie spoj­rzał, (…) Wy­stro­jo­ne pa­nien­ki i panie. Spot­kał nawet kilka „kra­ja­nek” z Mo­stów (…). Uda­wa­ły, że go cał­kiem nie poz­na­ją. Wsty­dzi­ły się sza­bra­we­go ma­ło­mia­stecz­ko­we­go ka­ba­na.

 (1.1) W tej oko­li­cy znaj­do­wa­ło się prze­cież złoto i jeśli miał już coś kopać, to chyba bły­szczą­ce, dro­gie złoto, a nie podłą, sza­bra­wą miedź.

 (1.1) Do­pie­ro So­wie­ci nam to uś­wia­do­mi­li. Jak do nas wkro­czy­li. Ich wej­ście było szo­kiem. Do­słow­nie. Jak jakiś ma­ka­brycz­ny sen. Nikt się nie spo­dzie­wał, że ten potop nas za­le­je. Ta sza­bra­wa, dzika sza­rań­cza. W smro­dzie ben­zy­ny i spa­lin.

 (1.1) W czap­kach po­zba­wio­nych fa­so­nu i sza­bra­wych kurt­kach z ka­ra­bi­nem za­wie­szo­nym na ple­cy­e­cach, wy­glą­da­li jak praw­dzi­wi par­ty­zan­ci i taki ich obraz utr­wa­lił mi się w pa­mię­ci.

Wiktionary


szabrolizm

styl fil­mo­wy in­spi­ro­wa­ny twór­czo­ścią re­ży­se­ra fil­mo­we­go, Cla­u­de'a Cha­bro­la; cha­bro­lizm


SJP.pl


szabrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gra­bie­nie mie­nia po­rzu­co­ne­go w wy­ni­ku wojny, ka­ta­stro­fy, klę­ski ży­wio­ło­wej itp.

 (1.2) bud. wy­peł­nia­nie sza­brem szpar w murze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaber m., szabrownik m., szabrowniczka ż., szabrownictwo n.

 czas. szabrować ndk.

 przym. szabrowniczy

Wiktionary


szabrować

1. gra­bić mie­nie po­zo­sta­wio­ne bez opie­ki przez ucie­ka­ją­cych w cza­sie dzia­łań wo­jen­nych, klę­ski ży­wio­ło­wej itp.;
2. daw­niej: wy­peł­niać szpa­ry w murze sza­brem (tłucz­niem)


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pod­kra­dać po­rzu­co­ne lub nie­za­bez­pie­czo­ne mie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam po­chła­nia­ła po­wie­ści fan­ta­sy, sza­bro­wa­ła ster­tę ko­mik­sów brata i grała – źle – na gi­ta­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaber mrz., szabrowanie n., szabrownictwo n., szabrownik mos.

Wiktionary


szabrownictwo

kra­dzież po­rzu­co­ne­go lub nie­za­bez­pie­czo­ne­go mie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. gra­bież do­byt­ku po­zo­sta­wio­ne­go bez opie­ki przez wła­ści­cie­li naj­czę­ściej w cza­sie wojny lub klę­ski ży­wio­ło­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osad­nict­wo mie­sza­ło się z sza­brow­nict­wem, choć i sza­brow­ni­ków dziś się uspra­wied­li­wia: „Jak by Polak nie wziął, to ruski by wy­wiózł”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaber m., szaberek m., szabrownik m., szabrowniczka ż., szabrowanie n.

 czas. szabrować ndk.

 przym. szabrowniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szaber

Wiktionary


szabrowniczka

ko­bie­ta gra­bią­ca mie­nie po­zo­sta­wio­ne przez ucie­ka­ją­cych w cza­sie dzia­łań wo­jen­nych lub klę­ski ży­wio­ło­wej


SJP.pl


szabrownik

osoba gra­bią­ca mie­nie po­zo­sta­wio­ne przez ucie­ka­ją­cych w cza­sie dzia­łań wo­jen­nych lub klę­ski ży­wio­ło­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba zaj­mu­ją­ca się sza­brem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Część osób zde­cy­do­wa­ła się po­zo­stać na za­la­nych te­re­nach, bo oba­wia­ła się sza­brow­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈbrɔvʲɲik, AS: šabrovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaber m., szaberek m., szabrownictwo n., szabrowanie n.

:: fż. szabrowniczka ż.

 czas. szabrować ndk.

 przym. szabrowniczy

Wiktionary


szabłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Sza­błow­ski – pol­ski eko­no­mi­sta
  • Stach Sza­błow­ski – pol­ski hi­sto­ryk i kry­tyk sztu­ki, pu­bli­cy­sta
  • Wi­told Sza­błow­ski – pol­ski dzien­ni­karz i re­por­ta­ży­sta

Wikipedia


szabłoński

naz­wi­sko


SJP.pl


szac

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­rze­czo­ny, luby

Wiktionary


szach

tytuł wład­ców państw mu­zuł­mań­skie­go Wscho­du, a także osoba no­szą­ca ten tytuł; sza­chin­szach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) szach. za­gro­że­nie króla bi­ciem;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) polit. hist. tytuł mo­nar­chy w Per­sji a na­stęp­nie w Ira­nie;

wy­krzy­knik

 (3.1) szach. słowo wy­po­wia­da­ne przez gra­cza, gdy dał on sza­cha (1.1) prze­ciw­ni­ko­wi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szach (sza­chy) – ter­min sza­cho­wy
  • szach (wład­ca) – tytuł wład­cy im­pe­rium per­skie­go – Iranu
  • szach (dia­ment) – dia­ment o masie 88,7 kr
  • szach (obraz) – dzie­ło Vi­ber­ta
  • Jakub Szach
  • Ahmad Shah

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Biały go­niec dał sza­cha czar­nym.

 (2.1) Bry­tyj­ski poseł prze­ka­zał sza­cho­wi ży­cze­nia od kró­lo­wej.

 (3.1) „Szach!” – za­wo­łał ucie­szo­ny Jaś, gra­ją­cy bia­ły­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃax, AS: šaχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachy nmos., szachista m., szachistka ż., szachownica ż., szachinszach mos., szachowanie n., zaszachowanie n.

 czas. szachować ndk., zaszachować dk.

 przym. szachowy, antyszachowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abszach

Wiktionary


szach-mach

po­tocz­nie: szyb­ko, bły­ska­wicz­nie, na­tych­miast; szach mach, rach-ciach (rach ciach), rachu-cia­chu (rachu cia­chu), mach-mach (mach mach), ciach-mach (ciach mach)


SJP.pl


szach-mat

w sza­chach: odzyw­ka in­for­mu­ją­ca, że prze­ciw­nik do­stał mata; szach mat


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szach (sza­chy)
  • mat (sza­chy)
  • Szach-mat (se­rial te­le­wi­zyj­ny)
  • Szach-mat - balet w jed­nym akcie z pro­lo­giem
  • Szach-mat - sin­gel Lil Masti (jako SexMasterka, 2018)

Wikipedia


szacharit

w ju­da­iz­mie: co­dzien­na mod­lit­wa po­ran­na od­po­wia­da­ją­ca ofie­rze w Świą­ty­ni Je­ro­zo­lim­skiej, usta­no­wio­na we­dług tra­dy­cji przez Abra­ha­ma


SJP.pl

Sza­cha­rit (hebr. שחרית) – w ju­da­iz­mie co­dzien­ne mod­lit­wy po­ran­ne od­po­wia­da­ją­ce po­ran­nej ofie­rze skła­da­nej w Świą­ty­ni Je­ro­zo­lim­skiej. We­dług tra­dy­cji usta­no­wił je Abra­ham (Rdz 19, 27).

Wikipedia


szacher

daw­niej, zwy­kle w licz­bie mno­giej: oszu­stwo, zwy­kle w nie­zbyt waż­nych spra­wach; krę­tact­wo, ma­tact­wo


SJP.pl


szacher-macher

po­tocz­nie: sza­chraj­stwo, oszu­stwo, krę­tact­wo; sza­cher, sza­cher ma­cher


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub ni­ja­ki

 (1.1) pot. pod­stęp­ne za­cho­wa­nie poz­wa­la­ją­ce w spo­sób nie­ucz­ci­wy osią­gnąć ja­kieś ko­rzy­ści

 (1.2) pot. zob. oszust.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja te­ra­pe­ut­ka mó­wi­ła, że to wy­par­cie – psy­cho­lo­gicz­ny sza­cher-ma­cher mózgu, który sobie nie życzy pa­mię­tać o rze­czach nie­mi­łych.

 (1.1) Czy i tym razem uda się zro­bić „małe sza­cher-ma­cher” w uchwa­le bu­dże­to­wej na 2018 rok?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszustwo, sztuczka

 (1.2) oszust, szachraj

Wiktionary


szacherka

po­tocz­nie: sza­chraj­stwo, oszu­stwo, krę­tact­wo; sza­cher-ma­cher


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. sza­chraj­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachraj mos., szachrajstwo n.

 przym. szachrajski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. szachrajstwo.

Wiktionary


szachinszach

tytuł wład­ców państw mu­zuł­mań­skie­go Wscho­du, a także osoba no­szą­ca ten tytuł; szach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. hist. tytuł mo­nar­chy w Per­sji a na­stęp­nie w Ira­nie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Sza­chin­szach” Ka­pu­ściń­skie­go zni­knął szyb­ko z półek.

 (1.1) Na­stęp­ca sza­chin­sza­cha nie sza­no­wał pod­da­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szach mos.

 wykrz. szach

Wiktionary


szachista

osoba gra­ją­ca w sza­chy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba gra­ją­ca w sza­chy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sza­chi­sta – za­wod­nik gra­ją­cy w sza­chy
  • Sza­chi­sta – mie­sięcz­nik o te­ma­ty­ce sza­cho­wej
  • Sza­chi­sta – po­wieść Wal­de­ma­ra Ły­sia­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znany sza­chi­sta od­wie­dził szko­łę i ro­ze­grał sy­mul­ta­nę z ucz­nia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈxʲista, AS: šaχʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szach m., szachy nmos., szachownica ż.

:: fż. szachistka ż.

 czas. szachować, szachować się

 przym. szachowy

 wykrz. szach

Wiktionary


szachistka

ko­bie­ta gra­ją­ca w sza­chy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta gra­ją­ca w sza­chy

Wiktionary

Sza­chist­ka (fr. "Jo­u­e­u­se") – fran­cu­sko-nie­miec­ki dra­mat oby­cza­jo­wy z 2009 w re­ży­se­rii Ca­ro­li­ne Bot­ta­ro.

Jest to adap­ta­cja po­wie­ści nie­miec­kiej pi­sar­ki Ber­ti­ny Hen­richs.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za pier­wszy z tych wy­ni­ków Mię­dzy­na­ro­do­wa Fe­de­ra­cja Sza­cho­wa przyz­na­ła jej w 1974 r., jako pier­wszej hisz­pań­skiej sza­chist­ce w hi­sto­rii, tytuł mi­strzy­ni mię­dzy­na­ro­do­wej.

 (1.1) Znana sza­chist­ka od­wie­dzi­ła szko­łę i ro­ze­gra­ła sy­mul­ta­nę z ucz­nia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈxʲistka, AS: šaχʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachy nmos., szach m., szachownica ż., szachowanie n., zaszachowanie n.

:: fm. szachista m.

 czas. szachować ndk., zaszachować dk.

 przym. szachowy, szachownicowy

 wykrz. szach

Wiktionary


szachniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szachowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szach. da­wa­nie sza­cha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O żad­nym sza­cho­wa­niu nie mogło już być mowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃaxɔˈvãɲɛ, AS: šaχovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szachować ndk., zaszachować dk.

 rzecz. szach m., szachy nmos., szachista m., szachistka ż., zaszachowanie n.

 wykrz. szach

 przym. szachowy

Wiktionary


szachować

1. w grze w sza­chy: spra­wiać, że król prze­ciw­ni­ka jest bez­poś­red­nio ata­ko­wa­ny; dawać sza­cha;
2. gro­zić komuś, trzy­mać w nie­pew­no­ści; trzy­mać w sza­chu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) w grze w sza­chy: dawać sza­cha (stwa­rzać za­gro­że­nie za­bi­cia króla prze­ciw­ni­ka)

 (1.2) pot. trzy­mać kogoś w nie­pew­no­ści, groź­bą cze­goś zmu­szać do okre­ślo­ne­go po­stę­po­wa­nia, za­gra­żać czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czar­ne nie­u­stan­nie sza­cho­wa­ły bia­łe­go króla.

 (1.2) Go­to­wi byli, owszem, po­słu­żyć się Po­la­ka­mi, ale tylko jako na­rzę­dziem dy­wer­sji czy pro­wo­ka­cji, dla sza­cho­wa­nia Au­strii lub Rosji.

 (1.2) Związ­kow­cy sza­cho­wa­li pra­co­daw­ców groź­bą straj­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈxɔvat͡ɕ, AS: šaχovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachy nmos., szach m., szachista m., szachistka ż., szachownica ż., szachowanie n., zaszachowanie n.

 czas. zaszachować dk.

 przym. szachowy, szachownicowy

 wykrz. szach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) trzymać w szachu, grozić, nękać

Wiktionary


szachownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szach. plan­sza do gry w sza­chy, skła­da­ją­ca się z kwa­dra­to­wych, dwu­ko­lo­ro­wych pól umie­szczo­nych w taki spo­sób, że każdy kwa­drat styka się całym bo­kiem z kwa­dra­tem o innym ko­lo­rze;

 (1.2) deseń uło­żo­ny z kwa­dra­tów (rza­dziej: rom­bów) na po­do­bień­stwo sza­chow­ni­cy (1.1)

 (1.3) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fri­til­la­ria|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych

 (1.4) wojsk. znak lot­nict­wa woj­sko­we­go Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej

 (1.5) urb. układ ulic zbu­do­wa­nych pro­sto­pad­le

Wiktionary

Sza­chow­ni­ca – w sza­chach kla­sycz­nych i war­ca­bach kwa­dra­to­wa 64-po­lo­wa plan­sza, skła­da­ją­ca się z 8 po­zio­mych rzę­dów i 8 pio­no­wych ko­lumn (rzędy i ko­lum­ny na­zy­wa­ne są rów­nież li­nia­mi). Pola te są prze­mien­nie jasne i ciem­ne (dla ujed­no­li­ce­nia na­zy­wa­ne ko­lo­rem bia­łym i czar­nym).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sza­chi­ści za­czę­li usta­wiać bier­ki na sza­chow­ni­cy przed roz­po­czę­ciem nowej par­tii.

 (1.3) Za­sa­dzi­li­śmy pię­kną sza­chow­ni­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃaxɔvʲˈɲit͡sa, AS: šaχovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachy nmos., szach m., szachista m., szachistka ż.

:: zdrobn. szachowniczka ż.

 czas. szachować ndk., zaszachować dk.

 przym. szachowy, szachownicowy

 wykrz. szach

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. deska

 (1.3) korona

Wiktionary


szachownicowy

→ sza­chow­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

szachownica

szachowniczka

zdrob­nie­nie od: sza­chow­ni­ca


SJP.pl


szachowy

zwią­za­ny z grą w sza­chy; przez­na­czo­ny do gry w sza­chy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sza­cha­mi, do­ty­czą­cy sza­chów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sil­ni­ków sza­cho­wych jest całe mnó­stwo, ale tylko niek­tó­re z nich cały czas zaj­mu­ją naj­wyż­sze miej­sca w mi­strzo­stwach kom­pu­te­rów.

 (1.1) Or­ga­ni­za­to­rzy zi­mo­wi­ska zor­ga­ni­zo­wa­li dla uczest­ni­ków tur­niej sza­cho­wy z na­gro­da­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szach m., szachy nmos., szachista m., szachistka ż., szachownica ż., szachowanie n., zaszachowanie n., szachówka ż.

 czas. szachować ndk., zaszachować dk.

 przym. szachownicowy

 wykrz. szach

Wiktionary


szachraj

osoba nie­ucz­ci­wa; oszust, krę­tacz, ma­tacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek, który do­pu­szcza się sza­chrajstw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ci sami lu­dzie, któ­rzy mnie ostrze­ga­ją, że Suzin jest hul­taj, przed mie­sią­cem pi­sa­li do Su­zi­na, że ja je­stem ban­krut, sza­chraj, ek­spow­sta­niec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachrajstwo n., szachrowanie n., szachrajenie n., oszachrajenie n., szacherka ż.

:: fż. szachrajka ż.

 czas. szachrować ndk., szachraić ndk., oszachraić dk.

 przym. szachrajski, szachrajowaty

 przysł. szachrajsko, po szachrajsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszust; pot. cygan, kanciarz, krętacz, macher, nabieracz, naciągacz, oszukaniec; książk. kuglarz, matacz, szalbierz, szarlatan; przest. farmazon, przechera, wydrwigrosz

Wiktionary


szachrajka

→ sza­chraj


SJP.pl

Patrz:

szachraj

szachrajski

→ sza­chraj


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. do­ty­czą­cy sza­chra­ja lub sza­chraj­stwa

Wiktionary

Patrz:

szachraj

Powiązane:

 rzecz. szachraj m., szachrajka ż., szachrajstwo n., szachrowanie n., szachrajenie n., szacherka ż.

 czas. szachrować ndk., szachraić ndk.

 przysł. szachrajsko, po szachrajsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. oszukańczy, cygański, kanciarski, krętacki; książk. hochsztaplerski, kuglarski, matacki, szalbierski, szarlatański

Wiktionary


szachrajstwo

po­tocz­nie: oszu­stwo, zwy­kle w nie­zbyt waż­nych spra­wach; krę­tact­wo, ma­tact­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. zob. oszu­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachraj m., szachrajka ż., szachrowanie n., szachrajenie n., szacherka ż.

 czas. szachrować ndk., szachraić ndk.

 przym. szachrajski

 przysł. szachrajsko, po szachrajsku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszustwo; pot. szacherka, szachrowanie, cygaństwo, granda, kant, kanciarstwo, krętactwo, macherka, macherstwo, machinacja, machloja, machlojka, przekręt, przewalanka, szwindel; książk. kuglarstwo, matactwo, szalbierstwo, szarlataństwo, szarlataneria

Wiktionary


szachrować

po­tocz­nie: pro­wa­dzić oszu­kań­cze in­te­re­sy; ma­ta­czyć, oszu­ki­wać


SJP.pl


szacht

1. w bu­dow­nict­wie: obu­do­wa­ny lub nie­o­bu­do­wa­ny pio­no­wy kanał, w któ­rym po­ru­sza się dźwig; szyb, wieża wy­cią­go­wa;
2. w tech­ni­ce: wnę­trze wiel­kie­go pieca hut­ni­cze­go; szyb;
3. w gór­nict­wie: pio­no­we lub po­chy­łe wy­ro­bi­sko, pro­wa­dzą­ce z po­wierzch­ni do złoża w głąb ziemi, wy­po­sa­żo­ne w róż­ne­go ro­dza­ju urzą­dze­nia do opu­szcza­nia i wy­wo­że­nia na po­wierzch­nię gór­ni­ków, wy­do­by­wa­nia ko­pa­lin, od­wad­nia­nia złoża, prze­wie­trza­nia ko­pal­ni itp.; szyb;
4. daw­niej: cię­cie sza­blą; raz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. pio­no­wy kanał, w któ­rym po­ru­sza się dźwig

 (1.2) górn. pio­no­we lub po­pro­wa­dzo­ne sko­śnie wy­ro­bi­sko z urzą­dze­nia­mi do wy­wo­że­nia na po­wierzch­nię gór­ni­ków lub urob­ku albo do od­wad­nia­nia złoża, wie­trze­nia ko­pal­ni

 (1.3) met. wnę­trze wiel­kie­go pieca hut­ni­cze­go

 (1.4) daw. cię­cie sza­blą

 (1.5) daw. ude­rze­nie batem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szyb, wieża wyciągowa

 (1.2) szyb

 (1.4) raz

 (1.5) raz

Wiktionary


szachta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) górn. przest. szyb

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. górn. ko­pal­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃaxta, AS: šaχta

Wiktionary


szachtla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. pudło

Wiktionary


szachtowy

w tech­ni­ce: piec, wa­pien­nik szach­to­wy - wy­so­ki piec z wiel­kim wnę­trzem (szach­tem) do wy­ta­pia­nia su­row­ca


SJP.pl


szachty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wej Rosji, w ob­wo­dzie ro­stow­skim;

Wiktionary

Szach­ty ( Шахты; do 1920 Alek­san­drowsk Gru­szew­ski, Александровск-Грушевский) – mia­sto w po­łud­nio­wej Rosji, w ob­wo­dzie ro­stow­skim, we wschod­niej czę­ści Do­niec­kie­go Za­głę­bia Wę­glo­we­go. Znaj­du­je się około 26 km od przej­ścia gra­nicz­ne­go z Ukra­i­ną, 36 km od rzeki Don i 68 km od Ro­sto­wa nad Donem. W 2020 roku mia­sto li­czy­ło 230 262 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szachtyński, szachtyjski

Wiktionary


szachtyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szach­ta­mi, do­ty­czą­cy Szacht

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szachty nmos.

Wiktionary


szachtyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szach­ta­mi, do­ty­czą­cy Szacht

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szachty mrz.

Wiktionary


szachulcowy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny w drew­nia­nej kon­struk­cji szkie­le­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ka­za­no nam w Nakle sza­chul­co­we spich­le­rze z XVIII-XIX wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szachulec mrz.

Wiktionary


szachulec

w bu­dow­nict­wie: drew­nia­ny ele­ment ścia­ny szkie­le­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bud. ro­dzaj kon­struk­cji ścia­ny, w któ­rej szkie­let drew­nia­ny wy­peł­nia­ny jest gliną i in­ny­mi ma­te­ria­ła­mi;

Wiktionary

Sza­chu­lec – typ ścia­ny szkie­le­to­wej drew­nia­nej, któ­rej wy­peł­nie­nie sta­no­wi glina wy­mie­sza­na i za­ro­bio­na z siecz­ką, z tro­ci­na­mi lub wió­ra­mi czy też za­rzu­co­na na ple­cion­kę z witek z łozy lub łodyg trzci­ny. Re­zul­ta­tem jest spe­cy­ficz­ny wi­ze­ru­nek otyn­ko­wa­ne­go zwy­kle na biało bu­dyn­ku po­prze­ci­na­ne­go ciem­ny­mi od dzieg­ciu bel­ka­mi, uło­żo­ny­mi w kra­tow­ni­cę z uko­śny­mi za­strza­ła­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃaˈxulɛt͡s, AS: šaχulec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szachulcowy

Wiktionary


szachułowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szachy

gra pro­wa­dzo­na na sza­chow­ni­cy przez dwóch prze­ciw­ni­ków, z któ­rych każdy dy­spo­nu­je szes­na­sto­ma fi­gu­ra­mi (8 pio­nów, dwa gońce, dwa konie, dwie wieże, het­man i król); kom­plet figur do tej gry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) szach. gra dwu­o­so­bo­wa, w któ­rej gra­cze wy­ko­nu­ją na prze­mian ruchy bier­ka­mi na czar­no-bia­łej plan­sza­an­szy;

 (1.2) plan­sza i bier­ki do sza­chów (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M. i B. lm. od: szach (w grze)

Wiktionary

Sza­chy – stra­te­gicz­na gra plan­szo­wa roz­gry­wa­na przez dwóch gra­czy na 64-po­lo­wej sza­chow­ni­cy, za po­mo­cą ze­sta­wu bie­rek (pio­nów i figur). Po­pu­lar­nie, choć nie­pre­cy­zyj­nie, sza­cha­mi na­zy­wa się rów­nież wspom­nia­ne bier­ki. Mię­dzy­na­ro­do­wy Ko­mi­tet Olim­pij­ski uz­na­je sza­chy za dy­scy­pli­nę spor­tu. Sza­chy na­le­żą do gier z do­sko­na­łą in­for­ma­cją.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj wy­gra­łem z dziad­kiem w sza­chy!

 (1.2) Sza­chy znaj­dziesz pod te­le­wi­zo­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃaxɨ, AS: šaχy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szach m., szachista m., szachistka ż., szachownica ż., szachowanie n., zaszachowanie n., szachówka ż.

 czas. szachować ndk., zaszachować dk.

 przym. szachowy, szachownicowy

 wykrz. szach

Wiktionary


szacić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­o­dzie­wać

Wiktionary


szaciłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szaciłówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sza­ci­łów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Ko­ry­cin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Zna­le­zie­nia i Pod­wyż­sze­nia Krzy­ża Świę­te­go w Ko­ry­ci­nie.

Wikipedia


szacki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szack, Ukra­i­na
    • Rejon szac­ki, rejon ob­wo­du wo­łyń­skie­go Ukra­i­ny
    • Szac­ki Park Na­ro­do­wy (ukr.: Шацький національний природний парк), park na­ro­do­wy po­ło­żo­ny w ob­wo­dzie wo­łyń­skim na Ukra­i­nie
    • Bitwa pod Szac­kiem
  • An­to­ni Szac­ki (1902– 1992), puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go, woj­sko­wy nie­miec­ki ko­la­bo­rant w cza­sie II wojny świa­to­wej
  • Wanda Ja­ku­biń­ska-Szac­ka (1903– 1987), pol­ska ak­tor­ka
  • He­le­na Bohle-Szac­ka (1928–2011), pol­ska pla­stycz­ka
  • Jerzy Szac­ki (1884–1939/1940), du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, pro­boszcz Woj­ska Pol­skie­go II RP
  • Jerzy Szac­ki (1929–2016), so­cjo­log i hi­sto­ryk myśli so­cjo­lo­gicz­nej
  • Bar­ba­ra Szac­ka (1930–2025), pol­ska so­cjo­log
  • Bar­ba­ra Szac­ka (1898–1998), pol­ska Spra­wied­li­wa wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Te­o­dor Szac­ki, fik­cyj­ny bo­ha­ter z kry­mi­nal­nych po­wie­ści Zyg­mun­ta Mi­ło­szew­skie­go

Wikipedia


szacowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­co­wać.

Wiktionary

Sza­co­wa­nie (także: "sza­cu­nek", "wy­ce­na") – przy­bli­żo­ne okre­śla­nie war­to­ści ja­kiejś wiel­ko­ści przy po­sia­da­niu nie­peł­nych da­nych, wy­stę­po­wa­nia za­kłó­ceń lub sto­so­wa­niu upro­szczo­ne­go mo­de­lu opi­su­ją­ce­go pa­ra­me­try, cechy lub cha­rak­ter tej wiel­ko­ści (lub zja­wi­ska wpły­wa­ją­ce na jej za­cho­wa­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po opad­nię­ciu wody za­czę­ło się sza­co­wa­nie strat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃat͡sɔˈvãɲɛ, AS: šacovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeszacować, szacować ndk., oszacować dk.

 rzecz. szacunek

Wiktionary


szacować

1. oce­niać coś w przy­bli­że­niu (ilość, wiel­kość itp.);
2. oce­niać czyjś wy­gląd, po­stę­po­wa­nie, za­cho­wa­nie; tak­so­wać;
3. daw­niej:
a) sza­no­wać, po­wa­żać, da­rzyć sza­cun­kiem;
b) sza­co­wać się - sza­no­wać się, znać swoją war­tość


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­da­wać war­tość lub wiel­kość w przy­bli­że­niu

 (1.2) daw. przest. sza­no­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cał­ko­wi­ta ilość słod­kiej wody sza­co­wa­na jest na ok. 4001018 m³.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szacunek m., szacowanie n.

 czas. przeszacować, oszacować dk.

 przym. szacunkowy

 przysł. szacunkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oceniać, przypuszczać, wyceniać

 (1.2) szanować, poważać, darzyć szacunkiem

Wiktionary


szacowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sza­cow­ny


SJP.pl


szacowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sza­cow­ne; cecha tych, któ­rzy są sza­cow­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szacowny

 przysł. szacownie

Wiktionary


szacowny

1. go­dzien sza­cun­ku; czci­god­ny, do­stoj­ny;
2. po­sia­da­ją­cy dużą war­tość lub zna­cze­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­wszech­nie da­rzo­ny sza­cun­kiem, sza­no­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szacowność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czcigodny

Wiktionary


szacujący

1. oce­niać coś w przy­bli­że­niu (ilość, wiel­kość itp.);
2. oce­niać czyjś wy­gląd, po­stę­po­wa­nie, za­cho­wa­nie; tak­so­wać;
3. daw­niej:
a) sza­no­wać, po­wa­żać, da­rzyć sza­cun­kiem;
b) sza­co­wać się - sza­no­wać się, znać swoją war­tość


SJP.pl


szacun

mło­dzie­żo­wo: słowo uży­wa­ne w celu oka­za­nie komuś sza­cun­ku, re­spek­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. swo­i­ste uz­na­nie i wzglę­dy oka­zy­wa­ne komuś lub cze­muś

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy uz­na­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sza­cun za zaw­zię­tość, stary.

 (2.1) Co tu ukry­wać, przy­ło­ży­łeś się do ma­tu­ry. Sza­cun!

Wiktionary


szacuneczek

zdrob­nie­nie od: sza­cu­nek


SJP.pl


szacunek

1. po­wa­ża­nie, uz­na­nie;
2. wy­ce­na pie­nięż­na cze­goś; osza­co­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cześć, po­wa­ża­nie dla kogoś lub cze­goś

 (1.2) ekon. zli­cze­nie war­to­ści ma­te­rial­nej cze­goś

 (1.3) przy­bli­żo­na war­tość, li­czeb­ność, wiel­kość lub ilość cze­goś

 (1.4) przest. war­tość przed­mio­tu wy­ra­żo­na w pie­nią­dzach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sza­cu­nek – w sen­sie po­wa­ża­nie, usza­no­wa­nie, po­sza­no­wa­nie, re­spekt, aten­cja, esty­ma, po­kłon, uz­na­nie
  • sza­co­wa­nie – sza­cu­nek war­to­ści, wy­ce­na
  • pre­stiż – zna­cze­nie, au­to­ry­tet, po­słuch
  • kult, kult świę­tych, czcze­nie
  • pudźa – uwiel­bie­nie, śmierć, sza­cu­nek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Daw­niej mło­dzież była uczo­na sza­cun­ku dla star­szych osób.

 (1.1) Sza­cu­nek do sie­bie rodzi w czło­wie­ku po­sza­no­wa­nie in­nych ludzi.

 (1.2) We­dług sza­cun­ków eko­no­mi­stów, w tym roku spad­nie wiel­kość in­we­sty­cji za­gra­nicz­nych.

 (1.3) Na ma­ni­fe­sta­cję przysz­ło nie­ca­ły ty­siąc osób… ale to tylko sza­cu­nek po­li­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈt͡sũnɛk, AS: šacũnek

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. poszanowanie, uszanowanie

:: czas. szanować

 (1.2-4) rzecz. szacowanie

:: czas. szacować ndk., oszacować dk.

:: przym. szacunkowy

:: przysł. szacunkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) respekt, estyma, poważanie, poszanowanie, uszanowanie, uznanie, godność, honor, hołd

 (1.2) ocena, oszacowanie, wycena

 (1.4) cena, wartość

Wiktionary


szacunkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sza­cun­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szacunkowy

 przysł. szacunkowo

Wiktionary


szacunkowy

→ sza­cu­nek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie jest okre­ślo­ny do­kład­nie i daje tylko ogól­ne wy­o­bra­że­nie na jakiś temat

Wiktionary

Patrz:

szacunek

Powiązane:

 czas. przeszacować, szacować

 rzecz. szacunkowość ż.

Wiktionary


szadczanin

miesz­ka­niec Szad­ka (mia­sta w Pol­sce); Szad­ko­wia­nin


SJP.pl


szadczanka

miesz­kan­ka Szad­ka (mia­sta w Pol­sce); Szad­ko­wian­ka


SJP.pl


szadecki

→ Sza­dek (mia­sto w Pol­sce); szad­kow­ski


SJP.pl


szadek

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zduń­sko­wol­skim

 (1.2) geogr. nazwa wsi w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim

Wiktionary

Sza­dek – mia­sto w woj. łódz­kim, w po­wie­cie zduń­sko­wol­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Sza­dek. Po­ło­żo­ny jest na Wy­so­czyź­nie Ła­skiej, nad Pich­ną (prawy do­pływ Warty), w oto­cze­niu lasów. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. sie­radz­kie­go. Oś­ro­dek usłu­go­wy re­gio­nu rol­ni­cze­go, drob­ny prze­mysł włó­kien­ni­czy i spo­żyw­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z Szad­ku po­cho­dzi ra­dio­wiec Marek Niedź­wiec­ki.

Wiktionary


szadkowianin

miesz­ka­niec Szad­ka (mia­sta w Pol­sce); Szad­cza­nin


SJP.pl


szadkowianka

miesz­kan­ka Szad­ka (mia­sta w Pol­sce); Szad­czan­ka


SJP.pl


szadkowski

→ Sza­dek (mia­sto w Pol­sce); sza­dec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mie­czy­sław Szad­kow­ski – pol­ski ar­ty­sta rzeź­biarz i ry­sow­nik, pe­da­gog
  • Sta­ni­sław Szad­kow­ski – pol­ski dzia­łacz ro­bot­ni­czy, ko­mu­ni­sta, ślu­sarz
  • Zu­zan­na Szad­kow­ski – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka pol­skie­go po­cho­dze­nia
  • Zyg­munt Szad­kow­ski – pol­ski po­li­tyk emi­gra­cyj­ny, ofi­cer, dzia­łacz har­cer­ski i spo­łecz­ny
  • Szat­kow­ski

Wikipedia


szadok

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo cy­tru­so­we z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych, upra­wia­ne głów­nie w Chi­nach i In­diach dla du­żych ja­dal­nych owo­ców; pom­pe­la, pu­me­la, po­ma­rań­cza ol­brzy­mia


SJP.pl

Na tę stro­nę wska­zu­je „sza­dok”. Zo­bacz też: po­ma­rań­cza ol­brzy­mia.

Sza­dok – część Ka­to­wic, po­ło­żo­na w obrę­bie dziel­ni­cy Za­łę­ska Hałda-Bry­nów część za­chod­nia. Jej pow­sta­nie w po­ło­wie XIX wieku wiąże się z uru­cho­mie­niem w Ko­ko­ciń­cu ko­pal­ni węgla ka­mien­ne­go „Sza­dok”, w któ­rej z przer­wa­mi pro­wa­dzo­no wy­do­by­cie do 1853 roku. Obec­nie Sza­dok skła­da się głów­nie z ogród­ków dział­ko­wych i domów jed­no­ro­dzin­nych, a przez tę część mia­sta prze­bie­ga kilka linii ko­le­jo­wych.

Wikipedia


szadrinsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne w ob­wo­dzie kur­gań­skim nad Ise­tem

Wiktionary

Sza­drinsk ( Шaдринск) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie kur­gań­skim. Jedno z naj­więk­szych miast ob­wo­du.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szadriński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szadryńsk (zapis spolszczony)

Wiktionary


szadriński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sza­drin­skiem, do­ty­czą­cy Sza­drin­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szadrinsk mrz.

Wiktionary


szadurczyce

Sza­dur­czy­ce (niem. Scha­der­witz, 1936–1945 Scha­de­berg) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Łam­bi­no­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


szadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­dzić.

Wiktionary

Sza­dze­nie – zja­wi­sko fo­no­lo­gicz­ne po­le­ga­ją­ce na za­stą­pie­niu sze­re­gu spół­gło­sek zę­bo­wych zwar­to-szcze­li­no­wych ⟨c, dz⟩ i spół­gło­sek zę­bo­wych szcze­li­no­wych ⟨s, z⟩ sze­re­giem spół­gło­sek dzią­sło­wych ⟨cz, sz, ż, dż⟩. Jego pow­sta­nie wy­ni­kło z prze­sad­ne­go uni­ka­nia ma­zu­rze­nia, które w tym przy­pad­ku jest pro­ce­sem do niego od­wrot­nym. To cecha ty­po­wa dla ob­sza­ru gra­nicz­ne­go gwar ma­zu­rzą­cych z nie­ma­zu­rzą­cy­mi, np. Su­wal­szczyz­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: šaʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szadzić

Wiktionary


szadzić

wy­ma­wiać "sz" za­miast "s", chcąc prze­sad­nie uni­knąć ma­zu­rze­nia


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) jęz. wy­ma­wiać „sz” za­miast „s”, prze­sad­nie chcąc uni­knąć ma­zu­rze­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃad͡ʑit͡ɕ, AS: šaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szadzenie n.

Wiktionary


szadów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu sza­wel­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sza­dów Księ­ży
  • Sza­dów Pań­ski
  • Sza­dów (lit. Šeduva) – mia­sto
  • Sza­dów – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Sza­dów, w re­jo­nie ra­dzi­wi­li­skim, w okrę­gu sza­wel­skim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szadowianin m., szadowianka ż.

 przym. szadowski

Wiktionary


szadź

biały osad pow­sta­ją­cy z marz­ną­cych kro­pe­lek mgły; sadź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. krysz­tał­ki lodu pow­sta­łe na oto­cze­niu w wy­ni­ku re­su­bli­ma­cji pary wod­nej;

Wiktionary

Zo­bacz też: Szadź (se­rial te­le­wi­zyj­ny).

Szadź (sadź) – osad lodu pow­sta­ją­cy przy za­ma­rza­niu ma­łych, prze­chło­dzo­nych kro­pe­lek wody (mgły lub chmu­ry) w mo­men­cie zet­knię­cia kro­pel­ki z po­wierzch­nią przed­mio­tu lub po­wierzch­nią wcze­śniej na­ro­słej sza­dzi. Skła­da się ze zle­pio­nych krysz­tał­ków lodu, na­ra­sta­jąc nie­kie­dy do sto­sun­ko­wo znacz­nych gru­bo­ści. Osa­dza­ją­ca się na ga­łę­ziach drzew może po­wo­do­wać ich ła­ma­nie się.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃat͡ɕ, AS: šać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadź ż.

 przym. szadziowy, sadziowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sadź; gw. Mazowsze biały mróz

Wiktionary


szafa

1. mebel ma­ją­cy kształt pro­sto­pa­dło­ścia­nu, słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia róż­nych przed­mio­tów;
2. szafa pa­ro­wa - przy­rząd elek­trycz­ne do pra­so­wa­nia i odś­wie­ża­nia ubrań;
3. szafa gra­ją­ca - urzą­dze­nie odt­wa­rza­ją­ce wy­bra­ną me­lo­dię po wrzu­ce­niu mo­ne­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mebl. mebel uży­wa­ny do prze­cho­wy­wa­nia róż­nych przed­mio­tów;

 (1.2) techn. duża obu­do­wa ja­kie­goś urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go, czę­sto umoż­li­wia­ją­ca wy­mia­nę mo­du­łów wew­nętrz­nych

Wiktionary

Szafa – mebel wol­no­sto­ją­cy lub za­bu­do­wa­ny we wnęce ścia­ny, za­my­ka­ny drzwia­mi, uży­wa­ny do prze­cho­wy­wa­nia róż­nych przed­mio­tów, ta­kich jak ubra­nia, książ­ki czy na­czy­nia. Na prze­strze­ni lat wy­gląd szafy uno­wo­cze­śniał się. Naj­częst­szym wy­po­sa­że­niem szafy są:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­si­my wy­mie­nić naszą szafę, ta już się roz­pa­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃafa, AS: šafa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szafka ż., szafeczka ż.

 przym. szafowy, szafiasty, szafkowy

 przysł. szafiasto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk almaryjo, szrank

Wiktionary


szafarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szafareczka

zdrob­nie­nie od: sza­far­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: sza­far­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃafaˈrɛt͡ʃka, AS: šafarečka

Wiktionary


szafarka

1. daw­niej: ko­bie­ta za­rzą­dza­ją­ca go­spo­dar­stwem do­mo­wym w du­żych do­mach; klucz­ni­ca; go­spo­dy­ni;
2. osoba sza­fu­ją­ca czymś, ro­zda­ją­ca coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, rza­dziej rzecz lub zja­wi­sko, ro­zda­ją­ca coś lub za­wia­du­ją­ca czymś

 (1.2) daw. na dwo­rze ma­gnac­kim lub fol­war­ku szla­chec­kim: ko­bie­ta na­dzo­ru­ją­ca go­spo­dar­stwo do­mo­we i za­rzą­dza­ją­ca spi­żar­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale czer­pa­łem z pier­si twej głę­bo­kiej / Ten po­karm, któ­rym każdy rym się złoci, / I piłem twoje ży­cio­daj­ne soki, / Zie­mio oj­czy­sta, sza­far­ko do­bro­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafowanie n.

:: fm. szafarz m.

 czas. szafować ndk.

 przym. szafarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) klucznica

Wiktionary


szafarnia

1. spi­żar­nia;
2. prze­sta­rza­łe: spich­lerz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ulica Sza­far­nia w Gdań­sku
  • Sza­far­nia – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Ra­do­min, miej­sco­wość zwią­za­na z Fry­de­ry­kiem Cho­pi­nem
  • Sza­far­nia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Lelis
  • Sza­far­nia – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Ku­rzęt­nik
  • Sza­far­nia – dawna gro­ma­da
  • Sza­far­nia – dawna osada. Te­re­ny, na któ­rych była po­ło­żo­na, leżą w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim
  • Sza­far­nia – dawny za­ścia­nek w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim, w gmi­nie Nowe Świę­cia­ny

Wikipedia


szafarski

→ sza­farz


SJP.pl

Patrz:

szafarz

szafarstwo

daw­niej:
1. za­rzą­dza­nie, go­spo­da­ro­wa­nie czymś;
2. urząd, za­ję­cie sza­fa­rza


SJP.pl


szafarz

1. osoba ro­zda­ją­ca ja­kieś dobra lub za­rzą­dza­ją­ca nimi;
2. w daw­nej Pol­sce:
a) za­rząd­ca go­spo­dar­stwa do­mo­we­go i spi­żar­ni na dwo­rach ma­gnac­kich;
b) urzęd­nik zaj­mu­ją­cy się spra­wa­mi fi­nan­so­wy­mi pań­stwa;
c) urzęd­nik miej­ski za­rzą­dza­ją­cy skar­bem mia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. osoba od­po­wie­dzial­na za spi­żar­nię na dwo­rze ma­gnac­kim i w fol­war­ku szla­chec­kim;

 (1.2) daw. urzęd­nik od­po­wie­dzial­ny za spra­wy fi­nan­so­we mia­sta lub pań­stwa w daw­nej Pol­sce

 (1.3) osoba de­cy­du­ją­ca o ro­zdaw­nict­wie ja­kichś dóbr

 (1.4) rel. osoba upraw­nio­na do udzie­la­nia sa­kra­men­tu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dr Jo­lan­ta Sza­farz – pol­ska pra­cow­nicz­ka na­u­ko­wa w In­sty­tu­cie Fi­lo­lo­gii Ger­mań­skiej UWr.
  • prof. dr hab. Re­na­ta Sza­farz – pol­ska spe­cja­list­ka prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go pu­blicz­ne­go w In­sty­tu­cie Nauk Praw­nych PAN
  • Syl­we­ster Sza­farz – pol­ski urzęd­nik i dy­plo­ma­ta
  • Sza­farz Nadz­wy­czaj­ny Ko­mu­nii Świę­tej
  • Sza­farz sa­kra­men­tu
  • Sza­farz za­ko­nu krzy­żac­kie­go
  • Sza­farz – urzęd­nik dwor­ski w śred­nio­wiecz­nej Pol­sce

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Naj­więk­szy­mi w kró­le­stwie nie­bie­skim nie są sza­fa­rze, ale świę­ci.

 (1.4) Dziś w au­to­bu­sie po­now­nie to­wa­rzy­szył mi sza­farz z mojej pa­ra­fii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafarnia ż., szafarstwo n.

:: fż. szafarka ż.

 czas. szafarzyć ndk.

 przym. szafarny, szafarski

Wiktionary


szafeczka

zdrob­nie­nie od: szaf­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szaf­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈfɛt͡ʃka, AS: šafečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafa ż., szafka ż.

 przym. szafkowy, szafiasty

 przysł. szafiasto

Wiktionary


szafel

okrą­głe na­czy­nie, zwy­kle drew­nia­ne, z jed­nym lub dwoma ucha­mi, uży­wa­ne w mu­rar­stwie i w go­spo­dar­stwach wiej­skich; sza­flik


SJP.pl


szafiarka

po­tocz­nie: ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca bloga o mo­dzie; fas­hio­nist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. ko­bie­ta pre­zen­tu­ją­ca w In­ter­ne­cie swój styl ubie­ra­nia się, pu­bli­ku­jąc na blogu lub por­ta­lach spo­łecz­no­ścio­wych swoje zdję­cia w róż­nych sty­li­za­cjach;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym cza­sie zdą­żył już uczest­ni­czyć w łódz­kim fas­hion weeku i za­przy­jaź­nić się z in­ny­mi sza­fiar­ka­mi, zwła­szcza barw­nym pta­kiem pol­skiej blo­gos­fe­ry, Ma­ca­de­mian Girl.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafiarstwo n., szafa ż.

 przym. szafiarski

Wiktionary


szafiarski

→ sza­fiarz


SJP.pl

Patrz:

szafiarz

szafiarz

po­tocz­nie: osoba pro­wa­dzą­ca bloga o mo­dzie; fas­hio­ni­sta


SJP.pl


szafiasto

przy­słó­wek

 (1.1) przysł. od sza­fia­sty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈfʲjastɔ, AS: šafʹi ̯asto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafa, szafeczka

 przym. szafowy, szafiasty

Wiktionary


szafiasty

po­dob­ny do szafy, przy­po­mi­na­ją­cy szafę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. ma­ją­cy kształt szafy, po­dob­ny do szafy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈfʲjastɨ, AS: šafʹi ̯asty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafa ż., szafeczka ż.

 przym. szafowy

 przysł. szafiasto

Wiktionary


szafing

po­tocz­nie: spot­ka­nie, na któ­rym wy­mie­nia się róż­ny­mi rze­cza­mi co­dzien­ne­go użyt­ku; swap, swap party, wy­mian­ka


SJP.pl


szafingowy

→ sza­fing


SJP.pl

Patrz:

szafing

szafir

mi­ne­rał, nie­bie­ska przez­ro­czy­sta od­mia­na ko­run­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. nie­bie­ska od­mia­na ko­run­du;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny osz­li­fo­wa­ny z sza­fi­ru (1.1) mi­ne­ral­ne­go

 (1.3) książk. in­ten­syw­ny kolor ciem­no­nie­bie­ski

Wiktionary

Sza­fir – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków, od­mia­na ko­run­du, ka­mień szla­chet­ny naj­czę­ściej o bar­wie nie­bie­skiej w róż­nych od­cie­niach, może przy­bie­rać kolor ró­żo­wy, po­ma­rań­czo­wy, żółty, zie­lo­ny czy fio­le­to­wy lub być cał­ko­wi­cie be­zbarw­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We fra­mu­gach i na ka­mien­nych sto­łach le­ża­ły dro­gie ka­mie­nie wszyst­kich barw: ru­bi­ny, to­pa­zy, szma­rag­dy, sza­fi­ry, dia­men­ty, wresz­cie perły wiel­ko­ści orze­chów, a nawet pta­sich jaj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃafʲir, AS: šafʹir

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. szafirek

 przym. szafirowy

 przysł. szafirowo

Wiktionary


szafirek

1. ozdob­na ro­śli­na ce­bu­lo­wa z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych o nie­bie­skich, ze­bra­nych w grona kwia­tach, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną;
2. zdrob­nie­nie od: sza­fir


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­sca­ri|ref=tak. Mill., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych;

 (1.2) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­sca­ri bo­try­o­i­des|ref=tak. (L.) Mill., sza­fi­rek drob­nok­wia­to­wy; ozdob­na ro­śli­na ce­bu­lo­wa kwit­ną­ca w wa­run­kach na­tu­ral­nych wczes­ną wios­ną

Wiktionary

Sza­fi­rek ("Mu­sca­ri" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych. Obej­mu­je 54 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one w pół­noc­nej Afry­ce, Eu­ro­pie (z wy­jąt­kiem pół­noc­nej czę­ści kon­ty­nen­tu) i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji. Ro­dzaj we flo­rze Pol­ski nie ma dziko wy­stę­pu­ją­cych przed­sta­wi­cie­li. Tra­dy­cyj­nie za­li­cza­ny do tego ro­dza­ju sza­fi­rek mięk­ko­list­ny kla­sy­fi­ko­wa­ny jest współ­cze­śnie do ro­dza­ju "Le­o­pol­dia" jako "L. co­mo­sa".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃaˈfʲirɛk, AS: šafʹirek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafir m.

 przym. szafirowy

 przysł. szafirowo

Wiktionary


szafirkowaty

li­rio­pe sza­fir­ko­wa­ta - nie­wiel­ka ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych


SJP.pl


szafirowy

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z sza­fi­ru, do­ty­czą­cy sza­fi­ru

 (1.2) ko­lo­ru in­ten­syw­nie ciem­no­nie­bie­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tu ku­po­wa­no ta­le­rze, szklan­ki, że­laz­ka, młyn­ki, lalki, a nie­kie­dy duże pa­ra­so­le sza­fi­ro­we lub pą­so­we.

 (1.2) Spię­trzo­ny, po­szar­pa­ny dziko łań­cuch skał pół­wy­spu ota­cza­ło sza­fi­ro­we, wiecz­nie nie­spo­koj­ne morze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafir m., szafirek m.

 przysł. szafirowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chabrowy, ciemnoniebieski

Wiktionary


szafirski

naz­wi­sko


SJP.pl


szafiry

typy skóry z norki lub nu­trii o po­pie­la­to­nie­bie­skiej maści


SJP.pl


szafka

nie­wiel­ki mebel z pół­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szafa

 (1.2) mała szafa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wszy­scy, zdzi­wie­ni, od­stą­pi­li go pa­trząc po sobie, a wójt sko­czył do szaf­ki i po­sta­wił na stole czte­ry litry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃafka, AS: šafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafa ż., szafeczka ż.

 przym. szafkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szafeczka

 (1.2) gw. Górny Śląsk szranczek

Wiktionary


szafki

nie­wiel­ki mebel z pół­ka­mi


SJP.pl


szafkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szaf­ką, do­ty­czą­cy szaf­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafa ż., szafka ż., szafeczka ż.

 przym. szafowy

Wiktionary


szaflary

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim;

Wiktionary

Sza­fla­ry – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Sza­fla­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­no-et­no­gra­ficz­nym Sza­fla­ry na­le­żą do Pod­ha­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaflarzanin mos., szaflarzanka ż.

 przym. szaflarski

Wiktionary


szafliczek

zdrob­nie­nie od: sza­flik


SJP.pl


szaflik

okrą­głe na­czy­nie, zwy­kle drew­nia­ne, z jed­nym lub dwoma ucha­mi, uży­wa­ne w mu­rar­stwie i w go­spo­dar­stwach wiej­skich; sza­fel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. daw. ceber

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) La­tar­nia, ba­rył­ki, worki, faski, sza­fli­ki, wresz­cie ko­cio­łek z po­lew­ką, wszyst­ko posz­ło w wodę.

Wiktionary


szafner

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kon­duk­tor

Wiktionary


szafocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sza­fot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sza­fot, lecz tylko mały sza­fo­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafot m.

Wiktionary


szafonierka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. szaf­ka głów­nie na bie­liz­nę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bieliźniarka

Wiktionary


szafot

daw­niej drew­nia­na kon­struk­cja, rusz­to­wa­nie, na któ­rym ści­na­no ska­za­nych na śmierć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. ro­dzaj pod­wyż­sze­nia, na któ­rym wy­ko­ny­wa­no pu­blicz­ne eg­ze­ku­cje;

Wiktionary

Sza­fot ("st. fr." "échafaud" – "rusz­to­wa­nie") – ro­dzaj pod­wyż­sze­nia, po­dium, na któ­rym przez ścię­cie mie­czem, póź­niej to­po­rem, a je­szcze póź­niej gi­lo­ty­ną wy­ko­ny­wa­no pu­blicz­ne eg­ze­ku­cje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osta­tecz­nie zwy­cię­ża kró­lo­wa i czter­dzie­ste­go pier­wsze­go ranka na pu­blicz­nym placu zo­sta­je roz­sta­wio­ny sza­fot, a król roz­ka­zu­je stra­cić nie tylko swo­je­go syna, lecz rów­nież wszyst­kich czter­dzie­stu we­zy­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃafɔt, AS: šafot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafocik mrz.

Wiktionary


szafowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­fo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃafɔˈvãɲɛ, AS: šafovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szafować

 rzecz. szafarka ż.

Wiktionary


szafować

uży­wać cze­goś nie­o­szczęd­nie; trwo­nić coś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) uży­wać cze­goś nie­o­szczęd­nie; trwo­nić coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sza­fu­jesz osą­da­mi bez za­sta­no­wie­nia, przez co mo­żesz zra­nić drugą osobę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈfɔvat͡ɕ, AS: šafovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafowanie n., szafarka ż.

Wiktionary


szafowy

przy­miot­nik od: szafa


SJP.pl


szafran

1. bul­wia­sta by­li­na z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych; kro­kus;
2. ciem­no­po­ma­rań­czo­wy pro­szek z kwia­tów kro­ku­sa, sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie, far­ma­cji oraz jako przy­pra­wa ku­chen­na i barw­nik;
3. sza­fran fał­szy­wy - ga­tu­nek ro­śli­ny jed­no­rocz­nej z ro­dzi­ny astro­wa­tych; kro­kosz bar­wier­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. zob. kro­kus.

 (1.2) kulin. przy­pra­wa otrzy­my­wa­na z wy­su­szo­nych prę­ci­ków lub słup­ków kro­ku­sów

Wiktionary

Sza­fran, kro­kus, reg.: kie­luch, tu­li­pa­nek, fi­ja­łek, fi­jo­łek ("Cro­cus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­sać­co­wa­tych. Na­le­ży do niego około 250 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w Eu­ro­pie, w kra­jach ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go oraz w Za­chod­niej Azji się­ga­jąc na wscho­dzie po za­chod­nie Chiny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sza­fran jest jedną z naj­droż­szych przy­praw świa­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃafrãn, AS: šafrãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafranka ż.

:: zdrobn. szafranik mrz.

 przym. szafranowy

 przysł. szafranowo

Wiktionary


szafranek

sza­fran­ka czer­wo­na - ga­tu­nek ważki róż­nos­krzy­dłej


SJP.pl


szafranica

ro­śli­na z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych, o barw­nych kwia­tach i mię­si­stych kłą­czach; ostryż, sza­fra­niec, żół­cień, kur­ku­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kur­ku­ma

 (1.2) przy­pra­wa z sza­fra­ni­cy (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kurkuma, ostryż, szafraniec, żółcień

Wiktionary


szafraniec

ro­śli­na z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych, o barw­nych kwia­tach i mię­si­stych kłą­czach; kur­ku­ma, ostryż, żół­cień


SJP.pl


szafranik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sza­fran

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafran m.

Wiktionary


szafranka

sza­fran­ka czer­wo­na - ga­tu­nek ważki róż­nos­krzy­dłej


SJP.pl


szafranowozłoty

złoty o sza­fra­no­wym od­cie­niu


SJP.pl


szafranowożółty

żółty o sza­fra­no­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) żółty jak sza­fran

Wiktionary


szafranowy

1. zwią­za­ny z sza­fra­nem (przy­pra­wą);
2. ma­ją­cy kolor sza­fra­nu (przy­pra­wy); in­ten­syw­nie żółty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) farm. kulin. spoż. do­ty­czą­cy sza­fra­nu, po­cho­dzą­cy z sza­fra­nu, za­wie­ra­ją­cy do­miesz­kę sza­fra­nu, za­pra­wio­ny sza­fra­nem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) książk. ma­ją­cy kolor in­ten­syw­nie żółty, taki jak kolor sprosz­ko­wa­ne­go słup­ka kwia­tu sza­fra­nu upraw­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Dzień Świę­tej Łucji Szwe­dzi ob­ja­da­ją się sza­fra­no­wy­mi buł­ka­mi.

 (2.1) Atry­bu­ta­mi Eos, ró­ża­no­pal­cej bo­gi­ni zorzy po­ran­nej, były kwia­ty, dwu­kon­ny ryd­wan, po­chod­nia i sza­fra­no­wy pe­plos.

 (2.1) Ubra­na w sza­fra­no­wą, po­włó­czy­stą su­kien­kę i de­li­kat­ne san­dał­ki wy­glą­da­ła jak grec­ka bo­gi­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃafrãˈnɔvɨ, AS: šafrãnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szafran mrz., szafraniec mos./mrz., szafranność ż., szafranowość ż.

 przym. przest. szafranny

 przysł. szafranowo

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przest. szafranny

Wiktionary


szafrański

naz­wi­sko, m.in. Hen­ryk Sza­frań­ski (1905-1992) - dzia­łacz PZPR, poseł, po­li­tyk


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Sza­frań­ski – pol­ski praw­nik, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go
  • Artur Sza­frań­ski − pol­ski pan­cze­ni­sta, olim­pij­czyk
  • Cze­sław Sza­frań­ski − pol­ski pro­fe­sor nauk rol­ni­czych, wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki
  • Emil Sza­frań­ski − pol­ski za­wod­nik pétanque
  • Hen­ryk Sza­frań­ski − pol­ski po­li­tyk, dzia­łacz PZPR, poseł Sejm, czło­nek Rady Pań­stwa
  • Krzysz­tof Sza­frań­ski − pol­ski ko­larz szo­so­wy
  • Mar­cin Sza­frań­ski − pol­ski nar­ciarz al­pej­ski, olim­pij­czyk
  • Roman Sza­frań­ski − pol­ski aktor
  • To­masz Sza­frań­ski − pol­ski re­ży­ser i sce­na­rzy­sta
  • Wie­sław Sza­frań­ski − pol­ski in­ży­nier ko­lej­nict­wa
  • Wło­dzi­mierz Sza­frań­ski (hi­sto­ryk) – pol­ski hi­sto­ryk, ar­che­o­log, re­li­gioz­naw­ca
  • Wło­dzi­mierz Sza­frań­ski (radca praw­ny) – pol­ski radca praw­ny

Wikipedia


szafszawan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nym Ma­ro­ku znane z nie­bie­skich fasad domów;

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Ma­ro­ku w re­gio­nie Tan­ger-Te­tu­an-Al-Hu­saj­ma, z oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym w Szaf­sza­wa­nie (1.1)

Wiktionary

Szaf­sza­wan ( ‏شفشاون‎, Chef­cha­o­u­en) – mia­sto w pół­noc­nym Ma­ro­ku, ok. 46 tys. miesz­kań­ców (stan z 2024). Mia­sto przy­cią­ga wielu tu­ry­stów ze wzglę­du na cha­rak­te­ry­stycz­ną ar­chi­tek­tu­rę – domy o błę­kit­nych fa­sa­dach.

Wikipedia


szafuski

przy­miot­nik od: Sza­fu­za (mia­sto i kan­ton w Szwaj­ca­rii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sza­fu­zą, do­ty­czą­cy Sza­fu­zy, po­cho­dzą­cy z Sza­fu­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szafuza ż.

Wiktionary


szafuza

mia­sto w Szwaj­ca­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Szwaj­ca­rii, nad Renem, przy gra­ni­cy z Niem­ca­mi, sto­li­ca kan­to­nu Sza­fu­za (1.2);

 (1.2) geogr. adm. nie­miec­ko­ję­zycz­ny kan­ton w pół­noc­nej Szwaj­ca­rii;

Wiktionary

Sza­fu­za (niem. "Schaff­ha­u­sen"; gsw. "Scha­fu­u­se", "Schaf­fu­u­se", "Schaf­hu­u­se", "Schaff­hu­u­se"; fr. "Schaff­ho­u­se"; wł. "Sciaf­fu­sa"; rm. "Schaf­fu­sa") – mia­sto i gmina w pół­noc­nej Szwaj­ca­rii nad Renem, po­ło­żo­ne przy gra­ni­cy z Niem­ca­mi. Sto­li­ca kan­to­nu o tej samej naz­wie. 1 stycz­nia 2009 do mia­sta przy­łą­czo­no gminę Hem­men­tal.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szafuski

Wiktionary


szaga

1. skos, ukos;
2. po­tocz­nie: iść na szagę - iść na skró­ty


SJP.pl


szagryn

skóra cie­lę­ca, kozia lub owcza, uży­wa­na do wy­ro­bu ga­lan­te­rii ka­let­ni­czej; ja­szczur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) skóra cie­lę­ca, kozia lub owcza z licem grosz­ko­wa­nym, uży­wa­na do wy­ro­bu ga­lan­te­rii ka­let­ni­czej;

Wiktionary

Sza­gryn, ja­szczur ( cha­grin, z sağrı) – skóra koń­ska, ośla, cie­lę­ca, kozia lub owcza, gar­bo­wa­na ro­ślin­nie z licem grosz­ko­wa­nym, przy­po­mi­na­ją­ca skórę ja­szczur­ki. Sza­gryn jest chro­po­wa­ty, mięk­ki i sprę­ży­sty. Uży­wa­ny głów­nie do wy­ro­bu ga­lan­te­rii ka­let­ni­czej oraz opra­wy trzo­nów rę­ko­je­ści i nie­kie­dy po­chew broni bia­łej. W Pol­sce znany od XVII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃaɡrɨ̃n, AS: šagrỹn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szagrynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaszczur

Wiktionary


szagrynowy

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z sza­gry­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam sza­gry­no­wą to­reb­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃaɡrɨ̃ˈnɔvɨ, AS: šagrỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szagryn m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaszczurzy

Wiktionary


szagówki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. kulin. ko­pyt­ka;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ło­biod wo­ło­wi­na z gór­kiem, do tegu sza­gów­ki, na deser le­mu­na­da.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. na szagę

Wiktionary


szah

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) monet. drob­na jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ukra­i­ny, jedna setna hryw­ny;

Wiktionary

Szah (ukr. шаг) — hi­sto­rycz­na nazwa monet zdaw­ko­wych bę­dą­cych w obie­gu na ukra­iń­skich te­ry­to­riach od cza­sów Het­ma­na­tu aż do re­wo­lu­cji ukra­iń­skiej w la­tach 1917–1921.

W 2024 roku, w ra­mach pro­ce­su de­ru­sy­fi­ka­cji, Na­ro­do­wy Bank Ukra­i­ny (NBU) (ukr. Націона́льний банк Украї́ни (НБУ)) za­i­ni­cjo­wał zmia­nę nazwy monet zdaw­ko­wych z „ko­piej­ki” na „szah”, na­wią­zu­jąc do ukra­iń­skiej tra­dy­cji hi­sto­rycz­nej i ję­zy­ko­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szahowy

Wiktionary


szahada

mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, które każdy wier­ny musi wy­po­wie­dzieć choć­by raz w życiu; szah­dah, sza­ha­dah


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, jeden z pię­ciu fi­la­rów więk­szo­ści odła­mów is­la­mu

 (1.2) li­ga­tu­ra sza­ha­dy (1.1) bę­dą­ca jed­nym z sym­bo­li is­la­mu

Wiktionary

Sza­ha­da (arab. شهادة, "šahāda") – mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, bę­dą­ce jed­nym z pię­ciu obo­wiąz­ków każ­de­go mu­zuł­ma­ni­na (w is­la­mie sun­nic­kim). Szy­i­ci także wiążą sza­ha­dę ze swo­i­mi fi­la­ra­mi wiary.

Skła­da się ono ze słów w ję­zy­ku arab­skim:

لَا إِلٰهَ إِلَّا الله مُحَمَّدٌ رَسُولُ الله (lā ʾilāha ʾillā-llāh, muḥammadun rasūlu-llāh),

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, tzw. sza­ha­dę, brzmi: „(Oś­wiad­czam, że) nie ma bó­stwa prócz Boga (Al­la­ha) i oś­wiad­czam, że Ma­ho­met (Mu­ham­mad) jest wy­słan­ni­kiem Boga”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈxada, AS: šaχada

Wiktionary


szahadah

mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, które każdy wier­ny musi wy­po­wie­dzieć choć­by raz w życiu; sza­ha­da, szah­dah


SJP.pl


szahdah

mu­zuł­mań­skie wyz­na­nie wiary, które każdy wier­ny musi wy­po­wie­dzieć choć­by raz w życiu; sza­ha­da, sza­ha­dah


SJP.pl


szahid

1. mu­zuł­ma­nin od­da­ją­cy swoje życie za wiarę, wie­rzą­cy, że po śmier­ci trafi za to do raju;
2. pas sza­hi­da - pas lub ka­mi­zel­ka za­ma­chow­ca, w któ­rych scho­wa­ne są ma­te­ria­ły wy­bu­cho­we z de­to­na­to­rem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. mu­zuł­mań­ski mę­czen­nik;

Wiktionary

Sza­hid ( ‏شَهيد‎, "šahīd", „świa­dek, mę­czen­nik”) − ter­min wy­wo­dzą­cy się z Ko­ra­nu, oz­na­cza­ją­cy osobę, która od­da­je swoje życie w spra­wie wiary, za co ma obie­ca­ną na­gro­dę wiecz­ną, czyli życie w raju (dżan­na).

Mu­zuł­ma­nie wie­rzą, że Allah na­gra­dza ży­ciem po­śmiert­nym w raju wier­nych mę­czen­ni­ków, któ­rzy po­nie­śli śmierć w walce z „nie­wier­ny­mi”, ko­bie­ty zmar­łe pod­czas po­ro­du (np.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. szahidka ż.

Wiktionary


szahida

mu­zuł­man­ka od­da­ją­ca swoje życie za wiarę, wie­rzą­ca, że po śmier­ci trafi za to do raju; sza­hid­ka


SJP.pl


szahidka

mu­zuł­man­ka od­da­ją­ca swoje życie za wiarę, wie­rzą­ca, że po śmier­ci trafi za to do raju; sza­hi­da


SJP.pl

Sza­hid­ka (w Rosji także czar­na wdowa) – okre­śle­nie ko­biet-za­ma­chow­czyń po­słu­gu­ją­cych się tak zwa­nym pasem sza­hi­da, wy­ła­do­wa­nym ma­te­ria­ła­mi wy­bu­cho­wy­mi, które uwa­ża­ne są przez is­la­mi­stów za mę­czen­nicz­ki. Sa­mo­bój­cze za­ma­chy ko­biet zda­rza­ły się w kon­flik­cie iz­ra­el­sko-pa­le­styń­skim, w Cze­cze­nii, Rosji, Iraku, In­diach (ofia­rą sa­mo­bój­czy­ni padł w Ma­dra­sie in­dyj­ski pre­mier Rajiv Gand­hi), Sri Lance.

Wikipedia


szahidowy

→ sza­hid


SJP.pl

Patrz:

szahid

szahristan

hand­lo­wa część mia­sta per­skie­go


SJP.pl


szaj

ek­spre­syw­nie: szaj­ka, banda, gang


SJP.pl


szaja

ek­spre­syw­nie: szaj­ka, banda, gang


SJP.pl


szajba

1. mała, okrą­gła płyt­ka z dziur­ką pod­kła­da­na pod na­kręt­kę lub głów­kę śruby; pod­kład­ka;
2. po­spo­li­cie: wa­riact­wo, mania na ja­kimś punk­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. mania, obłęd, szał, sza­leń­stwo, wa­riact­wo, dzi­wact­wo

 (1.2) techn. krą­żek z ot­wo­rem, który pod­kła­da się pod głów­kę śruby lub pod na­kręt­kę

 (1.3) techn. koło pa­so­we w trans­mi­sjach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­fa­ło­wi znowu od­bi­ła szaj­ba.

 (1.1) Mi­cha­li­na ma szaj­bę na punk­cie czy­sto­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szajbnięty mos., szajbus mos., szajbuska ż.

 czas. szajbować ndk., szajbnąć dk.

 przym. szajbnięty

Wiktionary


szajbnięty

po­tocz­nie: nie­speł­na ro­zu­mu; stu­knię­ty, szur­nię­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. wa­riat

 (1.2) pot. zwa­rio­wa­ny męż­czyz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Gdzie oni znaj­du­ją tych szajb­nię­tych, któ­rzy w stycz­niu kąpią się w Bał­ty­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szajba ż., szajbus mos., szajbuska ż.

 czas. szajbować ndk., szajbnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szajbus

 (1.2) szajbus

Wiktionary


szajbus

po­strze­le­niec, świr, czu­bek; po­tocz­nie:
1. osoba chora umy­sło­wo;
2. osoba po­strze­lo­na, na któ­rej nie można po­le­gać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. wa­riat

 (1.2) pot. zwa­rio­wa­ny męż­czyz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wi­dzia­ły­śmy szaj­bu­sów, któ­rzy w san­da­łach pcha­li się na Rysy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szajba ż., szajbnięty mos.

:: fż. szajbuska ż.

 czas. szajbować ndk., szajbnąć dk.

Wiktionary


szajbuska

→ szaj­bus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. wa­riat­ka

 (1.2) pot. zwa­rio­wa­na ko­bie­ta

Wiktionary

Patrz:

szajbus

Przykłady

 (1.1) Wi­dzie­li­śmy, jak szaj­bu­ski snuły się po parku.

 (1.2) Po­wiedz tej szaj­bu­sce, żeby prze­sta­ła drzeć się po dziec­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szajba ż., szajbnięty mos.

:: fm. szajbus m.

 czas. szajbować ndk., szajbnąć dk.

Wiktionary


szajch

szeik, szejk, szejch;
1. arab­ski tytuł ho­no­ro­wy, uży­wa­ny w sto­sun­ku do osób star­szych;
2. tytuł przy­wód­cy arab­skie­go


SJP.pl


szajda

naz­wi­sko


SJP.pl

Szaj­da – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 843 osoby.

Wikipedia


szajek

zor­ga­ni­zo­wa­na grupa prze­stęp­cza; banda


SJP.pl


szajer

koń z rasy cięż­kich koni po­cią­go­wych, wy­ho­do­wa­ny w An­glii; szajr


SJP.pl


szajewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Sza­jew­ski (1937–1999) – pol­ski aktor i pio­sen­karz
  • Bar­ba­ra Eme­ryk-Sza­jew­ska (1929–2021) – pol­ska le­kar­ka, ne­u­ro­loż­ka
  • Józef Sza­jew­ski (1891–1957) – pol­ski woj­sko­wy
  • Wal­de­mar Sza­jew­ski (ur. 1947) – pol­ski me­ne­dżer, in­ży­nier i urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Wie­sła­wa Sza­jew­ska-Ja­rzyn­ka (1930–2018) – pol­ska sto­ma­to­loż­ka
  • Zbi­gniew Sza­jew­ski (1914–1997) – pol­ski za­pa­śnik

Wikipedia


szajgec

po­gard­li­wie: młody Żyd nie­wy­ko­nu­ją­cy prak­tyk re­li­gij­nych lub młody chrze­ści­ja­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) łobuz, hul­taj

 (1.2) swa­wol­nik, szu­bra­wiec

Wiktionary


szajka

zor­ga­ni­zo­wa­na grupa prze­stęp­cza; banda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zor­ga­ni­zo­wa­na grupa prze­stęp­cza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) banda, gang

Wiktionary


szajkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szaj­kow­ski (ur. 1938) – praw­nik
  • Ma­ciej Szaj­kow­ski (ur. 1975) – pol­ski muzyk i dzien­ni­karz ra­dio­wy
  • (1911-1978) – fran­cu­sko-ame­ry­kań­ski hi­sto­ryk ju­da­iz­mu

Wikipedia


szajla

tra­dy­cyj­na arab­ska chu­sta no­szo­na przez ko­bie­ty na gło­wie, która luźno okry­wa włosy i jest za­rzu­ca­na na ramię


SJP.pl


szajna

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szaj­na
  • Józef Szaj­na
  • Ma­rian Szaj­na
  • Wal­de­mar Szaj­na
  • Wła­dy­sław Szaj­na – bur­mistrz Dro­ho­by­cza, dok­tor praw

Wikipedia


szajnocha

naz­wi­sko


SJP.pl


szajowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szajowóz

po­tocz­nie: po­jazd me­cha­nicz­ny, któ­re­go rama wy­ko­na­na jest z rur; ru­ro­wiec, rurak


SJP.pl


szajr

koń z rasy cięż­kich koni po­cią­go­wych, wy­ho­do­wa­ny w An­glii; sza­jer


SJP.pl


szajry

rasa koni zim­nokr­wi­stych; naj­wyż­sze i naj­cięż­sze konie na świe­cie


SJP.pl


szajs

bubel, rzecz bez­war­to­ścio­wa, towar wy­bra­ko­wa­ny; szaj­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. wulg. gówno

 (1.2) pot. wulg. coś byle ja­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Twój nowy sa­mo­chód to szajs.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃajs, AS: šai ̯s

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gówno

 (1.2) badziewie

Wiktionary


szajsowaty

po­tocz­nie: tan­det­ny, lichy, ki­czo­wa­ty


SJP.pl


szajspapier

po­tocz­nie:
1. pa­pier to­a­le­to­wy; sraj­ta­śma;
2. pa­pier ni­skiej ja­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. wulg. pa­pier to­a­le­to­wy

 (1.2) pot. wulg. pa­pier ni­skiej ja­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wroc­ław­skim uni­wer­ku krad­ną co tylko da się zde­mon­to­wać i jest me­ta­lo­we - klam­ki, rynny, uchwy­ty w to­a­le­tach, wie­sza­ki na szaj­spa­pier.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃajsˈpapʲjɛr, AS: šai ̯spapʹi ̯er

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) srajtaśma

Wiktionary


szajty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. drew­no na opał

Wiktionary


szajza

szajs, tan­de­ta, chłam


SJP.pl


szak

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prze­cież, wszak

Wiktionary


szakal

1. dra­pież­nik z ro­dzi­ny psów mniej­szy od lisa
2. czło­wiek że­ru­ją­cy na cu­dzym nie­szczę­ściu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. kilka ga­tun­ków z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Canis|ref=tak., dra­pież­nik po­dob­ny do wilka, lecz od niego mniej­szy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. czło­wiek pa­so­ży­tu­ją­cy na nie­szczę­ściu in­nych

Wiktionary

Sza­kal – nazwa kilku ga­tun­ków śred­niej wiel­ko­ści dra­pież­ni­ków z ple­mie­nia Ca­ni­ni. Sza­ka­le są mniej­sze od wil­ków sza­rych, mają krót­kie koń­czy­ny i bar­dziej wys­mu­kły pysk. Żywią się drob­ny­mi zwie­rzę­ta­mi, pad­li­ną i ro­śli­na­mi. Naj­po­spo­lit­szym ga­tun­kiem jest sza­kal zło­ci­sty, za­miesz­ku­ją­cy Azję oraz po­łud­nio­wo-wschod­nią Eu­ro­pę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pu­sty­ni zie­wa­ły hieny i sza­ka­le, a drze­mią­cy lew prze­cią­gał po­tęż­ne ciel­sko go­tu­jąc się do po­ści­gów za łupem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃakal, AS: šakal

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szakali

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) krwiopijca, pasożyt

Wiktionary


szakali

zwią­za­ny z sza­ka­lem - dra­pież­ni­kiem z ro­dzi­ny psów


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) od sza­kal: na­le­żą­cy do sza­ka­la, okre­śla­ją­cy sza­ka­la, uży­wa­ny przy sza­ka­la

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sza­ka­la, ma­ją­cy cechy sza­ka­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wa­de­ra wciąż po­dą­ża­ła sza­ka­lim śla­dem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szakal m.

Wiktionary


szakalogłowy

ma­ją­cy głowę sza­ka­la, np. sza­ka­lo­gło­wy Anu­bis


SJP.pl


szaket

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ża­kiet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szakiet

Wiktionary


szaki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu ma­riam­pol­skim.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szaki (Ar­me­nia)
  • Szaki – wo­do­spad w po­łud­nio­wej czę­ści Armen
  • Szaki – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu ma­riam­pol­skim
  • Szaki – wieś na Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim, w re­jo­nie je­zio­ro­skim, w sta­ro­stwie Tur­mont
  • Szaki – gmina na Su­wal­szczyź­nie, ist­nie­ją­ca w la­tach 1919–1950
  • Nie­kra­so­wo (pol. Szaki)
  • Sza­lom-Awra­ham Szaki

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szakowski

Wiktionary


szakiet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ża­kiet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szaket

Wiktionary


szakla

pó­ło­gni­wo w kształ­cie pod­ko­wy słu­żą­ce do łą­cze­nia lin i łań­cu­chów ze sobą lub z innym os­przę­tem; sze­kla, sze­kiel


SJP.pl


szaklowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­klo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szaklować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeklowanie

Wiktionary


szako

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. zob. czako.

Wiktionary


szakszuka

bli­skows­chod­nia po­tra­wa w po­sta­ci jajek go­to­wa­nych na gę­stym sosie z po­mi­do­rów, ce­bu­li i in­nych wa­rzyw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. po­tra­wa bli­skows­chod­nia i pół­noc­no­a­fry­kań­ska na bazie pa­pry­ki, po­mi­do­rów i ce­bu­li, w któ­rych dusi się jajka, do­pra­wia­na zwy­kle ku­mi­nem;

Wiktionary

Szak­szu­ka (dosł. „mie­szan­ka”) – danie po­cho­dzą­ce z Bli­skie­go Wscho­du i Afry­ki Pół­noc­nej, praw­do­po­dob­nie z Tu­nez­ji albo Je­me­nu, skła­da­ją­ce się z po­mi­do­rów, pa­pry­ki i ce­bu­li przy­pra­wio­nych ku­mi­nem, w któ­rych go­tu­je się jajka na pa­tel­ni i przed po­da­niem po­sy­pu­je się świe­żą ko­len­drą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szak­szu­ka prze­bo­jem wesz­ła na pol­skie stoły.

 (1.1) Dałem są­siad­ce mój prze­pis na szak­szu­kę.

Wiktionary


szakłaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sza­kłak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szakłak m.

Wiktionary


szakłak

cier­ni­sty krzew, w zie­lar­stwie sto­so­wa­ny w cho­ro­bach wą­tro­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rham­nus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dza­ju sza­kła­ko­wa­tych;

 (1.2) drze­wo lub krzew z ro­dza­ju sza­kłak (1.1)

Wiktionary

Sza­kłak ("Rham­nus") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych. Liczy ok. 125–150 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją głów­nie na pół­ku­li pół­noc­nej, osią­ga­jąc naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie we wschod­niej Azji i Ame­ry­ce Pół­noc­nej, tylko kilka ga­tun­ków ro­śnie w Eu­ro­pie i Afry­ce, we flo­rze Pol­ski wy­stę­pu­je tylko jeden ga­tu­nek – sza­kłak po­spo­li­ty "R. cat­har­ti­ca".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃakwak, AS: šaku̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szakłakowate nmos.

:: zdrobn. szakłaczek m.

 przym. szakłakowy

Wiktionary


szakłakowate

o ce­chach sza­kła­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Sza­kła­ko­wa­te ("Rham­na­ce­ae" L.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu ró­żow­ców. Obej­mu­je ok. 50–52 ro­dza­je ro­ślin z ok. 1050 ga­tun­ka­mi. Ro­dzi­na jest nie­mal kos­mo­po­li­tycz­na, przy czym naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie jej przed­sta­wi­cie­li wy­stę­pu­je na ob­sza­rze mię­dzyz­wrot­ni­ko­wym. Brak jej przed­sta­wi­cie­li tylko na pu­sty­niach i w stre­fie ark­tycz­nej. We flo­rze Pol­ski wy­stę­pu­ją dwa ro­dza­je tej ro­dzi­ny – kru­szy­na ("Fran­gu­la") i sza­kłak ("Rham­nus").

Wikipedia


szakłakowaty

o ce­chach sza­kła­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szal

pro­sto­kąt­ne okry­cie ra­mion i głowy lub ochro­na szyi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­sto­kąt­ny wyrób włó­kien­ni­czy owi­ja­ny wokół szyi i ra­mion

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szal (1953–), pol­ski bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • An­drzej Szal (1942–2015), pol­ski ho­ke­i­sta
  • Jakub Szal (1970–1994), pol­ski ho­ke­i­sta
  • Jakub Szal (1994–), pol­ski ho­ke­i­sta
  • Ro­bert Szal, pol­ski ho­ke­i­sta
  • Jan Szal (1899–1942), pol­ski kon­struk­tor i wy­na­laz­ca lot­ni­czy
  • Szal – mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Kaz­win
  • Sza­lik

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ża­ne­ta przy­by­ła na spot­ka­nie w bo­ga­to zdo­bio­nym szalu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃal, AS: šal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalikowiec mos.

:: zdrobn. szalik m., szaliczek m.

 przym. szalowy

Wiktionary


szala

każdy z dwóch sy­me­trycz­nie umie­szczo­nych ele­men­tów wagi (na jed­nym kła­dzio­ne są wa­żo­ne cię­ża­ry, na dru­gim - od­waż­ni­ki) lub po­je­dyn­czy ele­ment wagi, na któ­rym kła­dzio­ny jest wa­żo­ny cię­żar


SJP.pl


szalanda

sta­tek do wy­wo­zu urob­ku po­głę­biar­ki; błot­niar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. duża barka do tran­spor­tu urob­ku po­głę­biar­ki

Wiktionary

Sza­lan­da – ro­dzaj stat­ku, słu­żą­cy do prze­wo­zu urob­ku wy­do­by­te­go przez po­głę­biar­ki.

Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest to, że sza­lan­dy mają moż­li­wość sa­mo­dziel­ne­go i szyb­kie­go ro­zła­dun­ku przez ot­war­cie klap w dnie lub bur­tach. Po­wo­du­je to wy­pad­nię­cie ła­dun­ku (kil­ka­set a nawet kilka ty­się­cy ton w ciągu kilku– kil­ku­na­stu se­kund).

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) błotniarka

Wiktionary


szalapin

naz­wi­sko


SJP.pl


szalbierczy

oszu­kań­czy, krę­tac­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) oszu­kań­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szalbierski

Wiktionary


szalbierka

→ szal­bierz; oszust­ka, krę­tacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta, która wy­ko­rzy­stu­je in­nych, po­słu­gu­ją­ca się oszu­stwem

Wiktionary


szalbierski

przy­miot­nik

 (1.1) książk. do­ty­czą­cy szal­bie­rza, oszu­kań­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalbierz m., szalbierstwo n.

 przym. szalbierczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szalbierczy, cygański, krętacki, kuglarski, matacki, szachrajski

Wiktionary


szalbierstwo

1. spryt­ne oszu­ki­wa­nie i wy­ko­rzy­sty­wa­nie kogoś; krę­tact­wo, sza­chraj­stwo, ma­tact­wo;
2. w pra­wie: wy­łu­dze­nie cze­goś bez za­mia­ru za­pła­ty na­leż­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. wy­ko­rzy­sta­nie czy­jejś nie­wie­dzy dla uzy­ska­nia ko­rzy­ści

 (1.2) praw. wy­kro­cze­nie po­le­ga­ją­ce na wy­łu­dze­niu świad­cze­nia lub usłu­gi bez za­mia­ru ui­szcze­nia na­leż­no­ści;

Wiktionary

Szal­bier­stwo – w pol­skim pra­wie jest to wy­kro­cze­nie po­le­ga­ją­ce na wy­łu­dze­niu bez za­mia­ru ui­szcze­nia na­leż­no­ści świad­czeń lub usług ta­kich jak:

Szal­bier­stwo obej­mu­je głów­nie wy­łu­dze­nie świad­cze­nia płat­ne­go od razu lub na­tych­miast po jego speł­nie­niu, do­ty­czy drob­nej kwoty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O ile obiet­ni­ce ró­żo­krzy­żow­ców były zwy­kłym szal­bier­stwem, to zgro­ma­dzo­na w bi­blio­te­kach wie­dza uni­wer­sal­na mogła w prze­ko­na­niu au­to­ra In­struc­tion uczy­nić czło­wie­ka rze­czy­wi­ście po­tęż­nym.

 (1.2) Re­gu­lar­ni ga­po­wi­cze muszą li­czyć się rów­nież z kon­sek­wen­cja­mi wy­ni­ka­ją­cy­mi z do­pu­szcze­nia się szal­bier­stwa, czyli wy­kro­cze­nia po­le­ga­ją­ce­go na wy­łu­dze­niu bez za­mia­ru ui­szcze­nia na­leż­no­ści za prze­jazd bez bi­le­tu po raz trze­ci w ciągu roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃalˈbʲjɛrstfɔ, AS: šalbʹi ̯erstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalbierz m., szalbierzenie n.

 czas. szalbierzyć ndk.

 przym. szalbierski

Wiktionary


szalbierz

oszust, krę­tacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. ktoś, kto wy­ko­rzy­stu­je in­nych, po­słu­gu­jąc się oszu­stwem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃalbʲjɛʃ, AS: šalbʹi ̯eš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalbierstwo n.

 przym. szalbierski

 czas. szalbierzyć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszust, szachraj

Wiktionary


szalczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szaleciarka

→ sza­le­ciarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­cow­ni­ca to­a­let pu­blicz­nych

Wiktionary

Patrz:

szaleciarz

szaleciarz

pra­cow­nik to­a­le­ty pu­blicz­nej


SJP.pl


szalecik

zdrob­nie­nie od: sza­let


SJP.pl


szalej

1. tru­ją­ca ro­śli­na o bia­łych kwia­tach i pie­rza­stych li­ściach; cy­ku­ta;
2. tru­ciz­na otrzy­my­wa­na z soku ko­rze­nia tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ci­cu­ta|ref=tak., ro­śli­na o pie­rza­stych li­ściach, drob­nych, bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w bal­da­chy, za­wie­ra­ją­ca sil­nie tru­ją­ce al­ka­lo­i­dy;

 (1.2) tru­ciz­na otrzy­my­wa­na z soku ko­rze­nia sza­le­ju (1.1)

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) rozk. 2 os. lp. zob. sza­leć.

Wiktionary

Sza­lej ("Ci­cu­ta" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 4 lub 8 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go pół­ku­li pół­noc­nej. W Eu­ro­pie ro­śnie jeden ga­tu­nek – sza­lej ja­do­wi­ty "Ci­cu­ta vi­ro­sa", na­le­żą­cy także do pol­skiej flory. Wszyst­kie ga­tun­ki z tego ro­dza­ju (zwła­szcza jed­nak pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski "C. ma­cu­la­ta") na­le­żą do naj­bar­dziej tok­sycz­nych i gwał­tow­nie dzia­ła­ją­cych ro­ślin tru­ją­cych pół­ku­li pół­noc­nej (w przy­pad­ku spo­ży­cia). Są to ro­śli­ny wodne i ba­gien­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃalɛj, AS: šalei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szał mrz., szaleństwo n., szaleniec m., szaleńczość ż., szalenie n.

 czas. szaleć ndk.

 przym. szalony, szaleńczy

 przysł. szalenie, szaleńczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykuta, lud. świnia wesz

Wiktionary


szalejowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sza­le­jo­wem, do­ty­czą­cy Sza­le­jo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szalejów m.

Wiktionary


szalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­leć.

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) pot. w bar­dzo wy­so­kim stop­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɛ̃ɲɛ, AS: šalẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szaleć

 rzecz. szalony mos., szaleństwo n., szalej m., szaleniec mos., szał mrz., szaleńczość ż.

 przym. szalony

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) ogromnie, niezwykle, niezmiernie

Wiktionary


szaleniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba obłą­ka­na, chora umy­sło­wo

 (1.2) przen. osoba, która nie pa­nu­je nad swo­i­mi na­mięt­no­ścia­mi, nie zwra­ca uwagi na nie­bez­pie­czeń­stwo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. techn. koło roz­pę­do­we

 (2.2) gwara. bot. sza­lej ja­do­wi­ty

Wiktionary

Sza­le­niec (niem. "Thörichthof") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Stare Pole. Leży na ob­sza­rze Żuław El­blą­skich.

W skład so­łect­wa "Kław­ki-Sza­le­niec" wcho­dzą wsie Kław­ki i Sza­le­niec.

Wieś kró­lew­ska po­ło­żo­na była w II po­ło­wie XVI wieku w wo­je­wództ­wie mal­bor­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja nadal po­szu­ku­je sza­leń­ca, który spo­wo­do­wał wy­buch na sta­cji ko­le­jo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɛ̃ɲɛt͡s, AS: šalẽńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalej m., szaleństwo n., szał m., szalenie n., zaszalenie n., Szaleniec m./ż., szaleń m.

 czas. szaleć ndk., zaszaleć dk.

 przysł. szalenie, szaleńczo

 przym. szalony, szaleńczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. wariat, świr, czubek

 (1.2) narwaniec

 (2.2) szalej, cykuta, blekot, szaleń

Wiktionary


szaleniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sza­le­nie


SJP.pl


szalet

1. klo­zet pu­blicz­ny
2. szwaj­car­ski sza­łas gór­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) domek gór­ski, domek al­pej­ski

 (1.2) bu­dy­nek mie­szczą­cy pu­blicz­ną ubi­ka­cję

Wiktionary

Sza­let, sza­let miej­ski – ro­dzaj pu­blicz­nej ubi­ka­cji, spo­ty­ka­ny w mia­stach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­spa­li się w sza­le­cie, a rano ru­szy­li dalej w góry

 (1.2) Do­ku­men­ty mu­sia­ły ci wy­paść w sza­le­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaletowa ż.

 przym. szaletowy

Wiktionary


szaletowa

ko­bie­ta od­po­wie­dzial­na za utrzy­ma­nie po­rząd­ku w to­a­le­tach pu­blicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta od­po­wie­dzial­na za sza­let

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: sza­le­to­wy

Wiktionary

Patrz:

szalet

Przykłady

 (1.1) Za­stu­ka­lis­my, ale sza­le­to­wa gdzieś posz­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalet mrz.

 przym. szaletowy

Wiktionary


szaletowy

→ sza­let


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sza­le­tem, do­ty­czą­cy sza­le­tu

Wiktionary

Patrz:

szalet

Powiązane:

 rzecz. szalet mrz., szaletowa ż.

Wiktionary


szaleć

1. nie pa­no­wać nad sobą, za­cho­wy­wać się jak sza­le­niec;
2. spę­dzać czas na za­ba­wach, hu­lan­kach, pi­ja­ty­kach


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osza­leć)

 (1.1) tra­cić pa­no­wa­nie nad sobą

 (1.2) pot. prze­pa­dać za kimś lub za czymś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­sza­leć)

 (2.1) bawić się ha­ła­śli­wie

 (2.2) o rze­czach: przen. wy­stę­po­wać w ostrej for­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej zwie­rząt­ko sza­le­je, gdy tylko sły­szy pier­wsze dźwię­ki Ae­ros­miths.

 (1.2) On za nią sza­le­je.

 (2.2) Za­ra­za nadal sza­le­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃalɛt͡ɕ, AS: šaleć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szaleństwo n., szaleniec m., szalej m., szalenie n., szał m., szaleńczość ż.

 czas. oszaleć dk., zaszaleć dk.

 przym. szalony, szaleńczy

 przysł. szaleńczo, szalenie

Wiktionary


szaleńczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sza­lo­ny

 (1.2) bar­dzo, in­ten­syw­nie, niez­wy­kle

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zro­zu­miał, że sza­leń­czo kocha tę dziew­czy­nę i że jest w sta­nie prze­ba­czyć jej wszyst­ko, co­kol­wiek by je­szcze zro­bi­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɛ̃j̃n͇t͡ʃɔ, AS: šalẽĩ ̯ṇčo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szaleńczość ż., szalej m., szaleństwo, szaleniec

 przym. szalony, szaleńczy

 czas. szaleć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szalenie, wariacko

 (1.2) bardzo, silnie

Wiktionary


szaleńczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sza­leń­cze; cecha tych, któ­rzy są sza­leń­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szał m., szaleństwo n., szaleniec m., szalej m., szaloność ż., szalenie n.

 czas. szaleć

 przym. szalony, szaleńczy

 przysł. szalenie, szaleńczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szaloność

Wiktionary


szaleńczy

przy­miot­nik

 (1.1) fre­ne­tycz­ny, nie­o­kiełz­na­ny, wa­riac­ki, sza­lo­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szaleństwo n., szaleniec m., szaleńczość ż., szalej m.

 przym. szalony

 przysł. szaleńczo

 czas. szaleć

Wiktionary


szaleństwo

stan psy­chicz­ny czło­wie­ka, który nie ma kon­tro­li nad sobą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­stę­po­wa­nie, za­cho­wa­nie ka­te­go­rycz­nie wy­kra­cza­ją­ce poza przy­ję­te, prze­cięt­ne normy

 (1.2) stan umy­słu czło­wie­ka, który nad sobą nie pa­nu­je

 (1.3) pot. med. psych. cho­ro­ba psy­chicz­na

 (1.4) za­ba­wa, dobre ba­wie­nie się

 (1.5) głu­po­ta, wa­riact­wo, nie­od­po­wie­dzial­ne/ir­ra­cjo­nal­ne za­cho­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Lęk przed za­cho­ro­wa­niem – lub no­zo­fo­bia – jest lę­kiem ata­wi­stycz­nym, po­dob­nie jak strach przed śmier­cią i sza­leń­stwem.

 (1.5) Służ­by po­go­to­wia ra­tun­ko­we­go na hisz­pań­skich Ba­le­a­rach ostrze­gły wcza­so­wi­czów przed za­gro­że­nia­mi zwią­za­ny­mi z ze­ska­ki­wa­niem z bal­ko­nów i prze­ka­za­ły, że „bal­ko­nin­go­we” sza­leń­stwo po­chło­nę­ło tego lata czte­ry życia i do­pro­wa­dzi­ło do po­waż­nych oka­le­czeń u wielu tu­ry­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ, AS: šalẽĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szał m., szaleniec m., szalej m., szalenie n., szaleńczość ż.

 czas. szaleć ndk., zaszaleć dk., poszaleć dk., wyszaleć się dk.

 przym. szalony, szaleńczy

 przysł. szalenie, szaleńczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wariactwo

 (1.3) obłąkanie, niepoczytalność, obłęd, niezrównoważenie

 (1.5) bezsens, wariactwo, brak piątej klepki

Wiktionary


szaleńszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sza­lo­ny


SJP.pl


szaliczek

zdrob­nie­nie od: sza­lik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sza­lik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlʲit͡ʃɛk, AS: šalʹiček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalikowiec mos., szal m., szalik

Wiktionary


szalik

mały szal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pas ma­te­ria­łu słu­żą­cy do owi­ja­nia szyi

Wiktionary

Sza­lik, rów­nież szal – część gar­de­ro­by, pas wy­ra­bia­ny z róż­nych ma­te­ria­łów (naj­czę­ściej z wełny), w róż­nych ko­lo­rach, owi­ja­ny wokół szyi naj­czę­ściej w celu ocie­ple­nia, este­ty­ki, z po­wo­dów re­li­gij­nych a także jest no­szo­ny przez ki­bi­ców spor­to­wych. Naj­czę­ściej no­szo­ny zimą bądź je­sie­nią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zimą warto nosić cie­pły sza­lik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃalʲik, AS: šalʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szal m., szalikowiec m.

:: zdrobn. szaliczek m.

Wiktionary


szalikowiec

kibic, zwy­kle pił­kar­ski, no­szą­cy sza­lik w bar­wach klubu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) za­go­rza­ły kibic, który de­mon­stru­je wszę­dzie, prze­sad­nie sym­pa­tię do klubu spor­to­we­go, m.in. sza­li­kem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalik m., szal m., szaliczek m.

 przym. szalowy, szalikowy

Wiktionary


szalikowy

→ sza­lik


SJP.pl

Patrz:

szalik

szaliński

naz­wi­sko


SJP.pl


szalka

część wagi przez­na­czo­na do umie­szcza­nia na niej wa­żo­nych przed­mio­tów lub od­waż­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. zdrobn. mała szala

 (1.2) daw. szklan­ka, kubek

 (1.3) daw. fi­li­żan­ka

 (1.4) daw. na­czy­nie na wapno o po­jem­no­ści jed­ne­go litra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy prze­glą­da­łam zia­ren­ka wy­sy­pa­ne na szal­ki, my­śla­łam, że nie ma szans na obec­ność grzy­bów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃalka, AS: šalka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szala ż., szalki lm nm.

 przym. szalkowy

Wiktionary


szalki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. szel­ki

 (1.2) zool. (squ­a­mu­lae) u mu­chó­wek: łuska bło­no­wa wklę­sło-wy­pu­kła, wy­ra­sta­ją­ca nad przeź­mian­ka­mi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp., M., B. i W. lm. od: szal­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalka ż., szala ż.

 przym. szalkowy

Wiktionary


szalkowy

przym. od szal­ka


SJP.pl


szalokominiarka

na­kry­cie głowy no­szo­ne do mun­du­ru po­lo­we­go w okre­sie je­sien­no-zi­mo­wym


SJP.pl

Sza­lo­ko­mi­niar­ka – forma sza­li­ka/ko­mi­niar­ki no­szo­na do mun­du­ru po­lo­we­go w okre­sie je­sien­no-zi­mo­wym. Jej spe­cy­ficz­na kon­struk­cja (zszy­cie two­rzą­ce komin) poz­wa­la nosić ją nie tylko jako sza­lik, ale także w for­mie ko­mi­niar­ki, golfu, czap­ki zi­mo­wej lub pod­heł­mów­ki.

Wikipedia


szalom

poz­dro­wie­nie ży­dow­skie


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) poz­dro­wie­nie ży­dow­skie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) C. lm. od szal

Wiktionary

Sza­lom ( ‏שָׁלוֹם‎ "sza­lom", ‏שלום‎ "szo­lem", „pokój”) – słowo uży­wa­ne przez Żydów jako przy­wi­ta­nie.

Wy­stę­pu­je także w zło­że­niu "sza­lom alej­chem" ( ‏שָׁלוֹם עֲלֵיכֶם‎ "sza­lom ale(j)chem", ‏שלום־עליכם‎ "szo­lem-alej­chem"), co oz­na­cza „pokój wam”, a na co od­po­wia­da się naj­czę­ściej "alej­chem sza­lom" ( ‏עֲלֵיכֶם שָׁלוֹם‎ "ale(j)chem sza­lom", ‏עליכם־שלום‎ "alej­chem-szo­lem") – „i wam pokój”.

Wikipedia


szalona

1. ko­bie­ta sza­lo­na, nie­o­pa­no­wa­na; wa­riat­ka;
2. ko­bie­ta chora umy­sło­wo; obłą­ka­na


SJP.pl

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) ż. zob. sza­lo­ny.

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) ko­bie­ta sza­lo­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sza­lo­na (albo Zie­lo­na) – rzeka wpa­da­ją­ca do Oławy
  • Sza­lo­na – po­wieść Jó­ze­fa Igna­ce­go Kra­szew­skie­go
  • Sza­lo­na – album grupy Six­te­en

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­steś sza­lo­na, mówię ci. Za­wsze nią byłaś, skończ już wresz­cie śnić.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szalony

 rzecz. szalony mos.

Wiktionary


szalony

sza­le­niec;
1. czło­wiek sza­lo­ny, nie­o­pa­no­wa­ny; wa­riat;
2. czło­wiek chory umy­sło­wo; obłą­ka­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) niez­rów­no­wa­żo­ny, im­pul­syw­ny, nie­o­bli­czal­ny

 (1.2) chory umy­sło­wo

 (1.3) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla osób sza­lo­nych (1.1-2)

 (1.4) nie­kon­tro­lo­wa­ny, in­ten­syw­ny, gwał­tow­ny, nie­po­ha­mo­wa­ny

 (1.5) szyb­ki (np. po­ścig, ruch)

 (1.6) nie­sza­blo­no­wy, dziw­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba niez­rów­no­wa­żo­na, im­pul­syw­na, nie­o­bli­czal­na

 (2.2) osoba chora umy­sło­wo

 (2.3) osoba nie­sza­blo­no­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten sza­lo­ny kie­row­ca pra­wie na mnie wje­chał.

 (1.1) Jak wia­do­mo sza­le­ni na­u­kow­cy czę­sto wy­bu­cha­ją obłą­kań­czym śmie­chem i są o krok od zni­szcze­nia świa­ta.

 (1.2) On jest sza­lo­ny i bre­dzi od rze­czy.

 (1.3) Sza­lo­ne myśli prze­my­ka­ły mu przez głowę.

 (1.4) To był sza­lo­ny syl­we­ster!

 (1.4) Do­padł nas sza­lo­ny głód.

 (1.5) Po­li­cja, po sza­lo­nym po­ści­gu aresz­to­wa­ła pi­ra­ta dro­go­we­go.

 (1.6) Ko­cham cię, moja sza­lo­na ko­bie­to!

 (2.1) Stój, sza­lo­ny!

 (2.2) Był to mo­no­log sza­lo­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɔ̃nɨ, AS: šalõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szał m., szalej m., szaleństwo n., szaleniec m., szalona ż., szalenie n., szaleńczość ż.

 czas. szaleć, oszaleć, poszaleć, wyszaleć się

 przym. szaleńczy, szałowy

 przysł. szalenie, szaleńczo, szałowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny, narwany, niepoczytalny, niespełna rozumu, obłąkany, postrzelony, stuknięty, szajbnięty, trzepnięty, walnięty; reg. śl. piźnióny, piźniynty

 (1.2) obłąkany, umysłowo chory, w obłędzie, nienormalny; reg. śl. piźnióny, piźniynty

 (1.3) obłąkany, stuknięty, świrnięty, zbzikowany, zwariowany

 (1.4) gwałtowny, nieopanowany, obłędny, opętańczy, szaleńczy

 (1.5) gorączkowy, szybki

 (1.6) dziwaczny, nieszablonowy, pokręcony, pomylony, postrzelony, zdziwaczały, zwariowany

 (2.1-3) szaleniec, świr, świrus, świruska

Wiktionary


szalotka

1. ce­bu­lo­wa ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych; czos­nek aska­loń­ski;
2. ce­bul­ka tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Al­lium asca­lo­ni­cum|L.|ref=tak., ga­tu­nek by­li­ny z ro­dzi­ny czosn­ko­wa­tych;

 (1.2) kulin. ja­rzy­na z ce­bu­lek tej ro­śli­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Marzę o go­rą­cej ja­jecz­ni­cy na sza­lot­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɔtka, AS: šalotka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czosnek askaloński, cebula szalotka, cebula kartoflanka

Wiktionary


szalotkowy

→ sza­lot­ka


SJP.pl

Patrz:

szalotka

szalowanie

sza­lu­nek, sza­lów­ka, de­sków­ka, de­sko­wa­nie; w bu­dow­nict­wie:
1. wew­nętrz­ne obi­cie z desek po­kry­wa­ją­ce ścia­ny bu­dow­li, po­mie­szczeń, wy­ko­pów itp.;
2. pro­wi­zo­rycz­na kon­struk­cja z drew­na, two­rzą­ca formę dla masy be­to­no­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­lo­wać.

Wiktionary

Sza­lo­wa­nie, także de­sko­wa­nie (nazwy po­tocz­ne: de­sków­ka, sza­lów­ka) – ro­dzaj formy słu­żą­cej do na­da­wa­nia kształ­tu mie­szan­ce be­to­no­wej. Jest to tym­cza­so­wa kon­struk­cja wy­ko­ny­wa­na z róż­nych asor­ty­men­tów drew­na lub płyt (sklej­ki, OSB lub me­ta­lu). De­sko­wa­nie sto­so­wa­ne jest naj­czę­ściej przy wy­ko­ny­wa­niu kon­struk­cji be­to­no­wych lub żel­be­to­wych na miej­scu bu­do­wy, jest także wy­ko­rzy­sty­wa­ne przy pro­duk­cji pre­fa­bry­ka­tów, acz­kol­wiek naj­czę­ściej przy pre­fa­bry­ka­cji sto­su­je się formy wy­ko­na­ne ze stali lub alu­mi­nium.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szalunek m.

 czas. szalować, zaszalować

 przym. szalunkowy

Wiktionary


szalować

obi­jać ścia­ny de­ska­mi w celu ich wzmoc­nie­nia; osza­lo­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­ko­ny­wać sza­lu­nek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlɔvat͡ɕ, AS: šalovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalunek m., szalówka ż., szalowanie n.

 czas. oszalować

 przym. szalunkowy

Wiktionary


szalowy

przy­miot­nik od: szal


SJP.pl


szalunek

1. kon­struk­cja tym­cza­so­wa uży­wa­na przy be­to­no­wa­niu, two­rzą­ca formę dla be­to­nu i usu­wa­na po jego stward­nie­niu; de­sko­wa­nie; sza­lo­wa­nie;
2. war­stwa desek po­kry­wa­ją­ca strop, dach, ścia­ny wnętrz itp. albo za­bez­pie­cza­ją­ca wykop; sza­lo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) war­stwa desek sta­no­wią­ca po­kry­cie ścia­ny bu­dyn­ku, wy­ko­pu itp., wzmac­nia­ją­ca kon­struk­cję i uszczel­nia­ją­ca ją

 (1.2) pro­wi­zo­rycz­na kon­struk­cja drew­nia­na two­rzą­ca formę dla wy­le­wa­ne­go be­to­nu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈlũnɛk, AS: šalũnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalowanie n., oszalowanie n., szalówka ż.

 czas. szalować ndk., oszalować dk.

 przym. szalunkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) szalowanie, deskowanie, deskówka, szalówka

Wiktionary


szalunkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sza­lun­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalowanie n., szalunek mrz.

 czas. szalować

Wiktionary


szalupa

okrę­to­wa łódź ra­tow­ni­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. łódź wo­żo­na na stat­ku do celów ra­tun­ko­wych, szko­le­nio­wych i do ko­mu­ni­ka­cji z lądem;

Wiktionary

Sza­lu­pa – wio­sło­wa lub ża­glo­wa łódź sta­no­wią­ca ele­ment wy­po­sa­że­nia stat­ku. Uży­wa­na w cha­rak­te­rze łodzi ra­tun­ko­wej, szko­le­nio­wej lub do ko­mu­ni­ka­cji z lądem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃaˈlupa, AS: šalupa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szalupowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łódź ratunkowa, łódź ratownicza

Wiktionary


szalupka

mała sza­lu­pa


SJP.pl


szalupowy

przy­miot­nik od: sza­lu­pa


SJP.pl


szaluś

naz­wi­sko


SJP.pl


szalówka

wew­nętrz­ne obi­cie z desek po­kry­wa­ją­ce ścia­ny bu­dow­li, po­mie­szczeń lub wy­ko­pów; de­sków­ka, sza­lo­wa­nie


SJP.pl

Sza­lów­ka – potok, le­wo­stron­ny do­pływ Bie­śnin­ki o dłu­go­ści 9,03 km i po­wierzch­ni zlew­ni 7,72 km².

Potok pły­nie przez gminę Łużną w po­wie­cie gor­lic­kim, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim. Jego źró­dła znaj­du­ją się na Bie­śni­ku w po­bli­żu szczy­tu Zie­lo­nej Góry. Na­stęp­nie potok prze­pły­wa przez Bie­śnik, Sza­lo­wą i Łużną, gdzie ucho­dzi do Bie­śnin­ki. Głów­nym do­pły­wem jest Bie­śnik.

Wikipedia


szama

1. szama bia­ło­rzyt­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dro­zdo­wa­tych za­miesz­ku­ją­cy lasy po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji; sro­czek bia­ło­rzyt­ny;
2. po­tocz­nie: je­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. je­dze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. ter. od: sza­mać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szamać

Wiktionary


szaman

cza­row­nik, umoż­li­wia­ją­cy po­ro­zu­mie­nie mię­dzy ludź­mi a du­cha­mi w niek­tó­rych wie­rze­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wśród niek­tó­rych ludów az­ja­tyc­kich, np. u Eski­mo­sów i In­dian, czło­wiek uwa­ża­ny za poś­red­ni­ka mię­dzy du­cha­mi, bó­stwa­mi, de­mo­na­mi a ludź­mi, osoba o nad­przy­ro­dzo­nej mocy, cza­ro­dziej i zna­chor pier­wot­nej re­li­gii sza­ma­niz­mu;

Wiktionary

Zo­bacz też: Sza­man (sin­gel).

Sza­man – osoba peł­nią­ca funk­cję re­li­gij­ną, po­le­ga­ją­cą na sfor­ma­li­zo­wa­nej i in­sty­tu­cjo­nal­nej więzi ek­sta­tycz­nej z isto­ta­mi nad­ludz­ki­mi (du­cha­mi przod­ków lub de­mo­na­mi).

Dzię­ki ba­da­niom et­no­lo­gii oraz re­li­gioz­naw­stwa wia­do­mo, że fe­no­men sza­mań­stwa, daw­niej ko­ja­rzo­ny pra­wie wy­łącz­nie z ob­sza­rem środ­ko­wej Sy­be­rii (Tun­gu­zi, Bu­ria­ci), był obec­ny w wielu in­nych sy­ste­mach wie­rzeń na wszyst­kich kon­ty­nen­tach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) w mo­men­cie ogra­ni­cze­nia lub wy­e­li­mi­no­wa­nia tra­dy­cyj­nych dzia­łań miej­sco­wych uz­dro­wi­cie­li i sza­ma­nów i wpro­wa­dze­nia na ich miej­sce kla­sycz­nej me­dy­cy­ny za­chod­niej, stan zdro­wot­ny lud­no­ści uległ po­gor­sze­niu. Po­pra­wę przy­nio­sło do­pie­ro po­łą­cze­nie obyd­wu po­dejść me­dycz­nych: no­wo­czes­ne­go i tra­dy­cyj­ne­go.

 (1.1) Czci­god­ny Oya wy­słu­chał nas! Niech bę­dzie bło­go­sła­wio­na sio­stra, która za­nio­sła nasze proś­by przed jego obli­cze! Fa­u­sti­no, sza­man vo­o­doo, wy­po­wia­da te słowa sto­jąc po kost­ki w bło­cie, w stru­gach tro­pi­kal­ne­go de­szczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãmãn, AS: šãmãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szamanizm m.

:: fż. szamanka ż.

 czas. pot. szamanić

 przym. szamański, szamanistyczny

Wiktionary


szamanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­mać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãˈmãɲɛ, AS: šãmãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szamać

Wiktionary


szamanistyczny

→ sza­ma­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sza­ma­niz­mem, do­ty­czą­cy sza­ma­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

szamanizm

Powiązane:

 rzecz. szamanizm mrz., szaman mos., szamanka ż.

 przym. szamański

Wiktionary


szamanizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wie­rze­nia i prak­ty­ki re­li­gij­ne ba­zu­ją­ce na ani­miz­mie i in­sty­tu­cji sza­ma­nów;

Wiktionary

Sza­ma­nizm – ze­spół prak­tyk i wie­rzeń opie­ra­ją­cych swe poj­mo­wa­nie sto­sun­ku świa­ta na­ma­cal­ne­go do świa­ta du­cho­we­go na fun­da­men­tal­nej roli sza­ma­na jako osoby zdol­nej do po­dró­ży ek­sta­tycz­nych w zaś­wia­ty dla dobra swo­jej wspól­no­ty bądź jej po­szcze­gól­nych człon­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃãˈmãɲism̥, AS: šãmãńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szamaństwo n., szaman m., szamanka ż., szamanizowanie n.

 czas. szamanizować ndk.

 przym. szamanistyczny, szamański

Wiktionary


szamanka

wśród In­dian i niek­tó­rych ludów w Azji: ko­bie­ta ob­da­rzo­na nad­przy­ro­dzo­ną mocą, kon­tak­tu­ją­ca się z du­cha­mi, po­sia­da­ją­ca zdol­no­ści le­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się sza­ma­niz­mem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sza­man
  • Sza­man­ka – pol­ski film psy­cho­lo­gicz­ny z 1995 r. w re­ży­se­rii An­drze­ja Żu­ław­skie­go
  • Sza­man­ka – album Ju­sty­ny Stecz­kow­skiej

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szaman m., szamanizm m.

 przym. szamański, szamanistyczny

 przysł. szamańsko

Wiktionary


szamasz

po­moc­nik w sy­na­go­dze; sza­mes


SJP.pl


szamać

po­tocz­nie: jeść dużo i łap­czy­wie; wsu­wać, wtran­ża­lać, pa­ła­szo­wać, wtra­jać, opędz­lo­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. jeść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­tek po­szedł sza­mać, bo mówił, że jest głod­ny jak wilk.

 (1.1) Sza­maj, nie gadaj, bo się udła­wisz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãmat͡ɕ, AS: šãmać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szamanie n., szamot mrz., szama ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wrzucać na ruszt

Wiktionary


szamański

do­ty­czą­cy sza­ma­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy sza­ma­na, zwią­za­ny z sza­ma­nem i jego dzia­ła­nia­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãˈmãj̃sʲci, AS: šãmãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaman m., szamanka ż., szamanizm m., szamanizowanie n.

 czas. szamanizować

 przym. szamanistyczny

Wiktionary


szambelan

1. jeden z waż­niej­szych urzęd­ni­ków kró­lew­skich;
2. daw­niej: star­szy słu­żą­cy w bo­ga­tych do­mach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. tytuł dwor­ski, oz­na­cza­ją­cy urzęd­ni­ka dworu kró­lew­skie­go lub ksią­żę­ce­go, który zaj­mo­wał się spra­wa­mi go­spo­dar­czy­mi, ce­re­mo­nia­mi lub opie­ką nad pry­wat­ny­mi kom­na­ta­mi wład­cy

Wiktionary

Szam­be­lan (fr. "cham­bel­lan") – wy­so­ki urzęd­nik dwor­ski, peł­nią­cy swą służ­bę na po­ko­jach pa­nu­ją­ce­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzi­siej­szych cza­sach funk­cja szam­be­la­na za­cho­wa­ła się tylko sym­bo­licz­nie, np. przy dwo­rze pa­pie­skim.

Wiktionary


szambelania

urząd, god­ność szam­be­la­na


SJP.pl


szambelanowa

żona szam­be­la­na


SJP.pl


szambelański

do­ty­czą­cy szam­be­la­na, szam­be­la­nii


SJP.pl


szambiarka

1. ro­dzaj nie­wiel­kiej cy­ster­ny, któ­rej część ła­dow­na jest przez­na­czo­na na ście­ki;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się wy­wo­zem ście­ków z do­mo­wych urzą­dzeń ka­na­li­za­cyj­nych i póź­niej­szym ich uty­li­zo­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. po­jazd przy­sto­so­wa­ny do wy­wo­zu fe­ka­liów z szamb, wody ze ście­ków i in­nych płyn­nych nie­czy­sto­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Bruk­se­li rol­ni­cy uży­wa­ją szam­bia­rek do roz­pry­ski­wa­nia gno­jów­ki na fa­sa­dy unij­nych urzę­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãmˈbʲjarka, AS: šãmbʹi ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szambo n., szambiarz mos.

 przym. szambowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pojazd asenizacyjny; pot. szambowóz, szambo, pszczółka

Wiktionary


szambiarz

osoba zaj­mu­ją­ca się wy­wo­zem ście­ków z do­mo­wych urzą­dzeń ka­na­li­za­cyj­nych i póź­niej­szym ich uty­li­zo­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tech­nik pra­cu­ją­cy przy opróż­nia­niu szamb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Facet Baśki jest szam­bia­rzem i do­brze za­ra­bia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szambo n., szambko n., szambiarka ż.

 przym. szambowy

Wiktionary


szambo

1. ście­ki z ka­na­li­za­cyj­nych urzą­dzeń do­mo­wych;
2. po­dziem­ny zbior­nik, do któ­re­go spły­wa­ją takie ście­ki;
3. po­tocz­nie o sy­tu­a­cji po­dej­rza­nej lub mo­ral­nie dwuz­nacz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. zbior­nik, do któ­re­go tra­fia­ją fe­ka­lia

 (1.2) techn. pot. szam­bo­wóz

 (1.3) pot. przen. pro­ble­ma­tycz­na sy­tu­a­cja, która może przy­nieść nie­przy­jem­no­ści

Wiktionary

Szam­bo lub dół cham­be­au (rze­ko­mo od fr. naz­wi­ska Cham­be­au) – po­dziem­ny zbior­nik, zaz­wy­czaj be­zod­pły­wo­wy, wy­ko­na­ny np. z be­to­nu, do któ­re­go od­pro­wa­dza­ne są ście­ki z do­mo­wych urzą­dzeń ka­na­li­za­cyj­nych. Szam­ba mogą być po­dłą­czo­ne do sy­ste­mu ka­na­li­za­cji miej­skiej, gdzie sta­no­wią ro­dzaj zbior­ni­ka re­ten­cyj­ne­go za­po­bie­ga­ją­ce­go za­ty­ka­niu się uz­bro­je­nia po­dziem­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trze­ba dziś opróż­nić szam­bo.

 (1.2) Pod dom są­sia­da pod­je­cha­ło szam­bo.

 (1.3) Ten pro­jekt to po pro­stu szam­bo. Nic tam nie jest do­brze zro­bio­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãmbɔ, AS: šãmbo

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

:: rzecz. szambiarz mos., szambowóz mrz., szambiarka ż.

::: zdrobn. szambko n.

:: przym. szambowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński zengruba

Wiktionary


szambonurek

po­tocz­nie: pra­cow­nik opróż­nia­ją­cy szam­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. pot. osoba bez­poś­red­nio zaj­mu­ją­ca się ka­na­li­za­cją lub wy­wo­zem nie­czy­sto­ści z szam­ba

 (1.2) gwara ucz­niow­ska: obraź. jedno z wyz­wisk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãmbɔ̃ˈnurɛk, AS: šãmbõnurek

Wiktionary


szambowy

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla szam­ba (np. fetor, za­pach szam­bo­wy), zwią­za­ny w jakiś spo­sób z szam­bem lub po­dob­ny­mi od­pad­ka­mi (np. zbior­nik szam­bo­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szam­bem, od­no­szą­cy się do szam­ba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­szczel­ny zbior­nik szam­bo­wy stał się naszą bo­lącz­ką w wa­ka­cje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szambo n., szambiarz mos., szambiarka ż.

Wiktionary


szambowóz

po­tocz­nie: wóz do wy­do­by­wa­nia i prze­wo­że­nia nie­czy­sto­ści z szam­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. po­jazd przy­sto­so­wa­ny do wy­wo­zu fe­ka­liów z szamb, wody ze ście­ków i in­nych płyn­nych nie­czy­sto­ści;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãmˈbɔvus, AS: šãmbovus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pojazd asenizacyjny, szambo, szambiarka, pszczółka

Wiktionary


szamburski

naz­wi­sko


SJP.pl


szamerowanie

ozdo­ba stro­ju w po­sta­ci na­szy­te­go sznu­ra, taśmy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­me­ro­wać.

 (1.2) sza­me­ru­nek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãmɛrɔˈvãɲɛ, AS: šãmerovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szamerować

Wiktionary


szamerować

ob­szy­wać coś sznu­rem, taśmą w celu przy­o­zdo­bie­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ob­szy­wać coś ga­lo­nem, sznu­rem itp. w ce­lach de­ko­ra­cyj­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy adiu­tan­ci swoją zwierszch­nią su­knią i ka­mi­zel­kę sza­me­ro­wa­li ga­lo­nem zło­tym, niek­tó­rzy tylko ka­mi­zel­kę, a niek­tó­rzy wcale nie da­wa­li ga­lo­nów […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãmɛˈrɔvat͡ɕ, AS: šãmerovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szamerowanie n.

Wiktionary


szamerunek

ozdo­ba li­be­rii lub mun­du­ru w po­sta­ci ga­lo­nu, sznu­ra itp.


SJP.pl

Sza­me­ru­nek – ozdob­ne na­szy­cie z taśm, ga­lo­nów lub ple­cio­nek, sto­so­wa­ne prze­de wszyst­kim na przo­dach mę­skich lub dam­skich ubio­rów. Skła­da się z rów­no­le­głych pasów za­koń­czo­nych pęt­la­mi i gu­za­mi, czę­sto o cha­rak­te­rze szmu­kler­skim. Na ob­sza­rach Rze­czy­po­spo­li­tej ten typ ozdo­by znany był już od XV wieku.

Wikipedia


szames

po­moc­nik w sy­na­go­dze; sza­masz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. żyd. po­słu­gacz w sy­na­go­dze, gmi­nie, są­dzie ra­bi­nac­kim bądź w bract­wie ży­dow­skim, któ­re­go za­da­niem było m.in. przy­go­to­wy­wa­nie sy­na­go­gi do na­bo­żeństw, po­ma­ga­nie cha­za­nom, po­ran­ne bu­dze­nie męż­czyzn na mod­lit­wy itp.;

Wiktionary

Sza­mes (z ‏שמשׂ‎ "sza­mes", a to z ‏שַׁמָּשׁ‎ "sza­masz" – woźny) – sługa bóż­ni­czy, któ­re­go za­da­niem było m.in. przy­go­to­wy­wa­nie sy­na­go­gi do na­bo­żeństw, po­ma­ga­nie cha­za­nom, po­ran­ne bu­dze­nie męż­czyzn na mod­lit­wy. Zwany był także szkol­ni­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Późno wie­czo­rem rebe za­wo­łał do sie­bie sza­me­sa i kazał sobie pow­tó­rzyć no­wi­ny. Wia­do­mo­ści były okrop­ne. W ciągu dnia zmar­ło je­szcze stu trzy­dzie­stu Żydów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãmɛs, AS: šãmes

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkolnik

Wiktionary


szamet

ro­dzaj lek­kiej tka­ni­ny weł­nia­nej


SJP.pl


szamil

imię mę­skie


SJP.pl

Sza­mil (ur. 1797 w aule Gimry, zm. 1871 w Me­dy­nie) – przy­wód­ca pow­sta­nia gó­ra­li ka­u­ka­skich prze­ciw­ko Rosji w la­tach 1834–1859.

Stał na czele te­o­kra­tycz­ne­go pań­stwa, Ima­ma­tu Ka­u­ka­skie­go, okre­śla­ne­go nie­kie­dy jako ima­mat Sza­mi­la. Przez lata sku­tecz­nie unie­moż­li­wiał pod­bi­cie pół­noc­ne­go Ka­u­ka­zu, prze­de wszyst­kim Da­ge­sta­nu i Cze­cze­nii.

Wikipedia


szamir

obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adi Sza­mir (ur. 1952) – iz­ra­el­ski in­for­ma­tyk i kryp­to­graf, la­u­re­at Na­gro­dy Tu­rin­ga.
  • Ga­briel Sza­mir (1909-1992) – iz­ra­el­ski gra­fik, twór­ca znacz­ków i or­de­rów, brat Mak­si­ma
  • Ic­chak Sza­mir (1916-2012) – iz­ra­el­ski po­li­tyk, dwu­krot­ny pre­mier, wie­lo­krot­ny mi­ni­ster, czło­nek Kne­se­tu.
  • Ja’ir Sza­mir (ur. 1945) – iz­ra­el­ski po­li­tyk i woj­sko­wy, mi­ni­ster, czło­nek Kne­se­tu, syn Ic­cha­ka.
  • Jisra’el Sza­mir (ur. 1947) – szwedz­ko-ro­syj­sko-iz­ra­el­ski dzien­ni­karz i pi­sarz, po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go.
  • Jo’aw Sza­mir (ur. 1970) – iz­ra­el­ski fil­mo­wiec i re­ży­ser fil­mów do­ku­men­tal­nych
  • Ma­i­raw Sza­mir (ur. 1988) – iz­ra­el­ska pił­kar­ka gra­ją­ca na po­zy­cji bram­ka­rza, re­pre­zen­tant­ka kraju
  • Mak­sim Sza­mir (1910-1990) – iz­ra­el­ski gra­fik, twór­ca znacz­ków i or­de­rów, brat Ga­brie­la
  • Mosze Sza­mir (1921-2004) – iz­ra­el­ski pro­za­ik i pu­bli­cy­sta oraz po­li­tyk, czło­nek Kne­se­tu.
  • Sze­lo­mo Sza­mir (1915-2009) – iz­ra­el­ski woj­sko­wy, do­wód­ca Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej oraz Sił Po­wietrz­nych
  • Sha­mir, wł. Sha­mir Ba­i­ley (ur. 1994) – ame­ry­kań­ski muzyk
  • Sza­mir – w Bi­blii i w ję­zy­ku he­braj­skim – dia­ment, uży­wa­ny do rycia w twar­dym ma­te­ria­le. Z cza­sem w ży­dow­skiej li­te­ra­tu­rze zo­stał uz­na­ny za ma­łe­go ro­ba­ka, który po­tra­fił prze­gry­zać się przez najt­wards...

Wikipedia


szamisen

trzy­stru­no­wy ja­poń­ski in­stru­ment mu­zycz­ny; sha­mi­sen, sa­mi­sen


SJP.pl


szamka

po­tocz­nie:
1. coś do je­dze­nia, po­si­łek;
2. je­dze­nie; sza­ma­nie, wtran­ża­la­nie, pa­ła­szo­wa­nie


SJP.pl


szamocin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Sza­mo­cin ( Sa­mots­chin) – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie cho­dzie­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Sza­mo­cin. Mia­sto leży na pn. skra­ju Po­je­zie­rza Cho­dzie­skie­go, nad jez. Sie­kie­ra. Oś­ro­dek usłu­go­wy, fa­bry­ka mebli, ogrod­nict­wo.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2009 mia­sto li­czy­ło 4258 miesz­kań­ców.

Wikipedia


szamocinianin

miesz­ka­niec Sza­mo­ci­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szamocinianka

miesz­kan­ka Sza­mo­ci­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szamociński

zwią­za­ny z Sza­mo­ci­nem, do­ty­czą­cy Sza­mo­ci­na


SJP.pl


szamocki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Sza­moc­ki – pol­ski zie­mia­nin, poseł na Sejm
  • Józef Sza­moc­ki – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny

Wikipedia


szamorodni

Sza­mo­rod­ni - nazwa tego wę­gier­skie­go wina wy­wo­dzi się z ję­zy­ka pol­skie­go (ze wzglę­du na wiel­kość spo­ży­cia w Rze­czy­po­spo­li­tej) i oz­na­cza "sam się rodzi" lub "sa­mo­rod­ny".

Jest to ro­dzaj to­ka­ju wyt­wa­rza­ne­go w re­jo­nie Tokaj-He­gy­al­ja na Wę­grzech z ca­łych kiści wi­no­gron wrzu­ca­nych do kadzi z po­mi­nię­ciem pro­ce­su ręcz­ne­go od­dzie­la­nia gron dot­knię­tych szla­chet­ną ple­śnią ("aszú") od resz­ty kiści.

Wikipedia


szamot

do­da­tek przy pro­duk­cji ce­ra­micz­nych wy­ro­bów ogniotr­wa­łych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą od­por­no­ścią na szyb­kie zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry; sza­mo­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogniotr­wa­ła glina do­da­wa­na do wy­ro­bów ce­ra­micz­nych;

 (1.2) gwara wię­zien­na pysk

Wiktionary

Sza­mot – ma­te­riał ce­ra­micz­ny otrzy­my­wa­ny przez wy­pa­le­nie gliny lub łup­ków i zmie­le­nie otrzy­ma­ne­go pro­duk­tu.

Pro­ces pro­duk­cji po­le­ga na for­mo­wa­niu, su­sze­niu i wy­pa­la­niu. Wy­ro­by sza­mo­to­we ce­chu­ją się dużą od­por­no­ścią na szyb­kie zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry. Po wy­mie­sza­niu z pla­stycz­ną gliną ogniotr­wa­łą, sza­mot uży­wa­ny jest do wy­ro­bu ogniotr­wa­łych ma­te­ria­łów, np. okła­dzin sto­so­wa­nych w ka­flo­wych pie­cach do­mo­wych, pa­le­ni­skach, pie­cach prze­my­sło­wych itp.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃãmɔt, AS: šãmot

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. szamota; przym. szamotowy

 (1.2) czas. szamać

Wiktionary


szamota

do­da­tek przy pro­duk­cji ce­ra­micz­nych wy­ro­bów ogniotr­wa­łych, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużą od­por­no­ścią na szyb­kie zmia­ny tem­pe­ra­tu­ry; sza­mot


SJP.pl


szamotanina

1. szar­pa­nie się z kimś lub czymś;
2. zma­ga­nie się z trud­no­ścia­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szar­pa­nie się, mo­co­wa­nie się z kimś

 (1.2) przen. zma­ga­nie się z czymś, np. pod­ję­ciem de­cyz­ji lub z trud­no­ścia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sta­no­wi­li go wy­le­gi­ty­mo­wać, ale ten, ich zda­niem, nie chciał ujaw­nić da­nych oso­bo­wych. W efek­cie mię­dzy męż­czyz­ną a czte­re­ma po­li­cjan­ta­mi wy­wią­za­ła się sza­mo­ta­ni­na.

Wiktionary


szamotać

1. szar­pać się z kimś lub czymś;
2. zma­gać się z trud­no­ścia­mi


SJP.pl


szamotownia

za­kład pro­du­ku­ją­cy sza­mot


SJP.pl


szamotowy

→ sza­mot, → sza­mo­ta


SJP.pl

Patrz:

szamot, → szamota

szamotulanin

miesz­ka­niec Sza­mo­tuł


SJP.pl


szamotulanka

miesz­kan­ka Sza­mo­tuł


SJP.pl


szamotulski

przy­miot­nik od: Sza­mo­tu­ły


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szmo­tu­ła­mi, do­ty­czą­cy Sza­mo­tuł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szamotuły, szamotulanin m., szamotulanka ż.

Wiktionary


szamotuły

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

 (1.2) geogr. adm. gmina w Pol­sce;

Wiktionary

Sza­mo­tu­ły – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu sza­mo­tul­skie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Sza­mo­tu­ły. Po­ło­żo­ne nad rzeką Samą, na Po­je­zie­rzu Wiel­ko­pol­skim, ok. 35 km na pół­noc­ny za­chód od cen­trum Poz­na­nia.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2025, mia­sto li­czy­ło 17,909 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szamotulski

Wiktionary


szamotówka

1. po­tocz­nie: cegła sza­mo­to­wa - ogniotr­wa­ła cegła uży­wa­na do wy­kła­da­nia pie­ców pra­cu­ją­cych w bar­dzo wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze;
2. re­gio­nal­nie: ro­dzaj wol­no­sto­ją­ce­go pieca ku­chen­ne­go


SJP.pl


szamozaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów


SJP.pl

Sza­mo­za­ur ("Sha­mo­sa­u­rus scu­ta­tus") – ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów (An­ky­lo­sa­u­ri­dae).

Żył w okre­sie wczes­nej kredy (ok. 121-99 mln lat temu) na te­re­nach cen­tral­nej Azji. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Mon­go­lii.

Sza­mo­za­ur był naj­star­szym przed­sta­wi­cie­lem ro­dzi­ny An­ky­lo­sa­u­ri­dae

Wikipedia


szamozyt

mi­ne­rał z grupy chlo­ry­tów, gli­no­krze­mian że­la­za; cha­mo­syt


SJP.pl

Sza­mo­zyt lub cha­mo­zyt – zło­żo­ny mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów że­la­za i glinu, z grupy chlo­ry­tów (że­la­zo­wych).

Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od szwaj­car­skiej miej­sco­wo­ści Cha­mo­son, gdzie w 1820 mi­ne­rał zo­stał od­kry­ty i opi­sa­ny przez Pier­re'a Bert­hie­ra.

Wikipedia


szampan

1. znany i ce­nio­ny na całym świe­cie ga­tu­nek wina mu­su­ją­ce­go po­cho­dzą­ce­go z Szam­pa­nii (re­gion we Fran­cji);
2. po­tocz­nie: każde wino mu­su­ją­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) białe wino mu­su­ją­ce, ory­gi­nal­nie pro­du­ko­wa­ne w Szam­pa­nii;

 (1.2) bu­tel­ka, kie­li­szek szam­pa­na (1.1)

Wiktionary

Szam­pan (z fr. "cham­pa­gne", od "vin de Cham­pa­gne") – szcze­gól­ny ro­dzaj wina mu­su­ją­ce­go (po­tocz­nie – każde wino mu­su­ją­ce), po­wszech­nie ko­ja­rzo­ny ze świę­to­wa­niem i luk­su­sem. Nazwę swą zaw­dzię­cza Szam­pa­nii, re­gio­no­wi w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, głów­ne­mu miej­scu jego pro­duk­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­taj synku, że na więk­szość ko­biet szam­pan dzia­ła po­bu­dza­ją­co.

 (1.2) O pół­no­cy roz­le­gły się wi­wa­ty, strze­li­ły korki od szam­pa­nów, a niez­na­jo­mi rzu­ca­li się sobie w ra­mio­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãmpãn, AS: šãmpãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szampania ż., Szampańczyk m., Szampanka ż., szampańskość ż., szampanka ż., szampanik mrz.

 przym. szampański

Wiktionary


szampanek

kie­li­szek do szam­pa­na


SJP.pl


szampania

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji;

Wiktionary

Szam­pa­nia ( "Cham­pa­gne") – re­gion wi­niar­ski oraz hi­sto­rycz­na pro­win­cja we Fran­cji, po­ło­żo­na na wschód od Pa­ry­ża, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści kraju, w do­li­nach Marny i Sek­wa­ny w oko­li­cach Reims i Épernay. Współ­cze­śnie leży na te­re­nie ut­wo­rzo­ne­go z po­cząt­kiem 2016 roku re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Grand Est, a wcze­śniej, do 2015 w re­gio­nie Szam­pa­nia-Ar­de­ny. Jest naj­bar­dziej wy­su­nię­tym na pół­noc wiel­kim re­gio­nem wi­niar­skim Fran­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szam­pa­nia od wie­ków sły­nie z pro­duk­cji win mu­su­ją­cych, zwa­nych wła­śnie szam­pa­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãmˈpãɲja, AS: šãmpãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szampan m., Szampańczyk m., Szampanka ż., szampańskość ż., szampanka ż.

 przym. szampański

Wiktionary


szampania-ardeny

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. adm. były fran­cu­ski re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści kraju;

Wiktionary

Szam­pa­nia-Ar­de­ny (fr. "Cham­pa­gne-Ar­den­ne") – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny po­ło­żo­ny w pół­noc­no-wschod­niej Fran­cji, który z po­cząt­kiem 2016 roku wszedł w skład no­we­go, więk­sze­go re­gio­nu Grand Est. Jego nazwa wy­wo­dzi się od hi­sto­rycz­nej kra­i­ny Szam­pa­nii i gór Ar­de­nów. Gra­ni­czył z Bel­gią oraz (do re­for­my ad­mi­ni­stra­cyj­nej) re­gio­na­mi: Lo­ta­ryn­gią, Fran­che-Comté, Bur­gun­dią, Île-de-Fran­ce i Pi­kar­dią.

Wikipedia


szampanik

zdrob­nie­nie od: szam­pan; szam­pa­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szam­pan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szampan m.

Wiktionary


szampanka

kie­li­szek do szam­pa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kie­li­szek przez­na­czo­ny ty­po­wo do picia szam­pa­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szampania ż., szampan m., szampanek m., szampanówka ż.

 przym. szampański

 przysł. szampańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. szampanówka

Wiktionary


szampanopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści szam­pa­na; przy­po­mi­na­ją­cy szam­pan


SJP.pl


szampańczyk

miesz­ka­niec Szam­pa­nii (kra­i­ny hi­sto­rycz­nej we Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szam­pa­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szampania ż., szampan mrz.

:: fż. Szampanka ż.

 przym. szampański

Wiktionary


szampański

1. o na­stro­ju, za­ba­wie: wy­śmie­ni­ty;
2. do­ty­czą­cy szam­pa­na;
3. przy­miot­nik od: Szam­pa­nia (kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy szam­pa­na, zwią­za­ny z szam­pa­nem

 (1.2) do­ty­czą­cy Szam­pa­nii, zwią­za­ny z Szam­pa­nią

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pełen we­so­ło­ści, do­bre­go hu­mo­ru, to­wa­rzy­szą­cy hucz­nej za­ba­wie

 (2.2) z buj­nym tem­pe­ra­men­tem, wdzię­kiem, bły­skot­li­wo­ścią i we­so­ło­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) To był szam­pań­ski syl­we­ster – barw­ne kon­fet­ti le­cia­ło na głowy, ko­lo­ro­we ser­pen­ty­ny zwi­sa­ły gęsto, a tań­com nie było końca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szampańczyk mos., Szampanka ż., Szampania ż., szampan m., szampanka ż., szampanówka ż., szampanek m.

 przysł. szampańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) wspaniały

Wiktionary


szampinion

prze­sta­rza­le: grzyb pie­czar­ka


SJP.pl


szampion

mistrz spor­to­wy; cham­pion; czem­pion


SJP.pl

Ja­błoń do­mo­wa ‘Szam­pion’ (cz. 'Šampion') – od­mia­na upraw­na (kul­ty­war) ja­bło­ni do­mo­wej ("Malus do­me­sti­ca" ‘Szam­pion’), na­le­żą­ca do grupy od­mian je­sien­nych. Od­mia­na cze­ska wy­se­lek­cjo­no­wa­na w 1970 roku przez Otto Loudę w miej­sco­wo­ści Střižovice. Jest krzy­żów­ką od­mian 'Gol­den De­li­cio­us' i 'Koksa Po­ma­rań­czo­wa'. W Pol­sce w upra­wie od po­ło­wy lat 80., wpi­sa­na do Re­je­stru Od­mian pro­wa­dzo­ne­go przez Cen­tral­ny Oś­ro­dek Ba­da­nia Od­mian Ro­ślin Upraw­nych w 1990 roku.

Wikipedia


szampionka

→ szam­pion; cham­pion­ka, czem­pion­ka


SJP.pl


szampon

1. płyn do mycia lub far­bo­wa­nia wło­sów; sham­po­on;
2. płyn do pra­nia dy­wa­nów lub mycia ka­ro­se­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) płyn­ny śro­dek do mycia wło­sów lub sier­ści;

Wiktionary

Szam­pon – zaz­wy­czaj płyn­ny śro­dek do mycia wło­sów, za­wie­ra­ją­cy cie­kłe mydło, sub­stan­cje pie­nią­ce oraz sub­stan­cje po­moc­ni­cze, takie jak związ­ki za­pa­cho­we, odżyw­cze, na­wil­ża­ją­ce, an­ty­sta­tycz­ne, na­tłu­szcza­ją­co-na­bły­szcza­ją­ce, lecz­ni­cze i ko­lo­ry­zu­ją­ce włosy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃãmpɔ̃n, AS: šãmpõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szamponetka ż.

:: zdrobn. szamponik m.

 przym. szamponowy

Wiktionary


szamponetka

kos­me­tyk do tym­cza­so­wej zmia­ny barwy wło­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. szam­pon ko­lo­ry­zu­ja­cy w sa­szet­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szampon mrz.

Wiktionary


szamponik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szam­pon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szampon m.

Wiktionary


szamponować

czy­ścić dywan przy uży­ciu od­po­wied­nie­go pre­pa­ra­tu i urzą­dze­nia


SJP.pl


szamponowy

→ szam­pon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy szam­po­nu

Wiktionary

Patrz:

szampon

Powiązane:

 rzecz. szampon mrz.

Wiktionary


szampun

mała pła­sko­den­na łódź wio­sło­wa lub ża­glo­wa, uży­wa­na we wschod­niej Azji; sam­pan


SJP.pl


szamów

Sza­mów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Wi­to­nia.

Wieś szla­chec­ka "Sza­mo­wo" po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


szanajca

naz­wi­sko


SJP.pl


szandar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wojsk. żan­darm

Wiktionary


szandor

po­je­dyn­cza deska do re­gu­lo­wa­nia prze­pły­wu wody w ko­ry­cie rzeki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­zio­my ele­ment kur­ty­ny spię­trza­ją­cej wodę i za­my­ka­ją­cej tamę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Iszt­wan Szan­dor – ukra­iń­ski pił­karz, tre­ner pił­kar­ski
  • Fedir Szan­dor – ukra­iń­ski pe­da­gog i po­li­tyk
  • An­drij Szan­dor – ukra­iń­ski sę­dzia pił­kar­ski

Wikipedia


szandorowy

→ szan­dor


SJP.pl

Patrz:

szandor

szanek

dawna miara ob­ję­to­ści ciał syp­kich równa 24 lub 48 garn­com


SJP.pl


szanghaj

mia­sto w Chi­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto w Chi­nach, nad rzeką Jang­cy;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Shang­hai”. Zo­bacz też: Shang­hai – szwedz­ki ze­spół mu­zycz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja ko­le­żan­ka stu­dio­wa­ła w Szang­ha­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szanghajczyk mos., szanghajka ż.

 przym. szanghajski

Wiktionary


szanghajczyk

miesz­ka­niec Szang­ha­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szang­ha­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znam kilku szang­haj­czy­ków, któ­rzy stu­dio­wa­li w Pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szanghaj mrz.

:: fż. szanghajka ż.

 przym. szanghajski

Wiktionary


szanghajka

miesz­kan­ka Szang­ha­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szang­ha­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W re­sta­u­ra­cji poz­nał ślicz­niut­ką szang­haj­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szanghaj mrz.

:: fm. szanghajczyk mos.

 przym. szanghajski

Wiktionary


szanghajski

przy­miot­nik od: Szang­haj (mia­sto w Chi­nach)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Szang­ha­ju, zwią­za­ny z Szang­ha­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam te klap­ki w jed­nym z szang­haj­skich skle­pów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szanghaj mrz., szanghajczyk mos., szanghajka ż.

Wiktionary


szango

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) rel. afry­kań­ski bóg gromu i świę­tych bęb­nów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szan­go – bó­stwo z wie­rzeń Jo­ru­bu­ów
  • Szan­go – syn­kre­tycz­na, ka­to­lic­ka re­li­gia po­cho­dze­nia afry­kań­skie­go (głów­nie Jo­ru­bów), która roz­wi­nę­ła się na Try­ni­da­dzie i w Gre­na­dzie
  • Szan­go – bó­stwo re­li­gii szan­go, utoż­sza­mio­ne póź­niej ze św. Janem Chrzci­cie­lem
  • Szan­go – bó­stwo o po­cho­dze­niu afry­kań­skim, które czczo­no w kul­tach afro­a­me­ry­kań­skich na Kubie (póź­niej jako św. Bar­ba­ra), w Bra­zy­lii (póź­niej jako św. Hie­ro­nim), na Haiti (póź­niej jako św. Jan Chrzcic...
  • }}

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szango

Wiktionary


szaniawski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ta­de­usz Sza­niaw­ski (XVIII wiek) – ge­ne­rał major wojsk ko­ron­nych.
  • Alek­san­der Sza­niaw­ski (1813–1863) – na­czel­nik woj­sko­wy po­wia­tu bial­skie­go w pow­sta­niu stycz­nio­wym.
  • Al­fons Sza­niaw­ski (1837–1905) – ge­ne­rał armii ro­syj­skiej, przed­się­bior­ca, fi­lan­trop.
  • Fran­ci­szek Ksa­we­ry Sza­niaw­ski (1768–1830) – pol­ski ksiądz, pro­fe­sor w War­szaw­skiej Szko­le Prawa, wy­kła­dow­ca na Wy­dzia­le Te­o­lo­gicz­nym Uni­wer­sy­te­tu War­szaw­skie­go.
  • Hu­bert Sza­niaw­ski (ur. 1938) – pa­le­on­to­log.
  • Jan Sza­niaw­ski (1903–1985) – puł­kow­nik, ofi­cer Armii Lu­do­wej i Lu­do­we­go Woj­ska Pol­skie­go, po II woj­nie świa­to­wej w MO.
  • Jan Fe­liks Sza­niaw­ski z Sza­niaw herbu Ju­no­sza (?–1733) – bi­skup rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup po­moc­ni­czy lwow­ski w la­tach 1717–1725, bi­skup die­cez­jal­ny chełm­ski w la­tach 1725–1733.
  • Jerzy Sza­niaw­ski (1886–1970) – pol­ski dra­ma­turg, fe­lie­to­ni­sta i pi­sarz, czło­nek Pol­skiej Aka­de­mii Li­te­ra­tu­ry.
  • Józef Sza­niaw­ski
  • Kle­mens Sza­niaw­ski (1925–1990) – pol­ski fi­lo­zof.
  • Kle­mens Ju­nosz Sza­niaw­ski (1849–1898) – po­wie­ścio­pi­sarz, no­we­li­sta i fe­lie­to­ni­sta pol­ski.
  • Kon­stan­ty Fe­li­cjan Sza­niaw­ski herbu Ju­no­sza (1668–1732) – bi­skup włoc­ław­ski od 1705, prze­nie­sio­ny do Kra­ko­wa 3 lipca 1720, scho­la­styk wi­leń­ski, ka­no­nik war­miń­ski, re­gent kan­ce­la­rii więk­szej ko­ron­nej, ...

Wikipedia


szaniec

ziem­ne umoc­nie­nie po­lo­we two­rzo­ne przez wał i rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ziem­na for­ty­fi­ka­cja po­lo­wa skła­da­ją­ca się z wału i rowu;

 (1.2) przen. coś bę­dą­ce­go osło­ną lub opar­ciem dla kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Sza­niec – ziem­ne dzie­ło for­ty­fi­ka­cyj­ne lub ele­ment for­ty­fi­ka­cji, za­wie­ra­ją­ce wał obron­ny i fosę, sto­so­wa­ne od roz­po­wszech­nie­nia się broni pal­nej do końca XIX w., prze­waż­nie ma­ją­ce cha­rak­ter for­ty­fi­ka­cji po­lo­wej i czę­sto wzno­szo­ne do­raź­nie. Szań­ce były bu­do­wa­ne przez woj­ska na ob­sza­rze to­czo­nych bitew jako ele­ment umoc­nień słu­żą­cych do osło­ny sta­no­wisk ar­ty­le­ryj­skich lub na przed­po­lu oble­ga­nych twierdz. Przy ich bu­do­wie sto­so­wa­no zróż­ni­co­wa­ne na­ry­sy i pro­fi­le.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃãɲɛt͡s, AS: šãńec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szańcowy

Wiktionary


szanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­cej głów­nie mjan­mań­ski stan Szan i po­słu­gu­ją­cej się ję­zy­kiem szan;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szan mrz., szan mrz.

:: fm. Szanin mos.

 przym. szański

Wiktionary


szankier

w me­dy­cy­nie: cho­ro­ba we­ne­rycz­na, ob­ja­wia­ją­ca się ro­pie­nia­mi na na­rzą­dach płcio­wych; wrzód we­ne­rycz­ny


SJP.pl


szanobliwy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. oszczęd­ny

Wiktionary


szanon

w in­for­ma­ty­ce: najm­niej­sza jed­nost­ka in­for­ma­cji; bit


SJP.pl


szanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãnɔˈvãɲɛ, AS: šãnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szanować, uszanować

 rzecz. szacunek m.

 przym. szanowny

Wiktionary


szanować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) mieć sza­cu­nek do kogoś lub cze­goś, da­rzyć kogoś lub coś sza­cun­kiem; od­no­sić się, zwra­cać się do kogoś z sza­cun­kiem

 (1.2) chro­nić coś przed zni­szcze­niem, dbać o coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny sza­no­wać się (dk. brak)

 (2.1) da­rzyć kogoś wza­jem­nym sza­cun­kiem

 (2.2) żyć w zgo­dzie z włas­nym su­mie­niem, mieć po­czu­cie włas­nej god­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sza­nu­ję twoją opi­nię na ten temat, mimo iż sama myślę o tym ina­czej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãˈnɔvat͡ɕ, AS: šãnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poszanowanie n., szacunek m., szanowanie n.

 przym. szanowny

 czas. uszanować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czcić, liczyć się, poważać; chylić głowę, chylić czoła; przest. szacować

Wiktionary


szanowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sza­now­nie


SJP.pl


szanowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sza­now­ny


SJP.pl


szanowny

1. wzbu­dza­ją­cy sza­cu­nek, godny sza­cun­ku;
2. sza­now­ny pan, sza­now­ne panie, sza­now­ni pań­stwo itp. - zwro­ty grzecz­no­ścio­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) podn. wzbu­dza­ją­cy sza­cu­nek, godny sza­cun­ku, po­wa­ża­nia, czci

 (1.2) przy­miot­nik do­da­wa­ny w zwro­tach grzecz­no­ścio­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szanowanie n.

 czas. szanować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czcigodny, dostojny, świetny, prześwietny, szacowny, znakomity, znamienity

Wiktionary


szansa

sprzy­ja­ją­ce wa­run­ki, moż­li­wość po­wo­dze­nia ja­kiejś ini­cja­ty­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw­do­po­do­bień­stwo, moż­li­wość po­wo­dze­nia w ja­kiejś spra­wie, osią­gnię­cia suk­ce­su lub za­ist­nie­nia ja­kichś po­żą­da­nych oko­licz­no­ści

 (1.2) daw. szczę­śli­wy traf, szczę­ście

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szan­sa – al­ter­na­tyw­ny spo­sób przed­sta­wie­nia praw­do­po­do­bień­stwa
  • Szan­sa – sin­gel pol­skie­go ze­spo­łu Vir­gin
  • Szan­sa – pol­ski film psy­cho­lo­gicz­ny w re­ży­se­rii Fe­lik­sa Falka z 1979 roku
  • Szan­sa − pol­ski film te­le­wi­zyj­ny w re­ży­se­rii Ed­war­da Że­brow­skie­go z 1970 roku
  • Szan­sa – pa­nam­sko-ko­lum­bij­ski film ko­me­dio­wy w re­ży­se­rii Ab­ne­ra Be­na­i­ma z 2009 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mie­li­śmy ogrom­ną szan­sę na zdo­by­cie naj­wyż­sze­go ośmio­ty­sięcz­ni­ka świa­ta, ale plany po­krzy­żo­wa­ła nam po­go­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãw̃sa, AS: šãũ̯sa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sposobność, możliwość

Wiktionary


szanse

sprzy­ja­ją­ce wa­run­ki, moż­li­wość po­wo­dze­nia ja­kiejś ini­cja­ty­wy


SJP.pl


szansi

pro­win­cja w Chi­nach; Shan­xi


SJP.pl


szansonetka

dawna pio­sen­ka ka­ba­re­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. pio­sen­ka ka­ba­re­to­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãw̃sɔ̃ˈnɛtka, AS: šãũ̯sõnetka

Wiktionary


szansonista

daw­niej: śpie­wak ka­ba­re­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śpie­wak chan­so­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chanson ż.

Wiktionary


szansonistka

daw­niej: śpie­wacz­ka ka­ba­re­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) śpie­wacz­ka chan­so­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chanson ż.

Wiktionary


szanta

1. pio­sen­ka że­glar­ska;
2. wie­lo­let­nia ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mar­ru­bium|L.|ref=tak., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych;

 (1.2) bot. by­li­na z ro­dza­ju szant (1.1)

 (1.3) muz. żegl. dawna ryt­micz­na pieśń pra­cu­ją­cych że­gla­rzy lub sty­li­zo­wa­na na nią współ­czes­na pio­sen­ka że­glar­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szan­ta – pieśń że­glar­ska
  • szan­ta (Mar­ru­bium) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żydzi spo­ży­wa­ją szan­tę w cza­sie świąt.

 (1.3) Har­ce­rze śpie­wa­li szan­ty przy ogni­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szantowy

Wiktionary


szantan

ka­wiar­nia, w któ­rej od­by­wa­ją się wy­stę­py ak­to­rów, pio­sen­ka­rzy i tan­ce­rzy; ka­ba­ret


SJP.pl


szantawiec

war­cab­nik szan­ta­wiec - motyl z ro­dzi­ny po­wsze­lat­ko­wa­tych


SJP.pl


szantaż

wy­wie­ra­nie pre­sji, wy­mu­sza­nie cze­goś za po­mo­cą za­stra­sze­nia lub groź­by kom­pro­mi­ta­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­mu­sza­nie cze­goś na kimś pod groź­bą ujaw­nie­nia ja­kichś kom­pro­mi­tu­ją­cych lub wstyd­li­wych in­for­ma­cji o tym kimś; także pod groź­bą wy­ko­na­nia czynu in­ne­go typu (np. prze­mo­cy wobec bli­skich)

Wiktionary

Szan­taż ( chan­ta­ge) – prze­stęp­stwo prze­ciw­ko wol­no­ści, po­le­ga­ją­ce na pró­bie zmu­sze­nia osoby do okre­ślo­ne­go dzia­ła­nia lub za­nie­cha­nia pod groź­bą bez­praw­ną za­sto­so­wa­nia prze­mo­cy lub ujaw­nie­nia pew­nych, czę­ścio­wo lub w pełni praw­dzi­wych in­for­ma­cji, któ­rych ujaw­nie­nie by­ło­by w opi­nii szan­ta­żu­ją­ce­go dużą do­le­gli­wo­ścią dla ofia­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­li­ty­cy są czę­sty­mi ofia­ra­mi szan­ta­żu.

 (1.1) Zbrod­nią jest wy­mu­sza­nie groź­bą i szan­ta­żem pod­pi­sy­wa­nia de­kla­ra­cji o współ­pra­cy ze Służ­bą Bez­pie­czeń­stwa – mówił ks. Jerzy Po­pie­łusz­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃãntaʃ, AS: šãntaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szantażysta m., szantażystka ż., szantażowanie n., zaszantażowanie n.

:: zdrobn. szantażyk m.

 czas. szantażować ndk., zaszantażować dk.

Wiktionary


szantażowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szan­ta­żo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãntaʒɔˈvãɲɛ, AS: šãntažovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaszantażowanie n., szantaż m., szantażyk m., szantażysta m., szantażystka ż.

 czas. szantażować ndk., zaszantażować dk.

Wiktionary


szantażować

sto­so­wać wobec kogoś szan­taż (wy­wie­ra­nie pre­sji, wy­mu­sza­nie cze­goś za po­mo­cą za­stra­sze­nia lub groź­by kom­pro­mi­ta­cji)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sto­so­wać szan­taż wobec kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szan­ta­żo­wa­li go ujaw­nie­niem jego wstyd­li­wych zdjęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãntaˈʒɔvat͡ɕ, AS: šãntažovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szantaż m., szantażyk m., szantażysta m., szantażystka ż., szantażowanie n., zaszantażowanie n.

 czas. zaszantażować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mieć w garści, szachować, trzymać w szachu

Wiktionary


szantażowy

→ szan­taż


SJP.pl

Patrz:

szantaż

szantażyk

zdrob­nie­nie od: szan­taż (wy­wie­ra­nie pre­sji, wy­mu­sza­nie cze­goś za po­mo­cą za­stra­sze­nia lub groź­by kom­pro­mi­ta­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szan­taż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Że nie wy­li­czę, gdzieś po­peł­nił ja­kieś drob­ne łaj­dact­wo, czy szan­ta­żyk i za co sie­dzia­łeś w wię­zie­niu?…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãnˈtaʒɨk, AS: šãntažyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szantaż m., szantażysta m., szantażystka ż., szantażowanie n.

 czas. szantażować ndk., zaszantażować dk.

Wiktionary


szantażysta

osoba sto­su­ją­ca szan­taż (wy­wie­ra­nie pre­sji, wy­mu­sza­nie cze­goś za po­mo­cą za­stra­sze­nia lub groź­by kom­pro­mi­ta­cji), szan­ta­żu­ją­ca kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto sto­su­je szan­taż, kto szan­ta­żu­je kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­tyk nie prze­stra­szył się gróźb szan­ta­ży­sty i od razu po­szedł na po­li­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãntaˈʒɨsta, AS: šãntažysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szantaż m., szantażyk m., szantażowanie n.

:: fż. szantażystka ż.

 czas. szantażować ndk., zaszantażować dk.

Wiktionary


szantażystka

ko­bie­ta sto­su­ją­ca szan­taż (wy­wie­ra­nie pre­sji, wy­mu­sza­nie cze­goś za po­mo­cą za­stra­sze­nia lub groź­by kom­pro­mi­ta­cji), szan­ta­żu­ją­ca kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która sto­su­je szan­taż, która szan­ta­żu­je kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­tyk nie prze­stra­szył się gróźb szan­ta­żyst­ki i od razu po­szedł na po­li­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃãntaˈʒɨstka, AS: šãntažystka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szantaż m., szantażyk m., szantażowanie n., zaszantażowanie n.

:: fm. szantażysta m.

 czas. szantażować ndk., zaszantażować dk.

Wiktionary


szantman

osoba śpie­wa­ją­ca pie­śni że­glar­skie, wy­ko­naw­ca szant


SJP.pl


szantou

[czy­taj: SZANtoł] mia­sto w Chi­nach; Shan­tou


SJP.pl


szantowaty

1. po­dob­ny do szan­ty (ro­śli­ny z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych);
2. szcze­cio­gon szan­to­wa­ty - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych


SJP.pl


szantowy

→ szan­ta


SJP.pl

Patrz:

szanta

szantrapa

po­tocz­nie: kłót­li­wa, zło­śli­wa, nie­sym­pa­tycz­na ko­bie­ta; zło­śni­ca, pie­kiel­ni­ca, kłót­ni­ca, awan­tur­ni­ca, se­kut­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. po­gard. ko­bie­ta kłót­li­wa, nie­sym­pa­tycz­na

 (1.2) gwara. uczn. brzyd­ka dziew­czy­na

 (1.3) obraź. gw-pl|War­sza­wa., gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ko­bie­ta niech­luj­na, nie­mo­ral­na

 (1.4) bia­ły­stok. osoba roz­tar­gnio­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) babsko, babsztyl, jędza, wiedźma, zgaga, zołza

 (1.3) flądra, wywłoka, zdzira; przest. mamzela

 (1.4) rozgawenia

Wiktionary


szantung

tka­ni­na z su­ro­wej przę­dzy jed­wab­nej; shan­tung


SJP.pl

Szan­tung (; chiń. upr. 山东; chiń. trad. 山東; pi­ny­in "Shāndōng"; Wade-Giles "Shan-tung") – pro­win­cja na wschod­nim wy­brze­żu Chin. Używa się także hi­sto­rycz­nej nazwy Lu, wy­wo­dzą­cej się od pań­stwa z okre­su Wio­sen i Je­sie­ni.

Nazwa pro­win­cji oz­na­cza „na wschód od gór” i od­no­si się do łań­cu­cha gór Ta­i­hang Shan (太行山), który roz­cią­ga się na prze­strze­ni około 500 km na te­re­nie pro­win­cji po­ło­żo­nych na za­chód, tzn.: Hebei, Henan i Shan­xi.

Wikipedia


szantuński

przy­miot­nik od: Szan­tung


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szan­tun­giem, do­ty­czą­cy Szan­tun­gu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język szan­tuń­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szantung mrz.

Wiktionary


szantymen

wy­ko­naw­ca szant


SJP.pl


szantymenka

→ szan­ty­men


SJP.pl

Patrz:

szantymen

szap

przę­dza dłu­go­włó­kni­sta otrzy­my­wa­na z od­pa­dów jed­wa­biu na­tu­ral­ne­go


SJP.pl


szapa

przę­dza jed­wab­na z ko­ko­nów; chap­pe


SJP.pl


szaperon

daw­niej: przyz­wo­it­ka, star­sza opie­kun­ka to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie; cha­pe­ron


SJP.pl


szaperonowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­pe­ro­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szaperonować ndk.

Wiktionary


szaperonować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. wy­stę­po­wać w roli opie­kun­ki to­wa­rzy­szą­cej mło­dej ko­bie­cie; wy­stę­po­wać w roli przyz­wo­it­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­ko za­czę­ło się od tego, że pani Broń­co­wej, za­ję­tej pro­ce­sa­mi tu­dzież wy­my­ka­niem się z pu­ła­pek wie­rzy­cie­li, nie chcia­ło się sza­pe­ro­no­wać mło­dej parze.

 (1.1) Będę ogrom­nie rada, sza­pe­ro­nu­jąc wam aż do po­ło­gu, jeśli wasza matka nie lubi się po­ka­zy­wać pu­blicz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃapɛrɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: šaperõnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaperon m., chaperon m., szaperonowanie n.

Wiktionary


szapirograf

wy­na­le­zio­ne w 1880 r. urzą­dze­nie do spo­rzą­dza­nia od­bi­tek z do­ku­men­tów; hek­to­graf


SJP.pl


szapito

na­miot cyr­ko­wy; cha­pi­te­au


SJP.pl


szapoklak

roz­kła­da­ny, sztyw­ny ka­pe­lusz męski z czar­ne­go jed­wa­biu lub atła­su; cy­lin­der skła­da­ny


SJP.pl

Zo­bacz też: skła­da­ny pła­sko dwu­roż­ny ka­pe­lusz, uży­wa­ny przez wyż­szych ofi­ce­rów fran­cu­skich na po­cząt­ku XIX wieku.

Sza­po­klak (od cha­pe­au cla­que) – cy­lin­der o spe­cjal­nej kon­struk­cji, poz­wa­la­ją­cej na zło­że­nie go na pła­sko.

Wy­god­niej­szy od zwy­kłe­go cy­lin­dra, ob­cią­gnię­ty lśnią­cym jed­wa­biem, uży­wa­ny był przez męż­czyzn na prze­ło­mie wie­ków XIX i XX, jako ele­ment stro­ju wi­zy­to­we­go i ba­lo­we­go.

Wikipedia


szaporów

naz­wi­sko


SJP.pl


szapowy

zro­bio­ny z szapy


SJP.pl


szapołowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szaptalizacja

w wi­niar­stwie: do­sła­dza­nie mo­szczu w celu uzy­ska­nia wyż­sze­go po­zio­mu al­ko­ho­lu


SJP.pl

Szap­ta­li­za­cja – pro­ces sto­so­wa­ny w wi­niar­stwie, po­le­ga­ją­cy na do­sła­dza­niu mo­szczu, by w trak­cie fer­men­ta­cji osią­gnąć wyż­szy po­ziom al­ko­ho­lu. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go mi­ni­stra spraw wew­nętrz­nych i che­mi­ka Jean-An­to­i­ne’a Chap­ta­la, który spo­pu­la­ry­zo­wał tę me­to­dę, choć nie był jej wy­na­laz­cą.

Wikipedia


szaptalizować

w wi­niar­stwie: do­sła­dzać moszcz w celu uzy­ska­nia wyż­sze­go po­zio­mu al­ko­ho­lu


SJP.pl


szaraban

dawny po­jazd konny


SJP.pl


szaraczek

sza­rak;
1. daw­niej: ubogi szlach­cic za­ścian­ko­wy;
2. po­tocz­nie: osoba prze­cięt­na, ni­czym się nie­wy­róż­nia­ją­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od sza­rak (zając)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) zdrobn. od sza­rak (prze­cięt­niak)

 (2.2) zdrobn. od sza­rak (szlach­cic za­gro­do­wy)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarak m.

Wiktionary


szarada

1. ry­mo­wa­na za­gad­ka, w któ­rej na­le­ży od­gad­nąć wie­lo­sy­la­bo­wy wyraz za­szy­fro­wa­ny w tek­ście;
2. daw­niej: gra to­wa­rzy­ska po­le­ga­ją­ca na od­ga­dy­wa­niu zna­czeń po­szcze­gól­nych ży­wych obra­zów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­gad­ka w for­mie wier­sza, w któ­rym w pe­wien spo­sób za­szy­fro­wa­ne są sy­la­by słowa lub frazy bę­dą­cej roz­wią­za­niem;

 (1.2) przest. za­ba­wa to­wa­rzy­ska po­le­ga­ją­ca na zga­dy­wa­niu haseł i zna­czeń na pod­sta­wie po­ka­zy­wa­nych sce­nek

 (1.3) książk. skom­pli­ko­wa­na i cięż­ka do zro­zu­mie­nia sy­tu­a­cja

Wiktionary

Zo­bacz też: "Sza­ra­da" − ame­ry­kań­ski film z 1963 roku.

Sza­ra­da – ga­tu­nek li­te­ra­tu­ry sto­so­wa­nej, za­gad­ka w for­mie wier­sza, w któ­rym w różny spo­sób zo­sta­ło za­szy­fro­wa­ne ja­kieś zda­nie lub wyraz. W sza­ra­dzie zwy­kłej sy­la­by za­szy­fro­wa­ne­go tek­stu są oz­na­czo­ne ko­lej­no licz­ba­mi. Także sy­no­nim wszel­kich roz­ry­wek umy­sło­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan zga­du­je sza­ra­dy?… Po­sła­łem taką: Pier­wsze i dru­gie — to zwierz ko­pyt­ko­wy, / Pier­wsze i trze­cie — ozda­bia dam­skie głowy; / Wszyst­kie razem na woj­nie strasz­nie goni, / Niech nas Pan Bóg od tego za­bro­ni. / Pan wie, co to?… Pier­wsze i dru­gie — to jest: ko–za; pier­wsze i trze­cie — to jest ko–ki, a wszyst­kie — to są: Ko–za–ki.

 (1.3) Zu­peł­nie na­to­miast ina­czej pa­trzą na nie miesz­kań­cy miast i re­gio­nów, w któ­rych roz­gry­wa się ta ar­chi­tek­to­nicz­na sza­ra­da.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaradzista m., szaradzistka ż., szaradowość ż., szaradziarskość ż., szaradziarstwo n., szaradomania ż.

 przym. szaradowy, szaradziarski

 przysł. szaradziarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kalambury

Wiktionary


szaradka

zdrob­nie­nie od: sza­ra­da - ry­mo­wa­na za­gad­ka, w któ­rej na­le­ży od­gad­nąć wie­lo­sy­la­bo­wy wyraz za­szy­fro­wa­ny w tek­ście


SJP.pl


szaradomania

pasja po­le­ga­ją­ca na roz­wią­zy­wa­niu lub ukła­da­niu roz­ry­wek umy­sło­wych, np. krzy­żó­wek, sza­rad, lo­go­gry­fów itp.; sza­ra­dziar­stwo


SJP.pl


szaradowo

wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim


SJP.pl

Sza­ra­do­wo (daw­niej "Vsze­ra­do­wo") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.

Wikipedia


szaradowy

→ sza­ra­da


SJP.pl

Patrz:

szarada

szaradziarski

→ sza­ra­dziar­stwo, → sza­ra­dziarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sza­ra­dziar­stwem, do­ty­czą­cy sza­ra­dziar­stwem

Wiktionary

Patrz:

szaradziarstwo, → szaradziarz

Powiązane:

 rzecz. szaradzistka ż., szaradzista mos., szaradziarstwo n., szarada ż.

Wiktionary


szaradziarstwo

pasja po­le­ga­ją­ca na roz­wią­zy­wa­niu lub ukła­da­niu roz­ry­wek umy­sło­wych, np. krzy­żó­wek, sza­rad, lo­go­gry­fów itp.; sza­ra­do­ma­nia


SJP.pl


szaradzista

czło­wiek ukła­da­ją­cy lub roz­wią­zu­ją­cy sza­ra­dy, krzy­żów­ki, lo­go­gry­fy itp.; krzy­żów­ko­wicz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) mi­ło­śnik roz­wią­zy­wa­nia i ukła­da­nia sza­rad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do Gło­go­wa w so­bo­tę przy­je­cha­li sza­ra­dzi­ści z całej Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarada ż., szaradowość ż., szaradziarskość ż., szaradziarstwo n., szaradomania ż.

:: fż. szaradzistka ż.

 przym. szaradowy, szaradziarski

 przysł. szaradziarsko

Wiktionary


szaradzistka

książ­ko­wo: ko­bie­ta ukła­da­ją­ca lub roz­wią­zu­ją­ca dużo roz­ry­wek lo­gicz­nych, np. krzy­żó­wek, sza­rad, lo­go­gry­fów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­ło­śnicz­ka roz­wią­zy­wa­nia i ukła­da­nia sza­rad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znana sza­ra­dzist­ka po­cho­dzi z Kęt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarada ż., szaradowość ż., szaradziarskość ż., szaradziarstwo n., szaradomania ż.

:: fm. szaradzista mos.

 przym. szaradowy, szaradziarski

 przysł. szaradziarsko

Wiktionary


szaragi

ro­dzaj wie­sza­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sza­ra­gi – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Podś­wi­le
  • Sza­ra­gi – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Jazno
  • Sza­ra­gi – dawna ko­lo­nia w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Pro­zo­ro­ki
  • Sza­ra­gi – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Mi­ko­ła­je­wo

Wikipedia


szarak

1. ga­tu­nek za­ją­ca;
2. daw­niej: ubogi szlach­cic za­ścian­ko­wy; sza­ra­czek;
3. po­tocz­nie: osoba prze­cięt­na, ni­czym się nie­wy­róż­nia­ją­ca; sza­ra­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) łow. zając o pło­wej sier­ści

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. czło­wiek prze­cięt­ny, nie wy­róż­nia­ją­cy się ni­czym

 (2.2) hist. szlach­cic za­gro­do­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarość ż., szarówka ż., szarzenie n., zszarzenie n.

:: zdrobn. szaraczek m.

 czas. szarzeć ndk., zszarzeć dk.

 przym. szary, szarawy

 przysł. szaro, szarawo

Wiktionary


szaranek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. pozn. mały chłop­czyk

Wiktionary


szaranowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szarapowa

naz­wi­sko


SJP.pl


szaraszka

warsz­tat lub la­bo­ra­to­rium w so­wiec­kim sy­ste­mie wię­zien­nym dla na­u­kow­ców i in­ży­nie­rów


SJP.pl

Sza­rasz­ka, sza­ra­ga (ros. шарашка) – w żar­go­nie więź­niów ra­dziec­ki in­sty­tut na­u­ko­wy lub biuro kon­struk­cyj­ne za­trud­nia­ją­ce więź­niów w tym na­u­kow­ców, kadrę tech­nicz­ną. Ofi­cjal­na ich nazwa – OKB (ОКБ) jest trans­li­te­ra­cją ro­syj­skie­go skró­tu nazwy "опытное конструкторское бюро" (biuro doś­wiad­czal­no-kon­struk­tor­skie/kon­struk­cyj­ne).

Wikipedia


szarawarski

naz­wi­sko


SJP.pl


szarawary

1. bu­fia­ste spod­nie no­szo­ne na Wscho­dzie; haj­da­we­ry
2. pot. sze­ro­kie spod­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) etn. kraw. dłu­gie, bu­fia­ste spod­nie po­cho­dze­nia wschod­nie­go, zwy­kle z mięk­kiej tka­ni­ny; w Pol­sce no­szo­ne zwła­szcza w XVI-XVII wieku;

Wiktionary

Sza­ra­wa­ry (ukr. шаровари "sza­ro­wa­ry", z węg. "salavári", tur. "şalvar" od pers. "szalwār", „spod­nie”) a. haj­da­we­ry (od ukr. "han­de­we­ry") – sze­ro­kie, dłu­gie, bu­fia­ste spod­nie no­szo­ne na Wscho­dzie i w Pol­sce XVI–XVIII w..

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeby wy­stą­pić oka­za­lej, wdział pa­rad­ne sza­ra­wa­ry.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hajdawery

Wiktionary


szarawka

szczo­tecz­ni­ca sza­raw­ka - motyl z ro­dzi­ny brud­nic, któ­re­go gą­sie­ni­ce wy­rzą­dza­ją szko­dy w la­sach li­ścia­stych


SJP.pl


szarawobiały

biały o nieco sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) biały o sza­ra­wym od­cie­niu

Wiktionary


szarawozielony

zie­lo­ny o sza­ra­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny z sza­ra­wym od­cie­niem

Wiktionary


szarawość

→ sza­ra­wy


SJP.pl

Patrz:

szarawy

szarawy

1. o sła­bym, sza­rym od­cie­niu;
2. słabo roz­ja­śnio­ny świa­tłem sło­necz­nym; ciem­na­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) w ko­lo­rze po­dob­nym do sza­re­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był dzień na­stęp­ny, wszę­dzie pa­no­wa­ła sza­rość, nie­wia­ry­god­na sza­rość w róż­nych na­tę­że­niach, czer­wo­ny był sza­ra­wy, i zie­lo­ny, i żółty, wszyst­ko sza­ro­bu­re.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈravɨ, AS: šaravy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarak mzw., szarość ż., szarzyzna ż.

 przym. szary

 przysł. szarawo, szaro

Wiktionary


szarańcza

1. duży owad po­dob­ny do pa­si­ko­ni­ka, szkod­nik upraw ży­ją­cy w cie­płych stre­fach kli­ma­tycz­nych;
2. po­tocz­nie: chma­ra tych owa­dów;
3. prze­no­śnie: z od­cie­niem pe­jo­ra­tyw­nym - duża licz­ba cze­goś, tłum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. owad przy­po­mi­na­ją­cy ko­ni­ka pol­ne­go, szkod­nik upraw;

 (1.2) pot. rój sza­rań­czy (1.1)

 (1.3) przen. pejor. duża, uciąż­li­wa grupa przy­jezd­nych ludzi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sza­rań­cza wę­drow­na (Lo­cu­sta mi­gra­to­ria)
  • sza­rań­cza pu­styn­na (Schi­sto­cer­ca gre­ga­ria)
  • sza­rań­cza egip­ska (Ana­cri­dium ae­gyp­tium)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W ten spo­sób wy­na­gro­dzę wam lata, / które stra­wi­ła sza­rań­cza, jelek, / cha­sil i gazam, wiel­kie moje woj­sko, które wy­sła­łem prze­ciw­ko wam.

 (1.2) Robak po­żarł po­ło­wę jego zbio­ru, no­so­ro­żec drugą; na po­lach mnó­stwo myszy, spa­dła sza­rań­cza, bydło wy­gnio­tło, ukra­dły wró­ble.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈrãj̃n͇t͡ʃa, AS: šarãĩ ̯ṇča

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarańczak m., szarańczowate nmos., szarańczarnia ż.

 przym. szarańczowy, szarańczowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) stonka

Wiktionary


szarańczak

ro­śli­no­żer­ny owad wy­stę­pu­ją­cy w wielu ga­tun­kach, np. sza­rań­cza, pa­si­ko­nik, świerszcz


SJP.pl


szarańczaki

ro­śli­no­żer­ny owad wy­stę­pu­ją­cy w wielu ga­tun­kach, np. sza­rań­cza, pa­si­ko­nik, świerszcz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ort­hop­te­ra – pro­stos­krzy­dłe,
  • Ca­e­li­fe­ra (pro­stos­krzy­dłe krót­ko­czuł­ko­we lub krót­ko­czuł­kie) – po­drząd pro­stos­krzy­dłych,
  • Acri­di­dae – sza­rań­czo­wa­te.
  • sza­rań­cza.

Wikipedia


szarańczakowate

ro­dzi­na owa­dów pro­stos­krzy­dłych obej­mu­ją­ca ponad 7500 ga­tun­ków; sza­rań­czo­wa­te


SJP.pl


szarańczakowaty

o ce­chach sza­rań­cza­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


szarańczarnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. miej­sce ho­dow­li sza­rań­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarańcza ż.

Wiktionary


szarańczowate

ro­dzi­na owa­dów pro­stos­krzy­dłych obej­mu­ją­ca ponad 7500 ga­tun­ków; sza­rań­cza­ko­wa­te


SJP.pl

Sza­rań­czo­wa­te (Acri­di­dae) – sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­na i naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­na mor­fo­lo­gicz­nie ro­dzi­na owa­dów pro­stos­krzy­dłych (Ort­hop­te­ra) obej­mu­ją­ca ponad 7500 ga­tun­ków, w ję­zy­ku pol­skim okre­śla­nych nazwą sza­rań­cza­ki. W więk­szo­ści za­miesz­ku­ją cie­płe stre­fy kli­ma­tycz­ne – tro­pi­kal­ną i sub­tro­pi­kal­ną, mniej licz­ne są w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym.

Wikipedia


szarańczowaty

o ce­chach sza­rań­czo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


szarańczowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sza­rań­czą, do­ty­czą­cy sza­rań­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarańcza ż.

Wiktionary


szarańczyn

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo z ro­dzi­ny bre­zyl­ko­wa­tych, ros­ną­ce w kra­jach śró­dziem­no­mor­skich; chleb świę­to­jań­ski


SJP.pl

Sza­rań­czyn, róż­ko­wiec ("Ce­ra­to­nia" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Na­le­żą do niego dwa ga­tun­ki drzew, z któ­rych "Ce­ra­to­nia ore­ot­ha­u­ma" od­kry­ty zo­stał do­pie­ro w końcu XX wieku w Je­me­nie i So­ma­lii. Znacz­nie bar­dziej roz­po­wszech­nio­nym ga­tun­kiem, też upra­wia­nym jest sza­rań­czyn strą­ko­wy "Ce­ra­to­nia si­li­qua", po­cho­dzą­cy ze wschod­niej czę­ści ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go.

Wikipedia


szarbel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Szar­bel i miesz­kam tu po są­siedz­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sarbeliusz m., Sarbel m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sarbeliusz, Sarbel

Wiktionary


szardara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nie;

Wiktionary

Szar­da­ra (kaz. Шардара ros. Шардара; hist. ros. Чардара, "Czar­da­ra") – mia­sto w po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nie, w ob­wo­dzie tur­kie­stań­skim. Po­ło­żo­ne jest nad Zbior­ni­kiem Szar­dar­skim. W 2009 roku li­czy­ło 30 573 miesz­kań­ców[].

Mia­sto pow­sta­ło pod­czas bu­do­wy Szar­dar­skiej Elek­trow­ni Wod­nej w la­tach 1967–1968. Prawa miej­skie uzy­ska­ło w 1968 roku. W Szar­da­rze funk­cjo­nu­je głów­nie prze­mysł mi­ne­ral­ny i spo­żyw­czy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szardarski

Wiktionary


szardarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szar­da­rą, do­ty­czą­cy Szar­da­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szardara ż.

Wiktionary


szardża

1. jeden z emi­ra­tów w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich;
2. sto­li­ca emi­ra­tu Szar­dża


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szar­dża – emi­rat w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich.
  • Szar­dża – mia­sto w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich.
  • Port lot­ni­czy Szar­dża – port lot­ni­czy w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich.
  • Park Na­ro­do­wy Szar­dża – park na­ro­do­wy w Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tach Arab­skich.

Wikipedia


szarek

cho­ro­ba śliw


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sza­rek – ro­dzaj po­ro­stów
  • Miej­sco­wo­ści w Pol­sce:
    • Sza­rek – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ełk
    • Sza­rek – osada leśna w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Banie Ma­zur­skie
  • Osoby:
    • An­drzej Sza­rek
    • Anna Sza­rek
    • Bo­le­sław Sza­rek
    • Jan Sza­rek
    • Ja­ni­na Sza­rek
    • Ja­ro­sław Sza­rek
    • Łu­kasz Sza­rek

Wikipedia


szareńki

zdrob­nie­nie od: szary


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: szary

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Blade było to słoń­ce, nie­pew­ne, nu­rza­ne co chwi­la w bru­dach obłocz­nych, ocie­pli­ło się wszak­że, wiatr za­marł i w ciszy głę­bo­kiej Wisła ma­to­wa, sza­reń­ka, od­dy­cha­ła lek­kuch­nym opa­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈrɛ̃ɲci, AS: šarẽńḱi

Wiktionary


szarfa

sze­ro­ka i długa wstę­ga, słu­żą­ca do ude­ko­ro­wa­nia, ozda­bia­nia kogoś lub cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sze­ro­ka ozdob­na wstę­ga słu­żą­ca jako ozdo­ba stro­ju, mun­du­ru

 (1.2) uży­wa­na w gim­na­sty­ce ar­ty­stycz­nej cien­ka pa­łecz­ka z przy­mo­co­wa­ną na końcu długą wstę­gą

Wiktionary

Szar­fa – długa, sze­ro­ka wstę­ga sta­no­wią­ca ozdo­bę stro­ju, czę­sto o cha­rak­te­rze ce­re­mo­nial­nym.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) daw. war. szarpa

Wiktionary


szarfeczka

rzad­ko: mała szar­fa; wstą­żecz­ka


SJP.pl


szarfmeca

dzia­ło bu­rzą­ce, z któ­re­go strze­la­no pięć­dzie­się­cio­fun­to­wy­mi ku­la­mi że­laz­ny­mi


SJP.pl

Szarf­me­ca – dzia­ło bu­rzą­ce z XVI wieku, po­dob­ne do kar­ta­u­ny, więk­sze niż kar­ta­u­na po­je­dyn­cza, a mniej­sze niż pod­wój­na (choć roz­mia­ra­mi bliż­sze pod­wój­nej). Lufa wa­ży­ła od 80 do 120 cet­na­rów. Na ogół strze­la­no z niego pięć­dzie­się­cio­fun­to­wy­mi ku­la­mi że­laz­ny­mi.

Wikipedia


szargan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. opraw­ca

Wiktionary


szargać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zszar­gać)

 (1.1) po­wo­do­wać utra­tę war­to­ści lub re­pu­ta­cji cze­goś lub ob­ni­że­nie jego rangi

 (1.2) do­pro­wa­dzać czy­jąś psy­chi­kę lub or­ga­nizm do stanu wy­czer­pa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówi, że po­dob­ne wy­po­wie­dzi szar­ga­ją jego opi­nię, a on na to nie poz­wo­li.

 (1.2) Wy­łą­czył sil­nik, żeby nie sły­szeć szar­ga­ją­ce­go nerwy dźwię­ku.

Wiktionary


szaria

ko­deks usta­lo­ne­go for­mal­nie świę­te­go prawa w is­la­mie


SJP.pl


szariacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sza­ria­tem, do­ty­czą­cy sza­ria­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szariat m.

Wiktionary


szariat

re­li­gij­ne prawo mu­zuł­mań­skie za­war­te w Ko­ra­nie i ha­di­sach; sza­ri­jat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. prawo mu­zuł­mań­skie;

Wiktionary

Nie mylić z: sza­ria­tyzm.

Sza­riat, szari’at, sza­ri­jat, sza­ria ( ‏شريعة‎, "šarīʿa" „droga pro­wa­dzą­ca do wo­do­po­ju”) – prawo nor­mu­ją­ce życie wyz­naw­ców is­la­mu, za­rów­no w jego od­mia­nie sun­nic­kiej, jak i szy­ic­kiej. Islam nie uz­na­je roz­dzia­łu życia świec­kie­go od re­li­gij­ne­go, dla­te­go re­gu­lu­je za­rów­no zwy­cza­je re­li­gij­ne, or­ga­ni­za­cję wła­dzy re­li­gij­nej, jak i co­dzien­ne życie wszyst­kich oby­wa­te­li pań­stwa, które wpro­wa­dzi­ło prawo sza­ria­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z pra­wem sza­ria­tu pój­dzie do wię­zie­nia na 16 mie­się­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarʲjat, AS: šarʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szariacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szarijat, szaria

Wiktionary


szarif

sze­ryf;
1. w kra­jach mu­zuł­mań­skich: ho­no­ro­wy tytuł przy­słu­gu­ją­cy człon­kom klanu Ha­szim (na­le­żał do niego Ma­ho­met), prze­de wszyst­kim po­tom­kom Fa­ti­my, córki Ma­ho­me­ta;
2. daw­niej: tytuł gu­ber­na­to­ra Mekki na­le­żą­ce­go do rodu Ha­szy­mi­dów


SJP.pl

Sza­rif ( ‏شريف مكة‎) – tytuł wład­ców Mekki. Dy­na­stia po­tom­ków Ha­sa­na, syna ka­li­fa Alego i Fa­ti­my. Ob­ję­li wła­dzę w Mekce około 960 r. Sza­ri­fo­wie byli za­an­ga­żo­wa­ni w walki wew­nętrz­ne mię­dzy lo­kal­ny­mi wład­ca­mi Ara­bii, co unie­moż­li­wi­ło im stwo­rze­nie sil­ne­go or­ga­niz­mu pań­stwo­we­go. Choć for­mal­nie za­cho­wy­wa­li nie­za­leż­ność, byli za­wsze uza­leż­nie­ni od wła­dzy ka­li­fów, a na­stęp­nie Ma­me­lu­ków i Os­ma­nów. Ostat­ni sza­rif zo­stał oba­lo­ny przez Sa­u­dów w 1925 r.

Wikipedia


szarijacki

przy­miot­nik od: sza­ri­jat


SJP.pl


szarijat

re­li­gij­ne prawo mu­zuł­mań­skie za­war­te w Ko­ra­nie i ha­di­sach; sza­riat


SJP.pl


szarik

imię psa w se­ria­lu te­le­wi­zyj­nym oraz po­wie­ści "Czte­rej pan­cer­ni i pies"


SJP.pl

Sza­rik ( ku­lecz­ka) – po­stać fik­cyj­na, pies bę­dą­cy jed­nym z głów­nych bo­ha­te­rów po­wie­ści "Czte­rej pan­cer­ni i pies" oraz jej ekra­ni­za­cji – se­ria­lu te­le­wi­zyj­ne­go pod tym samym ty­tu­łem.

Wikipedia


szariki

po­tocz­nie: spod­nie z pol­skiej tka­ni­ny dżin­so­po­dob­nej (ari­zo­ny); tek­sa­sy


SJP.pl


szarka

cho­ro­ba śliw


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szar­ka – cho­ro­ba wi­ru­so­wa ro­ślin, głów­nie śliw
  • Szar­ka – część mia­sta Choj­na, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Choj­na
  • Szar­ka – stru­ga, do­pływ Czar­nej Łady
  • Szar­ka – stru­ga, do­pływ Jarz­nia (Je­zio­ra Głę­boc­kie­go)
  • Szar­ka – rzeka, do­pływ Obry, w za­chod­niej Pol­sce

Wikipedia


szarkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • John Szar­kow­ski (1925–2007) – ame­ry­kań­ski fo­to­graf, hi­sto­ryk i kry­tyk fo­to­gra­fii, dy­rek­tor de­par­ta­men­tu fo­to­gra­fii no­wo­jor­skie­go;
  • Lud­mi­ła Szar­kow­ska (1921–1965) – pol­ska bio­che­mik;
  • Ołek­sandr Szar­kow­ski (1936–2022) – ukra­iń­ski ma­te­ma­tyk.

Wikipedia


szarkówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szar­ków­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie mie­chow­skim, w gmi­nie Charsz­ni­ca.

Do 1 kwiet­nia 1930 roku wieś na­le­ża­ła do gminy Rze­żu­śnia w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim. Szar­ków­ka oraz Szar­ków­ka Ko­lo­nia zo­sta­ły przy­łą­czo­ne do nowo two­rzo­nej gminy Cho­dów wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go. In­te­gral­ne czę­ści miej­sco­wo­ści: Dą­brów­ka, Szar­ko­wiec.

Wikipedia


szarlatan

1. daw­niej: wę­drow­ny ku­piec; ku­glarz; magik;
2. czło­wiek wy­zy­sku­ją­cy łat­wo­wier­ność ludz­ką, oszust, szal­bierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oszust wy­ko­rzy­stu­ją­cy łat­wo­wier­ność ludzi, który zwo­dzi ich swo­i­mi rze­ko­my­mi umie­jęt­no­ścia­mi i kwa­li­fi­ka­cja­mi oraz cią­gnie z tego zyski

 (1.2) daw. magik

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szar­la­ta­ne­ria me­dycz­na
  • Szar­la­tan (film) z 2020 w reż. Agniesz­ki Hol­land.
  • Szar­la­tan – opera ko­micz­na w 2 ak­tach z 1814 z mu­zy­ką Ka­ro­la Kur­piń­skie­go i z li­bret­tem Aloj­ze­go Żół­kow­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kto je­szcze nie wie, niech się teraz dowie, że je­steś ni­czym innym, tylko szar­la­ta­nem! Szar­la­ta­nem sprze­da­ją­cym na Wschód z pię­cio­krot­nym zy­skiem zgni­łe fran­cu­skie to­wa­ry jest Pier­re Loti!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarlataneria ż., szarlataństwo n.

:: fż. szarlatanka ż.

 czas. szarlatanić ndk.

 przym. szarlatański

 przysł. szarlatańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszust, krętacz, kuglarz, szachraj

Wiktionary


szarlataneria

czer­pa­nie ko­rzy­ści z wy­ko­rzy­sty­wa­nia wiary ludzi w swoją rze­ko­mą wie­dzę lub umie­jęt­no­ści; szar­la­tań­stwo, szar­la­ta­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nia, prak­ty­ki szar­la­ta­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarlataństwo n., szarlatan m., szarlatanka ż.

 czas. szarlatanić ndk.

 przysł. szarlatańsko

 przym. szarlatański

Wiktionary


szarlatanizm

czer­pa­nie ko­rzy­ści z wy­ko­rzy­sty­wa­nia wiary ludzi w swoją rze­ko­mą wie­dzę lub umie­jęt­no­ści; szar­la­ta­ne­ria, szar­la­tań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zob. szar­la­ta­ne­ria.

Wiktionary


szarlatanka

oszust­ka że­ru­ją­ca na ludz­kiej na­iw­no­ści, zwo­dzą­ca ludzi rze­ko­my­mi umie­jęt­no­ścia­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oszust­ka wy­ko­rzy­stu­ją­ca łat­wo­wier­ność ludzi, zwo­dzą­ca ich swo­i­mi rze­ko­my­mi umie­jęt­no­ścia­mi i kwa­li­fi­ka­cja­mi oraz cią­gną­ca z tego zyski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarlataneria ż., szarlataństwo n.

:: fm. szarlatan mos.

 czas. szarlatanić ndk.

 przym. szarlatański

 przysł. szarlatańsko

Wiktionary


szarlatański

do­ty­czą­cy szar­la­ta­na; oszu­kań­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy szar­la­ta­no­wi, krę­tac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pięt­na­stym wieku byli oni już wpraw­dzie zrze­sze­ni we włas­nych ce­chach, brak jed­nak było fa­cho­we­go na­dzo­ru nad ich prak­ty­ką, ma­ją­cą czę­sto cha­rak­ter zna­chor­ski czy wręcz szar­la­tań­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarlataneria ż., szarlataństwo n., szarlatan m., szarlatanka ż.

 czas. szarlatanić ndk.

 przysł. szarlatańsko

Wiktionary


szarlatańsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szar­la­tań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarlataństwo n., szarlatanka ż., szarlatan mos., szarlataneria ż.

 przym. szarlatański

Wiktionary


szarlataństwo

czer­pa­nie ko­rzy­ści z wy­ko­rzy­sty­wa­nia wiary ludzi w swoją rze­ko­mą wie­dzę lub umie­jęt­no­ści; szar­la­ta­ne­ria, szar­la­ta­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. szar­la­ta­ne­ria.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szar­la­tań­stwo stara się za­mą­cić lub za­trzeć gra­ni­ce mię­dzy do­sko­na­ło­ścią a mier­no­tą (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarlatan m., szarlatanka ż., szarlataneria ż.

 przym. szarlatański

 przysł. szarlatańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szarlataneria

Wiktionary


szarlota

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szar­lo­ta – osada w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Ko­ście­rzy­na
  • Szar­lo­ta – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Rych­tal
  • Szar­lo­ta – hałda w Ry­duł­to­wach
  • Ka­ro­li­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃarˈlɔta, AS: šarlota

Wiktionary


szarlotka

cia­sto z jabł­ka­mi (naj­czę­ściej kru­che); ja­błecz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cuk. cia­sto kru­che z jabł­ka­mi;

 (1.2) bot. zob. sza­lot­ka.

Wiktionary

Zo­bacz też: Szar­lot­ka – osada w Pol­sce.

Szar­lot­ka – wyrób cu­kier­ni­czy w po­sta­ci plac­ka z cia­sta kru­che­go i owo­ców, zaz­wy­czaj ja­błek. W przy­pad­ku za­sto­so­wa­nia ja­błek, używa się za­mien­nie – za­leż­nie od re­gio­nu Pol­ski – nazwy „szar­lot­ka” i ja­błecz­nik.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mamo, może byś upie­kła szar­lot­kę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃarˈlɔtka, AS: šarlotka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jabłecznik

Wiktionary


szarlotkowy

→ szar­lot­ka


SJP.pl

Patrz:

szarlotka

szarlotta

imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szar­lot­ta (imię)
  • Szar­lot­ta (wiel­ka księż­na Luk­sem­bur­ga)

Wikipedia


szarm

urok, powab, wdzięk oso­bi­sty; char­me


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) war. char­me

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. charme mrz.

Wiktionary


szarmach

urok, powab, wdzięk oso­bi­sty; char­me


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szar­mach − pol­ski pił­karz, re­pre­zen­tant Pol­ski, tre­ner
  • Anna Szar­mach − pol­ska wo­ka­list­ka, kom­po­zy­tor­ka i au­tor­ka tek­stów
  • Hen­ryk Szar­mach − pol­ski le­karz, wy­kła­dow­ca aka­de­mic­ki, poseł na Sejm
  • Ma­rian Szar­mach − pol­ski fi­lo­log kla­sycz­ny, pro­fe­sor nauk hu­ma­ni­stycz­nych

Wikipedia


szarmancja

cecha, która oz­na­cza wy­szu­ka­ną grzecz­ność, szar­manc­kie za­cho­wa­nie, szcze­gól­nie wobec ko­biet; kin­dersz­tu­ba, wyt­wor­ność, ele­gan­cja, szar­manc­kość, szar­man­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wy­szu­ka­na grzecz­ność, nadz­wy­czaj­na uprzej­mość, zwł. męż­czyz­ny wobec ko­bie­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarmanckość ż., szarmanteria ż.

 przym. szarmancki

 przysł. szarmancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szarmanckość, szarmanteria

Wiktionary


szarmancki

odz­na­cza­ją­cy się wy­szu­ka­ną grzecz­no­ścią, ele­ganc­ki, uprzej­my


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bar­dzo tak­tow­ny wzglę­dem ko­biet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakub jest taki przy­stoj­ny i szar­manc­ki, aż do­sta­ję przy nim dre­szczy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarmancja ż., szarmanckość ż.

 przysł. szarmancko

Wiktionary


szarmancko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szar­manc­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trak­to­wał te dzie­wu­chy za­wsze szar­manc­ko, cho­ciaż był od nich o trzy­dzie­ści lat star­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarmancja ż., szarmanckość ż.

 przym. szarmancki

Wiktionary


szarmanckość

cecha, która oz­na­cza wy­szu­ka­ną grzecz­ność, szar­manc­kie za­cho­wa­nie, szcze­gól­nie wobec ko­biet; kin­dersz­tu­ba, wyt­wor­ność, ele­gan­cja, szar­man­cja, szar­man­te­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szar­manc­kie; cecha tych, któ­rzy są szar­manc­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szarmancki

 przysł. szarmancko

 rzecz. szarmancja ż.

Wiktionary


szarmanteria

cecha, która oz­na­cza wy­szu­ka­ną grzecz­ność, szar­manc­kie za­cho­wa­nie, szcze­gól­nie wobec ko­biet; kin­dersz­tu­ba, wyt­wor­ność, ele­gan­cja, szar­man­cja, szar­manc­kość


SJP.pl


szarmeza

1. bar­dzo cien­ka i mięk­ka tka­ni­na jed­wab­na, uży­wa­na na su­knie ba­lo­we;
2. dzia­ni­na os­no­wo­wa z jed­wa­biu sztucz­ne­go, bar­dzo kurcz­li­wa, ma­ją­ca na pra­wej stro­nie prąż­ki nie­spa­da­ją­cych oczek, uży­wa­na na bie­liz­nę dam­ską


SJP.pl


szaro

przy­słó­wek

 (1.1) z uźy­ciem ko­lo­ru sza­re­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarak mzw./mos.

Wiktionary


szaro-biały

szary i biały


SJP.pl


szaro-czarno-biały

ma­ją­cy trzy ko­lo­ry: szary, czar­ny i biały


SJP.pl


szaro-czarny

w czę­ści szary, w czę­ści czar­ny


SJP.pl


szaro-granatowy

w czę­ści szary, w czę­ści gra­na­to­wy; gra­na­to­wo-szary


SJP.pl


szaro-niebiesko-srebrzysty

ma­ją­cy trzy ko­lo­ry: szary, nie­bie­ski i sre­brzy­sty


SJP.pl


szaro-zielony

w czę­ści szary, w czę­ści zie­lo­ny


SJP.pl


szaro-żółty

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: szary i żółty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała na no­gach szaro-żółte pod­ko­la­nów­ki.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółto-szary

Wiktionary


szarobeżowy

be­żo­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarobiaławy

nieco biały o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bia­ła­wy o sza­rym od­cie­niu

Wiktionary


szarobiało

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od: sza­ro­bia­ły

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szarobiały

Wiktionary


szarobiały

biały o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) biały z sza­rym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­li­na po­ja­wi­ła się w sza­ro­bia­łej blu­zie i czar­nych dżin­sach.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. szarobiało

Wiktionary


szaroboczny

1. dzi­wo­nos sza­ro­bocz­ny - ga­tu­nek du­że­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych;
2. trzę­sio­gon sza­ro­bocz­ny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych;
3. gó­ro­drozd sza­ro­bocz­ny - ga­tu­nek ptaka z po­drzę­du śpie­wa­ją­cych


SJP.pl


szarobrunatny

bru­nat­ny o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru sza­re­go o od­cie­niu bru­nat­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na skale leży sza­ro­bru­nat­na uchat­ka.

Wiktionary


szarobrzuchy

1. an­do­wiak sza­ro­brzu­chy - ga­tu­nek gry­zo­nia;
2. pe­trel sza­ro­brzu­chy, bil­bil sza­ro­brzu­chy, drozd sza­ro­brzu­chy - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


szarobrązowy

brą­zo­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szaroburość

→ sza­ro­bu­ry


SJP.pl

Patrz:

szarobury

szarobury

szary o od­cie­niu bru­nat­nym; brud­no­sza­ry


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru bu­re­go z sza­rym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­róż­nia się szcze­gól­nie na tle, prze­sta­rza­łych i sza­ro­bu­rych aka­de­mi­ków „Kmi­ci­ca” i „Mro­wi­ska”.

Wiktionary


szarobłękitny

błę­kit­ny o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) błę­kit­ny z sza­rym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez resz­tę roku, a szcze­gól­nie latem, a spe­cjal­nie pod ko­niec lata, sta­wa­ła się po wierz­chu sza­ro­błę­kit­na, a u spodu ciem­no­zie­lo­na jak stare szkło.

Wiktionary


szaroczarno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) od: sza­ro­czar­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szaroczarny

Wiktionary


szaroczarny

czar­ny o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czar­ny z sza­rym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niebo zas­nu­ło się gę­sty­mi, sza­ro­czar­ny­mi chmu­ra­mi, skry­wa­ją­cy­mi gwia­zdy i księ­życ.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. szaroczarno

Wiktionary


szaroczerwony

czer­wo­ny o od­cie­niu czer­wo­nym


SJP.pl


szarodzioby

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma szary dziób

Wiktionary


szarofioletowy

fio­le­to­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarofiołkowy

fioł­ko­wy o od­cie­niu sza­rym


SJP.pl


szarogęsić

rzą­dzić się sa­mo­wol­nie, nie oglą­da­jąc się na in­nych; na­du­ży­wać swo­jej wła­dzy


SJP.pl


szarogłaz

skała osa­do­wa z zia­ren wiel­ko­ści pia­sku lub drob­ne­go żwir­ku, źle ob­to­czo­nych, z dużym udzia­łem okru­chów róż­nych skał tkwią­cych w ob­fi­tym spo­i­wie ila­stym zwa­nym miaz­gą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. szara lub zie­lon­ka­wa skała osa­do­wa, za­wie­ra­ją­ca ziar­na kwar­cu, ska­le­ni, ły­szczy­ków i okru­chy in­nych skał

Wiktionary

Sza­ro­głaz (waka, sza­ro­wa­ka, sza­ro­wiak) – od­mia­na pia­skow­ca za­wie­ra­ją­ca co najm­niej 25% okru­chów skal­nych w ma­te­ria­le de­try­tycz­nym (szkie­le­cie ziar­no­wym). Skała osa­do­wa, okru­cho­wa, zwię­zła, ma­syw­na, war­stwo­wa­na lub be­zład­na za­wie­ra­ją­ca kwarc oraz or­to­klaz, pla­gio­kla­zy, okru­chy i mi­ne­ra­ły skał kry­sta­licz­nych: dia­ba­zów, me­la­fi­rów, łup­ków kry­sta­licz­nych, skał mag­mo­wych i me­ta­mor­ficz­ne a także mi­ne­ra­ły ila­ste.

Wikipedia


szarogłazowy

→ sza­ro­głaz (skała osa­do­wa)


SJP.pl


szarogłowy

ma­ją­cy szarą głowę; część nazwy wielu ga­tun­ków pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma szarą głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃarɔˈɡwɔvɨ, AS: šarogu̯ovy

Wiktionary


szarokremowy

kre­mo­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru kre­mo­we­go z sza­rym od­cie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cokół wy­ko­na­no z sza­ro­kre­mo­we­go tra­wer­ty­nu.

Wiktionary


szarol

przed­sta­wi­ciel fran­cu­skiej rasy bydła mięs­ne­go


SJP.pl


szarole

fran­cu­ska rasa bydła mięs­ne­go


SJP.pl


szarolicy

sor­ko­nos sza­ro­li­cy - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny ryj­ko­no­so­wa­tych


SJP.pl


szaroliliowy

li­lio­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarolistny

1. ma­ją­cy szare li­ście;
2. ma­ru­na sza­ro­list­na - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl


szaron

hurma, per­sy­mo­na, kaki;
1. ro­dzaj drzew o so­czy­stych, po­ma­rań­czo­wych lub czer­wo­nych owo­cach, ros­ną­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej; heban, he­ba­no­wiec;
2. owoc tego drze­wa; per­sy­mon


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sza­ron (imię)
  • Rów­ni­na Sza­ron
  • Cha­wac­ce­let ha-Sza­ron
  • Hod ha-Sza­ron
  • Misz­mar ha-Sza­ron
  • Ramat ha-Sza­ron
  • Sa­mo­rząd Re­gio­nu Chof ha-Sza­ron
  • Sa­mo­rząd Re­gio­nu Derom ha-Sza­ron
  • Sza­ron Haziz
  • Sza­ron Kohen
  • Ariel Sza­ron
  • Omri Sza­ron

Wikipedia


szaroniebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu sza­rym, sta­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru sza­re­go o od­cie­niu nie­bie­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już widać sza­ro­nie­bie­ską ścia­nę i pełną żaru pła­szczyz­nę z ma­lo­wa­ny­mi – niby-po­sta­cia­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stalowy

Wiktionary


szaroniebieskosrebrzysty

sre­brzy­sty o sza­ro­nie­bie­skim od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru sre­brzy­ste­go o od­cie­niu sza­ro­nie­bie­skim

Wiktionary


szaronogi

1. duk sza­ro­no­gi - ga­tu­nek małpy;
2. ku­sacz sza­ro­no­gi - ga­tu­nek ptaka


SJP.pl


szarooki

ma­ją­cy oczy ko­lo­ru sza­re­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ma­ją­cy szare oczy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃarɔˈːci, AS: šar•oḱi

Wiktionary


szarooliwkowy

oliw­ko­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szaropierśny

ty­ra­ne­czek sza­ro­pier­śny - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­ty­ra­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


szaropióry

ma­ją­cy szare pióra


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma szare pióra, pie­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃarɔˈpʲjurɨ, AS: šaropʹi ̯ury

Wiktionary


szaroplatynowy

pla­ty­no­wy (sre­brzy­sto­bia­ły) o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szaropopielaty

po­pie­la­ty o od­cie­niu sza­rym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­pie­la­ty o sza­rym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­sze­go Mrucz­ka boją się wszyst­kie sza­ro­po­pie­la­te sier­ściu­chy z oko­li­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃarɔpɔpʲjɛˈlatɨ, AS: šaropopʹi ̯elaty

Wiktionary

Powiązane:

 przym. popielatoszary

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) myszaty, mysi

Wiktionary


szaroporka

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny ko­row­ni­co­wa­tych


SJP.pl


szaropłowy

płowy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarordzawy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) rdza­wy o sza­rym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ga­łąz­ce przy­siadł sza­ror­dza­wy pta­szek.

Wiktionary


szarorudy

1. rudy o sza­rym od­cie­niu;
2. nor­ni­ca sza­ro­ru­da - ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl


szaroróżowy

ró­żo­wy o od­cie­niu sza­rym


SJP.pl


szarosiny

siny o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarosiwy

siwy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szaroskrzydły

fran­ko­lin sza­ros­krzy­dły, wi­re­o­nek sza­ros­krzy­dły - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma szare skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃarɔˈskʃɨdwɨ, AS: šaroskšydu̯y

Wiktionary


szaroskóry

struś sza­ro­skó­ry - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny stru­si


SJP.pl


szarosrebrny

srebr­ny o od­cie­niu sza­rym


SJP.pl


szarosrebrzysty

sre­brzy­sty o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarostalowy

sta­lo­wy o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarostrefowy

zwią­za­ny z nie­za­re­je­stro­wa­ną dzia­łal­no­ścią go­spo­dar­czą lub oso­ba­mi pro­wa­dzą­cy­mi taką dzia­łal­ność


SJP.pl


szaroszeregowy

do­ty­czą­cy Sza­rych Sze­re­gów - kon­spi­ra­cyj­ne­go Związ­ku Har­cer­stwa Pol­skie­go dzia­ła­ją­ce­go na te­re­nie wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go w cza­sie oku­pa­cji hit­le­row­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. na­le­żą­cy do Sza­rych Sze­re­gów, zwią­za­ny z Sza­ry­mi Sze­re­ga­mi

Wiktionary


szaroszpatacki

→ Sárospatak


SJP.pl

Patrz:

Sárospatak

szaroszyi

dzię­cioł sza­ro­szyi, wilga sza­ro­szy­ja - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


szarota

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych (zło­żo­nych), wy­stę­pu­ją­ca w Pol­sce w sze­ściu ga­tun­kach, m.in. sza­ro­ta leśna o żół­ta­wych kwia­tach, ros­ną­ca w wid­nych la­sach, za­ro­ślach i pa­stwi­skach


SJP.pl

Sza­ro­ta ("Gnap­ha­lium" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia od ok. 40 do ok. 80–100 ga­tun­ków. Nie­za­leż­nie od szer­sze­go lub węż­sze­go uję­cia wy­stę­pu­ją one nie­mal kos­mo­po­li­tycz­nie na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fach kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go i podz­wrot­ni­ko­we­go. Do pol­skiej flory na­le­ży w sze­ro­kim uję­ciu ro­dza­ju 6 ga­tun­ków, a w wą­skim uję­ciu tylko jeden – sza­ro­ta błot­na "G. uli­gi­no­sum" (po­zo­sta­łe włą­cza­ne są do ro­dza­jów "Oma­lot­he­ca" i "Pse­u­do­gnap­ha­lium").

Wikipedia


szarotka

1. chro­nio­na, biało owło­sio­na ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych (astro­wa­tych), ros­ną­ca w wy­so­ko­gór­skich re­jo­nach Eu­ro­py i Azji; w Pol­sce wy­stę­pu­je w Ta­trach i Kar­pa­tach Wschod­nich; sza­rot­ka al­pej­ska;
2. daw­niej: prze­no­śny od­bior­nik ra­dio­wy (nazwa fir­mo­wa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Le­on­to­po­dium|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sza­rot­ka (Le­on­to­po­dium) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Na­le­ży do niego ga­tu­nek sza­rot­ka al­pej­ska (Le­on­to­po­dium al­pi­num).
  • Sza­rot­ka – osada wsi Cza­ję­ci­ce w woj. świę­to­krzy­skim w pow. ostro­wiec­kim w gmi­nie Wa­śniów
  • Sza­rot­ki – przy­do­mek klubu ho­ke­jo­we­go Pod­ha­le Nowy Targ
  • Sza­rot­ka – prze­no­śny ra­dio­od­bior­nik lam­po­wy pro­duk­cji ZRK
  • Sza­rot­ka – prze­łęcz w obrę­bie Wzgórz Trzeb­nic­kich w Obor­ni­kach Ślą­skich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sza­rot­ki po­kry­te są cha­rak­te­ry­stycz­nym fil­co­wa­tym kut­ne­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈrɔtka, AS: šarotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarość

 przym. szary

Wiktionary


szarowiśniowy

wi­śnio­wy o od­cie­niu sza­rym


SJP.pl


szarozielonawy

nieco zie­lo­ny o sza­rym od­cie­niu; sza­ro­zie­lon­ka­wy


SJP.pl


szarozielonkawy

nieco zie­lo­ny o sza­rym od­cie­niu; sza­ro­zie­lon­ka­wy


SJP.pl


szarozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu sza­rym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zie­lo­ny o sza­rym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta kurt­ka jest sza­ro­zie­lo­na, wy­glą­da jak woj­sko­wa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) khaki

Wiktionary


szaroziem

pu­styn­no-ste­po­wa gleba


SJP.pl


szarozłoty

złoty o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szaroń

chrząszcz z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych


SJP.pl

Sza­roń ("Ont­ho­le­stes") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny ku­sa­ków.

Ro­dzaj ten zo­stał wpro­wa­dzo­ny w 1895 roku przez Lud­wi­ga Gangl­ba­u­e­ra.

Chrzą­szcze o wy­dłu­żo­nym, mar­mur­ko­wo owło­sio­nym ciele. Głowę mają pra­wie czwo­ro­kąt­ną w za­ry­sie, tro­chę szer­szą niż dłuż­szą, za­o­pa­trzo­ną w duże i nie­prze­su­nię­te na jej grzbie­to­wą stro­nę oczy oraz smu­kłe i nie­roz­sze­rzo­ne ku szczy­to­wi czuł­ki.

Wikipedia


szarości

rzad­ko: rze­czy ko­lo­ru sza­re­go


SJP.pl


szarość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szary kolor

 (1.2) brak uroz­ma­i­ce­nia

 (1.3) brak świa­tła sło­necz­ne­go, poch­mur­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym se­zo­nie modne będą sza­ro­ści.

 (1.2) Mam już dość sza­ro­ści mo­je­go życia.

 (1.3) Sza­rość dzi­siej­sze­go po­ran­ka bar­dzo mnie przy­gnę­bi­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarɔɕt͡ɕ, AS: šarość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarak, szarotka, szarówka, szaruga, szarzyzna

 przym. szary, szarawy

 przysł. szaro

 czas. szarzeć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) jednostajność, monotonia, nuda, rutyna

 (1.3) mrok

Wiktionary


szarożółtawy

nieco żółty o sza­rym od­cie­niu


SJP.pl


szarożółty

żółty o od­cie­niu sza­rym, płowy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) żółty o sza­rym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na roz­le­głej rów­ni­nie ście­lą się ry­żo­we pola, ho­ry­zont za­my­ka­ją sza­ro­żół­te, nagie gór­skie pasma.

 (1.1) Tej sza­ro­żół­tej pla­ma­a­my już nie da się sprać.

Wiktionary


szarpa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. sze­ro­ka ozdob­na wstę­ga słu­żą­ca jako ozdo­ba stro­ju, mun­du­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarparnia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. szarfa

Wiktionary


szarpak

1. przy­bocz­na broń siecz­na, ro­dzaj korda;
2. ręcz­ny roz­rusz­nik sil­ni­ka spa­li­no­we­go;
3. urzą­dze­nie tech­nicz­ne słu­żą­ce do szar­pa­nia cze­goś, np. twar­dych piór w ta­pi­cer­stwie lub kół w dia­gno­sty­ce po­ja­zdów;
4. (nie­le­gal­ny) ro­dzaj wędki, z me­ta­lo­wą przy­nę­tą i ha­ka­mi na lince, którą po­szar­pu­je się w celu przy­wa­bie­nia ryby


SJP.pl

Szar­pak – kłu­sow­ni­cza me­to­da węd­kar­skie­go po­ło­wu ryb.

Wikipedia


szarpalnia

dział fa­bry­ki, w któ­rym szar­pie się na drob­ne ka­wał­ki prze­ra­bia­ne tam szma­ty


SJP.pl


szarpanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szar­pać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃarˈpãɲɛ, AS: šarpãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szarpać, rozszarpywać, szarpnąć

 rzecz. szarpanina ż.

Wiktionary


szarpanina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. gwał­tow­ne szar­pa­nie się, sza­mo­ta­nie się lub tar­mo­sze­nie się z kimś

 (1.2) pot. przen. zma­ga­nie się z trud­no­ścia­mi i z kło­po­ta­mi, czę­sto da­rem­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃarpãˈɲĩna, AS: šarpãńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarpanie n.

 czas. szarpać ndk., szarpnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szamotanina

Wiktionary


szarpanka

w że­glar­stwie: linka roz­ru­cho­wa do uru­cho­mie­nia sil­ni­ka


SJP.pl


szarpać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szarp­nąć)

 (1.1) po­cią­gać coś gwał­tow­nie

 (1.2) odry­wać ka­wa­łek cze­goś

 (1.3) o do­le­gli­wo­ściach: na­si­lać się

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szarp­nąć)

 (2.1) o ma­szy­nach: ostro ru­szać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (3.1) nękać kogoś

 (3.2) do­ku­czać komuś, kry­ty­ko­wać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szar­pać się (dk. szarp­nąć się)

 (4.1) wy­ko­ny­wać gwał­tow­ny ruch, by wy­do­stać się skądś

 (4.2) po­cią­gać się gwał­tow­nie za coś

 (4.3) pot. gwał­tow­nie na coś re­a­go­wać

 (4.4) pot. zdo­by­wać się na duży wy­da­tek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szar­pać się (dk. brak)

 (5.1) bić sie­bie naw­za­jem

 (5.2) pot. od­czu­wać roz­ter­kę

 (5.3) pot. wy­si­lać się, by coś osią­gnąć

 (5.4) pot. ona­ni­zo­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gi­ta­rzy­sta sie­dział na krze­seł­ku i po­wo­li szar­pał stru­ny, akom­pa­niu­jąc śpie­wacz­ce.

 (1.1) Z jed­nej stro­ny słu­żył Amigo, tak bo­wiem naz­wa­łem pudla, z dru­giej ulu­bio­na koza szar­pa­ła mnie pyszcz­kiem za rękaw, do­ma­ga­jąc się swego dzia­łu.

 (1.1) Na po­sadz­ce osy­pa­nej po­pio­łem za­sia­da­ły płacz­ki i szar­piąc sobie włosy, dra­piąc twa­rze opła­ki­wa­ły zmar­łe­go.

 (1.2) Szar­paj­my jadło na sztu­ki, a kiedy jadła nie sta­nie, szar­paj­my ciało na sztu­ki, nie­chaj nagie świe­cą kości!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarpat͡ɕ, AS: šarpać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obszarpaniec mos., szarpanina ż., szarpnięcie n., szarpanie n., rozszarpywanie n., rozszarpanie n., szarpaniec m., obszarpywanie n., obszarpanie n., wyszarpywanie n., wyszarpanie n., szarpak m., Szarpańce nmos., Szarpatki nmos.

 czas. szarpnąć dk., rozszarpywać ndk., rozszarpać dk., obszarpywać ndk., obszarpać dk., wyszarpywać ndk., wyszarpać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podrywać

 (1.2) rwać, zdzierać

Wiktionary


szarpia

uży­wa­ny daw­niej ma­te­riał opa­trun­ko­wy, otrzy­my­wa­ny z ręcz­nie wy­sku­by­wa­nych ka­wał­ków płót­na lnia­ne­go; szar­pie


SJP.pl


szarpidructwo

żar­to­bli­wie: nie­u­dol­na gra na in­stru­men­tach stru­no­wych szar­pa­nych, zwła­szcza na gi­ta­rze


SJP.pl


szarpidrut

lek­ce­wa­żą­co lub żar­to­bli­wie: o mu­zy­ku gra­ją­cym na in­stru­men­cie stru­no­wym, zwy­kle o gi­ta­rzy­ście; rzę­po­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. lub żart. gi­ta­rzy­sta, zwła­szcza słaby

Wiktionary


szarpie

uży­wa­ny daw­niej ma­te­riał opa­trun­ko­wy, otrzy­my­wa­ny z ręcz­nie wy­sku­by­wa­nych ka­wał­ków płót­na lnia­ne­go; szar­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) dawny ma­te­riał opa­trun­ko­wy uzy­ski­wa­ny z nitek ręcz­nie wy­sku­ba­nych ze sta­re­go płót­na lnia­ne­go lub ba­weł­nia­ne­go;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. ter. od: szar­pać

Wiktionary

Szar­pie (z char­pie; car­ba­sa, lin­te­um carp­tum) – ma­te­riał opa­trun­ko­wy do opa­try­wa­nia ska­le­czeń i ran sto­so­wa­ny przed wy­na­le­zie­niem gazy.

Szar­pie przy­go­to­wy­wa­no z płót­na rwa­ne­go w pasy. Szar­piąc paski tka­ni­ny po­wo­do­wa­no roz­luź­nie­nie nitek, przez co tka­ni­na le­piej wchła­nia­ła wy­dzie­li­ny z rany.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Su­fra­żyst­ki ogła­sza­ły straj­ki, gło­dów­ki, pod­pa­la­ły urzę­dy pu­blicz­ne. U nas nie było tak dra­ma­tycz­nych epi­zo­dów. Polki w tym cza­sie haf­to­wa­ły sztan­da­ry, darły szar­pie i cho­dzi­ły na msze za oj­czyz­nę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skubanka

Wiktionary


szarpikłak

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. fryz­jer

Wiktionary


szarpiący

→ szar­pać


SJP.pl

Patrz:

szarpać

szarpnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szarp­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃarpʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: šarpʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szarpnąć, rozszarpywać, szarpać

Wiktionary


szarpnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szar­pać)

 (1.1) zob. szar­pać.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szar­pać)

 (2.1) zob. szar­pać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny szarp­nąć się (ndk. szar­pać się)

 (3.1) zob. szar­pać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mie­ciu pod­szedł do okna i szarp­nął za­sło­nę. Zro­bił to tro­chę za mocno i jej po­ło­wa wyr­wa­ła się z szyny alu­mi­nio­we­go kar­ni­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarpnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: šarpnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarpnięcie n., szarpanie n., szarpanina ż.

 czas. szarpać, rozszarpywać ndk., rozszarpać dk.

Wiktionary


szarski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szar­ski (1886-1947) – ku­piec, radny Kra­ko­wa, syn Hen­ry­ka, oj­ciec Hen­ry­ka, Jana i Jó­ze­fa
  • An­to­ni Szar­ski (1891-1946) – ku­piec, syn Hen­ry­ka, oj­ciec Sta­ni­sła­wa, Jacka i An­drze­ja.
  • An­drzej Szar­ski (1899-1972) – ban­ko­wiec, ofi­cer wy­wia­du, syn Mar­ci­na
  • Hen­ryk Szar­ski (1855-1921) – praw­nik, ku­piec, wi­ce­pre­zy­dent Kra­ko­wa, syn Sta­ni­sła­wa, oj­ciec Sta­ni­sła­wa, An­to­nie­go i Adama
  • Hen­ryk Szar­ski (1912-2002) – bio­log, syn Adama, brat Jana
  • Jacek Szar­ski (1921-1980) – ma­te­ma­tyk, wnuk Hen­ry­ka, syn An­to­nie­go
  • Jan Szar­ski (1915-2000) – ku­piec i re­dak­tor, syn Adama
  • Ka­zi­mierz Szar­ski (1904-1960) – zo­o­log, rek­tor Uni­wer­sy­te­tu Wroc­ław­skie­go, wnuk Sta­ni­sła­wa, syn Mar­ci­na, brat An­drze­ja
  • Mar­cin Szar­ski (1868-1941) – dzia­łacz go­spo­dar­czy, eko­no­mi­sta, se­na­tor II Rze­czy­po­spo­li­tej, syn Sta­ni­sła­wa, oj­ciec An­drze­ja i Ka­zi­mie­rza
  • Sta­ni­sław Szar­ski (1826-1898) – ku­piec, radny Kra­ko­wa, syn Mar­ci­na, oj­ciec Ro­ma­na, Hen­ry­ka i Mar­ci­na
  • Sta­ni­sław Szar­ski (1888-1916) – po­lo­ni­sta, po­le­gły w le­gio­nach, syn Hen­ry­ka

Wikipedia


szarsza

tka­ni­na z drob­ny­mi uko­śny­mi prąż­ka­mi


SJP.pl


szartreza

fran­cu­ski li­kier zio­ło­wy; char­tre­u­se


SJP.pl


szartryjski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Char­tres we Fran­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znamy nie­mal wszyst­kich fun­da­to­rów szar­tryj­skich wi­tra­ży. Tylko po­je­dyn­czy prze­pad­li w nie­pa­mię­ci (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chartres n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chartryjski

Wiktionary


szaruga

długo utrzy­mu­ją­ca się de­szczo­wa po­go­da, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się uciąż­li­wy­mi opa­da­mi, chło­dem i wia­trem; słota, plu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) długo utrzy­mu­ją­ca się szara, de­szczo­wa po­go­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wkrót­ce zwy­cię­ża sza­ru­ga je­sien­na lub od razu jawi się srogi zwia­stun zimy, pier­wszy przym­ro­zek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈruɡa, AS: šaruga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarość ż.

 przym. szary

Wiktionary


szarula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. licha wódka

Wiktionary


szarwark

w daw­nej Pol­sce: ro­bo­ty pań­szczyź­nia­ne lub opła­ty na ich utrzy­ma­nie za­stą­pio­ne w 1960 r. opła­ta­mi na rzecz fun­du­szu gro­madz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. obo­wią­zek świad­cze­nia robót przy dro­gach i mo­stach cią­żą­cy na chło­pach pań­szczyź­nia­nych, póź­niej za­stą­pio­ny opła­ta­mi za ich utrzy­ma­nie;

 (1.2) adm. praw. obo­wią­zek lud­no­ści wiej­skiej do­ko­ny­wa­nia świad­czeń w na­tu­rze na pewne cele pu­blicz­ne, znie­sio­ny w 1958 roku

Wiktionary

Szar­wark (niem. "Schar­werk" od "Schar" – gro­ma­da, za­stęp, "Werk" – czyn, dzie­ło) – przy­mu­so­we świad­cze­nie na­kła­da­ne na lud­ność daw­nych wsi i miast w po­sta­ci robót pu­blicz­nych, głów­nie na rzecz bu­do­wy oraz na­pra­wy dróg, mo­stów, wałów prze­ciw­po­wo­dzio­wych i urzą­dzeń wod­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃarvark, AS: šarvark

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szarwarkowy

Wiktionary


szarwarkowe

dawna opła­ta na utrzy­ma­nie dróg pu­blicz­nych


SJP.pl


szary

1. kolor uzy­ski­wa­ny po zmie­sza­niu czer­ni z bielą;
2. jed­no­staj­ny, nudny;
3. nie­roz­ja­śnio­ny świa­tłem sło­necz­nym, mrocz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) w ko­lo­rze poś­red­nim mię­dzy czar­nym a bia­łym

 (1.2) przen. o czło­wie­ku: nie­wy­róż­nia­ją­cy się z ogółu, mało zna­czą­cy

 (1.3) niez­mien­ny, nie­u­roz­ma­i­co­ny, bez wy­ra­zu

 (1.4) bez świa­tła sło­necz­ne­go, nie­po­god­ny, zam­glo­ny, przy­gnę­bia­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na w sza­rym pła­szczu za­pa­lił pa­pie­ro­sa.

 (1.2) Je­że­li nie chcesz być zwy­kłym sza­rym czło­wie­kiem, mu­sisz za­tro­szczyć się o swoją ka­rie­rę.

 (1.3) Na tej far­mie spę­dzi­łem całe swoje szare życie.

 (1.4) W takie szare dni na nic nie mam ocho­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarɨ, AS: šary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarak mos./mzw., szarość ż., szarotka ż., szarówka ż., szaruga ż., szarzenie n., szarzyzna ż.

 czas. szarzeć ndk., poszarzeć dk., zszarzeć dk.

 przym. szarawy

 przysł. szaro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siwy, popielaty

 (1.2) przeciętny, zwykły

 (1.3) nudny, nużący, monotonny, jednostajny, bezbarwny, nijaki

 (1.4) mroczny, ponury

Wiktionary


szarynka

fał­dów­ka sza­ryn­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


szaryski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sza­ry­szem, do­ty­czą­cy Sza­ry­sza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szarysz mrz.

Wiktionary


szarytka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go, za­ło­żo­ne­go przez Win­cen­te­go à Paulo we Fran­cji w 1633 roku; win­cent­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. mały ptak z ga­tun­ku si­ko­ra uboga;

 (1.2) rel. człon­ki­ni za­ko­nu Sióstr Mi­ło­sier­dzia św. Win­cen­te­go à Paulo;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • si­ko­ra uboga (Po­e­ci­le pa­lu­stris syn. Parus pa­lu­stris) – mały ptak z ro­dzi­ny sikor
  • sza­ryt­ka (Ha­li­cho­e­rus) – ro­dzaj ssa­ków mor­skich z ro­dzi­ny fo­ko­wa­tych
  • sza­ryt­ki – Zgro­ma­dze­nie Sióstr Mi­ło­sier­dzia św. Win­cen­te­go à Paulo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czar­no­głów­kę z wy­glą­du bar­dzo trud­no odróż­nić od sza­ryt­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈrɨtka, AS: šarytka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. szarość m., szarak m.

 przym. szary, szarawy

 (1.2)

 rzecz. charytatywność ż.

 przym. charytatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sikora uboga

 (1.2) wincentynka, siostra miłosierdzia

Wiktionary


szarytki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go, za­ło­żo­ne­go przez Win­cen­te­go à Paulo we Fran­cji w 1633 roku; win­cent­ka


SJP.pl

Nie mylić z: Sio­stry Mi­ło­sier­dzia.

Sza­ryt­ki (od fr. "charité" ‘mi­ło­sier­dzie’, także win­cen­tyn­ki, sio­stry mi­ło­sier­dzia), ofi­cjal­nie Zgro­ma­dze­nie Sióstr Mi­ło­sier­dzia św. Win­cen­te­go à Paulo – żeń­skie, ka­to­lic­kie sto­wa­rzy­sze­nie życia apo­stol­skie­go za­ło­żo­ne przez Win­cen­te­go à Paulo i Lud­wi­kę de Ma­ril­lac, naj­licz­niej­sze na świe­cie (18 832 sio­stry w 96 kra­jach świa­ta, na pię­ciu kon­ty­nen­tach) i trze­cie co do wiel­ko­ści w Pol­sce.

Wikipedia


szarzec

naz­wi­sko


SJP.pl


szarzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szaro


SJP.pl


szarzeć

zmie­niać kolor na szary


SJP.pl


szarzeń

barw­nik sto­so­wa­ny w gal­wa­no­pla­sty­ce


SJP.pl


szarzyzna

mo­no­to­nia; przy­ziem­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. szary kolor, sza­rość

 (1.2) pejor. przen. mo­no­to­nia, przy­ziem­ność

 (1.3) mrok, mrocz­ność

 (1.4) daw. strój, ubra­nie sza­re­go ko­lo­ru, szare, be­zbarw­ne, ubo­gie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak­kol­wiek je­cha­li­śmy do­roż­ką do kwar­ta­łu Ła­ciń­skie­go głów­ny­mi uli­ca­mi, to jed­nak mgli­sta po­go­da je­sien­na ob­wi­ja­ła w sza­rzyz­nę wszyst­kie gma­chy i pier­wsze wra­że­nie było doz­na­ne­go za­wo­du: sto­li­ca Fran­cji nie wy­da­ła mi się tak pię­kną, jak to sobie wy­o­bra­ża­łem.

 (1.1) Wśród sza­rzyz­ny uwy­dat­nia­ła się je­dy­nie czer­wo­ność pni sos­no­wych, które, omyte z kurzu i po­ro­stów wy­glą­da­ły, jak odś­wie­żo­ne.

 (1.1) Lubił tę ka­wiar­nię. Czy­stą i pach­ną­cą en­kla­wę w sza­rzyź­nie i smro­dzie dwor­ca.

 (1.1) Trud­no do­strzec, czy rzeka pły­nie, i w którą stro­nę. Białe pa­sem­ka pary odry­wa­ją się uko­sem tu i tam od zam­glo­nej toni i po chwi­li roz­ta­pia­ją w ogól­nej sza­rzyź­nie.

 (1.1) Rzecz­nik był znany z ko­lo­ro­wych ma­ry­na­rek. Jego żona Jad­wi­ga w cza­sie kam­pa­nii wy­ja­śnia­ła: – Mąż wy­ła­mał się z sza­rzyz­ny.

 (1.2) Czę­sto na mar­gi­ne­sie spo­łecz­nym, upra­wia­ją­cy "szem­ra­nie za­ję­cia", stwa­rza sobie w pol­skiej sza­rzyź­nie włas­ny, ba­jecz­ny świat.

 (1.2) Nu­dzi­ła go i mor­do­wa­ła co­dzien­na sza­rzyz­na tej nauki.

 (1.2) Na­resz­cie wy­ko­rzy­sta za­le­gły urlop i wspól­nie z ro­dzi­ną od­pocz­nie od sza­rzyz­ny [...] wiel­ko­miej­skie­go życia.

 (1.3) W sza­rzyź­nie li­sto­pa­do­we­go zmierz­chu wy­pa­try­wał świa­teł se­ma­fo­rów, może mach­nięć cho­rą­gie­wek za­wia­dow­ców mi­ja­nych sta­cji…

 (1.3) Na dwo­rze oto­czy­ła ich póź­no­je­sien­na sza­rzyz­na.

 (1.4) Nie­wia­sty po­du­pa­dłej for­tu­ny, któ­rym nie stało na modne stro­je[,] i panny pod­sta­rza­łe okry­wa­ły się po­spo­li­cie su­knia­mi ra­so­wy­mi ko­lo­ru ja­kie­go za­ko­nu i na­zy­wa­ło się ta­ko­we stro­je­nie „cho­dzić w sza­rzyź­nie” […].

 (1.4) Przy­cho­dzi do mnie jakaś w sza­rzyź­nie babka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈʒɨzna, AS: šažyzna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szarawy, szary

 rzecz. szarość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szarość

 (1.2) szarość

 (1.3) mrok, szarość, szarówka

Wiktionary


szarzyński

naz­wi­sko


SJP.pl


szarów

zgru­bie­nie od: sza­rów­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sza­rów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pod­dę­bi­ce
  • Sza­rów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Kłaj
  • Sza­rów – dawna gro­ma­da w pow. bo­cheń­skim
  • Sza­rów – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Dą­bro­wie, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim

Wikipedia


szarówa

zgru­bie­nie od: sza­rów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: sza­rów­ka

Wiktionary


szarówka

1. pora dnia, kiedy jest ciem­na­wo, sza­ra­wo; szara go­dzi­na, sza­rość;
2. brak jas­ne­go świa­tła o tej porze dnia; sza­rzyz­na, sza­rość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pora dnia o zmierz­chu

Wiktionary

Sza­rów­ka – drugi sin­gel Darii Za­wia­łow wy­da­ny w lutym 2019 pro­mu­ją­cy album "Hel­sin­ki".

Wikipedia


szarłat

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych, upra­wia­na jako ro­śli­na ozdob­na lub ze wzglę­du na ja­dal­ne li­ście; ama­rant, ama­ran­tus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. szkar­łat

 (1.2) bot. ro­śli­na tra­wia­sta z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ama­rant­hus|ref=tak.;

Wiktionary

Szar­łat ("Ama­rant­hus") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych. Obej­mu­je ok. 70–94 ga­tun­ków. Ro­dzaj jest współ­cze­śnie kos­mo­po­li­tycz­ny, przy czym naj­wię­cej ga­tun­ków wy­stę­pu­je w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, zwła­szcza w tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej Azji i Ame­ry­ce. Wiele ga­tun­ków zo­sta­ło sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych i wy­stę­pu­ją jako ga­tun­ki in­wa­zyj­ne poza swym pier­wot­nym za­się­giem. W Pol­sce wszyst­kie ga­tun­ki są obce, 5 jest za­do­mo­wio­nych, a 9 przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I na­bio­rą złota, i hia­cyn­tu, i szar­ła­tu, i kar­ma­zy­nu dwa­kroć far­bo­wa­ne­go, i bi­sio­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarwat, AS: šaru̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarłat mrz., szkarłatnik mzw.

 przym. szkarłatny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) amarant

Wiktionary


szarłatowate

o ce­chach szar­ła­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Szar­ła­to­wa­te ("Ama­rant­ha­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych włą­cza­na w sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych do rzędu goź­dzi­kow­ców. W sto­so­wa­nych od końca lat 90. XX wieku sy­ste­mach APG ro­dzi­na ta obej­mu­je ro­dza­je wy­łą­cza­ne daw­niej w odręb­ną ro­dzi­nę ko­mo­so­wa­tych.

Wikipedia


szarłatowaty

o ce­chach szar­ła­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szarża

1. atak ka­wa­le­rii;
2. sto­pień woj­sko­wy, ranga;
3. w prze­no­śni: szyb­ki, gwał­tow­ny atak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. gwał­tow­ne na­tar­cie ka­wa­le­rii

 (1.2) prze­sa­dza­nie w czymś

 (1.3) wojsk. sto­pień, ranga w hie­rar­chii woj­sko­wej

Wiktionary

Szar­ża – gwał­tow­ny atak ka­wa­le­rii do­ko­ny­wa­ny na prze­ciw­ni­ka w szyku kon­nym na broń białą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O zwy­cię­stwie w bit­wie za­de­cy­do­wa­ła szar­ża ka­wa­le­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃarʒa, AS: šarža

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarżerunek mrz., szarżowanie n.

 czas. szarżować ndk., przeszarżować dk.

 przym. szarżowy

Wiktionary


szarżowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szar­żo­wać.

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je za­gad­nie­nie ko­szy­kar­skie zgod­ne z nor­ma­mi FIBA.

Szar­żo­wa­nie – w ko­szy­ków­ce nie­le­gal­ne pcha­nie lub na­pie­ra­nie na tors prze­ciw­ni­ka.

Szar­żo­wa­nie przez ata­ku­ją­ce­go jest doz­wo­lo­ne, gdy pró­bu­je rzu­cić na kosz, lub podać, a obroń­ca znaj­du­je się wew­nątrz ob­sza­ru pół­ko­la pod­ko­szo­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przeszarżować, szarżować ndk.

 rzecz. szarża ż.

Wiktionary


szarżować

1. gwał­tow­nie ata­ko­wać, na­cie­rać, zwła­szcza konno;
2. dzia­łać, wy­po­wia­dać się zbyt gwał­tow­nie i śmia­ło, bra­wu­ro­wać, zwła­szcza w grze ak­tor­skiej;
3. daw­niej: na­da­wać sto­pień woj­sko­wy, rangę


SJP.pl


szaser

strze­lec pie­szy lub konny w armii Kró­le­stwa War­szaw­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz pie­cho­ty lub lek­kiej jazdy w okre­sie pod­bo­jów na­po­le­oń­skich;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cje sza­se­rów w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym kon­ty­nu­o­wa­ło w woj­sku pol­skim dzie­sięć puł­ków ka­wa­le­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szaserski

 przysł. szasersko

Wiktionary


szaserski

→ sza­ser


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. wojsk. do­ty­czą­cy sza­se­ra, zwią­za­ny z sza­se­rem

Wiktionary

Patrz:

szaser

Przykłady

 (1.1) Ka­wa­le­rię two­rzy­ło 18 puł­ków dra­goń­skich, 6 hu­zar­skich i 12 sza­ser­skich.

 (1.1) Bal­bi­na uro­dzi­ła się w szpi­ta­li na ul. Sza­ser­skiej w War­sza­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaser mos.

 przysł. szasersko

Wiktionary


szasersko

przy­słó­wek

 (1.1) hist. wojsk. na spo­sób sza­ser­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaser mos.

 przym. szaserski

Wiktionary


szasnyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ude­rzyć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szaśniony

Wiktionary


szasować

usu­wać wodę za po­mo­cą sprę­żo­ne­go po­wie­trza (np. ze zbior­ni­ków ba­la­sto­wych łodzi pod­wod­nej)


SJP.pl


szaspot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. fran­cu­ski ka­ra­bin uży­wa­ny w dru­giej po­ło­wie XIX wieku;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co chwi­la roz­le­gał się huk sza­spo­tów suchy i dźwięcz­ny.

Wiktionary


szast

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos pow­sta­ją­cy przy szyb­kim ruchu kogoś lub cze­goś (np. Szast, spa­dła książ­ka.) lub uży­wa­ny w funk­cji cza­sow­ni­ka, na­śla­du­ją­cy taki ruch (np. A ten go szast ga­ze­tą w głowę!)


SJP.pl


szast-prast

rach-ciach; po­tocz­nie:
1. wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy szyb­kie dzia­ła­nie, szyb­kie upo­ra­nie się z czymś, za­łat­wie­nie cze­goś;
2. w bar­dzo krót­kim cza­sie; ek­spre­sem, pio­ru­nem, mi­giem, bły­ska­wicz­nie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) pot. bar­dzo szyb­ko, w niez­wy­kle krót­kim cza­sie, bły­ska­wicz­nie

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. okrzyk na­śla­du­ją­cy szyb­kie, dy­na­micz­ne dzia­ła­nie lub pod­kre­śla­ją­cy bły­ska­wicz­ne tempo wy­ko­na­nia ja­kiejś czyn­no­ści

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błyskawicznie, ekspresem, ekspresowo, migiem, natychmiast, prędko, szybko, w okamgnieniu, w te pędy, na jednej nodze

 (2.1) rach-ciach, trzask-prask, rachu-ciachu

Wiktionary


szastanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sza­stać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈstãɲɛ, AS: šastãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szastać

Wiktionary


szastarecki

przy­miot­nik od mia­sta Sza­star­ka


SJP.pl


szastarka

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce


SJP.pl

Sza­star­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kra­śnic­kim, w gmi­nie Sza­star­ka.

Wikipedia


szastazaur

ro­dzaj póź­no­tria­so­we­go ich­tio­za­u­ra


SJP.pl

Sza­sta­za­ur ("Sha­sta­sa­u­rus") – ro­dzaj ich­tio­za­u­ra z ro­dzi­ny Sha­sta­sa­u­ri­dae. Żył w póź­nym tria­sie na te­re­nach dzi­siej­szej Ame­ry­ki Pół­noc­nej i być może Chin. Jego szcząt­ki od­kry­to w Ka­li­for­nii, Ko­lum­bii Bry­tyj­skiej i Ku­ej­czou.

Ga­tu­nek ty­po­wy ro­dza­ju "Sha­sta­sa­u­rus", "S.

Wikipedia


szastać

1. po­ru­szać, prze­su­wać czymś szyb­ko, wy­wo­łu­jąc sze­lest, stuk, trzask itp.;
2. po­tocz­nie: wy­da­wać pie­nią­dze bez za­sta­no­wie­nia;
3. sza­stać się -
a) po­ru­szać się, cho­dzić ener­gicz­nie, za­ma­szy­ście, ner­wo­wo;
b) od­wie­dzać różne miej­sca, zwy­kle bez po­trze­by;
c) wy­da­wać nad­mier­nie pie­nią­dze, być roz­rzut­nym


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. być roz­rzut­nym, wy­da­wać pie­nią­dze bez za­sta­no­wie­nia lub po­sza­no­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Synuś swo­jej ma­mu­si sza­stał forsą na prawo i lewo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃastat͡ɕ, AS: šastać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szastanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trwonić

Wiktionary


szaszka

ro­dzaj lekko za­krzy­wio­nej sza­bli


SJP.pl

Szasz­ka (ros. шашка) – ro­dzaj lekko za­krzy­wio­nej sza­bli uży­wa­nej głów­nie w Ce­sar­stwie Ro­syj­skim i Związ­ku Ra­dziec­kim.

Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą szasz­ki no­szo­nej w po­chwie za­wie­szo­nej na rap­ciach jest to, że wy­gię­cie (ostrze) jest skie­ro­wa­ne ku górze. Poz­wa­la to na za­da­nie cię­cia przy wyj­mo­wa­niu broni z po­chwy, bez do­dat­ko­we­go od­wo­dze­nia ręki do tyłu.

Wikipedia


szaszok

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bia­ły­stok. tchórz

Wiktionary


szaszorowice

Sza­szo­ro­wi­ce (nazwa obocz­na: Sza­sza­ro­wi­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Niech­lów.

Wikipedia


szaszłyczek

zdrob­nie­nie od: szasz­łyk


SJP.pl


szaszłyk

po­tra­wa z ka­wał­ków mięsa na­dzia­nych na spe­cjal­ny szpi­ku­lec, pie­czo­na na roż­nie lub gril­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. po­tra­wa skła­da­ją­ca się z ka­wał­ków mięsa, zwy­kle ba­ra­ni­ny, prze­kła­da­nych pla­ste­re­ka­ster­ka­mi wa­rzyw (np. ce­bu­la, pa­pry­ka), bocz­ku, sło­ni­ny itp., na­dzia­nych na szpi­ku­lec, pie­czo­na na roż­nie lub gril­lo­wa­na;

 (1.2) kulin. po­je­dyn­czy szpi­ku­lec z szasz­ły­kiem (1.1)

Wiktionary

Szasz­łyk (z ros. шашлык i krym­sko­ta­tar. şışlıq) – po­tra­wa skła­da­ją­ca się z ka­wał­ków mięsa na­dzia­nych na szpi­ku­lec i pie­czo­nych na roż­nie lub gril­lo­wa­nych. W za­leż­no­ści od prze­pi­su mięso może być prze­kła­da­ne róż­ny­mi wa­rzy­wa­mi (pla­ster­ka­mi ce­bu­li, ka­wał­ka­mi pa­pry­ki lub po­mi­do­rów) oraz sło­ni­ną lub bocz­kiem itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gości przy­ję­li­śmy na świe­żym po­wie­trzu, po­da­li­śmy kieł­ba­sę z gril­la i szasz­ły­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃaʃwɨk, AS: šašu̯yk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaszłykarnia ż., szaszłykarz m.

 przym. szaszłykowy

Wiktionary


szaszłykarnia

dział baru, w któ­rym pie­cze się szasz­ły­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lokal, w któ­rym przy­rzą­dza się i sprze­da­je szasz­ły­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za ro­giem znaj­du­je się dobra tu­rec­ka szasz­ły­kar­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃaʃwɨˈkarʲɲa, AS: šašu̯ykarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaszłyk m., szaszłykarz m.

 przym. szaszłykowy

Wiktionary


szaszłykowy

→ szasz­łyk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od szasz­łyk

Wiktionary

Patrz:

szaszłyk

Wymowa:

IPA: ˌʃaʃwɨˈkɔvɨ, AS: šašu̯ykovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaszłyk, szaszłykarz, szaszłykarnia

Wiktionary


szat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) daw. geogr. El­brus

Wiktionary

Szat ( Chat­tian)

Nazwa pię­tra (wieku) po­cho­dzi od Chat­tów – ple­mie­nia ger­mań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­da­rzy­ło się przed wie­kiem / W ro­dzi­nie szczy­tów si­wych, / Że Szat-góra raz z Ka­zbe­kiem / Wio­dły spór burz­li­wy…

Wiktionary


szata

pod­nio­śle: ubra­nie, strój, ubiór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odś­więt­ny ubiór

 (1.2) książk. pod­nio­śle o ubra­niu

 (1.3) rze­czy two­rzą­ce po­wło­kę lub zew­nętrz­ny wy­gląd

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szata – ubiór, zwła­szcza odś­więt­ny
  • Szit­ta – wię­zie­nie w Iz­ra­e­lu
  • Szata – po­wieść Llo­y­da Cas­se­la Do­u­gla­sa z 1942 roku
  • Szata – film hi­sto­rycz­ny z 1953 roku w re­ży­se­rii Henry’ego Ko­ste­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Królu, którą szatę zatem przy­go­to­wać?

 (1.2) Na obra­zach dzie­sią­tej sta­cji Drogi Krzy­żo­wej przed­sta­wia się odar­cie Je­zu­sa z szat.

 (1.2) Pię­kne jej łono szata roz­sło­nio­na / Da­wa­ła wi­dzieć, jak sre­bro księ­ży­ca / Z obło­ków nocy, gdy jasne na poły / Obli­cza swego wy­ka­zu­je koło.

 (1.3) W paź­dzier­ni­ku las przyw­dzie­wa je­sien­ną szatę.

 (1.3) Ostat­nie wy­da­nie dzieł Ary­sto­te­le­sa wy­dru­ko­wa­li­śmy w skrom­nej sza­cie gra­ficz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃata, AS: šata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatnia ż., szatniarz mos., szatniarka ż., szatarnia ż.

:: zdrobn. szatka ż.

 przym. szatniarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strój, ubiór, ubranie, odzienie, odzież, okrycie, garderoba, konfekcja

Wiktionary


szatan

w niek­tó­rych re­li­giach: po­stać bę­dą­ca uo­so­bie­niem zła; Sza­tan, dia­beł, czart, czort


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) rel. każdy z upa­dłych anio­łów, prze­ciw­nych Bogu, ku­szą­cych czło­wie­ka do grze­chu

 (1.2) pot. przen. ktoś bar­dzo spryt­ny, in­te­li­gent­ny i prze­wrot­ny w swo­ich po­my­słach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. kulin. mocna czar­na kawa

 (2.2) pot. mykol. zob. bo­ro­wik sza­tań­ski.

Wiktionary

Sza­tan ( ‏שטן‎, "satan" – prze­ciw­nik, oskar­ży­ciel, oszczer­ca; Σατανᾶς, "Satanás"; ‏شيطان‎, "Szaj­tan") – w ju­da­iz­mie, chrze­ści­jań­stwie i is­la­mie jeden z naj­wyż­szych anio­łów, który zbun­to­wał się prze­ciw­ko Bogu, po­cią­ga­jąc do buntu inne anio­ły. Jest głów­nym spraw­cą zła mo­ral­ne­go na świe­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­ło­śni­cy heavy me­ta­lu są czę­sto uwa­ża­ni za czci­cie­li sza­ta­na.

 (2.1) Po dwóch sza­ta­nach mogę wku­wać całą noc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃatãn, AS: šatãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szatan m., szatanek m., satanizm m., satanista m., satanistka ż., szatańskość ż.

 przym. szatański, satanistyczny

 przysł. szatańsko, satanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabeł

Wiktionary


szatanek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zły duch, zło­śli­wy du­szek

 (1.2) przen. o dziew­czy­nie (rzad. chłop­cu/dziec­ku): fi­glar­ka, trzpiot­ka, dziew­czy­na za­lot­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzu­cił się do [tych] pie­sków z dziw­ną pasją, wy­ga­niał je[,] jakby to była grup­ka sza­tan­ków.

 (1.2) Fi­glar­ny sza­ta­nek wabił mię ku­szą­co.

 (1.2) Ten sza­ta­nek wy­glą­da­ją­cy z[ ]za ple­ców księż­ny [księż­nej] tyle miał ponęt, te oczki tak świe­ci­ły jasno, że pana Lon­gi­na aż cią­gnę­ło coś, by w nie choć je­szcze raz tylko spoj­rzeć.

 (1.2) — Ale to skoń­czo­ny sza­ta­nek! — za­wo­ła­ła Ciot­ka… [—] Moja droga… ją trze­ba wydać co naj­rych­lej… bo… no — zo­ba­czysz…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈtãnɛk, AS: šatãnek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. satanistyczny

 rzecz. szatan mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diabełek, diablik

Wiktionary


szatani

w niek­tó­rych re­li­giach: po­stać bę­dą­ca uo­so­bie­niem zła; Sza­tan, dia­beł, czart, czort


SJP.pl


szataniak

naz­wi­sko


SJP.pl


szataniec

1. ga­tu­nek małpy sze­ro­ko­no­sej; sza­tan­ka;
2. in­dy­wi­du­al­nie: sza­tan


SJP.pl


szatanik

naz­wi­sko


SJP.pl


szatanizm

daw­niej: sza­tań­skość; sza­tań­stwo


SJP.pl


szatanka

1. ga­tu­nek małpy sze­ro­ko­no­sej; czu­pry­nek sza­ta­niec;
2. in­dy­wi­du­al­nie: zła, prze­bie­gła ko­bie­ta


SJP.pl

Sza­tan­ka ("Chi­ro­po­tes") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny saki (Pit­he­cii­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny sa­ko­wa­tych (Pit­he­cii­dae).

Wikipedia


szatarnia

daw­niej: po­mie­szcze­nie w bo­ga­tych do­mach do prze­cho­wy­wa­nia odzie­ży; szat­ni­ca, sza­tow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. po­mie­szcze­nie do prze­cho­wy­wa­nia odzie­ży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szata ż., szatka ż.

Wiktionary


szatański

zwią­za­ny z sza­ta­nem; dia­bel­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sza­ta­nem, do­ty­czą­cy sza­ta­na, prze­ja­wia­ją­cy przy­pi­sy­wa­ne mu cechy

 (1.2) taki, który na­le­ży do sza­ta­na

 (1.3) zły, jakby spro­wo­ko­wa­ny przez sza­ta­na, pod­stęp­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A skrzy­dła jego wiel­ce sza­tań­skie • Lecz choć on czar­ny toć anioł pań­ski.

 (1.3) Jako zo­o­tech­nik za­ra­biał cał­kiem do­brze, ale zgu­bi­ła go in­se­mi­na­cja. Gdy na­u­czył się tego sza­tań­skie­go sztucz­ne­go za­pład­nia­nia, wtedy do­pie­ro za­czął robić praw­dzi­we pie­nią­dze, bo każdy chciał mieć bez­pro­ble­mo­wo, bez uży­cia ży­we­go bu­ha­ja czy knura, za­płod­nio­ną krowę albo ma­cio­rę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatan m., Szatan m., szatanek m., satanizm m., satanista m., satanistka ż., szatańskość ż.

 przym. satanistyczny

 przysł. szatańsko, satanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czarci, czartowski, demoniczny, diabelski, diabli, diaboliczny, lucyferyczny, mefistofeliczny, mefistofelowy, sataniczny, upiorny, z piekła rodem

 (1.2) sataniczny, czarci, czartowski, diabelski, diabli

Wiktionary


szatańsko

przy­słó­wek

 (1.1) ty­po­wo dla sza­ta­na

 (1.2) przen. bar­dzo mocno

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Była sza­tań­sko pię­kna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatan m., Szatan m., satanizm m., szatańskość ż.

 przym. szatański, satanistyczny

 przysł. satanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeogromnie, zabójczo, diabelnie

Wiktionary


szatańskość

→ sza­tań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co jest sza­tań­skie; cecha tych, któ­rzy są sza­tań­scy

Wiktionary

Patrz:

szatański

Powiązane:

 rzecz. szatan m., Szatan m., satanizm m., satanista m., satanistka ż.

 przym. szatański

 przysł. szatańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diaboliczność, demoniczność

Wiktionary


szataństwo

daw­niej: sza­tań­skość, dia­bel­skość; sza­ta­nizm


SJP.pl


szatierka

mały otwór u dołu drzwi, poz­wa­la­ją­cy prze­cho­dzić zwie­rzę­tom do­mo­wym z po­ko­ju do po­ko­ju


SJP.pl


szatka

1. zdrob­nie­nie od: szata;
2. żar­to­bli­wie: strój ko­bie­cy;
3. zmien­na ko­lo­ry­sty­ka cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szata

 (1.2) mała szata

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Chrzest­ny podał księ­dzu szat­kę chrzciel­ną Jasia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatarnia ż., szata ż.

Wiktionary


szatkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szat­ko­wać.

 (1.2) (o ja­rzy­nach) drob­ne kra­ja­nie, sie­ka­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie ma mowy o róż­no­rod­no­ści, czeka go wy­łącz­nie nie­koń­czą­ca się mo­no­to­nia obie­ra­nia i szat­ko­wa­nia pro­duk­tów w tych sa­mych czte­rech ścia­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szatkować ndk.

 rzecz. szatkownica ż.

Wiktionary


szatkować

kroić na drob­ne ka­wał­ki


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) kroić drob­no wa­rzy­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jabł­ka obie­ra­my, szat­ku­je­my, wrzu­ca­my do rond­la sma­ży­my z cu­krem na mar­mo­la­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃatˈkɔvat͡ɕ, AS: šatkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatkowanie n., szatkownica ż.

 czas. poszatkować

Wiktionary


szatkownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­rząd do szat­ko­wa­nia ja­rzyn

Wiktionary

Szat­kow­ni­ca albo kra­jal­ni­ca do wa­rzyw – na­rzę­dzie ku­chen­ne słu­żą­ce do roz­drab­nia­nia (szat­ko­wa­nia) owo­ców i wa­rzyw na pla­stry.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʃatkɔvʲˈɲit͡sa, AS: šatkovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatkowanie n.

 czas. szatkować, poszatkować

Wiktionary


szatkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Szat­kow­ski
  • Fran­ci­szek Szat­kow­ski
  • Hen­ryk Szat­kow­ski
  • Ro­bert Ale­xan­der Szat­kow­ski
  • Sa­bi­na Szat­kow­ska-Rost­kow­ska
  • Sła­wo­mir Ka­zi­mierz Szat­kow­ski
  • Sta­ni­sław Lech Szat­kow­ski
  • To­masz Szat­kow­ski
  • Zofia Kos­sak-Szat­kow­ska

Wikipedia


szatna

daw­niej: dwor­ka zaj­mu­ją­ca się gar­de­ro­bą i po­ma­ga­ją­ca przy ubie­ra­niu się; szat­ni­cza


SJP.pl


szatnia

po­mie­szcze­nie, gdzie po­zo­sta­wia się wierzch­nie okry­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie w te­a­trze, szko­le, lo­ka­lu ga­stro­no­micz­nym itp., gdzie po­zo­sta­wia się wierzch­nie okry­cia

 (1.2) sport. po­mie­szcze­nie w obiek­tach spor­to­wych, w któ­rym prze­bie­ra­ją się ćwi­czą­cy lub za­wod­ni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za odzież po­zo­sta­wio­ną w szat­ni szat­niarz nie od­po­wia­da.

 (1.2) Z pier­wszy­mi prze­ja­wa­mi agre­sji po­lo­ni­ści spot­ka­li się już scho­dząc z roz­grzew­ki do szat­ni.

 (1.2) Nie chcę przez to po­wie­dzieć, że w skła­da­ją­cym się z sa­mych przed­sta­wi­cie­li płci brzyd­kiej ze­spo­le jest at­mos­fe­ra ni­czym w mę­skiej szat­ni, ale nie je­stem zwo­len­ni­kiem ze­spo­łów jed­nopł­cio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃatʲɲa, AS: šatʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatniarz m., szatniarka ż., szata ż.

 przym. szatniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. garderoba

Wiktionary


szatniarka

pra­cow­ni­ca za­trud­nio­na w szat­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od szat­niarz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szata ż., szatnia ż., szatnica ż.

:: fm. szatniarz m.

 przym. szatniowy

Wiktionary


szatniarski

→ szat­niarz


SJP.pl

Patrz:

szatniarz

szatniarz

pra­cow­nik za­trud­nio­ny w szat­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pra­cu­ją­ca w szat­ni in­sty­tu­cji o ot­war­tym lub pó­łot­war­tym do­stę­pie (te­a­try, szko­ły), przyj­mu­ją­ca i wy­da­ją­ca odzież wierzch­nią w cza­sie po­by­tu klien­tów w tych in­sty­tu­cjach;

Wiktionary

Szat­niarz, szat­niar­ka – osoba pra­cu­ją­ca w szat­ni in­sty­tu­cji o ot­war­tym do­stę­pie (te­a­try, szko­ły), przyj­mu­ją­ca i wy­da­ją­ca odzież wierzch­nią w trak­cie po­by­tu klien­tów w tych in­sty­tu­cjach.

W okre­sie PRL ze wzglę­du na moż­li­wość ob­ser­wo­wa­nia osób wcho­dzą­cych i wy­cho­dzą­cych oraz bez­poś­red­ni kon­takt niek­tó­rzy szat­nia­rze by­wa­li współ­pra­cow­ni­ka­mi Służ­by Bez­pie­czeń­stwa. Niek­tó­rzy zaj­mo­wa­li się rów­nież su­te­ner­stwem, hand­lem pa­pie­ro­sa­mi oraz wa­lu­ta­mi i udzie­la­niem wy­so­ko opro­cen­to­wa­nych po­ży­czek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za odzież po­zo­sta­wio­ną w szat­ni szat­niarz nie od­po­wia­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃatʲɲaʃ, AS: šatʹńaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatnia ż., szata ż.

:: fż. szatniarka ż.

Wiktionary


szatnica

daw­niej: po­mie­szcze­nie w bo­ga­tych do­mach do prze­cho­wy­wa­nia odzie­ży; sza­tar­nia, sza­tow­nia


SJP.pl


szatnicza

daw­niej: dwor­ka zaj­mu­ją­ca się gar­de­ro­bą i po­ma­ga­ją­ca przy ubie­ra­niu się; szat­na


SJP.pl


szatniczy

daw­niej: dwo­rza­nin zaj­mu­ją­cy się gar­de­ro­bą i po­ma­ga­ją­cy przy ubie­ra­niu się; szat­ny


SJP.pl


szatniowa

→ szat­nia


SJP.pl

Patrz:

szatnia

szatniowy

→ szat­nia


SJP.pl

Patrz:

szatnia

szatny

daw­niej: dwo­rza­nin zaj­mu­ją­cy się gar­de­ro­bą i po­ma­ga­ją­cy przy ubie­ra­niu się; szat­ni­czy


SJP.pl

Szat­ny ina­czej szat­niarz, szat­ni­czy – urzęd­nik, dwo­rza­nin lub sługa, który zaj­mo­wał się gar­de­ro­bą (szat­nią) swo­je­go pana, a nie­kie­dy także jego zbro­jow­nią.

W śred­nio­wie­czu urząd szat­ne­go (łac. "ve­stia­rius") znany był na dwo­rze pa­pie­skim. Po­dob­nież funk­cja szat­ne­go (niem.

Wikipedia


szatobriand

pie­czeń z po­lęd­wi­cy wo­ło­wej; cha­te­a­u­briand


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. fran­cu­ska pie­czeń wo­ło­wa

Wiktionary


szatownia

daw­niej: po­mie­szcze­nie w bo­ga­tych do­mach do prze­cho­wy­wa­nia odzie­ży; sza­tar­nia, szat­ni­ca


SJP.pl


szatra

1. prze­sta­rza­le: obóz cy­gań­ski, tabor
2. gwa­ro­wo o sza­ła­sie ow­cza­rzy


SJP.pl

Sza­tra – po­ło­żo­na na wy­so­ko­ści ok. 1050 m n.p.m. leśna kot­lin­ka w dol­nej czę­ści Do­li­ny Małej Łąki, zaraz po wschod­niej stro­nie drogi jezd­nej pro­wa­dzą­cej dnem tej do­li­ny. Obec­nie znaj­du­je się tutaj roz­dro­że szla­ków tu­ry­stycz­nych, daw­niej była nie­wiel­ka po­lan­ka i do II wojny świa­to­wej stał na niej i był użyt­ko­wa­ny pry­mi­tyw­ny sza­łas.

Wikipedia


szaty

pod­nio­śle: ubra­nie, strój, ubiór


SJP.pl

Szaty (lit. "Šėta") – mia­stecz­ko na Lit­wie, w okrę­gu ko­wień­skim, w re­jo­nie kiej­dań­skim, sie­dzi­ba sta­ro­stwa Szaty; 935 miesz­kań­ców (2011); ko­ściół, szko­ła, urząd pocz­to­wy.

Miej­sce obrad sej­mi­ków ziem­skich po­wia­tu bra­sław­skie­go w 1659 roku.

W la­tach 1867-1950 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Szaty.

Wikipedia


szatyn

męż­czyz­na o ciem­no­brą­zo­wych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na o ciem­nych, brą­zo­wych, kasz­ta­no­wa­tych wło­sach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃatɨ̃n, AS: šatỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. szatynka

 przym. szatynowy

Wiktionary


szatyneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sza­tyn­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szatynka ż.

Wiktionary


szatynka

ko­bie­ta o ciem­nych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o brą­zo­wych wło­sach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaˈtɨ̃nka, AS: šatỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szatyneczka ż.

:: fm. szatyn m.

 przym. szatynowy

Wiktionary


szatynowy

→ sza­tyn


SJP.pl

Patrz:

szatyn

szaulis

żoł­nierz li­tew­skich for­ma­cji woj­sko­wych, po­zo­sta­ją­cy na usłu­gach hit­le­row­skich oku­pan­tów (w la­tach 1942-1945)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz li­tew­ski lub czło­nek pa­ra­mi­li­tar­nych od­dzia­łów li­tew­skich bę­dą­cych na usłu­gach Nie­miec hit­le­row­skich;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tach 1941-44 po­nio­sło tu śmierć ok. 70 tys. Żydów i około 20 tys. Po­la­ków za­mor­do­wa­nych przez hit­le­row­ców i ko­la­bo­ru­ją­cych z nimi li­tew­ski­mi od­dzia­ła­mi sza­u­li­sów.

Wiktionary


szawarma

bli­skows­chod­nie danie z pie­czo­ne­go mięsa, po­da­wa­ne­go w chle­bie z do­dat­ka­mi; sha­war­ma, sha­or­ma, sho­ar­ma


SJP.pl

Sza­war­ma (#PATRZ

, "šāwarmā"; wym. "sza­łar­ma"), szo­ar­ma – bli­skows­chod­nia po­tra­wa w po­sta­ci skraw­ków mięsa okra­wa­nych z pio­no­we­go, obro­to­we­go rożna. Nazwa arab­ska „"sza­war­ma"” po­cho­dzi od tu­rec­kie­go słowa "çevirme", do­słow­nie „obra­ca­ją­cy się”, lecz obec­nie uży­wa­na jest głów­nie w kręgu ję­zy­ka arab­skie­go. W samej Tur­cji od­po­wied­ni­kiem tej po­tra­wy jest döner kebab, zaś w Gre­cji – gyros. Mięso z do­dat­ka­mi po­da­je się zaz­wy­czaj w chle­bie typu pita lub po­dob­nym.

Wikipedia


szawarski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Woj­ciech Sza­war­ski – pol­ski ko­szy­karz
  • Zbi­gniew Sza­war­ski – pol­ski etyk i fi­lo­zof me­dy­cy­ny

Wikipedia


szawałd

Sza­wałd (Sa­do­wo) ( Schad­wald) – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie mal­bor­skim, w gmi­nie Mal­bork. Leży na ob­sza­rze "Wiel­kich Żuław Mal­bor­skich" nad No­ga­tem. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


szawelski

→ Szaw­le


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Szaw­li, zwią­za­ny z Szaw­la­mi

Wiktionary

Patrz:

Szawle

Powiązane:

 rzecz. Szawle nmos.

Wiktionary


szaweł

czło­wiek, który prze­o­bra­ża się z wroga ja­kiejś idei w jej go­rą­ce­go zwo­len­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) bibl. pier­wot­ne imię apo­sto­ła Pawła

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Sza­weł, Saul – imię mę­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go (‏שָׁאוּל‎ "šā’ūl" „upro­szo­ny, po­żą­da­ny”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A gdy upadł na zie­mię, usły­szał głos, który mówił: „Szaw­le, Szaw­le, dla­cze­go Mnie prze­śla­du­jesz?”.

Wiktionary


szawle

czło­wiek, który prze­o­bra­ża się z wroga ja­kiejś idei w jej go­rą­ce­go zwo­len­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie;

Wiktionary

Szaw­le ( Šiauliai, żmudz. "Šiaulē") – mia­sto w pół­noc­nej czę­ści Litwy, na wschód od Kłaj­pe­dy, naj­lud­niej­sze mia­sto na Żmu­dzi, pow. 81 km², 112,6 tys. miesz­kań­ców w 2025 roku (czwar­te pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców w tym kraju), sto­li­ca okrę­gu sza­wel­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szawelski

Wiktionary


szawuot

hebr. ży­dow­skie świę­to rol­ni­cze; Świę­to Ty­god­ni


SJP.pl

Sza­wu­ot (hebr. שבועות = "Ty­god­nie"; jid. "Szwu­es") – ży­dow­skie Świę­to Ty­god­ni (hebr. "Chag ha-Sza­wu­ot"), zwane też Świę­tem Żniw lub Świę­tem Zbio­rów (hebr. "Chag ha-Kacir" dosł.: „ko­niec żniw”), Pięć­dzie­siąt­ni­cą (przez grec­ko­ję­zycz­nych żydów okre­śla­ne też Πεντηκοστή; "Pentékosté" = "Ḥag Ḥamishshim Yom"), Ży­dow­ski­mi Zie­lo­ny­mi Świąt­ka­mi lub Świę­tem Pier­wszych Owo­ców (lub: Pier­wo­cin; hebr.

Wikipedia


szawłok

daw­niej: skła­da­ny, skó­rza­ny wór


SJP.pl


szawłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Sza­włow­ski – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Na­łęcz.

Wikipedia


szał

1. ostre za­bu­rze­nie świa­do­mo­ści ob­ja­wia­ją­ce się gwał­tow­nym pod­nie­ce­niem; napad gnie­wu, zło­ści; furia;
2. nie­po­ha­mo­wa­ne od­da­wa­nie się ja­kiejś czyn­no­ści; mania


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) utra­ta kon­tro­li nad swym za­cho­wa­niem, wście­kłość

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szał – bry­tyj­ski film z 1972
  • Szał – sin­gel Edyty Bar­to­sie­wicz
  • Szał unie­sień – obraz olej­ny Wła­dy­sła­wa Pod­ko­wiń­skie­go z 1894 roku
  • Wście­kłość (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­ciel kota usi­ło­wał uspo­ko­ić zwie­rzę, które wpa­dło w szał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃaw, AS: šau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szalony mos., szaleństwo n., szaleniec m., szalenie n., szalej m., szaleńczość ż.

 czas. szaleć, poszaleć, zaszaleć, oszaleć

 przym. szalony, szałowy

 przysł. szalenie, szałowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szaleństwo, wściekłość, amok

Wiktionary


szałachowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szałaj

naz­wi­sko


SJP.pl


szałajski

naz­wi­sko


SJP.pl


szałamacha

naz­wi­sko


SJP.pl


szałamaistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na sza­ła­mai

Wiktionary


szałamaja

drew­nia­ny dęty lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. dawny in­stru­ment mu­zycz­ny wy­da­ją­cy prze­ni­kli­we dźwię­ki, ro­dzaj pi­szczał­ki z bocz­ny­mi ot­wo­ra­mi; po­cho­dzą­cy z Azji;

Wiktionary

Sza­ła­ma­ja – dawny in­stru­ment dęty drew­nia­ny z grupy ae­ro­fo­nów stro­i­ko­wych, ze stro­i­kiem pod­wój­nym; po­dob­ny do oboju. Pow­stał ok. XIII wieku we Fran­cji. Uży­wa­ny od śred­nio­wie­cza do XVIII w.

Była to pi­szczał­ka z bocz­ny­mi ot­wo­ra­mi i pod­wój­nym stro­i­kiem. W Eu­ro­pie znana od wczes­ne­go śred­nio­wie­cza w róż­nych od­mia­nach i wiel­ko­ściach (więk­sze od­mia­ny no­si­ły nazwę po­mort). Ok. poł. XVII wieku wyksz­tał­cił się z niej obój, który wy­parł ją w XVIII w.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʃawãˈmaja, AS: šau̯ãmai ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szałamajowy

Wiktionary


szałamajowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sza­ła­mai

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałamaja ż.

Wiktionary


szałapak

naz­wi­sko


SJP.pl


szałapski

naz­wi­sko


SJP.pl


szałaput

czło­wiek lek­ko­myśl­ny; lek­ko­duch; sza­ła­wi­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. żart. ktoś pusty i lek­ko­myśl­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałaputa m.

:: zdrobn. szałaputka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fircyk, lekkoduch, letkiewicz, świszczypała, pędziwiatr, paliwoda, pustak, szaławiła, trzpiot, wartogłów, wietrznik, szałaputa

Wiktionary


szałaputa

czło­wiek lek­ko­myśl­ny; sza­ła­wi­ła; sza­ła­put; lek­ko­duch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. sza­ła­put.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. zob. sza­ła­put.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałaput mos.

Wiktionary


szałaputny

lek­ko­myśl­ny, nie­śmia­ły


SJP.pl


szałas

1. u ple­mion ko­czow­ni­czych tym­cza­so­we, pry­mi­tyw­ne schro­nie­nie, uple­cio­ne z ga­łę­zi, chru­stu, trawy;
2. drew­nia­ny lub ka­mien­ny bu­dy­nek, zwy­kle gó­ral­ski, bę­dą­cy schro­nie­niem przed złymi wa­run­ka­mi po­go­do­wy­mi lub prze­cho­wal­nią sprzę­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tym­cza­so­we, pry­mi­tyw­ne schro­nie­nie zbu­do­wa­ne z lo­kal­nie do­stęp­ne­go ma­te­ria­łu, np. z liści i ga­łę­zi;

 (1.2) tym­cza­so­wy, prze­no­śny bu­dy­nek pa­ster­ski;

Wiktionary

Sza­łas – słowo po­cho­dze­nia wo­ło­skie­go (por. sălaș „miesz­ka­nie”, „sie­dzi­ba”), oz­na­cza­ją­ce:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sza­łas oka­zał się mar­nym schro­nie­niem pod­czas de­szczu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃawas, AS: šau̯as

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałasiska nmos., szałasisko n., Szałasiska nmos.

:: zdrobn. szałasik m.

 przym. szałasowy

Wiktionary


szałasik

zdrob­nie­nie od: sza­łas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sza­łas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sza­łas, lecz tylko mały sza­ła­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałas m.

 przym. szałasowy

Wiktionary


szałasisko

1. zgru­bie­nie od: sza­łas;
2. teren wokół gór­skie­go sza­ła­su przez­na­czo­ny na spęd owiec


SJP.pl


szałasowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sza­ła­su

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałas m., szałasik m.

Wiktionary


szałasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. sza­łas.

Wiktionary


szałata

naz­wi­sko


SJP.pl


szaławiła

żar­to­bli­wie o lek­ko­myśl­nym męż­czyź­nie (chłop­cu); świ­szczy­pa­ła, lek­ko­duch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. czło­wiek lek­ko­myśl­ny i od­da­ją­cy się za­ba­wom

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) przest. ko­bie­ta lek­ko­myśl­na i od­da­ją­ca się za­ba­wom

Wiktionary

Sza­ła­wi­ła – opo­wia­da­nie fan­ta­sy au­tor­stwa Marty Ki­siel, na­le­żą­ce do cyklu "Do­ży­wo­cie". Zdo­by­ło na­gro­dę im. Ja­nu­sza A. Zajd­la za rok 2017. Zo­sta­ło do­łą­czo­ne do wzno­wie­nia pier­wsze­go tomu serii, który uka­zał się na rynku na­kła­dem wy­daw­nict­wa Uro­bo­ros.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karol, ty nie­re­for­mo­wal­ny sza­ła­wi­ło, czy wresz­cie zwró­cisz mi no­tat­ki z al­ge­bry, które po­ży­czy­łeś dwa mie­sią­ce temu?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃawaˈvʲiwa, AS: šau̯avʹiu̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lekkoduch, letkiewicz, luzak, świszczypała, trzpiot, szałaput, wartogłów, sowizdrzał, wietrznik; książk. bon viveur, bonwiwer, bon vivant

Wiktionary


szałański

naz­wi­sko


SJP.pl


szałaśnictwo

go­spo­dar­ka pa­ster­ska na ha­lach, zgru­po­wa­nia sza­ła­sów na ha­lach w okre­sie od wios­ny do je­sie­ni


SJP.pl


szałek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Benon Sza­łek (1948–2025) – pol­ski eko­no­mi­sta, pro­fe­sor dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny
  • Jan Sza­łek (1890–1958) – pol­ski dzia­łacz ro­bot­ni­czy,
  • Ma­te­usz Sza­łek (ur. 1991) – pol­ski pił­karz
  • To­masz Sza­łek – pol­ski praw­nik, pro­ku­ra­tor

Wikipedia


szałfer

ba­ra­ni róg, na któ­rym trąbi się w sy­na­go­dze w świę­to Rosz Ha­sza­na; szo­far


SJP.pl


szałkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szałkowo

Szał­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Iława.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na nad je­zio­rem Je­zio­rak o ok. 3 km na pół­noc od Iławy.

Wikipedia


szałkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Krzysz­tof Szał­kow­ski – pol­ski muzyk, per­ku­si­sta i kla­wi­szo­wiec
  • Ja­nusz Szał­kow­ski – pol­ski dzien­ni­karz
  • Zbi­gniew Szał­kow­ski – pol­ski rol­nik, che­mik, włó­kien­nik

Wikipedia


szałot

ślą­ska sa­łat­ka śle­dzio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. sa­łat­ka ziem­nia­cza­na

Wiktionary

Sza­łot – ślą­ska sa­łat­ka. Przy­rzą­dza­na z po­kro­jo­nych w kost­kę ziem­nia­ków ugo­to­wa­nych w łu­pi­nach, jajek na twar­do, ogór­ków ki­szo­nych, ce­bu­li oraz do­dat­ków mięs­nych jak np. so­lo­ne fi­le­ty śle­dzio­we, kieł­ba­sa, po­kro­jo­ny, a na­stęp­nie wys­ma­żo­ny na pa­tel­ni wę­dzo­ny bo­czek i wę­dzo­na sło­ni­na. Sto­so­wa­ne przy­pra­wy to musz­tar­da, sól i pieprz czar­ny. Sa­łat­kę tę po­da­je się z pie­czy­wem.

Wikipedia


szałowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szałowy

po­tocz­nie: ro­bią­cy duże wra­że­nie, atrak­cyj­ny; wy­strza­ło­wy


SJP.pl


szałsza

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie tar­no­gór­skim


SJP.pl

Szał­sza (niem. "Schals­cha") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie tar­no­gór­skim, w gmi­nie Zbro­sła­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

W okre­sie III Rze­szy, w la­tach 1936-1945 miej­sco­wość no­si­ła nazwę "Kres­sen­grund".

Wikipedia


szałszański

→ Szał­sza


SJP.pl

Patrz:

Szałsza

szałtanos

mały, na­dzie­wa­ny serem pie­róg


SJP.pl


szałwia

1. ro­śli­na lecz­ni­cza z ro­dzi­ny war­go­wych;
2. napar z tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sal­via|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych, pół­krze­wów i krze­wów z ro­dzi­ny jas­no­wa­tych;

Wiktionary

Szał­wia ("Sal­via" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych. Obej­mu­je ok. 900, 950 lub nawet 1010 ga­tun­ków i jest to naj­licz­niej­szy w ga­tun­ki ro­dzaj ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych. Szał­wie wy­stę­pu­ją w sta­nie dzi­kim na całej kuli ziem­skiej, z wy­jąt­kiem ob­sza­rów o kli­ma­cie po­lar­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele ga­tun­ków szał­wii znaj­du­je za­sto­so­wa­nie w zio­ło­lecz­nict­wie i me­dy­cy­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃawvʲja, AS: šau̯vʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szałwiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg-pl|Kraków|magiczne ziele.

Wiktionary


szałwiowy

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z szał­wii, do­ty­czą­cy szał­wii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z mie­szan­ki olej­ków ete­rycz­nych - sos­no­we­go, eu­ka­lip­tu­so­we­go, la­wen­do­we­go, szał­wio­we­go (po pół ły­żecz­ki każ­de­go) oraz kam­fo­ro­we­go (dwie łyżki sto­ło­we) można przy­go­to­wy­wać kom­pre­sy roz­grze­wa­ją­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃawˈvʲjɔvɨ, AS: šau̯vʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szałwia ż.

Wiktionary


szańcowiec

Szań­co­wiec – to­wa­ro­wy sta­tek mor­ski po­sia­da­ją­cy po­kład, zwany szań­co­wym, nad ła­dow­nią ru­fo­wą pod­nie­sio­ny o pół wy­so­ko­ści w sto­sun­ku do po­kła­du nad po­zo­sta­ły­mi ła­dow­nia­mi (ok. 125 cm). Cza­sem po­kład szań­co­wy cią­gnie się do śró­do­krę­cia, np. na „Sołd­ku” za­czy­na się od przed­niej ścia­ny nad­bu­dów­ki na śró­do­krę­ciu.

Wikipedia


szańcowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od sza­niec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­ła te zo­sta­ły roz­mie­szczo­ne na od­kry­tych sta­no­wi­skach ognio­wych na ba­stio­nach, praw­do­po­dob­nie po 3 na każ­dym z nich. Osło­nię­to je pro­wi­zo­rycz­ny­mi przed­pier­sia­mi ("pa­ra­pe­ta­mi"), wy­ko­na­ny­mi z ko­szów szań­co­wych ("ga­bio­nów") na­peł­nio­nych zie­mią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃãj̃nˈt͡sɔvɨ, AS: šãĩ ̯ncovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szaniec

Wiktionary


szańczyk

nie­wiel­ki sza­niec, okop


SJP.pl


szaśniony

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pot. wal­nię­ty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szasnyć dk.

Wiktionary


szbd

skró­to­wiec

 (1.1) = in­form. sy­stem za­rzą­dza­nia bazą da­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) SZBD musi zad­bać o to, aby fi­zycz­na struk­tu­ra bazy da­nych umoż­li­wia­ła szyb­ki do­stęp do wy­ma­ga­nych in­for­ma­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɛz‿ːɛd‿bɛ‿ˈdɛ, AS: e•‿zed‿be‿de

Wiktionary


szczak

naz­wi­sko


SJP.pl


szczakiel

naz­wi­sko


SJP.pl


szczakielowie

naz­wi­sko


SJP.pl


szczaklowie

naz­wi­sko


SJP.pl


szczakowa

Szcza­ko­wa – dziel­ni­ca i część mia­sta Ja­worz­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim. W la­tach 1933–1956 była sa­mo­dziel­nym mia­stem, a w la­tach 1934–1954 także sie­dzi­bą wiej­skiej gminy Szcza­ko­wa.

Wikipedia


szczakowski

przy­miot­nik od: Szcza­ko­wa


SJP.pl


szczalnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. przed­miot przez­na­czo­ny do od­da­wa­nia moczu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pisuar

Wiktionary


szczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szczać.

Wiktionary

Szcza­nie (biał. Шчані; ros. Щани) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim. Wcho­dzi w skład.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃãɲɛ, AS: ščãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczać, zeszczać się, obszczywać, naszczać

 rzecz. szczaw mrz., szczochy nmos., szczyl mzw.

Wiktionary


szczaniec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szcza­niec (niem. "Stentsch") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Szcza­niec, nad stru­gą Lu­bi­ni­ca. Ob­szar o cha­rak­te­rze rol­ni­czym. W po­bli­żu wsi znaj­du­je się re­zer­wat przy­ro­dy typu le­śne­go "Gro­dzi­szcze".

Wikipedia


szczaniecki

przy­miot­nik od: Szcza­niec


SJP.pl


szczapa

duży kawał drze­wa przez­na­czo­ny na opał; po­la­no, bier­wio­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ka­wa­łek odłu­pa­ne­go lub po­rą­ba­ne­go sie­kie­rą drew­na

 (1.2) pot. bar­dzo wy­chu­dzo­na osoba

Wiktionary

Szcza­pa (po­la­no) – drew­no uzy­ska­ne przez łu­pa­nie wzdłuż włó­kien. Mia­nem "po­la­no" okre­śla się nie­rów­no­mier­ne szcza­py drew­na, uzy­ski­wa­ne przez rą­ba­nie sie­kie­rą pień­ków drew­na, z przez­na­cze­niem do opa­la­nia w ko­min­ku lub piecu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod ścia­ną chaty le­ża­ły licz­ne szcza­py, sie­kie­ra była wbita w pie­niek.

 (1.2) Ce­li­no, karm te twoje szcza­py, bo ci je Ju­gen­damt od­bie­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃapa, AS: ščapa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szczapka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polano, daw. szczepa

 (1.2) chudzielec, chudzina

Wiktionary


szczapka

po­tocz­nie: mała szcza­pa - ka­wa­łek drew­na; drzaz­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ka szcza­pa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­rzu­cił kilka szcza­pek i zaraz pło­mień buch­nął.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczapa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzazga, polanko; przest. szczepka

Wiktionary


szczapkowaty

ma­ją­cy kształt ma­łe­go ka­wał­ka drew­na, odrą­ba­ne­go od więk­szej czę­ści; szcza­po­wa­ty


SJP.pl


szczapowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy szcza­pę, chudy jak szcza­pa;
2. ma­ją­cy kształt ma­łe­go ka­wał­ka drew­na, odrą­ba­ne­go od więk­szej czę­ści; szczap­ko­wa­ty


SJP.pl


szczapówka

szcza­pów­ka sos­no­wa - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


szczaw

1. ro­śli­na ziel­na lub pół­krzew z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych
2. zupa szcza­wio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ogrod. ro­śli­na z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rumex|L.|ref=tak.;

 (1.2) kulin. spoż. liść lub liść z ło­dy­gą szcza­wiu ogro­do­we­go lub szcza­wiu zwy­czaj­ne­go

 (1.3) pot. kulin. zupa szcza­wio­wa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. lek­cew. młody, nie­doś­wiad­czo­ny czło­wiek

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) D. lm. od: szcza­wa

Wiktionary

Szczaw ("Rumex" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych. Obej­mu­je około 200 ga­tun­ków sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych na całym świe­cie, zwła­szcza w stre­fach kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go. Ro­śli­ny z tego ro­dza­ju by­wa­ją kło­pot­li­we do iden­ty­fi­ka­cji, ga­tun­ki są bar­dzo zmien­ne, do cech dia­gno­stycz­nych nie­zbęd­nych do pra­wi­dło­we­go oz­na­cze­nia ga­tun­ków na­le­żą de­ta­le bu­do­wy kwia­tów. Wy­stę­pu­ją na te­re­nach ru­de­ral­nych, na brze­gach wód, na te­re­nach za­le­wo­wych za­rów­no nad rze­ka­mi, jak i wzdłuż wy­brze­ży mor­skich, na łą­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na na­szych łą­kach ro­śnie kilka ga­tun­ków szcza­wiu bo­ta­nicz­ne­go.

 (1.2) Muszę kupić dwa pęcz­ki szcza­wiu na zupę.

 (3.1) Oko­licz­ne góry są miej­scem wy­stę­po­wa­nia szczaw siarcz­ko­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃaf, AS: ščaf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczawiówka ż., szczawiowa ż., szczawian m., szczawa ż., szczawikowiec m., szczawiomocz m., szczawnica ż., szczyna ż., szczanie n., naszczanie n., wyszczanie n., oszczanie n., obszczanie n., szczacz m.

:: zdrobn. szczawik m., szczawiczek m.

 czas. szczać ndk., naszczać dk., wyszczać dk., oszczać dk., obszczać dk.

 przym. szczawiowy, szczawiowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg-pl|Kraków|tatarskie ziele.; lud. kapuśnica, scow, zajęcza kapusta; reg. śl. babskie jscochy, szczow

 (1.2) dziadowska kapusta; reg. śl. babskie jscochy, szczow

 (2.1) małolat, szczeniak, wulg. gnojek, gówniarz

Wiktionary


szczawa

na­tu­ral­na woda mi­ne­ral­na sto­so­wa­na do ku­ra­cji pit­nej i ką­pie­li lecz­ni­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. woda z dużą za­war­to­ścią dwut­len­ku węgla

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szcza­wa – ro­dzaj wody mi­ne­ral­nej
  • Szcza­wa – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Szcza­wa
  • Szcza­wa – dawna gro­ma­da
  • Szcza­wa – potok w Be­ski­dzie Wy­spo­wym, do­pływ Ka­mie­ni­cy
  • Szcza­wa – potok, do­pływ Wi­sło­ki
  • Szcza­wa – potok, do­pływ Du­naj­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku gdy na­sy­ce­nie wód CO2 jest niż­sze niż w szcza­wach i mie­ści się w gra­ni­cach 250–1000 mg/dm³, noszą one nazwę wód kwa­so­wę­glo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczaw mos./mrz., szczawiowa ż., szczawik mos./mrz., szczawian mrz.

 przym. szczawiowy, szczawianowy

Wiktionary


szczawiak

su­da­mek szcza­wiak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


szczawian

sól lub ester kwasu szcza­wio­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu szcza­wio­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stę­że­nie szcza­wia­nów oz­na­cza się na pod­sta­wie wy­ni­ków mia­recz­ko­wa­nia mia­no­wa­nym rozt­wo­rem nad­man­ga­nia­nu po­ta­su.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczaw mos./mrz., szczawa ż., szczawiowa ż., szczawik mos./mrz.

 przym. szczawiowy, szczawianowy

Wiktionary


szczawianowy

przy­miot­nik od: szcza­wian


SJP.pl


szczawiany

sól lub ester kwasu szcza­wio­we­go


SJP.pl

Szcza­wia­ny – or­ga­nicz­ne związ­ki che­micz­ne, sole i estry (#PATRZ i #PATRZ) kwasu szcza­wio­we­go. Szcza­wia­ny (sole) są zwy­kle trud­no roz­pu­szczal­ne w wo­dzie. Wy­ją­tek sta­no­wią szcza­wia­ny amonu i me­ta­li al­ka­licz­nych.

Z ma­te­ria­łu bio­lo­gicz­ne­go, szcza­wia­ny roz­pu­szczal­ne i nie­roz­pu­szczal­ne wy­my­wa się łącz­nie rozt­wo­rem kwasu siar­ko­we­go na go­rą­co po wcze­śniej­szym wy­trą­ce­niu ich rozt­wo­rem chlor­ku wap­nia.

Wikipedia


szczawieński

przy­miot­nik od: Szczaw­no-Zdrój


SJP.pl


szczawik

żar­to­bli­wie: młody, nie­doś­wiad­czo­ny chło­piec; mło­dzik, wy­ro­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: szczaw

 (1.2) ro­śli­na dwu­li­ścien­na z ro­dza­ju Oxa­lis L.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. lek­ce­wa­żą­co o mło­dym lub mi­krym męż­czyź­nie

 (2.2) uczn. czło­wiek młody

 (2.3) więz. zło­dziej krad­ną­cy przed­mio­ty nie­du­żej war­to­ści

 (2.4) więz. mło­do­cia­ny prze­stęp­ca

 (2.5) stud. stu­dent pier­wsze­go roku

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je z „Oxa­lis”. Zo­bacz też: Oxa­lis – cze­skie przed­się­bior­stwo.

Szcza­wik ("Oxa­lis" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szcza­wi­ko­wa­tych ("Oxa­li­da­ce­ae"). Jest to ro­dzaj bar­dzo licz­ny w ga­tun­ki. We­dług róż­nych ujęć tak­so­no­micz­nych na­le­ży do niego około 500–700 ga­tun­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do zupki szcza­wio­wej po­trze­bu­ję pół kilo szcza­wi­ku.

 (1.2) W ru­i­nach zamku zak­wi­tły szcza­wi­ki.

 (2.1) Ten kur­du­plo­wa­ty szcza­wik za­wsze mnie okła­mu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃavʲik, AS: ščavʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyl mzw., szczawa ż., szczaw m., szczawikowate nmos., szczawiowa ż., szczawian m., szczawiówka ż.

 przym. szczawiowy, szczawikowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. zajęczy szczaw; lud. koniczyna zającowa, kukułczy szczaw, pietruszka, szczypiorek

 (2.5) szczaw, szczypiorek, zielony

Wiktionary


szczawikowate

ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z kladu ró­żo­wych


SJP.pl

Szcza­wi­ko­wa­te ("Oxa­li­da­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin kla­sy­fi­ko­wa­na daw­niej do rzędu bo­dzisz­kow­ców ("Ge­ra­nia­les") (np. Sy­stem Cron­qu­i­sta z 1981, Re­ve­a­la z 1999). W sy­ste­mach APG z XXI wieku ro­dzi­na włą­cza­na do odręb­ne­go rzędu szcza­wi­kow­ców "Oxa­li­da­les". Obej­mu­je pięć ro­dza­jów z około 570 ga­tun­ka­mi, z czego ok.

Wikipedia


szczawikowaty

o ce­chach szcza­wi­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szczawiooctan

czte­ro­wę­glo­wy, dwu­kar­bok­sy­lo­wy ke­tok­was


SJP.pl


szczawiooctowy

kwas szcza­wio­oc­to­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ke­tok­wa­sów


SJP.pl


szczawiowa

po­tocz­nie: zupa szcza­wio­wa; szcza­wiów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zupa szcza­wio­wa

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: szcza­wio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tam z dzie­ciń­stwa smak szcza­wio­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃaˈvʲjɔva, AS: ščavʹi ̯ova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyl mzw., szczawa ż., szczaw m., szczawiówka ż., szczawian m., szczawik m.

 przym. szczawiowy, szczawianowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczawiówka

Wiktionary


szczawiowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy szcza­wiu, zwią­za­ny ze szcza­wiem

 (1.2) zro­bio­ny ze szcza­wiu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zupa szcza­wio­wa, pi­kant­ne grzan­ki, pie­czo­ny kur­czak, ziem­nia­ki i mi­ze­ria cze­ka­ły na Na­ta­lię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczaw mrz., szczawik mos./mrz., szczawian m., szczawiówka ż.

Wiktionary


szczawiór

ro­śli­na z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych, ros­ną­ca na gór­skich piar­gach i ska­łach, kwit­ną­ca od lipca do wrze­śnia


SJP.pl

Szcza­wiór ("Oxy­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny rde­sto­wa­tych. Obej­mu­je trzy ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na pół­ku­li pół­noc­nej na ob­sza­rach oko­ło­ark­tycz­nych oraz w gó­rach Ame­ry­ki Pół­noc­nej, Eu­ro­py i Azji. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – szcza­wiór al­pej­ski "Oxy­ria di­gy­na".

Wikipedia


szczawiówka

po­tocz­nie: zupa szcza­wio­wa; szcza­wio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kulin. spoż. zupa szcza­wio­wa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwiel­biam smak szcza­wiów­ki latem.

 (1.1) Zjadł­byś może szcza­wiów­kę z ziem­nia­ka­mi, zo­sta­ła nam od wczo­raj?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃaˈvʲjufka, AS: ščavʹi ̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczaw mrz., szczawiowa ż., szczawik mos./mrz., szczawa ż., szczawian mrz.

 przym. szczawiowy, szczawianowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczawiowa

Wiktionary


szczawiński

przy­miot­nik od: Szcza­win Ko­ściel­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­bert Szcza­wiń­ski (1833-1898) – sza­chi­sta, urzęd­nik
  • Emi­lia Szcza­wiń­ska-Osiń­ska (1926-2010) – siat­kar­ka, me­da­list­ka mi­strzostw świa­ta i Eu­ro­py
  • Gu­staw Ste­fan Szcza­wiń­ski (1874-1937) – dzia­łacz spo­łecz­ny, wspó­łor­ga­ni­za­tor, re­dak­tor i wy­daw­ca ty­god­ni­ka Prze­gląd Spo­łecz­ny, przed­się­bior­ca, zie­mia­nin
  • Hen­ryk Mel­cer-Szcza­wiń­ski (1869-1928) – kom­po­zy­tor
  • Hi­po­lit Szcza­wiń­ski (1812-1893) - zie­mia­nin, pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy i stycz­nio­wy, dzia­łacz go­spo­dar­czy w Wiel­ko­pol­sce
  • Jad­wi­ga Szcza­wiń­ska-Da­wi­do­wa (1864-1910) – dzia­łacz­ka nie­pod­le­gło­ścio­wa i spo­łecz­na, za­ło­ży­ciel­ka Uni­wer­sy­te­tu La­ta­ją­ce­go i Bi­blio­te­ki Pu­blicz­nej m.st. War­sza­wy
  • Jakub Szcza­wiń­ski (zm. 1637) – wo­je­wo­da brze­sko­ku­jaw­ski
  • Jan Chrzci­ciel Szcza­wiń­ski (po 1723- po 1795) – pod­sto­li, mar­sza­łek kon­fe­de­ra­cji bar­skiej wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go
  • Jan Szy­mon Szcza­wiń­ski (?-1654/1655) – wo­je­wo­da, kasz­te­lan, sta­ro­sta
  • Ka­mi­la Szcza­wiń­ska (ur. 1984) – mo­del­ka
  • Krzysz­tof Szcza­wiń­ski (ur. 1979) – ko­larz
  • Paweł Szcza­wiń­ski (?-1638) – wo­je­wo­da

Wikipedia


szczawnianin

miesz­ka­niec Szczaw­na-Zdro­ju


SJP.pl


szczawnianka

miesz­kan­ka Szczaw­na-Zdro­ju


SJP.pl


szczawnica

mia­sto uz­dro­wi­sko­we w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim;

Wiktionary

Szczaw­ni­ca – mia­sto uz­dro­wi­sko­we w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Szczaw­ni­ca. Po­ło­żo­ne jest nad po­to­kiem Graj­car­kiem, na po­gra­ni­czu Pie­nin i Be­ski­du Są­dec­kie­go. Ob­szar Szczaw­ni­cy zaj­mu­je 32,9 km², 1 stycz­nia 2024 r. za­miesz­ki­wa­ło ją 5208 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już w XV wieku ist­nia­ła w Szczaw­ni­cy in­sty­tu­cja soł­ty­sa.

 (1.1) Wierz­by, które rodzą grusz­ki[,] zna­leźć można w Szczaw­ni­cy nad Du­naj­cem oraz w ar­bo­re­tum w Kór­ni­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczawniczanin mos., Szczawniczanka ż.

 przym. szczawnicki

Wiktionary


szczawnica-krościenko

dawne mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Szczaw­ni­ca (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Szczaw­ni­ca-Kro­ścien­ko – mia­sto ist­nie­ją­ce w la­tach 1973–1982, póź­niej po­dzie­lo­ne na mia­sto Szczaw­ni­ca i wsie Kro­ścien­ko nad Du­naj­cem i Tylka w woj. ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim.

Wikipedia


szczawnicki

przy­miot­nik od: Szczaw­ni­ca, Szczaw­ni­ca-Kro­ścien­ko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Szczaw­ni­cy, zwią­za­ny ze Szczaw­ni­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1811 r., po śmier­ci ostat­nie­go sta­ro­sty i lik­wi­da­cji sta­ro­stwa, dobra szczaw­nic­kie zo­sta­ły prze­ję­te przez au­striac­kie wła­dze skar­bo­we, a na­stęp­nie w 1828 r. sprze­da­ne (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczawnica ż., Szczawniczanin mos., Szczawniczanka ż.

Wiktionary


szczawniczanin

miesz­ka­niec Szczaw­ni­cy-Kro­ścien­ka


SJP.pl


szczawniczanka

miesz­kan­ka Szczaw­ni­cy-Kro­ścien­ka


SJP.pl


szczawnik

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczaw­nik – do­pływ Pełcz­ni­cy, prze­pły­wa przez Szczaw­no-Zdrój, Wał­brzych, Świe­bo­dzi­ce
  • Szczaw­nik – do­pływ Po­pra­du, prze­pły­wa przez Szczaw­nik, Złoc­kie, Mu­szy­nę
  • Szczaw­nik – potok, do­pływ Mu­szyn­ki
  • Szczaw­nik (1098 m) – szczyt Bie­szcza­dach Za­chod­nich w są­siedzt­wie góry Jasło
  • Szczaw­nik (1052 m) – szczyt Bie­szcza­dach Za­chod­nich
  • Szczaw­nik (1430 m) – szczyt na Ukra­i­nie w Kar­pa­tach Wschod­nich
  • Szczaw­nik – uro­czy­sko w po­bli­żu wsi Szczaw­nik
  • Szczaw­nik – wieś w po­bli­żu mia­sta Mu­szy­na (gmina Mu­szy­na)

Wikipedia


szczawno

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. część Wał­brzy­cha


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczaw­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Skrwil­no
  • Szczaw­no – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dąbie
  • Szczaw­no – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Bu­rze­nin
  • Szczaw­no – przy­sió­łek wsi Żó­ra­wie, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no
  • Szczaw­no – część mia­sta Wał­brzych
  • Nowe Szczaw­no – część mia­sta Szczaw­no-Zdrój
  • Szczaw­no-Zdrój

Wikipedia


szczawno-zdrój

mia­sto uz­dro­wi­sko­we w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Szczaw­no-Zdrój ( Bad Salz­brunn) – mia­sto uz­dro­wi­sko­we – gmina miej­ska w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wał­brzy­skim, po­ło­żo­ne jest w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce na Dol­nym Ślą­sku w Su­de­tach środ­ko­wych. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa wał­brzy­skie­go.

Wikipedia


szczawski

→ Szcza­wa (gmina w Pol­sce)


SJP.pl


szczać

po­tocz­nie, wul­gar­nie: od­da­wać mocz, sikać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) grub. od­da­wać mocz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psy szcza­ją na chod­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃat͡ɕ, AS: ščać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyl mzw., szczanie n., szczochy lm nm., szczyny lm nm., obszczywanie n., obszczanie n., zeszczanie n., poszczanie n., naszczanie n., wyszczanie n., oszczywanie n., oszczanie n., zaszczywanie n., zaszczanie n., szczyniak m.

 czas. obszczywać ndk., obszczać dk., zeszczać się dk., poszczać się dk., naszczać dk., wyszczać się dk., oszczywać ndk., oszczać dk., zaszczywać ndk., zaszczać dk.

 przym. szczochowy, szczylski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lać, odlewać się, sikać, reg. pozn. siurać

Wiktionary


szczałbatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. czasz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃawˈbatka, AS: ščau̯batka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czałbatka ż.

Wiktionary


szczebel

1. po­przecz­ny drą­żek lub pręt w dra­bi­nie;
2. prze­no­śnie: sto­pień w hie­rar­chii spo­łecz­nej, urzęd­ni­czej, na­u­ko­wej, to­wa­rzy­skiej;
3. pręt w ja­kimś ogro­dze­niu, np. w ba­rier­ce;
4. etap roz­wo­ju cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­przecz­ny drą­żek lub pręt w dra­bi­nie

 (1.2) sto­pień w hie­rar­chii spo­łecz­nej, urzęd­ni­czej, na­u­ko­wej, to­wa­rzy­skiej itp.

Wiktionary

Szcze­bel lub "Strze­bel" (977 m) – wy­bit­ny szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „A psik!“ — kich­nę­ła Mań­cia, wscho­dząc na ostat­ni szcze­bel dra­bi­ny, która w cha­cie sta­rej To­ma­szo­wej z sion­ki na strych wio­dła.

 (1.1) W tej dra­bi­nie jest zła­ma­ny szcze­bel – trze­ba go albo wy­mie­nić, albo kupić nową dra­bi­nę.

 (1.2) Zdrów­ko, zaw­tó­ro­wał łysy urzęd­nik niż­sze­go szcze­bla prze­ły­ka­jąc w poś­pie­chu ka­wa­łek mięsa i obła­pia­jąc szpet­ną ko­bie­tę z wy­raź­ny­mi bra­ka­mi w uzę­bie­niu.

 (1.2) Znacz­nie wię­cej niż po­ło­wa wy­bor­ców ma ni­skie wyksz­tał­ce­nie, ale są oni po­waż­nie nie­do­re­pre­zen­to­wa­ni na wszyst­kich szcze­blach po­li­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛbɛl, AS: ščebel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczebelek m.

Wiktionary


szczebelek

mały szcze­bel; belka; ko­łe­czek


SJP.pl


szczebelkowy

→ szcze­be­lek


SJP.pl

Patrz:

szczebelek

szczebiocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szcze­biot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczebiot m.

Wiktionary


szczebiot

1. cien­ki, de­li­kat­ny głos wy­da­wa­ny przez niek­tó­re ptaki;
2. pie­szczot­li­wa mowa, zwy­kle dzie­ci lub dziew­cząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. cien­ki, de­li­kat­ny głos wy­da­wa­ny przez niek­tó­re ptaki

 (1.2) książk. pie­szczot­li­wa mowa, zwy­kle dzie­ci lub dziew­cząt

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛbʲjɔt, AS: ščebʹi ̯ot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczebiotanie n., szczebiotka ż., szczebiocik mrz.

 przym. szczebiotliwy, rozszczebiotany

 czas. szczebiotać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świergot, świegot, świergotanie, ćwierk, ćwierkanie

 (1.2) świergot, świegot

Wiktionary


szczebiotanie

1. o pta­kach: ćwier­kać, świer­go­tać, świe­go­tać, śpie­wać, kwi­lić;
2. mówić pie­szczot­li­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) o pta­kach: wy­da­wa­nie krót­kich, wy­so­kich i de­li­kat­nych dźwię­ków

 (1.2) o dzie­ciach, dziew­czę­tach: mó­wie­nie w spo­sób szyb­ki i pie­szczot­li­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛbʲjɔˈtãɲɛ, AS: ščebʹi ̯otãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczebiot m., szczebiotka ż., szczebiotliwość

 czas. szczebiotać ndk.

 przym. szczebiotliwy

 przysł. szczebiotliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świergotanie, świergolenie, świegotanie, ćwierkanie, ćwierkotanie, ciurkanie

 (1.2) świergotanie, świergolenie, świegotanie, ćwierkanie

Wiktionary


szczebiotać

1. o pta­kach: ćwier­kać, świer­go­tać, świe­go­tać, śpie­wać, kwi­lić;
2. mówić pie­szczot­li­wie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­szcze­bio­tać)

 (1.1) ornit. wy­da­wać de­li­kat­ne, wy­so­kie dźwię­ki

 (1.2) pot. mówić szyb­ko, dużo i bez­tro­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ptaki szcze­bio­ta­ły wśród ga­łę­zi.

 (1.2) Dzie­ci ra­do­śnie szcze­bio­ta­ły w kącie sali.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczebiotanie n., szczebiot mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ćwierkać, świergotać

 (1.2) paplać, trajkotać

Wiktionary


szczebiotka

żar­to­bli­wie o dużo mó­wią­cej ko­bie­cie lub dziew­czyn­ce


SJP.pl


szczebiotliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szcze­biot­li­wie


SJP.pl


szczebiotliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szcze­biot­li­we; cecha tych, któ­rzy są szcze­biot­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczebiotliwy

 przysł. szczebiotliwie

 rzecz. szczebiotanie n.

Wiktionary


szczebiotliwy

skłon­ny do szcze­bio­ta­nia; szcze­bio­czą­cy


SJP.pl


szczeblewski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczeblina

li­stwa dzie­lą­ca otwór okna na mniej­sze, wy­peł­nio­ne szy­ba­mi czę­ści; szpros


SJP.pl

Szcze­bli­na, po­tocz­nie szpros (niem. Spros­se) – li­stwa dzie­lą­ca skrzy­dło okien­ne lub drzwio­we na mniej­sze pola (szpros kon­struk­cyj­ny), tzw. kwa­te­ry lub two­rzą­ce je­dy­nie efekt wi­zu­al­ny (szpros wie­deń­ski). Za­mo­co­wa­na w ra­mia­kach lub oścież­ni­cy. Szcze­bli­na po­sia­da wręby do za­mo­co­wa­nia szyb lub wietrz­ni­ków.

Wikipedia


szczeblinka

zdrob­nie­nie od: szcze­bli­na


SJP.pl


szczeblinkowy

→ szcze­blin­ka


SJP.pl

Patrz:

szczeblinka

szczeblinowy

przy­miot­nik od: szcze­bli­na, np. drzwi szcze­bli­no­we


SJP.pl


szczeblowy

→ szcze­bel


SJP.pl

Patrz:

szczebel

szczebra

wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­bra – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka
  • Szcze­bra – osada leśna w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka

Wikipedia


szczebrzeszyn

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Szcze­brze­szyn – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, sie­dzi­ba gminy Szcze­brze­szyn, nad rzeką Wieprz. We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2019 r. Szcze­brze­szyn li­czył 4964 miesz­kań­ców.

Przez mia­sto prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 74

Po­ło­żo­ny jest w hi­sto­rycz­nej ziemi chełm­skiej. Nieg­dyś gród obron­ny na trak­cie ki­jow­skim. Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1352 roku po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie ru­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Szcze­brze­szy­nie chrząszcz brzmi w trzci­nie i Szcze­brze­szyn z tego sły­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈbʒɛʃɨ̃n, AS: ščebžešỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczebrzeszynianin mos., szczebrzeszynianka ż.

 przym. szczebrzeszyński

Wiktionary


szczebrzeszynianin

miesz­ka­niec Szcze­brze­szy­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szcze­brze­szy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛbʒɛʃɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: ščebžešỹńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczebrzeszyn mrz.

:: fż. szczebrzeszynianka ż.

 przym. szczebrzeszyński

Wiktionary


szczebrzeszynianka

miesz­kan­ka Szcze­brze­szy­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szcze­brze­szy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛbʒɛʃɨ̃ˈɲãnka, AS: ščebžešỹńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczebrzeszyn mrz.

:: fm. szczebrzeszynianin mos.

 przym. szczebrzeszyński

Wiktionary


szczebrzeszyński

przy­miot­nik od: Szcze­brze­szyn


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Szcze­brze­szy­na, zwią­za­ny ze Szcze­brze­szy­nem, po­cho­dzą­cy ze Szcze­brze­szy­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛbʒɛˈʃɨ̃j̃sʲci, AS: ščebžešỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczebrzeszyn mrz., szczebrzeszynianin mos., szczebrzeszynianka ż.

Wiktionary


szczec.

skrót

 (1.1) = szcze­ciń­ski

Wiktionary


szczech

naz­wi­sko


SJP.pl


szczechowiak

naz­wi­sko


SJP.pl


szczechowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szczechowo

Szcze­cho­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Szczu­to­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go. Na mapie po­cho­dzą­cej z XVII wieku zaz­na­czo­na jest Karcz­ma trzy domy i trakt bie­gną­cy z pół­no­cy na po­łud­nie.

Wikipedia


szczechowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczeciak

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny bil­bi­li


SJP.pl


szczecin

1. sztyw­ne włosy po­kry­wa­ją­ce skórę dzika lub świni;
2. o sztyw­nym i gę­stym za­ro­ście lub krót­ko ostrzy­żo­nych i sztyw­no ster­czą­cych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Pol­sce, sto­li­ca wo­je­wództ­wa za­chod­nio­po­mor­skie­go;

Wiktionary

Szcze­cin ( ) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto wo­je­wództ­wa za­chod­nio­po­mor­skie­go, po­ło­żo­ne na Po­brze­żu Szcze­ciń­skim, nad Odrą i je­zio­rem Dąbie. Szcze­cin jest uz­na­wa­ny za hi­sto­rycz­ną sto­li­cę Po­mo­rza Za­chod­nie­go i księ­stwa po­mor­skie­go; póź­niej w gra­ni­cach Szwe­cji, Bran­den­bur­gii, Prus i Nie­miec.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szcze­cin jest sto­li­cą wo­je­wództ­wa za­chod­nio­po­mor­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛt͡ɕĩn, AS: ščećĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczecinianin mos., szczecinianin mos., szczecinianka ż.

 przym. szczeciński, podszczeciński

Wiktionary


szczecina

1. sztyw­ne włosy po­kry­wa­ją­ce skórę dzika lub świni;
2. o sztyw­nym i gę­stym za­ro­ście lub krót­ko ostrzy­żo­nych i sztyw­no ster­czą­cych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sztyw­ne włosy na ciele świ­nio­wa­tych;

 (1.2) przen. sztyw­ne i gęste owło­sie­nie u ludzi, zwła­szcza za­rost

Wiktionary

Szcze­ci­na, szczeć – grub­sze, gęst­sze i moc­niej­sze włosy u dzi­ków i trzo­dy chlew­nej, które nie róż­nią się bu­do­wą hi­sto­lo­gicz­ną od zwy­kłych wło­sów. U bar­dziej pry­mi­tyw­nych ras świń włosy te są czę­sto dłu­gie, grube i krę­co­ne, two­rzą­ce cha­rak­te­ry­stycz­ne grzy­wy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szczeć ż.

:: zdrobn. szczecinka ż.

 przym. szczeciniasty, szczecinowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczeć

Wiktionary


szczecinczanin

miesz­ka­niec Szcze­cin­ka (mia­sta w Pol­sce); Szcze­ci­nec­cza­nin


SJP.pl


szczecinczanka

miesz­kan­ka Szcze­cin­ka (mia­sta w Pol­sce); Szcze­ci­nec­czan­ka


SJP.pl


szczecinecczanin

miesz­ka­niec Szcze­cin­ka (mia­sta w Pol­sce); Szcze­cin­cza­nin


SJP.pl


szczecinecczanka

miesz­kan­ka Szcze­cin­ka (mia­sta w Pol­sce); Szcze­cin­czan­ka


SJP.pl


szczecinecki

przy­miot­nik od: Szcze­ci­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szcze­cin­kiem, do­ty­czą­cy Szcze­cin­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­ci­nec­ka po­li­cja pro­wa­dzi cały czas po­stę­po­wa­nie do­ty­czą­ce hand­la­rzy nar­ko­ty­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczecinek m., szczecinczanin m., szczecinczanka ż., szczecinecczanin m., szczecinecczanka ż.

Wiktionary


szczecinek

1. zdrob­nie­nie od: szcze­ci­na;
2. sztyw­ne wło­ski ro­ślin lub zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim;

Wiktionary

}|-

Szcze­ci­nek ( Ne­u­stet­tin) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, na Po­mo­rzu Za­chod­nim, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, sie­dzi­ba władz po­wia­tu szcze­ci­nec­kie­go i gminy wiej­skiej Szcze­ci­nek.

W Szcze­cin­ku mie­ści się sie­dzi­ba Re­gio­nal­nej Dy­rek­cji Lasów Pań­stwo­wych, obej­mu­ją­cą za­się­giem 30 nad­le­śnictw z te­re­nu by­łych wo­je­wództw ko­sza­liń­skie­go i słup­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szcze­ci­nek jest mia­stem po­mor­skim.

 (1.1) W Szcze­cin­ku znaj­du­je się plac Wol­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈt͡ɕĩnɛk, AS: ščećĩnek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczecinecki

 rzecz. Szczecinczanin mos., Szczecinczanka ż.

Wiktionary


szczeciniak

po­tocz­nie: szcze­ci­nia­nin (miesz­ka­niec Szcze­ci­na)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­ci­niak – osada w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie kę­trzyń­skim, w gmi­nie Sro­ko­wo
  • Szcze­ci­niak (Onnia) – ro­dzaj grzy­bów.
  • Szcze­ci­niak – pę­dzel o twar­dym wło­siu wy­ko­na­ny ze świń­skiej szcze­ci­ny

Wikipedia


szczeciniakowate

ro­dzi­na grzy­bów z rzędu szcze­ci­nia­kow­ców


SJP.pl

Szcze­ci­nia­ko­wa­te, szcze­cin­kow­co­wa­te ("Hy­me­no­cha­e­ta­ce­ae" Donk) – ro­dzi­na grzy­bów z rzędu szcze­ci­nia­kow­ców ("Hy­me­no­cha­e­ta­les").

Wikipedia


szczeciniakowce

rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków


SJP.pl

Szcze­ci­nia­kow­ce ("Hy­me­no­cha­e­ta­les" Oberw.) – rząd grzy­bów z klasy pie­czar­nia­ków ("Aga­ri­co­my­ce­tes"). W pol­skiej li­te­ra­tu­rze na­zy­wa­ne też szcze­cin­kow­ca­mi.

Wikipedia


szczecinianin

miesz­ka­niec Szcze­ci­na; Szcze­ci­niak (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szcze­ci­na

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Szcze­ci­na, uro­dzo­na w Szcze­ci­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛt͡ɕĩˈɲä̃ɲĩn, AS: ščećĩńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczecin mrz., Szczecinianin mos., Szczecinianka ż.

:: fż. szczecinianka ż.

 przym. szczeciński

Wiktionary


szczecinianka

miesz­kan­ka Szcze­ci­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szcze­ci­na, także ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Szcze­ci­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛt͡ɕĩˈɲãnka, AS: ščećĩńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczecin mrz.

:: fm. szczecinianin mos.

 przym. szczeciński

Wiktionary


szczeciniasty

1. po­dob­ny do szcze­ci­ny; szcze­ci­no­wa­ty, szcze­cio­wa­ty;
2. po­ro­sły szcze­ci­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy szcze­ci­nę, po­kry­ty szcze­ci­ną

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. ma­ją­cy kształt szcze­ci­ny, przy­po­mi­na­ją­cy szcze­ci­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­cie­racz­ce spał w naj­lep­sze szcze­ci­nia­sty zwierz.

 (2.1) Kózka sku­ba­ła szcze­ci­nia­stą kępę trawy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczecina ż.

 przym. szczecinowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) szczecinowaty

Wiktionary


szczeciniec

ro­dzaj afry­kań­skich ssa­ków z ro­dzi­ny szcze­ciń­co­wa­tych


SJP.pl

Szcze­ci­niec ("Thry­o­no­mys") – ro­dzaj afry­kań­skich ssa­ków z ro­dzi­ny szcze­ciń­co­wa­tych (Thry­o­no­my­i­dae).

Wikipedia


szczecinka

1. zdrob­nie­nie od: szcze­ci­na;
2. sztyw­ne wło­ski ro­ślin lub zwie­rząt


SJP.pl

Szcze­cin­ka (łac. "seta") – wło­sko­wa­ta struk­tu­ra. Wśród zwie­rząt więk­szość szcze­ci­nek wy­stę­pu­je u bez­krę­gow­ców:

Szcze­cin­ki wy­stę­pu­ją także u ro­ślin i grzy­bów.

Wikipedia


szczecinkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy szcze­cin­kę, po­dob­ny do szcze­cin­ki


SJP.pl


szczecinowatość

cecha, wła­ści­wość tego, co przy­po­mi­na szcze­ci­nę, np. szcze­ci­no­wa­tość brody, wąsów, futra


SJP.pl


szczecinowaty

po­dob­ny do sztyw­nych i ster­czą­cych wło­sów; szcze­ci­nia­sty, szcze­cio­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przen. ma­ją­cy kształt szcze­ci­ny, przy­po­mi­na­ją­cy szcze­ci­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pole po­kry­wa­ły szcze­ci­no­wa­te kępki trawy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczecina ż., szczeć ż.

 przym. szczeciniasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczeciniasty

Wiktionary


szczecinowo

Szcze­ci­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Stare Juchy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

W Szcze­ci­no­wie znaj­du­je się Dom Pracy Twór­czej Uni­wer­sy­te­tu w Bia­łym­sto­ku.

Wikipedia


szczeciogon

ro­śli­na z ro­dzi­ny war­go­wych, wy­stę­pu­ją­ca w kilku ga­tun­kach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szcze­cio­gon re­lik­to­wy – ga­tu­nek z mo­no­ty­po­we­go ro­dza­ju z ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych (gry­zoń)
  • szcze­cio­gon szan­to­wa­ty – ga­tu­nek z mo­no­ty­po­we­go ro­dza­ju z ro­dzi­ny jas­no­to­to­wa­tych (ro­śli­na okry­to­za­ląż­ko­wa)

Wikipedia


szczeciogonki

Szcze­cio­gon­ki, szcze­cio­go­ny (Thy­sa­nu­ra, Thy­sa­nu­ra "sensu lato") – daw­niej wy­róż­nia­ny tak­son owa­dów obej­mu­ją­cy ry­bi­ki i prze­rzut­ki.

Wikipedia


szczecionogi

dawna gro­ma­da pier­ście­nic, obej­mu­ją­ca wie­lo­szcze­ty i ską­po­szcze­ty; Cha­e­to­po­da


SJP.pl


szczecionóg

przed­sta­wi­ciel daw­nej gro­ma­dy pier­ście­nic, obej­mu­ją­cej wie­lo­szcze­ty i ską­po­szcze­ty


SJP.pl


szczecioszczęki

o ce­chach szcze­cio­szczę­kich (typ zwie­rząt)


SJP.pl


szczecioszczękie

typ mor­skich, dra­pież­nych zwie­rząt bez­krę­go­wych; szcze­cio­szczę­ki, szcze­cio­szczę­kow­ce


SJP.pl

Szcze­cio­szczę­kie, szcze­cio­szczę­ki (Cha­e­to­gnat­ha), strzał­ki mor­skie – typ drob­nych mor­skich, pro­ble­ma­tycz­nych do skla­sy­fi­ko­wa­nia, dra­pież­nych zwie­rząt bez­krę­go­wych o strzał­ko­wa­to wy­dłu­żo­nym, dwu­bocz­nie sy­me­trycz­nym ciele z ot­wo­rem gę­bo­wym oto­czo­nym ce­dzą­cy­mi szcze­cia­mi i chi­ty­no­wy­mi kol­ca­mi.

Wikipedia


szczecioszczękowce

typ mor­skich, dra­pież­nych zwie­rząt bez­krę­go­wych; szcze­cio­szczę­ki, szcze­cio­szczę­kie


SJP.pl


szczecioszczękowiec

przed­sta­wi­ciel typu mor­skich, dra­pież­nych zwie­rząt bez­krę­go­wych


SJP.pl


szczeciowate

ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z rzędu szcze­ciow­ców


SJP.pl

Szcze­cio­wa­te ("Dip­sa­ca­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z rzędu szcze­ciow­ców ("Dip­sa­ca­les"). Za­li­cza się tu w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go około 290 ga­tun­ków sku­pio­nych w 8–11 ro­dza­jów. Ro­śli­ny tu na­le­żą­ce to by­li­ny z głów­ko­wa­ty­mi kwia­to­sta­na­mi, liść­mi na­prze­ciw­le­gły­mi i su­chy­mi owo­ca­mi za­wie­ra­ją­cy­mi po­je­dyn­cze na­sio­no.

Wikipedia


szczeciowaty

1. taki, który kształ­tem lub wy­glą­dem przy­po­mi­na szczeć (sztyw­ne włosy dzika lub świni); szcze­ci­nia­sty, szcze­ci­no­wa­ty;
2. o ce­chach szcze­cio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szczeciowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl

Szcze­ciow­ce ("Dip­sa­ca­les" Du­mort.) – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych, w sy­ste­mie Re­ve­a­la w la­tach 90. XX wieku za­li­cza­ny do klasy "Ro­sop­si­da", w sy­ste­mach APG z XXI łą­czo­ny m.in. z astrow­ca­mi i se­le­row­ca­mi we wspól­ny klad astro­wych wła­ści­wych (ang. "eu­a­ste­rids") od­po­wia­da­ją­cy w uję­ciu Rug­gie­ro i in. na­drzę­do­wi astro­po­dob­nych "Aste­ra­nae".

Wikipedia


szczeciowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


szczeciowłos

ro­dzaj owada z rzędu chru­ści­ków


SJP.pl

Cha­e­top­te­ryx (pol­ska nazwa: "szcze­cio­włos" na­wią­zu­je do licz­nych wło­sków na skrzy­dłach imago) – ro­dzaj owada z rzędu chru­ści­ków (In­sec­ta: Tri­chop­te­ra) z ro­dzi­ny Lim­nep­hi­li­dae. Larwy mają jed­no­ga­łę­zi­ste skrze­lot­chaw­ki, bu­du­ją prze­no­śne domki z pia­sku, ka­mycz­ków, frag­men­tów de­try­tu­su i frag­men­tów ro­ślin wod­nych (także szpi­lek drzew igla­stych), po­dob­ne są do larw z ro­dza­ju "Ha­le­sus", "Al­lo­ga­mus" i "Po­ta­mop­hy­lax".

Wikipedia


szczecioząb

ryba z ro­dzi­ny: szcze­cio­zę­by


SJP.pl


szczeciński

→ Szcze­cin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Szcze­ci­na, zwią­za­ny ze Szcze­ci­nem, po­cho­dzą­cy ze Szcze­ci­na

Wiktionary

Patrz:

Szczecin

Przykłady

 (1.1) Wę­giel ślą­ski był wy­pie­ra­ny z ryn­ków: ber­liń­skie­go i szcze­ciń­skie­go, przez kon­ku­ren­cję za­chod­nio­nie­miec­ką i an­giel­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈt͡ɕĩj̃sʲci, AS: ščećĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczecinianin mos., Szczecin m., szczecinianin m., szczecinianka ż., Szczeciński m., Szczecińska ż.

Wiktionary


szczecińskie

→ Szcze­cin


SJP.pl

Patrz:

Szczecin

szczecińskość

→ szcze­ciń­ski


SJP.pl

Patrz:

szczeciński

szczedrzykowice

Szcze­drzy­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Pro­cho­wi­ce.

W przy­siół­ku wsi Szcze­drzy­ko­wi­ce-Sta­cja jest sta­cja ko­le­jo­wa Szcze­drzy­ko­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­gnic­kie­go.

Wikipedia


szczegielniak

naz­wi­sko


SJP.pl


szczeglacin

Szcze­gla­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Kor­czew. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w od­le­gło­ści 3 km od Kor­cze­wa, 30 km od Sied­lec i 109 km od War­sza­wy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


szczeglin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­glin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no
  • Szcze­glin – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Stop­ni­ca
  • Szcze­glin – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Dą­brów­ce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim

Wikipedia


szczególara

→ szcze­gó­larz


SJP.pl

Patrz:

szczególarz

szczególarz

po­tocz­nie: osoba dba­ją­ca o szcze­gó­ły; skru­pu­lant


SJP.pl


szczególik

zdrob­nie­nie od: szcze­gół


SJP.pl


szczególnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szcze­gól­ny, spe­cjal­ny, w więk­szym stop­niu

 (1.2) zwła­szcza

 (1.3) w spo­sób wy­jąt­ko­wy, oso­bli­wy, ina­czej niż prze­cięt­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Szcze­gól­niej jest tam jedna ogrom­na lalka, która ma ciem­ne włosy, a kiedy na­cis­nąć ją… Tu, pod gor­sem — do­da­ła za­ru­mie­nio­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈɡulʲɲɛ, AS: ščegulʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczegół m., szczególność ż.

 przym. szczegółowy, szczególny, poszczególny

 czas. wyszczególniać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specjalnie

 (1.3) niezwykle, wyjątkowo, osobliwie

Wiktionary


szczególniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szcze­gól­nie


SJP.pl


szczególniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szcze­gól­ny


SJP.pl


szczególność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szcze­gól­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczególny

 przysł. szczególnie

Wiktionary


szczególny

odz­na­cza­ją­cy się czymś oso­bli­wym, niez­wy­kłym; niez­wy­kły; wy­jąt­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który cha­rak­te­ry­zu­je się czymś wy­róż­nia­ją­cym, jest wy­jąt­ko­wy ze wzglę­du na jakąś cechę

 (1.2) taki, który ma dla kogoś wy­jąt­ko­we zna­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród duń­skich norek wy­kry­to szcze­gól­ną mu­ta­cję ko­ro­na­wi­ru­sa, co po­ten­cjal­nie może sta­no­wić po­waż­ne za­gro­że­nie dla zdro­wia pu­blicz­ne­go na całym świe­cie.

 (1.1) Szcze­gól­ną cechą pon­ty­fi­ka­tu Jana Pawła II było piel­grzy­mo­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈɡulnɨ, AS: ščegulny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczegół m., szczególność ż.

 czas. uszczegółowić dk.

 przym. szczegółowy, poszczególny

 przysł. szczególnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specjalny, nieprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły, ponadprzeciętny

Wiktionary


szczegół

1. drob­ny skład­nik ja­kiejś spra­wy, ja­kie­goś zda­rze­nia;
2. drob­ny ele­ment ja­kiejś rze­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) drob­ny skład­nik, ele­ment ja­kiejś ca­ło­ści (obiek­tu, sy­tu­a­cji)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie po­wi­nie­neś wni­kać w szcze­gó­ły do­ty­czą­ce tej awan­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛɡuw, AS: ščeguu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczegółowość ż.

:: zdrobn. szczególik m.

 czas. wyszczególniać ndk., wyszczególnić dk., uszczegółowić, uszczegóławiać

 przym. szczególny, szczegółowy, poszczególny

 przysł. szczególnie, szczegółowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) detal, drobiazg, element, niuans

Wiktionary


szczegółowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szcze­gó­ło­wo


SJP.pl


szczegółowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szcze­gó­ło­wy, z uwz­ględ­nie­niem szcze­gó­łów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczegół m.

 przym. szczegółowy

Wiktionary


szczegółowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szcze­gó­ło­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczegółowy

 rzecz. szczegół m.

Wiktionary


szczegółowszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szcze­gó­ło­wy; bar­dziej szcze­gó­ło­wy


SJP.pl


szczegółowy

do­kład­ny, za­wie­ra­ją­cy wiele de­ta­li


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy szcze­gó­łu; do­kład­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­dzict­wo to było już wie­lo­krot­nie opi­sy­wa­ne w li­te­ra­tu­rze przed­mio­tu, nie ma więc po­trze­by po­na­wia­nia szcze­gó­ło­we­go opisu tego zja­wi­ska.

 (1.1) Obec­nie poz­na­no szcze­gó­ło­wą bu­do­wę i skład nu­kle­o­ty­dów genu per.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛɡuˈwɔvɨ, AS: ščeguu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczegół m., szczegółowość ż.; zdrobn. szczególik m.

 przysł. szczegółowo, szczególnie

 przym. szczególny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) precyzyjny, drobiazgowy, detaliczny

Wiktionary


szczejkowice

Szczej­ko­wi­ce (niem. "Sche­y­ko­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ryb­nic­kim, w gmi­nie Czer­wion­ka-Le­szczy­ny. Wieś leży na Gór­nym Ślą­sku.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Na ma­pach wy­róż­nia się nie­u­rzę­do­we czę­ści miej­sco­wo­ści: Brze­zi­na, Haj­du­ki, Ko­zi­gó­ry, Nowa Wieś, Osin­ka oraz Przy­gon.

Wikipedia


szczek

krót­ki, ur­wa­ny dźwięk wy­da­wa­ny przez psy, lisy i sza­ka­le; szcze­ka­nie, szcze­ka­nia, szcze­knię­cie


SJP.pl

Szczek (Щекъ) – le­gen­dar­ny sło­wiań­ski ksią­żę Polan wschod­nich znany z "Kro­ni­ki Ne­sto­ra", który wraz z brać­mi Kijem i Cho­ry­wem za­ło­żył gród Kijów. Miał także sio­strę imie­niem Ły­bedź.

Kro­ni­ka nie po­da­je szer­szych in­for­ma­cji na temat Szcze­ka poza tym, iż miał miesz­kać na górze naz­wa­nej od jego imie­nia Szcze­kow­ni­cą. Przy­pu­szcza się, iż cała opo­wieść może być prze­rób­ką or­miań­skiej le­gen­dy o bra­ciach Ku­a­rze, Mel­te­ju i Cho­re­a­nie.

Wikipedia


szczekacz

1. zwie­rzę, które wy­da­je krót­kie, ury­wa­ne dźwię­ki, naj­czę­ściej pies; szcze­kun;
2. po­gard­li­wie:
a) ktoś, kto mówi dużo, gło­śno i w spo­sób za­czep­ny; krzy­kacz, py­skacz;
b) ad­wo­kat, praw­nik lub pro­ku­ra­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) szcze­ka­ją­ce zwie­rzę, zwła­szcza pies pew­nej od­mia­ny, skory do szcze­ka­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) iron. po­gard. ad­wo­kat, praw­nik

 (2.2) iron. po­gard. ten, kto mówi dużo, gło­śno i w spo­sób na­past­li­wy, robi za­mie­sza­nie krzy­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Za to możni pa­no­wie, gwał­tow­ni­cy, eg­zor­bi­tan­ci, za­wsze tam znaj­do­wa­li zręcz­nych se­kre­ta­rzy, niez­mor­do­wa­nych to­tum­fac­kich, nie­prze­ga­da­nych szcze­ka­czy i tym po­dob­nych mi­ni­strów.

Wiktionary


szczekaczka

1. po­tocz­nie: gło­śnik ścien­ny lub radio;
2. w cza­sie II wojny świa­to­wej: me­ga­fon ulicz­ny, za po­mo­cą któ­re­go hit­le­row­cy po­da­wa­li wia­do­mo­ści;
3. po­gard­li­wie:
a) ko­bie­ta, która mówi dużo, gło­śno i w spo­sób za­czep­ny; krzy­kacz­ka, py­skacz­ka;
b) ko­bie­ta roz­po­wia­da­ją­cy plot­ki; plot­kar­ka, bla­gier­ka;
c) ad­wo­kat­ka, praw­nicz­ka lub pro­ku­ra­tor­ka;
4. po­tocz­nie: usta jako na­rząd mowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gło­śnik ulicz­ny, szcze­gól­nie pro­pa­gan­do­wy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­kacz­ka (ko­pal­nia) – nie­czyn­na ko­pal­nia rud że­la­za w miej­sco­wo­ści Brze­zi­ny-Ko­lo­nia
  • Szcze­kacz­ka – dawna nazwa wsi Brze­zi­ny Nowe w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Po­czes­na.
  • Szcze­kacz­ka – inna nazwa ga­da­ły, urzą­dze­nia na­gła­śnia­ją­ce­go wy­ko­rzy­sty­wa­ne­go do na­da­wa­nia Radia So­li­dar­ność
  • Szcze­kacz­ka – ulicz­ny gło­śnik na­da­ją­cy ko­mu­ni­ka­ty pro­pa­gan­do­we w mia­stach w cza­sie oku­pa­cji nie­miec­kiej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈkat͡ʃka, AS: ščekačka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczekanie n., szczek m., zaszczekanie n.

 czas. szczekać ndk., szczeknąć dk., zaszczekać dk.

 przym. szczekliwy

 przysł. szczekliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) megafon

Wiktionary


szczekający

1. o psie, lisie, sza­ka­lu: wy­da­wać krót­ki, ury­wa­ny od­głos;
2. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: ob­ma­wiać, oczer­niać kogoś; szka­lo­wać;
3. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: wy­my­ślać komuś, obu­rzać się na coś;
4. wy­da­wać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów


SJP.pl


szczekania

1. o psie, lisie, sza­ka­lu: wy­da­wać krót­ki, ury­wa­ny od­głos;
2. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: ob­ma­wiać, oczer­niać kogoś; szka­lo­wać;
3. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: wy­my­ślać komuś, obu­rzać się na coś;
4. wy­da­wać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów


SJP.pl


szczekanie

1. o psie, lisie, sza­ka­lu: wy­da­wać krót­ki, ury­wa­ny od­głos;
2. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: ob­ma­wiać, oczer­niać kogoś; szka­lo­wać;
3. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: wy­my­ślać komuś, obu­rzać się na coś;
4. wy­da­wać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kynol. wy­da­wa­nie przez psa, lisa i inne pso­wa­te krót­kie­go, gło­śne­go głosu słu­żą­ce­go do ko­mu­ni­ka­cji, wy­ra­ża­nia emo­cji i ostrze­ga­nia

 (1.2) od­głos sły­sza­ny, gdy pies szcze­ka

Wiktionary

Szcze­ka­nie – dźwięk wy­da­wa­ny naj­czę­ściej przez psy i inne pso­wa­te, m.in. wilki, ko­jo­ty i lisy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pies, który otrzy­mu­je fi­zycz­ną i men­tal­ną sty­mu­la­cję, jest mniej skłon­ny do roz­wi­ja­nia pro­ble­mów be­ha­wio­ral­nych, ta­kich jak nad­mier­ne szcze­ka­nie, de­struk­cyj­ne za­cho­wa­nie i lęk.

 (1.2) Wi­docz­nie rów­nież usły­sze­li od­le­głe szcze­ka­nie, spoj­rze­li ku pół­no­cy i po­ję­li snadź nie­bez­pie­czeń­stwo, bo po­zo­sta­wia­jąc wszyst­ko, z poś­pie­chem po­bie­gli w stro­nę gaju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈkãɲɛ, AS: ščekãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczekać ndk., zaszczekać

 rzecz. szczekaczka ż., szczeknięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łow. szczek

Wiktionary


szczekarzewo

Szcze­ka­rze­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Skępe, nad wschod­nią czę­ścią je­zio­ra Łąkie.

Wikipedia


szczekać

1. o psie, lisie, sza­ka­lu: wy­da­wać krót­ki, ury­wa­ny od­głos;
2. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: ob­ma­wiać, oczer­niać kogoś; szka­lo­wać;
3. po­tocz­nie, po­gard­li­wie: wy­my­ślać komuś, obu­rzać się na coś;
4. wy­da­wać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szcze­knąć)

 (1.1) zool. o psie, lisie, sza­ka­lu: wy­da­wać krót­ki, ury­wa­ny głos

 (1.2) przen. pot. po­gard. wy­my­ślać komuś, obu­rzać się na coś

 (1.3) przen. pot. po­gard. kła­miąc, mówić o kimś lub o czymś źle

 (1.4) przen. pot. wy­da­wać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów

 (1.5) łow. o samcu sarny: wy­da­wać głos

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój szcze­niak w ogóle nie po­tra­fi znieść mojej nie­o­bec­no­ści w domu i gdy tylko wyjdę za drzwi, od razu za­czy­na skom­leć, szcze­kać i wyć.

 (1.1) Miej­sca­mi wąwóz sta­wał się tak cias­ny, że tylko dwa konie mogły iść w pobok, miej­sca­mi roz­sze­rzał się w małe, okrą­głe do­li­ny oto­czo­ne jakby wy­so­ki­mi ka­mien­ny­mi mu­ra­mi, na któ­rych sie­dzia­ły wiel­kie pa­wia­ny igra­jąc z sobą, szcze­ka­jąc i po­ka­zu­jąc ka­ra­wa­nie zęby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛkat͡ɕ, AS: ščekać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczekanie n., szczek m., szczekanina ż., szczekaczka ż.

 czas. oszczekiwać ndk., naszczekiwać ndk., rozszczekać się dk., odszczekiwać ndk., obszczekiwać się ndk.

 przym. szczekliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ubliżać

 (1.3) obmawiać, oczerniać

Wiktionary


szczeklik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szcze­klik (1938–2012) – pol­ski le­karz i pi­sarz, syn Ed­war­da Szcze­kli­ka
  • Ed­ward Szcze­klik (1898-1975) – pol­ski le­karz in­ter­ni­sta i kar­dio­log

Wikipedia


szczekliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szcze­kli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczekaczka ż.

Wiktionary


szczekliwy

1. o gło­sie: krót­ki i prze­ni­kli­wy, nie­przy­jem­ny;
2. o od­gło­sie: przy­po­mi­na­ją­cy szcze­ka­nie;
3. czę­sto szcze­ka­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy szcze­ka­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczekaczka ż.

 czas. szczekać

Wiktionary


szczeknięcie

za­szcze­kać;
1. o psie, lisie, sza­ka­lu: wydać krót­ki, ury­wa­ny od­głos;
2. wydać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szcze­knąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ščeḱńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczeknąć

 rzecz. szczekanie n.

Wiktionary


szczeknąć

za­szcze­kać;
1. o psie, lisie, sza­ka­lu: wydać krót­ki, ury­wa­ny od­głos;
2. wydać gło­śne dźwię­ki przy­po­mi­na­ją­ce szcze­ka­nie psów


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szcze­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|szcze­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­spo­de szcze­knął. Wilk za­sko­wy­czał i prze­wró­cił się na grzbiet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ščeknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczekaczka ż., szczeknięcie n.

Wiktionary


szczekocinianin

miesz­ka­niec Szcze­ko­cin (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szczekocinianka

miesz­kan­ka Szcze­ko­cin (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szczekociny

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Szcze­ko­ci­ny – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, sie­dzi­ba władz gminy miej­sko-wiej­skiej Szcze­ko­ci­ny. Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest nad rzeką Pi­li­cą na ob­sza­rze Niec­ki Wło­szczow­skiej, bę­dą­cej czę­ścią Niec­ki Ni­dziań­skiej.

Wikipedia


szczekociński

przy­miot­nik od: Szcze­ko­cin


SJP.pl


szczekun

daw­niej: zwie­rzę, które wy­da­je krót­kie, ury­wa­ne dźwię­ki, naj­czę­ściej pies; szcze­kacz


SJP.pl


szczekunka

żaba wy­da­ją­ca głos po­dob­ny do szcze­ka­nia psa


SJP.pl


szczekuszka

zwie­rzę na­le­żą­ce do ro­dzi­ny za­ję­cza­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ocho­to­na|ref=tak., nie­wiel­ki, skocz­ny ssak;

Wiktionary

Szcze­kusz­ka ("Ocho­to­na") – ro­dzaj nie­wiel­kich ssa­ków z ro­dzi­ny szcze­kusz­ko­wa­tych (Ocho­to­ni­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈkuʃka, AS: ščekuška

Wiktionary


szczekuszkowate

ro­dzi­na nie­wiel­kich ssa­ków z rzędu za­ję­cza­ków


SJP.pl

Szcze­kusz­ko­wa­te (Ocho­to­ni­dae) – ro­dzi­na nie­wiel­kich ssa­ków z rzędu za­ję­cza­ków (La­go­morp­ha).

Wikipedia


szczekuszkowaty

o ce­chach szcze­kusz­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


szczelina

długi i wąski otwór w czymś lub pę­knię­cie ta­kie­go kształ­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wąski, po­dłuż­ny otwór

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szcze­li­na (roz­pad­li­na) – uby­tek w na­skór­ku i skó­rze (me­dy­cy­na)
  • szcze­li­na – pę­knię­cie skał (wspi­nacz­ka)
  • szcze­li­na – ro­dzaj ja­ski­ni lub schro­ni­ska (spe­le­o­lo­gia)
  • szcze­li­na – roz­war­te pę­knię­cia skał (ge­o­lo­gia)
  • szcze­li­na cza­so­wa
  • szcze­li­na dy­frak­cyj­na
  • szcze­li­na lo­dow­co­wa
  • szcze­li­na prze­ciw­lot­ni­cza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwu­zło­tów­ka wpa­dła do szcze­li­ny mię­dzy kost­ka­mi bru­ko­wy­mi i ku iry­ta­cji chłop­czy­ka nie dała się wy­dłu­bać.

 (1.1) Wsu­ną­łem kartę kre­dy­to­wą do szcze­li­ny au­to­ma­tu i wpro­wa­dzi­łem swój PIN.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈlʲĩna, AS: ščelʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeliniak m., szczelinowatość ż., szczelinowanie n.

:: zdrobn. szczelinka ż.

 czas. szczelinować

 przym. szczelinowy, szczelinowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpara

Wiktionary


szczeliniak

ro­dzaj dłuta ka­mie­niar­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dłuto ka­mie­niar­skie do na­ci­na­nia rys w ka­mie­niu

Wiktionary


szczelinka

zdrob­nie­nie od: szcze­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szcze­li­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczelina ż.

 przym. szczelinowy

Wiktionary


szczelinomierz

przy­rząd do po­mia­ru wiel­ko­ści szcze­lin, zaz­wy­czaj nie­wiel­kich roz­mia­rów, np. szcze­lin w świe­cach sa­mo­cho­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. przy­rząd do po­mia­ru sze­ro­ko­ści szcze­lin;

Wiktionary

Szcze­li­no­mierz – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do okre­śle­nia wiel­ko­ści gwin­tów lub luzów mię­dzy są­sia­du­ją­cy­mi po­wierzch­nia­mi.

Skła­da się z sze­re­gu pły­tek (bla­szek, list­ków) każda o innej gru­bo­ści, naj­czę­ściej osa­dzo­nych obro­to­wo we wspól­nej obu­do­wie (w którą są cho­wa­ne jak ostrza scy­zo­ry­ka).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ, AS: ščelʹĩnõmʹi ̯eš

Wiktionary


szczelinowaty

ma­ją­cy wiele szcze­lin


SJP.pl


szczelinowiec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szcze­li­no­wiec – przed­sta­wi­ciel grupy ryb z ro­dzi­ny pie­lę­gni­co­wa­tych
  • szcze­li­no­wiec Chas­ma­top­hyl­lum – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych

Wikipedia


szczelinowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do szcze­li­ny

 (1.2) jęz. wy­ma­wia­ny przy znacz­nym zbli­że­niu na­rzą­dów mowy, ale bez ich zwar­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczelina ż.

:: zdrobn. szczelinka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) frykatywny, spirantyczny

Wiktionary


szczeliwo

ma­te­riał o od­po­wied­nich włas­no­ściach wy­trzy­ma­ło­ścio­wych, do­brej od­por­no­ści che­micz­nej i ciepl­nej, uży­wa­ny do uszczel­nia­nia; pa­ku­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. ma­te­riał słu­żą­cy jako ele­ment uszczel­nia­ją­cy;

Wiktionary

Szcze­li­wo – ma­te­riał uszczel­nia­ją­cy szcze­li­nę po­mię­dzy dwoma (lub wię­cej) ele­men­ta­mi kon­struk­cyj­ny­mi po­zo­sta­ją­cy­mi wzglę­dem sie­bie w spo­czyn­ku (za­sto­so­wa­nie sta­tycz­ne) lub mo­gą­cy­mi się wza­jem­nie prze­mie­szczać (za­sto­so­wa­nie ru­cho­we). W odróż­nie­niu od uszczel­nień szcze­li­wa go­to­we do za­sto­so­wa­nia nie mają kon­kret­nych kształ­tów ani wy­mia­rów - przyj­mu­ją je do­pie­ro po uży­ciu, wy­peł­nia­jąc szcze­li­nę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na rynku jest bar­dzo duży wybór róż­ne­go ro­dza­ju środ­ków do uszczel­nia­nia, m.in.: si­li­ko­ny, pian­ki, wy­ci­ska­cze, spe­cjal­ne taśmy, kleje. Takim wy­peł­nia­czem jest si­li­kon szklar­ski – jed­nos­kład­ni­ko­we szcze­li­wo, które pod wpły­wem dzia­ła­nia po­wie­trza i wil­go­ci ut­war­dza się, two­rząc ela­stycz­ne i wy­trzy­ma­łe uszczel­nie­nie ela­sto­me­ro­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczelność ż., uszczelka ż., uszczelniacz mrz.

 przym. szczelny

 przysł. szczelnie

 czas. uszczelniać ndk., uszczelnić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uszczelniacz, kit, wypełnienie

Wiktionary


szczelnie

przy­słó­wek

 (1.1) bez do­stę­pu po­wie­trza lub cie­czy z zew­nątrz

 (1.2) do­kład­nie

 (1.3) przen. bez do­stę­pu z zew­nątrz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­raj się za­my­kać sło­i­ki szczel­nie, by nie do­sta­wa­ło się do środ­ka po­wie­trze.

 (1.2) Przy­le­ga­ją­ce szczel­nie deski po­ma­lo­wał na brą­zo­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeliwo n., szczelność ż.

 przym. szczelny

 czas. uszczelniać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hermetycznie

Wiktionary


szczelniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szczel­nie


SJP.pl


szczelniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczel­ny


SJP.pl


szczelność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szczel­ne

Wiktionary

W róż­nych dzie­dzi­nach funk­cjo­nu­ją różne (po­dob­ne) de­fi­ni­cje "szczel­no­ści".

Szczel­ność w bu­dow­nict­wie – to wła­ści­wość fi­zycz­na ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych, która okre­śla jaka część ob­ję­to­ści ba­da­ne­go ma­te­ria­łu zaj­mu­je ma­te­riał bez porów. Szczel­ność wy­ra­ża się wzo­rem:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szczelny

 czas. uszczelniać

 przysł. szczelnie

 rzecz. szczeliwo n.

Wiktionary


szczelny

1. ści­śle przy­le­ga­ją­cy do cze­goś, nie­prze­pu­szcza­ją­cy cie­czy lub po­wie­trza;
2. taki, przez który nie można się prze­do­stać, np. szczel­ne gra­ni­ce


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który nie prze­pu­szcza czego lub kogo; do­sko­na­le do­pa­so­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczelność ż., szczeliwo n., uszczelka ż.

 przysł. szczelnie

 czas. uszczelniać ndk., uszczelnić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hermetyczny, nieprzenikliwy, nieprzenikalny, nieprzepuszczalny

Wiktionary


szczena

po­tocz­nie: szczę­ka


SJP.pl


szczeniacki

→ szcze­niak (osoba); szcze­nia­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. lek­cew. wła­ści­wy szcze­nia­ko­wi – chło­pa­ko­wi za­cho­wu­ją­ce­mu się nie­po­waż­nie, nie­doj­rza­le

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃ˈɲat͡sʲci, AS: ščẽńacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczenię n., szczeniątko n., szczeniak m., szczeniaczek m., szczeniackość ż.

 czas. oszczenić się

 przym. szczenięcy, szczenny, szczeniacko

 przysł. szczenięco, szczeniacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedojrzały

Wiktionary


szczeniacko

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób szcze­niac­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ej, facet, czy Ty nie byłeś nigdy szcze­niac­ko za­ko­cha­ny?

 (1.1) To co zro­bi­łaś było dzie­cin­ne i głu­pie. ;/ Za­cho­wa­łaś się szcze­niac­ko, nie po­win­naś się wtrą­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeniątko n., szczeniak mzw., szczeniaczek mzw., szczenię mzw., szczeniackość ż.

 przym. szczeniacki, szczenięcy, szczenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczenięco, dziecinnie

Wiktionary


szczeniackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szcze­niac­kie; cecha tych, któ­rzy są szcze­niac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeniak m., szczeniaczek m., szczeniątko n.

 przym. szczeniacki, szczenięcy, szczenny, szczeniacko

 przysł. szczeniacko

Wiktionary


szczeniactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. szcze­nięct­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczenię n.

Wiktionary


szczeniaczek

zdrob­nie­nie od: szcze­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: szcze­niak

 (1.2) pot. mała bu­te­lecz­ka al­ko­ho­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ania ma ta­kie­go ślicz­ne­go, mi­lu­sie­go szcze­niacz­ka.

 (1.2) Dziab­nie­my sobie po szcze­niacz­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃ˈɲat͡ʃɛk, AS: ščẽńaček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczenię n., szczeniątko n., szczeniak m., szczeniackość ż.

 czas. oszczenić się

 przym. szczenięcy, szczeniacki, szczenny, szczeniacko

 przysł. szczenięco, szczeniacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) małpka

Wiktionary


szczeniaczo

→ szcze­nia­czy


SJP.pl

Patrz:

szczeniaczy

szczeniaczy

→ szcze­niak (osoba); szcze­niac­ki


SJP.pl


szczeniak

żar­to­bli­wie, po­gard­li­wie o oso­bie nie­do­ro­słej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. zool. młody pies

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. żart. lub po­gard. chło­piec po­stę­pu­ją­cy nie­po­waż­nie, za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób nie­doj­rza­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasz szcze­niak już do­ra­sta, więc trze­ba kupić mu obro­żę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃ɲak, AS: ščẽńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczenię n., szczeniackość ż., szczenienie n., oszczenienie n.

:: zdrobn. szczeniątko n., szczeniaczek m.

 czas. szczenić się ndk., oszczenić się dk.

 przym. szczenięcy, szczeniacki, szczenny, szczeniacko

 przysł. szczeniacko, szczenięco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczenię, szczeniaczek

 (2.1) smarkacz, gówniarz

Wiktionary


szczeniakieria

grupa mło­dych osób, naj­czę­ściej chłop­ców


SJP.pl


szczeniakowaty

po­tocz­nie: nie­doj­rza­ły; smar­ka­czo­wa­ty, smar­ka­to­wa­ty, smar­ka­ty


SJP.pl


szczeniara

po­tocz­nie: młoda, nie­od­po­wied­nio za­cho­wu­ją­ca się dziew­czy­na


SJP.pl


szczeniątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: szcze­nię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od szcze­nię: bar­dzo młody pie­sek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃ˈɲɔ̃ntkɔ, AS: ščẽńõntko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczenię n., szczeniak m., szczeniaczek m., szczeniackość ż.

 czas. oszczenić się

 przym. szczenięcy, szczeniacki, szczeniacko

 przysł. szczenięco, szczeniacko

Wiktionary


szczenić

szcze­nić się - o sa­mi­cy psa, wilka, lisa, bor­su­ka itp.: wy­da­wać po­tom­stwo


SJP.pl


szczenię

młode psa; szcze­niak, psię, psiak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. młode psa lub in­nych zwie­rząt z ro­dzi­ny pso­wa­tych

 (1.2) pot. młody, nie­doś­wiad­czo­ny czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla szcze­niąt ko­niecz­ne jest roz­po­czę­cie po­bie­ra­nia mleka jak naj­szyb­ciej po po­ro­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ščẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeniactwo n., szczeniak m.

:: zdrobn. szczeniaczek m., szczeniątko n.

 czas. oszczenić się, szczenić się

 przym. szczeniacki, szczenięcy, szczenny, szczeniacko

 przysł. szczeniacko, szczenięco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczeniak, szczeniątko

 (1.2) szczeniak

Wiktionary


szczenięco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szcze­nię­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeniak m., szczeniaczek mzw., szczeniątko n., szczenię n.

 przym. szczenięcy, szczeniacki, szczenny

Wiktionary


szczenięcy

1. wła­ści­wy szcze­nię­ciu;
2. szcze­nię­ce lata - okres dzie­ciń­stwa lub wczes­nej mło­do­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy szcze­nię­ciu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃ˈɲɛ̃nt͡sɨ, AS: ščẽńẽncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczenię n., szczeniątko n., szczeniak m., szczeniaczek m., szczeniackość ż.

 czas. oszczenić się, szczenić się

 przym. szczeniacki, szczenny, szczeniacko

 przysł. szczenięco, szczeniacko

Wiktionary


szczenność

zdol­ność sa­mi­cy do wy­da­wa­nia po­tom­stwa


SJP.pl


szczenny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wet. zo­o­techn. o niek­tó­rych sa­mi­cach zwie­rząt: bę­dą­cy w ciąży, spo­dzie­wa­ją­cy się po­tom­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Tak, tak, — mówił, zgi­nie­my! Ja mia­łem słusz­ność i trze­ba być głup­cem takim, jak ty, aby na chwi­lę bodaj przy­pu­szczać, że ta gwia­zda py­za­ta i świe­cą­ca, co się przed nami teraz jak szczen­na suka wy­dy­ma, może być sied­li­skiem życia ja­kie­go­kol­wiek!

 (1.1) Jakby tam nie było, wy­bi­ja­li nam kłu­sow­ni­cy co naj­tęż­sze je­le­nie, a w zimie za­kłu­li dwie szczen­ne niedź­wie­dzi­ce po bar­ło­gach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczeniackość ż., szczeniaczek mzw., szczeniak mos./mzw., szczeniakieria ż., szczeniara ż., szczenię n., szczenienie n., oszczenienie n., szczeniackość ż.

 czas. oszczenić się dk., szczenić się ndk.

 przym. szczeniacki, szczenięcy

 przysł. szczeniacko, szczenięco

Wiktionary


szczep

1. mała grupa ludzi, któ­rych łączy wspól­ny język, tra­dy­cja, oby­cza­je i za­miesz­ki­wa­ny teren; czę­sto utoż­sa­mia­na z ple­mie­niem, od któ­re­go różni się bra­kiem wspól­ne­go przod­ka;
2. w bio­lo­gii: grupa or­ga­niz­mów ma­ją­ca wspól­ne po­cho­dze­nie;
3. w mi­kro­bio­lo­gii: ho­dow­la drob­no­u­stro­jów otrzy­ma­na w wy­ni­ku rozm­no­że­nia jed­ne­go or­ga­niz­mu;
4. młode drzew­ko lub krzew otrzy­ma­ne w wy­ni­ku szcze­pie­nia;
5. ze­spół dru­żyn har­cer­skich dzia­ła­ją­cych na okre­ślo­nym te­re­nie, np. w szko­le;
6. daw­niej: dom, ród, ro­dzi­na, dy­na­stia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­trop. grupa et­nicz­na osób nie­wy­wo­dzą­cych swego po­cho­dze­nia od wspól­ne­go przod­ka;

 (1.2) mi­kro­biol. po­pu­la­cja drob­no­u­stro­jów w obrę­bie ga­tun­ku lub od­mia­ny, wy­róż­nia­ją­ca się okre­ślo­ny­mi ce­cha­mi;

 (1.3) bot. roln. ro­śli­na pow­sta­ła w wy­ni­ku szcze­pie­nia;

 (1.4) harc. ro­dzaj poś­red­niej struk­tu­ry w or­ga­ni­za­cjach har­cer­skich;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od szcze­pić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczep (har­cer­stwo) – struk­tu­ra w or­ga­ni­za­cjach har­cer­skich,
  • szczep (an­tro­po­lo­gia) – mała grupa et­nicz­na,
  • szczep (bio­lo­gia) – wie­loz­nacz­ny ter­min sto­so­wa­ny w bio­lo­gii,
  • szczep (mi­kro­bio­lo­gia) – po­pu­la­cja drob­no­u­stro­jów w obrę­bie ga­tun­ku lub od­mia­ny,
  • szczep (ogrod­nict­wo) – ro­śli­na pow­sta­ła w wy­ni­ku szcze­pie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szczep może li­czyć od kil­ku­set do kilku ty­się­cy osób.

 (1.3) Szczep ma cechy ro­śli­ny szla­chet­nej (np. smacz­ne owoce) i niesz­la­chet­nej (od­por­ność na cho­ro­by).

 (1.4) Szcze­pem kie­ru­je i od­po­wia­da za jego pracę ko­men­da szcze­pu.

 (2.1) Rol­ni­ku, szczep bydło prze­ciw BVD!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛp, AS: ščep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczepek m., szczepienie n., zaszczepienie n., wyszczepienie n., szczepowy m., szczepowa ż., antyszczep m., antyszczepionkowiec m.

 czas. szczepić ndk., zaszczepić dk., wyszczepić dk.

 przym. szczepowy, szczepionkowy, antyszczepionkowy, szczepienny, poszczepienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plemię

Wiktionary


szczepa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ka­wa­łek odrą­ba­ne­go drew­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczapa

Wiktionary


szczepak

nóż ogrod­ni­czy o pro­stym, wy­dłu­żo­nym ostrzu, słu­żą­cy do szcze­pie­nia drzew


SJP.pl


szczepan

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Szcze­pan – imię mę­skie. Pier­wot­na spo­lo­ni­zo­wa­na forma grec­kie­go imie­nia Ste­fan, prze­ję­ta do pol­szczyz­ny w cza­sach naj­daw­niej­szych, je­szcze przed usta­le­niem się w ję­zy­ku pol­skim spół­gło­ski "f" – która była wów­czas za­stę­po­wa­na przez [p] lub [b] (tę drugą w za­po­ży­cze­niach nie­miec­kich lub w wy­ra­zach prze­ję­tych za nie­miec­kim poś­red­nict­wem) – w brzmie­niu Szcze­pan i do­pie­ro wtór­nie spro­wa­dzo­na do ję­zy­ka pol­skie­go w brzmie­niu Ste­fan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój na­u­czy­ciel ma­te­ma­ty­ki ma na imię Szcze­pan.

 (1.1) Piel­grzym­kę pro­wa­dził ra­tow­nik i prze­wod­nik ta­trzań­ski, ksiądz Szcze­pan Gacek, pro­boszcz pa­ra­fii pw. Prze­mie­nie­nia Pań­skie­go w Gli­cza­ro­wie.

 (1.1) W Ko­ście­le ka­to­lic­kim na 26 grud­nia (drugi dzień świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia) przy­pa­da wspom­nie­nie św. Szcze­pa­na mę­czen­ni­ka, pa­tro­na ka­mie­nia­rzy, ku­cha­rzy i tka­czy.

 (1.1) Szcze­pa­no­wie dzień swego pa­tro­na, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 26 grud­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛpãn, AS: ščepãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczepanowa ż., Szczepanówna ż., Szczepanostwo lm m., Szczepankowa ż., Szczepankówna ż., Szczepanowo n., Szczepankowo n.

:: zdrobn. Szczepanek mos., Szczepek mos., Szczepuś mos., Szczepcio mos., Szczepko mos.

:: zgrub. Szczepanisko mos.

 przym. Szczepanowy, Szczepankowy, Szczepkowy, Szczepusiowy, Szczepciowy

 zob. Stefan.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Stefan; zdrobn. Szczepanek, Szczepek, Szczepuś, Szczepcio, Szczepko; zgrub. Szczepanisko

Wiktionary


szczepanek

1. zdrob­nie­nie od: Szcze­pan (imię mę­skie); Szcze­pek;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­pa­nek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Tłuszcz
  • Szcze­pa­nek – wieś w woj. opol­skim, w pow. strze­lec­kim, w gmi­nie Strzel­ce Opol­skie

Wikipedia


szczepaniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Szcze­pa­niak (1951-1979) – pol­ska ak­tor­ka
  • Artur Szcze­pa­niak (ur. 1996) – pol­ski za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki
  • Bar­tło­miej Szcze­pa­niak (ur. 1981) – pol­ski ko­szy­karz
  • Cze­sław Szcze­pa­niak (1907-1986) – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy i dzia­łacz rze­mieśl­ni­czy
  • Jan Wła­dy­sław Szcze­pa­niak – pol­ski ksiądz ka­to­lic­ki, hi­sto­ryk
  • Jan Szcze­pa­niak (1936-2006) – pol­ski po­li­tyk
  • Kac­per Szcze­pa­niak (ur. 1990) – pol­ski ko­larz prze­ła­jo­wy
  • Ka­ro­li­na Szcze­pa­niak (ur. 1992) – pol­ska pły­wacz­ka
  • Ma­ciej Szcze­pa­niak (ur. 1973) – pol­ski pilot raj­do­wy
  • Ma­te­usz Szcze­pa­niak (ur. 1987) − pol­ski żuż­lo­wiec
  • Ma­te­usz Szcze­pa­niak (ur. 1991) – pol­ski pił­karz
  • Mi­chał Szcze­pa­niak (ur. 1983) – pol­ski żuż­lo­wiec

Wikipedia


szczepaniec

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepanik

naz­wi­sko


SJP.pl

Szcze­pa­nik (forma żeń­ska: Szcze­pa­ni­ko­wa, Szcze­pa­ni­ków­na; licz­ba mnoga: Szcze­pa­ni­ko­wie) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 10 257 osób.

Wikipedia


szczepaniuk

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepankiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepankowice

Szcze­pan­ko­wi­ce ( Schönbankwitz) – wieś w Pol­sce po­łud­nio­wo-za­chod­niej po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Ko­bie­rzy­ce.

Wikipedia


szczepankowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­pan­ko­wo – część mia­sta Poz­nań
  • Szcze­pan­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa
  • Szcze­pan­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
  • Szcze­pan­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Lu­ba­wa
  • Szcze­pan­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Grun­wald
  • Szcze­pan­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty
  • Szcze­pan­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Ostro­róg
  • Szcze­pan­ko­wo – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1954 roku oraz w la­tach 1973–1976
  • Szcze­pan­ko­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie łom­żyń­skim
  • Szcze­pan­ko­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ostródz­kim
  • Szcze­pan­ko­wo – zlik­wi­do­wa­na sta­cja ko­le­jo­wa w Szcze­pan­ko­wie, w po­wie­cie ostródz­kim
  • Szcze­pan­ko­wo – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Szcze­pan­ko­wie, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


szczepankowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepankowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szcze­pan­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


szczepanostwo

Szcze­pan z żoną; Szcze­pa­no­wie


SJP.pl


szczepanowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­pa­no­wi­ce – część mia­sta Nie­mod­lin
  • Szcze­pa­no­wi­ce – część mia­sto Opole
  • Szcze­pa­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Gorz­ko­wi­ce
  • Szcze­pa­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Słom­ni­ki
  • Szcze­pa­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Mie­chów
  • Szcze­pa­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Ple­śna
  • Szcze­pa­no­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie mie­chow­skim
  • Szcze­pa­no­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie tar­now­skim
  • Szcze­pa­no­wi­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Szcze­pa­no­wi­cach, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Białe-Szcze­pa­no­wi­ce, Szcze­pa­no­wo, Szcze­pa­nów

Wikipedia


szczepanowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepanowie

imię mę­skie


SJP.pl


szczepanowo

wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim


SJP.pl

Szcze­pa­no­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa.

Wikipedia


szczepanowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szcze­pa­now­ski (ur. 1958) – pol­ski eko­no­mi­sta, na­u­czy­ciel, sa­mo­rzą­do­wiec
  • An­drzej Szcze­pa­now­ski (XVIII w.) – cze­śnik san­do­mier­ski (1787–1793)
  • Karol Szcze­pa­now­ski (1892–1940) – pol­ski żoł­nierz
  • Marek Szcze­pa­now­ski (ur. 1972) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Ma­rian Szcze­pa­now­ski (1916–1981) – pol­ski hi­sto­ryk, fi­la­te­li­sta, dzia­łacz po­lo­nij­ny
  • Piotr Szcze­pa­now­ski (1605 – ok. 1668) – autor opisu Kra­ko­wa, pi­sarz de­wo­cyj­ny
  • Sta­ni­sław Szcze­pa­now­ski (ok. 1030 – 1079) – pol­ski bi­skup, mę­czen­nik, świę­ty, jeden z głów­nych pa­tro­nów Pol­ski
  • Sta­ni­sław Igna­cy Szcze­pa­now­ski (1814–1877) – pol­ski gi­ta­rzy­sta, kom­po­zy­tor, pe­da­gog
  • Ta­de­usz Szcze­pa­now­ski (1894–1922) – pol­ski żoł­nierz
  • Sta­ni­sław Szcze­pa­now­ski (1846–1900) – pol­ski eko­no­mi­sta, in­ży­nier, przed­się­bior­ca naf­to­wy
  • Wal­de­mar Szcze­pa­now­ski (ur. 1938) – pol­ski siat­karz
  • Dą­brów­ka Szcze­pa­now­ska – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim w Pol­sce

Wikipedia


szczepanowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szcze­pa­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Szcze­pa­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczepan mos., Szczepanek mos., Szczepek mos., Szczepuś mos., Szczepcio mos., Szczepko mos., Szczepanowo n.

 przym. Szczepankowy, Szczepkowy, Szczepciowy

Wiktionary


szczepańczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szcze­pań­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Alek­san­der Szcze­pań­ski (1882–1937) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Al­fred Szcze­pań­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • An­to­ni Szcze­pań­ski (zm. po 1870) – pol­ski dzia­łacz kul­tu­ral­ny na War­mii
  • Ber­nard Szcze­pań­ski (1945–2018) – pol­ski za­pa­śnik
  • Ce­za­ry Szcze­pań­ski (ur. 1957) – pol­ski in­ży­nier
  • Cze­sław Szcze­pań­ski (1885–1961) – pol­ski praw­nik, pre­zy­dent Lu­bli­na
  • Fe­liks Szcze­pań­ski (1894–1965) – pol­ski po­li­tyk, in­ży­nier gór­nict­wa i ofi­cer
  • Fe­liks Szcze­pań­ski (1905–1978) – pol­ski aktor i śpie­wak
  • Fran­ci­szek Szcze­pań­ski (1842–1907) – war­miń­ski dzia­łacz spo­łecz­ny, bi­blio­te­karz
  • Hen­ryk Szcze­pań­ski (1933–2015) – pol­ski pił­karz i tre­ner
  • Jacek Szcze­pań­ski (ur. 1971) – pol­ski hi­sto­ryk i mu­ze­al­nik

Wikipedia


szczepcio

zdrob­nie­nie od: Szcze­pan (imię mę­skie)


SJP.pl


szczepek

zdrob­nie­nie od: szczep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. nie­wiel­ki szczep

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: szczep­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wa­le­ry przy­wiózł ro­we­rem kilka szczep­ków z sadu or­ga­ni­sty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczep mrz.

 czas. szczepić ndk., szczepić się ndk.

Wiktionary


szczepice

Szcze­pi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Kcy­nia.

We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 262 miesz­kań­ców. Jest dwu­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Kcy­nia.

W miej­sco­wo­ści jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Szcze­pi­ce.

Wikipedia


szczepienie

1. wpro­wa­dzać do ustro­ju ludz­kie­go albo zwie­rzę­ce­go, szcze­pion­kę w celu sztucz­ne­go uod­por­nie­nia go na cho­ro­bę za­kaź­ną;
2. usz­la­chet­niać drze­wa i krze­wy owo­co­we przez prze­nie­sie­nie ga­łąz­ki ro­śli­ny szla­chet­nej na ro­śli­nę usz­la­chet­nia­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szcze­pić., nazwa czyn­no­ści

 (1.2) miej­sce, w któ­rym do­ko­na­no tej czyn­no­ści lub jej re­zul­tat

 (1.3) med. po­da­nie szcze­pion­ki w for­mie za­strzy­ku

 (1.4) bot. ogrod. dendr. łą­cze­nie zrazu z inną ro­śli­ną

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szcze­pie­nie – w ogrod­nict­wie, me­to­da usz­la­chet­nia­nia drzew owo­co­wych i ro­ślin ozdob­nych.
  • szcze­pie­nie – w me­dy­cy­nie, za­bieg po­le­ga­ją­cy na po­da­niu pa­cjen­to­wi szcze­pion­ki.
  • szcze­pie­nie – w prze­my­śle, me­to­da łą­cze­nia dwóch me­ta­li (graf­ting).

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Antek strasz­nie pa­ni­ko­wał przed szcze­pie­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ščepʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczep mzw., szczep mrz., szczepionka ż., szczepka ż., zaszczepienie n., szczepkowanie n.

 czas. szczepić ndk., wszczepiać ndk., wszczepić dk., zaszczepić dk.

 przym. szczepionkowy, szczepieniowy, szczepowy, szczepienny

Wiktionary


szczepieniowy

→ szcze­pie­nie; szcze­pien­ny


SJP.pl


szczepienny

→ szcze­pie­nie; szcze­pie­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szcze­pie­niem, do­ty­czą­cy szcze­pie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczep mrz., szczepienie n., szczepionka ż.

 czas. szczepić ndk., zaszczepić dk.

 przym. szczepionkowy, poszczepienny, przedszczepienny

Wiktionary


szczepioneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szcze­pion­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczepionka ż.

Wiktionary


szczepionka

pre­pa­rat bio­lo­gicz­ny z oczy­szczo­nej za­wie­si­ny za­bi­tych lub uniesz­kod­li­wio­nych bak­te­rii, przez­na­czo­nej do szcze­pień ochron­nych lub lecz­ni­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pre­pa­rat po­cho­dze­nia bio­lo­gicz­ne­go, za­wie­ra­ją­cy osła­bio­ne żywe lub za­bi­te drob­no­u­stro­je cho­ro­bot­wór­cze lub frag­men­ty ich struk­tu­ry sto­so­wa­ny w celu wy­wo­ła­nia od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej i od­por­no­ści;

Wiktionary

Szcze­pion­ka – pre­pa­rat bio­lo­gicz­ny imi­tu­ją­cy na­tu­ral­ną in­fek­cję i pro­wa­dzą­cy do roz­wo­ju od­por­no­ści ana­lo­gicz­nej do tej, którą uzy­sku­je or­ga­nizm w cza­sie pier­wsze­go kon­tak­tu z praw­dzi­wym drob­no­u­stro­jem.

Szcze­pion­ka za­wie­ra an­ty­gen sty­mu­lu­ją­cy układ od­por­no­ścio­wy do in­duk­cji swo­i­stej od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej prze­ciw okre­ślo­ne­mu drob­no­u­stro­jo­wi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­kry­cie szcze­pion­ki było wiel­kim kro­kiem w roz­wo­ju me­dy­cy­ny.

 (1.1) Nowa szcze­pion­ka prze­ciw­ko wietrz­nej ospie wietrz­nej jest bez­piecz­na i efek­tyw­na.

 (1.1) Ge­ne­tycz­nie mo­dy­fi­ko­wa­ne szcze­pion­ki prze­ciw­no­wot­wo­ro­we po­bu­dza­ją układ od­por­no­ścio­wy pa­cjen­ta do roz­poz­na­wa­nia i ni­szcze­nia ko­mó­rek no­wot­wo­ro­wych, które nor­mal­nie po­zo­sta­ją bez­kar­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛˈpʲjɔ̃nka, AS: ščepʹi ̯õnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczep mzw., szczepienie n., zaszczepienie n., szczepioneczka ż.

 czas. szczepić ndk., zaszczepić dk.

 przym. szczepienny, poszczepienny, szczepionkowy

Wiktionary


szczepionkowiec

po­tocz­nie: zwo­len­nik sto­so­wa­nia szcze­pio­nek


SJP.pl


szczepionkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny ze szcze­pion­ka­mi, do­ty­czą­cy szcze­pio­nek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczep mzw., szczepionka ż., szczepienie n., szczep mrz.,szczepka ż., zaszczepienie n., szczepkowanie n.

 czas. szczepić ndk., zaszczepić dk., wszczepić dk.

 przym. szczepienny, szczepowy, poszczepienny

Wiktionary


szczepić

1. wpro­wa­dzać do ustro­ju ludz­kie­go albo zwie­rzę­ce­go, szcze­pion­kę w celu sztucz­ne­go uod­por­nie­nia go na cho­ro­bę za­kaź­ną;
2. usz­la­chet­niać drze­wa i krze­wy owo­co­we przez prze­nie­sie­nie ga­łąz­ki ro­śli­ny szla­chet­nej na ro­śli­nę usz­la­chet­nia­ną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) med. wet. po­da­wać szcze­pion­kę

 (1.2) bot. roln. łą­czyć pęd (oczko) z pniem (pod­kład­ką) dwu róż­nych ro­ślin

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szcze­pić się

 (2.1) pod­da­wać się po­da­wa­niu szcze­pion­ki

 (2.2) slang. ca­ło­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W so­bo­tę, 6 lu­te­go od 10 do 12 zwie­rzę­ta będą szcze­pio­ne na tar­go­wi­cy, od 13 do 14 na Dro­dze Do Wan­tu­li i od 14 do 16 na ul. Sa­ba­ły koło skle­pu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛpʲit͡ɕ, AS: ščepʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. antyszczep mzw., szczepek mrz., szczep m., szczepionka ż., szczepka ż., szczepienie n., zaszczepienie n., szczepkowanie n.

 czas. wyszczepić, zaszczepić dk., wszczepić dk.

 przym. szczepionkowy, szczepieniowy, szczepowy, szczepienny

Wiktionary


szczepiński

naz­wi­sko


SJP.pl


szczepka

zdrob­nie­nie od: szczep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. nie­wiel­ka szcze­pa, ka­wa­łek drew­na

 (1.2) ogrod. szcze­pio­ne drzew­ko

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: szcze­pek

Wiktionary

Szczep­ka – przy­sió­łek w Pol­sce po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie dział­dow­skim, w gmi­nie Iłowo-Osada, w so­łect­wie Sochy.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie cie­cha­now­skim.

W po­cząt­kach XIX wieku Szczep­ka funk­cjo­no­wa­ła na pra­wie cheł­miń­skim. Skła­da­ła się z 2 za­gród za­miesz­ka­łych przez 14 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ku­pi­li­śmy dzie­sięć szcze­pek gru­szy i pięć ja­bło­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. szczepa ż.

 (1.2)

:: rzecz. szczep mrz., szczepienie n.

:: czas. szczepić ndk., szczepić się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczapka, drzazga

 (1.2) szczepek

Wiktionary


szczepkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczep­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Ra­ciąż
  • Szczep­ko­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Gar­de­ja
  • Szczep­ko­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Iława
  • Szczep­ko­wo – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca do 1954 roku[2] w woj. war­szaw­skim (dzi­siej­sze woj. war­miń­sko-ma­zur­skie)

Wikipedia


szczepkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szczep­kow­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy, pe­da­gog
  • Jan Szczep­kow­ski – pol­ski rzeź­biarz i ma­larz
  • Marek Szczep­kow­ski – pol­ski le­karz, chi­rurg, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Marek Szczep­kow­ski – pol­ski pio­sen­karz
  • Zbi­gniew Szczep­kow­ski – pol­ski ko­larz, in­struk­tor ko­lar­stwa, żoł­nierz, tre­ner, olim­pij­czyk

Wikipedia


szczeponogi

przed­sta­wi­ciel rzędu wod­nych sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy pan­ce­rzow­ców; la­so­nóg


SJP.pl


szczeponóg

przed­sta­wi­ciel rzędu wod­nych sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy pan­ce­rzow­ców; la­so­nóg


SJP.pl


szczepowa

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca szczep har­cer­ski


SJP.pl

Patrz:

szczep

szczepowy

→ szczep


SJP.pl

Patrz:

szczep

szczerba

1. miej­sce po­zo­sta­łe po od­pad­nię­ciu, wy­ła­ma­niu lub od­tłu­cze­niu cząst­ki cze­goś, miej­sce wy­szczer­bio­ne; luka;
2. w ta­ter­nict­wie: wąska prze­łęcz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uby­tek pow­sta­ły w wy­ni­ku od­pad­nię­cia, wy­ła­ma­nia frag­men­tu cze­goś; miej­sce wy­szczer­bio­ne

 (1.2) książk. przen. brak, stra­ta, uszczer­bek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczer­ba – ro­dzaj prze­łę­czy
  • Bo­le­sław Szczer­ba – pol­ski ge­ne­rał
  • Jerzy Szczer­ba – żoł­nierz AK
  • Ka­zi­mierz Szczer­ba – pol­ski bok­ser
  • Ka­zi­mierz Szczer­ba – pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec, bur­mistrz Tar­now­skich Gór w la­tach 2002–2006
  • Ka­zi­mierz Jan Szczer­ba – pol­ski psy­cho­log i sek­su­o­log
  • Le­szek Szczer­ba – pol­ski muzyk jaz­zo­wy
  • Mi­chał Szczer­ba – pol­ski po­li­tyk
  • Ni­ki­for Szczer­ba – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Ta­de­usz Szczer­ba – dzia­łacz tu­ry­stycz­ny i autor prze­wod­ni­ków
  • Wital Szczer­ba – bia­ło­ru­ski gim­na­styk
  • Woj­ciech Szczer­ba – pol­ski te­o­log

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) bo oto na łbie głęb­szą je­szcze szczer­bę od sza­bli noszę (…)

 (1.2) I tej tedy jej chęci, czym mógł, do­po­mógł, a przy tym zie­mię jej po­ro­dzi­ciel­ską w dzier­ża­wę wziął (…), aby na tym po­zo­sta­łym jej ma­jąt­ku ni­ja­ka szczer­ba nie pow­sta­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛrba, AS: ščerba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uszczerbek m., Szczerbiec m.

:: zdrobn. szczerbina ż., szczerbinka ż.

 czas. szczerbić ndk., wyszczerbić dk., wyszczerbiać ndk., poszczerbić dk.

 przym. szczerbaty, wyszczerbiony, poszczerbiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) luka, wyrwa

Wiktionary


szczerbacz

szczer­bak;
1. ssak cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pro­stym, zre­du­ko­wa­nym uzę­bie­niem, ży­ją­cy w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej;
2. po­tocz­nie: osoba nie­ma­ją­ca jed­ne­go lub kilku przed­nich zębów; szczer­buch


SJP.pl


szczerbak

1. ssak cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pro­stym, zre­du­ko­wa­nym uzę­bie­niem, ży­ją­cy w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej; szczer­bacz;
2. po­tocz­nie: osoba nie­ma­ją­ca jed­ne­go lub kilku przed­nich zębów; szczer­buch, szczer­bacz;
3. dwu­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na o sze­ro­kich li­ściach; cy­ko­ria en­dy­wia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczer­ba­ki – grupa lą­do­wych ssa­ków ło­ży­sko­wych
  • Alek­sandr Szczer­bak – ro­syj­ski le­karz ne­u­ro­log i psy­chia­tra
  • Fi­lipp Szczer­bak – ra­dziec­ki dzia­łacz par­tyj­ny

Wikipedia


szczerbaki

jeden z rzę­dów ssa­ków ło­ży­sko­wych


SJP.pl

Szczer­ba­ki (Xe­narth­ra) – grupa lą­do­wych ssa­ków ło­ży­sko­wych w ran­dze na­drzę­du o zre­du­ko­wa­nym uzę­bie­niu. Za­li­cza­ne są do nich mrów­ko­ja­dy, le­niw­ce i pan­cer­ni­ki – zwie­rzę­ta róż­nią­ce się wy­glą­dem zew­nętrz­nym i try­bem życia, ale o po­dob­nej bu­do­wie ana­to­micz­nej. Po­ja­wi­ły się w pa­le­o­ce­nie na te­re­nie Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Do cza­sów współ­czes­nych przetr­wa­ło 30 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych obec­nie w obyd­wu Ame­ry­kach.

Wikipedia


szczerbaniuk

naz­wi­sko


SJP.pl


szczerbatek

ko­bie­ta nie­ma­ją­ca jed­ne­go lub kilku przed­nich zębów


SJP.pl


szczerbatka

ko­bie­ta nie­ma­ją­ca jed­ne­go lub kilku przed­nich zębów


SJP.pl


szczerbatość

1. wi­docz­ne braki zębów;
2. stan, w któ­rym wi­docz­ne są ubyt­ki lub zni­szczo­ne frag­men­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szczer­ba­te; cecha tych, któ­rzy są szczer­ba­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczerba ż., szczerbiec m., szczerbinka ż., szczerbak m., szczerbacz m., szczerbienie n.

 czas. szczerbić ndk.

 przym. szczerbaty

Wiktionary


szczerbaty

1. nie­ma­ją­cy jed­ne­go lub kilku przed­nich zębów;
2. ma­ją­cy na kra­wę­dzi szczer­bę lub szczer­by; np. szczer­ba­ty kubek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. po­zba­wio­ny jed­ne­go lub kilku zębów przed­nich

 (1.2) po­sia­da­ją­cy szczer­bę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś szczer­ba­ty (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie ko­le­żan­ki Ra­fa­ła uwa­ża­ją, że jego szczer­ba­ty uśmiech jest wprost osza­ła­mia­ją­cy.

 (1.2) Niby taki po­rząd­ny lokal, a obiad do­sta­łem na szczer­ba­tym ta­le­rzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛrˈbatɨ, AS: ščerbaty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczerba ż., szczerbatek m., szczerbatka ż., szczerbiec m., uszczerbek m., szczerbatość ż.

 czas. szczerbić, oszczerbić dk., uszczerbiać ndk., uszczerbić dk., wyszczerbić ndk., wyszczerbiać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezzębny; gw. Górny Śląsk szczyrbaty

 (1.2) wyszczerbiony, uszczerbiony

Wiktionary


szczerbiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fe­lik­sa Szczer­biak – pol­ska ofi­cer, uczest­nicz­ka pow­sta­nia war­szaw­skie­go
  • Marek Szczer­biak – pol­ski ofi­cer, urzęd­nik i me­na­dżer
  • Roman Szczer­biak – pol­ski dzia­łacz par­tyj­ny i sa­mo­rzą­do­wy
  • Wally Szczer­biak – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz
  • Wal­ter Szczer­biak – ame­ry­kań­ski ko­szy­karz

Wikipedia


szczerbice

Szczer­bi­ce ( Sczyr­bitz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ryb­nic­kim, w gmi­nie Ga­szo­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia


szczerbicki

naz­wi­sko


SJP.pl


szczerbiec

miecz ko­ro­na­cyj­ny kró­lów pol­skich, bę­dą­cy je­dy­nym za­cho­wa­nym in­sy­gnium ko­ro­na­cyj­nym Pia­stów; Szczer­biec


SJP.pl

Szczer­biec – miecz ko­ro­na­cyj­ny kró­lów Pol­ski, jeden z naj­cen­niej­szych za­byt­ków i uni­ka­to­we świa­dect­wo pol­skiej hi­sto­rii. Je­dy­ne za­cho­wa­ne in­sy­gnium ko­ro­na­cyj­ne dy­na­stii Pia­stów. Prze­cho­wy­wa­ny w Skarb­cu Ko­ron­nym w Zamku Kró­lew­skim na Wa­we­lu.

Wikipedia


szczerbina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1)  ele­ment ce­low­ni­ka

 (1.2)  przest. szpa­ra, szcze­li­na, roz­pad­li­na

Wiktionary


szczerbinka

zdrob­nie­nie od: szczer­bi­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczer­bin­ka – ro­dzaj prze­łę­czy (zwy­kle płyt­ko wcię­ta, ale ska­li­sta i ostra)
  • szczer­bin­ka – ro­dzaj ce­low­ni­ka w broni pal­nej
  • Szczer­bin­ka – okręg miej­ski Mosk­wy
  • Szczer­bin­ka – prze­łęcz w Dłu­gim Gie­won­cie w Ta­trach

Wikipedia


szczerbić

1. robić w czymś szczer­by;
2. po­wo­do­wać wy­ni­szcze­nie lub stra­tę cze­goś dla osią­gnię­cia ja­kiejś ko­rzy­ści


SJP.pl


szczerbięcin

Szczer­bię­cin – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Tczew. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


szczerbiński

naz­wi­sko


SJP.pl


szczerbowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczerbuch

po­tocz­nie: osoba nie­ma­ją­ca jed­ne­go lub kilku przed­nich zębów; szczer­bak, szczer­bacz


SJP.pl


szczerbówka

szczer­bów­ka ksie­ni, szczer­bów­ka wierz­bów­ka – ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mrocz­ni­co­wa­tych


SJP.pl


szczercowianin

miesz­ka­niec Szczer­co­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


szczercowianka

miesz­kan­ka Szczer­co­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


szczercowski

→ Szczer­ców


SJP.pl

Patrz:

Szczerców

szczerców

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szczer­ców – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców. Leży nad rzeką Wi­daw­ką. Ma sta­tus so­łect­wa

Wikipedia


szczerek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzecz­ka na Ukra­i­nie, lewy do­pływ Dnie­stru

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­rian Szcze­rek (ur. 1950) – pol­ski in­ży­nier, spe­cja­li­sta tri­bo­lo­gii, pro­fe­sor zwy­czaj­ny, wy­kła­dow­ca.
  • Zie­mo­wit Szcze­rek (ur. 1978) – pol­ski dzien­ni­karz, pi­sarz i tłu­macz.

Wikipedia


szczerk

gleba pia­szczy­sto-gli­nia­sto-ila­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. żwir

Wiktionary


szczerknąć

o owa­dach: wydać krót­ki, ury­wa­ny głos


SJP.pl


szczerkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Szczer­kow­ski (1881–1960) – pol­skiej włó­kniarz, dzia­łacz związ­ko­wy i so­cja­li­stycz­ny, poseł na Sejm;
  • Ja­nusz Szczer­kow­ski (ur. 1954) – pol­ski lek­ko­at­le­ta wie­lo­bo­i­sta, mistrz Pol­ski i olim­pij­czyk;
  • Mag­da­le­na Szczer­kow­ska (ur. 1992) – pol­ska te­ni­sist­ka sto­ło­wa, re­pre­zen­tant­ka Pol­ski;
  • Wła­dy­sław Szczer­kow­ski (1925–1982) – pol­skiej kon­trad­mi­rał Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej.
  • Szcze­rek

Wikipedia


szczerolotek

szcze­ro­lo­tek dwu­barw­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


szczeropolski

praw­dzi­wie, rdzen­nie pol­ski


SJP.pl


szczerosrebrny

wy­ko­na­ny z czy­ste­go sre­bra


SJP.pl


szczerozłoty

1. wy­ko­na­ny z czy­ste­go złota;
2. w prze­no­śni: cenny, war­to­ścio­wy, np. uśmiech, serce


SJP.pl


szczerość

mó­wie­nie praw­dy; praw­do­mów­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest szcze­ry

 (1.2) cecha tego, co jest szcze­re

Wiktionary

Szcze­rość – wy­ra­ża­nie swo­ich myśli, uczuć lub za­mia­rów w spo­sób zgod­ny z rze­czy­wi­sto­ścią. Cecha po­ka­zu­ją­ca praw­do­mów­ność w czy­nach oraz sło­wach, a także dowód „czy­stych in­ten­cji”.

W wielu kul­tu­rach (np. Sta­ro­żyt­na Gre­cja, pań­stwa kon­fu­cjań­skie, chrze­ści­jań­stwo), cecha ta jest cnotą, a jej prze­ci­wień­stwa­mi są dwu­li­co­wość, fał­szy­wość, hi­po­kryz­ja.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛrɔɕt͡ɕ, AS: ščerość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczery

 przysł. szczerze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otwartość, prostolinijność, wylewność

 (1.1) prawdziwość, autentyczność

Wiktionary


szczerski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szczer­ski – pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki
  • Krzysz­tof Szczer­ski – pol­ski po­li­to­log, wi­ce­mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych w la­tach 2007-2008
  • Ma­riusz Szczer­ski – pol­ski muzyk, wo­ka­li­sta ze­spo­łu Honor

Wikipedia


szczerszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szcze­ry; bar­dziej szcze­ry


SJP.pl


szczery

1. nie­u­kry­wa­ją­cy praw­dy; praw­do­mów­ny, ot­war­ty;
2. świad­czą­cy o czy­jejś praw­do­mów­no­ści; au­ten­tycz­ny, praw­dzi­wy, nie­u­da­wa­ny;
3. po­zba­wio­ny na­le­cia­ło­ści, np. szcze­ry bry­lant; czy­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy szcze­ro­ści; taki, który mówi praw­dę; wy­ra­ża się szcze­rze, nie ukry­wa tego, co myśli i czuje

 (1.2) jed­no­li­ty, po­zba­wio­ny do­mie­szek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …mój Romeo tak na­praw­dę był nie­doj­rza­ły emo­cjo­nal­nie. Za­miast praw­dzi­wej, szcze­rej mi­ło­ści po­zo­sta­wił po sobie ma­szyn­kę do go­le­nia, parę zdjęć i zamęt w mojej gło­wie.

 (1.2) Będąc już w szcze­rym lesie, na­resz­cie chwi­lę od­po­czę­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛrɨ, AS: ščery

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczerość ż.

 przysł. szczerze

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autentyczny, niekłamany

Wiktionary


szczerza

w le­śnict­wie: drze­wo­stan sos­no­wy skła­da­ją­cy się z gon­nych drzew bez żad­ne­go pod­szy­cia


SJP.pl


szczerze

przy­słó­wek

 (1.1) od: szcze­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na­dzie­ję, że owego żmiję Tuhaj-be­jo­wi­cza Bóg wyda w twoje ręce albo No­wo­wiej­skie­go, nad któ­re­go krzyw­dą szcze­rze bo­le­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛʒɛ, AS: ščeže

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczerość ż.

 przym. szczery

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otwarcie, z ręką na sercu, jak na spowiedzi

Wiktionary


szczerzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szcze­rze


SJP.pl


szczerzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szcze­rzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczerzyć

Wiktionary


szczerzyca

ro­śli­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych o drob­nych kwia­tach; spo­ty­ka­na w Ta­trach


SJP.pl


szczerzyć

zwy­kle w od­nie­sie­niu do zębów: ob­na­żać, od­sła­niać, po­ka­zy­wać (np. w uśmie­chu lub zło­ści)


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) o zwie­rzę­ciu: gro­żąc, po­ka­zy­wać zęby, kły

 (1.2) o czło­wie­ku: w uśmie­chu lub zło­ści po­ka­zy­wać zęby

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szcze­rzyć się

 (2.1) iron. uśmie­chać się, zwła­szcza za­lot­nie, nie­szcze­rze lub sztucz­nie

 (2.2) ster­czeć, być wi­docz­nym, ostro się ry­so­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Prze­sta­no do sie­bie szcze­rzyć zęby, oczy wszyst­kich zwró­ci­ły się na wid­no­krąg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛʒɨt͡ɕ, AS: ščežyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczerzenie n.

Wiktionary


szczesiak

naz­wi­sko


SJP.pl


szczetnica

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy zwie­rząt bez­krę­go­wych z typu pier­ście­nic


SJP.pl


szczetnice

gro­ma­da zwie­rząt bez­krę­go­wych z typu pier­ście­nic


SJP.pl

Szczet­ni­ce, dłu­go­ryj­ko­we (Echiu­ra) – grupa dwu­bocz­nie sy­me­trycz­nych, nie­seg­men­to­wa­nych zwie­rząt bez­krę­go­wych z wtór­ną jamą ciała, przez długi czas kla­sy­fi­ko­wa­na w ran­dze typu, a obec­nie coraz czę­ściej w ran­dze gro­ma­dy w typie pier­ście­nic. Obej­mu­je około 150 ga­tun­ków wy­łącz­nie mor­skich zwie­rząt, za­miesz­ku­ją­cych za­rów­no stre­fy płyt­kie, jak i głę­bo­kie rowy oce­a­nicz­ne ("Vit­ja­ze­ma" spp.

Wikipedia


szczetny

cy­tro­ne­la szczet­na - ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, upra­wia­na ze wzglę­du na za­war­tość olej­ku cy­tro­ne­lo­we­go


SJP.pl


szczewik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obuw. but

Wiktionary


szczeznąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) daw. gwara. prze­paść, zni­knąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z gór scho­dzą śnie­gi za­ko­sa­mi sto­ków, / Ko­czu­ją w la­sach nim szczez­ną w wą­do­łach.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sczeznąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. współcz. sczeznąć

Wiktionary


szczeć

1. sztyw­ne włosy dzika lub świni, słu­żą­ce do wy­ro­bu szczo­tek, pędz­li itp.; szcze­ci­na;
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny szcze­cio­wa­tych, o drob­nych kwia­tach bia­łych, żół­ta­wo­bia­łych, li­lio­wych lub fio­le­to­wych, wy­stę­pu­ją­ca w kil­ku­na­stu ga­tun­kach;
3. twar­de, sztyw­ne wło­ski na ciele sta­wo­no­gów i pier­ście­nic; szcze­cin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włosy po­kry­wa­ją­ce skórę zwie­rzę­cą;

 (1.2) za­rost męski;

 (1.3) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Dip­sa­cus|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych;

Wiktionary

Szczeć ("Dip­sa­cus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych ("Ca­pri­fo­lia­ce­ae"). Obej­mu­je około 20–21 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Eu­ro­pie (8 ga­tun­ków, z czego trzy są ro­dzi­me w Pol­sce: szczeć wy­kra­wa­na "D. la­ci­nia­tus", szczeć po­spo­li­ta "D. ful­lo­num" i szczeć owło­sio­na "D.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pędz­le ze świń­skiej szcze­ci nie są wcale takie dro­gie.

 (1.2) Ogol tę szczeć, bo wy­glą­dasz jak Chew­bac­ca.

 (1.3) W wa­zo­nach stały suche kwia­ty szcze­ci i pałki wodne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczecina ż.

 przym. szczecinowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczecina

 (1.2) szczecina, zarost

Wiktionary


szcześniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Szcze­śniak – pol­skie naz­wi­sko.

Wikipedia


szcześniki

Szcze­śni­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie wło­daw­skim, w gmi­nie Hańsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Hańsk. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 98 miesz­kań­ców.

Wikipedia


szczeżuja

duży małż słod­ko­wod­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szcze­żu­ja po­spo­li­ta (Ano­don­ta ana­ti­na)
  • szcze­żu­ja wiel­ka (Ano­don­ta cy­gnea)
  • szcze­żu­ja spła­szczo­na (Pse­u­da­no­don­ta com­pla­na­ta)
  • szcze­żu­ja chiń­ska (Si­na­no­don­ta wo­o­dia­na)

Wikipedia


szczi

ka­pu­śniak z bia­łej ka­pu­sty na ro­so­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. po­pu­lar­ny w kuch­ni ro­syj­skiej ro­dzaj zupy z wa­rzyw li­ścia­stych, z do­dat­kiem mięsa, grzy­bów lub ryb;

Wiktionary

Szczi (ros. щи) – po­pu­lar­ny w kuch­ni ro­syj­skiej ro­dzaj zupy z wa­rzyw li­ścia­stych, z do­dat­kiem mięsa, grzy­bów lub ryb. W za­leż­no­ści od za­sto­so­wa­ne­go wy­wa­ru, szczi może być ka­pu­śnia­kiem, zupą grzy­bo­wą lub rybną, przy czym ka­pu­sta po­zo­sta­je skład­ni­kiem niez­mien­nym. Współ­cze­śnie w kuch­ni ro­syj­skiej wy­stę­pu­je kil­ka­dzie­siąt mo­dy­fi­ka­cji pod­sta­wo­we­go prze­pi­su.

Wikipedia


szczimać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wy­trzy­mać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński obstoć, wydzierżeć

Wiktionary


szczkówek

Szczkó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Izbi­ca Ku­jaw­ska.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 132 miesz­kań­ców. Jest dzie­więt­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Izbi­ca Ku­jaw­ska.

Wikipedia


szczmiel

szczmiel biały - by­li­na z ro­dzi­ny po­krzy­wo­wa­tych osią­ga­ją­ca wy­so­kość do 2,5 metra


SJP.pl

Szczmiel, ramia, be­me­ria ("Bo­eh­me­ria" Jacq.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny po­krzy­wo­wa­tych ("Ur­ti­ca­ce­ae"). Obej­mu­je on 47 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie rów­ni­ko­wej oraz na pół­ku­li pół­noc­nej w stre­fie sub­tro­pi­kal­nej, rza­dziej wkra­cza­jąc w stre­fę kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go (po La­bra­dor w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Ja­po­nię w Azji).

Wikipedia


szczoch

po­tocz­nie: młody chło­pak; smar­kacz, gów­niarz


SJP.pl


szczochy

wul­gar­nie: mocz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) posp. mocz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczaw mrz., szczanie n., szczyny lm nm.

 czas. obszczywać ndk., szczać ndk., zeszczać się dk., poszczać się dk., naszczać dk., wyszczać się dk., oszczać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posp. szczyny; pot. siki, siuśki; gw. Górny Śląsk jscochy, jszczochy, scochy; zobacz też: więcej w haśle mocz

Wiktionary


szczoda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. środa

Wiktionary


szczodrak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gwara. bo­żo­na­ro­dze­nio­we pie­czy­wo

 (1.2) kulin. gwara. ciast­ko we­sel­ne w for­mie zwie­rząt­ka

Wiktionary

Szczo­drak – przy­sió­łek wsi Goszcz w Pol­sce, po­ło­żo­ny w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra. Wcho­dzi w skład so­łect­wa Goszcz.

W la­tach 1975–1998 przy­sió­łek na­le­żał ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szczodrobliwość ż., szczodrok mrz., szczodrość ż., szczodrota ż., szczodrzeniec mrz.

 przym. szczodry, szczodrobliwy, szczodraczy

 przysł. szczodrze, szczodrobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. szczodrok

Wiktionary


szczodrkowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Skała;

Wiktionary

Szczodr­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Skała.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go. In­te­gral­ne czę­ści miej­sco­wo­ści: Dąbki, Kol­bu­szo­wa, Ko­pa­ni­na, Pod Na­ram­skim, Za­gard­le.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­ni wto­rek prze­jeż­dża­łem przez Szczodr­ko­wi­ce.

Wiktionary


szczodroba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. hoj­ność (chęt­ne uży­cza­nie ob­fi­tych darów)

Wiktionary


szczodrobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) hoj­nie, szczo­drze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­tu­ra ob­da­rzy­ła nas w tym roku szczo­dro­bli­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrota ż., szczodrak mrz., szczodrość ż., szczodrobliwość

 przym. szczodrobliwy, szczodry

Wiktionary


szczodrobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szczo­dro­bli­wie


SJP.pl


szczodrobliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie hoj­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wuj An­to­ni sły­nął ze szczo­dro­bli­wo­ści, nigdy nie od­pę­dził od drzwi żad­ne­go bie­da­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczodrobliwy, szczodry

 przysł. szczodrobliwie

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrak mrz., szczodrość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hojność, szczodrość

Wiktionary


szczodrobliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczo­dro­bli­wy


SJP.pl


szczodrobliwy

1. ro­zda­ją­cy coś ob­fi­cie, w dużej ilo­ści;
2. hoj­nie udzie­la­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hojny, szczo­dry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Ho­no­ra­ta była ko­bie­tą szczo­dro­bli­wą, wspo­ma­ga­ła wielu po­trze­bu­ją­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrota ż., szczodrak mrz., szczodrość ż., szczodrobliwość ż.

 przysł. szczodrobliwie

 przym. szczodry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wspaniałomyślny, wielkoduszny

Wiktionary


szczodrochowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczo­dro­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Go­styń
  • Szczo­dro­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Skoki

Wikipedia


szczodrok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. reg. świę­to­krzy­ski ro­ga­lik droż­dżo­wy

 (1.2) kulin. reg. ka­szub­ski wy­piek z cia­sta chle­bo­we­go w for­mie księ­ży­ca, tra­dy­cyj­nie pie­czo­ny w wi­gi­lię Trzech Króli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrobliwość ż., szczodrak mrz., szczodrość ż., szczodrota ż., szczodrzeniec mrz.

 przym. szczodry, szczodrobliwy, szczodraczy

 przysł. szczodrze, szczodrobliwie

Wiktionary


szczodrolistny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiele liści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɔdrɔˈlʲistnɨ, AS: ščodrolʹistny

Wiktionary


szczodrota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. bycie szczo­drym

 (1.2) daw. ob­fi­tość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrobliwość ż., szczodrak mrz., szczodrość ż., szczodrzeniec m.

 przym. szczodry, szczodrobliwy, szczodraczy

 przysł. szczodrze, szczodrobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hojność, szczodrobliwość, szczodrość

Wiktionary


szczodrowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczodrość

szczo­dro­bli­wość, hoj­ność, bycie szczo­drym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co szczo­dre; cecha tych, któ­rzy są szczo­drzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie opo­wia­da­li o nim dziwy, wy­sła­wia­li jego szczo­drość i wspa­nia­łość, twier­dzi­li, że w jego domu wiecz­ne świę­to pa­nu­je i że każdy kto się tam zjawi w obia­do­wej porze, ugo­szczo­ny zo­sta­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrobliwość ż., szczodrota ż., szczodrak m., szczodrzeniec m.

 przym. szczodry, szczodrobliwy, szczodraczy

 przysł. szczodrze, szczodrobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hojność, szczodrobliwość; daw. szczodrota

Wiktionary


szczodry

szczo­dro­bli­wy;
1. ro­zda­ją­cy coś ob­fi­cie, w dużej ilo­ści;
2. hoj­nie udzie­la­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hojny, da­ją­cy coś ob­fi­cie

 (1.2) udzie­la­ny w spo­sób hojny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­gen­da wiąże pow­sta­nie Kielc z Miesz­kiem, synem Bo­le­sła­wa Szczo­dre­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɔdrɨ, AS: ščodry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrość ż., szczodrobliwość ż., szczodrota ż., szczodrak m., szczodrzeniec m.

 przym. szczodrobliwy, szczodraczy

 przysł. szczodrze, szczodrobliwie

Wiktionary


szczodrze

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szczo­dry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczodrok mos./mrz., szczodrota ż., szczodrak mrz., szczodrość ż.

 przym. szczodry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hojnie

Wiktionary


szczodrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szczo­drze


SJP.pl


szczodrzejewo

Szczo­drze­je­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Mi­ło­sław.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Przez Szczo­drze­je­wo prze­bie­ga czar­ny szlak ro­we­ro­wy, łą­czą­cy Żer­ków przez Ra­sze­wy, Śmie­łów, Nową Wieś Pod­gór­ną, Cze­sze­wo i Winną Górę z Mi­ło­sła­wiem.

Wikipedia


szczodrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczo­dry


SJP.pl


szczodrzeniec

mio­do­daj­na krze­wi­na o żół­tych kwia­tach


SJP.pl

Szczo­drze­niec ("Cha­ma­e­cy­ti­sus") – wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, al­ter­na­tyw­nie włą­cza­ny jest do ro­dza­ju "Cy­ti­sus" jako sek­cja "Tu­bo­cy­ti­sus". Obej­mu­je od ok. 30 do 43 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od Wysp Ka­na­ryj­skich po za­chod­nią Azję. W Pol­sce wy­stę­pu­ją 4 ga­tun­ki ro­dzi­me i jeden przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy.

Wikipedia


szczodrzykowo

Szczo­drzy­ko­wo – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Kór­nik, w do­li­nie Średz­kiej Stru­gi, przy dro­dze po­wia­to­wej nr 547 do Gądek

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


szczodrów

Szczo­drów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ole­śnic­kim, w gmi­nie Syców.

Wikipedia


szczon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. chło­pak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale naj­gor­sze było to, że szczon, za­miast słu­chać rad star­szych i bar­dziej doś­wiad­czo­nych funk­cjo­na­riu­szy, co to na ro­bo­cie mi­li­cyj­nej zęby zjed­li, sam wie­dział wszyst­ko naj­le­piej.

Wiktionary


szczot

duża szczot­ka


SJP.pl


szczota

duża szczot­ka


SJP.pl


szczoteczka

1. mała szczot­ka;
2. przy­rząd per­ku­syj­ny do ude­rza­nia w bębny;
3. wło­ski na no­gach pszczół ro­bot­nic zbie­ra­ją­cych pyłek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała szczot­ka

 (1.2) wło­ski na nóż­kach pszczół ro­bot­nic

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɔˈtɛt͡ʃka, AS: ščotečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczotka ż., szczotkowanie n.

 czas. szczotkować ndk.

 przym. szczotkowy

Wiktionary


szczoteczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy małą szczot­kę; szorst­ki i ster­czą­cy


SJP.pl


szczoteczkowy

→ szczo­tecz­ka


SJP.pl

Patrz:

szczoteczka

szczotecznica

szczo­tecz­ni­ca sza­raw­ka - motyl z ro­dzi­ny brud­nic, któ­re­go gą­sie­ni­ce wy­rzą­dza­ją szko­dy w la­sach li­ścia­stych


SJP.pl


szczotka

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rzę­dzie do czy­szcze­nia skła­da­ją­ce się z opraw­ki i przy­mo­co­wa­ne­go do niej mięk­kie­go wło­sia

 (1.2) techn. spe­cjal­ny ro­dzaj kon­tak­tu elek­trycz­ne­go po­mię­dzy ru­cho­my­mi czę­ścia­mi;

 (1.3) zool. włosy ros­ną­ce na koń­skich pę­ci­nach

 (1.4) ro­bo­czy wy­druk ze stu­dia DTP słu­żą­cy do ko­rek­ty;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczot­ka do brody i wąsów (kar­tacz)
  • szczot­ka do butów
  • szczot­ka do lodu uży­wa­na w cur­lin­gu
  • szczot­ka do odzie­ży
  • szczo­tecz­ka do paz­nok­ci
  • szczo­tecz­ka do rzęs
  • szczot­ka do wło­sów
  • szczot­ka do za­mia­ta­nia
  • szczo­tecz­ka do zębów
  • szczot­ka ry­żo­wa
  • szczot­ka – ru­cho­my kon­takt elek­trycz­ny
  • szczot­ka kry­sta­licz­na – sku­pie­nie róż­nej wiel­ko­ści krysz­ta­łów (mi­ne­ra­łów)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sty­li­ści, któ­rzy zaj­mu­ją się fry­zu­ra­mi gwiazd Hol­ly­wo­od, do­brze wie­dzą, jak wiele za­le­ży od szczo­tek do wło­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɔtka, AS: ščotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczotkowanie n., wyszczotkowanie n., Szczotkowice nmos., szczotlicha ż., szczotkarz m., szczotkarstwo n., szczotkarnia ż.

:: zdrobn. szczoteczka ż.

:: zgrub. szczota ż.

 czas. szczotkować ndk., wyszczotkować dk.

 przym. szczotkowy

Wiktionary


szczotkarka

ma­szy­na do szczot­ko­wa­nia tka­nin


SJP.pl


szczotkarski

do­ty­czą­cy wy­ro­bu szczo­tek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szczot­ka­mi i szczot­ko­wa­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczotkarz mos.

 przym. szczotkowy

Wiktionary


szczotkarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy szczot­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trzy­let­niej szko­le za­wo­do­wej nie­wi­do­ma mło­dzież uczy się za­wo­dów: dzie­wia­rza ma­szy­no­we­go, ślu­sa­rza, in­tro­li­ga­to­ra, szczot­ka­rza i ple­cion­ka­rza (ko­szy­ka­rza).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczotkarstwo n., szczotkarnia ż., szczotka ż.

 przym. szczotkarski, szczotkowy

 czas. szczotkować

Wiktionary


szczotkoczuby

ping­win szczot­ko­czu­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ping­wi­nów


SJP.pl


szczotkoryjce

typ ma­łych, dra­pież­nych bez­krę­gow­ców; ryj­ko­gło­wy, ry­jo­kręt­ki


SJP.pl


szczotkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szczot­ko­wać., nazwa czyn­no­ści

 (1.2) oczy­szcza­nie po­wierzch­ni cze­goś przy po­mo­cy szczot­ki

 (1.3) cze­sa­nie wło­sów, sier­ści przy po­mo­cy szczot­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczot­ko­wa­nie w cur­lin­gu (dy­scy­pli­na spor­to­wa)
  • szczot­ko­wa­nie zębów

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Sierść na­bra­ła po­ły­sku od co­dzien­nych szczot­ko­wań i so­lid­nych por­cji wi­ta­min, ale psie oczy po­zo­sta­ły smut­ne, nie­uf­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɔtkɔˈvãɲɛ, AS: ščotkovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczota ż., szczotka ż., szczoteczka ż., wyszczotkowanie n.

 czas. szczotkować ndk., wyszczotkować dk.

 przym. szczotkowy

Wiktionary


szczotkowato

→ szczot­ko­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

szczotkowaty

szczotkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy szczot­kę; szorst­ki i ster­czą­cy


SJP.pl


szczotkować

cza­sow­nik

 (1.1) po­cie­rać szczot­ką – cze­sząc, czy­szcząc lub po­le­ru­jąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obo­wiąz­ko­wo po każ­dym po­sił­ku, szczot­ku­ję swoje zęby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɔtˈkɔvat͡ɕ, AS: ščotkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczotka ż., szczoteczka ż., szczota ż., szczotkowanie n., szczoteczkowanie n., szczotkarz m.

 czas. wyszczotkować

 przym. szczotkowy, szczoteczkowy

Wiktionary


szczotkowice

Szczot­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


szczotkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szczot­ką, do­ty­czą­cy szczot­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczotka ż., szczota ż., szczoteczka ż., szczotkarz m., szczotkarka ż., szczotkarstwo n., szczotkowanie n., wyszczotkowanie n.

 czas. szczotkować ndk., wyszczotkować dk.

 przym. szczotkarski

Wiktionary


szczotlicha

Szczot­li­cha ("Co­ry­nep­ho­rus" P. Beauv.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Obej­mu­je 5 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w Eu­ro­pie, kra­jach ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go (pół­noc­na Afry­ka, Bli­ski Wschód), na wscho­dzie się­ga­jąc po Iran. W Pol­sce ro­śnie jeden – szczot­li­cha siwa "C. ca­ne­scens". Ro­śli­ny te za­sied­la­ją sied­li­ska pia­szczy­ste, w tym wydmy.

Wikipedia


szczow

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. szczaw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. babskie jscochy

Wiktionary


szczubełek

naz­wi­sko


SJP.pl


szczublewski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczucice

Szczu­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Sa­do­wie. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Wikipedia


szczucie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szczuć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyraz „heca” już się cał­ko­wi­cie zlek­sy­ka­li­zo­wał i stra­cił zwią­zek ze szczu­ciem zwie­rząt, cho­ciaż miał taki nie­miec­ki źró­dło­słów; odtąd zwią­zał się na stałe z cyr­kow­ca­mi i ko­me­dian­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃut͡ɕɛ, AS: ščuće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaszczucie n., szczujnia ż.

 czas. szczuć ndk.

Wiktionary


szczucin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Szczu­cin – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


szczucinianin

miesz­ka­niec Szczu­ci­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szczucinianka

miesz­kan­ka Szczu­ci­na (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szczuciński

przy­miot­nik od: Szczu­cin, wieś gmin­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim


SJP.pl


szczucki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ward Szczuc­ki – pol­ski in­ży­nier, po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Krzysz­tof Szczuc­ki – pol­ski praw­nik i urzęd­nik pań­stwo­wy, poseł na Sejm X ka­den­cji RP, mi­ni­ster edu­ka­cji i nauki
  • Lech Szczuc­ki – pol­ski hi­sto­ryk fi­lo­zo­fii oraz kul­tu­ry
  • Ma­rian Szczuc­ki – ko­mi­sarz pol­skiej po­li­cji
  • Sta­ni­sław Szczuc­ki z Wro­no­wa – sę­dzia ziem­ski san­do­mier­ski, se­kre­tarz kró­lew­ski i poseł na Sejm I Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Sta­ni­sław Hen­ryk Szczuc­ki – rot­mistrz Woj­ska Pol­skie­go
  • Zdzi­sław Szczuc­ki – pol­ski pilot woj­sko­wy
  • Maria Szczuc­ka

Wikipedia


szczuczyn

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczu­czyn – mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Szczu­czyn
  • Szczu­czyn – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Sza­mo­tu­ły
  • Szczu­czyn – gmina miej­sko-wiej­ska w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim
  • Szczu­czyn – mia­sto na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie gro­dzień­skim
  • De­ka­nat Szczu­czyn
  • De­ka­nat Szczu­czyn (die­cez­ja gro­dzień­ska)
  • Szczu­czyn (gmina w wo­je­wództ­wie no­wo­gródz­kim)
  • Szczu­czyn (gro­ma­da)
  • Odwet za Szczu­czyn
  • Obwód Szczu­czyn AK

Wikipedia


szczuczynianin

miesz­ka­niec Szczu­czy­na


SJP.pl


szczuczynianka

miesz­kan­ka Szczu­czy­na


SJP.pl


szczuczyński

zwią­za­ny z mia­stem Szczu­czyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Szczu­czy­na, zwią­za­ny ze Szczu­czy­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczuczyn m., szczuczynianin m., szczuczynianka ż.

Wiktionary


szczudlarka

→ szczud­larz


SJP.pl

Patrz:

szczudlarz

szczudlarski

→ szczud­larz


SJP.pl

Patrz:

szczudlarz

szczudlarstwo

za­ję­cie szczud­la­rza


SJP.pl


szczudlarz

osoba cho­dzą­ca na szczu­dłach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta cho­dzą­cy na szczu­dłach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczudło n.

Wiktionary


szczudlasty

przy­po­mi­na­ją­cy szczu­dła, długi i cien­ki; szczu­dło­wa­ty


SJP.pl


szczudła

1. pręt z pod­pór­ką na stopę, umoż­li­wia­ją­cy sta­wia­nie kro­ków bez do­ty­ka­nia ziemi stopą, uży­wa­ny głów­nie do po­ka­zów, akro­ba­cji;
2. pod­po­ra ułat­wia­ją­ca cho­dze­nie oso­bom z usz­ko­dzo­ną lub am­pu­to­wa­ną nogą; kula;
3. pod­po­ra za­stę­pu­ją­ca am­pu­to­wa­ną nogę; pro­te­za


SJP.pl


szczudłak

ptak z siew­ko­wych, o czar­no-bia­łym upie­rze­niu, dłu­gim czar­nym dzio­bie i bar­dzo dłu­gich czer­wo­nych no­gach; za­miesz­ku­je wy­brze­ża je­zior na ob­sza­rach ste­po­wych i pół­pu­styn­nych Eu­raz­ji, Afry­ki, obu Ame­ryk i Au­stra­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hi­man­to­pus hi­man­to­pus|ref=tak., śred­niej wiel­ko­ści ptak o bar­dzo dłu­gich no­gach, na­le­żą­cy do rzędu siew­ko­wych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃudwak, AS: ščudu̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczudło n.

Wiktionary


szczudłakowate

ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych; szczu­dło­no­gie, szczu­dło­no­gi


SJP.pl


szczudłakowaty

o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ro­dzi­ny pta­ków z rzędu siew­ko­wych


SJP.pl


szczudłek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. przty­czek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃudwɛk, AS: ščudu̯ek

Wiktionary


szczudło

1. pręt z pod­pór­ką na stopę, umoż­li­wia­ją­cy sta­wia­nie kro­ków bez do­ty­ka­nia ziemi stopą, uży­wa­ny głów­nie do po­ka­zów, akro­ba­cji;
2. pod­po­ra ułat­wia­ją­ca cho­dze­nie oso­bom z usz­ko­dzo­ną lub am­pu­to­wa­ną nogą; kula;
3. pod­po­ra za­stę­pu­ją­ca am­pu­to­wa­ną nogę; pro­te­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kij z pod­staw­ką pod stopę, do cho­dze­nia nad zie­mią

 (1.2) med. pod­po­ra ułat­wia­ją­ca cho­dze­nie

 (1.3) leśn. od­no­ga ko­rze­nia świer­ka

 (1.4) bud. so­lid­ny ele­ment do osa­dza­nia słu­pów drew­nia­nych w grun­cie

 (1.5) przen. ktoś bar­dzo wy­so­ki, chudy

 (1.6) przest. przen. osoba bę­dą­ca pod­po­rą dla kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­glarz po­ru­szał się na szczu­dłach po rynku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczudlarz mos., szczudlastość ż., szczudlatość ż., szczudłak mos. mzw., szczudłonogość ż., szczudłowanie n., szczudłowatość ż., szczudłowość ż., Szczudłów mrz., Szczudły nmos.

:: zdrobn. szczudełko n.

 czas. szczudłować ndk.

 przym. szczudlasty, szczudlaty, szczudłonogi, szczudłowaty, szczudłowy

 przysł. szczudlasto, szczudłowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kula

Wiktionary


szczudłonogi

1. o no­gach po­dob­nych do szczu­deł;
2. o ce­chach cha­rak­te­ry­stycz­nych dla ro­dzi­ny pta­ków z rzędu siew­ko­wych


SJP.pl

Szczu­dło­no­gi, szczu­dła­ko­wa­te (Re­cur­vi­ro­stri­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych (Cha­ra­drii­for­mes).

Wikipedia


szczudłonogie

ro­dzi­na pta­ków z rzędu siew­ko­wych; szczu­dła­ko­wa­te, szczu­dło­no­gi


SJP.pl


szczudłonóg

ptak z rzędu siew­ko­wych


SJP.pl


szczudłowaty

przy­po­mi­na­ją­cy szczu­dła, długi i cien­ki; szczud­la­sty


SJP.pl


szczudłów

Szczu­dłów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Ło­wicz.

Wieś ar­cy­bi­skup­stwa gnieź­nień­skie­go w po­wie­cie or­łow­skim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go w końcu XVI wieku. Była wsią klu­cza zduń­skie­go ar­cy­bi­sku­pów gnieź­nień­skich. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


szczujnia

po­gard­li­wie:
1. pro­pa­go­wa­nie nie­na­wi­ści w me­diach;
2. me­dium pro­pa­gu­ją­ce nie­na­wiść po­li­tycz­ną lub spo­łecz­ną, po­strze­ga­ne jako stron­ni­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pejor. me­dium (sta­cja te­le­wi­zyj­na, ga­ze­ta, ser­wis in­ter­ne­to­wy itp.) po­strze­ga­ne jako stron­ni­cze i pro­pa­gu­ją­ce nie­na­wiść po­li­tycz­ną lub spo­łecz­ną, nie­kie­dy wobec kon­kret­nych osób

 (1.2) pot. pejor. pro­ce­der pro­pa­go­wa­nia nie­na­wi­ści w me­diach

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Część dzien­ni­ka­rzy kła­mie i upra­wia ni­szcze­nie po­li­ty­ków. To dzien­ni­kar­ska szczuj­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczucie n., zaszczucie n., poszczucie n.

 czas. szczuć ndk., zaszczuć dk., poszczuć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gadzinówka

Wiktionary


szczuka

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zool. szczu­pak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczu­ka – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gm. Brod­ni­ca
  • Szczu­ka – dawna gro­ma­da w pow. brod­nic­kim
  • Szczu­ka – po­ja­wia­ją­ca się w niek­tó­rych źró­dłach nazwa je­zio­ra Szczuc­kie­go w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gm. Brod­ni­ca
  • szczu­ka – sta­ro­pol­skie: szczu­pak
  • Szczu­ka – typ ra­dziec­kich i ro­syj­skich ato­mo­wych okrę­tów pod­wod­nych pro­jek­tu 671RTM/RTMK
  • Szczu­ka-B/M – typ ra­dziec­kich i ro­syj­skich ato­mo­wych okrę­tów pod­wod­nych pro­jek­tu 971
  • Ka­zi­mierz Jan Szczu­ka (ur. 1620, zm. 1694) – bi­skup cheł­miń­ski
  • Wanda Szczu­ka – pro­fe­sor PWST
  • Ka­zi­mie­ra Szczu­ka (ur. 1966) – dzien­ni­kar­ka te­le­wi­zyj­na, dzia­łacz­ka ru­chów ko­bie­cych, fe­mi­nist­ka, znana z pro­wa­dze­nia te­le­tur­nie­ju Naj­słab­sze ogni­wo w TVN
  • Mie­czy­sław Szczu­ka (ur. 1898, zm. 1927) – pol­ski ar­ty­sta awan­gar­do­wy, przed­sta­wi­ciel kon­struk­ty­wiz­mu i pro­duk­ty­wiz­mu
  • Sta­ni­sław An­to­ni Szczu­ka (ur. ok. 1650, zm. 1710) – pod­kanc­le­rzy li­tew­ski, pi­sarz po­li­tycz­ny, se­kre­tarz króla Jana III So­bie­skie­go
  • Sta­ni­sław Szczu­ka (ur. 1928 w War­sza­wie, zm. 2011) – pol­ski ad­wo­kat, obroń­ca w pro­ce­sach po­li­tycz­nych okre­su PRL-u, współ­pra­cow­nik Biura In­ter­wen­cyj­ne­go KOR

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) szczubiel, szczupiel

Wiktionary


szczukocice

Szczu­ko­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Gorz­ko­wi­ce.

Pier­wsza wzmian­ka o wsi po­cho­dzi z roku 1386. W póź­niej­szym okre­sie (XVI wiek) była włas­no­ścią rodu Szczu­koc­kich herbu Je­li­ta, stam­tąd też ród ów się wy­wo­dzi. W wieku XVII wraz z Gorz­ko­wi­ca­mi przesz­ła w po­sia­da­nie Ko­niec­pol­skich herbu Pobóg a w na­stęp­nym stu­le­ciu Za­rem­bów herbu Ja­strzę­biec.

Wikipedia


szczukowice

Szczu­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Pie­ko­szów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Do­jazd z Kielc za­pew­nia­ją au­to­bu­sy ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej linii 18. Przez Szczu­ko­wi­ce prze­bie­ga linia ko­le­jo­wa Kiel­ce-Fo­sow­skie, w miej­sco­wo­ści znaj­du­je się po­ste­ru­nek od­ga­łęź­ny na­dzo­ru­ją­cy ruch na łącz­ni­cy ko­le­jo­wej z linią War­sza­wa Za­chod­nia-Kra­ków Głów­ny Oso­bo­wy.

Wikipedia


szczukowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczukwin

Szczuk­win – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Tu­szyn.

Wieś bi­skup­stwa włoc­ław­skie­go w po­wie­cie piotr­kow­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


szczun

po­tocz­nie: wy­ro­stek, gów­niarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Bi­sku­piz­na,Hazy,Gru­dziądz,Ku­ja­wy za­chod­nie,Byd­goszcz. chło­pak

 (1.2) gw-pl|Gniez­no. łobuz

 (1.3) gw-pl|Po­gra­ni­cze Ma­zo­wsza. chło­piec po­pu­sza­ją­cy mocz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) gw. Poz­nań Ty je­steś ale fest szczun, tej!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczuneria ż.

:: zdrobn. szczunek m.

Wiktionary


szczupaczek

zdrob­nie­nie od: szczu­pak


SJP.pl


szczupaczy

przy­miot­nik od: szczu­pak


SJP.pl


szczupak

duża, dra­pież­na ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny szczu­pa­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. długa ryba dra­pież­na;

 (1.2) pot. długi skok

 (1.3) daw. gwara. więz. nóż skła­da­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. chu­dzie­lec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest tylko an­ty­se­mic­kie ga­da­nie, w które pan nie wie­rzy, bo pan do­brze wie, że płot­kę zjada duży kieł­bik, kieł­bi­ka zjada okoń, a oko­nia zjada szczu­pak, a szczu­pa­ka?

 (1.2) Ogier wy­cią­gnął się, nogi ze­brał i z miej­sca jął sa­dzić po­tęż­ne szczu­pa­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃupak, AS: ščupak

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2)

 rzecz.

:: zdrobn. szczupaczek m.

 przym. szczupaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw-pl|Poznań. szczubel, szczypok; reg. szczuka, szczupiel

Wiktionary


szczupakokształtne

rząd słod­ko­wod­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Szczu­pa­koksz­tałt­ne (Eso­ci­for­mes) – rząd słod­ko­wod­nych ryb pro­mie­nio­płet­wych, bli­sko spo­krew­nio­nych z ło­so­sioksz­tałt­ny­mi (Sal­mo­ni­for­mes). Daw­niej za­li­cza­ne były w ran­dze po­drzę­du szczu­pa­kow­ców (Eso­co­i­dei) do rzędu śle­dzioksz­tałt­nych.

Wikipedia


szczupakokształtny

o ce­chach szczu­pa­koksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl


szczupakowate

o ce­chach szczu­pa­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

Szczu­pa­ko­wa­te (Eso­ci­dae) – ro­dzi­na dra­pież­nych, słod­ko­wod­nych ryb szczu­pa­koksz­tałt­nych (Eso­ci­for­mes). Obej­mu­je 7 ga­tun­ków współ­cze­śnie ży­ją­cych i co najm­niej kilka wy­mar­łych. Po­ła­wia­ne jako ryby kon­sump­cyj­ne, zwła­szcza spor­to­wo.

Wikipedia


szczupakowaty

o ce­chach szczu­pa­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


szczupakowy

→ szczu­pak


SJP.pl

Patrz:

szczupak

szczupieńczyk

ro­dzaj ryb z rzędu kar­pień­coksz­tałt­nych


SJP.pl


szczuplej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szczu­pło


SJP.pl


szczuplejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczu­pły


SJP.pl


szczuplusieńki

zdrob­nie­nie od: szczu­pły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: szczu­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃupluˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ščupluśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczupłość

 przym. szczupły, szczuplutki

 przysł. szczupło

Wiktionary


szczupluteńki

zdrob­nie­nie od: szczu­pły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: szczu­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃupluˈtɛ̃ɲci, AS: ščuplutẽńḱi

Wiktionary


szczuplutki

zdrob­nie­nie od: szczu­pły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: szczu­pły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃuˈplutʲci, AS: ščuplutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczupłość

 przym. szczupły, szczuplusieńki

 przysł. szczupło

Wiktionary


szczupok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. ży­wiec­ka miesz­ka­niec wsi po­dży­wiec­kich

Wiktionary


szczupławy

nieco szczu­pły


SJP.pl


szczupło

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szczu­pły

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczuplusieńki, szczuplutki, szczupły

 rzecz. szczupłość ż.

Wiktionary


szczupłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha cha­rak­te­ry­zu­ją­ca fi­gu­rę, syl­wet­kę szczu­płą, chudą, smu­kłą, ma­ją­cą mało tłu­szczu

 (1.2) książk. przen. mała licz­ba bądź ilość cze­goś, mała ob­ję­tość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃupwɔɕt͡ɕ, AS: ščupu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczupleć ndk., wyszczupleć dk., zeszczupleć dk., uszczuplać ndk., uszczuplić dk.

 przym. szczupły, szczuplusieńki, szczuplutki

 przysł. szczupło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chudość

 (1.2) małość

Wiktionary


szczupły

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy smu­kły kształt, mało tłu­szczu

 (1.2) książk. przen. nie­licz­ny, nie­wiel­ki, o małej ob­ję­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­cho­dzę na ko­ry­tarz, w półm­ro­ku spo­strze­gam wy­so­kie­go, szczu­płe­go chło­pa­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃupwɨ, AS: ščupu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczupłość ż.

 czas. szczupleć ndk., zeszczupleć dk., wyszczupleć dk.

 przym. szczuplusieńki, szczuplutki

 przysł. szczupło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) skąpy

Wiktionary


szczur

1. gry­zoń z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych, ma­ją­cy długi i po­zba­wio­ny wło­sów ogon;
2. po­tocz­nie: to­reb­ka her­ba­ty ze sznur­kiem i ka­wał­kiem pa­pie­ru;
3. śro­do­wi­sko­wo: pła­ski rzut piłką, kiedy piłka leci tuż nad zie­mią;
4. szczur lą­do­wy - po­tocz­nie: osoba stale prze­by­wa­ją­ca na lą­dzie, nie­lu­bią­ca mor­skich po­dró­ży;
5. szczur piż­mo­wy - ssak z rzędu gry­zo­ni; piż­mo­szczur, piż­mak;
6. szczur fa­ra­o­na - ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny man­gu­sto­wa­tych; man­gu­sta egip­ska;
7. wy­ścig szczu­rów - bez­myśl­na, wy­czer­pu­ją­ca i nie­koń­czą­ca się ry­wa­li­za­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. gry­zoń z ro­dzi­ny my­szo­wa­tych;

 (1.2) przen. pot. to­reb­ka her­ba­ty ek­spre­so­wej ze sznur­kiem i ety­kie­tą

Wiktionary

Szczur, se­ra­mo­szczur ("Rat­tus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny myszy (Mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae), obej­mu­ją­cy kil­ka­dzie­siąt ga­tun­ków. Do naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­nych na­le­żą, wy­stę­pu­ją­ce rów­nież w Pol­sce, szczur śnia­dy i szczur wę­drow­ny, a także wy­stę­pu­ją­cy w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji i na wy­spach Pa­cy­fi­ku szczur po­li­ne­zyj­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kot zna­lazł pół­ży­we­go szczu­ra i okrut­nie się nim bawi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃur, AS: ščur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczureczek m.

:: zdrobn. szczurek m.

:: fż. szczurzyca ż.

 przym. szczurzy

 czas. odszczurzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. wileński kresy|paciuk.

Wiktionary


szczurek

mały szczur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: szczur

 (1.2) mały lub młody szczur

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. źró­deł­ko, struż­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczu­rek – osada w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Szczu­rek – skała wspi­nacz­ko­wa w Parku Ju­raj­skim na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej (mię­dzy wsia­mi Smo­leń i Zło­że­niec)
  • Ge­no­we­fa Szczu­rek-Cer­gow­ska (1917–1984) – pol­ska dzia­łacz­ka ruchu lu­do­we­go, eko­no­mist­ka
  • Jan Szczu­rek-Cer­gow­ski (1897–1972) – puł­kow­nik ar­ty­le­rii Woj­ska Pol­skie­go, pre­zes Zrze­sze­nia Wol­ność i Nie­za­wi­słość
  • Jerzy Szczu­rek (1892–1941) – ka­pi­tan pie­cho­ty re­zer­wy Woj­ska Pol­skie­go, na­u­czy­ciel, odz­na­czo­ny Krzy­żem Nie­pod­le­gło­ści
  • Jo­an­na Szczu­rek (ur. 1981) – pol­ska siat­kar­ka
  • Ka­zi­mierz Szczu­rek (1925–2000) – pol­ski na­u­czy­ciel, po­lo­ni­sta i espe­ran­ty­sta
  • Łu­kasz Szczu­rek (ur. 1988) – pol­ski biat­lo­ni­sta
  • Mie­czy­sław Szczu­rek (1923–1978) – pol­ski pił­karz
  • Paul Szczu­rek (1908–1948) – czło­nek za­ło­gi obozu kon­cen­tra­cyj­ne­go Aus­chwitz-Bir­ke­nau, SS-Unterscharführer
  • Wi­told Szczu­rek (ur. 1955) – miesz­ka­ją­cy na stałe w Niem­czech pol­ski kon­tra­ba­si­sta, kom­po­zy­tor i pe­da­gog
  • Woj­ciech Szczu­rek (ur. 1963) – sa­mo­rzą­do­wiec, pre­zy­dent Gdyni od 1998

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃurɛk, AS: ščurek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczur mzw., szczurzyca ż.

 przym. szczurzy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szczurzę

Wiktionary


szczurkowaty

po­tocz­nie o czło­wie­ku: ma­ją­cy wąską, chudą twarz


SJP.pl


szczurkowo

Szczur­ko­wo (niem. "Schönbruch") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bar­to­szyc­kim, w gmi­nie Sę­po­pol.

Wieś le­żą­ca na gra­ni­cy pol­sko-ro­syj­skiej, prze­dzie­lo­na szla­ba­nem. Wieś bo­cia­nia, jedno z naj­licz­niej­szych sku­pisk bo­cia­nich gniazd. Po kilka na każ­dym do­mo­stwie i oko­licz­nych drze­wach (gnia­zda umie­szczo­ne na spe­cjal­nych po­de­stach). W daw­nej szko­le znaj­du­je się Dom Opie­ki, w któ­rym urzą­dzo­no pu­blicz­ną ka­pli­cę (pa­ra­fia Ży­do­wo).

Wikipedia


szczuropodobny

przy­po­mi­na­ją­cy szczu­ra


SJP.pl


szczuroskoczek

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny kar­ło­my­szo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Di­po­do­mys|J.E. Gray|ref=tak., mały gry­zoń pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski z ro­dzi­ny kar­ło­my­szo­wa­tych;

Wiktionary

Szczu­ro­sko­czek ("Di­po­do­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny szczu­ro­skocz­ków (Di­po­do­my­i­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny kar­ło­my­szo­wa­tych (He­te­ro­my­i­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie szczu­ro­skocz­ki wy­stę­pu­ją w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.

Wiktionary


szczurowa

wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie brze­skim


SJP.pl

Szczu­ro­wa – wieś w po­wie­cie brze­skim w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, sie­dzi­ba gminy Szczu­ro­wa oraz pa­ra­fii św. Bar­tło­mie­ja Apo­sto­ła. Wieś leży u zbie­gu dróg wo­je­wódz­kich 964 i 768.

Szczu­ro­wa uzy­ska­ła lo­ka­cję miej­ską w 1785 roku, zde­gra­do­wa­na w 1933 roku.

Wikipedia


szczurowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem szczu­ra


SJP.pl


szczurowski

przy­miot­nik od: Szczu­ro­wa, Szczu­rów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczu­row­ski – pol­skie naz­wi­sko
  • Jacek Szczu­row­ski – pol­ski kom­po­zy­tor prze­ło­mu okre­su ba­ro­ku i kla­sy­cyz­mu
  • Jan Ne­po­mu­cen Szczu­row­ski – pol­ski śpie­wak ope­ro­wy i aktor te­a­tral­ny
  • Ma­ciej Szczu­row­ski – pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go, hi­sto­ryk woj­sko­wo­ści, po­li­to­log, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny, pro­fe­sor nadz­wy­czaj­ny Uni­wer­sy­te­tu Gdań­skie­go
  • Ma­rian Szczu­row­ski — pol­ski ma­larz
  • Wła­dy­sław Szczu­row­ski – ka­pi­tan pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go II RP i Pol­skich Sił Zbroj­nych w ZSRR

Wikipedia


szczurołap

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się ła­pa­niem szczu­rów;

Wiktionary

Szczu­ro­łap – czło­wiek za­wo­do­wo zaj­mu­ją­cy się ła­pa­niem i zwal­cza­niem szczu­rów.

W kra­jach roz­wi­nię­tych zawód gi­ną­cy, wciąż spo­ty­ka­ny m.in. w In­diach i in­nych pań­stwach Trze­cie­go Świa­ta.

Nazwa szczu­ro­łap sto­so­wa­na jest rów­nież do okre­śla­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szczu­ro­ła­py ła­pa­ły szczu­ry ręcz­nie lub za po­mo­cą pu­ła­pek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃuˈrɔwap, AS: ščurou̯ap

Wiktionary


szczurołapka

→ szczu­ro­łap


SJP.pl

Patrz:

szczurołap

szczurzy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który na­le­ży do szczu­ra

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla szczu­ra, po­sia­da­ją­cy cechy szczu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ciem­no­ści usły­sze­li prze­ni­kli­we piski i tupot szczu­rzych łap.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃuʒɨ, AS: ščužy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczur m., szczurzyca ż., szczurek m.

Wiktionary


szczurzyca

sa­mi­ca szczu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca szczu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczu­rzy­ca Kasi po­wi­ła 5 szczu­rząt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczur, szczurek

 przym. szczurzy

Wiktionary


szczurzyn

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych


SJP.pl

Szczu­rzyn (ukr. Щурин) – wieś w re­jo­nie łuc­kim ob­wo­du wo­łyń­skie­go, która liczy 673 miesz­kań­ców.

Za­ło­żo­na w 1604 r. W II Rze­czy­po­spo­li­tej miej­sco­wość była po­cząt­ko­wo sie­dzi­bą gminy wiej­skiej Szczu­rzyn w po­wie­cie łuc­kim wo­je­wództ­wa wo­łyń­skie­go.

Przy końcu XIX wieku ist­niał chu­tor Pe­re­cho­dy, który wcho­dził w skład gminy wiej­skiej Szczu­ryn.

Wikipedia


szczurzynek

szczu­rzy­nek ko­ra­lo­wy - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny myszy


SJP.pl

Szczu­rzy­nek ("Me­lo­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny myszy (Mu­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny my­szo­wa­tych (Mu­ri­dae).

Wikipedia


szczurzysko

zgru­bie­nie od: szczur


SJP.pl


szczutek

przty­czek


SJP.pl

Szczu­tek – pol­skie cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w okre­sie II Rze­czy­po­spo­li­tej we Lwo­wie.

Wikipedia


szczutkowo

Szczut­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 149 miesz­kań­ców. Jest osiem­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Cho­ceń.

Wikipedia


szczutowo

nazwa trzech wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczu­to­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Górz­no
  • Szczu­to­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Ra­do­min
  • Szczu­to­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Szczu­to­wo
  • Szczu­to­wo – dawna gro­ma­da w pow. ry­piń­skim, póź­niej w pow. sier­pec­kim
  • Szczu­to­wo – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Szczu­to­wie, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim w po­wie­cie sier­pec­kim

Wikipedia


szczutowski

przy­miot­nik od: Szczu­to­wo


SJP.pl

Szczu­tow­ski (forma żeń­ska: Szczu­tow­ska; licz­ba mnoga: Szczu­tow­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 270 osób.

Wikipedia


szczuć

1. pod­ju­dzać psa do ata­ko­wa­nia i go­nie­nia;
2. po­lo­wać na coś z char­ta­mi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­szczuć)

 (1.1) po­bu­dzać psa do ataku

 (1.2) pod­bu­rzać kogoś prze­ciw cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łobuz szczuł prze­ra­żo­ne­go po­li­cjan­ta agre­syw­nym psem.

 (1.2) Po co szczuć oby­wa­te­li prze­ciw le­ka­rzom?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃut͡ɕ, AS: ščuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczujnia ż., szczucie n., poszczucie n., zaszczucie n.

 czas. poszczuć dk., zaszczuć dk.

Wiktionary


szczwacz

osoba zaj­mu­ją­ca się ukła­da­niem char­tów i oga­rów do po­lo­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się ukła­da­niem char­tów i oga­rów do po­lo­wa­nia

 (1.2) daw. czło­nek służ­by ło­wiec­kiej

 (1.3) daw. opie­kun sfory na po­lo­wa­niu

 (1.4) hist. we dwo­rze: osoba opie­ku­ją­ca się oga­ra­mi i char­ta­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃfat͡ʃ, AS: ščfač

Wiktionary


szczwaność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szczwa­ne; cecha tych, któ­rzy są szczwa­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczwany

 przysł. szczwanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaność

Wiktionary


szczwany

doś­wiad­czo­ny w czymś, prze­bie­gły, chy­try


SJP.pl


szczwać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. poszcz­wać)

 (1.1) stpol. szczuć psem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃfat͡ɕ, AS: ščfać

Wiktionary


szczwół

szczwół pla­mi­sty - dwu­let­nia ro­śli­na ziel­na przy­po­mi­na­ją­ca wy­glą­dem pie­trusz­kę, za­wie­ra­ją­ca silny al­ka­lo­id - ko­nii­nę, ros­ną­ca jako chwast w Eu­raz­ji i w pół­noc­nej Afry­ce; pie­trasz­nik pla­mi­sty, psia pie­trusz­ka, cy­ku­ta (nazwa zwy­cza­jo­wa)


SJP.pl

Szczwół ("Co­nium" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych "Apia­ce­ae". Obej­mu­je 5–6 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w Eu­raz­ji, głów­nie w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go. Jeden ga­tu­nek ro­śnie także w po­łud­nio­wej Afry­ce. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – szczwół pla­mi­sty "C. ma­cu­la­tum" (ma sta­tus za­do­mo­wio­ne­go an­tro­po­fi­ta). Zo­stał on także zaw­le­czo­ny do Azji Wschod­niej i Mi­kro­nez­ji. Ro­śli­na ta jest sil­nie tru­ją­ca, daw­niej wy­ko­rzy­sty­wa­na była także w zio­ło­lecz­nict­wie.

Wikipedia


szczycieński

1. przy­miot­nik od: Szczyt­no; szczyt­now­ski;
2. przy­miot­nik od: Szczyt­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Szczyt­na, zwią­za­ny ze Szczyt­nem

 (1.2) do­ty­czą­cy Szczyt­nej, zwią­za­ny ze Szczyt­ną

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. Szczytno n., szczytnianin m., szczytnianka m.

 przym. szczytnowski

 (1.2)

 rzecz. Szczytna ż., szczytnianin m., szczytnianka m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczytnowski

Wiktionary


szczycik

zdrob­nie­nie od: szczyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szczyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyt m.

Wiktionary


szczycić

szczy­cić się - być dum­nym z kogoś, z cze­goś; chwa­lić się, chlu­bić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) stpol. bro­nić, chro­nić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɨt͡ɕit͡ɕ, AS: ščyćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyt, zaszczytciel

 czas. szczycić się, zaszczycić

 przym. szczytny

Wiktionary


szczyciński

naz­wi­sko


SJP.pl


szczygielski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Szczy­giel­ski (ur. 1943) – pol­ski po­li­tyk, poseł
  • Ka­zi­mierz Szczy­giel­ski (ur. 1946) – pol­ski po­li­tyk, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, poseł
  • Mar­cin Szczy­giel­ski (ur. 1972) – pol­ski pi­sarz, gra­fik, dzien­ni­karz i pro­jek­tant wnętrz.
  • Wac­ław Szczy­giel­ski (zm. 1989) – pol­ski hi­sto­ryk, autor prac z okre­su Kon­fe­de­ra­cji Bar­skiej.
  • Woj­ciech Szczy­giel­ski (ur. 1934) – pol­ski hi­sto­ryk.

Wikipedia


szczygieł

mały ptak z ro­dzi­ny łu­szcza­ków, jest mniej­szy od wró­bla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. mały i barw­ny ptak eu­raz­ja­tyc­ki;

Wiktionary

Szczy­gieł ("Car­du­e­lis car­du­e­lis") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych (Frin­gil­li­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma w domu szczy­gła w klat­ce – na­tych­miast po po­wro­cie wy­pu­ści go na wol­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɨɟɛw, AS: ščyǵeu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szczygiełek

 przym. szczygli

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szczyglik

Wiktionary


szczygli

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do szczy­gła

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny ze szczy­głem, do­ty­czą­cy szczy­gła

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla szczy­gła, ma­ją­cy cechy szczy­gła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczygieł mzw., szczygiełek mzw.

Wiktionary


szczyglik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. szczy­gieł

Wiktionary


szczygło

naz­wi­sko


SJP.pl


szczygłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Szczy­głow­ski – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny, spo­łecz­nik, dzia­łacz oś­wia­to­wy
  • Ste­fan Szczy­głow­ski – pol­ski poeta i pro­za­ik

Wikipedia


szczyk

rzad­ko: młoda, de­li­kat­na trawa wio­sen­na


SJP.pl


szczyl

po­gard­li­wie o oso­bie nie­do­ro­słej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) grub. po­gard­li­we okre­śle­nie dziec­ka, zwła­szcza chłop­ca

Wiktionary

Szczyl, właśc. Ty­mo­te­usz Ro­ży­nek (ur. 9 marca 2000 w Ka­to­wi­cach) – pol­ski raper, pio­sen­karz, autor tek­stów i aktor.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako szczyl nie gra­łem na for­te­pia­nie, a teraz cho­dzę na pry­wat­ne lek­cje.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczanie n., zeszczanie n., wyszczanie n., szczoch m., szczyna ż., szczalnia ż., obszczywanie n., oszczanie n., obszczywanie n., poszczanie n., naszczanie n., szczaw m., szczawian m., szczawa ż., szczawik m., szczawiówka ż., szczawiowa ż.

 czas. szczać ndk., obszczywać ndk., zeszczać dk., wyszczać dk., oszczać dk., poszczać dk., naszczać dk.

 przym. szczynowy, szczylowy, szczawiowy, szczawianowy, szczawikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gówniarz, siuśmajtek, zafajdaniec, pętak, smarkacz, szczeniak, bękart, gówniak

Wiktionary


szczylać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. strze­lać

Wiktionary


szczyny

1. po­gard­li­wie: słaby, złej ja­ko­ści napój;
2. po­spo­li­cie: mocz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) posp. mocz

 (1.2) posp. słaby, nies­macz­ny napój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oto moje mia­sto – nie tylko dwo­rzec tu śmier­dzi szczy­na­mi!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɨ̃nɨ, AS: ščỹny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczać ndk.

 rzecz. szczochy nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posp. szczochy; pot. siki, siuśki; zobacz też: więcej w haśle mocz

Wiktionary


szczypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szczy­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczypać ndk.

 rzecz. szczypce nmos.

Wiktionary


szczypanka

1. mała za­szew­ka na ubra­niu;
2. daw­niej: klu­ska rwana


SJP.pl


szczypawica

szczy­paw­ka; po­tocz­nie:
1. duży, dra­pież­ny chrząszcz z ro­dzi­ny bie­ga­czy (bie­gacz, trzyszcz lub sko­rek) o du­żych kle­szczach, któ­ry­mi za­bi­ja ro­ba­ki, owady i śli­ma­ki;
2. sko­rek


SJP.pl


szczypawka

szczy­pa­wi­ca; po­tocz­nie:
1. duży, dra­pież­ny chrząszcz z ro­dzi­ny bie­ga­czy (bie­gacz, trzyszcz lub sko­rek) o du­żych kle­szczach, któ­ry­mi za­bi­ja ro­ba­ki, owady i śli­ma­ki;
2. sko­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ent. sko­rek (owad)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kazik za­gro­ził sio­strze, że w nocy wpu­ści jej do ucha szczy­paw­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɨˈpafka, AS: ščypafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypce nmos.

 czas. szczypać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ent. skorek, szczypawica

Wiktionary


szczypawki

szczy­pa­wi­ca; po­tocz­nie:
1. duży, dra­pież­ny chrząszcz z ro­dzi­ny bie­ga­czy (bie­gacz, trzyszcz lub sko­rek) o du­żych kle­szczach, któ­ry­mi za­bi­ja ro­ba­ki, owady i śli­ma­ki;
2. sko­rek


SJP.pl


szczypawkowate

o ce­chach szczy­paw­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


szczypawkowaty

o ce­chach szczy­paw­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


szczypać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szczyp­nąć)

 (1.1) ści­skać krót­ko i bo­le­śnie czy­jąś skórę

 (1.2) od­ci­nać dzio­bem lub zę­ba­mi czę­ści ro­ślin

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szczyp­nąć)

 (2.1) po­wo­do­wać od­czu­cie szczy­pa­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szczy­pać się (dk. szczyp­nąć się)

 (3.1) szczy­pać sie­bie sa­me­go

 (3.2) szczy­pać sie­bie naw­za­jem

 (3.3) pot. mieć skru­pu­ły, za­strze­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pań­ski syn to praw­dzi­wy łobuz — za­wsze szczy­pie wszyst­kie dziew­czyn­ki z przedsz­ko­la.

 (1.1) Próż­no gęsi, szy­ja­mi wy­wi­ja­jąc, chry­pią, / Próż­no gę­sio­ry sy­cząc na­past­ni­ka szczy­pią.

 (2.1) Ta ce­bu­la nie szczy­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypta ż., szczypanie n., szczypawka ż., szczypce nmos., szczypczyki nmos., szczypnięcie n.

 czas. szczypnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) skubać

 (2.1) gryźć, kłuć, piec

 (3.3) przejmować się, wahać się

Wiktionary


szczypce

1. przy­rząd do chwy­ta­nia z dwie­ma za­ci­ska­ją­cy­mi się szczę­ka­mi; kle­szcze;
2. na­rząd chwyt­ny niek­tó­rych zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) techn. na­rzę­dzie do chwy­ta­nia przed­mio­tów w for­mie dwóch za­ci­ska­ją­cych się ra­mion

 (1.2) zool. dwu­dziel­ny na­rząd chwyt­ny i obron­ny niek­tó­rych sta­wo­no­gów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczyp­ce la­bo­ra­to­ryj­ne – sprzęt la­bo­ra­to­ryj­ny zwy­kle z me­ta­lu
  • Szczyp­ce – po­praw­niej kle­szcze, na­rzę­dzie słu­żą­ce do chwy­ta­nia roz­grza­ne­go ka­wał­ka me­ta­lu oraz przy­trzy­my­wa­nia go na ko­wad­le w cza­sie kucia
  • Szczyp­ce – część ciała niek­tó­rych sta­wo­no­gów

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɨpt͡sɛ, AS: ščypce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypanie n., podszczypywanie n., szczypawka ż.

:: zdrobn. szczypczyki nmos.

 czas. szczypać, podszczypywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kleszcze

Wiktionary


szczypcowy

→ szczyp­ce


SJP.pl

Patrz:

szczypce

szczypczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szczypczyki

naz­wi­sko


SJP.pl


szczypek

1. daw­niej: szczyp­ta, nie­wiel­ka ilość cze­goś; odro­bin­ka, odro­bi­na, ociu­pin­ka;
2. daw­niej: ka­wa­łek drew­na; szczap­ka, drzaz­ga;
3. wyrób cu­kier­ni­czy, przys­mak re­gio­nal­ny na Lu­bel­szczyź­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sa­dzon­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ablyjger, flancka, szczypka

Wiktionary


szczypior

zie­lo­ne li­ście ce­bu­li; szczy­piór, szczy­pio­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. spoż. źdźbła ce­bu­li uży­wa­ne jako do­da­tek do po­traw

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczy­pior – li­ście asy­mi­la­cyj­ne ce­bu­li zwy­czaj­nej (Al­lium cepa);
  • szczy­pior – ogół zie­lo­nych liści szczy­pior­ku;

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɨpʲjɔr, AS: ščypʹi ̯or

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szczypiorek m.

Wiktionary


szczypiorek

wgryz­ka szczy­pior­ka - ga­tu­nek mo­ty­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: szczy­pior

 (1.2) bot. ogrod. ga­tu­nek ro­śli­ny (Al­lium scho­e­no­pra­sum L.) z ro­dzi­ny czosn­ko­wa­tych;

 (1.3) spoż. kulin. zie­lo­na część ce­bu­li lub szczy­pior­ku (1.2)

Wiktionary

Czos­nek szczy­pio­rek, szczy­pio­rek ("Al­lium scho­e­no­pra­sum" L.) – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych. W sta­nie dzi­kim jest sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny na pół­ku­li pół­noc­nej. Wy­stę­pu­je w Eu­ro­pie, Azji i Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Jest też po­wszech­nie upra­wia­ny w wielu kra­jach świa­ta. Sta­tus ga­tun­ku we flo­rze Pol­ski: ro­śli­na upraw­na, efe­me­ro­fit.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wró­żo­no z kwia­tów ru­mian­ku, czą­bru, dzi­kie­go bzu, a nawet szczy­pior­ku.

 (1.2) W swoim ogród­ku za­sia­łem ce­bu­lę, mar­chew­kę i szczy­pio­rek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɨˈpʲjɔrɛk, AS: ščypʹi ̯orek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypior m.

 przym. szczypiorkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) nauk. czosnek szczypiorek, gw. Górny Śląsk sznitloch, sznitlok, gw. Poznań sznytloch

Wiktionary


szczypiorka

wgryz­ka szczy­pior­ka - ga­tu­nek mo­ty­la


SJP.pl


szczypiorniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szczy­pior­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypiorniak m.

Wiktionary


szczypiorniak

po­tocz­nie: piłka ręcz­na (hand­ball)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. sport. zob. piłka ręcz­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypiornista mos., szczypiornistka ż., Szczypiorno n.

:: zdrobn. szczypiorniaczek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piłka ręczna

Wiktionary


szczypiorniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szczy­pior­nict­wem, do­ty­czą­cy szczy­pior­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypiornictwo n.

Wiktionary


szczypiornista

pił­karz ręcz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. sport. za­wod­nik gra­ją­cy w piłkę ręcz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasi szczy­pior­ni­ści roz­gro­mi­li Wło­chów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɨpʲjɔrʲˈɲista, AS: ščypʹi ̯orʹńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypiorniak m., Szczypiorno n.

:: fż. szczypiornistka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piłkarz

Wiktionary


szczypiornistka

ko­bie­ta, dziew­czy­na upra­wia­ją­ca szczy­pior­nia­ka (piłkę ręcz­ną); pił­kar­ka ręcz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka upra­wia­ją­ca szczy­pior­niak – piłkę ręcz­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃt͡ʃɨpʲjɔrʲˈɲistka, AS: ščypʹi ̯orʹńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypiorniak mrz., Szczypiorno n.

:: fm. szczypiornista mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piłkarka ręczna

Wiktionary


szczypiorno

Szczy­pior­no – osied­le w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Ka­li­sza, nad stru­gą Pi­wo­nia, w gra­ni­cach ad­mi­ni­stra­cyj­nych mia­sta. Od 1976 r. czę­ścią Szczy­pior­na jest No­sków.

Osied­le jest jedną z naj­więk­szych pod wzglę­dem po­wierzch­ni jed­no­stek po­moc­ni­czych Ka­li­sza, za­sad­ni­czo zur­ba­ni­zo­wa­ne w obrę­bie ulicy Wroc­ław­skiej, po­zo­sta­łe czę­ści to głów­nie pola upraw­ne i dział­ki re­kre­a­cyj­ne.

Wikipedia


szczypiorowy

→ szczy­pior


SJP.pl

Patrz:

szczypior

szczypiorski

naz­wi­sko


SJP.pl

Szczy­pior­ski (forma żeń­ska: Szczy­pior­ska; licz­ba mnoga: Szczy­pior­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 581 osoby. Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "szczy­pior" i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w środ­ko­wo-za­chod­niej Pol­sce.

Wikipedia


szczypiór

zie­lo­ne li­ście ce­bu­li; szczy­pior, szczy­pio­rek


SJP.pl


szczypiński

naz­wi­sko


SJP.pl


szczypka

1. daw­niej: szczyp­ta, nie­wiel­ka ilość cze­goś; odro­bin­ka, odro­bi­na, ociu­pin­ka;
2. daw­niej: ka­wa­łek drew­na; szczap­ka, drzaz­ga;
3. wyrób cu­kier­ni­czy, przys­mak re­gio­nal­ny na Lu­bel­szczyź­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ogrod. sa­dzon­ka

 (1.2) kulin. wyrób cu­kier­ni­czy na bazie cukru; przys­mak re­gio­nal­ny z Lu­bel­szczyz­ny;

Wiktionary

Szczyp­ka – przys­mak re­gio­nal­ny z Lu­bel­szczyz­ny; wyrób cu­kier­ni­czy na bazie cukru.

Ma po­stać la­secz­ki przy­po­mi­na­ją­cej szcza­pę drew­na (stąd też po­cho­dzi jego nazwa: „szczy­pa” – ka­wa­łek ro­złu­pa­ne­go drew­na prze­sy­co­ne­go ży­wi­cą, słu­żą­cy do roz­pa­la­nia ognia). Może mieć różne barwy, dzię­ki za­sto­so­wa­nym barw­ni­kom i smaki (aro­ma­ty itp.).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szczypek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ablyjger, flancka, szczypek

Wiktionary


szczypkowice

Szczyp­ko­wi­ce (kaszb. "Szczëpkòjce" lub też "Szczepkòjce", Zip­kow) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

W slład "so­łect­wa Szczyp­ko­wi­ce" wcho­dzi także osada Do­chów­ko. W 2024 so­łect­wo li­czy­ło 390 miesz­kań­ców.

Wikipedia


szczypkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczypnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szczy­pać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|szczy­pać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny szczyp­nąć się (ndk. szczy­pać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|szczy­pać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczypnięcie n., uszczypliwość ż.

 czas. szczypać

Wiktionary


szczypta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ka ilość ja­kiejś sub­stan­cji syp­kiej, taka jaką można ująć koń­ca­mi pal­ców

 (1.2) przen. nie­wiel­ka ilość ja­kiejś nie­ma­te­rial­nej cechy

Wiktionary

Szczyp­ta okre­śla ilość sub­stan­cji syp­kiej (cukru, soli ku­chen­nej, pie­przu itp.) mie­szczą­ca się mię­dzy pal­ca­mi: kciu­kiem i wska­zu­ją­cym.

W prze­pi­sach ku­li­nar­nych i go­spo­dar­stwie do­mo­wym "szczyp­ta" jest jedną ze zwy­cza­jo­wych jed­no­stek miary masy lub ob­ję­to­ści. Miara ta jest nie­pre­cy­zyj­na, bo­wiem ilość sub­stan­cji, którą można uchwy­cić w dwa palce bar­dzo za­le­ży od ro­dza­ju tej sub­stan­cji – prze­de wszyst­kim od wiel­ko­ści zia­ren, a także od wiel­ko­ści pal­ców osoby, która tę sub­stan­cję chwy­ta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On mil­czał, szczyp­tę wzię­tą z ta­ba­kie­ry ważył / W pal­cach i długo dumał, nim ją w końcu zażył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɨpta, AS: ščypta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szczypteczka ż.

 czas. szczypać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odrobina

Wiktionary


szczyr

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych


SJP.pl

Szczyr ("Mer­cu­ria­lis") – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych i bylin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych. Obej­mu­je 10 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Eu­ro­pie, pół­noc­nej Afry­ce, wschod­niej Azji. Jako ro­śli­ny in­tro­du­ko­wa­ne rosną w Ka­li­for­nii (Ame­ry­ka Pół­noc­na), w po­łud­nio­wych czę­ściach Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i Afry­ki oraz na Nowej Ze­lan­dii. Do flory Pol­ski na­le­żą dwa ga­tun­ki: szczyr rocz­ny ("M. annua") i szczyr trwa­ły ("M. pe­ren­nis").

Wikipedia


szczyrba

naz­wi­sko


SJP.pl

Szczyr­ba (słow. "Štrba", niem. "Tschirm", węg. "Csor­ba") – gmina (obec) na Sło­wa­cji po­ło­żo­na w kraju pre­szow­skim, w okrę­gu Po­prad. Na obec Szczyr­ba skła­da­ją się: wieś Szczyr­ba, osada Ta­trzań­ska Szczyr­ba (pow­sta­ła w 1871) oraz miej­sco­wość Szczyrb­skie Je­zio­ro.

Wikipedia


szczyrbaty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szczer­ba­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyrbok mos.

Wiktionary


szczyrbok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. osoba szczer­ba­ta

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczyrbaty

Wiktionary


szczyrczanin

miesz­ka­niec Szczyr­ku (mia­sta w Pol­sce); Szczyr­ko­wia­nin


SJP.pl


szczyrczanka

miesz­kan­ka Szczyr­ku (mia­sta w Pol­sce); Szczyr­ko­wian­ka


SJP.pl


szczyrecki

→ Szczyrk; szczyr­kow­ski


SJP.pl


szczyrk

ga­tu­nek gleby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w po­łud­nio­wej Pol­sce, w Be­ski­dzie Ślą­skim;

Wiktionary

}|-

Szczyrk – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie biel­skim. Mia­sto o cha­rak­te­rze tu­ry­stycz­no-wy­po­czyn­ko­wym. We­dług da­nych z 31 grud­nia 2023 roku mia­sto miało 5283 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Józia po­je­cha­ła do Szczyr­ku na narty.

Wiktionary


szczyrkać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzwo­nić (mo­ne­ta­mi, zę­ba­mi)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyrkowka ż.

Wiktionary


szczyrki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. no­życz­ki

Wiktionary


szczyrkowianin

miesz­ka­niec Szczyr­ku (mia­sta w Pol­sce); Szczyr­cza­nin


SJP.pl


szczyrkowianka

miesz­kan­ka Szczyr­ku (mia­sta w Pol­sce); Szczyr­czan­ka


SJP.pl


szczyrkowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. muz. grze­chot­ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczyrkać ndk.

Wiktionary


szczyrkowski

→ Szczyrk; szczy­rec­ki


SJP.pl


szczyt

1. naj­wyż­szy punkt góry; naj­wy­żej wznie­sio­ny lub naj­da­lej wy­su­nię­ty punkt ja­kie­goś obiek­tu;
2. naj­wyż­szy sto­pień na­si­le­nia cze­goś, ek­splo­a­to­wa­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) naj­wyż­szy punkt góry

 (1.2) naj­wyż­szy punkt do­wol­nej rze­czy

 (1.3) przen. obra­dy waż­nych osób

 (1.4) przen. go­dzi­ny naj­więk­sze­go na­si­le­nia ruchu lub po­bo­ru ener­gii

 (1.5) przen. górna gra­ni­ca cze­goś (zwy­kle nie­ma­te­rial­ne­go)

 (1.6) przen. or­gazm

 (1.7) hist. książk. ogól­ne okre­śle­nie śred­nio­wiecz­nej tar­czy pie­cho­ty i jazdy;

 (1.8) wojsk. podn. ry­cer­ska tar­cza bo­jo­wa i tur­nie­jo­wa, na któ­rej umie­szcza­no herb ro­do­wy

 (1.9) stpol. obro­na

 (1.10) ar­chit. trój­kąt­ne zam­knię­cie ele­wa­cji po­mię­dzy dwie­ma po­ła­cia­mi dachu

 (1.11) ar­chit. ozdob­ne, zwę­ża­ją­ce się ku górze, zwień­cze­nie por­ta­lu, ry­za­li­tu lub in­ne­go ele­men­tu ar­chi­tek­to­nicz­ne­go

 (1.12) węż­szy ko­niec cze­goś po­dłuż­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczyt (ar­chi­tek­tu­ra) – okre­śle­nie bu­dow­la­ne
  • Szczyt (dro­gow­nict­wo) – okre­śle­nie dro­go­we
  • Szczyt (eko­no­mia) – okre­śle­nie eko­no­micz­ne
  • Szczyt (ge­o­gra­fia) – okre­śle­nie ge­o­gra­ficz­ne
  • Szczyt (po­li­ty­ka) – okre­śle­nie po­li­to­lo­gicz­ne
  • Tar­cza (uz­bro­je­nie) – szczyt jako sta­ro­pol­skie okre­śle­nie tar­czy
  • Szczyt (wo­je­wództ­wo łódz­kie) – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Opo­rów
  • Szczyt (Tatry) – szczyt w sło­wac­kich Ta­trach Za­chod­nich
  • Szczyt – wę­gier­ski krót­ko­me­tra­żo­wy film ani­mo­wa­ny z 1974 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Al­pi­ni­ści zdo­by­li już chyba wszyst­kie szczy­ty Ziemi!

 (1.3) Na ostat­nim szczy­cie roz­ma­wia­li pre­mie­rzy wszyst­kich państw eu­ro­pej­skich.

 (1.4) Nie lubię jeź­dzić do pracy w go­dzi­nach szczy­tu.

 (1.5) Pa­le­nie w łóżku jest szczy­tem głu­po­ty.

 (1.6) Moja są­siad­ka bar­dzo gło­śno krzy­czy, gdy ma szczyt.

 (1.7) Zwar­te w sze­re­gu woj­ska szczy­ty two­rzy­ły jakby ścia­nę prze­ciw po­ci­skom nie­przy­ja­cie­la, a pod­nie­sio­ne w górę nad gło­wa­mi woj­ska, jakby dach bro­ni­ły od po­ci­sków z wierz­chu.

 (1.8) Owe trzy włócz­nie krzy­żac­kie, które męż­ne­go ry­ce­rza prze­bo­dły, wziął on był sobie do szczy­tu, a że stary swój w Kra­ko­wie prze­ma­lo­wać kazał.

 (1.10) W szczy­cie bu­dyn­ku znaj­do­wa­ły się dwa małe okien­ka.

 (1.11) Re­ne­san­so­we szczy­ty czę­sto są ujęte z boków w spły­wy wo­lu­to­we.

 (1.12) Mar­cin­kow­ski usiadł za sto­łem, który swym szczy­tem przy­le­gał do biur­ka szefa, two­rząc wraz z nim li­te­rę T. Jego blat był przy­kry­ty zie­lo­nym su­knem, a z każ­dej stro­ny przy­sta­wio­ne były po czte­ry drew­nia­ne krze­sła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɨt, AS: ščyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczytówka ż., szczytowanie n., szczytnik m., szczycenie n., szczycik mrz.

 czas. szczycić ndk., szczytować ndk.

 przym. szczytowy, szczytówkowy

 przysł. szczytowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wierzchołek

 (1.2) czubek

 (1.6) szczytowanie

 (1.7) puklerz, pawęż paiż

 (1.8) tarcz

Wiktionary


szczytkowice

Szczyt­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na 5 km na pół­noc od Trzeb­ni­cy, wzdłuż drogi po­wia­to­wej nr 1400D w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Trzeb­ni­ca.

Wikipedia


szczytna

1. przy­no­szą­cy chlu­bę; za­szczyt­ny;
2. pod­nio­sły, gór­no­lot­ny;
3. daw­niej: wy­so­ki, strze­li­sty


SJP.pl

Szczyt­na (do 1945 r. Rückers) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Szczyt­na. Leży u pod­nó­ża Gór Sto­ło­wych, nad By­strzy­cą Dusz­nic­ką.

Oś­ro­dek prze­my­sło­wo-usłu­go­wy i tu­ry­stycz­no-kra­joz­naw­czy. Prze­mysł me­ta­lo­wy i drzew­ny, do 2012 funk­cjo­no­wa­ła także huta szkła go­spo­dar­cze­go i szli­fier­nia krysz­ta­łów. Przez mia­sto prze­bie­ga trasa mię­dzy­na­ro­do­wa E67 i linia ko­le­jo­wa Ku­do­wa-Zdrój – Kłodz­ko.

Wikipedia


szczytnianin

1. miesz­ka­niec Szczyt­nej (mia­sta lub wsi w Pol­sce);
2. miesz­ka­niec Szczyt­na (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szczyt­na

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca ze Szczyt­na, uro­dzo­na w Szczyt­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczyt­nia­nie przy­wi­ta­li nas ser­decz­nie i go­ści­li wy­bor­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczytno n.

:: fż. szczytnianka ż.

 przym. szczytnowski, szczycieński

Wiktionary


szczytnianka

1. miesz­kan­ka Szczyt­nej (mia­sta lub wsi w Pol­sce);
2. miesz­kan­ka Szczyt­na (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szczyt­na

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca ze Szczyt­na, uro­dzo­na w Szczyt­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczytno n.

:: fm. szczytnianin m.

 przym. szczytnowski, szczycieński

Wiktionary


szczytniański

→ Szczyt­na (mia­sto w Pol­sce)


SJP.pl


szczytnica

ro­śli­na z ro­dzi­ny na­stro­szo­wa­tych; na­strosz; rzęst


SJP.pl

Szczyt­ni­ca (niem. "Mar­tin­wal­dau"; dawn. Mar­cin­kow­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Warta Bo­le­sła­wiec­ka.

Wikipedia


szczytnicki

przy­miot­nik od: Szczyt­ni­ki


SJP.pl


szczytnicowate

o ce­chach szczyt­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szczytnicowaty

o ce­chach szczyt­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szczytniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szczyt­nie


SJP.pl


szczytniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczyt­ny


SJP.pl


szczytniki

1. nazwa wielu wsi w Pol­sce;
2. część mia­sta Wroc­ław;
3. część mia­sta Świd­win


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczyt­ni­ki – część mia­sta Świd­win
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Gdów
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Za­łu­ski
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Stop­ni­ca
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Wi­śli­ca
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Dwi­ko­zy
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Szczyt­ni­ki
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Kór­nik
  • Szczyt­ni­ki – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Ostro­wi­ce
  • Szczyt­ni­ki – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Szczyt­ni­ki – część mia­sta Wroc­ław

Wikipedia


szczytno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­ło­żo­ne w pół­noc­no-wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, nad dwoma je­zio­ra­mi: Do­mo­wym Dużym i Do­mo­wym Małym, a także w oto­cze­niu lasów Po­je­zie­rza Ma­zur­skie­go

Wiktionary

Szczyt­no ( Or­tels­burg, maz. "Scÿtno") – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, nad je­zio­ra­mi Dłu­gim i Do­mo­wym Małym. Sie­dzi­ba po­wia­tu szczy­cień­skie­go i gminy wiej­skiej Szczyt­no.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. Szczyt­no ma ob­szar 9,97 km². Przez mia­sto prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 53, kra­jo­wa nr 57, kra­jo­wa nr 58 oraz wo­je­wódz­ka 600.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szczytnianin mos., szczytnianka ż.

 przym. szczycieński, szczytnowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mazurski Scÿtno

Wiktionary


szczytnowski

przy­miot­nik od: Szczyt­no; szczy­cień­ski (lo­kal­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szczyt­nem, do­ty­czą­cy Szczyt­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczytno n., szczytnianin m., szczytnianka ż.

 przym. szczycieński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczycieński

Wiktionary


szczytność

1. cecha cze­goś przy­no­szą­ce­go chlu­bę; za­szczyt­ność;
2. daw­niej: wznio­słość, pod­nio­słość, gór­no­lot­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szczyt­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczytny

Wiktionary


szczytny

1. przy­no­szą­cy chlu­bę; za­szczyt­ny;
2. pod­nio­sły, gór­no­lot­ny;
3. daw­niej: wy­so­ki, strze­li­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy za­szczyt, chlu­bę

 (1.2) odz­na­cza­ją­cy się szla­chet­no­ścią dążeń, sta­rań, uczyn­ków

 (1.3) wznio­sły, gór­no­lot­ny

 (1.4) przest. wy­so­ki, strze­li­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Le Ca­la­me" dziel­nie ry­wa­li­zu­je o szczyt­ny tytuł "naj­bar­dziej cen­zu­ro­wa­nej ga­ze­ty Ma­u­re­ta­nii". Kon­ku­ren­cja jest ostra - co roku pow­sta­je tu i ginie około 40 nie­za­leż­nych pism.

 (1.2) Był jak ro­zbi­tek na małej wy­spie, po­mi­mo po­zo­rów żył z dnia na dzień, i ma­te­rial­nie, i du­cho­wo. Nie było idei, za którą sta­nął­by do walki, żaden szczyt­ny cel go nie za­grze­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaszczyt mrz., zaszczytek mrz., szczytność ż.

 przysł. szczytnie

 przym. zaszczytny, nieszczytny

 czas. szczycić się, szczycić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prestiżowy, chlubny

 (1.2) zacny, cnotliwy, szlachetny

Wiktionary


szczytowanie

mieć or­gazm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szczy­to­wać.

 (1.2) seks. prze­ży­wa­nie or­gaz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niech he­ro­si po­boż­no­ści cię po­ga­nia­ją, niech kum­ple się śmie­ją, żeś dewot, a ty spa­ce­ruj po swo­jej Kry­ni­cy z kub­kiem w ręku, to znacz­nie sku­tecz­niej­sze niż si­nu­so­i­da: szczy­to­wa­nie – zawał – szczy­to­wa­nie.

 (1.2) Wspól­ne szczy­to­wa­nie było wy­ra­fi­no­wa­ną mu­zy­ką, którą współt­wo­rzy­li. Kiedy skoń­czy­li po­ło­ży­li się na ły­żecz­kę. Przy­tu­lił ją mocno do sie­bie. Flo­ren­cja czuła się, jakby ich akt cały czas trwał. Wy­da­ła z sie­bie kilka roz­ma­rzo­nych westch­nień.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyt m.

 czas. szczytować ndk.

 przym. szczytowy

Wiktionary


szczytować

mieć or­gazm


SJP.pl


szczytowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szczytowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szczy­tem, do­ty­czą­cy szczy­tu

 (1.2) ar­chit. o ścia­nie: ta która znaj­du­je się przy szczy­cie dachu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruch eg­ze­ku­cyj­ny osią­gnął punkt szczy­to­wy na sej­mach: piotr­kow­skim (1562/1563) i war­szaw­skim (1563/1564).

 (1.1) OPZZ zrze­szał w szczy­to­wym okre­sie około 7 mi­lio­nów człon­ków, w tym 60-70 pro­cent b. człon­ków "So­li­dar­no­ści".

 (1.2) Z pra­wej widać było ga­ra­że i frag­ment placu tar­go­we­go, z lewej ścia­nę szczy­to­wą ko­lej­ne­go bloku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɨˈtɔvɨ, AS: ščytovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczyt m., szczytówka ż., szczytowanie n.

 czas. szczytować

 przysł. szczytowo

Wiktionary


szczytówka

Szczy­tów­ka – koń­co­wy ele­ment wę­dzi­ska za­koń­czo­ny prze­lot­ką szczy­to­wą (tu­li­pa­nem), słu­żą­ca węd­ka­rzo­wi do sy­gna­li­za­cji brań, np. przy ło­wie­niu fe­e­de­rem lub w me­to­dzie spin­nin­go­wej na­da­nia przy­nę­cie od­po­wied­niej akcji. Szczy­tów­ka jest także ele­men­tem amor­ty­zu­ją­cym w ze­sta­wie węd­kar­skim. W pew­nym za­kre­sie unie­moż­li­wia rybie zer­wa­nie żyłki. Od jej twar­do­ści poś­red­nio za­le­ży także akcja wę­dzi­ska.

Wikipedia


szcząt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. coś, co po­zo­sta­ło

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczątek mrz., szczątki lm nm.

 przym. szczątkowy

 przysł. szczątkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) resztka, szczątek; daw. szczęt

Wiktionary


szczątek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reszt­ka, po­zo­sta­łość po czymś zni­szczo­nym

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: szcząt­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem me szcząt­ki skórą odzie­je, / i cia­łem swym Boga zo­ba­czę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɔ̃ntɛk, AS: ščõntek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szcząt mrz., szczątkowość ż., szczątki lm.

 przym. szczątkowy

Wiktionary


szczątki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) po­zo­sta­ło­ści ciała czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia

 (1.2) ka­wał­ki wraku po­ja­zdu, sa­mo­lo­tu albo ruina bu­dow­li

 (1.3) stpol. po­tom­ko­wie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: szczą­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɔ̃ntʲci, AS: ščõntʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szcząt mrz., szczątek m., szczątkowość ż.

 przym. szczątkowy, doszczętny

 przysł. szczątkowo, doszczętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prochy

Wiktionary


szczątkowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szcząt­ko­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szcząt mrz., szczątki nmos., szczątkowość ż.

 przym. szczątkowy

Wiktionary


szczątkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szcząt­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczątek m., szczątki nmos.

 przym. szczątkowy

 przysł. szczątkowo

Wiktionary


szczątkowy

przy­miot­nik

 (1.1) frag­men­ta­rycz­ny

 (1.2) po­zo­sta­ły jako szczą­tek cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na­rzą­dem szcząt­ko­wym są np. skrzy­dła u stru­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szcząt mrz., szczątek mrz., szczątki lm nm., szczątkowość ż.

 przym. doszczętny

 przysł. szczątkowo, doszczętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rudymentarny

Wiktionary


szczęch

naz­wi­sko


SJP.pl


szczędzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szczę­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczędzić

Wiktionary


szczędzić

cza­sow­nik

 (1.1) oszczęd­nie cze­goś uży­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go też, głów­nie pod na­ci­skiem żony Marii Ka­zi­mie­ry, od­ku­pił zamek ole­ski i nie szczę­dząc kosz­tów sta­ran­nie go od­bu­do­wał, a mia­stu dał prawo do pię­ciu jar­mar­ków.

 (1.1) Obok nie­bez­pie­czeństw, któ­rych nie szczę­dzi­ła su­ro­wa gór­ska przy­ro­da, na ku­rie­rów czy­ha­ły także nie­miec­kie pa­tro­le Grenzs­chut­zu, prze­waż­nie z wysz­ko­lo­ny­mi w tro­pie­niu psami.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: ščẽńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczędzenie n.

Wiktionary


szczęk

od­głos pow­sta­ją­cy przy ude­rze­niu o sie­bie twar­dych przed­mio­tów, zwy­kle me­ta­lo­wych lub szkla­nych; brzęk, szczę­knię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­głos pow­sta­ją­cy przy ude­rze­niu o sie­bie me­ta­lo­wych lub szkla­nych przed­mio­tów

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: szczę­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z pola bitwy do­bie­ga­ły od­gło­sy walki: okrzy­ki ry­ce­rzy, szczęk broni i jęki ran­nych.

 (1.1) Oto za­pu­sty, dalej ku­li­kiem, • Każdy we­so­ły, a każdy zbroj­ny, • Je­dzie na wojnę jak gdyby z wojny, • Z szczę­kiem pa­ła­szy, śmie­chem i krzy­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃ŋk, AS: ščẽŋk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczękać ndk., szczęknąć dk.

 rzecz. szczęka ż.

Wiktionary


szczęka

1. pa­rzy­sta kość trze­wio­czasz­ki, w któ­rej osa­dzo­ne są górne zęby;
2. uchwyt w na­rzę­dziach ślu­sar­skich;
3. ele­ment wią­za­nia nart przy­trzy­mu­ją­cy przód buta;
4. po­tocz­nie: skła­da­ny, prze­no­śny stra­gan ulicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kość czasz­ki (górna nie­ru­cho­ma i dolna ru­cho­ma), w któ­rej osa­dzo­ne są zęby

 (1.2) anat. jedna z dwóch kości ludz­kiej czasz­ki (prawa i lewa), w któ­rej osa­dzo­ne są górne zęby;

 (1.3) anat. zool. wszel­kie mocne, za­ci­ska­ją­ce się na­rzą­dy w obrę­bie ot­wo­ru gę­bo­we­go, przed nim albo ota­cza­ją­ce go, przy­sto­so­wa­ne do chwy­ta­nia i roz­drab­nia­nia po­kar­mu;

 (1.4) pot. ro­dzaj roz­kła­da­ne­go sto­i­ska hand­lo­we­go

 (1.5) techn. me­cha­nizm za­ci­sko­wy na­rzę­dzia lub ma­szy­ny

 (1.6) sport. część wią­za­nia nart słu­żą­ca do przy­trzy­my­wa­nia nosa buta

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. ter. od: szczę­kać

Wiktionary

Szczę­ka ( ma­xil­la) albo kość szczę­ko­wa (os ma­xil­la­re) – kość pa­rzy­sta, sta­no­wią­ca za­sad­ni­czą część skła­do­wą twa­rzo­czasz­ki. Kość szczę­ko­wa skła­da się z trzo­nu ("cor­pus") i czte­rech wy­rost­ków: czo­ło­we­go, jarz­mo­we­go, pod­nie­bien­ne­go i zę­bo­do­ło­we­go.

Szczę­ka jest ko­ścią pa­rzy­stą – w czasz­ce wy­stę­pu­ją dwie szczę­ki: lewa i prawa, sta­no­wią­ce swoje lu­strza­ne od­bi­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grześ spadł z ro­we­ru i zła­mał sobie szczę­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃ŋka, AS: ščẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęk mrz., szczękanie n., szczęknięcie n., szczękowiec mzw., szczękowce nmos., paszczęka ż.

:: zgrub. szczena ż.

 czas. szczękać ndk., szczęknąć dk.

 przym. szczękowy

 przysł. szczękowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kość szczękowa

Wiktionary


szczękarz

po­tocz­nie: osoba sprze­da­ją­ca towar ze szczęk - prze­no­śnych stra­ga­nów; szczę­ko­wiec, stra­ga­niarz, sto­li­ko­wiec


SJP.pl


szczękać

1. wy­da­wać dźwięk ude­rza­jąc o sie­bie twar­dy­mi przed­mio­ta­mi;
2. po­tocz­nie: dzwo­nić zę­ba­mi


SJP.pl


szczęki

1. pa­rzy­sta kość trze­wio­czasz­ki, w któ­rej osa­dzo­ne są górne zęby;
2. uchwyt w na­rzę­dziach ślu­sar­skich;
3. ele­ment wią­za­nia nart przy­trzy­mu­ją­cy przód buta;
4. po­tocz­nie: skła­da­ny, prze­no­śny stra­gan ulicz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szczę­ki – część ukła­du gę­bo­we­go
    • szczę­ka czło­wie­ka
  • Szczę­ki – po­wieść Pe­te­ra Bench­le­ya
  • Szczę­ki – film z 1975
  • Szczę­ki II – film z 1978
  • Szczę­ki 3 – film z 1983
  • Szczę­ki 4: Zem­sta – film z 1987
  • ha­mu­lec szczę­ko­wy

Wikipedia


szczękoczułek

chwyt­ny na­rząd gę­bo­wy u pa­ję­cza­ków i ki­kut­nic; szczę­ko­ro­że


SJP.pl


szczękoczułkowce

pod­typ zwie­rząt na­le­żą­cych do sta­wo­no­gów


SJP.pl

Szczę­ko­czuł­kow­ce (Eu­che­li­ce­ra­ta) – nad­gro­ma­da sta­wo­no­gów z pod­ty­pu szczę­ko­czuł­ko­po­dob­nych, obej­mu­ją­cy pa­ję­cza­ki i różne grupy daw­niej kla­sy­fi­ko­wa­ne w sta­ro­ra­kach (w tym ostro­go­ny i wy­mar­łe wiel­ko­ra­ki). Obej­mu­je około 112 ty­się­cy opi­sa­nych ga­tun­ków współ­czes­nych, ale ich fak­tycz­na licz­ba prze­kra­czać może mi­lion.

Wikipedia


szczękoczułkowiec

przed­sta­wi­ciel grupy zwie­rząt na­le­żą­cej do sta­wo­no­gów


SJP.pl


szczękonóżka

przed­nie od­nó­że tu­ło­wia u sko­ru­pia­ków, po­ma­ga­ją­ce przy po­bie­ra­niu po­kar­mu; szczę­ko­nó­że


SJP.pl


szczękopad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) slang. wyraz zdzi­wie­nia, za­chwy­tu; coś po­wo­du­ją­ce opad­nię­cie szczę­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta gra na naj­wyż­szych usta­wie­niach wy­glą­da tak pię­knie, że łapie mnie szczę­ko­pad na widok niek­tó­rych lo­ka­cji.

 (1.1) Gdy do­wie­dzia­łem się, że Marek jest gejem, do­sta­łem szczę­ko­pa­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃ŋˈkɔpat, AS: ščẽŋkopat

Wiktionary


szczękoroże

chwyt­ny na­rząd gę­bo­wy u pa­ję­cza­ków i ki­kut­nic; szczę­ko­czu­łek


SJP.pl


szczękouste

grupa obej­mu­ją­ca wszyst­kie krę­gow­ce ma­ją­ce szczę­ki; szczę­kow­ce, żu­chwow­ce


SJP.pl


szczękousty

o ce­chach szczę­ko­u­stych (ro­dzi­na krę­gow­ców)


SJP.pl


szczękowce

grupa obej­mu­ją­ca wszyst­kie krę­gow­ce ma­ją­ce szczę­ki; szczę­ko­u­ste, żu­chwow­ce


SJP.pl


szczękowiec

1. przed­sta­wi­ciel grupy krę­gow­ców cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się roz­wi­nię­ty­mi kość­mi szczę­ki; żu­chwo­wiec;
2. śro­do­wi­sko­wo: kask mo­to­cy­klo­wy z pod­no­szo­ną przed­nią czę­ścią


SJP.pl


szczękowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szczę­ką, do­ty­czą­cy szczę­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęka ż.

Wiktionary


szczękościsk

kur­czo­we zwar­cie szczęk; tris­mus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. mocne zwar­cie szczęk i nie­moż­ność ich roz­war­cia wsku­tek skur­czu mię­śni żwa­czy;

Wiktionary

Szczę­ko­ścisk (łac. "tris­mus") – prze­mi­ja­ją­ce ogra­ni­cze­nie ru­cho­mo­ści roz­war­cia szczęk spo­wo­do­wa­ne odru­cho­wym przy­kur­czem mię­śni uno­szą­cych żu­chwę (żwacz, mię­śnie skrzy­dło­we lub skro­nio­we).

Wikipedia


szczęsna

daw­niej: szczę­śli­wy


SJP.pl

Szczęs­na – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie. Wy­wo­dzi się od słowa "szczę­śli­wa". Żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Szczęs­ny; jest uwa­ża­na za od­po­wied­nik zna­cze­nio­wy ła­ciń­skie­go imie­nia Fe­lik­sa, Fe­li­cja. Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Zyg­munt Szczęs­ny Fe­liń­ski.

Wikipedia


szczęsność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szczęs­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szczęsny m., szczęście n., uszczęśliwianie n., uszczęśliwienie n.

 czas. szczęścić, uszczęśliwiać ndk., uszczęśliwić dk.

 przym. szczęsny, szczęśliwy

 przysł. szczęśnie, szczęśliwie

Wiktionary


szczęsny

daw­niej: szczę­śli­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Szczęs­ny – imię mę­skie po­cho­dze­nia pol­skie­go, po raz pier­wszy no­to­wa­ne w 1422 roku. Wy­wo­dzi się od słowa „szczę­śli­wy” i jest uwa­ża­ne za od­po­wied­nik zna­cze­nio­wy ła­ciń­skie­go imie­nia Fe­liks i grec­kie­go Ma­ka­ry. Pa­tro­nem tego imie­nia jest świę­ty Zyg­munt Szczęs­ny Fe­liń­ski, wspo­mi­na­ny 17 wrze­śnia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Szczęs­ny jest na­szym są­sia­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃w̃snɨ, AS: ščẽũ̯sny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęsny m., szczęsność ż.

 przym. szczęsny, szczęśliwy

Wiktionary


szczęsław

imię mę­skie


SJP.pl


szczęsławostwo

Szczę­sław z żoną; Szczę­sła­wo­wie


SJP.pl


szczęsławowie

imię mę­skie


SJP.pl


szczęsławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szczę­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


szczęt

daw­niej: po­zo­sta­łość cze­goś, resz­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. coś, co po­zo­sta­ło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) resztka, szczątek; daw. szcząt

Wiktionary


szczętki

rząd mor­skich pan­ce­rzow­ców; eu­faz­je


SJP.pl

Szczęt­ki (l. poj.: szczęt­ka), eu­fa­uz­je, eu­faz­je (Eup­ha­u­sia­cea), po­pu­lar­nie zwane kry­lem – rząd mor­skich pan­ce­rzow­ców li­czą­cy 86 ga­tun­ków. W odróż­nie­niu od in­nych sko­ru­pia­ków szczęt­ki mają skrze­la zew­nętrz­ne.

Szczęt­ki wy­stę­pu­ją we wszyst­kich oce­a­nach świa­ta, gdzie sta­no­wią klu­czo­we, dolne ogni­wo w łań­cu­chu po­kar­mo­wym.

Wikipedia


szczęściara

1. ko­bie­ta, któ­rej sprzy­ja los;
2. ta, która liczy na szczę­śli­wy zbieg oko­licz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta, któ­rej się szczę­ści, któ­rej się w czymś po­wio­dło, ma­ją­ca w życiu szczę­ście

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szczę­ścia­ra – film z 1954 roku
  • Szczę­ścia­ra – film z 1975 roku
  • Szczę­ścia­ra – film z 2001 roku
  • Szczę­ścia­ra – film z 2019 roku
  • Szczę­ścia­ra – po­wieść au­to­bio­gra­ficz­na Alice Se­bold z 1999

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈt͡ɕara, AS: ščẽũ̯śćara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęście n., szczęściarz m., uszczęśliwienie n.

 czas. szczęścić, szczęścić się, uszczęśliwiać ndk., uszczęśliwić dk.

 przym. szczęśliwy

 przysł. szczęśliwie

Wiktionary


szczęściarka

→ szczę­ściarz; szczę­ścia­ra, far­cia­ra, far­ciar­ka


SJP.pl


szczęściarz

1. osoba ma­ją­ca szczę­ście; czło­wiek, któ­re­mu sprzy­ja los;
2. ten, kto liczy na szczę­śli­wy zbieg oko­licz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba, któ­rej sprzy­ja szczę­ście w życiu

Wiktionary

Szczę­ściarz (ang. "You Lucky Dog") – ame­ry­kań­ski film ko­me­dio­wy, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się 27 czerw­ca 1998 roku.

Film ten trwa 89 minut. Re­ży­se­rem jest Paul Schne­i­der.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj jakiś szczę­ściarz wy­grał na lo­te­rii głów­ną wy­gra­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕaʃ, AS: ščẽũ̯śćaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęście n., szczęśliwiec m., szczęśliwość ż.

:: fż. szczęściara ż.

 czas. szczęścić, szczęścić się ndk., poszczęścić się ndk.

 przym. szczęśliwy

 przysł. szczęśliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziecko szczęścia, farciarz, szczęśliwiec, ulubieniec bogów, ulubieniec fortuny, urodzony pod szczęśliwą gwiazdą, w czepku urodzony, wybraniec losu

Wiktionary


szczęście

1. uczu­cie wiel­kie­go za­do­wo­le­nia, ra­do­ści;
2. po­myśl­ny los, po­wo­dze­nie; splot po­myśl­nych oko­licz­no­ści, po­myśl­ny traf


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uczu­cie ra­do­ści i za­do­wo­le­nia

 (1.2) po­wo­dze­nie w ja­kichś dzia­ła­niach, po­myśl­ny zbieg oko­licz­no­ści

Wiktionary

Szczę­ście – emo­cja, spo­wo­do­wa­na doś­wiad­cze­nia­mi oce­nia­ny­mi przez pod­miot jako po­zy­tyw­ne. Psy­cho­lo­gia wy­dzie­la w po­ję­ciu "szczę­ście" ro­zba­wie­nie i za­do­wo­le­nie.

W roz­wa­ża­niach o jego na­tu­rze szczę­ście naj­czę­ściej okre­śla­ne jest w dwóch aspek­tach:

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wsta­ję i ru­szam w drogę zgod­nie z adre­sem, który na szczę­ście za­no­to­wa­łam, spo­rzą­dza­jąc do­kład­ny szkic ze strzał­ka­mi.

 (1.2) Za­wsze w te­le­tur­nie­jach mia­łem szczę­ście do łat­wych pytań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃt͡ʃɛ̃w̃ɕt͡ɕɛ, AS: ščẽũ̯śće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęśliwość ż., szczęściara ż., szczęściarz m., szczęśliwiec m., szczęsność ż., uszczęśliwianie n., uszczęśliwienie n., szczęszczenie n., poszczęszczenie n., nieszczęście n., unieszczęśliwianie n., unieszczęśliwienie n.

 czas. uszczęśliwiać ndk., uszczęśliwić dk., unieszczęśliwiać ndk., unieszczęśliwić dk., szczęścić ndk., poszczęścić dk.

 przym. szczęśliwy, nieszczęśliwy, szczęsny, nieszczęsny

 przysł. szczęśliwie, nieszczęśliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radość, uciecha, zadowolenie

 (1.2) pomyślność, powodzenie

Wiktionary


szczęściem

1. uczu­cie wiel­kie­go za­do­wo­le­nia, ra­do­ści;
2. po­myśl­ny los, po­wo­dze­nie; splot po­myśl­nych oko­licz­no­ści, po­myśl­ny traf


SJP.pl


szczęścić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) o Bogu, losie itp.: da­rzyć kogoś szczę­ściem, po­myśl­no­ścią

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szczę­ścić się (dk. brak)

 (2.1) po­wo­dzić się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęście n., szczęśliwość ż., szczęściara ż., szczęściarz m., szczęśliwiec m., szczęsność ż., uszczęśliwianie n., uszczęśliwienie n., szczęszczenie n., poszczęszczenie n.

 czas. uszczęśliwiać ndk., poszczęścić dk.

 przym. szczęśliwy

 przysł. szczęśliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uszczęśliwiać

Wiktionary


szczęślin

drze­wo, krzew lub pną­cze z ro­dzi­ny wer­be­no­wa­tych; wol­ka­me­ria; kle­ro­den­dron


SJP.pl


szczęśliwice

Szczę­śli­wi­ce (hist. "Stenc­le­wi­ce") – dawna wieś, obec­nie osied­le i ob­szar MSI w dziel­ni­cy Ocho­ta w War­sza­wie.

Wikipedia


szczęśliwicki

→ Szczę­śli­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Szczęśliwice

szczęśliwie

przy­słó­wek

 (1.1) ze szczę­ściem, zaz­na­jąc szczę­ścia, z po­wo­dze­niem

 (1.2) na szczę­ście

 (1.3) w szczę­ściu i ra­do­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Szczę­śli­wie mam po­sto­je tak­só­wek na wszyst­kich uli­cach wokół domu, więc za­wsze czeka na mnie jakiś po­jazd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęsność ż., szczęściara ż., szczęściarz mos., szczęście n., szczęśliwość ż., uszczęśliwianie n., uszczęśliwienie n.

 czas. szczęścić

 przym. szczęśliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) korzystnie, pomyślnie, trafnie

 (1.2) na szczęście

 (1.3) błogo, radośnie, wesoło

Wiktionary


szczęśliwiec

osoba, któ­rej zda­rzy­ło się coś wy­jąt­ko­we­go i rzad­ko spo­ty­ka­ne­go


SJP.pl


szczęśliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szczę­śli­wie


SJP.pl


szczęśliwostka

drob­na rzecz spra­wia­ją­ca komuś przy­jem­ność


SJP.pl


szczęśliwość

uczu­cie szczę­ścia, za­do­wo­le­nia, ra­do­ści itp.; szczę­ście, bło­gość, ra­dość, za­do­wo­le­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uczu­cie sil­ne­go za­do­wo­le­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wszech­na szczę­śli­wość na tym świe­cie jest nie­moż­li­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɔɕt͡ɕ, AS: ščẽũ̯ślʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęście n., szczęśliwiec m., szczęściarz mos., uszczęśliwianie n., uszczęśliwienie n.

 przym. szczęśliwy

 przysł. szczęśliwie

 czas. szczęścić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błogostan, zadowolenie, radość

Wiktionary


szczęśliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczę­śli­wy; bar­dziej szczę­śli­wy


SJP.pl


szczęśliwy

przy­miot­nik

 (1.1) od­czu­wa­ją­cy szczę­ście

 (1.2) przy­no­szą­cy szczę­ście

 (1.3) ko­rzyst­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem szczę­śli­wy, gdy przy­ję­ła moje oś­wiad­czy­ny.

 (1.2) Aby mieć pew­ność, że zda eg­za­min, Hela po­sta­wi­ła na biur­ku swo­je­go szczę­śli­we­go misia.

 (1.3) Szczę­śli­wym tra­fem na­u­czy­ciel pa­trzył aku­rat w inną stro­nę i ścią­ga­nie nie wy­da­ło się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃt͡ʃɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ, AS: ščẽũ̯ślʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szczęśliwość ż., szczęściara ż., szczęściarz m., szczęście n., Szczęśliwice nmos., uszczęśliwianie n., uszczęśliwienie n., Szczęsny m., szczęsność ż.

 czas. szczęścić, uszczęśliwiać ndk., uszczęśliwić dk., poszczęścić dk.

 przym. szczęsny

 przysł. szczęśliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radosny, cały w skowronkach, cały happy, beztroski, pogodny

 (1.2) fortunny; pot. fartowny

Wiktionary


szczęśniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aloj­zy Szczę­śniak (ur. 1940) – po­li­tyk PRL-owski
  • An­drzej Szczę­śniak (ur. 1958) – pol­ski ek­spert ds rynku paliw
  • Mał­go­rza­ta Szczę­śniak (ur. 1954) – pol­ska sce­no­graf­ka
  • Mo­ni­ka Szczę­śniak (ur. 1932) – pol­ska włó­kien­nicz­ka i po­słan­ka
  • Sła­wo­mir Szczę­śniak (ur. 1961) – pol­ski dzien­ni­karz, pio­sen­karz
  • Ur­szu­la Łan­gow­ska-Szczę­śniak (ur. 1947) – pol­ska eko­no­mist­ka
  • Bar­tło­miej Szczę­śniak (ur. 1992) – pol­ski yo­u­tu­ber
  • Szczę­śniak Po­ja­zdy Spe­cjal­ne – pol­skie przed­się­bior­stwo pro­duk­cyj­ne

Wikipedia


szczęśniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szczęs­ny


SJP.pl


szebach

imię mę­skie


SJP.pl


szebeka

nie­wiel­ki okręt wo­jen­ny, dwu- lub trzy­masz­to­wy, uży­wa­ny w XVIII-XIX w. głów­nie przez pi­ra­tów


SJP.pl

Sze­be­ka – sta­tek ża­glo­wo-wio­sło­wy o 2-3 masz­tach z oża­glo­wa­niem ła­ciń­skim, po­pu­lar­ny w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go od XVII do XIX wieku.

Wczes­ne sze­be­ki, po­chod­ne od wio­sło­wej ga­le­ry, po­sia­da­ły 30-40 par wio­seł, póź­niej ich licz­bę zmniej­szo­no do 9-10.

Wikipedia


szechina

w ju­da­iz­mie: sym­bol bo­skiej obec­no­ści wśród ludzi; Sze­chi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. zob. Sze­chi­na.

Wiktionary

Sze­chi­na (dosł. „za­do­mo­wie­nie”; ‏שכינה‎, od rdze­nia "sza­chan" = „miesz­kać”; ‏"Szchi­ne"‎) – w ju­da­iz­mie ter­min okre­śla­ją­cy im­ma­nen­cję, nie­cie­les­ną obec­ność Boga w świe­cie. Naj­star­szą za­pi­sa­ną formę tego ter­mi­nu, w ara­mej­skiej for­mie "Sze­kin­ta" od­na­leźć można w tar­gu­mach, in­ter­pre­ta­cyj­nych prze­kła­dach ara­mej­skich Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szechina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szechina

Wiktionary


szechita

w ju­da­iz­mie: ubój ry­tu­al­ny zwie­rząt lą­do­wych i pta­ków


SJP.pl

Sze­chi­ta ( ‏שחיטה‎) – w ju­da­iz­mie ubój ry­tu­al­ny zwie­rząt lą­do­wych i pta­ków, któ­re­go do­ko­nu­je uczo­ny spe­cjal­nie w tym celu ry­tu­al­ny rze­zak – szoj­chet (ji­dysz; hebr. "szo­het").

Wikipedia


szedowy

dach sze­do­wy - ro­dzaj dachu w kształ­cie piły


SJP.pl


szedyt

ma­te­riał wy­bu­cho­wy


SJP.pl

Sze­dyt – ma­te­riał wy­bu­cho­wy, mie­sza­ni­na chlo­ra­nu lub nadch­lo­ra­nu po­ta­su z tłu­szcza­mi ro­ślin­ny­mi i ni­troz­wiąz­ka­mi. Nazwa po­cho­dzi od fran­cu­skiej miej­sco­wo­ści Ched­de (w de­par­ta­men­cie Górna Sa­ba­u­dia), która była pier­wszym miej­scem jego pro­duk­cji. Zo­stał wy­na­le­zio­ny w roku 1897 i szyb­ko zy­skał bar­dzo duże zna­cze­nie. Współ­cze­śnie sto­so­wa­ny jest w spłon­kach w amu­ni­cji strze­lec­kiej.

Wikipedia


szedziec

Sze­dziec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie gó­row­skim, w gmi­nie Góra.

Wikipedia


szef

kie­row­nik ja­kie­goś ze­spo­łu, prze­ło­żo­ny, na­czel­nik, dy­rek­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba kie­ru­ją­ca grupą ludzi, ze­spo­łem

Wiktionary

Szef ( chef) – osoba kie­ru­ją­ca ze­spo­łem, np. prze­ło­żo­ny, do­wód­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był sze­fem przy­chod­ni den­ty­stycz­nej przy szpi­ta­lu fa­brycz­nym, An­dry­chow­skie­go Za­kła­du Prze­my­słu Ba­weł­niar­skie­go, a miał pra­wi­co­we po­glą­dy i był za­żar­tym ka­to­li­kiem, więc go po pro­stu wy­rzu­co­no za wszyst­ko i nękał go urząd po­dat­ko­wy z Wa­do­wic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛf, AS: šef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szefostwo n.

:: zdrobn. szefunio m., szefuńcio m.

:: fż. szefowa ż.

 czas. szefować ndk.

 przym. szefowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzchnik, kierownik, dyrektor, wódz, dowódca, przełożony, naczelnik, prezes, boss

Wiktionary


szefelin

śred­nio­wiecz­na broń drzew­co­wa


SJP.pl


szefer

naz­wi­sko


SJP.pl

Sze­fer (hebr. שפר; ofi­cjal­na pi­sow­nia w ang. She­fer) – mo­szaw po­ło­żo­ny w Sa­mo­rzą­dzie Re­gio­nu Merom ha-Galil, w Dy­stryk­cie Pół­noc­nym, w Iz­ra­e­lu.

Wikipedia


szeflera

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych


SJP.pl

Sze­fle­ra ("Schef­fle­ra") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ara­lio­wa­tych ("Ara­lia­ce­ae"). W tra­dy­cyj­nym, sze­ro­kim uję­ciu jest to tak­son po­li­fi­le­tycz­ny li­czą­cy ok. 900–1100 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na więk­szo­ści ob­sza­rów kuli ziem­skiej o tro­pi­kal­nym i sub­tro­pi­kal­nym kli­ma­cie. W obrę­bie ro­dza­ju wy­róż­nia­nych jest wiele grup, któ­rym na­da­wa­ne są różne rangi sy­ste­ma­tycz­ne – od pod­ga­tun­ków po osob­ne ro­dza­je.

Wikipedia


szefostwo

szef z żoną


SJP.pl


szefowa

1. ko­bie­ta szef;
2. żona szefa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. prze­ło­żo­na, zwierzch­nicz­ka

 (1.2) pot. po­u­fa­le o ko­bie­cie po­dej­mu­ją­cej de­cyz­je

 (1.3) pot. żona szefa

Wiktionary

Sze­fo­wa ( Girl­boss) – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny (ko­me­dia) wy­pro­du­ko­wa­ny przez Den­ver and De­li­lah Pro­duc­tions, który jest luźną adap­ta­cją bio­gra­fii „#GIRLBOSS” Sop­hii Amo­ru­so. Wszyst­kie 13 od­cin­ków pier­wszej serii zo­sta­ło udo­stęp­nio­nych 21 kwiet­nia 2017 roku na stro­nie in­ter­ne­to­wej plat­for­my Net­flix.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moja sze­fo­wa to taka ry­czą­ca czter­dziest­ka.

 (1.1) Le­piej nie mów za dużo przy Wik­to­rze, to pie­sek sze­fo­wej.

 (1.2) To gdzie wnieść te meble, sze­fo­wo?

 (1.3) Czy sze­fo­wa nie wie, gdzie po­szedł szef?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛˈfɔva, AS: šefova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szefostwo n., szefunio m., szefuńcio m.

:: fm. szef m.

 czas. szefować

 przym. szefowski

Wiktionary


szefowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sze­fo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szefować ndk.

Wiktionary


szefować

cza­sow­nik

 (1.1) kie­ro­wać jakąś or­ga­ni­za­cją lub firmą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sze­fu­ję pol­skie­mu od­dzia­ło­wi nie­miec­kiej firmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛˈfɔvat͡ɕ, AS: šefovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szefowanie n., szef mos., szefowa ż., szefostwo n., szefunio mos., szefuńcio mos.

 przym. szefowski

Wiktionary


szefowo

1. ko­bie­ta szef;
2. żona szefa


SJP.pl


szefunio

zdrob­nie­nie od: szef


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. szef

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie pod­cho­dzi do mo­je­go sto­li­ka, ale jeśli ro­ze­grasz kilka rund, lu­dzie zacz­ną się in­te­re­so­wać. A wtedy sze­fu­nio Elad prze­sta­nie się koło mnie krę­cić i za­sta­na­wiać, czy po­wi­nien mnie znów skie­ro­wać za bar, żebym ro­bi­ła roz­wod­nio­ne drin­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szef mos., szefowa ż.

 czas. szefować

Wiktionary


szefuńcio

zdrob­nie­nie od: szef


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pieszcz. szef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szef mos., szefowa ż.

 czas. szefować

Wiktionary


szeged

mia­sto na Wę­grzech; Se­ge­dyn, Sze­ge­dyn


SJP.pl


szegedyn

mia­sto na Wę­grzech; Se­ge­dyn, Sze­ged


SJP.pl


szeherezada

nar­ra­tor­ka i bo­ha­ter­ka "Baśni z ty­sią­ca i jed­nej nocy"


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) folk. liter. imię|pol­ski|ż.; imię po­sta­ci z arab­skiej baśni;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sze­he­re­za­da – po­stać naj­praw­do­po­dob­niej fik­cyj­na, głów­na bo­ha­ter­ka baśni Ba­śnie z ty­sią­ca i jed­nej nocy.
  • Sze­he­re­za­da – suita sym­fo­nicz­na Ni­ko­ła­ja Rim­skie­go-Kor­sa­ko­wa.
  • Sze­he­re­za­da – balet uło­żo­ny z mu­zy­ki tej suity.
  • Sze­he­re­za­da – kan­ta­ta Ma­u­ri­ce’a Ra­ve­la na so­pran solo i or­kie­strę sym­fo­nicz­ną.
  • Sze­he­re­za­da – z cyklu Maski op.34 Ka­ro­la Szy­ma­now­skie­go.
  • Sze­he­re­za­da – film z 1990 roku, znany też pod al­ter­na­tyw­nym ty­tu­łem Ba­śnie ty­sią­ca i jed­nej nocy.
  • Sze­he­re­za­da – fran­cu­ski se­rial ani­mo­wa­ny z 1996r, znany też pod al­ter­na­tyw­nym ty­tu­łem Księż­nicz­ka Sze­he­re­za­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tak Sze­he­re­za­da opo­wia­da­ła suł­ta­no­wi ba­śnie przez 1001 nocy.

 (1.1) Około je­de­na­stej, głos trąby oz­naj­mił roz­po­czę­cie wi­do­wi­ska. Suł­tan i Sze­he­re­za­da za­ję­li miej­sce na dy­wa­nie, a resz­ta ze­bra­nych stło­czy­ła się w ja­ski­ni Ala­dy­na.

Wiktionary


szeik

szejk, szajch, szejch;
1. arab­ski tytuł ho­no­ro­wy, uży­wa­ny w sto­sun­ku do osób star­szych;
2. tytuł przy­wód­cy arab­skie­go


SJP.pl


szejch

szejk, szeik, szajch;
1. arab­ski tytuł ho­no­ro­wy, uży­wa­ny w sto­sun­ku do osób star­szych;
2. tytuł przy­wód­cy arab­skie­go


SJP.pl


szejk

szeik, szajch, szejch;
1. arab­ski tytuł ho­no­ro­wy, uży­wa­ny w sto­sun­ku do osób star­szych;
2. tytuł przy­wód­cy arab­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. tytuł przy­wód­cy gminy mu­zuł­mań­skiej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) kulin. napój mlecz­ny z róż­ny­mi do­dat­ka­mi sma­ko­wy­mi (owo­ca­mi, cze­ko­la­dą)

Wiktionary

Szejk ( ‏شيخ‎, "szajch" – do­słow­nie sta­rzec, na­czel­nik) – ter­min wie­loz­nacz­ny:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szejkanat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) koktajl, koktajl mleczny

Wiktionary


szejkanat

te­ry­to­rium bę­dą­ce we wła­da­niu szej­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na pod­le­ga­ją­ca wła­dzy szej­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szejk m.

Wiktionary


szejkat

te­ry­to­rium rzą­dzo­ne przez szej­ka; szej­ka­nat


SJP.pl


szejker

na­czy­nie słu­żą­ce do przy­rzą­dza­nia drin­ków i kok­taj­li; sha­ker


SJP.pl


szejna

naz­wi­sko


SJP.pl


szejnfeld

naz­wi­sko


SJP.pl


szek

barw­na od­mia­na w ho­dow­li pta­ków


SJP.pl


szekel

1. dawna mo­ne­ta he­braj­ska o wadze około 6 gra­mów; srebr­nik; sykl;
2. sta­ro­he­braj­ska jed­nost­ka wagi wy­no­szą­ca około 1,4 grama; sykl;
3. jed­nost­ka mo­ne­tar­na Iz­ra­e­la równa 100 ago­rot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta Iz­ra­e­la;

 (1.2) sta­roż. me­trol. bli­skows­chod­nia jed­nost­ka wagi;

 (1.3) sta­roż. nu­mizm. bli­skows­chod­nia złota lub srebr­na mo­ne­ta

Wiktionary

Sze­kel ( ‏שקל‎, l.mn. ‏שקלים‎, "szka­lim"; ‏شيقل‎) – ofi­cjal­na jed­nost­ka wa­lu­to­wa Pań­stwa Iz­ra­el od 1980 roku, kiedy ogło­szo­no prawo usta­na­wia­ją­ce nową wa­lu­tę, do 1985 roku. Za­stą­pi­ła ona funta iz­ra­el­skie­go. Emi­ten­tem sze­kli był Bank Iz­ra­e­la. Pro­po­zy­cja druku no­wych ban­kno­tów, po­dob­nych do tych z okre­su liry, za­pa­dła już w 1978 roku, ale emi­sję ban­kno­tów oraz monet roz­po­czę­to w 1980 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W in­ter­ne­cie znaj­dziesz ak­tu­al­ne kursy sze­kla z kan­to­rów w Kra­ko­wie.

 (1.1) Józef dał za nią 500 sze­kli na suku w Je­ro­zo­li­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛkɛl, AS: šekel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szeklowy, szekelowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ILS, symbol. ₪

 (1.2) sykl

 (1.3) sykl, srebrnik

Wiktionary


szekiel

pó­ło­gni­wo w kształ­cie pod­ko­wy słu­żą­ce do łą­cze­nia lin i łań­cu­chów ze sobą lub z innym os­przę­tem; sze­kla, sza­kla


SJP.pl


szekla

pó­ło­gni­wo w kształ­cie pod­ko­wy słu­żą­ce do łą­cze­nia lin i łań­cu­chów ze sobą lub z innym os­przę­tem; sza­kla, sze­kiel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. ele­ment me­ta­lo­wy do łą­cze­nia czę­ści ta­kie­lun­ku;

Wiktionary

Sze­kla ("sza­kla, sze­kiel, sza­kiel") – me­ta­lo­wa klam­ra w kształ­cie li­te­ry "U" lub "Ω", two­rzą­ca zam­knię­ty obwód, ot­wie­ra­ny i za­my­ka­ny za po­mo­cą śruby lub sprę­ży­no­wej za­pad­ki, słu­żą­ca do łą­cze­nia ele­men­tów ta­kie­lun­ku, np. liny z ża­glem oraz szyb­kie­go i cza­so­we­go łą­cze­nia lin za­koń­czo­nych okiem, łań­cu­chów i ich kom­bi­na­cji.

Wikipedia


szekler

przed­sta­wi­ciel lud­no­ści wę­gier­skiej za­miesz­ku­ją­cej Ru­mu­nię


SJP.pl


szeklerka

przed­sta­wi­ciel­ka lud­no­ści wę­gier­skiej za­miesz­ku­ją­cej Ru­mu­nię


SJP.pl


szeklerzy

lud­ność wę­gier­ska za­miesz­ku­ją­ca Ru­mu­nię


SJP.pl

Sze­kle­rzy, Se­kle­rzy, Se­ke­lo­wie ( Székely [l.poj.], "Székelyek" [l.mn.] (wym. /ˈseːkɛj/), si­cu­li­tas) – grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca wschod­nią część Sied­mio­gro­du (na­zy­wa­ną także Se­klem bądź Se­kler­szczyz­ną, Székelyföld lub "Székely") w dzi­siej­szej Ru­mu­nii.

Wikipedia


szeksna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w eu­ro­pej­skiej Rosji, lewy do­pływ Wołgi;

Wiktionary

Szeks­na (ros. Шексна́) – lewy do­pływ Wołgi ma­ją­cy swe źró­dła w Je­zio­rze Bia­łym, w ob­wo­dzie wo­ło­godz­kim, na te­re­nie Rosji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szekszniański

Wiktionary


szekspir

naz­wi­sko, np. Wil­liam Szek­spir (Sha­ke­spe­a­re), 1564-1616 - wy­bit­ny an­giel­ski pi­sarz i dra­ma­turg


SJP.pl


szekspirolog

ba­dacz, znaw­ca twór­czo­ści Szek­spi­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. ba­dacz zaj­mu­ją­cy się twór­czo­ścią i ży­ciem Szek­spi­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wil­helm poz­nał zna­ne­go szek­spi­ro­lo­ga w Lon­dy­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szekspirologia ż.

 przym. szekspirologiczny

Wiktionary


szekspirologia

ba­da­nia nad twór­czo­ścią Szek­spi­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. liter. nauka do­ty­czą­ca twór­czo­ści Szek­spi­ra

Wiktionary

Szek­spi­ro­lo­gia – dy­scy­pli­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się ba­da­nie życia i twór­czo­ści Wil­lia­ma Szek­spi­ra. Sy­tu­u­je się u zbie­gu fi­lo­lo­gii an­giel­skiej, tek­sto­lo­gii, bio­gra­fi­sty­ki i hi­sto­rii An­glii. Na za­cho­dzie szek­spi­ro­lo­gią zaj­mo­wał się mię­dzy in­ny­mi fran­cu­ski ba­dacz Henri Fluchère.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­rad wy­kła­da szek­spi­ro­lo­gię w Kra­ko­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szekspirolog m.

 przym. szekspirologiczny

Wiktionary


szekspirologiczny

do­ty­czą­cy szek­spi­ro­lo­gii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z szek­spi­ro­lo­gią bądź twór­czo­ścią Szek­spi­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mogli wy­na­jąć sali, bo w cen­trum od­by­wał się mię­dzy­na­ro­do­wy kon­gres szek­spi­ro­lo­gicz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szekspirolog mos., szekspirologia ż.

Wiktionary


szekspirolożka

→ szek­spi­ro­log


SJP.pl

Patrz:

szekspirolog

szekspirowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szek­spi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teatr. liter. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Wil­lia­ma Szek­spi­ra, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Szek­spi­ra lub jego twór­czo­ści, taki jak u Szek­spi­ra

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Szekspirowski

Wiktionary


szekszniański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szeks­ną, do­ty­czą­cy Szeks­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szeksna ż.

Wiktionary


szekulada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. cze­ko­la­da

Wiktionary


szel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. karc. dzwo­nek, karo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ska­cie szele są naj­młod­szym ko­lo­rem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karo, dzwonek

Wiktionary


szela

Szela (hebr. שֵׁלָה, Šēlā) – po­stać bi­blij­na ze Sta­re­go Te­sta­men­tu, trze­ci syn Judy i jego żony Ka­na­nej­ki Bat-Szuy. Jego hi­sto­ria po­ja­wia się głów­nie w Księ­dze Ro­dza­ju (Rdz 38,5-26). Szela na­ro­dził się w Kezib. Był młod­szym bra­tem Era oraz Onana, któ­rzy ko­lej­no po­ślu­bi­li Tamar, jed­nak obaj zgi­nę­li bez­dziet­nie. Po ich bez­po­tom­nej śmier­ci Juda obie­cał swo­jej ow­do­wia­łej sy­no­wej, Tamar, że wyda za nią rów­nież Szelę, co jed­nak się nie stało. Od Szela po­cho­dzi ród Sze­la­ni­tów.

Wikipedia


szelak

od­mia­na ży­wi­cy na­tu­ral­nej otrzy­my­wa­na z wy­dzie­li­ny czerw­ców la­ko­wych lub wyt­wa­rza­na syn­te­tycz­nie, sto­so­wa­na do wy­ro­bu la­kie­rów, ema­lii, farb, past do skóry itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. bio­chem. na­tu­ral­na ży­wi­ca po­zy­ski­wa­na w In­diach i Taj­lan­dii z wy­dzie­li­ny owa­dów z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lac lac­ci­fer.;

Wiktionary

Sze­lak (E 904) – od­mia­na ży­wi­cy na­tu­ral­nej, po­zy­ski­wa­nej z wy­dzie­li­ny owa­dów ("") zwa­nych czerw­ca­mi (od czer­wo­ne­go ko­lo­ru), ży­ją­cych w In­diach i Taj­lan­dii na drze­wach, zwa­nych po­pu­lar­nie sze­la­ko­wy­mi.

Cały cykl życia czerw­ców trwa ok. 6 mie­się­cy. Odży­wia­ją się so­kiem wy­sy­sa­nym spod kory, pro­du­ku­jąc sze­lak jako ochron­ną sko­rup­kę dla larw.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szelakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gumilaka, E904

Wiktionary


szelakowy

→ sze­lak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wyt­wo­rzo­ny z sze­la­ku

Wiktionary

Patrz:

szelak

Powiązane:

 rzecz. szelak mrz.

Wiktionary


szelbiąg

pro­sty mebel do sie­dze­nia i spa­nia, uży­wa­ny w śred­nio­wie­czu głów­nie przez bie­do­tę; szel­bąg, szla­ba­nek, ślu­ba­nek


SJP.pl


szelburg

naz­wi­sko


SJP.pl


szelburg-zarembina

Ewa Szel­burg-Za­rem­bi­na (1899-1986) - pi­sar­ka


SJP.pl


szelbąg

pro­sty mebel do sie­dze­nia i spa­nia, uży­wa­ny w śred­nio­wie­czu głów­nie przez bie­do­tę; szel­biąg, szla­ba­nek, ślu­ba­nek


SJP.pl


szeleczka

zdrob­nie­nie od: szel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szel­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛˈlɛt͡ʃka, AS: šelečka

Wiktionary


szeleczki

zdrob­nie­nie od: szel­ka


SJP.pl


szelejewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sze­le­je­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Gą­sa­wa
  • Sze­le­je­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Pia­ski
  • Sze­le­je­wo – daw­na­gro­ma­da w po­wie­cie go­styń­skim
  • Sze­le­je­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie żniń­skim
  • Sze­le­je­wo – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Sze­le­je­wie Dru­gim, w gmi­nie Pia­ski, w po­wie­cie go­styń­skim, w woj. wiel­ko­pol­skim .

Wikipedia


szelerski

naz­wi­sko


SJP.pl


szelest

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ono­ma­to­pe­ja, cichy dźwięk to­wa­rzy­szą­cy po­ru­sza­niu się liści, kar­tek pa­pie­ru, sztyw­nych tka­nin itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Emi­lia Sze­lest – pol­ska pi­sar­ka i dzien­ni­kar­ka
  • Hanna Sze­lest (1920-2006) – pol­ska fi­lo­loż­ka kla­sycz­na, tłu­macz­ka
  • Sta­ni­sław Sze­lest (1901-) – pol­ski woj­sko­wy
  • Syl­wia Sze­lest (1975-) – pol­ska biath­lo­nist­ka
  • Wa­si­lij Sze­lest (1915-1994) – ra­dziec­ki woj­sko­wy
  • Zyg­munt Sze­lest (1911-1990) – pol­ski oszczep­nik
  • Sze­lest Spa­da­ją­cych Pa­pier­ków – grupa mu­zycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­błys­nę­ło świa­tło la­tar­ki, do­bie­gły od­gło­sy roz­mo­wy i sze­lest roz­wi­ja­ne­go pa­pie­ru.

 (1.1) Pod ko­niec se­an­su pra­wie nic nie usły­sza­łem, je­dy­nie sam sze­lest zwi­ja­nych to­re­bek po pop­cor­nie i chip­sach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛlɛst, AS: šelest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelestnica ż., szeleszczenie n., zaszeleszczenie n., Szelestowski m., Szelestowska ż., bezszelestność ż., szeleścik mrz.

 czas. szeleścić ndk., zaszeleścić dk.

 przym. bezszelestny

 przysł. bezszelestnie

Wiktionary


szelestać

po­e­tyc­ko: sze­le­ścić


SJP.pl


szelestliwie

→ sze­lest­li­wy


SJP.pl

Patrz:

szelestliwy

szelestliwy

rzad­ko: wy­da­ją­cy sze­lest; sze­le­szczą­cy


SJP.pl


szelestnica

Sze­lest­ni­ca (łac. "gan­gra­e­na emp­hy­se­ma­to­sa", black leg, black qu­ar­ter, qu­ar­ter ill) – ostra, za­kaź­na, nie­za­raź­li­wa, bak­te­ryj­na cho­ro­ba głów­nie mło­de­go bydła, owiec, kóz i ba­wo­łów po­wo­do­wa­na przez bak­te­rie "Clo­stri­dium cha­u­vo­ei" lub "Clo­stri­dium fe­se­ri". Wy­stę­pu­je na całym świe­cie. Po­ja­wia się w okre­sie wy­pa­sa­nia bydła na danym te­re­nie.

Wikipedia


szeleszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sze­le­ścić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelest mrz.

Wiktionary


szeleszczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


szeleszczący

1. taki, który pod­czas uży­wa­nia sze­le­ści, wy­da­je sze­lest;
2. żar­to­bli­wie: sze­le­szczą­cy ar­gu­ment - ła­pów­ka


SJP.pl


szeleścik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sze­lest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sze­lest, lecz tylko ci­chut­ki sze­le­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelest m.

Wiktionary


szeleścić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sze­les­nąć)

 (1.1) po­wo­do­wać, wy­wo­ły­wać sze­lest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelest mrz.

 przysł. bezszelestnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań chrabęścić, gw. Śląsk Cieszyński szuszczeć, szymrzikować

Wiktionary


szelf

przy­brzeż­ny ob­szar dna mor­skie­go lub oce­a­nicz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. geogr. przy­brzeż­na stre­fa dna mor­skie­go bę­dą­ca czę­ścią kon­ty­nen­tu za­la­ne­go wo­da­mi płyt­kie­go morza;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szelf sięga do głę­bo­ko­ści około 200 m po­ni­żej po­zio­mu morza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛlf, AS: šelf

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szelfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) półka kontynentalna

Wiktionary


szelfowy

przy­miot­nik od: szelf


SJP.pl


szeliga

naz­wi­sko


SJP.pl

Sze­li­ga – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ni­żań­skim, w gmi­nie Ha­ra­siu­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­no­brze­skie­go.

Wikipedia


szeligowo

Sze­li­go­wo (niem. "Se­e­ligs­fel­de", 1937-1945: "Ei­chen­fel­de") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Poł­czyn-Zdrój. Przez wieś prze­pły­wa rzeka Gru­dzian­ka. W 2011 roku licz­ba miesz­kań­ców we wsi Sze­li­go­wo wy­no­si­ła 117.

Wikipedia


szeligowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Sze­li­gow­ski – pol­ski kom­po­zy­tor i pe­da­gog
  • Bo­gu­mił Sze­li­gow­ski – pol­ski urzęd­nik
  • Piotr Sze­li­gow­ski – pol­ski ka­ra­te­ka i tre­ner
  • Sta­ni­sław Sze­li­gow­ski – pol­ski astro­nom
  • Ta­de­usz Sze­li­gow­ski – pol­ski kom­po­zy­tor, pe­da­gog, praw­nik

Wikipedia


szeliniak

chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­ców, szkod­nik sosen i świer­ków


SJP.pl

Sze­li­niak ("Hy­lo­bius") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych i po­dro­dzi­ny Mo­ly­ti­nae. Obej­mu­je około 40 opi­sa­nych ga­tun­ków. Za­miesz­ku­ją pa­le­ark­tycz­ną Eu­raz­ję i ne­ark­tycz­ną Ame­ry­kę Pół­noc­ną. Więk­szość że­ru­je na ro­śli­nach igla­stych.

Wikipedia


szelit

mi­ne­rał, wol­fra­mian wap­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) miner. wol­fra­mian wap­nia; biały, szary, bądź żół­ta­wy mi­ne­rał bę­dą­cy istot­nym źró­dłem rudy wol­fra­mu;

Wiktionary

Sze­lit (lub sche­e­lit) – mi­ne­rał z gro­ma­dy wol­fra­mia­nów (wol­fra­mian wap­nia). Jest mi­ne­ra­łem rzad­kim. Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od naz­wi­ska szwedz­kie­go che­mi­ka Carla Sche­e­le­go, który od­krył, że jest to sól kwasu wol­fra­mo­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɛlʲit, AS: šelʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szelitowy

Wiktionary


szelitowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od sze­lit

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛlʲiˈtɔvɨ, AS: šelʹitovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelit

Wiktionary


szeliński

naz­wi­sko


SJP.pl


szelka

pas ułat­wia­ją­cy nie­sie­nie, cią­gnię­cie, tran­sport cze­goś; także: część uprzę­ży za­przę­go­wej, spa­do­chro­no­wej itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pasek z ela­stycz­nej tka­ni­ny, za­kła­da­ny na ra­mio­na w celu pod­trzy­my­wa­nia spod­ni;

 (1.2) pas ułat­wia­ją­cy prze­mie­szcza­nie przed­mio­tów

 (1.3) część uprzę­ży za­przę­go­wej lub spa­do­chro­no­wej

 (1.4) pot. część tro­lej­bu­su umoż­li­wia­ją­ca pobór prądu z trak­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na zła­pał się za szel­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛlka, AS: šelka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szelkowy

Wiktionary


szelki

część gar­de­ro­by pod­trzy­mu­ją­ca spod­nie lub inne ubra­nie


SJP.pl

Szel­ki – paski z tka­ni­ny, prze­kła­da­ne przez ra­mio­na, na ple­cach przyj­mu­ją­ce kształt li­te­ry X lub Y, przy­pi­na­ne do spod­ni (z przo­du i z tyłu) w celu ich pod­trzy­my­wa­nia.

Wikipedia


szelkowski

przy­miot­nik od: Szel­ków


SJP.pl


szelków

wieś w Pol­sce


SJP.pl


szelma

(r. męski) męż­czyz­na spryt­ny, umie­ją­cy sobie ra­dzić w róż­nych sy­tu­a­cjach, nie­ko­niecz­nie w ucz­ci­wy spo­sób; hul­taj, łaj­dak, łobuz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) posp. osoba prze­bie­gła, cwana, po­zba­wio­na skru­pu­łów; hul­taj­ska, łaj­dac­ka, ło­trow­ska

 (1.2) rub. spry­ciarz, urwis, psot­nik, wisus

 (1.3) slang. młodz. uży­wa­ne w lm. szel­my → po­li­cja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) pot. dziew­czy­na zbie­ra­ją­ca pie­nią­dze do pusz­ki na cele cha­ry­ta­tyw­ne

Wiktionary

Szel­ma – de­biu­tanc­ki nie­le­gal pol­skie­go ra­pe­ra Ty­mo­na na­gra­ny we współ­pra­cy z pro­du­cen­tem Ma­gie­rą. Wy­da­ny w 1999 roku.

Po­cho­dzą­cy z al­bu­mu utwór pt. „Ooops! wpad­ka” zna­lazł się na 96. miej­scu listy 120 naj­waż­niej­szych pol­skich ut­wo­rów hip-ho­po­wych we­dług ser­wi­su T-Mo­bi­le Music.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są­siad na­le­ży do grona szel­mów, typ­ków spod ciem­nej gwia­zdy.

 (1.1) Ewa po­czu­ła na­resz­cie, że jest dziew­ką scho­ro­wa­ną, zżar­tą od sy­fi­li­su, szel­mą ulicz­ną, sprze­daj­nym byd­lę­ciem.

 (1.1) Szel­my, chcą mnie do ruiny do­pro­wa­dzić tą swoją po­ma­dą! […] Odkąd ba­wi­my tutaj, spo­trze­bo­wa­ły tłu­szczu co najm­niej z dwu­na­stu świń […] Po­trzeb­ne do­praw­dy wy­rzu­cać tyle pie­nię­dzy po to, aby sobie gęby pać­kać!

 (1.2) A to szel­ma, znowu mu się udało.

 (2.1) Kasia ma doś­wiad­cze­nie jako szel­ma pod skle­pem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelmeczka ż., szelmostwo n., szelmowskość ż., szelmucha ż., szelmutka ż.

 czas. szelmić ndk., szelmować ndk.

 przym. szelmowski

 przysł. szelmowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cwaniak, oszust, przechera; posp. łajdak, łajdus, łobuz, łotr, łachudra, kundel, skunks, drań, szuja, podlec, nikczemnik, nędznik, kanalia, szubrawiec, parszywiec, zgniłek, pętak, psubrat, łajza, gadzina, ananas, ziółko, ptaszek, gagatek, ancymonek, filut, urwis, gałgan, hultaj, huncwot, drapichrust, chuligan, łapserdak, nicpoń, hycel, ladaco, szatan, skurczybyk, skurkowaniec, sobaka, sukinkot, jucha, śmierdziel, wywłoka; diabelskie nasienie, diabelski syn, chytry lis, szczwany lis; wulg. skurwysyn; daw. frant, bisurman, wisus

 (1.3) neutr. policjant; pot. gliniarz, glina, pan władza, misiek, miś, misiak, smerf; obraź. pies, huncwot, reg. pozn. szkieł

 (2.1) wulg. kurwa, kurwiszon, dziwka, lafirynda, lampucera, szmata, wywłoka, zdzira; pot. dziewczynka, babka z puszką, puszkarka; posp. służebnica Owsiaka

Wiktionary


szelmeczka

daw­niej: spryt­na, atrak­cyj­na i za­lot­na ko­bie­ta, wy­ko­rzy­stu­ją­ca te cechy dla włas­nych celów; szel­ma, szel­mu­cha, szel­mu­ta, szel­mut­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szel­ma

 (1.2) daw. za­lot­ni­ca, spry­cia­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelma mos./ż., szelmucha ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szelmutka

Wiktionary


szelmić

szel­mić się - daw­niej: po­stę­po­wać nie­go­dzi­wie, w spo­sób pełen pod­stę­pów, prze­bie­gło­ści


SJP.pl


szelmostwo

1. pod­stęp­ność, ło­bu­zer­stwo, chy­trość, prze­bie­głość;
2. fi­lu­ter­ność, za­lot­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­stę­po­wa­nie osoby cwa­nej i bez skru­pu­łów

 (1.2) rub. spry­ciar­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prasa roz­pi­sy­wa­ła się o jego szel­mo­stwach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelma mos./ż., szelmowskość ż.

 przym. szelmowski

 przysł. szelmowsko

Wiktionary


szelmować

prze­sta­rza­le:
1. po­stę­po­wać nie­go­dzi­wie, oszu­ki­wać;
2. na­zy­wać kogoś szel­mą, obra­żać;
3. ob­ci­nać komuś ucho w ra­mach kary;
4. szel­mo­wać się - ganić się, łajać się


SJP.pl


szelmowski

1. wła­ści­wy szel­mie; pod­stęp­ny; prze­bie­gły;
2. fi­glar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pod­stęp­ny, pełen prze­bie­gło­ści

 (1.2) świad­czą­cy o skłon­no­ści do figli, żar­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelma mos./ż., szelmowskość ż.

 przysł. szelmowsko

Wiktionary


szelmowsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób szel­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoj­rza­ła na niego szel­mow­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelma mos./ż., szelmowskość ż.

Wiktionary


szelmowskość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szel­mow­skie; cecha tych, któ­rzy są szel­mow­scy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szelmowski

 przysł. szelmowsko

 rzecz. szelma mos./ż.

Wiktionary


szelmsztuk

daw­niej: oszu­stwo, oszu­kań­stwo


SJP.pl


szelmucha

daw­niej: spryt­na, atrak­cyj­na i za­lot­na ko­bie­ta, wy­ko­rzy­stu­ją­ca te cechy dla włas­nych celów; szel­ma, szel­mut­ka, szel­mu­ta, szel­mecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. szel­ma.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten szka­rad­ny szel­mu­cha znowu mi sprze­dał stare jajca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelma mos./ż., szelmutka ż.

Wiktionary


szelmuta

daw­niej: spryt­na, atrak­cyj­na i za­lot­na ko­bie­ta, wy­ko­rzy­stu­ją­ca te cechy dla włas­nych celów; szel­ma, szel­mu­cha, szel­mut­ka, szel­mecz­ka


SJP.pl


szelmutka

daw­niej: spryt­na, atrak­cyj­na i za­lot­na ko­bie­ta, wy­ko­rzy­stu­ją­ca te cechy dla włas­nych celów; szel­ma, szel­mu­cha, szel­mu­ta, szel­mecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szel­ma

 (1.2) daw. za­lot­ni­ca, spry­cia­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) I nie uprze­dzi­ła mnie o ni­czem, szel­mut­ka, ona jest spryt­na, istna małp­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelma mos./ż., szelmucha ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szelmeczka

Wiktionary


szelontać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­trzą­sać

Wiktionary


szelski

przy­miot­nik od: Chel­les (Fran­cja); kul­tu­ra szel­ska - jedna z naj­star­szych kul­tur pa­le­o­li­tu


SJP.pl


szeląg

1. drob­na mo­ne­ta mie­dzia­na w daw­nej Pol­sce;
2. srebr­na mo­ne­ta bita przez Krzy­ża­ków w XIV i XV wieku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. nu­mizm. drob­na mie­dzia­na mo­ne­ta zdaw­ko­wa w Pol­sce XVI–XVII wieku;

 (1.2) hist. śred­nio­wiecz­na mo­ne­ta srebr­na, bita m.in. przez Krzy­ża­ków

 (1.4) przest. pot. niez­na­czą­ca suma, kwota nie­wie­le więk­szej war­to­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sze­ląg – jed­nost­ka obra­chun­ko­wa i mo­ne­ta
  • Sze­ląg – część Poz­na­nia
  • Sze­ląg – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Łukta
  • Sze­ląg Mały – je­zio­ro
  • Jan Sze­ląg – pse­u­do­nim au­tor­ski dzien­ni­ka­rza i sa­ty­ry­ka Zbi­gnie­wa Mitz­ne­ra
  • Mar­cin Sze­ląg – pol­ski sza­chi­sta
  • To­masz Sze­ląg – autor ksią­żek hi­sto­rycz­nych
  • Woj­ciech Sze­ląg – dzien­ni­karz

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Węża w kie­sze­ni mam, pie­nią­dze sza­nu­ję, bo kto gro­sza nie ceni, ten sze­lą­ga nie wart.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szelężnik m., Szeląg m./ż.

:: zdrobn. szelążek m.

 przym. szelężny, szelągowski, szelągowy

Wiktionary


szelągowe

→ sze­ląg; sze­lęż­ny, sze­ląż­ny


SJP.pl


szelągowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Sze­lą­gow­ski – pol­ski hi­sto­ryk, na­u­czy­ciel
  • Da­niel Sze­lą­gow­ski – pol­ski pił­karz
  • Fran­ci­szek Sze­lą­gow­ski – pol­ski in­ży­nier mo­stow­nict­wa
  • Wik­tor Sze­lą­gow­ski – pol­ski wio­ślarz

Wikipedia


szelągowy

→ sze­ląg; sze­lęż­ny, sze­ląż­ny


SJP.pl


szelążek

zdrob­nie­nie od: sze­ląg


SJP.pl


szelążne

→ sze­ląg; sze­lęż­ny, sze­lą­go­wy


SJP.pl


szelążny

→ sze­ląg; sze­lęż­ny, sze­lą­go­wy


SJP.pl


szelężne

→ sze­ląg; sze­lą­go­wy, sze­ląż­ny


SJP.pl

Sze­lęż­ne (szyn­ko­we, po­da­tek dzie­sią­te­go sze­lą­ga) – po­da­tek poś­red­ni pła­co­ny przez mie­szczan w wy­so­ko­ści 10% sprze­da­wa­nych przez nich trun­ków, wpro­wa­dzo­ny w 1673, w związ­ku z prze­ję­ciem wpły­wów z czo­po­we­go przez skar­by woj­sko­we. Do 1775 wpły­wy z sze­lęż­ne­go po­zo­sta­wa­ły do dy­spo­zy­cji sej­mi­ków szla­chec­kich.

Wikipedia


szelężnik

ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rhi­nant­hus|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych;

Wiktionary

Sze­lęż­nik ("Rhi­nant­hus") – ro­dzaj ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny za­ra­zo­wa­tych ("Oro­ban­cha­ce­ae"). Obej­mu­je we­dług róż­nych źró­deł od ok. 35 do ok. 45, czy nawet 50 ga­tun­ków. Tak­so­no­mia ro­dza­ju i oz­na­cza­nie ga­tun­ków jest trud­ne ze wzglę­du na po­li­mor­fizm tych ro­ślin (wy­stę­po­wa­nie licz­nych eko­ty­pów) – czę­sto ina­czej wy­glą­da­ją­cych w róż­nych po­rach roku i na róż­nych sied­li­skach (np. w gó­rach i na niżu).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɛˈlɛ̃w̃ʒʲɲik, AS: šelẽũ̯žʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szeląg mos./ż./mrz.

Wiktionary


szelężny

→ sze­ląg; sze­lą­go­wy, sze­ląż­ny


SJP.pl


szema

ro­dzaj mod­lit­wy ju­da­i­stycz­nej


SJP.pl


szembek

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) he­rald. pol­ski herb szla­chec­ki;

Wiktionary

Szem­bek – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji, znany głów­nie jako herb ro­dzi­ny Szem­be­ków.

Wikipedia


szembekowo

Szem­be­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Obro­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go.

Wikipedia


szemborowo

Szem­bo­ro­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

We wsi znaj­du­je się za­byt­ko­wy ko­ściół św. Ur­szu­li oraz cmen­tarz przy­ko­ściel­ny z pocz. XIX w, wpi­sa­ny do kra­jo­we­go re­je­stru za­byt­ków pod nr rej.: A-510/251 z 8.11.1994 r.

Wikipedia


szemielino

Sze­mie­li­no ( Schöningsthal) – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Do­li­ce, po­ło­żo­na 7 km na pół­noc­ny za­chód od Dolic (sie­dzi­by gminy) i 14 km na po­łud­nio­wy wschód od Star­gar­du (sie­dzi­by po­wia­tu).

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


szempliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Szem­pliń­ski – pol­ski woj­sko­wy, szpa­dzi­sta, olim­pij­czyk, dzia­łacz spor­to­wy
  • Zyg­munt Szem­pliń­ski – pol­ski eko­no­mi­sta i pu­bli­cy­sta, so­wie­to­log, dzia­łacz emi­gra­cyj­ny

Wikipedia


szemraj

1. wy­da­wać cichy, jed­no­staj­ny dźwięk;
2. mówić cicho i nie­wy­raź­nie;
3. cicho wy­ra­żać swoje nie­za­do­wo­le­nie


SJP.pl


szemrania

1. wy­da­wać cichy, jed­no­staj­ny dźwięk;
2. mówić cicho i nie­wy­raź­nie;
3. cicho wy­ra­żać swoje nie­za­do­wo­le­nie


SJP.pl


szemranie

1. wy­da­wać cichy, jed­no­staj­ny dźwięk;
2. mówić cicho i nie­wy­raź­nie;
3. cicho wy­ra­żać swoje nie­za­do­wo­le­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szem­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaszemrać dk., szemrać ndk.

 rzecz. szmer m.

 przym. szemrany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmer

Wiktionary


szemrany

po­tocz­nie lub gwa­ro­wo: po­dej­rza­ny, nie­pew­ne­go po­cho­dze­nia, nie­czy­sty


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­dej­rza­ny, nie­ucz­ci­wy, nie­czy­sty

 (1.2) gwara. prze­stęp­cza cwa­niac­ki, dobry, wta­jem­ni­czo­ny

Wiktionary

Szem­ra­ny – album mu­zycz­ny na­gra­ny przez ze­spół Koli i wy­da­ny w czerw­cu 1999. Do­tych­czas jest je­dy­ną płytą wy­da­ną przez Koli.

W ut­wo­rach można usły­szeć frag­men­ty m.in.:

Niek­tó­re ut­wo­ry ko­re­spon­du­ją ze sta­ry­mi war­szaw­ski­mi pio­sen­ka­mi, np. "Tin­gel Tan­gel" jest od­po­wie­dzią na pio­sen­kę Sta­ni­sła­wa Grze­siu­ka "Apa­szem Sta­siek był".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był to kij w mro­wi­sko, który spo­wo­do­wał, że kon­sul­ta­cje re­gio­nal­ne były pod­la­ne sosem szem­ra­nej po­li­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛ̃mˈrãnɨ, AS: šẽmrãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szemranie n.

 czas. szemrać ndk., zaszemrać dk.

Wiktionary


szemrać

1. wy­da­wać cichy, jed­no­staj­ny dźwięk;
2. mówić cicho i nie­wy­raź­nie;
3. cicho wy­ra­żać swoje nie­za­do­wo­le­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­da­wać cichy, jed­no­staj­ny szmer, cicho szu­mieć

 (1.2) przen. wy­ra­żać nie cał­kiem ot­war­cie swoje nie­za­do­wo­le­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stru­mień cicho szem­rze poś­ród drzew.

 (1.2) Lu­dzie za­czę­li szem­rać po ką­tach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛ̃mrat͡ɕ, AS: šẽmrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szemranie n., szmer m.

 przym. szemrany

 czas. zaszemrać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sarkać, narzekać, burzyć się

Wiktionary


szemrowice

Szem­ro­wi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Schem­ro­witz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w Gór­nym Ślą­sku, w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, w gmi­nie Do­bro­dzień.

W la­tach 1945–54 sie­dzi­ba gminy Szem­ro­wi­ce.

Wikipedia


szemud

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sze­mud (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Szëmôłd, niem. "Schönwalde") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Sze­mud. Leży przy dro­dze ek­spre­so­wej S6 i dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 224. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś kró­lew­ska w po­wie­cie gdań­skim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go w II po­ło­wie XVI wieku.

Wikipedia


szemudzki

przy­miot­nik od: Sze­mud


SJP.pl


szendzielorz

naz­wi­sko


SJP.pl


szeng

chiń­ski in­stru­ment mu­zycz­ny dęty


SJP.pl


szenila

wątek ru­no­wy uży­wa­ny do tka­nia dy­wa­nów


SJP.pl


szenjang

mia­sto w Chi­nach; She­ny­ang


SJP.pl


szenkować

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. da­ro­wać (w pre­zen­cie)

Wiktionary


szensi

pro­win­cja w Chi­nach; Sha­an­xi


SJP.pl


szenti

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. ro­dzaj sta­ro­e­gip­skiej prze­pa­ski bio­dro­wej lub spód­nicz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest praw­do­po­dob­nie fe­nic­ką fi­gu­ryn­ką z czar­ne­go po­le­ro­wa­ne­go ka­mie­nia, z bród­ką spi­cza­stą i w spi­cza­stej czap­ce, z opa­ską szen­ti koło bio­der (…)

Wiktionary


szenwald

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alina Szen­wald (1910–1989) – pol­ska dzien­ni­kar­ka.
  • Lu­cjan Szen­wald (1909–1944) – pol­ski poeta, żoł­nierz, dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny.

Wikipedia


szeol

po­dziem­ny świat ciem­no­ści u He­braj­czy­ków, ana­lo­gicz­nie - hades u Gre­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rel. w Sta­rym Te­sta­men­cie: miej­sce po­by­tu zmar­łych, w któ­rym ist­nie­ją pod po­sta­cią cieni;

Wiktionary

Szeol (hebr. שְׁאוֹל) – w Sta­rym Te­sta­men­cie, a prze­de wszyst­kim we wczes­nym ju­da­iz­mie, miej­sce po­by­tu zmar­łych, po­zba­wio­nych wszel­kiej ra­do­ści ist­nie­nia i życia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­chaj śmierć na nich spad­nie, nie­chaj żyw­cem zstą­pią do Sze­o­lu, bo w ich miesz­ka­niach jest wśród nich nik­czem­ność!

Wiktionary


szepcik

zdrob­nie­nie od: szept


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szept

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie szept, lecz tylko ci­chut­ki szep­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szept m., szeptucha ż., szeptun mos./mrz.

Wiktionary


szepczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


szepczący

mówić po cichu


SJP.pl

Patrz:

szeptać

szepietowianin

miesz­ka­niec Sze­pie­to­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szepietowianka

miesz­kan­ka Sze­pie­to­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szepietowo

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Sze­pie­to­wo (nazwa hi­sto­rycz­na: Sze­pie­to­wo-Sta­cja) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim. We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. Sze­pie­to­wo li­czy­ło 2018 miesz­kań­ców.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą miej­sko-wiej­skiej gminy Sze­pie­to­wo oraz sto­li­cą de­ka­na­tu sze­pie­tow­skie­go. Prawa miej­skie Sze­pie­to­wo otrzy­ma­ło z dniem 1 stycz­nia 2010 r.

Wikipedia


szepietowski

przy­miot­nik od: Sze­pie­to­wo


SJP.pl


szeping

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. stru­gar­ka po­przecz­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) shaping

Wiktionary


szepleniuch

daw­niej: ten, co sze­ple­ni (se­ple­ni) - wy­ma­wia wad­li­wie spół­gło­ski


SJP.pl


szeplenić

daw­niej: wy­ma­wiać wad­li­wie spół­gło­ski; se­ple­nić


SJP.pl


szeplerzyzna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sze­ple­rzyz­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Iława.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


szepleć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. se­ple­nić

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szeplawy

Wiktionary


szepnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szep­tać)

 (1.1) po­wie­dzieć bar­dzo cicho; rzec szep­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziec­ko szep­nę­ło mamie ta­jem­ni­cę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szeptun mos./mrz., szepnięcie n., szept mrz., szeptanie n., szeptucha ż.

Wiktionary


szept

1. ciche, bezdź­więcz­ne mó­wie­nie, sły­sza­ne tylko przez osoby znaj­du­ją­ce się bli­sko mó­wią­ce­go;
2. po­e­tyc­ko: cichy dźwięk nie­o­kre­ślo­nej wy­so­ko­ści, wy­da­wa­ny przez coś bę­dą­ce­go w sta­łym, jed­no­staj­nym ruchu; szmer, sze­lest


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bezdź­więcz­ny, cichy głos, sły­sza­ny tylko z bli­ska

 (1.2) nie­gło­śny dźwięk cze­goś znaj­du­ją­ce­go się w sta­łym, jed­no­staj­nym ruchu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szeptun mos., szeptunka ż., szeptucha ż., szeptanka ż., szeptanie n., szepnięcie n., szepcik mrz.

 czas. szeptać ndk., szepnąć dk., wyszeptać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeptanie, mamrotanie, szemranie, szepnięcie

 (1.2) szmer, szelest, szemranie, poszept

Wiktionary


szeptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szep­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szepnięcie n., szept m., szeptanina ż., szeptaninka ż., szeptanka ż., szeptun m., szeptunka ż., szeptucha ż.

 czas. wyszeptać, szeptać ndk., szepnąć dk.

 przym. szeptliwy

 przysł. szeptliwie

Wiktionary


szeptanka

1. rzad­ko: cie­che mó­wie­nie;
2. plot­ka, nie­spraw­dzo­na po­gło­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mó­wie­nie, roz­ma­wia­nie szep­tem

 (1.2) pot. po­gło­ska, nie­o­fi­cjal­na wia­do­mość prze­ka­zy­wa­na z ust do ust

 (1.3) film. pot. głos lek­to­ra fil­mo­we­go

 (1.4) pot. ciche tłu­ma­cze­nie sy­mul­ta­nicz­ne komuś do ucha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szept m., szeptanie n., wyszeptanie n., wyszeptywanie n., szeptunka ż., szeptucha ż., szeptun m., podszeptywanie n.

 czas. szeptać ndk., wyszeptać dk., wyszeptywać ndk., podszeptywać ndk.

 przysł. szeptem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) plotka

Wiktionary


szeptany

taki, który jest roz­po­wszech­nia­ny w ta­jem­ni­cy, po kry­jo­mu


SJP.pl


szeptać

mówić po cichu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. szep­nąć)

 (1.1) mówić szep­tem (cicho, nie po­wo­du­jąc drgań wią­za­deł gło­so­wych)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas mszy szep­ta­ły­śmy, aby nie za­kłó­cać ce­re­mo­nii.

 (1.1) Za­bra­nia się szep­tać pod­czas eg­za­mi­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛptat͡ɕ, AS: šeptać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szept mrz., szeptucha ż., szeptun mos., szeptunka ż., szeptanie n., szeptanka ż.

 czas. wyszeptać

Wiktionary


szeptem

1. ciche, bezdź­więcz­ne mó­wie­nie, sły­sza­ne tylko przez osoby znaj­du­ją­ce się bli­sko mó­wią­ce­go;
2. po­e­tyc­ko: cichy dźwięk nie­o­kre­ślo­nej wy­so­ko­ści, wy­da­wa­ny przez coś bę­dą­ce­go w sta­łym, jed­no­staj­nym ruchu; szmer, sze­lest


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szep­tem – seria ksią­żek au­tor­stwa Becci Fitz­pa­trick
    • Szep­tem – pier­wsza książ­ka z tego cyklu
  • Szep­tem – album stu­dyj­ny Anny Marii Jopek
  • „Szep­tem” – utwór Lud­mi­ły Ja­kub­czak

Wikipedia


szeptucha

ko­bie­ta le­czą­ca lub od­pę­dza­ją­ca złe moce za­ma­wia­niem; szep­tun­ka, zna­chor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. szep­tun­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy za­wio­dła me­dy­cy­na kon­wen­cjo­nal­na, chory udał się do szep­tu­chy.

 (1.1) W Pol­sce szep­tu­chy miesz­ka­ją głów­nie na Pod­la­siu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛpˈtuxa, AS: šeptuχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szept m., szepcik m., szeptanie n., szeptanina ż., szeptaninka ż., szeptanka ż., szeptliwość ż., szepnięcie n., naszept m., naszeptanie n., naszeptywanie n., odszepnięcie n., odszeptanie n., odszeptywanie n., poszept m., poszeptanie n., poszeptywanie n., poszepnięcie n., wyszeptanie n., wyszeptywanie n., zaszeptanie n., zaszeptaność ż.

:: war. szeptunka ż.

:: fm. szeptun m.

 czas. szeptać ndk., szeptać się ndk., szepnąć dk., naszeptać dk., naszeptywać ndk., odszeptać dk., odszeptywać ndk., odszepnąć dk., poszeptać dk., poszeptywać ndk., poszepnąć dk., wyszeptać dk., wyszeptywać ndk., wszeptywać ndk., zaszeptać dk., zaszeptać się dk.

 przym. szeptliwy, szepczący, zaszeptany

 przysł. szeptliwie, szepcząco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeptunka

Wiktionary


szeptun

re­gio­nal­nie: zna­chor, osoba le­czą­ca za­ma­wia­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który leczy za­ma­wia­niem;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ku­li­sty dzwo­nek przy uprzę­ży

Wiktionary

Szep­tun (szep­tun­ka, szep­tu­cha, wiedź­ma) – uz­dro­wi­ciel lub uz­dro­wi­ciel­ka lu­do­wa ofe­ru­ją­ca swoje usłu­gi oso­bom wie­rzą­cym w moc le­cze­nia. W Pol­sce wy­stę­pu­ją głów­nie w re­jo­nie Pod­la­sia. Prze­waż­nie są to osoby wyz­na­nia pra­wo­sław­ne­go. Ich dzia­łal­ność jest uwa­ża­na za prak­ty­ki po­gań­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy za­wio­dła me­dy­cy­na kon­wen­cjo­nal­na, chory udał się do szep­tu­na.

 (1.1) W Pol­sce szep­tu­ni miesz­ka­ją głów­nie na Pod­la­siu.

 (2.1) W uprzę­ży po­brzę­ki­wa­ły trzy dzwon­ki (szep­tun, ba­ła­bon i ka­ła­ta­ło), sło­mia­ne sie­dze­nie po­kry­wał kilim, zaś za ple­cy­e­ca­mi woź­ni­cy sie­dział słu­żą­cy kozak.

 (2.1) Je­dy­ny­mi za­przę­ga­mi ko­ło­wy­mi wy­po­sa­żo­ny­mi w dzwon­ki były ba­ła­gu­ły, któ­rych uprzę­że po­sia­da­ły za­mo­co­wa­ne na sze­ro­kim skó­rza­nym pasie: ku­li­ste szep­tu­ny, bla­sza­ne ba­ła­bo­ny i drew­nia­ne ka­ła­ta­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szept m., szepcik m., szeptanie n., szeptanina ż., szeptaninka ż., szeptanka ż., szeptliwość ż., szepnięcie n., naszept m., naszeptanie n., naszeptywanie n., odszepnięcie n., odszeptanie n., odszeptywanie n., poszept m., poszeptanie n., poszeptywanie n., poszepnięcie n., wyszeptanie n., wyszeptywanie n., zaszeptanie n., zaszeptaność ż.

:: fż. szeptunka ż., szeptucha ż.

 czas. szeptać ndk., szeptać się ndk., szepnąć dk., naszeptać dk., naszeptywać ndk., odszeptać dk., odszeptywać ndk., odszepnąć dk., poszeptać dk., poszeptywać ndk., poszepnąć dk., wyszeptać dk., wyszeptywać ndk., wszeptywać ndk., zaszeptać dk., zaszeptać się dk.

 przym. szeptliwy, szepczący, zaszeptany

 przysł. szeptliwie, szepcząco

Wiktionary


szeptunka

ko­bie­ta le­czą­ca lub od­pę­dza­ją­ca złe moce za­ma­wia­niem; szep­tu­cha, zna­chor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która leczy za­ma­wia­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy za­wio­dła me­dy­cy­na kon­wen­cjo­nal­na, chory udał się do szep­tun­ki.

 (1.1) W Pol­sce szep­tun­ki miesz­ka­ją głów­nie na Pod­la­siu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szept m., szepcik m., szeptanie n., szeptanina ż., szeptaninka ż., szeptanka ż., szeptliwość ż., szepnięcie n., naszept m., naszeptanie n., naszeptywanie n., odszepnięcie n., odszeptanie n., odszeptywanie n., poszept m., poszeptanie n., poszeptywanie n., poszepnięcie n., wyszeptanie n., wyszeptywanie n., zaszeptanie n., zaszeptaność ż.

:: war. szeptucha ż.

:: fm. szeptun m.

 czas. szeptać ndk., szeptać się ndk., szepnąć dk., naszeptać dk., naszeptywać ndk., odszeptać dk., odszeptywać ndk., odszepnąć dk., poszeptać dk., poszeptywać ndk., poszepnąć dk., wyszeptać dk., wyszeptywać ndk., wszeptywać ndk., zaszeptać dk., zaszeptać się dk.

 przym. szeptliwy, szepczący, zaszeptany

 przysł. szeptliwie, szepcząco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeptucha

Wiktionary


szepty

1. ciche, bezdź­więcz­ne mó­wie­nie, sły­sza­ne tylko przez osoby znaj­du­ją­ce się bli­sko mó­wią­ce­go;
2. po­e­tyc­ko: cichy dźwięk nie­o­kre­ślo­nej wy­so­ko­ści, wy­da­wa­ny przez coś bę­dą­ce­go w sta­łym, jed­no­staj­nym ruchu; szmer, sze­lest


SJP.pl

Szep­ty (ang. "The Awa­ke­ning") – bry­tyj­ski hor­ror z 2011 roku w re­ży­se­rii Nicka Murp­hy’ego. W fil­mie wy­stę­pu­ją Re­bec­ca Hall, Do­mi­nic West i Imel­da Sta­un­ton.

Świa­to­wa pre­mie­ra filmu od­by­ła się 11 li­sto­pa­da 2011 roku, na­to­miast w Pol­sce od­by­ła się 15 czerw­ca 2012 roku.

Wikipedia


szeptycki

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie;

Wiktionary

Szep­tyc­ki, Kry­sty­no­pol ( Шептицький, "Szep­tyć­kyj") – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu szep­tyc­kie­go i hro­ma­dy Szep­tyc­ki, 9 km na po­łud­nie od mia­sta Sokal, 15 km na wschód od gra­ni­cy z Pol­ską, u uj­ścia So­ło­kii do Bugu.

Do 1951 roku miej­sco­wość no­si­ła nazwę Kry­sty­no­pol ( Кристинопіль, "Kry­sty­no­pil"), a w la­tach 1951–2024 Czer­wo­no­gród ( Червоноград, "Czer­wo­noh­rad").

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szeptycki

Wiktionary


szer

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) gra­ni­to­wa wy­sep­ka o po­wierzch­ni wy­gła­dzo­nej przez lo­do­wiec i fale mor­skie, wy­stę­pu­ją­ca u wy­brze­ży Pół­wy­spu Skan­dy­naw­skie­go; scher, skjer, skjor, szkier;
2. śro­do­wi­sko­wo: po­dzie­le­nie się in­for­ma­cją z in­ny­mi użyt­kow­ni­ka­mi por­ta­lu spo­łecz­no­ścio­we­go


SJP.pl


szer.

1. skrót od: sze­re­go­wiec (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz);
2. skrót od: sze­ro­kość (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = sze­ro­kość

 (1.2) = wojsk. sze­re­go­wy

Wiktionary


szerardyzacja

w tech­no­lo­gii: obrób­ka ciepl­no-che­micz­na, w wy­ni­ku któ­rej do­cho­dzi do wyt­wo­rze­nia na po­wierzch­niach wy­ro­bów sta­lo­wych po­wło­ki ochron­nej ze stopu że­la­za z cyn­kiem


SJP.pl


szerbet

daw­niej: sor­bet


SJP.pl


szerchla

1. ostra, krót­ka wełna owcza
2. twar­da sierść ja­kie­go­kol­wiek zwie­rzę­cia


SJP.pl


szerchlowaty

ma­ją­cy krót­ką i twar­dą sierść


SJP.pl


szereg

1. rząd ut­wo­rzo­ny z osób, rze­czy itp. usta­wio­nych w jed­nej linii;
2. więk­sza licz­ba cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ciąg osób lub przed­mio­tów usta­wio­nych obok sie­bie w linii pro­stej

 (1.2) mat. wy­ra­że­nie bę­dą­ce sumą skoń­czo­nej lub nie­skoń­czo­nej licz­by skład­ni­ków

za­i­mek li­czeb­ny nie­o­kre­ślo­ny

 (2.1) książk. za­i­mek in­for­mu­ją­cy o dużej licz­bie kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sze­reg – kon­struk­cja umoż­li­wia­ją­ca wy­ko­na­nie uo­gól­nio­ne­go do­da­wa­nia prze­li­czal­nej licz­by skład­ni­ków
  • sze­reg Fo­u­rie­ra – sze­reg, poz­wa­la­ją­cy ro­zło­żyć funk­cję okre­so­wą, speł­nia­ją­cą wa­run­ki Di­rich­le­ta, na sumę funk­cji try­go­no­me­trycz­nych
  • sze­reg funk­cyj­ny – sze­reg, któ­re­go wy­ra­za­mi są funk­cje o wspól­nej dzie­dzi­nie
  • sze­reg ge­o­me­trycz­ny – ciąg któ­re­go n-ty wyraz jest suma n pier­wszych wy­ra­zów ciągu ge­o­me­trycz­ne­go
  • sze­reg har­mo­nicz­ny – sze­reg licz­bo­wy
  • sze­reg jed­no­staj­nie zbież­ny – sze­reg, któ­re­go wy­ra­za­mi są funk­cje o wspól­nej dzie­dzi­nie
  • sze­reg La­u­ren­ta – sze­reg La­u­ren­ta funk­cji ze­spo­lo­nej to re­pre­zen­ta­cja tej funk­cji w po­sta­ci sze­re­gu po­tę­go­we­go, w któ­rym wy­stę­pu­ją rów­nież skład­ni­ki o wy­kład­ni­ku ujem­nym
  • sze­reg Mac­la­u­ri­na – przed­sta­wie­nie funk­cji (n+1)-razy róż­nicz­ko­wal­nej przy po­mo­cy wie­lo­mia­nu za­leż­ne­go od ko­lej­nych jej po­chod­nych oraz do­sta­tecz­nie małej resz­ty
  • sze­reg po­tę­go­wy – sze­reg funk­cyj­ny
  • sze­reg prze­mien­ny – sze­reg licz­bo­wy, któ­re­go wy­ra­zy są na prze­mian do­dat­nie i ujem­ne
  • sze­reg ro­zbież­ny – kon­struk­cja umoż­li­wia­ją­ca wy­ko­na­nie uo­gól­nio­ne­go do­da­wa­nia prze­li­czal­nej licz­by skład­ni­ków
  • sze­reg Ta­y­lo­ra – przed­sta­wie­nie funk­cji (n+1)-razy róż­nicz­ko­wal­nej przy po­mo­cy wie­lo­mia­nu za­leż­ne­go od ko­lej­nych jej po­chod­nych oraz do­sta­tecz­nie małej resz­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potem trze­ci sze­reg — bud zie­lo­nych, czer­wo­nych i żół­tych, gdzie przy wej­ściu ja­śnia­ły pot­wor­ne ma­lo­wi­dła, a na dachu uka­zy­wa­li się ja­skra­wo odzia­ni pa­ja­ce, albo ol­brzy­mie lalki.

 (2.1) Sze­reg aut wy­pro­du­ko­wa­no z de­fek­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛrɛk, AS: šerek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szeregowiec m., szeregowy m., szeregowanie n., uszeregowanie n., zaszeregowanie n.

 czas. szeregować, uszeregować, zaszeregować

 przym. szeregowy

 przysł. szeregiem, szeregowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rząd

 (2.1) wiele, sporo, niemało

Wiktionary


szeregi

1. rząd ut­wo­rzo­ny z osób, rze­czy itp. usta­wio­nych w jed­nej linii;
2. więk­sza licz­ba cze­goś


SJP.pl


szeregiem

1. rząd ut­wo­rzo­ny z osób, rze­czy itp. usta­wio­nych w jed­nej linii;
2. więk­sza licz­ba cze­goś


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) ko­lej­no, jeden za dru­gim

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: sze­reg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dru­ży­na sze­re­giem pom­knę­ła za Zdo­by­sła­wem w knie­ję.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szeregowy

 rzecz. szereg mrz., szeregowy mos., szeregowiec mos.

 przysł. szeregowo

 zaim. szereg

Wiktionary


szeregowa

żoł­nier­ka nie­ma­ją­ca stop­nia po­do­fi­cer­skie­go ani ofi­cer­skie­go


SJP.pl


szeregowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sze­re­go­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szereg mrz., szeregowy mos.

 czas. szeregować, zaszeregować

 zaim. szereg

 przym. szeregowy

Wiktionary


szeregowiec

żoł­nierz bez stop­nia po­do­fi­cer­skie­go i ofi­cer­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. wojsk. żoł­nierz naj­niż­szy rangą;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. ar­chit. dom wy­bu­do­wa­ny w sze­re­gu z in­ny­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sze­re­go­wy (daw. sze­re­go­wiec) – naj­niż­szy sto­pień woj­sko­wy
  • dom sze­re­go­wy
  • Sze­re­go­wiec Ben­ja­min – ame­ry­kań­ska ko­me­dia z 1980 roku
  • Sze­re­go­wiec Dolot – ame­ry­kań­sko-bry­tyj­ski film ani­mo­wa­ny z 2005 roku
  • Sze­re­go­wiec Ryan – ame­ry­kań­ski dra­mat wo­jen­ny z 1998 roku
  • Sze­re­gow­cu, do dzie­ła! – bry­tyj­ska ko­me­dia z 1958 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po przy­się­dze za­pra­sza­my sze­re­gow­ców z ro­dzi­na­mi do sto­łów­ki woj­sko­wej.

 (2.1) Miesz­ka­my w jed­nym z tych sza­rych sze­re­gow­ców obok parku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szereg mrz., szeregowy mos.

 przym. szeregowy

 przysł. szeregiem, szeregowo

 zaim. szereg

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeregowy

Wiktionary


szeregowo

przy­słó­wek

 (1.1) w sze­re­gu, ko­lej­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ustaw­cie się sze­re­go­wo wzdłuż bia­łej linii.

 (1.1) Opor­ni­ki zo­sta­ły po­łą­czo­ne sze­re­go­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szeregowy

 rzecz. szereg mrz., szeregowy mos., szeregowiec mos.

 przysł. szeregiem

 zaim. szereg

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeregiem

Wiktionary


szeregowy

żoł­nierz nie­ma­ją­cy stop­nia po­do­fi­cer­skie­go ani ofi­cer­skie­go; sze­re­go­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. naj­niż­szy sto­pień woj­sko­wy;

 (1.2) nie­for­mal­na nazwa har­ce­rza nie­po­sia­da­ją­ce­go żad­nej funk­cji;

przy­miot­nik

 (2.1) nie­wy­róż­nia­ją­cy się z tłumu, zwy­czaj­ny

 (2.2) uło­żo­ny w sze­reg; znaj­du­ją­cy się w sze­re­gu; ko­lej­ny w sze­re­gu

Wiktionary

Sze­re­go­wy (szer.) – naj­niż­szy sto­pień woj­sko­wy w Si­łach Zbroj­nych Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej. Wyż­szym stop­niem jest star­szy sze­re­go­wy.

Sto­pień sze­re­go­we­go bez szcze­gól­ne­go na­da­nia otrzy­mu­ją po­bo­ro­wi po­wo­ła­ni po raz pier­wszy do czyn­nej służ­by woj­sko­wej z dniem sta­wie­nia się do służ­by, ochot­ni­cy oraz osoby prze­nie­sio­ne do re­zer­wy bez od­by­cia służ­by woj­sko­wej (do 31 grud­nia 2009) – z dniem prze­nie­sie­nia do re­zer­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Woj­sku Pol­skim sto­pień sze­re­go­we­go do 1976 nosił nazwę sze­re­gow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ, AS: šeregovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szeregowiec m., szereg m., szeregowanie n., uszeregowanie n.

:: fż. szeregowa ż.

 czas. szeregować ndk., uszeregować dk.

 przym. szeregowo

 zaim. szereg

 przysł. szeregiem, szeregowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeregowiec

Wiktionary


szeregówka

Sze­re­gów­ka – ro­dzaj wsi, który pow­stał w XVI wieku wsku­tek re­or­ga­ni­za­cji dóbr kró­lew­skich. Wy­róż­nia się re­gu­lar­nym ła­no­wym ukła­dem pól, ale w prze­ci­wień­stwie do rzę­dów­ki i łań­cu­chów­ki po­sia­da zwar­cie usta­wio­ne za­gro­dy. Są one roz­mie­szczo­ne wzdłuż pro­stej ulicy w środ­ku ob­sza­ru wiej­skie­go.

Wikipedia


szeremeta

naz­wi­sko


SJP.pl


szeremietiew

naz­wi­sko


SJP.pl


szeremietiewo

Sze­re­mie­tie­wo, Mię­dzy­na­ro­do­wy Port Lot­ni­czy Sze­re­mie­tie­wo im. A.S. Pusz­ki­na ( Международный аэропорт Шереметьево имени А. С. Пушкина, She­re­me­ty­e­vo In­ter­na­tio­nal Air­port) (Kod IATA: SVO, Kod ICAO: UUEE) – mię­dzy­na­ro­do­wy port lot­ni­czy Mosk­wy, naj­więk­sze lot­ni­sko w Rosji. W 2019 roku ob­słu­ży­ło pra­wie 50 mln pa­sa­że­rów. Lot­ni­sko Sze­re­mie­tie­wo jest głów­ną bazą linii lot­ni­czych Ae­ro­fłot.

Wikipedia


szerl

czar­ny mi­ne­rał uży­wa­ny do wy­ro­bu bi­żu­te­rii ża­łob­nej, od­mia­na tur­ma­li­nu; szer­lit, sko­ryl


SJP.pl


szerlit

mi­ne­rał, czar­na od­mia­na tur­ma­li­nu bo­ga­ta w że­la­zo; szerl; sko­ryl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów;

Wiktionary

Szer­lit, Schörl, Szerl – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do krze­mia­nów pier­ście­nio­wych. Cza­sa­mi, szcze­gól­nie w star­szej li­te­ra­tu­rze jest opi­sy­wa­ny jako bo­ro­krze­mian. Na­le­ży do grupy tur­ma­li­nu, two­rząc sze­re­gi izo­mor­ficz­ne z el­ba­i­tem i dra­wi­tem. Nazwa po­cho­dzi od sta­ro­ger­mań­skie­go ter­mi­nu "schörl", oz­na­cza­ją­ce­go mi­ne­ra­ły płon­ne to­wa­rzy­szą­ce ru­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szer­lit to kru­chy mi­ne­rał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛrlʲit, AS: šerlʹit

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) schörl, szerl

Wiktionary


szerlok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) (na po­cząt­ku XX wieku) liter. pot. utwór, któ­re­go głów­nym bo­ha­te­rem był Szer­lok Hol­mes; czę­sto cza­so­pis­mo pu­bli­ku­ją­ce opo­wia­da­nia nie­a­u­to­ry­zo­wa­ne przez twór­cę po­sta­ci

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) iron. osoba mó­wią­ca oczy­wi­sto­ści, wolno ko­ja­rzą­ca fakty, od­kry­wa­ją­ca Ame­ry­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Szer­lo­ki” — z uwagi na spe­cy­ficz­ne­go od­bior­cę — przy­czy­ni­ły się do de­wa­lu­a­cji reguł wy­pra­co­wa­nych przez an­giel­skie­go pi­sa­rza: lo­gi­kę za­stą­pi­ły w nich sen­sa­cja i na­sta­wie­nie na epa­to­wa­nie od­bior­cy dość dra­stycz­ny­mi sce­na­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sherlock, Sherlock, Szerlok

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) Captain Obvious, mongoł, ulung

Wiktionary


szermierczy

do­ty­czą­cy szer­mier­ki lub szer­mie­rza


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sport. od­no­szą­cy się do szer­mier­ki lub szer­mie­rza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W oś­rod­ku dzia­ła­ją sek­cje: szer­mier­cza, ko­szy­kar­ska i te­ni­sa sto­ło­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛrˈmʲjɛrt͡ʃɨ, AS: šermʹi ̯erčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szermierka ż., szermierz ż.

Wiktionary


szermierka

1. sztu­ka walki bro­nią białą;
2. dy­scy­pli­na spor­to­wa obej­mu­ją­ca walkę na flo­re­ty, sza­ble i szpa­dy;
3. rzad­ko: ko­bie­ta szer­mierz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztu­ka wła­da­nia białą bro­nią

 (1.2) sport. dy­scy­pli­na spor­to­wa, sta­no­wią­ca walkę bro­nią białą, jak szpa­da, flo­ret i sza­bla

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby z tego ar­ty­ku­łu in­for­ma­cje nt. szer­mier­ki spor­to­wej (jako dy­scy­pli­ny olim­pij­skiej) do ar­ty­ku­łu szer­mier­ka spor­to­wa.

Szer­mier­ka (daw­niej "fech­tu­nek") – sztu­ka walki opie­ra­ją­ca się na wy­ko­rzy­sta­niu broni bia­łej. Współ­cze­śnie także nazwa dy­scy­pli­ny spor­to­wej za­li­cza­nej do spor­tów walki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Au­gu­sto uczył się szer­mier­ki od Jeana przez sie­dem lat spę­dzo­nych w Ly­o­nie.

 (1.2) W ostat­nich la­tach ob­ni­żył się po­ziom szer­mier­ki w na­szym kraju, nie mamy do­brych za­wod­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛrˈmʲjɛrka, AS: šermʹi ̯erka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szermierz

 przym. szermierczy

 czas. szermować

Wiktionary

Synonimy:

fechtunek

Wiktionary


szermierz

1. spor­to­wiec upra­wia­ją­cy szer­mier­kę;
2. osoba wła­da­ją­ca bro­nią białą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wła­da­ją­cy lekką białą bro­nią

 (1.2) sport. spor­to­wiec upra­wia­ją­cy szer­mier­kę

 (1.3) przen. bo­jow­nik za jakąś spra­wę czy ideę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ów paź pra­gnął zo­stać do­brym szer­mie­rzem.

 (1.2) Szer­mie­rzy fran­cu­scy ule­gli Wło­chom.

 (1.3) Paweł był w li­ce­um takim szer­mie­rzem rów­ne­go trak­to­wa­nia ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛrmʲjɛʃ, AS: šermʹi ̯eš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szermierczy, szermierski

 rzecz. szermierka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) szablista, fechmistrz, fechtmistrz

 (1.3) adwokat, rzecznik, orędownik, ideolog, bojownik, zwolennik

Wiktionary


szermowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szer­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szermować ndk.

Wiktionary


szermować

1. na­du­ży­wać wznio­słych słów, okre­śleń w wy­stą­pie­niach pu­blicz­nych, w dy­sku­sji, w roz­mo­wie;
2. na­du­ży­wać cze­goś;
3. prze­sta­rza­łe: wła­dać bro­nią białą


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przen. po­pi­sy­wać się czymś, na­du­ży­wać ja­kichś ar­gu­men­tów, haseł lub słów w dy­sku­sji, prze­mó­wie­niu

 (1.2) przest. wal­czyć na białą broń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W trak­cie wio­sen­nej awan­tu­ry o gaże człon­ków pew­ne­go pu­blicz­ne­go gre­mium, bez że­na­dy szer­mo­wa­no ar­gu­men­tem, że w po­dob­nych pry­wat­nych gre­miach za­rob­ki są wyż­sze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛrˈmɔvat͡ɕ, AS: šermovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szermierka ż., szermowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) fechtować

Wiktionary


szeroki

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy okre­ślo­ny wy­miar po­przecz­ny

 (1.2) ma­ją­cy duży wy­miar po­przecz­ny

 (1.3) roz­cią­ga­ją­cy się da­le­ko we wszyst­kie stro­ny

 (1.4) o ubra­niu: nie­przy­le­ga­ją­cy ści­śle do ciała lub za duży

 (1.5) ma­ją­cy znacz­ny za­sięg, do­ty­czą­cy róż­nych spraw, osób, rze­czy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sze­ro­ki Bór
  • Sze­ro­ki Ka­mień
  • Sze­ro­ki Wierch

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rzad­ko spo­ty­ka się tak sze­ro­kie łóżka.

 (1.5) Raj­mund był czło­wie­kiem o sze­ro­kiej wie­dzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛˈrɔci, AS: šeroḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szerokość ż.

 przysł. szeroko

 czas. szerzyć, poszerzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) obszerny, rozległy, daleki

 (1.4) luźny, obszerny, przyduży, obwisły

 (1.5) wszechstronny, różnorodny, wieloraki, wielostronny, perspektywiczny

Wiktionary


szeroko

przy­słó­wek

 (1.1) na okre­ślo­ny wy­miar w po­przek

 (1.2) roz­le­gle wszerz, na dużą od­le­głość w po­przek

 (1.3) o dużym za­się­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tu jest sze­ro­ko na dwa metry.

 (1.2) Ma­ra­toń­czyk prze­bie­ga­jąc linię mety, sze­ro­ko ro­zło­żył ręce w ge­ście zwy­cię­stwa.

 (1.3) Dzia­dek, jak zwy­kle krew­ki, dał się unieść fali elok­wen­cji i sze­ro­ko ko­men­to­wał nik­czem­ne po­czy­na­nia ce­sa­rza–mat­ko­bój­cy, na temat któ­re­go wła­śnie nie­daw­no prze­pro­wa­dził wni­kli­we stu­dia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛˈrɔkɔ, AS: šeroko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szerokość

 przym. szeroki

 czas. szerzyć, poszerzać

Wiktionary


szerokobiodry

przy­miot­nik

 (1.1) o sze­ro­kich, wy­dat­nych bio­drach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie była bar­dzo ładna, choć twarz miała ła­god­ną, a włosy mięk­kie - sze­ro­ko­bio­dra, wąska w pasie, o du­żych pier­siach, teraz wy­peł­nio­nych mle­kiem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biodrzasty

Wiktionary


szerokobrzeżek

pły­wak sze­ro­ko­brze­żek - duży chrząszcz wodny z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych


SJP.pl


szerokodzioby

pe­tre­lek sze­ro­ko­dzio­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl

Sze­ro­ko­dzio­by (Eu­ry­la­i­mi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes). We współ­cze­śnie sto­so­wa­nych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych obej­mu­je 10 ga­tun­ków.

Wikipedia


szerokodziób

ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z rzędu wró­blo­wych, np. sze­ro­ko­dziób bia­łos­krzy­dły


SJP.pl


szerokoeliptyczny

ma­ją­cy kształt sze­ro­kiej elip­sy


SJP.pl


szerokofrontowy

przy­miot­nik

 (1.1) ar­chit. taki, który ma sze­ro­ki front

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspom­nie­niem po daw­nym pa­ster­stwie jest jeden wy­so­koz­rę­bo­wy, sze­ro­ko­fron­to­wy sza­łas z czte­ro­spa­do­wym, kry­tym de­ska­mi da­chem, z po­cząt­ku XX w.

Wiktionary


szerokogłowy

ma­ją­cy sze­ro­ką głowę


SJP.pl


szerokojajowaty

sze­ro­ki i przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem pta­sie jajo


SJP.pl


szerokokątny

w od­nie­sie­niu do obiek­ty­wu apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go: ma­ją­cy krót­szą ogni­sko­wą niż obiek­tyw stan­dar­do­wy, obej­mu­ją­cy więk­sze od niego pole wi­dze­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fot. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sze­ro­kim kątem wi­dze­nia, obej­mu­ją­cy sze­ro­kie pole wi­dze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do zdjęć kra­jo­bra­zu po­trzeb­ny jest także obiek­tyw sze­ro­ko­kąt­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ, AS: šerokokõntny

Wiktionary


szerokolistny

ma­ją­cy sze­ro­kie li­ście


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy sze­ro­kie li­ście

Wiktionary


szerokonose

1. ma­ją­cy sze­ro­ki nos;
2. o ce­chach sze­ro­ko­no­sych (po­drząd ssa­ków)


SJP.pl


szerokonosy

1. ma­ją­cy sze­ro­ki nos;
2. o ce­chach sze­ro­ko­no­sych (po­drząd ssa­ków)


SJP.pl


szerokootworowy

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ot­wo­ry o dużej śred­ni­cy

 (1.2) do­ty­czą­cy sze­ro­kich ot­wo­rów

Wiktionary


szerokopasmowy

przy­miot­nik

 (1.1) elek­tron. wy­ko­rzy­stu­ją­cy sze­ro­kie pasmo czę­stot­li­wo­ści wyt­wa­rza­ne przez modem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mamy w mia­stecz­ku do­stęp do sze­ro­ko­pas­mo­we­go in­ter­ne­tu.

Wiktionary


szerokopyski

kaj­man sze­ro­ko­py­ski - ga­tu­nek gada z ro­dzi­ny ali­ga­to­ro­wa­tych


SJP.pl


szerokopyszczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sco­te­a­nax|Tro­ugh­ton|ref=tak., ro­dzaj nie­to­pe­rzy z ple­mię­e­mie­nia wie­czor­ków wy­stę­pu­ją­cy w Au­stra­lii

 (1.2) zool. nie­to­perz z ro­dza­ju sze­ro­ko­pyszcz­ków (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Eu­ro­pie sze­ro­ko­pyszcz­ki nie wy­stę­pu­ją.

Wiktionary


szerokoskrzydły

ma­ją­cy duże, sze­ro­kie skrzy­dła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma sze­ro­kie skrzy­dła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Jad­wi­ga pa­mię­ta panią Elizę, w ka­pe­lu­szu na ko­pu­la­stej fry­zu­rze uży­wa­ją­cą prze­jażdż­ki z "naj­mil­szym woź­ni­cą" na koźle - panem Bo­chwi­cem, w sze­ro­kos­krzy­dłej pa­na­mie na gło­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɔkɔˈskʃɨdwɨ, AS: šerokoskšydu̯y

Wiktionary


szerokostożkowy

ma­ją­cy sze­ro­ki sto­żek


SJP.pl


szerokotorowy

przy­miot­nik

 (1.1) kolej. ma­ją­cy sze­rzej niż nor­mal­nie roz­sta­wio­ne szyny ko­le­jo­we

 (1.2) kolej. do­sto­so­wa­ny do sze­ro­kie­go toru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɔkɔtɔˈrɔvɨ, AS: šerokotorovy

Wiktionary


szerokości

śro­do­wi­sko­wo: forma za­koń­cze­nia kon­tak­tu słow­ne­go, uży­wa­na przez kie­row­ców, zwła­szcza za­wo­do­wych


SJP.pl


szerokość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­przecz­ny wy­miar obiek­tu

 (1.2) geogr. zob. sze­ro­kość ge­o­gra­ficz­na.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sze­ro­kość (roz­miar)
  • Sze­ro­kość ge­o­gra­ficz­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɛˈrɔkɔɕt͡ɕ, AS: šerokość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szerzyć ndk., poszerzać ndk., poszerzyć dk.

 przym. szeroki, szerokościowy

 przysł. szeroko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) długość

Wiktionary


szeromin

Sze­ro­min – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Płońsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


szerominek

Sze­ro­mi­nek – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Płońsk.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Sze­ro­mi­nek, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Płońsk. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


szerować

śro­do­wi­sko­wo: udo­stęp­niać okre­ślo­ną treść w in­ter­ne­cie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. udo­stęp­niać, dzie­lić się czymś w me­diach spo­łecz­no­ścio­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No i niek­tó­rym in­ter­na­u­tom już sia­dło na psy­chi­kę – laj­ku­ją, sze­ru­ją i prop­su­ją na po­tę­gę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szerowanie n.

Wiktionary


szerpa

1. wy­so­ko­gór­ski tra­garz do­star­cza­ją­cy ła­dun­ki w te miej­sca, gdzie tra­dy­cyj­ny tran­sport nie jest w sta­nie do­trzeć;
2. po­tocz­nie: wy­słan­nik rządu uczest­ni­czą­cy w ne­go­cja­cjach mię­dzy­pań­stwo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tra­garz i prze­wod­nik wy­so­ko­gór­ski

Wiktionary

Szer­pa – okre­śle­nie w ję­zy­ku pol­skim oz­na­cza­ją­ce tra­ga­rza (po­moc­ni­ka) wy­so­ko­gór­skie­go do­star­cza­ją­ce­go ła­dun­ki w te miej­sca, gdzie tra­dy­cyj­ny tran­sport nie jest w sta­nie do­trzeć.

Nazwa po­cho­dzi od nazwy ple­mie­nia Szer­pów ży­ją­ce­go w Hi­ma­la­jach, spoś­ród któ­re­go re­kru­to­wa­no po­moc­ni­ków przy wy­pra­wach w Hi­ma­la­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­naj­mie­my ze dwu­dzie­stu szer­pów w wio­sce w do­li­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szerpa m.

 przym. szerpijski

Wiktionary


szerpentyna

no­szo­na w XV-XVIII wieku krzy­wa sza­bla; ser­pen­ty­na; ka­ra­be­la


SJP.pl


szerpijka

człon­ki­ni ple­mie­nia hi­ma­laj­skie­go


SJP.pl


szerpijski

do­ty­czą­cy Szer­pów, wła­ści­wy Szer­pom


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szer­pa­mi, do­ty­czą­cy Szer­pów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szerpa mos., szerpa mos.

Wiktionary


szerpowie

1. wy­so­ko­gór­ski tra­garz do­star­cza­ją­cy ła­dun­ki w te miej­sca, gdzie tra­dy­cyj­ny tran­sport nie jest w sta­nie do­trzeć;
2. po­tocz­nie: wy­słan­nik rządu uczest­ni­czą­cy w ne­go­cja­cjach mię­dzy­pań­stwo­wych


SJP.pl

Szer­po­wie (tyb: ཤར་པ།, trans­li­te­ra­cja Wy­lie­go "shar pa", do­słow­nie „lu­dzie wscho­du”, z "sher" „wschód” + "wa" „lud”) – lud ty­be­tań­ski za­miesz­ku­ją­cy Hi­ma­la­je w In­diach i Ne­pa­lu, przy­by­ły na te te­re­ny z Ty­be­tu około XIII–XIV wieku. Po­pu­la­cja wy­no­si ok. 120 tys.

Wikipedia


szerszeniak

łowik szer­sze­niak - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny ło­wi­ko­wa­tych


SJP.pl


szerszenieć

o sier­ści zwie­rząt: tra­cić gład­kość i po­łysk


SJP.pl


szerszeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. więk­szy od osy owad dra­pież­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tra­wie gniły stosy ja­błek i gru­szek, mię­dzy nimi bzy­ka­ły osy, a także mnó­stwo szer­sze­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛrʃɛ̃ɲ, AS: šeršẽń

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szerszeni, szerszeniowy

Wiktionary


szerszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: sze­ro­ki


SJP.pl


szerting

cien­ka, gęsta tka­ni­na ba­weł­nia­na; shir­ting


SJP.pl


szeryf

1. w USA: lo­kal­ny urzęd­nik eg­zek­wu­ją­cy prawo;
2. w śred­nio­wiecz­nej An­glii: kró­lew­ski urzęd­nik o roz­le­głych kom­pe­ten­cjach; obec­nie: tytuł ho­no­ro­wy;
3. sza­rif;
a) w kra­jach mu­zuł­mań­skich: ho­no­ro­wy tytuł przy­słu­gu­ją­cy człon­kom klanu Ha­szim (na­le­żał do niego Ma­ho­met);
b) daw­niej: tytuł gu­ber­na­to­ra Mekki na­le­żą­ce­go do rodu Ha­szy­mi­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) w An­glii: urzęd­nik w hrab­stwie na­le­żą­cym do króla, peł­nią­cy funk­cję ad­mi­ni­stra­to­ra;

 (1.2) w USA: po­li­cjant lub urzęd­nik na­dzo­ru­ją­cy apa­rat po­li­cyj­ny na te­re­nie hrab­stwa;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) druk. w niek­tó­rych kro­jach pisma: za­koń­cze­nie linii znaku, przez­na­czo­ne głów­nie do de­ko­ra­cji;

Wiktionary

Sze­ryf (ang. "she­riff") – urząd w sy­ste­mie pra­wo­daw­stwa an­giel­skie­go, szkoc­kie­go i ame­ry­kań­skie­go, także sta­no­wi­sko osoby pia­stu­ją­cej ten urząd. Tytuł sze­ry­fa wy­wo­dzi się ze śred­nio­wiecz­nej An­glii, gdzie oz­na­czał urzęd­ni­ka kró­lew­skie­go na te­re­nie hrab­stwa (ang. "shire reeve").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sze­ryf wyz­na­czył na­gro­dę za le­śne­go ro­zbój­ni­ka.

 (1.2) Sze­ryf za­strze­lił ko­nio­kra­da.

 (2.1) Sze­ry­fy w li­te­rach ułat­wia­ją czy­ta­nie tek­stu dru­ko­wa­ne­go, gdyż two­rzą jakby linię utrzy­mu­ją­cą wzrok na wier­szu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛrɨf, AS: šeryf

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) przym. szeryfowy

 (2.1) przym. szeryfowy, bezszeryfowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) policjant

Wiktionary


szeryfowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sze­ry­fem, do­ty­czą­cy sze­ry­fa

 (1.2) ty­pogr. o kroju pisma: po­sia­da­ją­cy znaki z li­nia­mi za­koń­czo­ny­mi sze­ry­fa­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛrɨˈfɔvɨ, AS: šeryfovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szeryf m.

Wiktionary


szeryzacja

pro­ces doj­rze­wa­nia wina, na­da­ją­cy mu cechy sher­ry


SJP.pl


szerzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sze­ro­ko


SJP.pl


szerzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sze­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: šežẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szerzyć

 rzecz. szerzyciel mos., szerzycielka ż.

Wiktionary


szerzyciel

osoba roz­po­wszech­nia­ją­ca coś; pro­pa­ga­tor; krze­wi­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, który coś sze­rzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­nym sze­rzy­cie­lem tego kultu był świę­ty Ber­nar­dyn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szerzenie n.

:: fż. szerzycielka ż.

 czas. szerzyć ndk., szerzyć się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apostoł, głosiciel, krzewiciel, propagator, zwolennik

Wiktionary


szerzycielka

ko­bie­ta roz­po­wszech­nia­ją­ca coś; pro­pa­ga­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta pro­pa­gu­ją­ca ja­kieś idee

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­wier­niej­szy­mi sze­rzy­ciel­ka­mi tego kultu były same za­kon­ni­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szerzenie n.

:: fm. szerzyciel mos.

 czas. szerzyć ndk., szerzyć się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apostołka, głosicielka, krzewicielka, propagatorka, zwolenniczka

Wiktionary


szerzyny

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sze­rzy­ny – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Sze­rzy­ny. Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym znaj­du­je się na Po­gó­rzu Cięż­ko­wic­kim u po­łud­nio­wych pod­nó­ży Pasma Brzan­ki. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa rzeka Ol­szyn­ka.

Wikipedia


szerzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) po­pu­la­ry­zo­wać coś; spra­wiać, że coś staje się coraz bar­dziej znane, po­wszech­ne

cza­sow­nik zwrot­ny sze­rzyć się

 (2.1) sta­wać się coraz bar­dziej po­wszech­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­no­sik sze­rzył po­strach wśród au­striac­kie­go żoł­dact­wa.

 (2.1) Wśród Pa­le­styń­czy­ków sze­rzy­ły się na­stro­je an­ty­bry­tyj­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛʒɨt͡ɕ, AS: šežyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szerzenie n., szerokość ż., szerzyciel mos., szerzycielka ż.

 czas. poszerzyć dk., poszerzać ndk., rozszerzyć dk., rozszerzać ndk.

 przym. szeroki

 przysł. szeroko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głosić, popularyzować, propagować, rozgłaszać, rozpowiadać, rozpowszechniać, rozprzestrzeniać, upowszechniać

 (2.1) roznosić

Wiktionary


szerzyński

przy­miot­nik od: Sze­rzy­ny


SJP.pl


szeslong

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. (dzi­siaj także gw-pl|Górny Śląsk.) szez­long, tap­czan

Wiktionary


szesnasta

go­dzi­na szes­na­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 16, go­dzi­na czwar­ta po po­łud­niu

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: szes­na­sty

Wiktionary

Powiązane:

 licz. szesnaście

 przym. szesnasty

Wiktionary


szesnastak

sa­miec je­le­nia ma­ją­cy po osiem odnóg na każ­dej tyce wień­ca


SJP.pl


szesnastka

1. grupa szes­na­stu osób lub przed­mio­tów;
2. po­tocz­nie o bu­dyn­ku, po­ko­ju, po­jeź­dzie lub czym­kol­wiek, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 16;
3. szes­na­ście lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 16

 (1.2) tram­waj, au­to­bus, dom, miesz­ka­nie oz­na­czo­ny licz­bą 16

 (1.3) grupa szes­na­stu osób

 (1.4) muz. dźwięk o cza­sie trwa­nia rów­nym 1/16 całej nuty;

 (1.5) pot. dziew­czy­na w wieku lat 16

Wiktionary

Szes­nast­ka – nuta w no­ta­cji mu­zycz­nej trwa­ją­ca tyle, co jedna szes­na­sta całej nuty, dzie­li się na dwie trzy­dzie­stod­wój­ki. Szes­nast­ka przed­sta­wia­na jest jako owal­na, za­czer­nio­na głów­ka z laską oraz pod­wój­ną cho­rą­giew­ką.

Szes­nast­ki po­ni­żej trze­ciej linii z za­sa­dy za­pi­su­je się w ten spo­sób, że laski znaj­du­ją się po pra­wej stro­nie głów­ki i skie­ro­wa­ne są do góry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) W dru­gim tak­cie za­miast ósem­ki wpisz dwie szes­nast­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnastka, AS: šesnastka

Wiktionary

Powiązane:

 licz. szesnaście, szesnaścioro

 przym. szesnastkowy, szesnasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) symbol 𝅘𝅥𝅯

Wiktionary


szesnastkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mat. zwią­za­ny z licz­bą szes­na­ście, do­ty­czą­cy licz­by szes­na­ście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnastka ż.

 licz. szesnaście, szesnaścioro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heksadecymalny

Wiktionary


szesnastobitowy

1. za­wie­ra­ją­cy szes­na­ście bitów;
2. dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści szes­na­stu bitów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. taki, który za­wie­ra szes­na­ście bitów

 (1.2) in­form. taki, który dzia­ła w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści szes­na­stu bitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔbʲiˈtɔvɨ, AS: šesnastobʹitovy

Wiktionary


szesnastoboczny

ma­ją­cy 16 boków


SJP.pl


szesnastodniowy

ma­ją­cy szes­na­ście dni, trwa­ją­cy szes­na­ście dni itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy szes­na­ście dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku szes­na­stu dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pa­sy pa­li­wa i uz­bro­je­nia dla sa­mo­lo­tów poz­wa­la­ją na au­to­no­micz­ne pro­wa­dze­nie szes­na­stod­nio­wych, in­ten­syw­nych ope­ra­cji lot­ni­czych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: šesnastodʹńovy

Wiktionary


szesnastogodzinny

trwa­ją­cy szes­na­ście go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy szes­na­ście go­dzin

 (1.2) bę­dą­cy w wieku szes­na­stu go­dzin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Przez firmę prze­wi­nę­ło się już 15 osób - opo­wia­da Ej­sy­mont. - Ci, co odesz­li, nie wy­trzy­my­wa­li tempa, szes­na­sto­go­dzin­ne­go dnia pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: šesnastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


szesnastokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) szes­na­ście razy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wod­nik ten w ubie­głym se­zo­nie szes­na­sto­krot­nie wpi­sy­wał się na listę strzel­ców.

 (1.1) Na przy­kład tylko dwu­krot­ne prze­cią­że­nie osi po­ja­zdu po­wo­du­je, iż siła ni­szczą­ca ta­kie­go po­ja­zdu na na­wierzch­nię wzra­sta aż szes­na­sto­krot­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: šesnastokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnastokrotność ż.

 przym. szesnastokrotny

Wiktionary


szesnastokrotność

→ szes­na­sto­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

szesnastokrotny

szesnastokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się szes­na­ście razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się szes­na­ście razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś szes­na­ście razy

 (1.3) szes­na­ście razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈkrɔtnɨ, AS: šesnastokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnastokrotność ż.

 przysł. szesnastokrotnie

Wiktionary


szesnastokąt

fi­gu­ra pła­ska ma­ją­ca 16 kątów


SJP.pl

Szes­na­sto­kąt fo­rem­ny – wie­lo­kąt wy­pu­kły ma­ją­cy szes­na­ście rów­nych boków oraz szes­na­ście kątów o jed­na­ko­wej mie­rze. Każdy kąt ma roz­war­tość 157,5°, zaś suma miar wszyst­kich kątów jest równa 2520°.

Pole po­wierzch­ni szes­na­sto­ką­ta fo­rem­ne­go o boku dłu­go­ści for­mu­la_1 wy­ra­ża się wzo­rem:

Wikipedia


szesnastolatek

chło­piec szes­na­sto­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak ma­ją­cy szes­na­ście lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca szes­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od szes­na­sto­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈlatɛk, AS: šesnastolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szesnastoletni

 rzecz. szesnastolatka

Wiktionary


szesnastolatka

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca szes­na­ście lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czy­na ma­ją­ca szes­na­ście lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca szes­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od szes­na­sto­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈlatka, AS: šesnastolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szesnastoletni

 rzecz. szesnastolatek m.

Wiktionary


szesnastolatki

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca szes­na­ście lat


SJP.pl


szesnastolecie

1. okres szes­na­stu lat;
2. szes­na­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


szesnastoletni

1. trwa­ją­cy szes­na­ście lat; przy­pa­da­ją­cy za szes­na­ście lat;
2. bę­dą­cy w wieku szes­na­stu lat, ma­ją­cy szes­na­ście lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy szes­na­ście lat

 (1.2) trwa­ją­cy szes­na­ście lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja szes­na­sto­let­nia sio­stra ma chło­pa­ka w wieku dwu­dzie­stu dzie­wię­ciu lat, czego mój oj­ciec nie chce za­ak­cep­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi, AS: šesnastoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnastolecie n., szesnastolatek m., szesnastolatka ż.

Wiktionary


szesnastoliterowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z szes­na­stu liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wią­za­niem krzy­żów­ki oka­za­ło się szes­na­sto­li­te­ro­we słowo „epi­ste­mo­lo­gicz­ny”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: šesnastolʹiterovy

Wiktionary


szesnastomiesięczny

ma­ją­cy szes­na­ście mie­się­cy, trwa­ją­cy szes­na­ście mie­się­cy itp.


SJP.pl


szesnastominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy szes­na­ście minut

Wiktionary


szesnastoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z szes­na­stu osób;
2. przez­na­czo­ny dla szes­na­stu osób


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla szes­na­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić szes­na­ście osób

 (1.2) zło­żo­ny z szes­na­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez szes­na­ście osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Cała szes­na­sto­o­so­bo­wa dru­ży­na wy­ko­na­ła bieg do­o­ko­ła sali prze­ka­zu­jąc sobie rek­wi­zy­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: šesnast•osobovy

Wiktionary


szesnastopiętrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i szes­na­stu kon­dy­gna­cji po­ło­żo­nych nad nim

Wiktionary


szesnastoramienny

ma­ją­cy szes­na­ście ra­mion, odnóg itp.


SJP.pl


szesnastostopniowy

1. ma­ją­cy szes­na­ście stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy szes­na­ście stop­ni, eta­pów


SJP.pl


szesnastotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z szes­na­stu tomów, za­war­ty w szes­na­stu to­mach, wy­da­ny w szes­na­stu to­mach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­blio­te­ka Pu­blicz­na w Ra­dło­wie wzbo­ga­ci­ła się o nową, uni­kal­ną po­zy­cję - szes­na­sto­to­mo­wy "Słow­nik Ge­o­gra­ficz­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go i In­nych Kra­jów Sło­wiań­skich" wy­da­ny w la­tach 1880-1902.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: šesnastotõmovy

Wiktionary


szesnastotonowy

wa­żą­cy szes­na­ście ton


SJP.pl


szesnastotygodniowy

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy szes­na­ście ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku szes­na­stu ty­god­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: šesnastotygodʹńovy

Wiktionary


szesnastowieczny

do­ty­czą­cy szes­na­ste­go wieku, po­cho­dzą­cy z szes­na­ste­go wieku, ży­ją­cy w szes­na­stym wieku, dzie­ją­cy się w szes­na­stym wieku itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­da­rzył się lub żył w szes­na­stym wieku; taki, który po­cho­dzi z szes­na­ste­go wieku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: šesnastovʹi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnastowiecze n.

Wiktionary


szesnastozaworowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) mot. ma­ją­cy szes­na­ście za­wo­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod maską auta znaj­du­je się no­wo­czes­na – jak na „ja­poń­czy­ka” przy­sta­ło – szes­na­sto­za­wo­ro­wa jed­nost­ka ben­zy­no­wa o po­jem­no­ści 1800 ccm.

Wiktionary


szesnastościan

wie­lo­ścian o 16 ścia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o szes­na­stu ścia­nach

Wiktionary


szesnasty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 16


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 16

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po pięt­na­stym

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) szes­na­sta: go­dzi­na szes­na­sta

Wiktionary

Szes­na­sty, wła­ści­wie Łu­kasz Ja­ku­bow­ski (ur. 1993 w Ciem­nym) – pol­ski raper.

W 2017 roku ukoń­czył stu­dia z za­kre­su bio­tech­no­lo­gii na Wy­dzia­le Bu­dow­nict­wa i In­ży­nie­rii Śro­do­wi­ska Po­li­tech­ni­ki Bia­ło­stoc­kiej.

Łu­kasz Ja­ku­bow­ski, ko­ja­rzo­ny jest z wy­stę­pów w ze­spo­le hip-ho­po­wym TSN. Pro­wa­dzi so­lo­wą dzia­łal­ność ar­ty­stycz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W trze­cim roz­dzia­le, szes­na­stym wer­sie Ewan­ge­lii wg św. (świę­te­go) Jana czy­ta­my: „Tak bo­wiem Bóg umi­ło­wał świat, że Syna swego Jed­no­ro­dzo­ne­go dał, aby każdy, kto w Niego wie­rzy, nie zgi­nął, ale miał życie wiecz­ne”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnastɨ, AS: šesnasty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnasta ż., szesnastka ż.

 licz. szesnaście, szesnaścioro

 przedr. szesnasto-

Wiktionary


szesnaście

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 16


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 16

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­kiej od­wa­gi nie miał przed Schröderem ani Hel­mut Kohl przez szes­na­ście lat swych rzą­dów, ani sam Schröder w cza­sie swej pier­wszej le­gis­la­tu­ry.

 (1.1) Z moich obli­czeń wy­ni­ka, że osiem­dzie­siąt trzy plus szes­na­ście równa się dzie­więć­dzie­siąt dzie­więć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛsˈnaɕt͡ɕɛ, AS: šesnaśće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnasta ż., szesnastka ż.

 przym. szesnasty, szesnastkowy

 licz. szesnaścioro

Wiktionary


szesnaścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 16, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 16

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szes­na­ścio­ro ucz­niów z na­szej klasy (ośmiu chłop­ców i osiem dziew­czy­nek) zak­wa­li­fi­ko­wa­ło się do fi­na­łu kon­kur­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛsnaɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: šesnaśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szesnastka ż.

 przym. szesnasty, szesnastkowy

 licz. szesnaście

Wiktionary


szeszki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szesz­ki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olec­kim, w gmi­nie Ko­wa­le Olec­kie
  • Szesz­ki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olec­kim, w gmi­nie Wie­licz­ki
  • Szesz­ki – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie we­re­now­skim, w siel­so­wie­cie Pi­ro­gań­ce

Wikipedia


szeszupa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Pol­sce, na Lit­wie i w Rosji, lewy do­pływ Niem­na;

Wiktionary

Sze­szu­pa ( Šešupė; Шешупе; Sches­chup­pe, Ost­fluss) – rzeka w Pol­sce, na Lit­wie i w Rosji, lewy do­pływ Niem­na.

Po­czą­tek bie­rze w Pol­sce nie­da­le­ko Su­wałk. Źró­dła rzeki usy­tu­o­wa­ne są na te­re­nie Su­wal­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go w od­le­gło­ści około 500 m od do­li­ny Czar­nej Hań­czy.

Wikipedia


szetland

1. kuc rasy szet­landz­kiej, mały konik dla dzie­ci;
2. owca rasy szet­landz­kiej;
3. pies, ow­cza­rek rasy szet­landz­kiej


SJP.pl


szetlandczyk

1. miesz­ka­niec Szet­lan­dów;
2. miesz­ka­niec Szet­lan­dów Po­łud­nio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szet­lan­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są je­szcze w Eu­ro­pie na­ro­dy je­szcze młod­sze, gdyż trud­no trak­to­wać Ok­cy­tan czy Szet­land­czy­ków za kon­ty­nu­a­to­rów daw­nych tra­dy­cji na­ro­do­wych. Są to ra­czej próby wy­ko­rzy­sta­nia, du­żych nie­kie­dy, odręb­no­ści re­gio­nal­nych do od­no­wie­nia dawno przebrz­mia­łych tra­dy­cji na­ro­do­wo-pań­stwo­wych.

 (1.1) W Lon­dy­nie wcale nie na­rze­ka­ją na kli­mat, atoli odzy­wa­ją się o Szko­cji jako o kraju po­zba­wio­nym pra­wie słoń­ca. Szko­ci znaj­du­ją to zda­nie dość śmiesz­nym, lecz się bar­dzo li­tu­ją nad bied­ny­mi Szet­land­czy­ka­mi. (zapis uw­spół­cze­śnio­ny).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szetlandy nmos.

:: fż. Szetlandka ż.

 przym. szetlandzki

Wiktionary


szetlandka

1. miesz­kan­ka Szet­lan­dów;
2. miesz­kan­ka Szet­lan­dów Po­łud­nio­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szet­lan­dów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szetlandy nmos.

:: fm. Szetlandczyk mos.

 przym. szetlandzki

Wiktionary


szetlandy

1. kuc rasy szet­landz­kiej, mały konik dla dzie­ci;
2. owca rasy szet­landz­kiej;
3. pies, ow­cza­rek rasy szet­landz­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, po­ło­żo­ny na pół­noc­ny wschód od wy­brze­ży Szko­cji;

 (1.2) zob. Szet­lan­dy Po­łud­nio­we.

Wiktionary

Szet­lan­dy ( Shet­land, wym., od śred­niosz­koc­kie­go Ȝetland; Se­al­ta­inn) – ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim, około 200 km na pół­noc od wy­brze­ży Wiel­kiej Bry­ta­nii. Sta­no­wią odręb­ną jed­nost­kę ad­mi­ni­stra­cyj­ną w ra­mach Szko­cji i sta­no­wią część Wiel­kiej Bry­ta­nii z oś­rod­kiem ad­mi­ni­stra­cyj­nym w Ler­wick.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szetlandczyk mos., Szetlandka ż., szetland mzw.

 przym. szetlandzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wyspy Szetlandzkie

Wiktionary


szetlandzki

przy­miot­nik od: Szet­lan­dy, Szet­lan­dy Po­łud­nio­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szet­lan­da­mi (Wy­spa­mi Szet­landz­ki­mi), do­ty­czą­cy Szet­lan­dów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szetlandy nmos., Szetlandczyk mos., Szetlandka ż.

Wiktionary


szew

1. chi­rur­gicz­ny spo­sób opa­trze­nia rany;
2. miej­sce złą­cze­nia nićmi ka­wał­ków tka­ni­ny;
3. miej­sce ze­spo­le­nia dwóch kości tkan­ką łącz­ną;
4. po­łą­cze­nie brze­gów przed­mio­tów me­ta­lo­wych po­przez spa­wa­nie lub ni­to­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce zszy­cia dwóch frag­men­tów tka­ni­ny

 (1.2) anat. nie­ru­cho­me po­łą­cze­nie kości przy po­mo­cy bar­dzo krót­kich włó­kien łącz­not­kan­ko­wych;

 (1.3) anat. łącz­not­kan­ko­we pasma, sta­no­wią­ce miej­sca przy­cze­pu sy­me­trycz­nych mię­śni

 (1.4) med. ope­ra­cyj­ne zszy­cie tka­nek mięk­kich;

 (1.5) med. środ. nić chi­rur­gicz­na

 (1.6) med. pot. bliz­na po ope­ra­cyj­nym zszy­ciu tka­nek mięk­kich

 (1.7) techn. po­łą­cze­nie brze­gów me­ta­lo­wych ele­men­tów po­przez ni­to­wa­nie lub spa­wa­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szew chi­rur­gicz­ny
  • szew (tech­ni­ka) – po­łą­cze­nie kon­struk­cyj­ne brze­gów przed­mio­tów
  • szew (ana­to­mia):
    • szew (ana­to­mia sta­wo­no­gów):
      • szew wła­ści­wy (su­tu­ra) – po­łą­cze­nie mię­dzy skle­ry­ta­mi
      • szew rze­ko­my (sul­cus) – uwy­pu­kle­nie oskór­ka
    • szew skrzy­dła – za­wi­nię­cie błony skrzy­dła owada
    • szew (ana­to­mia krę­gow­ców)
      • szew kost­ny (su­tu­ra) – nie­ru­cho­me, łącz­not­kan­ko­we po­łą­cze­nie kości
      • szew skór­ny (raphe) – łącz­not­kan­ko­we pasma słu­żą­ce za punkt przy­cze­pu mię­śni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O matko, su­kien­ka pu­ści­ła mi na szwie.

 (1.2) Szew to spo­je­nie cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kości czasz­ki.

 (1.4) Rana wy­ma­ga­ła za­ło­że­nia pię­ciu szwów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛf, AS: šef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwaczka ż., szwalnia ż., podszewka ż., zaszewka ż.

:: zdrobn. szewek m.

 czas. szyć ndk., szwać ndk.

 przym. szwowy, szwaczy, szwalniczy, szwalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szew kostny

 (1.3) szew skórny

 (1.4) klamerka, środ. szycie

 (1.5) nić chirurgiczna

Wiktionary


szewach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary


szewc

rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się na­pra­wą oraz wyt­wór­stwem obu­wia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. czło­wiek, który ręcz­nie robi i na­pra­wia buty;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) środ. druk. błąd ła­ma­nia tek­stu, po­le­ga­ją­cy na po­zo­sta­wie­niu na końcu łamu sa­mot­ne­go pier­wsze­go wier­sza aka­pi­tu;

 (2.2) przest. pot. lin

 (2.3) przest. pot. cier­nik

 (2.4) przest. bułka gro­szo­wa z mąki żyt­niej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szewc – rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się szew­stwem
  • szewc – gra
  • szewc – błąd ła­ma­nia tek­stu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Muszę za­nieść te buty do szew­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛft͡s, AS: šefc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szewstwo n., szewcowa ż., szewcówna ż.

:: fż. szewczyni

:: zdrobn. szewczyk mos.

 przym. szewski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lwów|szwydryga.; gw. Górny Śląsk szewiec

 (2.1) sierota

 (2.3) koluszczka, koluszka

 (2.4) szewski placek

Wiktionary


szewce

rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się na­pra­wą oraz wyt­wór­stwem obu­wia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szew­ce – część mia­sta Gdańsk
  • Szew­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Wisz­nia Mała
  • Szew­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Szew­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ja­now­skim, w gmi­nie Janów Lu­bel­ski
  • Szew­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Bielsk
  • Szew­ce – część wsi Łazy w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Ra­dym­no
  • Szew­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Sit­ków­ka-No­wi­ny
  • Szew­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Sam­bo­rzec
  • Szew­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Buk
  • Szew­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Kle­szcze­wo
  • Szew­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie no­wo­to­my­skim
  • Szew­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim

Wikipedia


szewcowa

żona szew­ca


SJP.pl


szewcować

być szew­cem, wy­ko­ny­wać zawód szew­ca


SJP.pl


szewcowina

po­gard­li­wie lub z po­li­to­wa­niem: szewc; szew­czy­na


SJP.pl


szewczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­mund Szew­czak – pol­ski ksiądz ka­to­lic­ki
  • Ja­nusz Szew­czak – pol­ski po­li­tyk
  • Krzysz­tof Szew­czak – pol­ski po­li­tyk
  • Mar­cin Szew­czak – pol­ski praw­nik, eu­ro­pe­i­sta i sa­mo­rzą­do­wiec
  • To­masz Szew­czak – pol­ski spor­to­wiec

Wikipedia


szewczenko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drij Szew­czen­ko – pił­karz ukra­iń­ski
  • An­drij Szew­czen­ko – po­li­tyk ukra­iń­ski
  • Anna Szew­czen­ko – ka­zach­ska bie­gacz­ka nar­ciar­ska
  • Dmi­trij Szew­czen­ko – ro­syj­ski szer­mierz, flo­re­ci­sta
  • Dmi­trij Szew­czen­ko – ro­syj­ski lek­ko­at­le­ta, dy­sko­bol
  • Ihor Szew­czen­ko – ukra­iń­ski praw­nik i przed­się­bior­ca
  • Mak­sim Szew­czen­ko – ka­zach­ski pił­karz
  • Mie­fo­dij Szew­czen­ko – ra­dziec­ki woj­sko­wy
  • My­ky­ta Szew­czen­ko – pił­karz ukra­iń­ski
  • Ołek­sij Szew­czen­ko – pił­karz ukra­iń­ski
  • Ser­hij Szew­czen­ko – ukra­iń­ski pił­karz i tre­ner
  • Ser­hij Szew­czen­ko – ukra­iń­ski pił­karz i tre­ner

Wikipedia


szewczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Swia­to­sław Szew­czuk – bi­skup Ukra­iń­skiej Cerk­wi Grec­ko­ka­to­lic­kiej, ar­cy­bi­skup więk­szy ki­jow­sko-ha­lic­ki.
  • Wja­cze­sław Szew­czuk – ukra­iń­ski pił­karz.
  • To­masz Szew­czuk – pol­ski pił­karz.
  • Ser­hij Szew­czuk – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Wło­dzi­mierz Szew­czuk – pol­ski psy­cho­log.
  • Jurij Szew­czuk – ro­syj­ski muzyk i poeta.
  • Wła­di­mir Szew­czuk – ro­syj­ski pił­karz.
  • Irina Szew­czuk – ro­syj­ska i ra­dziec­ka ak­tor­ka fil­mo­wa.
  • Wa­łe­rij Szew­czuk – ukra­iń­ski pi­sarz, tłu­macz i dra­ma­turg.
  • Ołeh Szew­czuk – ukra­iń­ski fizyk, eko­no­mi­sta i po­li­tyk.
  • Ed­ward Szew­czuk – cho­rą­ży Woj­ska Pol­skie­go II RP, obroń­ca We­ster­plat­te.
  • Jew­gie­nij Szew­czuk – nadd­nie­strzań­ski po­li­tyk, prze­wod­ni­czą­cy Rady Naj­wyż­szej Nadd­nie­strza w la­tach 2005-2009. Pre­zy­dent Nadd­nie­strza od 30 grud­nia 2011.

Wikipedia


szewczyk

zdrob­nie­nie od: szewc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. cze­lad­nik szew­ca

 (1.2) daw. syn szew­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szew­czyk – pol­skie naz­wi­sko. We­dług bazy PESEL 27 stycz­nia 2022 roku naz­wi­sko to nosi 21 177 Polek i 20 506 Po­la­ków. Łącz­nie naz­wi­sko to nosi 41 683 Po­la­ków.
  • Adam Szew­czyk (1892-1983) – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm
  • Adam Szew­czyk (ur. 1960) – pol­ski bio­log
  • Agniesz­ka Szew­czyk (ur. 1952) – pol­ska in­for­ma­tycz­ka
  • Ali­cja Szew­czyk (ur. 1936) – pol­ska siat­kar­ka
  • Alina To­ma­szew­ska-Szew­czyk (1970–2021) – pol­ska kon­ser­wa­tor­ka za­byt­ków
  • An­drzej Szew­czyk (1950–2001) – pol­ski ar­ty­sta pla­styk
  • An­drzej Szew­czyk (ur. 1950) – pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, eko­no­mi­sta
  • Anna Szew­czyk (ur. 1957) – pol­ska pla­stycz­ka
  • Artur Szew­czyk (1905–1973) – pol­ski dzia­łacz so­cja­li­stycz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy, urzęd­nik
  • Bar­tosz Szew­czyk (ur. 1998) – pol­ski za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki (MMA)
  • Bro­ni­sław Szew­czyk (1923–2009) – pol­ski rol­nik, po­li­tyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szewc mos., szewstwo n.

 przym. szewski

Wiktionary


szewczykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szewczyna

po­gard­li­wie lub z po­li­to­wa­niem: szewc; szew­co­wi­na


SJP.pl


szewczyni

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. forma żeń­ska od: szewc

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛfˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: šefčỹńi

Wiktionary

Powiązane:

 zob. szewc.

Wiktionary


szewcówna

daw­niej: córka szew­ca


SJP.pl


szewek

zdrob­nie­nie od: szew


SJP.pl


szewiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zaw. szewc

Wiktionary


szewielin

ma­te­riał ter­mo­i­zo­la­cyj­ny z lnia­nych wy­cze­sków


SJP.pl


szewiot

tka­ni­na z wełny owiec rasy o tej samej naz­wie


SJP.pl

Sze­wiot (ang. "che­viot" od wzgórz Che­viot w Wiel­kiej Bry­ta­nii) – tka­ni­na weł­nia­na, szorst­ka, lekko po­łys­kli­wa o sko­śnych splo­tach, wyt­wa­rza­na co najm­niej od XIX wieku.

Z wy­glą­du mało ele­ganc­ka, ma ten­den­cje do wy­bły­szcza­nia, jed­nak bar­dzo od­por­na na dzia­ła­nia me­cha­nicz­ne w cza­sie no­sze­nia. Uży­wa­na na odzież mun­du­ro­wą, ubra­nia, ko­stiu­my, mun­dur­ki szkol­ne, ubio­ry spor­to­we i pla­żo­we, a tania pół­weł­nia­na – na pła­szcze.

Wikipedia


szewiotowy

przy­miot­nik

 (1.1) włók. wy­ko­na­ny z sze­wio­tu

 (1.2) zool. do­ty­czą­cy owcy od­mia­ny sze­wiot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szewiot mrz. mzw., szewiotowość ż.

Wiktionary


szewiński

naz­wi­sko


SJP.pl


szewnica

szew­ni­ca mię­tów­ka, szew­ni­ca bzów­ka, szew­ni­ca po­krzyw­ni­ca - ga­tun­ki mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. motyl z ga­tun­ku szew­ni­ca mię­tów­ka

Wiktionary

Szew­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Jadów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ka­mie­niec­kim ziemi nur­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gą­sie­ni­ca szew­ni­cy szła po li­ściu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szewnica miętówka

Wiktionary


szewno

Szew­no – (niem. "Schew­no, od 1907 Men­de­nau") wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Świe­ka­to­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


szewo

Szewo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 138 miesz­kań­ców. Jest dzie­więt­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Lu­bień Ku­jaw­ski.

Wikipedia


szewret

imi­ta­cja skóry sze­wro


SJP.pl


szewro

wy­pra­wio­na skóra kozia, uży­wa­na w ga­lan­te­rii; giem­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. mięk­ka, wy­pra­wio­na skóra koź­lę­ca do pro­duk­cji wy­ro­bów luk­su­so­wych, m.in. obu­wia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛvrɔ, AS: ševro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) giemza

Wiktionary


szewrolet

sa­mo­chód marki Chev­ro­let; Chev­ro­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Chev­ro­let

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mógł­byś spraw­dzić, czy nie mają wy­cie­ra­czek do sze­wro­le­ta?

Wiktionary


szewron

1. na­szyw­ka na mun­du­rze w kształ­cie li­te­ry V, oz­na­cza­ją­ca sto­pień po­do­fi­cer­ski; chev­ron, kro­kiew­ka;
2. tka­ni­na o splo­cie w kształ­cie li­te­ry V


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. oz­na­ka stop­nia po­do­fi­cer­skie­go lub wy­słu­gi lat w kształ­cie roz­war­te­go trój­ką­ta, umie­szcza­na na rę­ka­wie i na­ra­mien­ni­ku mun­du­ru;

 (1.2) włók. tka­ni­na o sko­śnym splo­cie zyg­za­ko­wa­tym, ła­ma­nym

 (1.3) he­rald. her­bo­wa fi­gu­ra za­szczyt­na sym­bo­li­zu­ją­ca ele­men­ty obron­ne;

 (1.4) anat. wy­ro­stek krę­gów ogo­no­wych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sze­wron – jedna z gra­ficz­nych re­pre­zen­ta­cji znaku cu­dzy­sło­wu
  • sze­wron – V-kształt­na na­szyw­ka na rę­ka­wie mun­du­ru woj­sko­we­go
  • Sze­wron (lot­nict­wo)
  • sze­wron – wy­ro­stek krę­gów ogo­no­wych
  • kro­kiew, zwana też sze­wro­nem – fi­gu­ra he­ral­dycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wach­mistrz słu­żył jed­nak trzy lata dłu­żej, nim wresz­cie do­cze­kał się obie­ca­nych sze­wro­nów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krokiewka, trójkąt, daw. draganek

 (1.2) jodełka

Wiktionary


szewronowy

→ sze­wron


SJP.pl

Patrz:

szewron

szewrowy

przy­miot­nik od: sze­wro


SJP.pl


szewski

do­ty­czą­cy szew­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szew­cem lub szew­stwem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­der­se­no­wie zaj­mo­wa­li jedną izbę, gdzie był warsz­tat szew­ski, sy­pial­nia i kuch­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛfsʲci, AS: šefsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szewc m., szewczyk m., szewstwo n.

Wiktionary


szewstwo

Szew­stwo – rze­mio­sło zwią­za­ne z pro­duk­cją i na­pra­wą obu­wia. Jest to zawód za­ni­ka­ją­cy, więk­szość butów jest wy­ko­ny­wa­na w du­żych fa­bry­kach. Roz­róż­nia się dwa pod­sta­wo­we ro­dza­je szew­stwa: ręcz­ne i ma­szy­no­we. Pier­wsze różni się od dru­gie­go ceną, cza­sem pro­duk­cji, jak i ja­ko­ścią obu­wia.

Wikipedia


szezlong

ro­dzaj ka­na­py z jed­nym opar­ciem, słu­żą­cej do wy­po­czyn­ku w po­zy­cji pół­le­żą­cej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mebl. ka­na­pa o dłu­gim wą­skim sie­dze­niu z jed­nym lub dwoma opar­cia­mi, na któ­rej można od­po­czy­wać w po­zy­cji pół­le­żą­cej;

Wiktionary

Szez­long (fr. "cha­i­se lon­gue") – ro­dzaj ka­na­py w kształ­cie wy­dłu­żo­ne­go fo­te­la, któ­re­go cha­rak­te­ry­stycz­nym ele­men­tem jest wez­gło­wie, umoż­li­wia­ją­ce wy­god­ny od­po­czy­nek. Klu­czo­wym ele­men­tem szez­lon­gu jest rów­nież sie­dzi­sko o prze­dłu­żo­nym kształ­cie i opar­cia, dzię­ki któ­rym szez­long gwa­ran­tu­je przy­bra­nie pół­le­żą­cej po­zy­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spoj­rze­nie jej pada na sto­lik sto­ją­cy tuż obok szez­lon­ga i na książ­kę do na­bo­żeń­stwa opraw­ną w kość sło­nio­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛzlɔ̃ŋk, AS: šezlõŋk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. szeslong, gwara. krześląg

Wiktionary


szełoń

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w ob­wo­dach pskow­skim i no­wo­grodz­kim Rosji, ucho­dzi do je­zio­ra Ilmen

Wiktionary


sześc.

skrót od: sze­ścien­ny


SJP.pl


sześcian

1. pro­sto­pa­dło­ścian o sze­ściu kwa­dra­to­wych ścia­nach; szcze­gól­ny przy­pa­dek sze­ścio­ścia­nu;
2. licz­ba bę­dą­ca trze­cią po­tę­gą danej licz­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. pro­sto­pa­dło­ścian, któ­re­go każda ze ścian jest kwa­dra­tem;

 (1.2) mat. wynik pod­nie­sie­nia do trze­ciej po­tę­gi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sze­ścian (al­ge­bra)
  • sze­ścian (ge­o­me­tria)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jaki jest pro­mień kuli opi­sa­nej na sze­ścia­nie?

 (1.2) Licz­ba 8 (osiem) jest sze­ścia­nem licz­by 2 (dwa).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛɕt͡ɕãn, AS: šeśćãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. sześcianik

 przym. sześcienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heksaedr, pot. kostka

 (1.2) trzecia potęga

Wiktionary


sześcianek

ku­li­sta lub owal­na bak­te­ria two­rzą­ca ko­lo­nie po­dob­ne do sze­ścia­nów; pa­kie­to­wiec


SJP.pl


sześcianik

zdrob­nie­nie od: sze­ścian


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sze­ścian

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sze­ścian, lecz tylko mały sze­ścia­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześcian m.

 przym. sześcienny

Wiktionary


sześcienny

1. bę­dą­cy sze­ścia­nem;
2. część nazwy niek­tó­rych jed­no­stek ob­ję­to­ści opar­tych na jed­nost­ce w for­mie sze­ścia­nu;
3. pier­wia­stek sze­ścien­ny - pier­wia­stek aryt­me­tycz­ny trze­cie­go stop­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mat. od­po­wia­da­ją­cy sze­ścia­no­wi

 (1.2) mat. o pier­wiast­ku: trze­cie­go stop­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześcian m., sześcianik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kubiczny

Wiktionary


sześcioaktowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu aktów


SJP.pl


sześcioarowy

ma­ją­cy po­wierzch­nię sze­ściu arów


SJP.pl


sześcioatomowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu ato­mów


SJP.pl


sześciobarwność

→ sze­ścio­barw­ny


SJP.pl

Patrz:

sześciobarwny

sześciobarwny

ma­ją­cy sześć barw; sze­ścio­ko­lo­ro­wy


SJP.pl


sześciobiegowy

1. o me­cha­niz­mie na­pę­do­wym: ma­ją­cy sześć bie­gów;
2. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w me­cha­nizm na­pę­do­wy o sze­ściu bie­gach


SJP.pl


sześciobitowy

1. za­wie­ra­ją­cy sześć bitów;
2. dzia­ła­ją­cy w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści sze­ściu bitów


SJP.pl


sześcioboczność

→ sze­ścio­bocz­ny


SJP.pl

Patrz:

sześcioboczny

sześcioboczny

do­ty­czą­cy sze­ścio­bo­ku, ma­ją­cy sześć boków, ogra­ni­czo­ny sze­ścio­ma pła­szczyz­na­mi itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć boków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciobok m.

Wiktionary


sześciobok

wie­lo­bok pła­ski o sze­ściu bo­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. sze­ścio­kąt.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześcioboczny

Wiktionary


sześciobramkowy

cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się strze­le­niem sze­ściu bra­mek


SJP.pl


sześciobój

dy­scy­pli­na spor­to­wa zło­żo­na z sze­ściu kon­ku­ren­cji


SJP.pl


sześciocalowy

ma­ją­cy dłu­gość sze­ściu cali


SJP.pl


sześciocentymetrowy

ma­ją­cy dłu­gość sze­ściu cen­ty­me­trów, wy­no­szą­cy sześć cen­ty­me­trów


SJP.pl


sześciocyfrowy

zło­żo­ny z sze­ściu cyfr


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z sze­ściu cyfr, ma­ją­cy sześć cyfr

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔt͡sɨfˈrɔvɨ, AS: šeśćocyfrovy

Wiktionary


sześciocylindrowy

ma­ją­cy sześć cy­lin­drów, np. sa­mo­chód sze­ścio­cy­lin­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy sześć cy­lin­drów

Wiktionary


sześcioczęściowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu czę­ści


SJP.pl


sześcioczłonowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu czło­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy sześć czło­nów, skła­da­ją­cy się z sze­ściu czło­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byd­go­ska PESA pod­pi­sa­ła umowę na do­sta­wę 13 sze­ściocz­ło­no­wych po­ja­zdów [...]

 (1.1) Najtr­wal­sze che­la­ty za­wie­ra­ją pier­ście­nie pię­cio- i sze­ściocz­ło­no­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔt͡ʃwɔ̃ˈnɔvɨ, AS: šeśćoču̯õnovy

Wiktionary


sześciodaniowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu dań


SJP.pl


sześciodniowy

ma­ją­cy sześć dni, trwa­ją­cy sześć dni itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy sześć dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku sze­ściu dni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak więc ustal­my ter­min sze­ściod­nio­wy, wtedy bę­dzie­my w zgo­dzie z na­szym my­śle­niem.

 (1.1) Sto­su­nek Żydów ame­ry­kań­skich i iz­ra­el­skich do Ho­lo­ca­u­stu zmie­nił się za­sad­ni­czo do­pie­ro po roku 1967, po woj­nie sze­ściod­nio­wej, którą po­strze­ga­no jako za­gro­że­nie dla pań­stwa Iz­ra­el.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈdʲɲɔvɨ, AS: šeśćodʹńovy

Wiktionary


sześciodniówka

1. okres sze­ściu dni;
2. dawna spor­to­wa im­pre­za ko­lar­ska


SJP.pl


sześciodolarowy

ma­ją­cy war­tość sze­ściu do­la­rów


SJP.pl


sześciodrożny

ma­ją­cy sześć dróg


SJP.pl


sześciodrzwiowy

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sze­ścio­ro drzwi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈḍʒvʲjɔvɨ, AS: šeśćoḍžvʹi ̯ovy

Wiktionary


sześciodzielny

dzie­lą­cy się na sześć czę­ści


SJP.pl


sześcioelementowy

zło­żo­ny z sze­ściu ele­men­tów


SJP.pl


sześcioetapowo

przy­słó­wek

 (1.1) w sze­ściu eta­pach, fa­zach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔɛtaˈpɔvɔ, AS: šeśćoetapovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześcioetapowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześciofazowo, sześciostopniowo

Wiktionary


sześcioetapowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu eta­pów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z sze­ściu eta­pów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Nowym Targu do­biegł końca sze­ścio­e­ta­po­wy tur­niej bry­dża spor­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔɛtaˈpɔvɨ, AS: šeśćoetapovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. sześcioetapowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześciostopniowy, sześciofazowy

Wiktionary


sześciofazowo

przy­słó­wek

 (1.1) w sze­ściu fa­zach, eta­pach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔfaˈzɔvɔ, AS: šeśćofazovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześciofazowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześcioetapowo, sześciostopniowo

Wiktionary


sześciofazowy

1. skła­da­ją­cy się z sze­ściu faz, eta­pów;
2. dzia­ła­ją­cy w ukła­dzie od­po­wied­nich sze­ściu prą­dów prze­mien­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z sze­ściu faz, eta­pów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔfaˈzɔvɨ, AS: šeśćofazovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. sześciofazowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześciostopniowy, sześcioetapowy

Wiktionary


sześciofrankowy

ma­ją­cy war­tość sze­ściu fran­ków


SJP.pl


sześciofuntowy

ma­ją­cy war­tość sze­ściu fun­tów


SJP.pl


sześciogodzinny

trwa­ją­cy sześć go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy sześć go­dzin

 (1.2) bę­dą­cy w wieku sze­ściu go­dzin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: šeśćogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


sześciogramowy

wa­żą­cy sześć gra­mów


SJP.pl


sześciograniasty

ma­ją­cy sześć grani (kra­wę­dzi, kan­tów)


SJP.pl


sześciogroszowy

ma­ją­cy war­tość sze­ściu gro­szy


SJP.pl


sześciogłosowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu gło­sów


SJP.pl


sześciogłowicowy

wy­po­sa­żo­ny w sześć gło­wic


SJP.pl


sześciogłowy

ma­ją­cy sześć głów


SJP.pl


sześcioipółgodzinny

trwa­ją­cy sześć i pół go­dzi­ny


SJP.pl


sześcioipółletni

ma­ją­cy sześć lat i pół roku


SJP.pl


sześcioipółmiesięczny

ma­ją­cy sześć i pół mie­sią­ca, trwa­ją­cy sześć i pół mie­sią­ca itp.


SJP.pl


sześcioipółmilionowy

li­czą­cy sześć i pół mi­lio­na cze­goś


SJP.pl


sześcioizbowy

ma­ją­cy sześć izb


SJP.pl


sześciojajeczny

ma­ją­cy w skła­dzie sześć jajek


SJP.pl


sześciojęzyczny

1. po­słu­gu­ją­cy się sze­ścio­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w sze­ściu ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się sze­ścio­ma ję­zy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się sze­ścio­ma ję­zy­ka­mi

 (1.2) na­pi­sa­ny w sze­ściu ję­zy­kach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̇jɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: šeśćȯi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


sześciokanałowy

ma­ją­cy sześć ka­na­łów


SJP.pl


sześciokaratowy

wa­żą­cy sześć ka­ra­tów


SJP.pl


sześciokartkowy

ma­ją­cy sześć kar­tek


SJP.pl


sześciokilogramowy

1. wa­żą­cy 6 ki­lo­gra­mów;
2. przez­na­czo­ny na 6 ki­lo­gra­mów cze­goś


SJP.pl


sześciokilometrowy

ma­ją­cy dłu­gość sze­ściu ki­lo­me­trów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma wiel­kość (dłu­gość) sze­ściu ki­lo­me­trów

Wiktionary


sześciokilowy

po­tocz­nie: sze­ścio­ki­lo­gra­mo­wy


SJP.pl


sześcioklasowy

obej­mu­ją­cy sześć klas, ma­ją­cy sześć klas


SJP.pl


sześcioklasówka

po­tocz­nie: szko­ła ma­ją­ca sześć klas


SJP.pl


sześciokolorowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu ko­lo­rów; sze­ścio­barw­ny


SJP.pl


sześciokolumnowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który skła­da się z sze­ściu ko­lumn

Wiktionary


sześciokomorowy

ma­ją­cy sześć komór


SJP.pl


sześciokondygnacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma sześć kon­dy­gna­cji

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pięciopiętrowy

Wiktionary


sześciokonny

1. o po­jeź­dzie: za­przę­żo­ny w sześć koni;
2. o sil­ni­ku: ma­ją­cy moc sze­ściu koni me­cha­nicz­nych


SJP.pl


sześciokołowy

ma­ją­cy sześć kół


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma sześć kół

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ciągu naj­bliż­szych dni z lą­dow­ni­ka zo­sta­nie uwol­nio­ny mar­sjań­ski sze­ścio­ko­ło­wy łazik, który po­wi­nien te przy­pu­szcze­nia pot­wier­dzić lub oneim za­prze­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔkɔˈwɔvɨ, AS: šeśćokou̯ovy

Wiktionary


sześciokreślny

ok­ta­wa sze­ścio­kreśl­na - ro­dzaj ok­ta­wy mu­zycz­nej


SJP.pl


sześciokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) sześć razy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Licz­ba ubie­ga­ją­cych się o azyl w Szwe­cji Ukra­iń­ców wzro­sła sze­ścio­krot­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: šeśćokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciokrotność ż.

 przym. sześciokrotny

 przysł. sześćkroć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. sześćkroć

Wiktionary


sześciokrotność

→ sze­ścio­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

sześciokrotny

sześciokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się sześć razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się sześć razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś sześć razy

 (1.3) sześć razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkrɔtnɨ, AS: šeśćokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciokrotność ż.

 przysł. sześciokrotnie, sześćkroć

Wiktionary


sześcioksiąg

cykl sze­ściu ut­wo­rów li­te­rac­kich stwo­rzo­nych przez jed­ne­go au­to­ra i od­po­wied­nio po­wią­za­nych ze sobą te­ma­tycz­nie


SJP.pl


sześciokącik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sze­ścio­kąt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sze­ścio­kąt, lecz tylko mały sze­ścio­ką­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciokąt m.

Wiktionary


sześciokąt

wie­lo­kąt pła­ski o sze­ściu bo­kach; sze­ścio­bok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­kąt ma­ją­cy sześć boków;

 (1.2) książk. kształt, forma lub po­stać zbli­żo­na do sze­ścio­ką­ta (1.1) lub rzecz, przed­miot tego kształ­tu

Wiktionary

Sze­ścio­kąt (sze­ścio­bok, hek­sa­gon) – wie­lo­kąt o sze­ściu bo­kach i sze­ściu ką­tach wew­nętrz­nych. Suma miar kątów w do­wol­nym sze­ścio­ką­cie jest równa 720°.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sze­ścio­kąt fo­rem­ny jest fi­gu­rą, w któ­rej wszyst­kie boki są rów­nej dłu­go­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔkɔ̃nt, AS: šeśćokõnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześciokątny

 rzecz. sześciokącik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześciobok, heksagon

Wiktionary


sześciokątny

ma­ją­cy sześć kątów; hek­sa­go­nal­ny; sek­sa­go­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć kątów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wznie­śmy toast za bia­łe­go wie­lo­ry­ba – po­wie­dział męż­czyz­na w smo­kin­gu i pod­niósł w górę sze­ścio­kąt­ną szklan­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈkɔ̃ntnɨ, AS: šeśćokõntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciokąt m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heksagonalny

Wiktionary


sześciolatek

chło­piec sze­ścio­let­ni, dziec­ko sze­ścio­let­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­piec ma­ją­cy sześć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sze­ścio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeśćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześcioletni

 rzecz. sześciolatka ż.

Wiktionary


sześciolatka

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca sześć lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziew­czyn­ka ma­ją­ca sześć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sze­ścio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: šeśćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześcioletni

 rzecz. sześciolatek m.

Wiktionary


sześciolatki

dziew­czyn­ka albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca sześć lat


SJP.pl


sześciolecie

1. okres sze­ściu lat;
2. szó­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


sześcioletni

1. trwa­ją­cy sześć lat; przy­pa­da­ją­cy za sześć lat;
2. bę­dą­cy w wieku sze­ściu lat, ma­ją­cy sześć lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Py­za­ty chłop­czyk, na oko sze­ścio­let­ni, tur­lał piłkę po ścież­ce.

 (1.2) W cza­sie re­a­li­za­cji Planu Sze­ścio­let­nie­go niski po­ziom płac ro­bot­ni­czych wy­mu­szał po­dej­mo­wa­nie pracy przez mę­żat­ki, aby za­pew­nić ro­dzi­nie przyz­wo­i­ty po­ziom utrzy­ma­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeśćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciolecie n., sześciolatek m., sześciolatka ż.

Wiktionary


sześcioliniowy

ma­ją­cy sześć linii


SJP.pl


sześciolistkowy

ma­ją­cy sześć list­ków


SJP.pl


sześciolistny

ma­ją­cy sześć liści


SJP.pl


sześcioliterowy

zło­żo­ny z sze­ściu liter


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z sze­ściu liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moje imię jest sze­ścio­li­te­ro­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔlʲitɛˈrɔvɨ, AS: šeśćolʹiterovy

Wiktionary


sześciolitrowy

ma­ją­cy ob­ję­tość sze­ściu li­trów


SJP.pl


sześciolufowy

ma­ją­cy sześć luf


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. ma­ją­cy sześć luf

Wiktionary


sześciomasztowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek ma­ją­cy sześć masz­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̃maˈʃtɔvʲjɛt͡s, AS: šeśćõmaštovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześciomasztowy

Wiktionary


sześciomasztowy

ma­ją­cy sześć masz­tów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ża­glow­cu: ma­ją­cy sześć masz­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̃maˈʃtɔvɨ, AS: šeśćõmaštovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciomasztowiec

Wiktionary


sześciomecz

spot­ka­nie roz­gry­wa­ne z udzia­łem sze­ściu dru­żyn jed­no­cze­śnie


SJP.pl


sześciometrowy

ma­ją­cy dłu­gość sze­ściu me­trów, wy­no­szą­cy sześć me­trów


SJP.pl


sześciomiarowy

o tak­cie: dzie­lą­cy się na sześć jed­no­stek ryt­micz­nych


SJP.pl


sześciomiejscowy

ma­ją­cy sześć miejsc sie­dzą­cych, mie­szczą­cy sześć osób


SJP.pl


sześciomiesięczny

ma­ją­cy sześć mie­się­cy, trwa­ją­cy sześć mie­się­cy itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy sześć mie­się­cy

 (1.2) bę­dą­cy w wieku sze­ściu mie­się­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔ̃mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: šeśćõmʹi ̯ėśẽṇčny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) półroczny

 (1.2) półroczny

Wiktionary


sześciomilionowy

a) li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 6 000 000;
b) li­czą­cy sześć mi­lio­nów cze­goś


SJP.pl


sześciomilowy

mie­rzą­cy sześć mil


SJP.pl


sześciominutowy

trwa­ją­cy sześć minut


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy sześć minut

Wiktionary


sześciomodułowy

zbu­do­wa­ny z sze­ściu mo­du­łów


SJP.pl


sześciomorgowy

a) bę­dą­cy wiel­ko­ści sze­ściu mórg (mor­gów);
b) po­sia­da­ją­cy sześć mórg (mor­gów) ziemi, np. rol­nik sze­ścio­mor­go­wy


SJP.pl


sześciomorowy

obej­mu­ją­cy sześć mor, trwa­ją­cy sześć mor


SJP.pl


sześcionabojowy

o ręcz­nej broni pal­nej: mie­szczą­cy w ma­ga­zyn­ku mak­sy­mal­nie sześć na­bo­jów; sze­ścio­strza­ło­wy


SJP.pl


sześcionitkowy

ma­ją­cy sześć nitek


SJP.pl


sześcionogi

pod­typ sta­wo­no­gów obej­mu­ją­cy zwie­rzę­ta o sze­ściu od­nó­żach krocz­nych; sze­ścio­no­gie


SJP.pl

Sze­ścio­no­gi (He­xa­po­da) – tak­son sta­wo­no­gów obej­mu­ją­cy owady, sko­czo­gon­ki, wi­dło­gon­ki i pier­wo­gon­ki. Na­le­ży do niego ponad mi­lion opi­sa­nych ga­tun­ków współ­czes­nych, a ich ogól­ną licz­bę sza­cu­je się na 5,5–30 mi­lio­nów. Obej­mu­je więc więk­szość ga­tun­ków zwie­rząt.

Wikipedia


sześcionogie

pod­typ sta­wo­no­gów obej­mu­ją­cy zwie­rzę­ta o sze­ściu od­nó­żach krocz­nych; sze­ścio­no­gi


SJP.pl


sześcionożny

ma­ją­cy sześć nóg


SJP.pl


sześcionóg

sta­wo­nóg o sze­ściu od­nó­żach krocz­nych


SJP.pl

Sze­ścio­nóg – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne, któ­re­go ruch opie­ra się na trzech pa­rach nóg. Ter­min ten zwy­kle wiąże się z ro­bo­ty­ką. Urzą­dze­nia tego typu uważa się za sta­bil­niej­sze od ro­bo­tów dwu­no­gich, po­nie­waż w więk­szo­ści przy­pad­ków ce­chu­ją się one sta­bil­no­ścią sta­tycz­ną i nie wy­ma­ga­ją ste­ro­wa­nia w cza­sie rze­czy­wi­stym. Z dru­giej stro­ny udo­wod­nio­no jed­nak, że sze­ścio­no­gie owady (np. ka­ra­lu­chy) uza­leż­nia­ją swój ruch od uwa­run­ko­wań dy­na­micz­nych.

Wikipedia


sześcioodcinkowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu od­cin­ków


SJP.pl


sześciooki

czy­hak sze­ścio­o­ki - ga­tu­nek pa­ją­ka


SJP.pl


sześciooktawowy

ma­ją­cy roz­pię­tość sze­ściu oktaw


SJP.pl


sześcioosiowy

ma­ją­cy sześć osi


SJP.pl


sześcioosobowy

1. skła­da­ją­cy się z sze­ściu osób (np. dru­ży­na sze­ścio­o­so­bo­wa);
2. przez­na­czo­ny dla sze­ściu osób (np. sze­ścio­o­so­bo­wy po­jazd)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla sze­ściu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić sześć osób

 (1.2) zło­żo­ny z sze­ściu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez sześć osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W skład sze­ścio­o­so­bo­wej ek­spe­dy­cji wcho­dzą – prócz le­gni­czan – dwaj ka­li­sza­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔːsɔˈbɔvɨ, AS: šeść•osobovy

Wiktionary


sześcioostrzowy

ma­ją­cy sześć ostrzy


SJP.pl


sześciootworowy

ma­ją­cy sześć ot­wo­rów


SJP.pl


sześciopak

1. zgrzew­ka za­wie­ra­ją­ca sześć jed­no­stek da­ne­go pro­duk­tu, np. piwa, wody mi­ne­ral­nej;
2. po­tocz­nie: wyć­wi­czo­ne mię­śnie brzu­cha; ośmio­pak, ABS, six-pack, ka­lo­ry­fer, krat­ka, dzie­się­cio­pak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. pacz­ka zbior­cza po sześć sztuk to­wa­ru

 (1.2) pot. przen. wy­ra­zi­ste mię­śnie brzu­cha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek wy­sko­czył do skle­pu po sze­ścio­pak piwa.

 (1.2) Jacek cho­dzi na siłkę rzeź­bić swój sze­ścio­pak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔpak, AS: šeśćopak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kaloryfer

Wiktionary


sześciopalcowy

1. zwy­kle w od­nie­sie­niu do ludz­kich dłoni, stóp: ma­ją­cy sześć pal­ców;
2. wy­ko­ny­wa­ny sze­ścio­ma pal­ca­mi


SJP.pl


sześciopalczasty

zwy­kle o zwie­rzę­ciu (jego od­nó­żach, koń­czy­nach) lub przed­mio­cie: ma­ją­cy sześć pal­ców


SJP.pl


sześciopartyjny

zło­żo­ny z sze­ściu par­tii


SJP.pl


sześciopasmowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu pasm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma sześć pasm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciopasmówka ż.

Wiktionary


sześciopasy

smu­klik sze­ścio­pa­sy - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny smu­kli­ko­wa­tych


SJP.pl


sześciopensowy

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy sześć pen­sów, ma­ją­cy war­tość sze­ściu pen­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsɔvɨ, AS: šeśćopẽũ̯sovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciopensówka

Wiktionary


sześciopensówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. nu­mizm. mo­ne­ta o no­mi­na­le sze­ściu pen­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsufka, AS: šeśćopẽũ̯sufka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześciopensowy

Wiktionary


sześciopienny

o drze­wie: roz­ga­łę­zio­ny w sześć pni


SJP.pl


sześciopiętrowy

ma­ją­cy sześć pię­ter


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i sze­ściu wyż­szych kon­dy­gna­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W owym cza­sie w całym Man­hat­ta­nie wzno­si­ły się już pię­cio- i sze­ścio­pię­tro­we ele­ganc­kie apar­ta­men­tow­ce – na­zy­wa­ne cza­sem „miesz­ka­nia­mi w stylu fran­cu­skim”.

Wiktionary


sześcioplamek

kra­śnik sze­ścio­pla­mek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny kra­śni­ko­wa­tych


SJP.pl


sześciopokojowy

zło­żo­ny z sze­ściu po­ko­jów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) z sze­ścio­ma po­ko­ja­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od razu za­sied­li­śmy w sze­ścio­po­ko­jo­wym drew­nia­nym domku do wspól­nej ko­la­cji.

 (1.1) Ob­szer­ne sze­ścio­po­ko­jo­we miesz­ka­nie na Miel­czar­skie­go, w któ­rym żyli, po­wo­li po­du­pa­da­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpɔkɔˈjɔvɨ, AS: šeśćopokoi ̯ovy

Wiktionary


sześciopolowy

ma­ją­cy sześć pól


SJP.pl


sześcioprocentowy

sta­no­wią­cy sześć pro­cent cze­goś


SJP.pl


sześciopromienny

o czymś ma­ją­cym kształt gwia­zdy: ma­ją­cy sześć pro­mie­ni; sze­ścio­ra­mien­ny


SJP.pl


sześciopręcikowy

1. o kwie­cie: ma­ją­cy sześć prę­ci­ków;
2. o ro­śli­nie: ma­ją­cy kwia­ty o sze­ściu prę­ci­kach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy sześć prę­ci­ków

Wiktionary


sześciopunktowy

1. skła­da­ją­cy się z sze­ściu punk­tów;
2. ma­ją­cy wy­miar sze­ściu punk­tów (np. czcion­ka)


SJP.pl


sześciopłaszczyznowy

przy­miot­nik

 (1.1) roz­mie­szczo­ny na sze­ściu pła­szczyz­nach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔpwaʃt͡ʃɨzˈnɔvɨ, AS: šeśćopu̯aščyznovy

Wiktionary


sześciopłatkowy

ma­ją­cy sześć płat­ków


SJP.pl


sześciopłytowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu płyt


SJP.pl


sześcioraczek

dziew­czyn­ka wśród sze­ścio­racz­ków


SJP.pl


sześcioraczka

dziew­czyn­ka wśród sze­ścio­racz­ków


SJP.pl


sześcioraczki

sze­ścio­ro dzie­ci uro­dzo­nych pod­czas jed­ne­go po­ro­du


SJP.pl


sześcioraki

wy­stę­pu­ją­cy w sze­ściu ro­dza­jach, ga­tun­kach, od­mia­nach itp.


SJP.pl

li­czeb­nik wie­lo­ra­ki

 (1.1) do­ty­czą­cy sze­ściu typów, ro­dza­jów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈraci, AS: šeśćoraḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. sześciorako

Wiktionary


sześciorako

przy­słó­wek

 (1.1) przysł. od przy­miot­ni­ka → sze­ścio­ra­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔˈrakɔ, AS: šeśćorako

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześcioraki

 licz. sześcioraki

Wiktionary


sześcioramienny

ma­ją­cy sześć ra­mion, odnóg itp.


SJP.pl


sześciordzeniowy

ma­ją­cy sześć rdze­ni, np. sze­ścior­dze­nio­wy pro­ce­sor


SJP.pl


sześciorek

sko­czek sze­ścio­rek - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny bez­rąb­ko­wa­tych


SJP.pl


sześcioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 6, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 6

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­ciecz­kę wy­bra­ło się sze­ścio­ro ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: šeśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 zob. sześć.

Wiktionary


sześciorodzinny

zło­żo­ny z sze­ściu ro­dzin


SJP.pl


sześciorundowy

trwa­ją­cy sześć rund


SJP.pl


sześciory

li­czeb­nik

 (1.1) stpol. sze­ścio­ra­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈt͡ɕɔrɨ, AS: šeśćory

Wiktionary


sześciorzędowy

ma­ją­cy sześć rzę­dów


SJP.pl


sześciosalowy

ma­ją­cy sześć sal


SJP.pl


sześciosekcyjny

ma­ją­cy sześć sek­cji


SJP.pl


sześciosesyjny

skła­da­ją­cy się z sze­ściu sesji


SJP.pl


sześciosezonowy

o se­ria­lu: ma­ją­cy sześć se­zo­nów


SJP.pl


sześciosilnikowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest wy­po­sa­żo­ny w sześć sil­ni­ków

Wiktionary


sześcioskibowy

zwią­za­ny z sze­ścio­ma ski­ba­mi, np. pług sze­ścio­ski­bo­wy


SJP.pl


sześcioskrzydlny

przy­miot­nik

 (1.1) przest. taki, który ma sześć skrzy­deł

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześcioskrzydły

Wiktionary


sześcioskrzydły

ma­ją­cy sześć skrzy­deł


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma sześć skrzy­deł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas mo­dłów w lecie 1224 roku ob­ja­wił mu się sze­ścios­krzy­dły se­ra­fin i naz­na­czył styg­ma­ta­mi - ra­na­mi w miej­scu krzy­żo­wych ran Chry­stu­sa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześcioskrzydlny

Wiktionary


sześciostopniowo

przy­słó­wek

 (1.1) w sze­ściu eta­pach, fa­zach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɔ, AS: šeśćostopʹńovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciostopniowość

 przym. sześciostopniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześcioetapowo, sześciofazowo

Wiktionary


sześciostopniowość

→ sze­ścio­stop­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

sześciostopniowy

sześciostopniowy

1. ma­ją­cy sześć stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy sześć stop­ni, eta­pów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z sze­ściu stop­ni, schod­ków

 (1.2) skła­da­ją­cy się z sze­ściu stop­ni, eta­pów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔstɔpʲˈɲɔvɨ, AS: šeśćostopʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciostopniowość

 przysł. sześciostopniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sześcioetapowy, sześciofazowy

Wiktionary


sześciostopowiec

wiersz skła­da­ją­cy się z sze­ściu stóp


SJP.pl


sześciostopowy

1. o wier­szu: skła­da­ją­cy się z sze­ściu stóp;
2. rzad­ko: ma­ją­cy dłu­gość sze­ściu stóp


SJP.pl


sześciostrefowy

zwią­za­ny z sze­ścio­ma stre­fa­mi


SJP.pl


sześciostrofowy

zło­żo­ny z sze­ściu strof; sze­ścioz­wrot­ko­wy


SJP.pl


sześciostronny

ma­ją­cy sześć stron


SJP.pl


sześciostrunny

ma­ją­cy sześć strun; sze­ścio­stru­no­wy


SJP.pl


sześciostrunowy

ma­ją­cy sześć strun; sze­ścio­strun­ny


SJP.pl


sześciostrzałowy

o ręcz­nej broni pal­nej: mie­szczą­cy w ma­ga­zyn­ku mak­sy­mal­nie sześć na­bo­jów; sze­ścio­na­bo­jo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) o broni pal­nej: mie­szczą­cy w ma­ga­zyn­ku sześć na­bo­jów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na miej­scu nie­speł­nio­ne­go za­ma­chu zna­le­zio­no na­bi­ty sze­ścio­strza­ło­wy re­wol­wer i roz­rzu­co­ne strzę­py pa­pie­ru, któ­ry­mi uszczel­nio­no po­kry­wy bomby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciostrzałowiec m.

Wiktionary


sześciosylabowy

zło­żo­ny z sze­ściu sylab (zgło­sek); sze­ścioz­gło­sko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy sześć sylab, skła­da­ją­cy się z sze­ściu sylab

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔsɨlaˈbɔvɨ, AS: šeśćosylabovy

Wiktionary


sześcioszpar

ga­tu­nek dra­pież­ne­go re­ki­na z ro­dzi­ny sze­ściosz­pa­ro­wa­tych; rekin szary


SJP.pl


sześciotaktowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu tak­tów


SJP.pl


sześciotomowy

ma­ją­cy sześć tomów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) skła­da­ją­cy się z sze­ściu tomów, za­war­ty w sze­ściu to­mach, wy­da­ny w sze­ściu to­mach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: šeśćotõmovy

Wiktionary


sześciotonowy

wa­żą­cy sześć ton


SJP.pl


sześciotorowy

ma­ją­cy sześć torów


SJP.pl


sześciotygodniowy

ma­ją­cy sześć ty­god­ni, trwa­ją­cy sześć ty­god­ni itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy sześć ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku sze­ściu ty­god­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W całym Ko­ście­le za­chod­nim obo­wią­zy­wa­ło czte­ro­ty­god­nio­we pow­strzy­my­wa­nie się od mięsa, w Pol­sce na­to­miast prze­strze­ga­no postu sze­ścio­ty­god­nio­we­go.

 (1.2) We wrze­śniu za ki­lo­gram sze­ścio­ty­god­nio­we­go broj­le­ra uboj­nie pła­ci­ły czte­ry złote.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: šeśćotygodʹńovy

Wiktionary


sześciotysięcznik

szczyt gór­ski o wy­so­ko­ści po­wy­żej sze­ściu ty­się­cy me­trów nad po­zio­mem morza


SJP.pl


sześciowarstwowy

przy­miot­nik

 (1.1) li­czą­cy sześć warstw, skła­da­ją­cy się z sze­ściu warstw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɔvarˈstfɔvɨ, AS: šeśćovarstfovy

Wiktionary


sześciowartościowy

o pier­wiast­ku: za­wie­ra­ją­cy atomy two­rzą­ce sześć wią­zań che­micz­nych z in­ny­mi ato­ma­mi


SJP.pl


sześciowatowy

ma­ją­cy moc sze­ściu watów


SJP.pl


sześciowersowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu wer­sów; sze­ścio­wier­szo­wy


SJP.pl


sześciowiekowy

ma­ją­cy sześć wie­ków, trwa­ją­cy sześć wie­ków


SJP.pl


sześciowiersz

stro­fa zło­żo­na z sze­ściu wier­szy o ukła­dzie rymów: ababcc


SJP.pl


sześciowierszowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu wier­szy


SJP.pl


sześciowodny

w che­mii: za­wie­ra­ją­cy 6 czą­ste­czek wody


SJP.pl


sześciowyrazowy

zło­żo­ny z sze­ściu wy­ra­zów


SJP.pl


sześciowęglowy

ma­ją­cy sześć ato­mów węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


sześciozakresowy

obej­mu­ją­cy sześć za­kre­sów, dzia­ła­ją­cy w sze­ściu za­kre­sach


SJP.pl


sześciozaworowy

ma­ją­cy sześć za­wo­rów


SJP.pl


sześciozdaniowy

zło­żo­ny z sze­ściu zdań


SJP.pl


sześciozgłoskowiec

ro­dzaj ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go, w któ­rym każdy wers skła­da się z sze­ściu zgło­sek


SJP.pl

Sze­ścioz­gło­sko­wiec – forma wier­szo­wa zło­żo­na z sze­ściu sylab.

Sze­reg sze­ścio­sy­la­bo­wy skła­da się na ogół z dwóch lub trzech wy­ra­zów albo z dwóch lub trzech ze­stro­jów ak­cen­to­wych. Wy­stę­pu­je jako sa­mo­dziel­ny wers w wier­szach izo­sy­la­bicz­nych, prze­pla­ta­nych i róż­no­wer­so­wych, a także jako kom­po­nent w wer­sach bar­dziej ro­zbu­do­wa­nych.

Wikipedia


sześcioznakowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu zna­ków


SJP.pl


sześciozwrotkowy

skła­da­ją­cy się z sze­ściu zwro­tek; sze­ścio­stro­fo­wy


SJP.pl


sześciozębny

1. ma­ją­cy sześć zębów;
2. kor­nik sze­ścio­zęb­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


sześciozębowy

ma­ją­cy sześć zębów


SJP.pl


sześciozłotowy

ma­ją­cy war­tość sze­ściu zło­tych


SJP.pl


sześciołóżkowy

ma­ją­cy sześć łóżek


SJP.pl


sześciościan

wie­lo­ścian o sze­ściu ścia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o sze­ściu ścia­nach (po­ję­cie ogól­niej­sze niż sze­ścian)

Wiktionary


sześciościenny

ma­ją­cy sześć ścian


SJP.pl


sześcioświecowy

ma­ją­cy sześć świec


SJP.pl


sześciożyłowy

o kablu: ma­ją­cy sześć żył


SJP.pl


sześć

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 6


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 6

 (1.2) cyfra 6

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­le­tur­nie­ju udział brało sze­ściu panów i sześć pań.

 (1.2) Sześć­dzie­siąt jest za­pi­sy­wa­ne jako sześć zero.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛɕt͡ɕ, AS: šeść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szóstak mzw./mrz., szóstka ż., szóstkowy m., szóstkowa ż.

 przym. szósty, szóstkowy

 licz. sześcioro, szósty

 przedr. sześcio-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapis arabski 6, zapis rzymski VI

Wiktionary


sześćdziesiona

po­tocz­nie:
1. do­no­si­ciel, skar­ży­py­ta, kon­fi­dent;
2. zgru­bie­nie od: sześć­dzie­siąt­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od sześć­dzie­siąt­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (2.1) pejor. środ. prze­stęp. slang. młodz. ktoś, kto do­no­si

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Nie wie­dzia­łem, że Krzy­siek okaże się sześć­dzie­sio­ną. Mam przez niego teraz szla­ban.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) 60, potwierdzacz, mały świadek koronny, szpagaciarz

Wiktionary


sześćdziesiąt

[czy­taj: szeź­dzie­siąt] li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 60


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 60

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż mil­czy­my, od­li­czam se­kun­dy: pięć­dzie­siąt, sześć­dzie­siąt, sie­dem­dzie­siąt sześć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛʑˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt, AS: šeźʒ́ėśõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesiątka ż.

 przym. sześćdziesiąty

 licz. sześćdziesięcioro

Wiktionary


sześćdziesiątak

ktoś zwią­za­ny z obiek­tem (np. dru­ży­ną, od­dzia­łem) oz­na­czo­nym licz­bą 60


SJP.pl


sześćdziesiątka

1. grupa sześć­dzie­się­ciu osób lub przed­mio­tów;
2. po­tocz­nie o bu­dyn­ku, po­ko­ju, po­jeź­dzie lub czym­kol­wiek, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 60;
3. sześć­dzie­siąt lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 60

 (1.2) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

 (1.3) osią­gnię­cie wieku 60 lat

 (1.4) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 60

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się sześć­dzie­siąt­ka.

 (1.2) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała sześć­dzie­siąt­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

 (1.3) Nie­wie­lu ludzi po sześć­dzie­siąt­ce pra­cu­je, więk­szość prze­cho­dzi na eme­ry­tu­rę.

 (1.4) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem sześć­dzie­siąt­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntka, AS: šeźʒ́ėśõntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty

 licz. sześćdziesiąt, sześćdziesięcioro

Wiktionary


sześćdziesiątkaczwórka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 64

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 64

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu czte­rech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest sześć­dzie­siąt­kacz­wór­ka.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać sześć­dzie­siąt­kacz­wór­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała sześć­dzie­siąt­kacz­wór­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈt͡ʃfurka, AS: šeśćėśõntkačfurka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty czwarty

 liczgł. sześćdziesiąt cztery

Wiktionary


sześćdziesiątkadwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 62

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 62

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu dwóch czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się sześć­dzie­siąt­kad­wój­ka.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem sześć­dzie­siąt­kęd­wój­kę.

 (1.3) W ko­lek­cji śred­nio­wiecz­nych monet do peł­nej sześć­dzie­siąt­kid­wój­ki bra­ku­je mi je­szcze ośmiu uni­ka­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈdvujka, AS: šeśćėśõntkadvui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty drugi

 liczgł. sześćdziesiąt dwa

Wiktionary


sześćdziesiątkadziewiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 69

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 69

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu dzie­wię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest sześć­dzie­siąt­ka­dzie­wiąt­ka.

 (1.2) Muszę na­u­czyć się na pa­mięć stu sutr, a cią­gle mam pro­ble­my z sześć­dzie­siąt­ką­dzie­wiąt­ką.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała sześć­dzie­siąt­ka­dzie­wiąt­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: šeśćėśõntkaʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty dziewiąty

 liczgł. sześćdziesiąt dziewięć

Wiktionary


sześćdziesiątkajedynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 61

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 61

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu jeden czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest sześć­dzie­siąt­ka­je­dyn­ka.

 (1.2) Muszę na­u­czyć się na pa­mięć stu sutr, a cią­gle mam pro­ble­my z sześć­dzie­siąt­ką­je­dyn­ką.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała sześć­dzie­siąt­ka­je­dyn­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkajɛˈdɨ̃nka, AS: šeśćėśõntkai ̯edỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty pierwszy

 liczgł. sześćdziesiąt jeden

Wiktionary


sześćdziesiątkapiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 65

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 65

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu pię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest sześć­dzie­siąt­ka­piąt­ka.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem sześć­dzie­siąt­kę­piąt­kę.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą sześć­dzie­siąt­kę­piąt­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈpʲjɔ̃ntka, AS: šeśćėśõntkapʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty piąty

 liczgł. sześćdziesiąt pięć

Wiktionary


sześćdziesiątkasiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 67

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 67

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu sied­miu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby ma­ją­ce w dacie uro­dze­nia nu­me­ro­lo­gicz­ną sześć­dzie­siąt­kę­sió­dem­kę wy­róż­nia­ją się od­wa­gą i po­czu­ciem hu­mo­ru.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać sześć­dzie­siąt­ka­sió­dem­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą sześć­dzie­siąt­kę­sió­dem­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkaɕuˈdɛ̃mka, AS: šeśćėśõntkaśudẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty siódmy

 liczgł. sześćdziesiąt siedem

Wiktionary


sześćdziesiątkaszóstka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 66

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 66

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu sze­ściu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się sześć­dzie­siąt­ka­szóst­ka.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to sześć­dzie­siąt­ka­szóst­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała sześć­dzie­siąt­ka­szóst­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈʃustka, AS: šeśćėśõntkašustka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty szósty

 liczgł. sześćdziesiąt sześć

Wiktionary


sześćdziesiątkatrójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 63

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 63

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu trzech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego szczę­śli­wą licz­bą jest sześć­dzie­siąt­ka­trój­ka.

 (1.2) W serii ko­mik­sów o Eryku Krwa­wym sześć­dzie­siąt­ka­trój­ka była po­zy­cją naj­trud­niej­szą do zdo­by­cia.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała sześć­dzie­siąt­ka­trój­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈtrujka, AS: šeśćėśõntkatrui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty trzeci

 liczgł. sześćdziesiąt trzy

Wiktionary


sześćdziesiątkaósemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 68

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 68

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sześć­dzie­się­ciu ośmiu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby ma­ją­ce w dacie uro­dze­nia nu­me­ro­lo­gicz­ną sześć­dzie­siąt­kę­ó­sem­kę wy­róż­nia­ją się od­wa­gą i po­czu­ciem hu­mo­ru.

 (1.2) Muszę na­u­czyć się na pa­mięć stu sutr, a cią­gle mam pro­ble­my z sześć­dzie­siąt­ką­ó­sem­ką.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała sześć­dzie­siąt­ka­ó­sem­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕt͡ɕɛ̇ˈɕɔ̃ntkauˈsɛ̃mka, AS: šeśćėśõntkausẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesiąty ósmy

 liczgł. sześćdziesiąt osiem

Wiktionary


sześćdziesiątkowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą sześć­dzie­siąt, do­ty­czą­cy licz­by sześć­dzie­siąt

Wiktionary


sześćdziesiąty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 60


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od sześć­dzie­siąt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ła­mach na­sze­go cza­so­pis­ma wier­sze Wi­sła­wy Szym­bor­skiej opu­bli­ko­wa­no w 1967 (= ty­siąc dzie­więć­set sześć­dzie­sią­tym siód­mym) roku.

 (1.1) W la­tach sześć­dzie­sią­tych i sie­dem­dzie­sią­tych Syl­we­ster Chę­ciń­ski na­krę­cił try­lo­gię ko­me­dio­wą: „Sami swoi”, „Nie ma moc­nych” i „Ko­chaj albo rzuć”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ, AS: šeźʒ́ėśõnty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesiątka ż.

 licz. sześćdziesiąt, sześćdziesięcioro

Wiktionary


sześćdziesięcioczterobitowy

przy­miot­nik

 (1.1) in­form. taki, który za­wie­ra sześć­dzie­siąt czte­ry bity

 (1.2) in­form. taki, który dzia­ła w opar­ciu o słowa (roz­ka­zy, dane) dłu­go­ści sześć­dzie­się­ciu czte­rech bitów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔbʲiˈtɔvɨ, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočterobʹitovy

Wiktionary


sześćdziesięcioczterolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt czte­ry lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­ciocz­te­ro­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięcioczteroletni

 rzecz. sześćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięcioczterolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt czte­ry lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­ciocz­te­ro­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięcioczteroletni

 rzecz. sześćdziesięcioczterolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięcioczteroletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt czte­ry lata

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt czte­ry lata

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćočteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięcioczterolatek m., sześćdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięcioczteropolowy

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt czte­ry pola

Wiktionary


sześćdziesięcioczwórka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nuta trwa­ją­ca jedną sześć­dzie­sią­tą czwar­tą całej nuty;

Wiktionary

Sześć­dzie­się­ciocz­wór­ka – nuta w no­ta­cji mu­zycz­nej, trwa­ją­ca tyle, co po­ło­wa trzy­dzie­stod­wój­ki.

Sześć­dzie­się­ciocz­wór­ki po­ni­żej trze­ciej linii z za­sa­dy za­pi­su­je się w ten spo­sób, że laski znaj­du­ją się po pra­wej stro­nie głów­ki i skie­ro­wa­ne są do góry.

Wikipedia


sześćdziesięciodwulatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt dwa lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­ciod­wu­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćodvulatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciodwuletni

 rzecz. sześćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciodwulatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt dwa lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­ciod­wu­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćodvulatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciodwuletni

 rzecz. sześćdziesięciodwulatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciodwuletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt dwa lata

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt dwa lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż na­tu­ral­na, to jed­nak każda śmierć jest czymś wy­jąt­ko­wym. Na przy­kład wtedy, kiedy jed­ne­go dnia umie­ra sześć­dzie­się­ciod­wu­let­nia matka i trzy­dzie­stocz­te­ro­let­nia córka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćodvuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciodwulatek m., sześćdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciodziewięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt dzie­więć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­dzie­wię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciodziewięcioletni

 rzecz. sześćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciodziewięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt dzie­więć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­dzie­wię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciodziewięcioletni

 rzecz. sześćdziesięciodziewięciolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciodziewięcioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt dzie­więć lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt dzie­więć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set pięć­dzie­sią­tym szó­stym była już sześć­dzie­się­cio­dzie­wię­cio­let­nią ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciodziewięciolatek m., sześćdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciogodzinny

trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt go­dzin


SJP.pl


sześćdziesięciojednolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt jeden lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­jed­no­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciojednoletni

 rzecz. sześćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciojednolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt jeden lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­jed­no­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciojednoletni

 rzecz. sześćdziesięciojednolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciojednoletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt jeden lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt jeden lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set czter­dzie­stym ósmym była już sześć­dzie­się­cio­jed­no­let­nią ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciojednolatek m., sześćdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciokilkuletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt kilka lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇cilkuˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯḱilkuletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześćdziesięcioparoletni

Wiktionary


sześćdziesięciokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się sześć­dzie­siąt razy


SJP.pl


sześćdziesięciolatek

męż­czyz­na sześć­dzie­się­cio­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba w wieku 60-69 lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca 60-69 lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciolecie n.

:: fż. sześćdziesięciolatka ż.

 przym. sześćdziesięcioletni

Wiktionary


sześćdziesięciolatka

ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca sześć­dzie­siąt lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciolecie n.

:: fm. sześćdziesięciolatek m.

 przym. sześćdziesięcioletni

Wiktionary


sześćdziesięciolatki

męż­czyz­na sześć­dzie­się­cio­let­ni


SJP.pl


sześćdziesięciolecie

1. okres sześć­dzie­się­ciu lat;
2. sześć­dzie­sią­ta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres sześć­dzie­się­ciu lat

 (1.2) sześć­dzie­sią­ta rocz­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ob­cho­dzi­łem wczo­raj ju­bi­le­usz sześć­dzie­się­cio­le­cia moich uro­dzin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoleće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciolatek m., sześćdziesięciolatka ż.

 przym. sześćdziesięcioletni

Wiktionary


sześćdziesięcioletni

ma­ją­cy sześć­dzie­siąt lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do za­sia­da­ją­cych na tra­wie w cie­niu wie­ko­wych drzew prze­ma­wiał nie­mal sześć­dzie­się­cio­let­ni ko­mi­sarz John­son, na­wo­łu­jąc do zgody i po­ko­ju, bła­ga­jąc o nie­do­pu­szcze­nie do roz­le­wu krwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciolatek m., sześćdziesięciolatka ż., sześćdziesięciolecie n.

Wiktionary


sześćdziesięciominutowy

trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt minut


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt minut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) godzinny, jednogodzinny

Wiktionary


sześćdziesięcioosobowy

1. skła­da­ją­cy się z sześć­dzie­się­ciu osób;
2. przez­na­czo­ny dla sześć­dzie­się­ciu osób


SJP.pl


sześćdziesięcioośmioipółletni

ma­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat i pół roku, trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat i pół roku itp.


SJP.pl


sześćdziesięcioośmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­o­śmio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięcioośmioletni

 rzecz. sześćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięcioośmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt osiem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­o­śmio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięcioośmioletni

 rzecz. sześćdziesięcioośmiolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięcioośmioletni

1. trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat; przy­pa­da­ją­cy za sześć­dzie­siąt osiem lat;
2. bę­dą­cy w wieku sześć­dzie­się­ciu ośmiu lat, ma­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt osiem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sześć­dzie­się­cio­o­śmio­let­ni bro­o­klyń­czyk, rabin Phil­lip Berg, du­cho­wy przy­wód­ca Kab­ba­lah Le­ar­ning Cen­ter, kształ­ci dzie­sięć ty­się­cy ucz­niów w ośmiu kra­jach.

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set pięć­dzie­sią­tym pią­tym była już sześć­dzie­się­cio­o­śmio­let­nią ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięcioośmiolatek m., sześćdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięcioparoletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt kilka lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od 1989 roku sześć­dzie­się­cio­pa­ro­let­ni Aidid był naj­po­tęż­niej­szym z so­ma­lij­skich ko­men­dan­tów par­ty­zanc­kich wal­czą­cych prze­ciw­ko pre­zy­den­to­wi Mo­ham­med Sia­do­wi Barre.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoparoletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześćdziesięciokilkuletni

Wiktionary


sześćdziesięciopięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt pięć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­pię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciopięcioletni

 rzecz. sześćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciopięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt pięć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­pię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciopięcioletni

 rzecz. sześćdziesięciopięciolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciopięciolecie

1. okres sześć­dzie­się­ciu pię­ciu lat;
2. sześć­dzie­sią­ta piąta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


sześćdziesięciopięcioletni

ma­ją­cy sześć­dzie­siąt pięć lat, trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt pięć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt pięć lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt pięć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod "Ba­ra­na­mi" re­zy­do­wa­ła hra­bi­na Ka­ta­rzy­na, dama już sześć­dzie­się­cio­pię­cio­let­nia, ale wciąż czyn­na na polu spo­łecz­nej i kul­tu­ral­nej dzia­łal­no­ści.

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set pięć­dzie­sią­tym dru­gim była już sześć­dzie­się­cio­pię­cio­let­nią ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciopięciolatek m., sześćdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięcioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 60, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 60

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku sty­pen­dia otrzy­ma­ło sześć­dzie­się­cio­ro ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesiątka ż.

 przym. sześćdziesiąty

 licz. sześćdziesiąt

Wiktionary


sześćdziesięciosiedmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt sie­dem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­sied­mio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciosiedmioletni

 rzecz. sześćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciosiedmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt sie­dem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­sied­mio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciosiedmioletni

 rzecz. sześćdziesięciosiedmiolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciosiedmioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt sie­dem lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt sie­dem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set pięć­dzie­sią­tym czwar­tym była już sześć­dzie­się­cio­sied­mio­let­nią ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciosiedmiolatek m., sześćdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciosześciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt sześć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­sze­ścio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćošeśćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciosześcioletni

 rzecz. sześćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciosześciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt sześć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­sze­ścio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćošeśćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciosześcioletni

 rzecz. sześćdziesięciosześciolatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciosześcioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt sześć lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt sześć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set pięć­dzie­sią­tym trze­cim była już sześć­dzie­się­cio­sze­ścio­let­nią ko­bie­tą.

 (1.2) Wew­nętrz­ne spory osta­tecz­nie po­ło­ży­ły kres sześć­dzie­się­cio­sze­ścio­let­nie­mu okre­so­wi po­ko­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćošeśćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciosześciolatek m., sześćdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciotrzylatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy sześć­dzie­siąt trzy lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca sześć­dzie­siąt trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od sześć­dzie­się­cio­trzy­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatɛk, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciotrzyletni

 rzecz. sześćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciotrzylatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca sześć­dzie­siąt trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca sześć­dzie­siąt trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od sześć­dzie­się­cio­trzy­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatka, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoṭšylatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćdziesięciotrzyletni

 rzecz. sześćdziesięciotrzylatek m.

Wiktionary


sześćdziesięciotrzyletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­dzie­siąt trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­dzie­siąt trzy lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja ciot­ka, uro­dzo­na w ty­siąc osiem­set osiem­dzie­sią­tym siód­mym, w roku ty­siąc dzie­więć­set pięć­dzie­sią­tym była już sześć­dzie­się­cio­trzy­let­nią ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛʑd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: šeźʒ́ėśė̃ńćoṭšyletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćdziesięciotrzylatek m., sześćdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary


sześćdziesięciowatowy

ma­ją­cy moc sześć­dzie­się­ciu watów


SJP.pl


sześćdziesięciościan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o sześć­dzie­się­ciu ścia­nach

Wiktionary


sześćkroć

sześć razy; sze­ścio­krot­nie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. dziś książk. sześć razy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześciokrotność ż.

 przym. sześciokrotny

 przysł. sześciokrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sześciokrotnie

Wiktionary


sześćset

[czy­taj: sześ­set lub szej­set] li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 600


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 600

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­kład w fe­de­ral­nych są­dach ape­la­cyj­nych za­sia­da około dwu­stu sę­dziów, a w są­dach re­jo­no­wych około sze­ściu­set.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɛɕsɛt, AS: šeśset

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćsetka ż.

 przym. sześćsetny

Wiktionary


sześćsetka

1. licz­ba 600;
2. ca­łość skła­da­ją­ca się z sze­ściu­set czę­ści lub jed­no­stek;
3. to, co jest oz­na­czo­ne licz­bą 600


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 600 (sześć­set)

 (1.2) coś, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 600

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z sze­ściu­set czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Powiązane:

 liczgł. sześćset

 przym. sześćsetny

Wiktionary


sześćsetlecie

1. okres sze­ściu­set lat;
2. sześć­set­na rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres sze­ściu­set lat

 (1.2) sześć­set­na rocz­ni­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕsɛtˈlɛt͡ɕɛ, AS: šeśsetleće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sześćsetletni

Wiktionary


sześćsetletni

ma­ją­cy sześć­set lat, trwa­ją­cy sześć­set lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy sześć­set lat

 (1.2) trwa­ją­cy sześć­set lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym samym szla­kiem z Wę­gier przez lasy, wieś, koło sześć­set­let­nie­go dębu (ścię­ty 12 lat temu) szły piel­grzym­ki do cu­dow­ne­go Obra­zu Pana Je­zu­sa w Ko­by­lan­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɛɕsɛtˈlɛtʲɲi, AS: šeśsetletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćsetlecie n.

Wiktionary


sześćsetny

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 600


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od sześć­set

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W kio­skach uka­zał się sześć­set­ny numer na­sze­go mie­sięcz­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɛɕˈsɛtnɨ, AS: šeśsetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sześćsetka ż.

 licz. sześćset

Wiktionary


szibach

w ju­da­iz­mie: tra­dy­cyj­ny okres ża­ło­by trwa­ją­cy sie­dem dni po po­grze­bie bli­skie­go krew­ne­go, po­le­ga­ją­cy na nie­o­pu­szcza­niu domu; sziwa, szi­bah


SJP.pl


szibah

w ju­da­iz­mie: tra­dy­cyj­ny okres ża­ło­by trwa­ją­cy sie­dem dni po po­grze­bie bli­skie­go krew­ne­go, po­le­ga­ją­cy na nie­o­pu­szcza­niu domu; sziwa, szi­bach


SJP.pl


sziber

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. za­su­wa, ry­giel

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szyber

Wiktionary


szibolet

hasło roz­poz­naw­cze za­wie­ra­ją­ce wy­ra­zy lub zgło­ski, któ­rych cu­dzo­zie­miec nie po­tra­fi wy­mó­wić; szy­bo­let


SJP.pl


szijon

zamek w Szwaj­ca­rii; Chil­lon


SJP.pl


szikimowy

kwas szi­ki­mo­wy - hy­drok­syk­was kar­bok­sy­lo­wy do­da­wa­ny do kos­me­ty­ków


SJP.pl


sziksa

szyk­sa; w śro­do­wi­sku ży­dow­skim:
1. młoda Ży­dów­ka nie­wy­ko­nu­ją­ca prak­tyk re­li­gij­nych;
2. nie­ży­dow­ska dziew­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. środ. dziew­czy­na nie-Ży­dów­ka;

Wiktionary

Szik­sa (ji­dysz שיקסע, YIVO: shik­se, shik­ses; ang. shik­se/schik­se/schik­sa/shik­sa, MAF: [ˈʃɪksə]) – słowo z ję­zy­ka ji­dysz, za­po­ży­czo­ne w wielu ję­zy­kach eu­ro­pej­skich m.in. pol­skim, an­giel­skim, nie­miec­kim czy ukra­iń­skim. W ji­dysz sto­so­wa­ne na okre­śle­nie mło­dej, prze­waż­nie atrak­cyj­nej, ko­bie­ty nie-Ży­dów­ki i jest okre­śle­niem o ra­czej pe­jo­ra­tyw­nym wydź­wię­ku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. siksa ż.

Wiktionary


szimoza

pi­kry­nian amonu, kry­sta­licz­na sub­stan­cja sto­so­wa­na jako ma­te­riał wy­bu­cho­wy


SJP.pl

Szi­mo­za – ma­te­riał wy­bu­cho­wy, forma kwasu pi­kry­no­we­go opra­co­wa­na przez ja­poń­skie­go che­mi­ka Ma­sa­chi­kę Shi­mo­se­go i naz­wa­na od jego naz­wi­ska. Szi­mo­za była uży­wa­na przez Ja­poń­ską Ce­sar­ską Ma­ry­nar­kę Wo­jen­ną w cza­sie wojny ja­poń­sko-ro­syj­skiej i II wojny świa­to­wej.

Wikipedia


szinto

po­li­te­i­stycz­ny kult re­li­gij­ny w Ja­po­nii; sin­to­izm; shin­to­izm; szyn­to; szyn­to­izm; sinto; szin­to­izm; shin­to


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. zob. shin­to.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃʲĩntɔ, AS: šʹĩnto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szintoizm m., szintoista m., szintoistka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) shintoizm, sintoizm

Wiktionary


szintoista

wyz­naw­ca szin­to­iz­mu - kultu re­li­gij­ne­go w Ja­po­nii; shin­to­i­sta, sin­to­i­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyz­naw­ca shin­to/szin­to­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szintoizm m., szinto n., shinto n.

:: fż. szintoistka

Wiktionary


szintoistka

→ szin­to­i­sta; shin­to­ist­ka, sin­to­ist­ka


SJP.pl


szintoistyczny

przy­miot­nik od: sinto


SJP.pl


szintoizm

po­li­te­i­stycz­ny kult re­li­gij­ny w Ja­po­nii; sin­to­izm; shin­to­izm; szyn­to; szyn­to­izm; szin­to; sinto; shin­to


SJP.pl


szipa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. górn. szu­fla, ło­pa­ta

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sipa

Wiktionary


sziraski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szi­ra­zem, do­ty­czą­cy Szi­ra­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sziraz mrz.

Wiktionary


sziraz

mia­sto w Ira­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wym Ira­nie u pod­nó­ża gór Za­gros, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny osta­nu Fars i dawna sto­li­ca Per­sji;

Wiktionary

Szi­raz ( ‏شیراز‎) – mia­sto w po­łud­nio­wym Ira­nie u pod­nó­ża gór Za­gros, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny osta­nu Fars i dawna sto­li­ca Per­sji. Jest szó­stym co do wiel­ko­ści mia­stem w kraju i jed­nym z głów­nych oś­rod­ków kul­tu­ral­nych i prze­my­sło­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te­he­rań­czy­cy szcze­gól­nie dużo miej­sca poś­wię­ca­ją w swo­ich opo­wie­ściach oby­wa­te­lom Szi­ra­zu i Is­fa­ha­nu. Tych pier­wszych ko­cha­ją tych dru­gich nie­na­wi­dzą. Is­fa­hań­czy­cy mają opi­nię zbyt pew­nych sie­bie, prze­ko­na­nych o swo­jej wyż­szo­ści, nie­zbyt uprzej­mych, za­ko­cha­nych w pie­nią­dzach, wy­jąt­ko­wo ską­pych i kon­ser­wa­tyw­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sziraski

Wiktionary


szirotan

skóra gar­bo­wa­na przy uży­ciu oleju rze­pa­ko­we­go


SJP.pl


szisbuda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. strzel­ni­ca

Wiktionary


szisza

ro­dzaj fajki wod­nej; nar­gi­le, nar­gi­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj fajki wod­nej po­pu­lar­nej w kra­jach arab­skich;

Wiktionary

Szi­sza ( ‏شيشة‎) (nazwa egip­ska), zwana też nar­gi­la­mi (arab. ‏نرجيلة‎) (nazwa po­cho­dzą­ca z Li­ba­nu) lub ar­gi­lą (arab. ‏أرجيلة‎), lub ho­o­kah (arab. ‏حقة‎, ‏حقہ‎) – ro­dzaj fajki wod­nej do pa­le­nia. Po­cho­dzi z Indii, a zy­ska­ła po­pu­lar­ność zwła­szcza w kra­jach arab­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedno pa­le­nie szi­szy trwa zaz­wy­czaj ponad 40 minut i skła­da się z 50–200 za­cią­gnięć (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃʲiʃa, AS: šʹiša

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nargile

Wiktionary


sziszapangma

szczyt w Hi­ma­la­jach; Go­sa­int­han


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ośmio­ty­sięcz­nik na te­ry­to­rium Ty­be­tu w Wy­so­kich Hi­ma­la­jach;

Wiktionary

Szi­sza­pang­ma ( 希夏邦马峰, pi­ny­in "Xīxiàbāngmǎ Fēng"; ཤི་ཤ་སྦང་མ, Wylie "Shi-sha-sbang-ma", ZWPY "Xi­xa­bang­ma"; Shis­ha Pang­ma) – 8013 m n.p.m. ("lub 8027, 8046 w róż­nych źró­dłach"), ośmio­ty­sięcz­nik na te­ry­to­rium Ty­be­tu w Hi­ma­la­jach Wy­so­kich, ok. 120 km na pół­noc­ny za­chód od grupy Mount Eve­re­stu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsza Polka sta­nę­ła na Szi­sza­pang­mie we wrze­śniu 1987 roku.

Wiktionary


sziwa

w ju­da­iz­mie: tra­dy­cyj­ny okres ża­ło­by trwa­ją­cy sie­dem dni po po­grze­bie bli­skie­go krew­ne­go, po­le­ga­ją­cy na nie­o­pu­szcza­niu domu; szi­bah, szi­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. w ju­da­iz­mie: tra­dy­cyj­ny okres ża­ło­by po­le­ga­ją­cy na nie­o­pu­szcza­niu domu przez sie­dem dni po po­grze­bie bli­skie­go krew­ne­go;

Wiktionary

Nie mylić z: Śiwa – bó­stwo hin­du­skie.

Sziwa, także "bo­si­ny" — w ju­da­iz­mie trwa­ją­ca ty­dzień ża­ło­ba (li­czo­na od dnia po­grze­bu) po zmar­łym. Jest to pier­wszy okres ża­ło­by, naj­bar­dziej re­stryk­cyj­ny. Ża­łob­ni­cy nie mogą się wtedy strzyc, golić, wy­ko­ny­wać żad­nych czyn­no­ści pie­lę­gna­cyj­nych dla przy­jem­no­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃʲiva, AS: šʹiva

Wiktionary


szkaciorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. osoba gra­ją­ca w skata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stu szka­cio­rzy wal­czy o pu­char w tur­nie­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkat͡ɕɔʃ, AS: škaćoš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. skat mrz.

Wiktionary


szkafut

po­kład mię­dzy rufą a ba­kiem na ża­glow­cu


SJP.pl


szkalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szka­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szkalować ndk.

Wiktionary


szkalować

1. mówić o kimś źle, rzu­cać oszczer­stwa; ob­ma­wiać, oczer­niać;
2. rzad­ko: mówić o czymś źle, za­prze­czać war­to­ści cze­goś; znie­wa­żać;
3. szka­lo­wać się - szka­lo­wać jeden dru­gie­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osz­ka­lo­wać)

 (1.1) roz­gła­szać fał­szy­we in­for­ma­cje; rzu­cać oszczer­stwa

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szka­lo­wać się (dk. osz­ka­lo­wać się)

 (2.1) szka­lo­wać sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkalowanie n.

 przym. szkalowany, szkalujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmawiać, oczerniać

 (2.1) oczerniać się

Wiktionary


szkalunek

po­tocz­nie: szka­lo­wa­nie, ob­ma­wia­nie, oczer­nia­nie


SJP.pl


szkandela

daw­niej: ter­mo­for do ogrze­wa­nia po­ście­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. flasz­ka albo pła­skie na­czy­nie na­peł­nia­ne go­rą­cą wodą lub wę­gla­mi, słu­żą­ce do ogrze­wa­nia po­ście­li

Wiktionary

Szkan­de­la – pod­grze­wacz po­ście­li w kształ­cie pła­skie­go na­czy­nia po­dob­ne­go do pa­tel­ni z po­kry­wą na dłu­giej rę­ko­je­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) I jak na­grza­na szkan­de­la pie­rzy­nie, tak ona od­da­je cie­pło lą­do­wi? – upew­ni­ła się. – Tak. Od­da­je cie­pło… Co to jest szkan­de­la? – Nie zna­cie tego? – Wy­trze­szczy­ła oczy.

Wiktionary


szkapa

lichy, nędz­ny, za­bie­dzo­ny koń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. lub po­gard. lichy, chudy koń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza szka­pa zdech­nie pew­nie przed wie­czo­rem.

 (1.1) Pie­klił się o te dwie cho­ro­wi­te szka­py, które go­spo­dy­ni ka­za­ła za­pro­wa­dzić do rzeź­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapię n.

:: zdrobn. szkapka ż., szkapina ż.

:: zgrub. szkapisko n., szkapsko n.

 czas. szkapieć ndk.

 przym. szkapi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chabeta, rosynant, muc, mucyk; gwara. chudoba, marcha; stpol. myrcha

Wiktionary


szkapi

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy od szka­py, od­no­szą­cy się do szka­py

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla szka­py, ma­ją­cy cechy szka­py

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dała nam go­to­wa­ne­go szka­pie­go mięsa i ka­za­ła je za­pi­jać gro­giem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapka ż., szkapina ż., szkapisko n., szkapsko n.

 czas. szkapieć ndk.

Wiktionary


szkapieć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. gas­nąć w oczach, po­du­pa­dać na zdro­wiu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Leon nagle za­czął szka­pieć i po trzech mie­sią­cach już go nie było mię­dzy ży­wy­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapina n., szkapsko n., szkapisko n., szkapka ż.

 przym. szkapi

Wiktionary


szkapina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szka­pa

 (1.2) mała, licha szka­pa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tę szka­pi­nę na­zy­wasz klacz­ką?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapisko n., szkapsko n., szkapka ż.

 czas. szkapieć ndk.

 przym. szkapi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkapię, szkapka

Wiktionary


szkapisko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: szka­pa

 (1.2) stara, licha szka­pa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Sta­re­mu pocz­ci­we­mu szka­pi­sku dano owsa i od­pro­wa­dzo­no do staj­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapina n., szkapsko n., szkapka ż.

 czas. szkapieć ndk.

 przym. szkapi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szkapsko

Wiktionary


szkapię

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) słaba, nie­wiel­ka szka­pa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sto­ją­ce przy pło­cie szka­pię sku­ba­ło źdźbła traw.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapka ż., szkapina ż., szkapisko n., szkapsko n.

 czas. szkapieć ndk.

 przym. szkapi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkapka, szkapina

Wiktionary


szkapka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szka­pa

 (1.2) mała, licha szka­pa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­pro­wadź tę twoją szkap­kę wie­czo­rem, niech we­te­ry­narz spraw­dzi jej uzę­bie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapisko n., szkapsko n., szkapina ż.

 czas. szkapieć ndk.

 przym. szkapi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkapię, szkapina

Wiktionary


szkaplerz

1. pro­sto­kąt­ne sukno z ot­wo­rem na głowę za­kła­da­ne na habit;
2. me­da­lik z wi­ze­run­kiem lub sym­bo­lem re­li­gij­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. część stro­ju za­kon­ne­go, pro­sto­kąt­ny płat sukna z ot­wo­rem, na­kła­da­ny przez głowę na habit

 (1.2) rel. dwa małe ka­wał­ki sukna z wy­szy­tym imie­niem Matki Bo­skiej lub Chry­stu­sa, po­łą­czo­ne ta­siem­ka­mi, no­szo­ne na pier­siach, pod ubra­niem, przez człon­ków bractw re­li­gij­nych lub osoby świec­kie

 (1.3) rel. me­da­lik z wi­ze­run­kiem Matki Bo­skiej

Wiktionary

Szka­plerz (łac. "sca­pu­la­re" od "sca­pu­la" – ra­mio­na, barki, plecy) – sa­kra­men­ta­lium ka­to­lic­kie przyj­mu­ją­ce trzy formy:

Naj­bar­dziej znane i po­pu­lar­ne szka­ple­rze no­szo­ne obec­nie przez wier­nych świec­kich, to: brą­zo­wy Szka­plerz kar­me­li­tań­ski i nie­bie­ski Szka­plerz Nie­po­ka­la­ne­go Po­czę­cia Najś­więt­szej Maryi Panny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) za­sta­ję jed­ne­go z ojców fran­cisz­ka­nów, który mi daje swój szka­plerz do po­ca­ło­wa­nia.

 (1.2) Wi­docz­nie kaduk mnie opę­tał i nosił. Ale z duszą chrze­ści­jań­ską nie tak to łatwo; od­pią­łem ja kurt­kę, się­gam pod ko­szu­lę, a szka­plerz na wierzch wy­kła­dam i z dobrą miną znowu ku dro­dze za­wra­cam.

 (1.2) Oto mam na sobie szka­plerz, w któ­rym za­szy­te są re­lik­wie świę­te­go Woj­cie­cha (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkaplɛʃ, AS: škapleš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkaplerzność ż.

:: zdrobn. szkaplerzyk m.

 przym. szkaplerzny, szkaplerzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) medalik

Wiktionary


szkaplerzny

→ szka­plerz


SJP.pl

Patrz:

szkaplerz

szkapowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem szka­pę


SJP.pl


szkapsko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od: szka­pa

 (1.2) stara, licha szka­pa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Włosi sku­pu­ją szkap­ska na mięso.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkapa ż., szkapię n., szkapina n., szkapisko n., szkapka ż.

 czas. szkapieć ndk.

 przym. szkapi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szkapisko

Wiktionary


szkarada

bar­dzo brzyd­ka rzecz lub osoba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. cecha tego, co szka­rad­ne

 (1.2) osoba lub rzecz szka­rad­na

Wiktionary

Szka­ra­da – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie go­sty­niń­skim, w gmi­nie San­ni­ki.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 577 re­la­cji Łąck-So­cha­czew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mar­cy­się prze­ra­ża­ła szka­ra­da jego twa­rzy.

 (1.2) Przed staj­nią stała wy­chu­dzo­na szka­ra­da a nie klacz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkaradność

Wiktionary


szkaradek

naz­wi­sko


SJP.pl


szkaradnica

ga­tu­nek dra­pież­nej ryby mor­skiej z ro­dzi­ny skor­pe­no­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szpet­na ko­bie­ta

 (1.2) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sy­nan­ce­ia ver­ru­co­sa|ref=tak., ja­do­wi­ta ryba mor­ska z ro­dzi­ny skor­pe­no­wa­tych;

Wiktionary

Szka­rad­ni­ca, sy­nan­ce­ja ("Sy­nan­ce­ia ver­ru­co­sa") – dra­pież­na ryba mor­ska z ro­dzi­ny skor­pe­no­wa­tych (czę­sto za­li­cza­na do ro­dzi­ny szka­rad­ni­co­wa­tych "Sy­nan­ce­ii­dae"). Po­ła­wia­na, ho­do­wa­na w ak­wa­riach. Uwa­ża­na za jedno z naj­bar­dziej ja­do­wi­tych zwie­rząt mor­skich. Ukłu­cia mogą być śmier­tel­ne dla czło­wie­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oskar naz­wał mnie szka­rad­ni­cą, nie­na­wi­dzę tego chło­pa­ka.

 (1.2) Za­grze­bu­ją­ce się w mu­li­stym dnie szka­rad­ni­ce cza­tu­ją na prze­pły­wa­ją­ce ofia­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie, szkaradniej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) synanceja

Wiktionary


szkaradnie

przy­słó­wek

 (1.1) ze szka­rad­no­ścią, wstręt­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­że­na ubra­ła się szka­rad­nie i w do­dat­ku piła cały wie­czór.

 (1.1) Najsz­ka­rad­niej za­cho­wał się Zby­sław.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) haniebnie, obrzydliwie, ohydnie, potwornie, wstrętnie

Wiktionary


szkaradniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szka­rad­nie


SJP.pl


szkaradniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szka­rad­ny


SJP.pl


szkaradnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sta­wa­nie się coraz bar­dziej szka­rad­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n., zeszkaradnienie n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary


szkaradnieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zesz­ka­rad­nieć)

 (1.1) sta­wać się szka­rad­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­cha­na Jul­cia szka­rad­nie­je, żyjąc z tym pot­wo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n.,szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n., zeszkaradnienie n.

 czas. zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary


szkaradnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. brzyd­ki i podły męż­czyz­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W końcu do­zor­ca zna­lazł spo­sób na tych szka­rad­ni­ków si­ka­ją­cych w bra­mie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n., szkaradztwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podlec, potwór

Wiktionary


szkaradność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szka­rad­ne; cecha tych, któ­rzy są szka­rad­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n., szkaradziejstwo n., szkaradstwo n., szkaradnik mos., szkaradnienie n., szkaradnica ż., szkarada ż.

 czas. szkaradnieć, zeszkaradnieć

Wiktionary


szkaradny

1. bu­dzą­cy wstręt pod wzglę­dem fi­zycz­nym lub pod wzglę­dem mo­ral­nym;
2. do­kucz­li­wy, uciąż­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. wy­jąt­ko­wo brzyd­ki; bu­dzą­cy odra­zę pod wzglę­dem fi­zycz­nym

 (1.2) książk. wy­jąt­ko­wo zły; bu­dzą­cy odra­zę pod wzglę­dem mo­ral­nym

 (1.3) książk. wy­jąt­ko­wo do­kucz­li­wy, da­ją­cy się mocno we znaki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­mię­dzy tan­det­ny­mi, brzyd­ki­mi wer­sal­ka­mi i jakąś szka­rad­ną me­blo­ścian­ką, wci­śnię­te było… biur­ko.

 (1.1) Biała tak­sów­ka wy­na­ję­ta w Pa­ler­mo do­wio­zła ją pod same drzwi jej ro­dzin­ne­go domu, szka­rad­ne­go, wą­skie­go, trzy­pię­tro­we­go bu­dyn­ku przy ul. Scor­so­ne 24.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkaˈradnɨ, AS: škaradny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n., szkaradziejstwo n., szkaradstwo n., szkaradnik mos., szkaradnienie n., szkaradnica ż., szkarada ż., szkaradność ż.

 przysł. szkaradnie

 czas. szkaradnieć, zeszkaradnieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstrętny, paskudny

 (1.2) nikczemny, podły

 (1.3) wstrętny

Wiktionary


szkaradowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ra­wic­kim, w gmi­nie Ju­tro­sin;

Wiktionary

Szka­ra­do­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ra­wic­kim, w gmi­nie Ju­tro­sin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­ni­na po­wie­dzia­ła, że nie wy­je­dzie ze Szka­ra­do­wa za żadne skar­by.

Wiktionary


szkaradstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. szka­rad­na osoba lub rzecz

 (1.2) rzad. podły uczy­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­my­kaj, żeby nam tego szka­rad­stwa nie po­wła­zi­ło do sieni!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradziejstwo n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradzieństwo

 (1.2) podłość, szkaradztwo, szkaradzieństwo

Wiktionary


szkaradziejstwo

1. osoba lub rzecz bu­dzą­ca odra­zę swoim wy­glą­dem; szka­ra­dzień­stwo;
2. czyn na­gan­ny mo­ral­nie, po­stę­pek bu­dzą­cy wstręt; szka­ra­dzień­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. szka­rad­na osoba lub rzecz

 (1.2) daw. podły uczy­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kiedy za­pła­cą, za te szka­ra­dziej­stwa, któ­rych się do­pu­ści­li w ziemi wo­łyń­skiej?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradztwo n., szkaradzieństwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradstwo, szkaradzieństwo

 (1.2) podłość, szkaradztwo, szkaradzieństwo

Wiktionary


szkaradzieństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szka­rad­na osoba lub rzecz

 (1.2) podły uczy­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z jamy wy­peł­zło ja­kieś szka­ra­dzień­stwo, które suka za­czę­ła zaraz ob­szcze­ki­wać.

 (1.2) Mi­ło­sław cier­pli­wie zno­sił wszyst­kie jej szka­ra­dzień­stwa, a pro­wa­dzi­ła się rze­czy­wi­ście ża­ło­śnie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradztwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradstwo

 (1.2) podłość, szkaradztwo

Wiktionary


szkaradztwo

po­tocz­nie o czymś lub o kimś okrop­nym, wstręt­nym; szka­ra­dzień­stwo, pa­skudzt­wo, brzy­dact­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szka­rad­na osoba lub rzecz

 (1.2) podły uczy­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To kot naz­no­si nam tych szka­radztw na wy­cie­racz­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zeszkaradnienie n., szkarada ż., szkaradnica ż., szkaradnienie n., szkaradnik mos., szkaradność ż., szkaradstwo n., szkaradziejstwo n., szkaradzieństwo n.

 czas. szkaradnieć ndk., zeszkaradnieć dk.

 przym. szkaradny

 przysł. szkaradnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzydactwo, szkarada, szkaradstwo, szkaradzieństwo

 (1.2) podłość, szkaradzieństwo

Wiktionary


szkarlatyna

ostro prze­bie­ga­ją­ca cho­ro­ba za­kaź­na wieku dzie­cię­ce­go wy­wo­ła­na przez pa­cior­kow­ce, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się bólem gar­dła, wy­so­ką go­rącz­ką i drob­ną czer­wo­ną wy­syp­ką; pło­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostra, bak­te­ryj­na cho­ro­ba za­kaź­na, naj­czę­ściej do­ty­czą­ca dzie­ci, wy­wo­ły­wa­na przez pa­cior­kow­ce grupy A (Strep­to­coc­cus py­o­ge­nes), ob­ja­wia­ją­ca się m.in. go­rącz­ką, bólem gar­dła, czer­wo­ną, drob­no­pla­mi­stą wy­syp­ką czy tzw. ma­li­no­wym ję­zy­kiem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­gab­ną­łem ciot­kę, czemu jako gor­li­wa pa­triot­ka woli ter­mi­ny szkar­la­ty­na i dyf­te­ria za­miast nazw pło­ni­ca i bło­ni­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarłat mrz.

 przym. szkarłatny, szkarlatynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płonica

Wiktionary


szkarlatynowy

→ szkar­la­ty­na; pło­ni­czy


SJP.pl


szkarlet

re­gio­nal­nie: pe­lar­go­nia, musz­ka­tel; skar­let


SJP.pl


szkarpa

re­gio­nal­nie: skar­pa


SJP.pl


szkarłacica

ryba z ro­dzi­ny pła­stug, ży­ją­ca w Oce­a­nie At­lan­tyc­kim i Morzu Pół­noc­nym


SJP.pl


szkarłat

kolor ciem­no­czer­wo­ny, po­dob­ny do ko­lo­ru krwi; pur­pu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szkar­łat­ny kolor

 (1.2) szkar­łat­na tka­ni­na, ubiór z ta­kiej tka­ni­ny

Wiktionary

Szkar­łat – kolor znany jako czer­wień kró­lew­ska; w me­dy­cy­nie kolor ut­le­no­wa­nej krwi (w prze­ci­wień­stwie do kar­ma­zy­nu). Otrzy­my­wa­ny był z czerw­ca pol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Odzia­ny w szkar­łat wy­szedł na dzie­dzi­niec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarlatyna ż., szkarłatowość ż., szkarłatnienie n., szkarłatnik mzw., szkarłatnica ż., szkarłacica ż., szarłat mrz., szarłatność ż., szarłatowatość ż.

 czas. szkarłatnieć ndk.

 przym. szarłatowaty, szkarłatny, szkarłatowy, szarłatny

 przysł. szkarłatnie, szkarłatno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) amarant, karmazyn, purpura; stpol. szarłat

Wiktionary


szkarłatka

Szkar­łat­ka, al­kier­mes ("Phy­to­lac­ca" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szkar­łat­ko­wa­tych (al­kier­me­so­wa­tych). Obej­mu­je 26 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te spo­ty­ka­ne są na wszyst­kich kon­ty­nen­tach (z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy) w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, z naj­więk­szym zróż­ni­co­wa­niem na pół­ku­li pół­noc­nej, przy czym w Eu­ro­pie, Au­stra­lii, pół­noc­nej Afry­ce ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją jako in­tro­du­ko­wa­ne.

Wikipedia


szkarłatkowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu goź­dzi­kow­ców; al­kier­me­so­wa­te


SJP.pl

Szkar­łat­ko­wa­te, al­kier­me­so­wa­te ("Phy­to­lac­ca­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu goź­dzi­kow­ców ("Ca­ry­op­hyl­la­les"). Na­le­żą do niej w uję­ciu sy­ste­mu APG IV z 2016 roku 4 ro­dza­je z 32 ga­tun­ka­mi. Wcze­śniej do ro­dzi­ny za­li­cza­no 12 do 17 ro­dza­jów. Ro­śli­ny te za­miesz­ku­ją głów­nie kraje tro­pi­kal­ne i sub­tro­pi­kal­ne. Naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne są w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i po­łud­nio­wej Afry­ce. Na­le­żą tu za­rów­no me­zo­fi­ty, jak i kse­ro­fi­ty.

Wikipedia


szkarłatkowaty

o ce­chach szkar­łat­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szkarłatnica

glon mor­ski z typu kras­no­ro­stów; por­fi­ra


SJP.pl


szkarłatnik

śli­mak z ro­dzi­ny roz­kol­co­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy cie­płe morza peł­no­sło­ne; pur­pu­ro­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Thais ha­e­ma­sto­ma., śli­mak mor­ski o ozdob­nej kol­cza­stej musz­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sta­ro­żyt­no­ści wy­dzie­li­nę szkar­łat­ni­ków wy­ko­rzy­sty­wa­no do wyt­wa­rza­nia szkar­łat­ne­go barw­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarłat mrz., szkarłatowość ż., szkarłatnienie n., szkarłatnica ż., szkarłacica ż., szarłat mrz., szarłatność ż., szarłatowatość ż.

 czas. szkarłatnieć ndk.

 przym. szarłatowaty, szkarłatny, szkarłatowy, szarłatny

 przysł. szkarłatnie, szkarłatno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) purpurowiec

Wiktionary


szkarłatnoczerwony

czer­wo­ny o szkar­łat­nym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czer­wo­ny o szkar­łat­nym od­cie­niu

Wiktionary


szkarłatnowłosy

ma­ją­cy szkar­łat­ne, in­ten­syw­nie rude włosy


SJP.pl


szkarłatny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. ma­ją­cy kolor ciem­no­czer­wo­ny, taki jak kolor szkar­ła­tu, po­dob­ny do ko­lo­ru krwi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szkar­łat­ne wiąz­ki czą­stek prze­le­cia­ły ze świ­stem tuż nad głową sze­re­go­we­go Emona Krefa i tra­fi­ły w dział­ko za jego ple­cy­e­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkarˈwatnɨ, AS: škaru̯atny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkarlatyna ż., szkarłat mrz., szkarłatowość ż., szkarłatnienie n., szkarłatnik mzw., szkarłatnica ż., szkarłacica ż., szarłat mrz., szarłatność ż., szarłatowatość ż.

 czas. szkarłatnieć ndk.

 przym. szarłatowaty

:: przest. szkarłatowy, szarłatny

 przysł. szkarłatnie, szkarłatno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciemnoczerwony, krwisty, krwistoczerwony; przest. szkarłatowy, szarłatny

Wiktionary


szkarłupień

przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z typów bez­krę­gow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Echi­no­der­ma­ta|Klein|ref=tak., typ ha­lo­bion­tycz­ne, bez­krę­go­we zwie­rzę wtó­ro­u­ste o wtór­nej sy­me­trii pro­mie­ni­stej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oprócz tych naj­po­pu­lar­niej­szych gro­mad i ga­tun­ków kon­chio­lo­gia zaj­mu­je się śli­ma­ka­mi lą­do­wy­mi, sko­ru­pia­ka­mi, szkar­łup­nia­mi, w tym je­żow­ca­mi.

 (1.1) Szkie­let szkar­łup­ni jest zbu­do­wa­ny z pły­tek wa­pien­nych, po­łą­czo­nych za po­mo­cą mię­śni i tkan­ki łącz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szkarłupniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. szkarłupnia

Wiktionary


szkarłupnie

typ zwie­rząt na­le­żą­cy do bez­krę­gow­ców


SJP.pl

Szkar­łup­nie (Echi­no­der­ma­ta, z "echi­nos" – ‘jeż’ + "derma" – ‘skóra’) – typ ha­plo­bion­tycz­nych, bez­krę­go­wych zwie­rząt wtó­ro­u­stych (De­u­te­ro­sto­mia) o wtór­nej sy­me­trii pro­mie­ni­stej. Cha­rak­te­ry­zu­ją się wa­pien­nym szkie­le­tem wew­nętrz­nym oraz obec­no­ścią uni­ka­to­we­go ukła­du am­bu­la­kral­ne­go, peł­nią­ce­go funk­cje: lo­ko­mo­cyj­ną, do­ty­ko­wą, a czę­ścio­wo wy­dal­ni­czą i od­de­cho­wą.

Wikipedia


szkatuła

naz­wi­sko


SJP.pl


szkatułeczka

zdrob­nie­nie od: szka­tuł­ka


SJP.pl


szkatułka

skrzyn­ka do prze­cho­wy­wa­nia kosz­tow­no­ści, pie­nię­dzy itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szka­tu­ła

 (1.2) małe, za­my­ka­ne pu­deł­ko na bi­żu­te­rię lub inne cenne dro­biaz­gi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkaˈtuwka, AS: škatuu̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkatuła ż.

 przym. szkatułkowy, szkatułowy

Wiktionary


szkatułkowy

→ szka­tuł­ka


SJP.pl

Patrz:

szkatułka

szkatułowy

→ szka­tu­ła


SJP.pl

Patrz:

szkatuła

szkic

1. okre­śle­nie wstęp­nej wer­sji dzie­ła sztu­ki, naj­czę­ściej odręcz­ne­go ry­sun­ku ołów­kiem;
2. ar­ty­kuł lub roz­pra­wa na­u­ko­wao dużym stop­niu ogól­no­ści;
3. krót­ki utwór pro­za­tor­ski bez wy­raź­nej fa­bu­ły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­ko­na­ny ołów­kiem de­li­kat­ny za­czą­tek obra­zu, planu ar­chi­tek­to­nicz­ne­go bu­dyn­ku

 (1.2) ry­su­nek przed­sta­wia­ją­cy ja­kieś wy­da­rze­nie, mapka z zaz­na­czo­ny­mi waż­ny­mi miej­sca­mi, ak­cja­mi/dzia­ła­nia­mi (np. prze­mie­szcza­nie się wojsk, ruch po­ja­zdów)

 (1.3) przen. zarys, kon­spekt, plan pracy

 (1.4) liter. krót­ki utwór prozą przy­po­mi­na­ją­cy opo­wia­da­nie, ale bez wy­raź­nie za­ry­so­wa­nej fa­bu­ły

Wiktionary

Szkic – wstęp­ny zarys re­a­li­za­cji kon­cep­cji ar­ty­stycz­nej, ule­ga­ją­cy zmia­nom w cza­sie roz­wo­ju pro­jek­tu. Szkic może sta­no­wić do­ku­men­ta­cję, obra­zu­ją­cą pro­ces twór­czy od szki­cu do ukoń­czo­nej pracy. Szki­cem można rów­nież naz­wać swo­bod­nie wy­ko­na­ny ry­su­nek o cha­rak­te­rze no­tat­ki, słu­żą­cej póź­niej do stwo­rze­nia na jego pod­sta­wie bar­dziej szcze­gó­ło­we­go dzie­ła w pra­cow­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już sam szkic obra­zu wy­glą­dał osza­ła­mia­ją­co.

 (1.2) Wsta­ję i ru­szam w drogę zgod­nie z adre­sem, który na szczę­ście za­no­to­wa­łam, spo­rzą­dza­jąc do­kład­ny szkic ze strzał­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃʲcit͡s, AS: šʹḱic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkicownik m., szkicowość ż., szkicowanie n.

 czas. szkicować ndk., naszkicować dk.

 przym. szkicowy

 przysł. szkicowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rysunek

 (1.2) plan

Wiktionary


szkicowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nazwa czyn­no­ści spo­rzą­dza­nia szki­cu (pla­stycz­ny­a­stycz­ne­go, li­te­rac­kie­go, tech­nicz­ne­go)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃʲcit͡sɔˈvãɲɛ, AS: šʹḱicovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkic m., szkicownik m., szkicowość ż., szkicówka ż.

 czas. szkicować, naszkicować

 przym. szkicowy

 przysł. szkicowo

Wiktionary


szkicować

1. ry­so­wać, ma­lo­wać coś od ręki, w głów­nych za­ry­sach;
2. opra­co­wy­wać coś ra­mo­wo, po­bież­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nasz­ki­co­wać)

 (1.1) szt. wy­ko­ny­wać szkic jako za­ry­sy ry­sun­ku

 (1.2) przed­sta­wiać szkic jako wstęp­ny pro­jekt, ogól­ny plan, zarys czego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkic mrz., szkicowanie n., szkicownik mrz.

 czas. naszkicować

 przym. szkicowy

 przysł. szkicowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bazgrać, gryzmolić, mazać, nakreślać, rysować

 (1.2) formułować, nakreślać, zarysowywać

Wiktionary


szkicownik

blok do szki­co­wa­nia; tecz­ka za­wie­ra­ją­ca szki­ce ma­lar­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) blok do szki­co­wa­nia

Wiktionary

Szki­cow­nik (ang. "The Sketch Book of Ge­of­frey Cra­y­on, Gent.") – zbiór 34 ese­jów, szki­ców i opo­wia­dań Was­hing­to­na Ir­vin­ga wy­da­ny w la­tach 1819–1820.

Zbiór za­wie­rał m.in. opo­wia­da­nia "Le­gen­da o Sen­nej Kot­li­nie" i "Rip Van Win­kle". []

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szkic mrz., szkicowanie n.

 czas. szkicować

Wiktionary


szkicówka

kalka szki­co­wa


SJP.pl


szkieber

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. po­gard. Nie­miec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­pierw weź pan ście­rę i ze­trzyj sto­lik, bo ten szkie­ber nach­la­pał zupą. — Oczy­wi­ście. – Przy­mil­ny uśmiech ani na mo­ment nie zni­knął z okrą­głej twa­rzy kel­ne­ra. – Nie­miec za­wsze nach­la­pie. Taki naród, panie sza­now­ny…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkiebrzyca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fryc, helmut

Wiktionary


szkielecik

zdrob­nie­nie od: szkie­let


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: szkie­let (kości)

 (1.2) zdrobn. od: szkie­let (pod­sta­wa)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak godzą się te dra­pież­ni­ki z bez­bron­ny­mi ping­win­ka­mi Adeli […]? Od­po­wiedź na to py­ta­nie dają bie­le­ją­ce tu i ów­dzie szkie­le­ci­ki pis­kląt. Jedne oczy­szczo­ne do­kład­nie z mięsa, inne led­wie na­po­czę­te z wy­żar­ty­mi wnętrz­no­ścia­mi.

 (1.2) Na tym nędz­nym szkie­le­ci­ku po­sta­no­wi­łem oprzeć ogrom­ną obu­do­wę hi­sto­rycz­ną dwu­dzie­stu lat niez­wy­kle dra­ma­tycz­nych wy­da­rzeń, któ­rych do­ku­men­ta­cja była już po wie­le­kroć opi­sy­wa­na w dzie­łach na­u­ko­wych i po­pu­lar­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkielet m.

 przym. szkieletowy

Wiktionary


szkielet

1. mocna, twar­da kon­struk­cja wcho­dzą­ca w skład ży­we­go or­ga­niz­mu ludz­kie­go bądź zwie­rzę­ce­go, zbu­do­wa­na z sub­stan­cji or­ga­nicz­nej lub nie­or­ga­nicz­nej, peł­nią­ca funk­cję pod­po­ro­wą, ochron­ną i usz­tyw­nia­ją­cą w sto­sun­ku do mięk­kich czę­ści or­ga­niz­mu, np. szkie­let ochron­ny, wła­ści­wy; układ szkie­le­to­wy, układ kost­ny, ko­ścio­trup;
2. sy­stem kon­struk­cyj­ny bu­dow­li lub urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go w po­sta­ci prze­strzen­ne­go ukła­du prę­tów kon­struk­cyj­nych - sztyw­no ze sobą po­łą­czo­nych ele­men­tów pio­no­wych (słu­pów) i po­zio­mych (belek), np. szkie­let, sa­mo­lo­tu, stat­ku; rdzeń;
3. po­tocz­nie: zrąb cze­goś, pod­sta­wo­we ele­men­ty, naj­waż­niej­sze frag­men­ty cze­goś, np. szkie­let ut­wo­ru, obra­zu; trzon, pod­sta­wa, fun­da­ment, rdzeń;
4. po­tocz­nie: to, co po­zo­sta­ło po zni­szcze­niu bu­dow­li lub urzą­dze­nia; szcząt­ki, ruiny, zgli­szcza;
5. w kul­tu­rze: per­so­ni­fi­ka­cja śmier­ci - wy­o­bra­że­nie śmier­ci w po­sta­ci ko­ścio­tru­pa, np. ta­niec szkie­le­tów; ko­ścio­trup, ko­stu­cha, ko­stu­sia, śmierć;
6. po­tocz­nie: ktoś bar­dzo chudy, wy­nędz­nia­ły; ko­ścio­trup, chu­dzie­lec, chu­dzi­na, chu­der­lak;
7. po­tocz­nie: szkie­let w sza­fie - wstyd­li­wie ukry­wa­na ta­jem­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. ogół kości w danym or­ga­niz­mie;

 (1.2) techn. pod­sta­wa kon­struk­cji

 (1.3) przen. struk­tu­ra, ogól­ny zarys cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • obiek­tów tech­nicz­nych:
    • szkie­let bu­dow­li,
    • szkie­let po­ja­zdu (sa­mo­cho­du, sa­mo­lo­tu),
    • szkie­let ka­dłu­ba jed­nost­ki pły­wa­ją­cej,
    • szkie­let broni pal­nej,
  • obiek­tów bio­lo­gicz­nych:
    • szkie­let (ana­to­mia) – szkie­let zwie­rząt i pier­wot­nia­ków,
    • cy­tosz­kie­let – szkie­let ko­mór­ki,
    • szkie­let ją­dro­wy – szkie­let jądra ko­mór­ko­we­go,
    • szkie­let gle­bo­wy – żwir, ka­mie­nie i głazy w ma­te­ria­le gle­bo­wym.
  • rusz­to­wa­nie
  • ste­laż

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­łem się już wszyst­kich kości ludz­kie­go szkie­le­tu.

 (1.2) Zbi­łem z li­ste­wek szkie­let la­taw­ca, teraz mu­si­my go ob­cią­gnąć pa­pie­rem i przy­mo­co­wać ogon.

 (1.3) Na razie przy­go­to­wa­łem szkie­let pro­gra­mu, teraz mu­si­my do­pra­co­wać szcze­gó­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃʲcɛlɛt, AS: šʹḱelet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkieletor m., szkieletówka ż., Szkieletczyzna ż.

:: zdrobn. szkielecik m.

 przym. szkieletowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kościec, układ kostny

Wiktionary


szkieletczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) iron. Kie­lec­czyz­na w cza­sach za­bo­ru ro­syj­skie­go i okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go, w od­nie­sie­niu do pa­nu­ją­cej wów­czas na tym te­re­nie biedy i prze­lud­nie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkielet mrz.

Wiktionary


szkieletor

po­tocz­nie:
1. nie­do­koń­czo­ny bu­dy­nek, któ­re­go kon­struk­cję two­rzy głów­nie od­sło­nię­ty szkie­let nośny;
2. szkie­let


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szkie­le­tor – po­tocz­na nazwa wie­żow­ca w Kra­ko­wie, obec­nie Unity Tower
  • Szkie­le­tor – po­tocz­na nazwa nie­u­koń­czo­ne­go i wy­bu­rzo­ne­go w 2016 wie­żow­ca Wy­dzia­łu Far­ma­ce­u­tycz­ne­go Ślą­skiej Aka­de­mii Me­dycz­nej w Sos­now­cu
  • Szkie­le­tor – po­stać fik­cyj­na, głów­ny prze­ciw­nik He-Mana

Wikipedia


szkieletowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem szkie­let


SJP.pl


szkieletowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szkie­le­tem kost­nym, do­ty­czą­cy szkie­le­tu kost­ne­go

 (1.2) taki, który ma kon­struk­cję ze sztyw­no po­łą­czo­nych prę­tów

 (1.3) taki, który sta­no­wi zarys cze­goś, pod­sta­wę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ, AS: šʹḱeletovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkielet m., szkielecik m., szkieletor m., szkieletówka ż.

Wiktionary


szkieletyzowanie

w rol­nict­wie: spo­sób że­ro­wa­nia niek­tó­rych owa­dów i roz­to­czy na li­ściach, po­le­ga­ją­cy na wy­ja­da­niu mię­ki­szu zie­lo­ne­go wraz z na­błon­kiem bez na­ru­sza­nia sy­ste­mu wią­zek prze­wo­dzą­cych


SJP.pl


szkier

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) gra­ni­to­wa wy­sep­ka o po­wierzch­ni wy­gła­dzo­nej przez lo­do­wiec i fale mor­skie, wy­stę­pu­ją­ca u wy­brze­ży Pół­wy­spu Skan­dy­naw­skie­go; scher, skjer, szer, skjor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. ska­li­sta wy­sep­ka o po­wierzch­ni wy­gła­dzo­nej przez lo­do­wiec;

Wiktionary

Szkier (rów­nież skier, skjer, szer) – ska­li­sta wy­sep­ka, muton, pow­sta­ły w wy­ni­ku ni­szcze­nia po­dło­ża przez lo­do­wiec oraz za­la­nia. Szkie­ry cha­rak­te­ry­stycz­ne są dla bał­tyc­kich wy­brze­ży Szwe­cji i Fin­lan­dii (np. Wyspy Alandz­kie), za­chod­nich wy­brze­ży Nor­we­gii oraz wy­brze­ży Ala­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U wy­brze­ży Szwe­cji znaj­du­je się mnó­stwo ma­low­ni­czych szkie­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃʲcɛr, AS: šʹḱer

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szkierowy

Wiktionary


szkierowy

przy­miot­nik od: szkier


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. o wy­brze­żu: po­kry­ty szkie­ra­mi; za­wie­ra­ją­cy dużo ma­łych, ska­li­stych wy­se­pek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­brze­że szkie­ro­we znaj­du­je się m.in. w Szwe­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃʲcɛˈrɔvɨ, AS: šʹḱerovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkier

Wiktionary


szkieł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. po­li­cjant, mi­li­cjant

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. D. od: szkło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem, kurwa, szkie­łem, wy po­je­bań­cy! – wrzas­nął. – Mi­li­cja oby­wa­tel­ska je­stem! Cho­rą­ży, kurwa, Ol­kie­wicz! Prze­sta­li go bić, a on z kie­sze­ni ma­ry­nar­ki wy­cią­gnął swoją służ­bo­wą czar­ną le­gi­ty­ma­cję.

 (1.1) Jak był ma­ra­ton, to szkie­ły stały na każ­dym skrzy­żo­wa­niu mimo nie­dzie­li, a jak są po­trzeb­ni, to wszy­scy po­cho­wa­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkiełownia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkioł, daw. polikier

Wiktionary


szkiełka

1. ka­wa­łek ro­zbi­tej tafli szkla­nej lub przed­mio­tu ze szkła;
2. nie­wiel­ki przed­miot ze szkła;
3. imi­ta­cja dro­gich ka­mie­ni


SJP.pl


szkiełko

1. ka­wa­łek ro­zbi­tej tafli szkla­nej lub przed­mio­tu ze szkła;
2. nie­wiel­ki przed­miot ze szkła;
3. imi­ta­cja dro­gich ka­mie­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: szkło

 (1.2) mały ka­wa­łek szkła, np. szkla­ny bi­be­lot, szkla­na ga­lan­te­ria, imi­ta­cja ka­mie­nia szla­chet­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkiełkowicz mos., szkliwiak mzw., szkło n., szklanka ż., szklanica ż., szklarstwo n., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz m., szklenie n., oszklenie n., przeszklenie n., zeszklenie n., Szklarski m., Szklarska ż., Szklary nmos., szklistka ż., szkliwo n.

 czas. szklić ndk., oszklić dk., przeszklić dk., zeszklić dk.

 przym. szklany, szklarski, szklarniowy, szklisty, szkiełkowy

Wiktionary


szkiełkowanie

me­to­da obrób­ki po­wierzch­ni za po­mo­cą okru­chów szkła


SJP.pl


szkiełkować

oczy­szczać lub wy­gła­dzać po­wierzch­nię (np. me­ta­lu) za po­mo­cą stru­mie­nia drob­nych ele­men­tów szkla­nych


SJP.pl


szkiełkowicz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. re­gu­lar­ny widz pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go „Szkło kon­tak­to­we”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­dra­wiam wszyst­kich szkieł­ko­wi­czów oraz panów pro­wa­dzą­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklarz m., szklenie n., szklarnia ż.

:: fż. szkiełkowiczka ż.

 czas. szklić ndk., oszklić dk., przeszklić dk.

 przym. szklany, szkiełkowy, szklarski

Wiktionary


szkiełkowy

→ szkieł­ko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szkieł­kiem, do­ty­czą­cy szkieł­ka

Wiktionary

Patrz:

szkiełko

Powiązane:

 rzecz. szkiełko n., szkiełkowicz mos.

Wiktionary


szkira

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Lwów. chuda dziew­czy­na

wy­krzy­knik

 (2.1) gw-pl|Litwa. …uży­wa­ny do od­pę­dza­nia owiec

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) war. gw. Troki szkir

Wiktionary


szkita

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. noga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwaja, gira; zobacz też: noga

Wiktionary


szkiłądź

naz­wi­sko


SJP.pl


szklak

pa­pier ścier­ny


SJP.pl


szklaneczka

mała szklan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szklan­ka

 (1.2) mała szklan­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃklãˈnɛt͡ʃka, AS: šklãnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklanka ż., szklarnia ż., szklanica ż., szklarz mos., szklankowy mos.

:: zgrub. szklanica ż.

 czas. szklić ndk., zeszklić dk.

 przym. szklisty, szklany, szklankowy

Wiktionary


szklanica

duża szklan­ka, zwła­szcza ozdob­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża szklan­ka, zwła­szcza ozdob­na

 (1.2) za­war­tość szkla­ni­cy (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃklãˈɲit͡sa, AS: šklãńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklanka ż., szklaneczka ż., szklarnia ż., szkło n., szklistka ż., szkiełko n., szklenie n.

 przym. szklisty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. sklenica

Wiktionary


szklanka

1. szkla­ne na­czyń­ko przez­na­czo­ne do picia z niego na­po­jów; także za­war­tość tego na­czyń­ka;
2. od­mia­na wiśni po­spo­li­tej;
3. w gwa­rze śro­do­wi­sko­wej: go­ło­ledź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szkla­ne na­czy­nie, z któ­re­go się pije;

 (1.2) za­war­tość szklan­ki (1.1)

 (1.3) kulin. miara ob­ję­to­ści równa 250 ml

 (1.4) przen. pot. lód na dro­dze

 (1.5) przen. środ. mot. w mo­to­cy­klu wi­docz­na na zew­nątrz osło­na drąż­ków po­py­cha­czy za­wo­ru

 (1.6) przen. środ. mot. mi­ga­ją­cy sy­gna­li­za­tor na dachu sa­mo­cho­du

 (1.7) żegl. ude­rze­nia w dzwon po­kła­do­wy oz­naj­mia­ją­ce go­dzi­ny wach­ty;

 (1.8) dendr. ogrod. jedna z od­mian wiśni o jas­no­czer­wo­nych owo­cach z be­zbarw­nym so­kiem

Wiktionary

Szklan­ka – na­czy­nie szkla­ne do picia o ob­ję­to­ści około 200–250 ml, naj­czę­ściej w for­mie cy­lin­dra lub lekko stoż­ko­we, bez stopy i przy­kry­cia; ele­ment za­sta­wy sto­ło­wej.

Szklan­ka, zwana daw­niej "szkla­ni­cą" lub "śkle­ni­cą", była uży­wa­na do picia piwa, a w niek­tó­rych przy­pad­kach – także wina i miodu. Wów­czas "szkle­ni­ce" miały ob­ję­tość trzech dzi­siej­szych szkla­nek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na stole stoi szklan­ka z her­ba­tą.

 (1.3) Do cia­sta na­le­śni­ko­we­go po­trze­ba szklan­kę mleka, szklan­kę wody i dwie szklan­ki mąki na każde jajko.

 (1.4) Jak tu je­chać przy ta­kiej szklan­ce?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃklãnka, AS: šklãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkło n., szkiełko n., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz mos., szklarstwo n., szkliwo n., szklenie n., zeszklenie n., przeszklenie n., wyszklenie n., szkliwienie n., Szklary nmos., Szklarka ż.

:: zdrobn. szklaneczka ż.

:: zgrub. szklanica ż.

 czas. szklić ndk., zeszklić dk., przeszklić dk., wyszklić dk., szkliwić ndk.

 przym. szklany, szklisty, oszklony, przeszklony, szklankowy, szklarniowy, szklarski

 przysł. szkliście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stakan; reg. śl. glaska, gw. Górny Śląsk szklonka, szklónka

 (1.4) gołoledź, ślizgawica

 (1.6) kogut

Wiktionary


szklankowy

→ szklan­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szklan­ką, do­ty­czą­cy szklan­ki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. młod­szy kel­ner od­po­wie­dzial­ny za sprzą­ta­nie ze sto­łów i po­rzą­dek na sali

Wiktionary

Patrz:

szklanka

Przykłady

 (2.1) Re­sta­u­ra­cja w Kra­ko­wie za­trud­ni dwóch szklan­ko­wych na we­e­ken­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃklãŋˈkɔvɨ, AS: šklãŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklanka ż., szklaneczka ż.

:: fż. szklankowa ż.

 przym. szklany

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pomoc barmańska

Wiktionary


szklanopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści szkła; przy­po­mi­na­ją­cy szkło


SJP.pl


szklanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szklany

1. zro­bio­ny ze szkła; zwią­za­ny ze szkłem, jego pro­duk­cją (np. szkla­ne drzwi, szkla­ne na­czy­nie)
2. przy­po­mi­na­ją­cy szkło; szkli­sty (np. szkla­ny wzrok, szkla­ny dźwięk in­stru­men­tu)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny ze szkła

 (1.2) przy­po­mi­na­ją­cy szkło wy­glą­dem lub dźwię­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wsze ku­pu­ję soki w szkla­nych bu­tel­kach.

 (1.2) Wpa­try­wa­ła się w prze­strzeń szkla­nym wzro­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃklãnɨ, AS: šklãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkiełkowicz mos., szkliwiak mzw., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklaneczka ż., szklana ż., szklankowy m., szklarnictwo n., szklarnia ż., szklarniarz m., szklarstwo n., szklarz m., szklistka ż., szkliwo n., szklenie n., przeszklenie n.

 czas. szklić ndk., przeszklić dk.

 przym. szklarski, szklisty, szklankowy, szklarniowy

 przysł. szkliście

Wiktionary


szklanów

Szkla­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Stop­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


szklarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szklarek

naz­wi­sko


SJP.pl


szklarenka

mała szklar­nia


SJP.pl


szklarka

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szklar­ka – potok w Kar­ko­no­szach, do­pływ Ka­mien­nej
  • Szklar­ka – stru­mień w Poz­na­niu, do­pływ Cy­bi­ny
  • Szklar­ka – potok, do­pływ Rac­ław­ki
  • Szklar­ka – potok w ma­sy­wie Ma­śla­nej Góry w Be­ski­dzie Ni­skim, do­pływ Ropy
  • Szklar­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka
  • Szklar­ka – przy­sió­łek w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Byt­ni­ca
  • szklar­ka – uży­wa­na przez ak­wa­ry­stów nazwa larwy wo­dzie­nia
  • szklar­ka bły­szczą­ca, szklar­ka czosn­ko­wa, szklar­ka obły­stek, szklar­ka szklar­nio­wa – ga­tun­ki śli­ma­ków
  • szklar­ka zie­lo­na – ga­tu­nek ważki

Wikipedia


szklarki

naz­wi­sko


SJP.pl

Szklar­ki (niem. "Gläsersdorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Przem­ków.

Wikipedia


szklarkowate

o ce­chach szklar­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków i ważek)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cor­du­lii­dae|W. F. Kirby|ref=tak. ro­dzi­na ważek róż­nos­krzy­dłych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szklar­ko­wa­te (Cor­du­lii­dae) – ro­dzi­na ważek róż­nos­krzy­dłych
  • szklar­ko­wa­te – tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­na ro­dzi­na śli­ma­ków trzon­ko­ocz­nych, przez róż­nych au­to­rów roz­dzie­la­na na kilka ro­dzin (Zo­ni­ti­dae, Oxy­chi­li­dae, Ga­stro­don­ti­dae i Da­u­de­bar­dii­dae)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­sta­wi­cie­le szklar­ko­wa­tych na­le­żą do fauny Pol­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklarka ż.

Wiktionary


szklarkowaty

o ce­chach szklar­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków i ważek)


SJP.pl


szklarnia

osz­klo­ny bu­dy­nek słu­żą­cy upra­wie ro­ślin tro­pi­kal­nych oraz ro­ślin kra­jo­wych poza se­zo­nem, ogrze­wa­ny w chłod­nej porze roku; cie­plar­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. ogrod. przesz­klo­na bu­dow­la, w któ­rej utrzy­mu­je się w sztucz­ny spo­sób op­ty­mal­ne wa­run­ki do roz­wo­ju ro­ślin;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szklar­nia – spe­cjal­ne, zam­knię­te po­mie­szcze­nie do upra­wy ro­ślin
  • Szklar­nia – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­le­sie
  • Szklar­nia – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ja­now­skim, w gmi­nie Janów Lu­bel­ski
  • Szklar­nia – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Za­krzew
  • Szklar­nia – przy­sió­łek wsi Szy­mon­ków w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie Woł­czyn
  • Szklar­nia – część wsi Skar­kisz­ki w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Puńsk
  • Szklar­nia – część wsi Ko­tu­lin w woj. ślą­skim, w pow. gli­wic­kim, w gmi­nie To­szek
  • Szklar­nia – część wsi Wę­dzi­na w woj. ślą­skim, w pow. lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Cias­na
  • Szklar­nia – wieś w woj. ślą­skim, w pow. lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Ko­cha­no­wi­ce
  • Szklar­nia – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Piec­ki
  • Szklar­nia – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Ostró­da
  • Szklar­nia – osada leśna w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Świę­taj­no

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃklarʲɲa, AS: šklarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklenie n., przeszklenie n., szklistka ż., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklanica ż., szklarz m., szklarstwo n., szklaneczka ż.

:: zdrobn. szklarenka ż.

 czas. szklić ndk., przeszklić dk.

 przym. szklarniowy, szklany, szklisty

 przysł. szkliście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieplarnia

Wiktionary


szklarnictwo

ho­dow­la ro­ślin w szklar­niach


SJP.pl


szklarnik

ro­dzaj ważek z ro­dzi­ny szklar­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szklar­nik – potok, do­pływ Pław­ny
  • Szklar­nik – potok, do­pływ By­strzy­cy

Wikipedia


szklarnikowate

ro­dzi­na owa­dów z po­drzę­du ważek róż­nos­krzy­dłych, o ma­syw­nym ciele ubar­wio­nym na żółto z czar­ny­mi pa­sa­mi; na­le­ży tu m.in. szklar­nik leśny - ga­tu­nek ob­ję­ty w Pol­sce ści­słą ochro­ną


SJP.pl

Szklar­ni­ko­wa­te (Cor­du­le­ga­stri­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu ważek na­le­żą­ca do po­drzę­du ważek róż­nos­krzy­dłych (Ani­sop­te­ra).

Wikipedia


szklarniowiec

wcior­na­stek szklar­nio­wiec - ga­tu­nek owada z rzędu wcior­nast­ków


SJP.pl


szklarniowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szklar­nią, do­ty­czą­cy szklar­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­cen­tra­ty, prze­cie­ry i soki są nie mniej war­to­ścio­we od świe­żych po­mi­do­rów. Nawet zdro­wsze, gdy mo­że­my kupić wy­łącz­nie wa­rzy­wa szklar­nio­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklarnia ż., szklarenka ż., szkło n., szklanka ż., szklistka ż., szkiełko n., szklenie n.

 przym. szklany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cieplarniany

Wiktionary


szklarski

przy­miot­nik od: szklarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szklar­stwem, do­ty­czą­cy szklar­stwa

 (1.2) od­no­szą­cy się do Szklar­skiej Po­rę­by, zwią­za­ny ze Szklar­ską Po­rę­bą

 (1.3) od­no­szą­cy się do Szklar, zwią­za­ny ze Szkla­ra­mi

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do szkla­rza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Al­fred Szklar­ski (1912–1992) – pi­sarz, autor cyklu po­wie­ści o Tomku Wil­mow­skim
  • Boh­dan Szklar­ski (ur. 1961) – po­li­to­log
  • Ed­mund Szklar­ski (ur. 1955) ra­dziec­ki i ro­syj­ski muzyk-mul­tiin­stru­men­ta­li­sta, kom­po­zy­tor, ma­larz, lider ze­spo­łu Pi­knik
  • Ju­lian Szklar­ski (1920–2012) – pol­ski Spra­wied­li­wy wśród Na­ro­dów Świa­ta
  • Lud­ger Szklar­ski (1912–2003) – in­ży­nier
  • Wac­ław Szklar­ski (ur. 1934) – aktor
  • Wac­ław Szklar­ski (ur. 1925) – ge­ne­rał
  • Szklar­ska

Wikipedia

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. szklarstwo n., szklarz mos.

 (1.3)

:: rzecz. Szklary lm nm., szklarzanin mos., szklarzanka ż.

Wiktionary


szklarskoporębianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szklar­skiej Po­rę­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szklarska Poręba ż.

:: fż. szklarskoporębianka ż.

 przym. szklarskoporębski

Wiktionary


szklarskoporębianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szklar­skiej Po­rę­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szklarska Poręba ż.

:: fm. szklarskoporębianin mos.

 przym. szklarskoporębski

Wiktionary


szklarskoporębski

przy­miot­nik od: Szklar­ska Po­rę­ba


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Szklar­skiej Po­rę­by, zwią­za­ny ze Szklar­ską Po­rę­bą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szklarska Poręba ż., szklarskoporębianin mos., szklarskoporębianka ż.

Wiktionary


szklary

wieś w Opol­skiem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szkla­ry – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka
  • Szkla­ry – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Ząb­ko­wi­ce Ślą­skie
  • Szkla­ry – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Jerz­ma­no­wi­ce-Prze­gi­nia
  • Szkla­ry – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Ka­mien­nik
  • Szkla­ry – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Ja­śli­ska
  • Szkla­ry – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Hyżne
  • Szkla­ry – dawna gro­ma­da w woj. opol­skim
  • Szkla­ry – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Szkla­ry (okręg olic­ki)
  • Szkla­ry (okręg wi­leń­ski)
  • Szkla­ry (przy­sta­nek ko­le­jo­wy na Lit­wie)
  • Szkla­ry Dolne, Szkla­ry Górne

Wikipedia


szklarz

1. rze­mieśl­nik szklą­cy okna;
2. wyt­wór­ca szkla­nych przed­mio­tów;
3. ro­bot­nik w hucie szkła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rze­mieśl­nik trud­nią­cy się szkle­niem okien lub wyt­wa­rza­niem szkla­nych przed­mio­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szklarz – rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się szkle­niem (opra­wą) okien lub pra­cow­nik w prze­my­śle szklar­skim
  • Szklarz – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Ma­ciej Szklarz
  • szklar­ka zie­lo­na (szklarz) – ga­tu­nek ważki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szkiełkowicz mos., szkło n., szklistka ż., szklenie n., szklarnia ż., szklanka ż., szklarstwo n., szkiełko n., szklaneczka ż.

 przym. szklarski, szklany, szklisty

Wiktionary


szklebić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pła­kać, mazać się, be­czeć

Wiktionary


szklenica

daw­niej: szkla­ni­ca (duża szklan­ka)


SJP.pl


szklenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szklić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkiełkowicz mos., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklanica ż., szklarstwo n., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz m., oszklenie n., przeszklenie n., zeszklenie n., Szklarski m., Szklarska ż., Szklary nmos., szklistka ż.

 czas. szklić ndk., oszklić dk., przeszklić dk., zeszklić dk.

 przym. szklany, szklarski, szklarniowy

Wiktionary


szkleniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szkle­niec (do­pływ Bia­łej) (Skle­niec) – potok, do­pływ Bia­łej
  • Szkle­niec (do­pływ Pław­nej) – potok, do­pływ Pław­nej
  • Szkle­niec (wieś) – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Czer­ni­ko­wo

Wikipedia


szklistka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. zob. ciało szkli­ste.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szklist­ka po­dat­na jest na wszel­kie­go ro­dza­ju ruch oka. Np. w cza­sie mru­ga­nia ob­ser­wu­je się bar­dzo zna­mien­ny ruch, ja­kie­mu pod­le­ga­ją wew­nętrz­ne struk­tu­ry szklist­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkliwiak mzw., szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklanica ż., szklarnia ż., szklarenka ż., szklarz m., szklarstwo n., szkliwo n., szklenie n., przeszklenie n.

 czas. szklić ndk., przeszklić dk.

 przym. szklany, szklisty, oszklony, przeszklony, szklarniowy, szklarski

 przysł. szkliście, szklarniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciało szkliste

Wiktionary


szklistość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szkli­ste

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szklisty

Wiktionary


szklisty

po­dob­ny wy­glą­dem do szkła; także: śli­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki jak szkło lub po­dob­ny do szkła, zwła­szcza pod wzglę­dem przez­ro­czy­sto­ści albo po­ły­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pu­lar­nie wy­stę­pu­ją­cy w przy­ro­dzie kwarc cha­rak­te­ry­zu­je po­łysk szkli­sty na ścia­nach krysz­ta­łu, na­to­miast tłu­sty na po­wierzch­niach wew­nętrz­nych.

 (1.1) Las stał nie­ru­cho­my, prze­wia­ny nie­bie­ska­wem po­wie­trzem, tylko nad mo­kra­dła­mi tłu­kły się nisko szkli­ste opary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃklʲistɨ, AS: šklʹisty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkliwiak mzw., szklistka ż., szkło n., szklanka ż., szklaneczka ż., szklanica ż., szklarnia ż., szklarz mrz., szklarstwo n., szkliwo n., szkiełko n., szklistość ż.

 czas. szklić, szklić się

 przym. szklany, oszklony, przeszklony

 przysł. szkliście

Wiktionary


szkliwiak

pół­zło­śli­wy no­wot­wór po­cho­dze­nia na­błon­ko­we­go, roz­wi­ja­ją­cy się naj­czę­ściej w żu­chwie lub szczę­ce z za­wiąz­ków szkli­wa zęba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) sto­mat. miej­sco­wo zło­śli­wy no­wot­wór wy­wo­dzą­cy się z ame­lo­bla­stów;

Wiktionary

Szkli­wiak (ang.-gr. "ame­lo­bla­sto­ma", od wczes­no­an­giel­skie­go słowa "amel", szkli­wo i grec­kie­go "bla­stos", za­ro­dek, pęd, pąk) – no­wot­wór o miej­sco­wej zło­śli­wo­ści wy­wo­dzą­cy się z ame­lo­bla­stów li­stew­ki zę­bo­wej. W 4/5 przy­pad­ków wy­stę­pu­je w oko­li­cy zębów trzo­no­wych w tyl­nej czę­ści żu­chwy, rza­dziej lo­ka­li­zu­je się w szczę­ce.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklistka ż., szkliwienie n.

 czas. szkliwić ndk., szklić ndk.

 przym. szklisty, szklany

Wiktionary


szkliwierka

ko­bie­ta przy­go­to­wu­ją­ca szkli­wa ce­ra­micz­ne i po­kry­wa­ją­ca nim wy­ro­by


SJP.pl


szkliwiernia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym po­kry­wa się szkli­wem przed­mio­ty ce­ra­micz­ne, gli­nia­ne itp.


SJP.pl


szkliwierz

spe­cja­li­sta przy­go­to­wu­ją­cy szkli­wa ce­ra­micz­ne i po­kry­wa­ją­cy nim wy­ro­by


SJP.pl


szkliwić

pow­le­kać szkli­wem przed­mio­ty ce­ra­micz­ne


SJP.pl


szkliwo

1. cien­ka szkla­na po­wło­ka na­kła­da­na na wy­ro­by ce­ra­micz­ne dla zmniej­sze­nia ich po­ro­wa­to­ści i zwięk­sze­nia od­por­no­ści
2. twar­da sub­stan­cja chro­nią­ca ko­ro­nę zęba; ema­lia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. twar­da tkan­ka łącz­na po­kry­wa­ją­ca ko­ro­nę zęba;

 (1.2) szkli­sta sub­stan­cja pow­le­ka­ją­ca po­wierzch­nię wy­ro­bów ce­ra­micz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szkli­wo ce­ra­micz­ne
  • szkli­wo wul­ka­nicz­ne
  • szkli­wo (ana­to­mia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Den­ty­sta stwier­dził wiele ubyt­ków w szkli­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃklʲivɔ, AS: šklʹivo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkło n., szkiełko n., szklanka ż., szklistka ż., szkliwienie n.

 czas. szkliwić ndk., szklić ndk.

 przym. szklisty, szklany, szkliwowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) glazura, emalia, polewa

Wiktionary


szkliwowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szkli­wem, do­ty­czą­cy szkli­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkliwo n.

Wiktionary


szklić

1. wsta­wiać szkło w ramy okien­ne, drzwio­we itp.
2. szklić się - po­ły­ski­wać jak szkło; być przez­ro­czy­stym jak szkło


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osz­klić, przesz­klić, zasz­klić)

 (1.1) bud. osa­dzać tafle szkła w od­po­wied­nich opra­wach lub ra­mach

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zesz­klić)

 (2.1) kulin. sma­żyć krót­ko na tłu­szczu, naj­czę­ściej wa­rzy­wa, aż staną się pół­przez­ro­czy­ste

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (3.1) pot. ce­lo­wo po­da­wać nie­praw­dzi­we in­for­ma­cje, roz­myśl­nie wpro­wa­dzać kogoś w błąd

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (4.1) rzem. na­da­wać gład­kość po­wierzch­ni ma­te­ria­łu (np. skóry) przy uży­ciu spe­cjal­nej szkla­nej płyt­ki

 (4.2) przest. przeksz­tał­cać ma­te­rię w formę szkla­ną

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szklić się (dk. zasz­klić się)

 (5.1) emi­to­wać re­flek­sy świetl­ne przy­po­mi­na­ją­ce blask szkła

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szklić się

 (6.1) przest. ule­gać prze­mia­nie w sub­stan­cję szkla­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy szkli­łem okna w ha­lach i ma­lo­wa­łem ko­mi­ny, nie są­dzi­łem, że przy­ja­dę tu jako pre­mier.

 (1.1) W środę rano do Mo­na­ru zadz­wo­nił szklarz, który już raz szklił po­wy­bi­ja­ne przez miesz­kań­ców szyby i do­wia­dy­wał się, czy ma za­czy­nać pracę od nowa.

 (1.1) Zyg­munt Zbie­row­ski już pra­wie 30 lat szkli okna miesz­kań­com Puł­tu­ska i oko­licz­nych wsi.

 (2.1) 50 g sie­ka­nej ce­bu­li i jeden ząbek czosn­ku szklę na oli­wie (im lep­sza, tym le­piej, ale tych naj­droż­szych szko­da do sma­że­nia).

 (2.1) W tym cza­sie na maśle szkli­my po­kro­jo­ną w kost­kę ce­bul­kę, wrzu­ca­my grzyb­ki, wszyst­ko za­le­wa­my wy­wa­rem śliw­ko­wo-grzy­bo­wym i za­gę­szcza­my odro­bi­ną mąki ziem­nia­cza­nej.

 (3.1) Ty byłeś tam, tata? Se­we­ryn Ba­ry­ka od­po­wie­dział po na­my­śle: — Oczy­wi­ście! Byłem. Szklił­bym ci to tak w żywe oczy, gdy­bym nie był.

 (5.1) Księ­życ po nie­bie pły­nął po­wo­li, spo­koj­nie, rosa się szkli­ła na tra­wach.

 (5.1) Po wczo­raj­szym de­szczu szkli­ły się je­szcze tu i ów­dzie małe szyb­ki wody, świe­ży ranek pełen był słoń­ca.

 (5.1) Za­miast od­po­wie­dzi Al­fons Dasz­kie­wicz pod­no­si do góry wy­i­ma­gi­no­wa­ny ka­ra­bin, po­trzą­sa nim jakby strze­lał w niebo. Oczy mu się szklą.

 (6.1) Do­broć cegły okre­śla się za­war­to­ścią masy, która przy ro­zbi­ciu po­win­na dawać musz­lo­wy odłam i szklić się, a przy sil­nem ci­śnię­ciu o ka­mień, — roz­paść się na kilka więk­szych ka­wał­ków…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkło n., szkliwo n., szkliwiak mzw., szklistka ż., szklenie n., szklarnia ż., szklanka ż., szkiełko n., szkiełkowicz mos., szklaneczka ż.

 przym. szklany, szklisty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zasmażać, podsmażać

 (3.1) bujać, cyganić, kitować, oszukiwać, bałamucić

 (5.1) błyszczeć, błyszczeć się, lśnić, lśnić się, połyskiwać, świecić się, srebrzyć się, skrzyć się, iskrzyć się

Wiktionary


szklok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. spoż. lan­dryn­ka

Wiktionary


szklonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szklan­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz w an­try­ju na bi­fy­ju stoła szklon­ka po ka­fy­ju.

Wiktionary


szklónka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szklan­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) glaska

Wiktionary


szkoc.

skrót od: szkoc­ki


SJP.pl


szkocja

część skła­do­wa Wiel­kiej Bry­ta­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. część Wiel­kiej Bry­ta­nii, daw­niej nie­pod­le­głe pań­stwo;

Wiktionary

Szko­cja ( Alba, wym. []; sco. i Scot­land) – kraj sta­no­wią­cy część Zjed­no­czo­ne­go Kró­le­stwa Wiel­kiej Bry­ta­nii i Ir­lan­dii Pół­noc­nej. W przesz­ło­ści był nie­za­leż­nym kró­le­stwem. Obej­mu­je pół­noc­ną część wyspy Wiel­kiej Bry­ta­nii oraz ar­chi­pe­la­gi: He­bry­dy, Or­ka­dy i Szet­lan­dy. Na po­łud­niu gra­ni­czy z An­glią. Kra­jo­braz w prze­wa­ża­ją­cej czę­ści wy­żyn­ny i gór­ski. Kli­mat umiar­ko­wa­nie cie­pły, mor­ski. Sto­li­cą Szko­cji jest Edyn­burg, na­to­miast naj­więk­szym mia­stem Glas­gow.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szko­cja ma czę­ścio­wą au­to­no­mię, ale nie jest nie­pod­le­gła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔt͡sʲja, AS: škocʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkocki mrz., Szkot mos., Szkotka ż., szkockość ż.

 przym. szkocki

Wiktionary


szkocka

po­tocz­nie whi­sky


SJP.pl


szkocki

przy­miot­nik od: Szko­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Szko­cji; zwią­za­ny ze Szko­cją, ze Szko­ta­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język szkoc­ki (ger­mań­ski);

 (2.2) jęz. język szkoc­ki ga­e­lic­ki;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔt͡sʲci, AS: škocʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szkocja ż., Szkot mos., Szkotka ż., szkocka ż., szkockość ż.

 przym. antyszkocki, proszkocki

Wiktionary


szkockojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem szkoc­kim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem szkoc­kim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku szkoc­kim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔt͡skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: škockoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


szkockość

→ szkoc­ki


SJP.pl

Patrz:

szkocki

szkoda

1. stra­ta, uszczer­bek
2. zni­szcze­nia w polu, ogro­dzie, lesie spo­wo­do­wa­ne przez zwie­rzę­ta lub przez kra­dzież; także miej­sce tych zni­szczeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krzyw­da, stra­ta

 (1.2) roln. miej­sce na polu, gdzie plony są ni­szczo­ne przez zwie­rzę­ta

 (1.3) mot. sa­mo­chód marki Škoda

przy­słó­wek

 (2.1) żal, przy­kro

cza­sow­nik nie­wła­ści­wy (właśc. być szko­da)

 (3.1) być żal, być przy­kro

 (3.2) być żal mar­no­wać coś

 (3.3) nie być warto robić cze­goś, co jest da­rem­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szko­da – po­tocz­nie stra­ta, uby­tek w ma­jąt­ku posz­ko­do­wa­ne­go.
  • Szko­da – w te­o­rii prawa cy­wil­ne­go
  • Szko­da gór­ni­cza
  • Škoda – cze­ska marka sa­mo­cho­dów
  • Szko­da ko­mu­ni­ka­cyj­na
  • szko­dy ło­wiec­kie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stała się wiel­ka szko­da, którą trud­no bę­dzie na­pra­wić.

 (1.2) Krowa wla­zła w szko­dę, przy­gnaj ją Ja­siek nazad!

 (2.1) Strasz­nie szko­da mi się zro­bi­ło tego dziec­ka, które musi tyle cier­pieć.

 (3.1) Jaka szko­da, że się nie udało.

 (3.1) Szko­da bę­dzie, gdy drze­wa usch­ną.

 (3.1) Szko­da bę­dzie tego za­wod­ni­ka, gdy odej­dzie.

 (3.1) Było szko­da już iść, ale trze­ba było.

 (3.2) Nie ma co się guz­drać, szko­da każ­dej chwi­li!

 (3.2) Ciast­ka były tak pię­kne, że aż szko­da było je jeść.

 (3.2) Szko­da by­ło­by nie wy­ko­rzy­stać na­szej pracy.

 (3.3) Szko­da było na­sze­go wy­sił­ku - i tak nic z tego nie wysz­ło!

 (3.3) Żad­nych zmian się nie do­cze­ka­my, szko­da ma­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔda, AS: škoda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkodnictwo n., szkodnik m., szkodliwość ż., szkodowość ż., odszkodowanie n., poszkodowany mos., szkodzenie n.

 czas. unieszkodliwiać, szkodzić ndk., przeszkodzić dk., uszkodzić dk., zaszkodzić dk.

 przym. szkodliwy

 przysł. szkodliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krzywda, strata

 (1.3) war. pot. škoda, skoda

Wiktionary


szkoderski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szko­drą, do­ty­czą­cy Szko­dry (mia­sta w Al­ba­nii)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­pod­le­głej Al­ba­nii, uz­na­nej przez mo­car­stwa w 1913 r. i obej­mu­ją­cej zie­mie wi­la­je­tu szko­der­skie­go i pół­noc­ną część ja­nin­skie­go, żyło około 800 tys. osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szkodra ż.

Wiktionary


szkodliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szkod­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkodliwość ż., szkoda ż., szkodzenie n.

 czas. unieszkodliwiać, szkoda, szkodzić ndk., zaszkodzić dk.

 przym. szkodliwy

 wykrz. szkoda

 przysł. szkoda

Wiktionary


szkodliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szkod­li­wie


SJP.pl


szkodliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest szkod­li­we, cecha tych, któ­rzy są szkod­li­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mor­fo­lo­gicz­ne i fiz­jo­lo­gicz­ne zmia­ny u zwie­rza̜t wy­wo­ła­ne szkod­li­wo­ścia­mi fi­zycz­ny­mi i che­micz­ny­mi śro­do­wi­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkɔˈdlʲivɔɕt͡ɕ, AS: škodlʹivość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoda ż., szkodnictwo n., szkodnik m., szkodowość ż., szkodzenie n., zaszkodzenie n.

 czas. unieszkodliwiać, szkoda, szkodzić ndk., zaszkodzić dk.

 przym. szkodliwy

 przysł. szkodliwie, szkoda

 wykrz. szkoda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgubność

Wiktionary


szkodliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szkod­li­wy


SJP.pl


szkodliwy

po­wo­du­ją­cy szko­dy, dzia­ła­ją­cy nie­ko­rzyst­nie na kogoś lub coś, szko­dzą­cy komuś lub cze­muś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy szko­dę, za­gro­że­nie, nie­bez­pie­czeń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­pie­ro­sy są szkod­li­we dla zdro­wia.

 (1.1) Oto, ani mniej, ani wię­cej, tylko stwór naj­nie­bez­piecz­niej­szy i najsz­kod­li­wszy na ziemi, który się zwie: ba­zy­li­szek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkɔˈdlʲivɨ, AS: škodlʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoda ż., szkodnik m., szkodnica ż., szkodnictwo n., szkodliwość ż., szkodowość ż., szkodzenie n., szkodowanie n.

 czas. unieszkodliwiać, szkoda, uszkodzić dk., przeszkodzić dk., szkodzić ndk., szkodować ndk.

 przym. szkodowy

 przysł. szkodliwie, szkoda

 wykrz. szkoda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) morderczy, zabójczy, zgubny

Wiktionary


szkodnica

→ szkod­nik


SJP.pl

Patrz:

szkodnik

szkodnictwo

wy­rzą­dza­nie szkód


SJP.pl


szkodniczka

→ szkod­nik; ni­szczy­ciel­ka


SJP.pl


szkodniczy

→ szkod­nik


SJP.pl

Patrz:

szkodnik

szkodnik

ten, kto szko­dzi, po­wo­du­je szko­dy, stra­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zwie­rzę wy­rzą­dza­ją­ce szko­dy go­spo­dar­cze;

 (1.2) in­form. pro­gram, któ­re­go celem jest wy­rzą­dza­nie szkód w sy­ste­mie kom­pu­te­ro­wym;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba wy­rzą­dza­ją­ca szko­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku plony będą z po­wo­du in­waz­ji szkod­ni­ków nadz­wy­czaj mikre.

 (2.1) Nie po­tra­fię oce­nić, czy Paweł to ge­nial­ny ra­cjo­na­li­za­tor, czy na­dak­tyw­ny szkod­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔdʲɲik, AS: škodʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoda ż., szkodnictwo n.

:: fż. szkodnica ż.

 czas. szkoda, szkodzić ndk., uszkadzać ndk.

 wykrz. szkoda

 przym. szkodliwy

 przysł. szkoda

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) żart. psuj

Wiktionary


szkodnikobójczy

za­bi­ja­ją­cy szkod­ni­ki


SJP.pl


szkodny

szkód­ny;
1. o zwie­rzę­ciu: wy­rzą­dza­ją­cy szko­dy w go­spo­dar­ce, domu;
2. daw­niej:
a) szkod­li­wy;
b) posz­ko­do­wa­ny, strat­ny


SJP.pl


szkodować

1. daw­niej: po­no­sić stra­tę, szko­dę; tra­cić;
2. re­gio­nal­nie: ską­pić, ża­ło­wać cze­goś


SJP.pl


szkodowość

1. → szko­do­wy;
2. hi­sto­ria szko­do­wa sa­mo­cho­du


SJP.pl


szkodowy

→ szko­da


SJP.pl

Patrz:

szkoda

szkodoń

naz­wi­sko


SJP.pl


szkodra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Al­ba­nii;

Wiktionary

Szko­dra ( Shkodër lub Shko­dra; Скадар / "Ska­dar"; Scu­ta­ri; Sco­dra) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Al­ba­nii, po­ło­żo­ne nad rzeką Buna i Je­zio­rem Szko­der­skim. Naj­więk­szy oś­ro­dek go­spo­dar­czy i kul­tu­ral­ny w pół­noc­nej czę­ści Al­ba­nii. Licz­ba miesz­kań­ców wy­no­si około 77 tys. (2011).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szkoderski

Wiktionary


szkody

1. stra­ta, uszczer­bek
2. zni­szcze­nia w polu, ogro­dzie, lesie spo­wo­do­wa­ne przez zwie­rzę­ta lub przez kra­dzież; także miej­sce tych zni­szczeń


SJP.pl

Szko­dy (niem. "Skod­den", 1938–1945 "Scho­den") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Biała Piska. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


szkodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szko­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoda ż., szkodliwość ż., szkodnictwo n., szkodnik m., szkodowość ż.

 czas. szkoda, szkodzić ndk.

 przym. szkodliwy

 przysł. szkodliwie, szkoda

 wykrz. szkoda

Wiktionary


szkodzić

dzia­łać na czy­jąś nie­ko­rzyść, źle wpły­wać na kogoś lub coś, na­ra­żać na szko­dę


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) dzia­łać na czy­jąś nie­ko­rzyść

 (1.2) źle wpły­wać na kogoś lub coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moi są­sie­dzi szko­dzi­li mi przez lata wy­sy­ła­jąc ano­ni­my i do­no­sy.

 (1.2) In­ten­syw­ne opa­la­nie ewi­dent­nie szko­dzi na cerę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔd͡ʑit͡ɕ, AS: škoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoda ż., szkodnik m., uszkodzenie n., odszkodowanie n., szkodliwość ż., szkodzenie n.

 przym. szkodowy, szkodliwy

 przysł. szkodliwie, szkoda

 wykrz. szkoda

 czas. szkoda

Wiktionary


szkodziński

naz­wi­sko


SJP.pl


szkofija

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. kita piór

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkɔˈfʲija, AS: škofʹii ̯a

Wiktionary


szkojec

sko­jec;
1. śred­nio­wiecz­na srebr­na mo­ne­ta;
2. śred­nio­wiecz­na jed­nost­ka masy równa szó­stej czę­ści wiar­dun­ku


SJP.pl


szkolak

1. po­tocz­nie: uczeń szkol­ny; ucz­niak;
2. osoba nie­do­ro­sła, nie­doj­rza­ła; ma­ło­lat, nie­do­ro­stek, mło­kos


SJP.pl


szkolarski

do­ty­czą­cy szko­ły


SJP.pl


szkolarskość

→ szko­lar­ski


SJP.pl

Patrz:

szkolarski

szkolarz

1. na­u­ko­wiec, uczo­ny;
2. daw­niej: uczeń, stu­dent; żak;
3. pe­jo­ra­tyw­nie: osoba po­słu­gu­ją­ca się w my­śle­niu i dzia­ła­niu upro­szczo­ny­mi, szkol­ny­mi for­mu­ła­mi i za­sa­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. uczeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔlaʃ, AS: školaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż., szkółka ż.

 czas. szkolić, przeszkalać, przeszkolić

 przym. szkolny

Wiktionary


szkolenie

kształ­cić kogoś w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie, naj­czę­ściej w try­bie skró­co­nym, na kur­sach itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szko­lić.

 (1.2) eduk. jeden lub wiele (cykl) wy­kła­dów lub zajęć prak­tycz­nych słu­żą­cych do uzu­peł­nie­nia wie­dzy, wyksz­tał­ce­nia, umie­jęt­no­ści

Wiktionary

Szko­le­nie – w pe­da­go­gi­ce kształ­ce­nie w za­kre­sie nie­skom­pli­ko­wa­nych umie­jęt­no­ści i na­wy­ków prak­tycz­nych, które nie wy­ma­ga­ją szcze­gó­ło­we­go przy­go­to­wa­nia te­o­re­tycz­ne­go.

W uję­ciu słow­ni­ko­wym szko­le­nie to cykl wy­kła­dów poś­wię­co­nych spre­cy­zo­wa­ne­mu te­ma­to­wi, któ­re­go głów­nym celem jest uzu­peł­nie­nie czy­je­goś wyksz­tał­ce­nia, zdo­by­cie wie­dzy, albo uzu­peł­nie­nie i do­sko­na­le­nie umie­jęt­no­ści i kwa­li­fi­ka­cji za­wo­do­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Re­be­lia de­spe­rac­ko po­trze­bo­wa­ła pi­lo­tów, więc bez trudu do­sta­ła się na szko­le­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: školẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoleniowiec m., szkoła ż., szkółka ż., szkoleniówka ż., szkolnictwo n.

 czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

 przym. szkoleniowy, szkolny

 przysł. szkoleniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kurs

Wiktionary


szkoleniowczyni

→ szko­le­nio­wiec


SJP.pl

Patrz:

szkoleniowiec

szkoleniowiec

osoba, która szko­li; uczest­nik szko­le­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto szko­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz razem ze sło­weń­skim szko­le­niow­cem ma za­pew­nić włoc­ła­wia­nom obro­nę ty­tu­łu mi­strza Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃkɔlɛ̃ˈɲɔvʲjɛt͡s, AS: školẽńovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkolenie n., szkoła ż.

 czas. przeszkolić, przeszkalać, szkolić ndk.

 przym. szkoleniowy, szkolny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sport. trener

Wiktionary


szkoleniowość

cecha cze­goś bę­dą­ce­go szko­le­niem lub jego czę­ścią


SJP.pl


szkoleniowy

→ szko­le­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szko­le­niem, do­ty­czą­cy szko­le­nia

Wiktionary

Patrz:

szkolenie

Powiązane:

 rzecz. przedszkolanka ż., szkolenie n., szkoleniowiec m., szkoła ż., szkółka ż., przeszkolenie n.

 czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk.

 przym. szkolny, szkolarski, przedszkolny

 przysł. szkoleniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkolny

Wiktionary


szkoleniówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. cen­trum szko­le­nio­we

Wiktionary


szkolisko

ek­spre­syw­nie: szko­ła


SJP.pl


szkolić

kształ­cić kogoś w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie, naj­czę­ściej w try­bie skró­co­nym, na kur­sach itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) doksz­tał­cać w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie

 (1.2) ćwi­czyć swój głos w śpie­wie

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) doksz­tał­cać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szko­lił mnie jego oj­ciec, mądry At­ti­chit­cuk we włas­nej oso­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔlʲit͡ɕ, AS: školʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż., szkółka ż., szkoleniowiec m., szkolnictwo n., szkolenie n., szkolarz mos.

 czas. przeszkalać, przeszkolić dk., wyszkolić dk.

 przym. szkolny, szkoleniowy

Wiktionary


szkolniak

po­tocz­nie: dziec­ko cho­dzą­ce do szko­ły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. dziec­ko w wieku szkol­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sio mi stąd! Nie sprze­da­je­my szkol­nia­kom pa­pie­ro­sów!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczeń, uczniak

Wiktionary


szkolnictwo

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z na­u­cza­niem wraz z ogó­łem szkół na danym te­re­nie lub w danym cza­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urz. ogół za­gad­nień zwią­za­nych ze szko­ła­mi i na­u­cza­niem

 (1.2) urz. ogół szkół

Wiktionary

Szkol­nict­wo – ca­łoksz­tałt za­gad­nień zwią­za­nych z na­u­cza­niem i or­ga­ni­za­cją szkół w danym pań­stwie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż., szkółka ż., szkolenie n., przeszkolenie n.

 czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk.

 przym. szkolny

Wiktionary


szkolnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szkol­ny

 (1.2) ucze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż.

 przym. szkolny

 czas. przeszkalać, przeszkolić

Wiktionary


szkolnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­czy­ciel w ży­dow­skiej szko­le wyz­na­nio­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Szkol­nik – pol­ski prze­wod­nik gór­ski i zna­karz
  • Wa­wrzy­niec Szkol­nik – pol­ski prze­wod­nik gór­ski, na­u­czy­ciel lu­do­wy

Wikipedia


szkolność

daw­niej: to, co jest wła­ści­we szko­le


SJP.pl


szkolny

od­no­szą­cy się do szko­ły, do­ty­czą­cy szko­ły, przez­na­czo­ny dla szko­ły (np. szkol­ne ławki, po­dręcz­nik szkol­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szko­łą, od­no­szą­cy się do szko­ły

Wiktionary

Szkol­ny ( Школьны; Школьный) – osied­le na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie stoł­pec­kim, w siel­so­wie­cie De­rew­no.

Dzia­ła tu rzym­sko­ka­to­lic­ka pa­ra­fia Najś­więt­sze­go Serca Pana Je­zu­sa w Cho­to­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mamo, po­trze­bu­ję pie­nią­dze na wy­ciecz­kę szkol­ną.

 (1.1) W na­szych wy­i­ma­gi­no­wa­nych szko­łach na­u­czy­cie­lem był Harry Pot­ter, w szkol­nych ław­kach za­sia­da­ły zwie­rzę­ta, baj­ko­wi bo­ha­te­ro­wie oraz różne stwo­ry i pot­wo­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔlnɨ, AS: školny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż., szkółka ż., szkolnictwo n., szkoleniowiec m., szkolenie n., przeszkolenie n., wyszkolenie n., szkolarz mos.

 czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

 przym. szkoleniowy, pozaszkolny

 przysł. szkolnie

Wiktionary


szkolok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. uczeń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szkolorz

Wiktionary


szkolorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. uczeń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szkolok

Wiktionary


szkontrum

daw­niej: skon­trum, skon­tro


SJP.pl


szkop

po­gard­li­wie o Niem­cu; Szkop, pru­sak, plu­der, hel­mut, szwab (Szwab)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. Nie­miec;

Wiktionary

Szkop (l.mn. szko­py) – pe­jo­ra­tyw­ne, po­gard­li­we okre­śle­nie Niem­ca, szcze­gól­nie w kon­tek­ście II wojny świa­to­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Par­ty­zant opo­wia­dał, jak zabił dwu­dzie­stu szko­pów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkɔp, AS: škop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szkop m., przeszkopienie n.

 czas. przeszkopić dk.

 przym. szkopski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szkop, fryc, helmut, niemiaszek / Niemiaszek, szwab; gw. Śląsk Cieszyński szwob; gw-pl|Poznań. szkieber

Wiktionary


szkopek

sko­pek


SJP.pl


szkopka

po­gard­li­wie o Niem­ce; Szkop­ka, Szwab­ka (szwab­ka)


SJP.pl


szkopski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pot. po­gard. nie­miec­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wolno nam oka­zy­wać żad­ne­go sza­cun­ku dla szkop­skie­go mun­du­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkop mos., Szkop mos., przeszkopienie n.

 czas. przeszkopić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemiecki, szwabski

Wiktionary


szkopuł

coś, co sta­no­wi trud­ność; przesz­ko­da, za­wa­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. coś utrud­nia­ją­ce­go re­a­li­za­cję cze­goś, jakiś pro­blem, przesz­ko­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szko­puł w tym, że wy­jeż­dżam i nie będę mógł przyjść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔpuw, AS: škopuu̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trudność, przeszkoda, zawada

Wiktionary


szkorbucik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szkor­but

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkorbut m.

Wiktionary


szkorbut

cho­ro­ba wy­wo­ła­na nie­do­bo­rem wi­ta­mi­ny C, ob­ja­wia­ją­ca się m.in. owrzo­dze­niem dzią­seł i błony ślu­zo­wej oraz wy­pa­da­niem zębów; gni­lec, cynga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ostra po­stać awi­ta­mi­no­zy wy­wo­ła­nej bra­kiem wi­ta­mi­ny C;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Cynga”. Zo­bacz też: film pod tym ty­tu­łem.

Szkor­but ( scor­bu­tus), gni­lec, cynga, dzię­gna – cho­ro­ba wie­lo­na­rzą­do­wa, wy­wo­ła­na nie­do­bo­rem kwasu askor­bi­no­we­go (wi­ta­mi­ny C) w po­ży­wie­niu.

Głów­ne ob­ja­wy do­ty­czą tkan­ki łącz­nej, po­nie­waż kwas askor­bi­no­wy jest ko­en­zy­mem hy­drok­sy­la­zy pro­li­no­wej i li­zy­no­wej, które ka­ta­li­zu­ją pow­sta­nie po­przecz­nych wią­zań ko­wa­len­cyj­nych mię­dzy cząst­ka­mi tro­po­ko­la­ge­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spo­ży­wa­nie pro­duk­tów askor­bi­no­wych po­ma­ga w pro­fi­lak­ty­ce szkor­bu­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkorbucik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gnilec, cynga

Wiktionary


szkorupina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sko­rup­ka

Wiktionary


szkot

lina słu­żą­ca do usta­wia­nia żagla; szot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. lina do usta­wia­nia żagla pod od­po­wied­nim kątem do kie­run­ku wia­tru; lina słu­żą­ca do ścią­ga­nia lub lu­zo­wa­nia żagla;

 (1.2) hist. włók. lekka tka­ni­na pół­weł­nia­na z lnia­ną lub ba­weł­nia­ną os­no­wą; ga­tu­nek kam­lo­tu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. hand­larz, kra­marz, prze­ku­pień (zwła­szcza do­mo­krąż­ny)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (3.1) hist. nu­mizm. dawna mo­ne­ta pol­ska ma­ją­ca war­tość dwóch gro­szy srebr­nych; jed­nost­ka obra­chun­ko­wa równa 1/24 grzyw­ny;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] Szczęs­ny z na­mo­ta­nym koń­cem szko­ta w jed­nej ręce, z drugą na ste­rze trzy­mał kurs [...].

 (1.2) Gdyż­by na sta­rość szko­tu za so­bo­lą jupę, Dusz­koż onym ogo­nem okryć gołą cha­łu­pę.

 (2.1) Nasi szko­to­wie na opał­ce drob­ne rze­czy roz­ma­i­te dla prze­da­nia noszą po uli­cach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szot

 (3.1) skot, skojec, skociec, skojciec

Wiktionary


szkotak

naz­wi­sko


SJP.pl


szkotka

miesz­kan­ka Szko­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szko­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔtka, AS: škotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkocki mrz., Szkocja ż.

:: fm. Szkot mos.

 przym. szkocki

Wiktionary


szkotyzm

scho­la­stycz­ny kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­no-te­o­lo­gicz­ny, opo­zy­cyj­ny wobec to­miz­mu, uz­na­ją­cy pry­mat woli nad ro­zu­mem; sko­tyzm


SJP.pl


szkoła

1. in­sty­tu­cja oś­wia­to­wa prze­ka­zu­ją­ca wie­dzę oraz pod­sta­wo­we umie­jęt­no­ści
2. bu­dy­nek ta­kiej in­sty­tu­cji
3. lu­dzie zwią­za­ni z tą in­sty­tu­cją
4. grupa ludzi re­pre­zen­tu­ją­ca dany kie­ru­nek sztu­ki, nauki itp.; także: me­to­da przez nich pro­pa­go­wa­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. in­sty­tu­cja edu­ka­cyj­na;

 (1.2) ucz­nio­wie i pra­cow­ni­cy ta­kiej pla­ców­ka­a­ców­ki

 (1.3) wyksz­tał­ce­nie

 (1.4) kie­ru­nek w sztu­ce lub nauce

 (1.5) tre­ning, szko­le­nie

 (1.6) wy­cisk, po­bi­cie, lanie, manto, bat

 (1.7) odłam bud­dyz­mu

 (1.8) bu­dy­nek, w któ­rym mie­ści się szko­ła (1.1)

 (1.9) po­sze­rza­ją­ca ho­ry­zon­ty sy­tu­a­cja ży­cio­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szko­ła – jed­nost­ka oś­wia­to­wo-wy­cho­waw­cza zaj­mu­ją­ca się kształ­ce­niem, wy­cho­wa­niem i opie­ką – zgod­nie z pod­sta­wą pro­gra­mo­wą i usta­wą o oś­wia­cie;
  • szko­ła w nauce lub w sztu­ce – kie­ru­nek zbli­żo­nych do sie­bie idei lub metod dy­dak­tycz­nych lub twór­czych;
  • szko­ła – bu­dy­nek uży­tecz­no­ści pu­blicz­nej przez­na­czo­ny dla spo­łecz­nych celów edu­ka­cyj­nych zgod­nie z sy­ste­mem oś­wia­ty;
  • „Szko­ła” – ty­god­nik wy­da­wa­ny na prze­ło­mie XIX/XX wieku we Lwo­wie;
  • Szko­ła – se­rial te­le­wi­zyj­ny emi­to­wa­ny w TVN i TVN7 w la­tach 2014–2020.
  • Szko­ła – al­bań­ski film fa­bu­lar­ny z roku 1979
  • w fi­lo­zo­fii:
    • szko­ła elej­ska
    • szko­ła ba­deń­ska
    • szko­ła frank­furc­ka
    • szko­ła mar­bur­ska
    • pol­ska szko­ła fi­lo­zo­fii pe­da­go­gi­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj w szko­le odbył się kon­kurs re­cy­ta­tor­ski.

 (1.1) Pod­czas ferii szko­ła bę­dzie zam­knię­ta.

 (1.1) W przysz­łym roku za­mie­rzam zmie­nić szko­łę.

 (1.1) Ma­te­ma­ty­ki na­u­czy­łem się w szko­le.

 (1.2) Cała szko­ła posz­ła do kina.

 (1.2) Pod­czas fe­sti­wa­lu ta­len­tów obie szko­ły za­pre­zen­to­wa­ły swoje umie­jęt­no­ści.

 (1.3) Oka­za­ło się, że za­trud­nio­na do dziec­ka gu­wer­nant­ka nie miała nawet ukoń­czo­nej szko­ły!

 (1.4) Szko­ła no­wo­czes­ne­go wy­cho­wa­nia za­le­ca zez­wa­lać ma­lu­chom na wszyst­ko i uni­kać kar.

 (1.5) Szko­ła, jaką tam prze­sze­dłem, przy­da­ła mi się potem nie raz.

 (1.6) Po tej szko­le wię­cej z nimi nie za­dzie­rał.

 (1.8) W tej szko­le znaj­du­ją się także ka­wa­ler­ki dla na­u­czy­cie­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkɔwa, AS: škou̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkolnictwo n., szkolarz mos., szkoleniowiec mos., wyszkolenie n., szkolenie n., przeszkolenie n.

:: zdrobn. szkółka ż.

 czas. przeszkalać, szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

 przym. szkolny, wokółszkolny, przyszkolny, szkoleniowy, pozaszkolny

 przysł. szkolnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. buda

Wiktionary


szkrab

pie­szczot­li­wie o małym dziec­ku; brzdąc, ber­beć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pieszcz. dziec­ko, zwy­kle w mło­dym wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­patrz tylko na tego szkra­ba – jaki słod­ki.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) malec; pot. maluch, berbeć, bąk, knot

Wiktionary


szkrabek

zdrob­nie­nie od: szkrab; szkra­bik


SJP.pl


szkrabik

zdrob­nie­nie od: szkrab; szkra­bek


SJP.pl


szkrobać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obie­rać (kar­to­fle)

Wiktionary


szkubki

zwy­czaj wspól­ne­go sku­ba­nia pie­rza dla ja­kiejś ro­dzi­ny przez ko­bie­ty i dziew­czy­ny, za­koń­czo­ny za­ba­wą z mu­zy­ką; dar­cie pie­rza, sku­ba­nie pie­rza, piór­nik, wy­sku­bek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. lud. sku­ba­nie pie­rza

Wiktionary


szkucin

Szku­cin – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Ruda Ma­le­niec­ka. Ma sta­tus so­łec­ta.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Wa­wrzyń­ca w Lipie.

Wikipedia


szkucina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. szcze­ci­na, włosy

Wiktionary


szkudlarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


szkudlarek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szkud­la­rek − pol­skie naz­wi­sko.
  • Maria Szkud­la­rek (1917-1991) – pol­ska pe­da­gog, kie­row­nik ze­spo­łu tańca
  • Jan Szkud­la­rek (ur. 1945) – pol­ski puł­kow­nik
  • To­masz Szkud­la­rek (ur. 1954) – pol­ski so­cjo­log
  • Syl­we­ster Szkud­la­rek (ur. 1966) – pol­ski pił­karz
  • My­riam Szkud­la­rek (ur. 1977) – fran­cu­ska ka­ra­te­ka
  • Wio­let­ta Szkud­la­rek (ur. 1980) – pol­ska siat­kar­ka
  • Jan Szkud­la­rek – gi­ta­rzy­sta ze­spo­łu Blues Fo­re­ver

Wikipedia


szkudy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu kłaj­pedz­kim.

Wiktionary

Szku­dy (lit. "Sku­o­das") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu kłaj­pedz­kim, 80 km od Kłaj­pe­dy i 2 km od gra­ni­cy z Łotwą.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szkudzki

Wiktionary


szkudła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. (obec­nie reg.) gont

Wiktionary

Szku­dła – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ple­szew­skim, w gmi­nie Go­łu­chów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Przez miej­sco­wość prze­pły­wa nie­wiel­ka rzeka Trzem­na, do­pływ Pros­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pięć me­trów od drogi stał kryty szku­dła­mi domek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szkudlarek mos./ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gont, szyndel, reg. śl. szyndzioł

Wiktionary


szkuner

sta­tek ża­glo­wy o sko­śnym oża­glo­wa­niu; szo­ner, sku­ner


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. ża­glo­wiec ma­ją­cy co najm­niej dwa masz­ty; wszyst­kie masz­ty niosą oża­glo­wa­nie sko­śne;

Wiktionary

Szku­ner – typ os­przę­tu ża­glo­we­go lub ża­glo­wiec no­szą­cy ten typ os­przę­tu. Ma dwa lub wię­cej masz­tów o oża­glo­wa­niu sko­śnym. Przy dwóch masz­tach pier­wszy jest niż­szy lub równy dru­gie­mu.

Typy z wyż­szym pier­wszym masz­tem to jol i kecz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na za­wietrz­nej po­wo­li pły­nął szku­ner.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkũnɛr, AS: škũner

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) goleta

Wiktionary


szkunerbark

ża­glo­wiec hand­lo­wy ma­ją­cy przy­najm­niej 3 masz­ty; bar­ken­ty­na


SJP.pl


szkuta

ro­dzaj barki; ber­lin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. hist. pła­sko­den­ny, bez­po­kła­do­wy, ża­glo­wo-wio­sło­wy sta­tek rzecz­ny z XVI-XVIII wieku, przy­sto­so­wa­ny do tran­spor­tu śród­lą­do­we­go ła­dun­ków ma­so­wych;

Wiktionary

Szku­ta – bez­na­pę­do­wy sta­tek (daw­niej ża­glo­wy), pła­sko­den­ny, po­zba­wio­ny po­kry­cia w po­sta­ci po­kła­du. Szku­ta jest przez­na­czo­na prze­de wszyst­kim do tran­spor­tu śród­lą­do­we­go ła­dun­ków ma­so­wych (jed­no­ra­zo­wo ła­du­je się na jej po­kład do 100 ton, np. zboża). Tran­spor­to­wa­no nią rów­nież np. po­wo­zy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Część to­wa­ru, na którą skła­da­ły się głów­nie gar­bo­wa­ne skóry i be­czuł­ki z niez­na­ną za­war­to­ścią, była z przy­sta­ni prze­no­szo­na na wozy, ope­ra­cję na­dzo­ro­wał bro­da­ty ku­piec. Na jedną ze szkut wpro­wa­dza­no byka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkutnik mos., szkutnictwo mrz.

 przym. szkutniczy

Wiktionary


szkutnictwo

bu­do­wa­nie łodzi, ku­trów, jach­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rze­mio­sło zaj­mu­ją­ce się bu­do­wą i na­pra­wą łodzi;

Wiktionary

Szkut­nict­wo – bu­do­wa­nie lub na­pra­wa przez rze­mieśl­ni­ków, prze­my­sło­wo albo ama­tor­sko ma­łych stat­ków wod­nych: łodzi, jach­tów lub ku­trów z drew­na lub two­rzyw sztucz­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃkutʲˈɲit͡stfɔ, AS: škutʹńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkutnik m., szkuta ż.

 przym. szkutniczy

Wiktionary


szkutniczy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szkut­nict­wem, do­ty­czą­cy szkut­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­bu­do­wa­no han­gar na ło­dzie, szat­nie, warsz­tat szkut­ni­czy i basen wio­ślar­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkutʲˈɲit͡ʃɨ, AS: škutʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkutnictwo n., szkutnik m., szkuta ż.

Wiktionary


szkutnik

osoba zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą i na­pra­wą łodzi; daw­niej: osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w wy­ko­ny­wa­niu szkut


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żegl. rze­mieśl­nik bu­du­ją­cy i na­pra­wia­ją­cy ło­dzie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkutʲɲik, AS: škutʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkutnictwo n., szkuta ż.

 przym. szkutniczy

Wiktionary


szkuty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. włosy

Wiktionary


szkwalisty

ma­ją­cy cha­rak­ter szkwa­łu; po­ry­wi­sty


SJP.pl


szkwał

po­ry­wi­sty wiatr mor­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) silny po­wiew wia­tru nad ak­we­nem

Wiktionary

Zo­bacz też: Szkwał (S/Y Zjawa IV) – pol­ski jacht ża­glo­wy.

Szkwał – nagły wzrost pręd­ko­ści wia­tru o co najm­niej 8 m/s od pręd­ko­ści po­cząt­ko­wej po­wy­żej 10 m/s. Może osią­gać do 9 stop­ni w skali Be­a­u­for­ta. Szkwał trwa krót­ko, do kilku minut i może nieść ze sobą śnieg lub deszcz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uj­rzał niemy, czar­ny szkwał, który już był po­żarł jedną trze­cią nieba.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szkwałowy

Wiktionary


szkworc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. szpak

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk skworc, szpok

Wiktionary


szkódny

szkod­ny;
1. o zwie­rzę­ciu: wy­rzą­dza­ją­cy szko­dy w go­spo­dar­ce, domu;
2. daw­niej:
a) szkod­li­wy;
b) posz­ko­do­wa­ny, strat­ny


SJP.pl


szkółka

1. zdrob­nie­nie od: szko­ła (zwy­kle w zna­cze­niu in­sty­tu­cji oś­wia­to­wej lub bu­dyn­ku przez nią zaj­mo­wa­ne­go)
2. kurs nauki dla po­cząt­ku­ją­cych (zwła­szcza spor­to­wy)
3. wy­dzie­lo­ny teren ho­dow­li drze­wek i krze­wów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od szko­ła

 (1.2) kurs cze­goś

 (1.3) wy­dzie­lo­ny teren, na któ­rym ho­do­wa­ne są młode drzew­ka i krze­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczy­łem się kie­dyś w ta­kiej małej szkół­ce na pro­win­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃkuwka, AS: škuu̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkółkarstwo n., szkoła ż., szkolenie n., szkolnictwo n., szkolarz mos.

 przym. szkolny, szkoleniowy, szkółkowy

 czas. szkolić, przeszkalać, przeszkolić

Wiktionary


szkółkarka

→ szkół­karz


SJP.pl


szkółkarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogrod. leśn. dział ogrod­nict­wa i le­śnict­wa zaj­mu­ją­cy się rozm­na­ża­niem i upra­wą sa­dzo­nek drzew, krze­wów i in­nych ro­ślin wie­lo­let­nich w po­cząt­ko­wym okre­sie ich życia (w szkół­kach);

 (1.2) nauk. nauka o rozm­na­ża­niu drzew i krze­wów w szkół­ce

Wiktionary

Szkół­kar­stwo – dział ogrod­nict­wa i le­śnict­wa zaj­mu­ją­cy się rozm­na­ża­niem i upra­wą w po­cząt­ko­wym okre­sie życia sa­dzo­nek drzew, krze­wów i in­nych ro­ślin wie­lo­let­nich.

W szkół­kach drzew­ka można za­rów­no pro­du­ko­wać od pod­staw sto­su­jąc rozm­na­ża­nie we­ge­ta­tyw­ne (naj­czę­ściej po­przez szcze­pie­nie lub sa­dzon­ko­wa­nie) lub ge­ne­ra­tyw­ne (naj­czę­ściej za po­mo­cą na­sion), jak i też można mło­do­cia­ne ro­śli­ny szkół­ko­wać do mo­men­tu, aż ich roz­wój i wiel­kość bę­dzie od­po­wied­nia do wy­sa­dze­nia na miej­sce stałe.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­so­wa­nie na­wo­zów o prze­dłu­żo­nym dzia­ła­niu wkro­czy­ło do le­śnict­wa po­przez szkół­kar­stwo ozdob­ne.

 (1.1) Czy ktoś je­szcze zaj­mu­je się szkół­kar­stwem to­po­li?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkółka ż., szkółkarz mos.

przym. szkółkarski

Wiktionary


szkółkowiec

obryzg szkół­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


szkółkowy

→ szkół­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szkół­ką, do­ty­czą­cy szkół­ki

Wiktionary

Patrz:

szkółka

Powiązane:

 rzecz. szkółka ż.

Wiktionary


szkła

po­tocz­nie o oku­la­rach


SJP.pl


szkło

1. przez­ro­czy­sta sub­stan­cja otrzy­my­wa­na w wy­ni­ku sto­pie­nia i ozię­bie­nia mie­szan­ki krze­mia­nów;
2. szyba, płyta, tafla ze szkła;
3. zbio­ro­wo o szkla­nych przed­mio­tach, zwła­szcza na­czy­niach;
4. (zwy­kle w l. mn.) so­czew­ka sto­so­wa­na w oku­la­rach, lor­net­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) twar­dy, kru­chy i przez­ro­czy­sty ma­te­riał pro­du­ko­wa­ny głów­nie z krze­mion­ki;

 (1.2) tafla ze szkła (1.1)

 (1.3) odła­mek pow­sta­ły po stłu­cze­niu cze­goś szkla­ne­go

 (1.4) przen. zbio­ro­wo na­czy­nia szkla­ne; także. jedno takie na­czy­nie

 (1.5) pot. szkło (1.4) z al­ko­ho­lem wew­nątrz

 (1.6) zwy­kle w lm. oku­la­ry; także. so­czew­ki w przy­rzą­dzie op­tycz­nym

 (1.7) środ. fot. obiek­tyw fo­to­gra­ficz­ny

Wiktionary

Szkło – nie­or­ga­nicz­ny ma­te­riał amor­ficz­ny. Pow­sta­je w wy­ni­ku szyb­kie­go schło­dze­nia płynu do po­sta­ci stanu sta­łe­go bez etapu kry­sta­li­za­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wszej nie­dzie­li po tym wy­pad­ku po­my­śla­łam, że prę­dzej czy póź­niej od­kry­to by u mnie pier­ścień, będąc więc w ko­ście­le uda­łam, że zna­la­złam go pod no­ga­mi, i po­ka­za­łam mojej matce, która orze­kła, że jest to bez wąt­pie­nia ka­wa­łek szkła, opraw­ny w tom­bak; za­le­ci­ła mi jed­nak, abym go scho­wa­ła do kie­sze­ni.

 (1.4) Ku­pi­li­śmy bu­tel­kę – teraz po­trzeb­ne jest ja­kieś szkło.

 (1.5) A w so­bot­nią noc był Lu­xem­bo­urg, chata, szkło.

 (1.6) Miał ja­kieś sto sześć­dzie­siąt cen­ty­me­trów wzro­stu, okrą­głą twarz przy­o­zdo­bio­ną czar­nym wąsem, a na nosie oku­la­ry o pro­sto­kąt­nych szkłach w czar­nych opraw­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃkwɔ, AS: šku̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szklanka ż., szklanica ż., szklarnia ż., szklarz mos., szklarstwo n., szkliwo n., szklistka ż., szklenie n., przeszklenie n.

:: zdrobn. szkiełko n.

 czas. szklić ndk., przeszklić dk.

 przym. szklany, szklisty, oszklony, przeszklony, szklarniowy, szklarski

 przysł. szkliście, szklarniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) słoik

Wiktionary


szla

ro­dzaj uprzę­ży, szle­ja


SJP.pl

Szla – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przas­ny­skim, w gmi­nie Przas­nysz. Usy­tu­o­wa­na w po­bli­żu Pu­szczy Zie­lo­nej oraz du­że­go kom­plek­su le­śne­go cią­gną­ce­go się do Jed­no­roż­ca, poś­ród roz­le­głych łąk tor­fo­wych. Miesz­kań­cy zaj­mu­ją się głów­nie ho­dow­lą bydła mlecz­ne­go.

Wikipedia


szlaban

1. pod­no­szo­na i opu­szcza­na ba­rie­ra na prze­ja­zdach ko­le­jo­wych, gra­ni­cach pań­stwo­wych, ro­gat­kach mia­sta itp.
2. po­tocz­nie: zakaz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. ru­cho­ma za­po­ra blo­ku­ją­ca ruch sa­mo­cho­dów

 (1.2) pot. zakaz wy­cho­dze­nia z domu na­kła­da­ny na dzie­ci przez ro­dzi­ców

 (1.3) pot. przen. inny zakaz na­kła­da­ny na dzie­ci przez ro­dzi­ców, zwy­kle zwią­za­ny z uży­wa­niem ja­kichś urzą­dzeń lub usług

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szla­ban – za­po­ra dro­go­wa
  • szla­ban – mebel
  • Szla­ban – osada leśna wsi Dą­brów­ka Leśna w woj. wiel­ko­pol­skim w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szla­ban opu­ścił się w ostat­niej chwi­li, już było widać nad­jeż­dża­ją­cy po­ciąg.

 (1.2) Julka ma szla­ban na dwa ty­god­nie, więc bę­dzie­my się wi­dy­wać tylko w szko­le.

 (1.3) Nie pisz do mnie na Mes­sen­ge­rze, bo mam szla­ban na In­ter­net.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlabãn, AS: šlabãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlabanowy m.

:: zdrobn. szlabanik m.

 przym. szlabanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bariera, zapora

Wiktionary


szlabanik

zdrob­nie­nie od: szla­ban


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szla­ban

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlaban m.

Wiktionary


szlabanowy

przy­miot­nik od: szla­ban


SJP.pl


szlachar

ptak z ro­dzi­ny tra­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mer­gus ser­ra­tor|ref=tak., wę­drow­ny ptak wodny pół­ku­li pół­noc­nej z cha­rak­te­ry­stycz­nym czu­bem na gło­wie;

Wiktionary

Szla­char, tracz dłu­go­dzio­by, dłu­go­dziób ("Mer­gus ser­ra­tor") – ga­tu­nek du­że­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae), za­miesz­ku­ją­cy Eu­raz­ję i Ame­ry­kę Pół­noc­ną. Mimo roz­le­głe­go za­się­gu wy­stę­po­wa­nia nie wy­róż­nia się pod­ga­tun­ków. Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Winne były zwie­rzę­ta, i duże i małe, kojot, tapir, szla­char, za­skro­niec i gągół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlaxar, AS: šlaχar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tracz długodzioby

Wiktionary


szlachcianeczka

zdrob­nie­nie od: szlach­cian­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szlach­cian­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃlaxʲt͡ɕãˈnɛt͡ʃka, AS: šlaχʹćãnečka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szlachecki

Wiktionary


szlachcianka

córka przed­sta­wi­cie­la szlach­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) człon­ki­ni szlach­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wo­la­ła­bym pro­stą szlach­cian­kę, co by mi pocz­ci­wie ką­dziel przę­dła, a uczy­ni­ła go szczę­śli­wym i spo­koj­nym, ni­że­li te nie­miec­kie czu­pi­ra­dła…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlaxʲˈt͡ɕãnka, AS: šlaχʹćãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachta ż., szlachciura m., szlachetka m., szlachectwo n., szlacheckość ż., szlachetczyzna ż.

:: fm. szlachcic m.

 przym. szlachecki, szlachetny

Wiktionary


szlachcic

osoba na­le­żą­ca do stanu szla­chec­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­nek szlach­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale za­ra­zem je­steś wietrz­ny, ba­ła­mut, nie lu­bisz pracy, a lu­bisz hu­lan­ki, masz pań­skie fumy i zach­cian­ki, które bied­ne­go szlach­ci­ca do torby i kija że­bra­cze­go pro­wa­dzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlaxʲt͡ɕit͡s, AS: šlaχʹćic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachta ż., szlachectwo n., szlacheckość ż., szlachciura m., szlachetka m.

:: fż. szlachcianka ż.

 przym. szlachecki

 czas. szlachtować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nobil; pogard. lub żart. szlachciura; lekcew. szlachetka

Wiktionary


szlachcin

Szlach­cin – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Wiel­ko­pol­ska nad Bar­dzian­ką (lewym do­pły­wem Mo­ska­wy).

W miej­sco­wo­ści był przy­sta­nek kolei wą­sko­to­ro­wej Szlach­cin.

W la­tach 1954–1972 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Szlach­cin.

Wikipedia


szlachciura

z lek­ce­wa­że­niem o nie­zbyt bo­ga­tym lub pro­stym szlach­ci­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) po­gard. szlach­cic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachta ż., szlachcic m., szlachetka ż., szlachcianka ż., szlachectwo n., szlacheckość ż.

 przym. szlachecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szlachetka

Wiktionary


szlachecki

→ szlach­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szlach­tą, do­ty­czą­cy szlach­ty

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) wła­ści­wy dla szlach­ty

Wiktionary

Patrz:

szlachta

Przykłady

 (1.1) Była wprost prze­ślicz­na, a wy­wo­dzi­ła się z pol­skiej ro­dzi­ny szla­chec­kiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlaˈxɛt͡sʲci, AS: šlaχecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachta ż., szlacheckość ż., szlachetczyzna ż., szlachcic m., szlachciura m., szlachetka m., szlachetczyna m., szlachcianka ż., szlachcianeczka ż., szlachectwo n., szlachcenie n., uszlachcanie n., uszlachcenie n., uszlachetnianie n., uszlachetnienie n.

 czas. szlachcić ndk., uszlachcać ndk., uszlachcić dk., uszlachetniać ndk., uszlachetnić dk.

 przym. szlachetny, poszlachecki

 przysł. szlachetnie, szlachecko

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) sarmacki

Wiktionary


szlacheckość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szla­chec­kie; cecha tych, któ­rzy są szla­chec­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szlachecki

 przysł. szlacheckie

 rzecz. szlachcianka ż., szlachcic mos., szlachciura mzw./mos.

Wiktionary


szlachectwo

przy­na­leż­ność do szlach­ty; prawa, tytuł szlach­ci­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stan szlach­ty, przy­na­leż­ność do stanu szla­chec­kie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachciura mzw./mos., szlachcianka ż., szlachta ż., szlachcic m.

 przym. szlachecki

Wiktionary


szlachetczyzna

ogół cech i zwy­cza­jów szlach­ty


SJP.pl

Szla­chet­czyz­na – dawna ko­lo­nia obec­nie część wsi Sta­wro­wo na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Da­le­kie.

Wikipedia


szlachetka

naz­wi­sko


SJP.pl


szlachetnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szla­chet­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachetność ż.

 przym. szlachetny, szlachecki

Wiktionary


szlachetniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szla­chet­nie


SJP.pl


szlachetniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szla­chet­ny


SJP.pl


szlachetność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest szla­chet­ne; cecha tego, kto jest szla­chet­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. uszlachetniać ndk., uszlachetnić dk.

 przym. szlachetny

 przysł. szlachetnie

Wiktionary


szlachetny

1. o czło­wie­ku: taki, któ­re­go ce­chu­je ucz­ci­wość, pra­wość, be­zin­te­re­sow­ność, honor, np. szla­chet­ny czło­wiek; prawy, ucz­ci­wy, pię­kny;
2. świad­czą­cy o ta­kich cecha, np. szla­chet­ne czyny; prawy, ucz­ci­wy, pię­kny;
3. taki, który ce­chu­je się ide­al­ny­mi pro­por­cja­mi, wy­jąt­ko­wą sty­lo­wo­ścią i har­mo­nią, wy­wo­łu­je niez­wy­kłe doz­na­nia este­tycz­ne; har­mo­nij­ny, ide­al­ny, do­sko­na­ły;
4. o ro­śli­nach, zwie­rzę­tach, przed­mio­tach itp.: taki, który odz­na­cza się pier­wszo­rzęd­ną ja­ko­ścią; do­sko­na­ły, wy­so­ko­ga­tun­ko­wy, pier­wszo­rzęd­ny;
5. w che­mii: gazy szla­chet­ne - grupa pier­wiast­ków che­micz­nych sta­no­wią­ca VIII grupę głów­ną ukła­du okre­so­we­go: hel, neon, argon, kryp­ton, kse­non i radon; he­low­ce;
6. w mi­ne­ra­lo­gii: ka­mie­nie szla­chet­ne - krysz­ta­ły mi­ne­ra­łów lub pier­wiast­ków, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się twar­do­ścią, pię­kną barwą, po­ły­skiem i od­por­no­ścią na czyn­ni­ki che­micz­ne, sto­so­wa­ne naj­czę­ściej do wy­ro­bu bi­żu­te­rii, np. dia­ment, sza­fir, szma­ragd;
7. w che­mii: me­ta­le szla­chet­ne - me­ta­le odz­na­cza­ją­ce się dużą od­por­no­ścią na dzia­ła­nie czyn­ni­ków che­micz­nych, pię­knym ko­lo­rem i po­ły­skiem, np. sre­bro, złoto, pla­ty­na;
8. stal szla­chet­na - stal wzbo­ga­co­na obec­no­ścią in­nych, cen­niej­szych me­ta­li, np. chro­mem, ni­klem, wol­fra­mem;
9. w bo­ta­ni­ce: tytoń szla­chet­ny - jed­no­rocz­na ro­śli­na z ro­dzi­ny psian­ko­wa­tych, osią­ga­ją­ca wy­so­kość do 2 me­trów, któ­rej li­ście za­wie­ra­ją naj­czę­ściej 1-3% ni­ko­ty­ny;
10. w bo­ta­ni­ce: bo­ro­wik szla­chet­ny - ga­tu­nek ja­dal­ne­go grzy­ba z ro­dzi­ny bo­ro­wi­ko­wa­tych, wy­so­ko ce­nio­ny ze wzglę­du na wa­lo­ry sma­ko­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­stę­pu­je do­brze, ucz­ci­wie, w spo­sób wspa­nia­ło­myśl­ny, prawy, spra­wied­li­wy, be­zin­te­re­sow­ny

 (1.2) taki, który odz­na­cza się wy­so­ką ja­ko­ścią

 (1.3) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sub­tel­no­ścią, har­mo­nią

 (1.4) bot. zool. drugi człon nazw niek­tó­rych ga­tun­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wy­da­je się pię­kna ze wzglę­du na jej szla­chet­ne rysy twa­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlaˈxɛtnɨ, AS: šlaχetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachetność ż., szlachta ż., szlachectwo n., szlachcianka ż.

 przysł. szlachetnie

 przym. szlachecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zacny, dobry, uczciwy, honorowy

 (1.2) wysokogatunkowy, wyselekcjonowany, pierwszorzędny

 (1.3) harmonijny

Wiktionary


szlachta

wy­wo­dzą­cy się z ry­cer­stwa stan spo­łecz­ny ma­ją­cy prawa otrzy­ma­ne od wład­ców i dzie­dzicz­ne przy­wi­le­je; także, zbio­ro­wo, o oso­bach na­le­żą­cych do tego stanu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. war­stwa spo­łecz­na wy­wo­dzą­ca się z ry­cer­stwa;

 (1.2) hist. lu­dzie na­le­żą­cy do tego stanu

Wiktionary

Zo­bacz też: Szlach­ta w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Szlach­ta (daw. ślach­ta, ślach­cic) – wyż­sza war­stwa spo­łecz­na, wy­wo­dzą­ca się ze stanu ry­cer­skie­go w spo­łe­czeń­stwie fe­u­dal­nym. Szlach­ta po­sia­da­ła ze­spół przy­wi­le­jów spo­łecz­nych, z któ­rych naj­bar­dziej pod­sta­wo­wym był przy­wi­lej po­sia­da­nia ziemi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szlach­ta przez lata wy­zy­ski­wa­ła chło­pów.

 (1.2) Na ucz­cie u Za­gło­by była cała oko­licz­na szlach­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlaxta, AS: šlaχta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachcic m., szlachciura m., szlachetka m., szlachcianka ż., szlachectwo n., szlacheckość ż., szlachetczyzna ż.

 przym. szlachecki, szlachetny, poszlachecki

Wiktionary


szlachtawa

oman szlach­ta­wa - ga­tu­nek ro­śli­ny dwu- lub wie­lo­let­niej z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl


szlachtowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szlach­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szlachtować ndk.

Wiktionary


szlachtować

1. po­tocz­nie: mor­do­wać ludzi;
2. do­ko­ny­wać uboju bydła


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. za­rzy­nać bydło

 (1.2) pot. mor­do­wać ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zanim sam za­czął szlach­to­wać, młody Karol asy­sto­wał przy za­bi­ja­niu zwie­rząt w rzeź­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlaxˈtɔvat͡ɕ, AS: šlaχtovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlachtowanie, zaszlachtowanie

 rzecz. szlachcic

 czas. zaszlachtować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ubijać, zarzynać

 (1.2) mordować, zarzynać

Wiktionary


szlachtowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szlachtuz

prze­sta­rza­le: rzeź­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rzeź­nia, uboj­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlaxtus, AS: šlaχtus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kutlof

Wiktionary


szlaczek

zdrob­nie­nie od: szlak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szlak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlak m.

Wiktionary


szlaczkoń

ro­dzaj mo­ty­la dzien­ne­go z ro­dzi­ny bie­lin­ko­wa­tych


SJP.pl


szlafmyca

1. daw­niej: mięk­ka czap­ka męska uży­wa­na do spa­nia;
2. czap­ka no­szo­na przez ku­cha­rzy, pie­ka­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. mięk­ka czap­ka męska na­kła­da­na do spa­nia; uży­wa­na też jako po­ran­ne na­kry­cie głowy

 (1.2) przen. sa­fan­du­ła

Wiktionary

Szlaf­my­ca (z niem. "schla­fen" − spać, "Mütze" − myca, czap­ka) − dawne mę­skie na­kry­cie głowy za­kła­da­ne do snu przez osoby sy­pia­ją­ce w chłod­nej porze roku w nie­o­grze­wa­nych lub źle ogrze­wa­nych po­mie­szcze­niach. Ko­bie­ty do snu uży­wa­ły noc­nych czep­ków.

Szlaf­my­ce miały spi­cza­sty ko­niec opa­da­ją­cy na bok, który ozdo­bio­ny był pom­po­nem lub chwo­stem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek wło­żył szlaf­my­cę i po­drep­tał do sy­pial­ni.

 (1.1) Z okien domów, na najm­niej­szy hałas, wy­glą­da­ły cie­ka­wie głowy w pe­ru­kach, czep­kach i szlaf­my­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlafˈmɨt͡sa, AS: šlafmyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szlafmycka ż.

Wiktionary


szlafmycka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szlaf­my­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ot­war­ły się drzwi, a zza nich wy­chy­li­ła się głowa w szlaf­myc­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlafmyca ż., szlafmycowość ż.

 przym. szlafmycowy

Wiktionary


szlafroczek

zdrob­nie­nie od: szla­frok


SJP.pl


szlafrok

luźny strój do­mo­wy, uży­wa­ny zaz­wy­czaj do okry­cia przed po­ło­że­niem się do łóżka lub krót­ko po wsta­niu, za­kła­da­ny czę­sto na pi­ża­mę lub nocną ko­szu­lę; po­dom­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. do­mo­wy ubiór przy­po­mi­na­ją­cy lekki płaszcz bez za­pięć

Wiktionary

Szla­frok ( Schla­frock; także: po­dom­ka) – luźny strój do­mo­wy w for­mie zbli­żo­nej do pła­szcza lub lek­kiej togi zwią­zy­wa­nej w pasie sznur­kiem lub pa­skiem.

Szla­frok uży­wa­ny jest zaz­wy­czaj jako okry­cie na pi­ża­mę lub ko­szu­lę nocną, przed uda­niem się na spo­czy­nek lub krót­ko po wsta­niu. Znaj­du­je także za­sto­so­wa­nie jako ubiór dzien­ny w szpi­ta­lach, dla cho­rych mo­gą­cych cho­dzić. Zaz­wy­czaj nie po­sia­da za­pięć i kap­tu­ra (choć nie jest to re­gu­łą). Czę­sto funk­cję szla­fro­ka pełni też płaszcz ką­pie­lo­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W szpi­ta­lu pa­cjen­ci cho­dzą w szla­fro­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlafrɔk, AS: šlafrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szlafroczek

 przym. szlafrokowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podomka

Wiktionary


szlafsztuba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Ma­zu­ry, War­mia. bud. ar­chit. sy­pial­nia

Wiktionary


szlag

daw­niej: apo­plek­sja (nagły wylew krwi do mózgu)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ude­rze­nie, cios

 (1.2) daw. apo­plek­sja (obec­nie tylko w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych)

wy­krzy­knik

 (2.1) prze­kleń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pyj­ter mo fest szlag.

 (1.1) Do­stoł ino roz szlag i mu jucha posz­ła.

 (1.2) A niech go szlag trafi!

 (2.1) Szlag! Co ja teraz zro­bię?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlak, AS: šlak

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szlagować

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) cholera, psiakrew

Wiktionary


szlaga

naz­wi­sko


SJP.pl

Szla­ga – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Lu­bi­cho­wo.

Wikipedia


szlagbal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sport. pa­lant

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. sport. piłka do pa­lan­ta

Wiktionary


szlager

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. muz. prze­bój

Wiktionary


szlagier

po­tocz­nie:
a) prze­bój, pio­sen­ka modna w danym okre­sie
b) no­wość ma­ją­ca w danym cza­sie duże po­wo­dze­nie u pu­blicz­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. bar­dzo po­pu­lar­ny utwór mu­zycz­ny, pod­bi­ja­ją­ca listy prze­bo­jów; prze­bój

 (1.2) muz. ga­tu­nek mu­zy­ki po­pu­lar­nej, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się sen­ty­men­tal­ny­mi tek­sta­mi i pro­stą, chwyt­li­wą me­lo­dią

 (1.3) przen. no­wość w swo­jej dzie­dzi­nie, która szyb­ko staje się bar­dzo po­pu­lar­na i modna; hit

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość sta­cji na­da­wa­ła po­pu­lar­ną mu­zy­kę, pow­ta­rza­ła te same szla­gie­ry.

 (1.3) W la­tach 60. szla­gie­rem spół­dziel­ni były plu­szo­wy­u­szo­we misie, kacz­ki i sło­ni­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szlagierowy

 rzecz. szlagwort mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebój, hit

 (1.2) muzyka szlagierowa

Wiktionary


szlagierowy

przy­miot­nik od: szla­gier


SJP.pl


szlagmetal

cien­ka folia me­ta­lo­wa imi­tu­ją­ca złoto


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. imi­tu­ją­cy złoto, sre­bro lub brąz ma­te­riał de­ko­ra­cyj­ny w po­sta­ci cien­kich płat­ków, sto­so­wa­ny w ma­lar­stwie, rzeź­bie i sztu­ce użyt­ko­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed nim na czymś w ro­dza­ju ni to ko­lum­ny, ni to igli­cy umie­szczo­no fi­gu­rę nie­o­kre­ślo­ne­go zwie­rzę­cia po­cią­gnię­tą szlag­me­ta­lem na złoto.

Wiktionary


szlagon

iro­nicz­nie o szlach­ci­cu jako o kimś nie­wyksz­tał­co­nym, za­sie­dzia­łym na wsi


SJP.pl


szlagować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. rzem. garb. prze­rzu­cać wy­pra­wia­ną skórę z kadzi na po­most bądź też do innej kadzi

 (1.2) gw-pl|Śląsk. za­da­wać ciosy; bić, ude­rzać

 (1.3) gw-pl|Śląsk. zwra­cać się z proś­bą, upra­szać; ucie­kać się do kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skór­ki cie­lę­ce zdro­we, po­zo­sta­łe w zom­pie, na­le­ży dwa razy dzien­nie szla­go­wać; te, które były su­szo­ne w je­sie­ni lub w zimie, roz­ma­ka­ją dość łatwo; te, które w lecie, już da­le­ko trudniéj […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlag mrz.

 wykrz. szlag

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślagować

 (1.3) gw. Śląsk erzuchować

Wiktionary


szlagowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Szla­gow­ski, Szla­gow­ska – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je nie­ca­łe 650 osób.

Wikipedia


szlagoński

do­ty­czą­cy szla­go­na


SJP.pl


szlagworcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szlag­wort

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlagwort m.

Wiktionary


szlagwort

cha­rak­te­ry­stycz­ne wy­ra­zy pio­sen­ki lub jej re­fre­nu, wpa­da­ją­ce w ucho, de­cy­du­ją­ce nie­raz o suk­ce­sie ut­wo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hasło, slo­gan, wpa­da­ją­ca w ucho fraza, czę­sto frag­ment pio­sen­ki

Wiktionary

Szlag­wort ( Schlag­wort) – wyraz lub zwrot w pio­sen­ce łatwy do za­pa­mię­ta­nia, wpa­da­ją­cy w ucho, ha­sło­wy. Zaz­wy­czaj po­ja­wia się w ty­tu­le, na po­cząt­ku pio­sen­ki lub w re­fre­nie. Czę­sto de­cy­du­je o suk­ce­sie ut­wo­ru. Szlag­wort nie­kie­dy żyje włas­nym ży­ciem, sta­jąc się obie­go­wym zwro­tem, po­ja­wia się w ty­tu­łach pra­so­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Schlagwort m., szlagier m.

 przym. szlagierowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Schlagwort

Wiktionary


szlagzana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. bita śmie­ta­na

Wiktionary


szlaja

1. osoba niech­luj­na, brud­na;
2. osoba lu­bią­ca się włó­czyć


SJP.pl


szlajać

szla­jać się - cho­dzić po po­dej­rza­nych oko­li­cach; pro­wa­dzić nie­mo­ral­ny tryb życia


SJP.pl


szlajer

zam­gle­nie obra­zu na kli­szy fo­to­gra­ficz­nej; dymek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. welon

Wiktionary


szlajfa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wstę­ga

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ko­kar­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlajfka ż.

Wiktionary


szlajfka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wstąż­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlajfa ż.

Wiktionary


szlajfmaszina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szli­fier­ka

Wiktionary


szlajfować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szli­fo­wać

 (1.2) gw-pl|Łódź. środ. od­ci­nać bułki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk fajlować, szmyrglować

Wiktionary


szlak

1. droga na­tu­ral­na lub wy­ty­czo­ny trakt;
2. motyw de­ko­ra­cyj­ny w for­mie pasa od­ci­na­ją­ce­go się od tła barwą;
3. w ło­wiect­wie: ślad zwie­rzę­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okre­ślo­na droga po­dró­ży lądem, mo­rzem lub w inny spo­sób

 (1.2) tu­ryst. zna­ko­wa­na ścież­ka do upra­wia­nia tu­ry­sty­ki pie­szej, ro­we­ro­wej, nar­ciar­skiej itp.;

 (1.3) łow. ścież­ka tro­pów zwie­rzę­cia

 (1.4) kolej. trasa, po któ­rej je­dzie po­ciąg

 (1.5) gw-pl|Łódź. środ. ło­pa­ta do wsa­dza­nia chle­ba do pieca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szlak bursz­ty­no­wy
  • szlak dro­go­wy
  • szlak hand­lo­wy
  • szlak ko­le­jo­wy
  • szlak tu­ry­stycz­ny
    • szlak nar­ciar­ski
    • szlak ro­we­ro­wy
    • szlak ka­ja­ko­wy
    • szlak konny
    • szlak przy­rod­ni­czy
    • szlak dy­dak­tycz­ny
    • szlak kra­joz­naw­czy

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃlak, AS: šlak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlakowanie n.

:: zdrobn. szlaczek m.

 czas. szlakować ndk., szlaczkować ndk.

 przym. szlakowy, szlaczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trasa, trakt

Wiktionary


szlaka

żużel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hutn. sypki, od­pa­do­wy ma­te­riał po pro­duk­cji hut­ni­czej

 (1.2) daw. cien­ka, długa li­stwa do wsa­dza­nia do pieca i wyj­mo­wa­nia z pieca bułek w pie­kar­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­star­szą rze­czą, która od­kry­to w Me­dza­mor, była szla­ka po­cho­dzą­ca z wy­to­pu brązu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlaka, AS: šlaka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szlakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żużel

Wiktionary


szlakarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. osoba, która ma­lu­je znaki szla­ku tu­ry­stycz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlakaʃ, AS: šlakaš

Wiktionary


szlakowy

1. przy­miot­nik od: szlak;
2. przy­miot­nik od: szla­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szla­kiem, do­ty­czą­cy szla­ku

 (1.2) zwią­za­ny ze szla­ką, do­ty­czą­cy szla­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlaˈkɔvɨ, AS: šlakovy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. szlak m., szlaczek m.

 (1.2)

 rzecz. szlaka ż.

Wiktionary


szlam

luźny osad two­rzą­cy się na dnie rzek; muł; nanos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osad two­rzą­cy się na dnie i nie­raz brze­gach zbior­ni­ków wod­nych

 (1.2) techn. war­stwa mięk­kich za­nie­czy­szczeń, które po­kry­wa­ją po­wierzch­nię me­ta­li użyt­ko­wa­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: szla­ma

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • muł (ge­o­lo­gia) – ina­czej szlam
  • szlam (che­mia)

Wikipedia

Powiązane:

 czas. szlamować

 przym. szlamowy

 rzecz. szlamik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muł

Wiktionary


szlama

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. obraź. w świe­cie Harry’ego Pot­te­ra — cza­ro­dziej lub cza­row­ni­ca, któ­re­go ro­dzi­ce są mu­go­la­mi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szla­ma (ang. mud­blo­od) – pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie z cyklu ksią­żek J.K. Row­ling o Har­rym Pot­te­rze oz­na­cza­ją­ce osobę o zdol­no­ściach ma­gicz­nych uro­dzo­ną w ro­dzi­nie mu­go­li (osób nie­ma­gicz­nych)
  • imię mę­skie:
    • Szla­ma Grzy­wacz, uczest­nik fran­cu­skie­go ruchu oporu, czło­nek grupy Ma­nu­kia­na
    • Szla­ma Lich­ten­berg, na­u­czy­ciel, łódz­ki dzia­łacz spo­łecz­ny i sy­jo­ni­stycz­ny, pu­bli­cy­sta
    • Szla­ma Żoł­nier­ski, łódz­ki cy­ru­lik i fel­czer

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nikt cię nie pytał o zda­nie ty nędz­na szla­mo!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlãma, AS: šlãma

Wiktionary


szlamiarnia

po­mie­szcze­nie w rzeź­ni, w któ­rym oczy­szcza się mięso


SJP.pl


szlamiec

szla­miec dłu­go­dzio­by, szla­miec wiel­ki - ga­tun­ki ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych


SJP.pl


szlamik

ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych; szlam­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szlam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie szlam, lecz tylko mały szla­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlam m.

Wiktionary


szlamnik

ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych; szla­mik


SJP.pl


szlamowatość

→ szla­mo­wa­ty; mu­li­stość


SJP.pl


szlamowaty

po­kry­ty szla­mem, za­wie­ra­ją­cy szlam; mu­li­sty, błot­ni­sty


SJP.pl


szlamownia

dział fa­bry­ki, w któ­rym po­kry­wa się wy­ro­by szla­mem


SJP.pl


szlamownik

ma­szy­na do po­głę­bia­nia rzeki, ka­na­łu itp. po­przez wy­do­by­wa­nie grun­tu z dna wód; czer­pacz­ka, czer­par­ka, ba­gier, ba­grow­ni­ca, draga, po­głę­biar­ka


SJP.pl


szlamowy

przy­miot­nik od: szlam


SJP.pl


szlamówka

1. świ­der słu­żą­cy do wier­ce­nia w mięk­kich ska­łach
2. urzą­dze­nie do usu­wa­nia urob­ku z ot­wo­rów wiert­ni­czych; łyżka


SJP.pl


szlanga

cięż­kie dzia­ło oblęż­ni­cze, uży­wa­ne w XVI-XVIII wieku głów­nie do ni­szcze­nia for­ty­fi­ka­cji; ko­lu­bry­na


SJP.pl


szlankowny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. przest. szczu­pły

Wiktionary


szlara

wie­niec piór krót­szych ota­cza­ją­cy oczy sów, upie­rze­nie sztyw­niej­sze od upie­rze­nia resz­ty głowy


SJP.pl

Szla­ra — ta­le­rzo­wa­to uło­żo­ne pióra wokół dzio­ba i oczu u sów oraz niek­tó­rych przed­sta­wi­cie­li z rzędu szpo­nia­stych. Pióra te są krót­sze i sztyw­niej­sze od resz­ty upie­rze­nia głowy ptaka, a czę­sto także ja­śniej­sze. Szla­ra służy do sku­pia­nia (zbie­ra­nia) fal aku­stycz­nych w ce­lach na­wi­ga­cyj­nych.

Wikipedia


szlarafia

drob­ne sprę­ży­ny w ma­te­ra­cach


SJP.pl


szlarka

daw­niej: la­mów­ka, fal­ban­ka, ob­szy­cie sukni, czep­ka itp.


SJP.pl


szlarnik

ro­dzaj pta­ków z po­drzę­du śpie­wa­ją­cych


SJP.pl


szlarniki

ro­dzaj pta­ków z po­drzę­du śpie­wa­ją­cych


SJP.pl

Szlar­ni­ki (Zo­ste­ro­pi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z po­drzę­du śpie­wa­ją­cych (Osci­nes) w obrę­bie rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes). Obej­mu­je ponad 130 ga­tun­ków pta­ków wy­stę­pu­ją­cych w re­jo­nach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych Afry­ki, Azji i Au­stra­laz­ji, nie­kie­dy także w re­jo­nach o kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym (np. we wschod­niej Azji). Są one rów­nież obec­ne na wielu wy­spach Oce­a­nu In­dyj­skie­go i Spo­koj­ne­go. Wiele ga­tun­ków szlar­ni­ków to en­de­mi­ty po­szcze­gól­nych wysp tych oce­a­nów.

Wikipedia


szlarogłówka

szla­ro­głów­ka po­łud­nio­wa - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pu­szczy­ko­wa­tych


SJP.pl


szlauch

wąż (zwy­kle gu­mo­wy albo pla­sty­ko­wy) naj­czę­ściej sto­so­wa­ny do pod­le­wa­nia ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. bar­dzo długa rura gu­mo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla ochło­dy polał się wodą ze szla­u­chu.

 (1.1) Wzię­li szla­uch i urzą­dzi­li jej nie­złe chrzci­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlawx, AS: šlau̯χ

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wąż; gwara. szlauf

Wiktionary


szlauf

1. po­gard­li­wie:
a) pu­szczal­ska ko­bie­ta;
b) na­sto­lat­ka upra­wia­ją­ca seks w za­mian za spon­so­ring;
2. w gwa­rze ślą­skiej: szla­uch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wąż ogro­do­wy

Wiktionary


szlaufwaga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pot. po­zio­mi­ca wę­żo­wa

Wiktionary


szleja

naj­prost­sza uprząż szo­ro­wa; szla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zo­o­techn. ro­dzaj uprzę­ży za­kła­da­nej na kark i pierś konia

 (1.2) techn. pas lub szel­ka ułat­wia­ją­ce wie­zie­nie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlejka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uprząż szorowa

Wiktionary


szlem

roz­gryw­ka, w któ­rej wszyst­kie tro­fea wy­gry­wa jeden gracz; w szcze­gól­no­ści - wzię­cie wszyst­kich 13 lew w grze w bry­dża (lub 12, wów­czas mały szlem czyli szle­mik)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) karc. w bry­dżu i po­dob­nych grach: wzię­cie wszyst­kich trzy­na­stu lew

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już w pier­wszym ro­brze z nie­ja­kim, a nawet z dużym ry­zy­kiem za­li­cy­to­wał szle­ma w karo i zro­bił go z kon­trą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlemik m.

 przym. szlemowy

Wiktionary


szlemiczek

zdrob­nie­nie od: szle­mik


SJP.pl


szlemik

w bry­dżu: wzię­cie dwu­na­stu lew


SJP.pl


szlemowy

przy­miot­nik od: szlem


SJP.pl


szlendak

naz­wi­sko


SJP.pl


szlezwicki

przy­miot­nik od: Szlez­wik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szlez­wi­kiem, do­ty­czą­cy Szlez­wi­ku (mia­sta w Niem­czech)

 (1.2) zwią­za­ny ze Szlez­wi­kiem, do­ty­czą­cy Szlez­wi­ku (kra­i­ny w Niem­czech i Danii)

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Druga wojna szlez­wic­ka, zwana też „II wojną o Szlez­wik” lub „Wojną duń­sko-pru­ską”, była kon­ty­nu­a­cją pier­wsze­go kon­flik­tu, ale nie była wojną do­mo­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szlezwik mrz., szlezwiczanin mos., Szlezwiczanin mos.

Wiktionary


szlezwicko-holsztyński

→ Szlez­wik-Holsz­tyn


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szlez­wi­kiem-Holsz­ty­nem, do­ty­czą­cy Szlez­wi­ka-Holsz­ty­nu

Wiktionary

Patrz:

Szlezwik-Holsztyn

Powiązane:

 rzecz. Szlezwik-Holsztyn mrz.

Wiktionary


szlezwiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Szlez­wi­ku, ktoś po­cho­dzą­cy z tego mia­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy szlez­wi­cza­nie wy­sła­li po­słów do hra­bie­go Adol­fa ofia­ru­jąc mu sto grzy­wien, by z ludem Nor­dal­bin­gów przy­szedł mia­stu z od­sie­czą. Jed­nak­że i Ma­gnus tyleż ofia­ro­wał, by hra­bia wstrzy­mał się od dzia­łań wo­jen­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szlezwik mrz., Szlezwiczanin mos.

 przym. szlezwicki

Wiktionary


szlezwik

1. re­gion po­łud­nio­wej Jut­lan­dii;
2. mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na w po­łud­nio­wej Jut­lan­dii, po­dzie­lo­ny obec­nie mię­dzy Danię a Niem­cy, dawne księ­stwo za­leż­ne od Danii;

 (1.2) geogr. mia­sto por­to­we w pół­noc­nych Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Szlez­wik-Holsz­tyn;

Wiktionary

Szlez­wik (niem. "Schles­wig", duń. "Sles­vig" albo "Sønderjylland") – re­gion w Danii i Niem­czech roz­cią­ga­ją­cy się ok. 30 km na pół­noc i 40 na po­łud­nie od gra­ni­cy duń­sko-nie­miec­kiej w po­łud­nio­wej czę­ści Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go.

Zna­cze­nie re­gio­nu po­le­ga na umoż­li­wie­niu tran­spor­tu to­wa­rów mię­dzy Mo­rzem Pół­noc­nym a Bał­ty­kiem oraz po­łą­cze­niu szla­ków hand­lo­wych pro­wa­dzą­cych z Rosji ze szla­ka­mi wio­dą­cy­mi wzdłuż Renu i wy­brze­ża At­lan­ty­ku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Szlezwiczanin mos., szlezwiczanin mos.

 przym. szlezwicki

Wiktionary


szlezwik-holsztyn

kraj związ­ko­wy Nie­miec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. naj­bar­dziej na pół­noc wy­su­nię­ty kraj związ­ko­wy Nie­miec ze sto­li­cą w Ki­lo­nii;

Wiktionary

Szlez­wik-Holsz­tyn ( Schles­wig-Hol­ste­in [], "Sles­wig-Hol­ste­en", fryz. Slas­wik-Hol­stiinj, Sles­vig-Hol­sten) – naj­bar­dziej na pół­noc wy­su­nię­ty kraj związ­ko­wy Nie­miec. Sto­li­cą jest Ki­lo­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szlezwicko-holsztyński

Wiktionary


szlic

rowek na całej dłu­go­ści masz­tu jach­tu, w który wcho­dzi przed­nia li­kli­na; liksz­pa­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. roz­cię­cie (w spód­ni­cy)

Wiktionary


szlich

kon­cen­trat mi­ne­ra­łów o dużej gę­sto­ści


SJP.pl


szlichta

1. w bu­dow­nict­wie: war­stwa wy­rów­naw­cza ukła­da­na na pod­kła­dzie be­to­no­wym; gładź;
2. klej kroch­ma­lo­wy wyt­wa­rza­ny z mąki ku­ku­ry­dzia­nej lub ziem­nia­cza­nej


SJP.pl


szlichtada

prze­sta­rza­le o ku­li­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. zob. śliz­gaw­ka.

 (1.2) przest. prze­jażdż­ka mkną­cy­mi sa­nia­mi, sanna

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tej zimy mie­li­śmy raz wiel­ką szlich­ta­dę

 (1.2) […] Strasz­ny dla domu ło­skot, z któ­rym zwy­kle jadą • Sanie ogrom­ne, licz­ne - tak zwaną szlich­ta­dą, • Z na­pa­ścią, która domy pół­sen­ne odu­rza • Jak na­paść zbój­ców… […]

 (1.2) Zimą prze­jazd­ki, bry­gad pa­ra­dy, • W za­pust ku­li­ki, miłe szlich­ta­dy • Czoło zak­wa­szą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlʲixˈtada, AS: šlʹiχtada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sanna, sankada, kulig, kulik

Wiktionary


szlichtyngowa

mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie wschow­skim


SJP.pl

Szlich­tyn­go­wa (niem. "Schlich­tings­he­im") – mia­sto w po­łud­nio­wej czę­ści wo­je­wództ­wa lu­bu­skie­go, w po­wie­cie wschow­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Szlich­tyn­go­wa, w po­bli­żu rzeki Odry. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. le­szczyń­skie­go. Szlich­tyn­go­wa leży w hi­sto­rycz­nej Wiel­ko­pol­sce.

Wikipedia


szlichtyngowianin

miesz­ka­niec Szlich­tyn­go­wej (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szlichtyngowianka

miesz­kan­ka Szlich­tyn­go­wej (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


szlichtyngowski

zwią­za­ny z mia­stem Szlich­tyn­go­wa


SJP.pl


szlif

okre­ślo­ny kształt na­da­wa­ny ka­mie­niom szla­chet­nym przez szli­fo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. spo­sób obrób­ki ka­mie­ni szla­chet­nych

 (1.2) jubil. wynik szli­fo­wa­nia ka­mie­nia szla­chet­ne­go, jego forma i po­łysk

 (1.3) osta­tecz­ny kształt na­da­ny rze­czom, ich wy­koń­cze­nie

 (1.4) do­sko­na­łość w ja­kiejś ludz­kiej zdol­no­ści, za­wo­dzie, itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szlif la­bo­ra­to­ryj­ny
  • Szlif (ju­bi­ler­stwo)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ten ka­bo­szon ma szlif w for­mie stoż­ko­wa­tej.

 (1.4) Gdzie pani zdo­by­wa­ła pie­lę­gniar­skie szli­fy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlifierz m., szlifiernia ż., szlifierka ż., szlifa ż.

 czas. szlifować ndk.

 przym. szlifierski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) ogłada, wyrobienie

Wiktionary


szlifa

na­ra­mien­nik woj­sko­wy; epo­let


SJP.pl


szlifibruk

prze­sta­rza­le:
1. osoba, która wa­łę­sa się po mie­ście, nie mając nic do zro­bie­nia; obi­bruk, włó­czę­ga, łazik;
2. leń, nie­rób, próż­niak; obi­bok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. próż­niak, ten, który wa­łę­sa się po bruku, nic nie ro­biąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wisz czy­sto po war­szaw­sku! Słowo w słowo jak ten szli­fi­bruk w oku­la­rach, który mię przed kilku dnia­mi chciał gwał­tem ubez­pie­czyć na życie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlʲiˈfʲibruk, AS: šlʹifʹibruk

Wiktionary


szlifiereczka

zdrob­nie­nie od: szli­fier­ka


SJP.pl


szlifierka

1. ma­szy­na słu­żą­ca do obra­bia­nia i do­kład­ne­go szli­fo­wa­nia po­wierzch­ni; brus, oseł­ka, to­czy­dło, to­czak;
2. po­tocz­nie: za­ję­cie szli­fie­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. obra­biar­ka przez­na­czo­na do obrób­ki wy­kań­cza­ją­cej ut­war­dzo­nych po­wierzch­ni przed­mio­tów;

 (1.2) pot. za­ję­cie szli­fie­rza

Wiktionary

Szli­fier­ka – obra­biar­ka przez­na­czo­na prze­de wszyst­kim do obrób­ki wy­kań­cza­ją­cej ut­war­dzo­nych po­wierzch­ni przed­mio­tów uprzed­nio obro­bio­nych in­ny­mi me­to­da­mi.

Coraz czę­ściej szli­fier­ki o dużej mocy są sto­so­wa­ne do obrób­ki koń­co­wej przed­mio­tów bę­dą­cych pół­fa­bry­ka­ta­mi (od­kuw­ki, od­le­wy) z nie­wiel­ki­mi nad­dat­ka­mi na obrób­kę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szli­fier­ki pra­cu­ją na­rzę­dzia­mi wie­lo­o­strzo­wy­mi, zwa­ny­mi ścier­ni­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlʲiˈfʲjɛrka, AS: šlʹifʹi ̯erka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlif mrz., szlifowanie n., szlifierz mos., szlifierstwo n., szlifiernia ż., oszlifowanie n., wyszlifowanie n., zeszlifowanie n., przeszlifowanie n.

 czas. szlifować ndk., oszlifować dk., wyszlifować dk., zeszlifować dk., przeszlifować dk.

 przym. szlifierski, szlifierkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szlajfmaszina

Wiktionary


szlifiernia

warsz­tat szli­fier­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzem. warsz­tat pracy szli­fie­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlifierz m., szlif mrz., szlifierka ż.

 czas. szlifować ndk.

 przym. szlifierski

Wiktionary


szlifierski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szli­fier­ką lub szli­fier­stwem, do­ty­czą­cy szli­fier­ki lub szli­fier­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tutaj w po­bli­żu jest warsz­tat szli­fier­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlif m., szlifierz m., szlifierka ż., szlifiernia ż.

 czas. szlifować ndk.

Wiktionary


szlifierstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zawód szli­fie­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlifierka ż.

 czas. szlifować

Wiktionary


szlifierz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się szli­fo­wa­niem;

 (1.2) zaw. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się ostrze­niem na­rzę­dzi

Wiktionary

Szli­fierz – zawód zwią­za­ny z obrób­ką ubyt­ko­wą róż­no­rod­nych ma­te­ria­łów. Szli­fo­wa­nie po­le­ga na usu­nię­ciu ma­te­ria­łu po­przez szli­fo­wa­nie w celu uzy­ska­nia za­ło­żo­nych wy­mia­rów lub kształ­tu. Szli­fierz po­słu­gu­je się na­rzę­dzia­mi (tar­cze ścier­ne) lub prosz­ka­mi ścier­ny­mi. Czę­sto jako obrób­ka wy­kań­cza­ją­ca sto­so­wa­ne jest po­le­ro­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Jurek do­ra­biał jako szli­fierz.

 (1.1) We Fran­cji szli­fie­rzom do­brze płacą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlʲifʲjɛʃ, AS: šlʹifʹi ̯eš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlif m., szlifiernia ż., szlifierka ż.

 czas. szlifować ndk.

 przym. szlifierski

Wiktionary


szlifowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szli­fo­wać.

Wiktionary

Szli­fo­wa­nie – obrób­ka wy­koń­cze­nio­wa po­wierzch­ni za po­mo­cą na­rzę­dzi ścier­nych, w wy­ni­ku któ­rej uzy­sku­je się duże do­kład­no­ści wy­mia­ro­we i kształ­to­we oraz małą chro­po­wa­tość. Szli­fo­wa­nie można wy­ko­ny­wać na ot­wo­rach, wał­kach i pła­szczyz­nach.

Ma­szy­ny do tego typu obrób­ki na­zy­wa­ne są szli­fier­ka­mi, a na­rzę­dzia skra­wa­ją­ce to ścier­ni­ce. Ma­te­ria­łem, z któ­re­go wy­ko­na­ne są ścier­ni­ce, naj­czę­ściej jest ko­rund, dia­ment, wę­glik krze­mu lub wę­glik boru.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʃlʲifɔˈvãɲɛ, AS: šlʹifovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szlifować

 rzecz. szlifierka ż.

Wiktionary


szlifować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. na­da­wać gład­kość, do­kład­ne wy­mia­ry oraz po­łysk obra­bia­nym przed­mio­tom z me­ta­lu, szkła, drew­na przy po­mo­cy na­rzę­dzi ścier­nych, ście­rać, wy­gła­dzać, po­le­ro­wać

 (1.2) przen. udo­sko­na­lać, pra­co­wać nad ulep­sze­niem cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obok wy­so­kich, zie­lo­nych kie­lisz­ków bez nóżek, do pro­stej wódki, były kie­lisz­ki szli­fo­wa­ne, z nóż­ka­mi, do araku i wódek słod­kich.

 (1.2) Kre­ślił, prze­sta­wiał słowa, zmie­niał je, szli­fo­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃlʲiˈfɔvat͡ɕ, AS: šlʹifovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szlif mrz., szlifierstwo n., szlifiernia ż., szlifierz m., szlifierka ż., szlifowanie n., doszlifowanie n.

 przym. szlifierski

 czas. doszlifować, zeszlifować, oszlifować, podszlifować, przeszlifować, przyszlifować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polerować, wygładzać; gw. Górny Śląsk fajlować, szlajfować, szmyrglować

 (1.2) doskonalić, ulepszać

Wiktionary


szlifowy

→ szlif


SJP.pl

Patrz:

szlif

szlify

patki na ra­mie­niu mun­du­ru z umie­szczo­ny­mi na nich odz­na­ka­mi stop­ni woj­sko­wych


SJP.pl


szlips

1. typ daw­ne­go kra­wa­ta;
2. długa wstę­ga z cien­kie­go płót­na, ob­szy­ta ko­ron­ką i wy­szy­wa­na na koń­cach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kra­wat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (gór­no­ślą­skie) Jo szlip­sa nie nosza bez ty­dzień.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk binder, ślips

Wiktionary


szlir

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ciem­na smuga w ska­łach głę­bi­no­wych, pow­sta­ła z roz­pa­du frag­men­tów ob­cych skał; szli­ra


SJP.pl


szlira

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) ciem­na smuga w ska­łach głę­bi­no­wych, pow­sta­ła z roz­pa­du frag­men­tów ob­cych skał; szlir


SJP.pl


szlisselburg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, le­żą­ce u uj­ścia Newy, na­prze­ciw Pe­ters­bur­ga;

Wiktionary

Szlis­sel­burg ( Шлиссельбург, Schlüsselburg, Pähkinälinna) – mia­sto w za­chod­niej Rosji po­ło­żo­ne u wy­pły­wu rzeki Newy z je­zio­ra Ła­do­ga. Szlis­sel­burg leży na­prze­ciw Pe­ters­bur­ga po­ło­żo­ne­go u uj­ścia Newy do Za­to­ki Fiń­skiej. No­si­ło po­przed­nio nazwy: Orie­szek (Орешек), Nöteborg (Нотеборг), Sle­u­tel­burcht (Шлютельбурх), Pie­tro­krie­post’ (Петрокрепость); lu­do­wa nazwa: Szlu­szyn (Шлюшин).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Umarł chyba w ka­za­ma­tach Szlis­sel­bur­ga, cho­ciaż nigdy tego nikt nie pot­wier­dził.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szlisselburski

Wiktionary


szlisselburski

przy­miot­nik od: Szlis­sel­burg (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Szlis­sel­bur­giem, do­ty­czą­cy Szlis­sel­bur­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szlisselburg mrz.

Wiktionary


szloch

gwał­tow­ny płacz; łka­nie, szlo­cha­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­kie, ury­wa­ne od­gło­sy gwał­tow­ne­go pła­czu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­stu­dio­wa­ny szloch po­wód­ki ani przez chwi­lę nie zwiódł doś­wiad­czo­nej sę­dzi­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szlochać

Wiktionary


szlochania

gwał­tow­ny płacz; łka­nie, szloch


SJP.pl


szlochanie

gwał­tow­ny płacz; łka­nie, szloch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szlo­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieszlochanie n.

 czas. szlochać ndk.

Wiktionary


szlochać

bar­dzo mocno pla­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) pła­kać, wy­da­jąc krót­kie, ury­wa­ne dźwię­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zroz­pa­czo­na opar­ła się o ścia­nę, za­kry­ła rę­ka­mi oczy i szlo­cha­ła do utra­ty tchu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szloch mrz., szlochanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płakać, łkać

Wiktionary


szloga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kolej. szla­ban na prze­jeź­dzie ko­le­jo­wym

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kult. brama we­sel­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃlɔɡa, AS: šloga

Wiktionary


szlojder

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. proca

Wiktionary


szlomo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym cza­sie stu­dio­wał cha­sy­dyzm pod kie­run­kiem Da­wi­da ben Szlo­my z Le­lo­wa.

 (1.1) Prze­ciąg tu był nie do znie­sie­nia, więc skró­ci­wszy do osta­tecz­nych gra­nic po­wi­ta­nie ze Szlo­mą, wy­sze­dłem na rynek z Mańką.

Wiktionary


szlufik

naz­wi­sko


SJP.pl


szlufka

pio­no­wo umie­szczo­na patka, pod­trzy­mu­ją­ca pasek w od­po­wied­nim miej­scu


SJP.pl

Szluf­ka – ele­ment odzie­ży, słu­żą­cy do przy­trzy­my­wa­nia koń­ców­ki pasa oraz do utrzy­my­wa­nia go w prze­wi­dzia­nym dla niego miej­scu. Szluf­ki, bę­dą­ce czę­ścią pasa są naj­czę­ściej wą­ski­mi cien­ki­mi opa­ska­mi z ta­kie­go sa­me­go ma­te­ria­łu i tego sa­me­go ko­lo­ru co pas, cza­sem sto­so­wa­ne są też szluf­ki me­ta­lo­we.

Wikipedia


szlug

po­tocz­nie: pa­pie­ros; fajka, dymek, pet, kiep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. pa­pie­ros

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Psor­ka nas przy­u­wa­ży­ła, jak ja­ra­li­śmy szlu­gi za budą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃluk, AS: šluk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) papieros, skręt; środ. fajek

Wiktionary


szluk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. łyk

Wiktionary


szlumbergera

ro­śli­na do­nicz­ko­wa z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych; kak­tus Bo­że­go Na­ro­dze­nia, zy­go­kak­tus, grud­nik, epi­fil­lum zi­mo­we


SJP.pl

Szlum­ber­ge­ra, zy­go­kak­tus, grud­nik, ra­czek, epi­fil­lum zi­mo­we, kak­tus Bo­że­go Na­ro­dze­nia ("Schlum­ber­ge­ra") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych. Obej­mu­je 6 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w na­tu­rze w tro­pi­kal­nej Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, w la­sach w re­gio­nie Rio de Ja­ne­i­ro w Bra­zy­lii.

Wikipedia


szlup

ro­dzaj oża­glo­wa­nia jed­no­masz­to­we­go ża­glow­ca (z gro­tem i fo­kiem); ża­glo­wiec jed­no­masz­to­wy o takim oża­glo­wa­niu; slup


SJP.pl


szlupbelka

wy­się­gnik współ­pra­cu­ją­cy z wcią­gar­ką, słu­żą­cy do spu­szcza­nia lub pod­no­sze­nia łodzi ra­tun­ko­wych, kot­wi­cy, trapu itp.; żu­ra­wik


SJP.pl


szlus

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy nakaz za­koń­cze­nia cze­goś; basta, dosyć, dość, fi­ni­to, ko­niec, kwita


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pot. ko­niec

Wiktionary


szlusować

1. po­tocz­nie: zbli­żać się, przy­łą­czać się, do­cho­dzić do kogoś, cze­goś;
2. w woj­sku: zwie­rać, wy­rów­ny­wać sze­re­gi


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. dosz­lu­so­wać)

 (1.1) pot. do­łą­czać się do kogoś lub cze­goś

 (1.2) daw. wojsk. zwie­rać sze­re­gi; zaj­mo­wać miej­sce zwol­nio­ne przez żoł­nie­rza, który ubył z sze­re­gu

 (1.3) pot. zjeż­dżać na nar­tach

 (1.4) pot. szyb­ko po­dą­żać w okre­ślo­nym kie­run­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Niech­że to ka­pral wy­pa­trzy, że się dwaj mię­dzy sobą w głu­chą noc zszep­tu­ją, że jeden do dru­gie­go niby to przy­pad­kiem, z głu­pia frant szlu­su­je w bit­wie, że do się z dala ga­da­ją oczy­ma albo przez znaki (…)

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. szlusuj

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dołączać, dochodzić, dociągać, przyłączać się

Wiktionary


szlęk

naz­wi­sko


SJP.pl


szlęzak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szlę­zak – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Fa­u­styn Szlę­zak – pol­ski in­ży­nier, wy­kła­dow­ca i dzia­łacz po­li­tycz­ny, poseł na Sejm
  • Lud­wik Szlę­zak – pol­ski le­karz
  • Sta­ni­sław Szlę­zak – pol­ski dzien­ni­karz, ar­ty­sta fo­to­graf

Wikipedia


szma

w ju­da­iz­mie: jedna z głów­nych mod­litw w li­tur­gii sy­na­go­gal­nej; Szema, Szema Jis­ra­el, Szema Is­ra­el


SJP.pl


szmacenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szma­cić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃmaˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: šmacẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szmacić

 rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmacianka ż.

Wiktionary


szmaciak

ja­dal­ny, duży grzyb po­dob­ny do gąbki lub ka­la­fio­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szma­ciak (tka­ni­na) – ro­dzaj chod­ni­ka,
  • Szma­ciak (grzyb) – ro­dzaj grzy­bów (np. szma­ciak ga­łę­zi­sty)

Wikipedia


szmaciaki

ja­dal­ny, duży grzyb po­dob­ny do gąbki lub ka­la­fio­ra


SJP.pl


szmacianka

1. szma­cia­na pod­kład­ka pod mysz kom­pu­te­ro­wą;
2. daw­niej: piłka zro­bio­na ze szma­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) licha lalka wy­ko­na­na ze szma­tek, gał­gan­ków

 (1.2) licha piłka wy­ko­na­na ze szmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmaciarz m., szmaciara ż., szmatławiec m., szmaciak m., szmateks m., szmaciar m., szmacenie n., oszmacenie n., zeszmacenie n.

:: zdrobn. szmatka ż., szmateczka ż.

 czas. szmacić ndk., oszmacić dk., zeszmacić dk.

 przym. szmaciany, szmaciarski, szmatławy

 przysł. szmatławo, szmaciarsko

Wiktionary


szmaciany

zro­bio­ny ze szmat, gał­ga­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z ma­te­ria­łów włó­kien­ni­czych

 (1.2) pot. oce­nia­ny ne­ga­tyw­nie

 (1.3) pot. żart. od­no­szą­cy się do hand­lu uży­wa­ny­mi ubra­nia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­nio­sła ze sobą w szma­cia­nej tor­bie nie­wiel­ki rzut­nik i pu­deł­ko przeź­ro­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmacianka ż., szmaciak mzw., szmaciarz mos., szmaciok mrz., szmata ż., szmateks mrz., szmatka ż.

 czas. szmacić ndk.

 przym. szmaciarski, szmatławy, szmateksowy

 przysł. szmaciarsko, szmatławo

Wiktionary


szmaciara

1. ko­bie­ta źle i nędz­nie ubra­na, za­nied­ba­na;
2. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się zbie­ra­niem i hand­lo­wa­niem szma­ta­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. ro­dzaj wyz­wi­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmateks mrz., szmata ż., szmaciarz mos., szmacianka ż.

Wiktionary


szmaciarka

→ szma­ciarz


SJP.pl

Patrz:

szmaciarz

szmaciarnia

punkt skupu su­row­ców wtór­nych, w tym także szmat


SJP.pl


szmaciarski

→ szma­ciarz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szma­cia­rzem, do­ty­czą­cy szma­cia­rza

Wiktionary

Patrz:

szmaciarz

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmaciarz mos., szmacianka ż.

 przysł. szmaciarsko

 przym. szmaciany

Wiktionary


szmaciarsko

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób szma­ciar­ski, po szma­ciar­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sisz przyz­nać, że szma­ciar­sko wy­da­li jej drugą po­wieść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmaciarz mos., szmateks mrz., szmacianka ż.

 przym. szmaciarski, szmaciany

Wiktionary


szmaciarstwo

po­tocz­nie: coś złego, tan­det­ne­go; dzia­do­stwo, ba­dzie­wie, szajs


SJP.pl


szmaciarz

1. czło­wiek hand­lu­ją­cy sta­ry­mi ubra­nia­mi; gał­ga­niarz; hand­larz sta­rzyz­ną;
2. czło­wiek ubra­ny w łach­ma­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek zbie­ra­ją­cy szma­ty i hand­lu­ją­cy nimi

 (1.2) po­gard. męż­czyz­na źle ubra­ny

 (1.3) po­gard. ro­dzaj wyz­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Przy­je­dzie taki szma­ciarz z PGR-u i myśli se, że już jest mi­li­cjan­tem i że mu można ludzi obra­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmaciarstwo n., szmateks mrz.

:: fż. szmaciara ż.

 przym. szmaciarski, szmaciany

 czas. szmacić

 przysł. szmaciarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) reg. śl. haderlok, reg. śl. handerlok

Wiktionary


szmaciok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sport. piłka szma­cia­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaciorz mos.

 przym. szmaciany

Wiktionary


szmaciorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. daw. zbie­racz szmat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaciok mrz.

Wiktionary


szmacić

trak­to­wać kogoś bez po­sza­no­wa­nia, oka­zu­jąc zero god­no­ści i po­ni­ża­jąc


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) pot. posp. po­nie­wie­rać kimś, oka­zy­wać brak sza­cun­ku, zmu­szać do wy­ko­ny­wa­nia po­ni­ża­ją­cych czyn­no­ści

cza­sow­nik zwrot­ny szma­cić się

 (2.1) upa­dać mo­ral­nie, po­zby­wać się zasad

 (2.2) nie­mo­ral­nie się pro­wa­dzić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­wód­ca szma­cił swo­ich pod­wład­nych.

 (2.1) Nie przy­pu­szcza­łem, że on dla pie­nię­dzy po­tra­fi się tak szma­cić.

 (2.2) Wiesz, jak ona się szma­ci? Sypia z po­ło­wą firmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmat͡ɕit͡ɕ, AS: šmaćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmacenie n., szmaciarz m., szmateks mrz., szmacianka ż.

 czas. zeszmacić

 przym. szmaciany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poniżać, gnoić, upokarzać, upadlać

 (2.1) upadlać się, demoralizować się

 (2.2) puszczać się, wulg. kurwić się

Wiktionary


szmaga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. ro­dzaj łodzi przy­brze­żej

Wiktionary


szmagaj

naz­wi­sko


SJP.pl


szmaglewski

naz­wi­sko


SJP.pl


szmagliński

naz­wi­sko


SJP.pl


szmaj

(r. żeń­ski) gwa­ro­we okre­śle­nie ko­bie­ty le­wo­ręcz­nej


SJP.pl


szmaja

(r. męski) gwa­ro­we okre­śle­nie osoby le­wo­ręcz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. osoba le­wo­ręcz­na, mań­kut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leworęczny, leworęki, mańkut, reg. pozn. szmania, białystok|lewszun.

Wiktionary


szmajda

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) przest. gw-pl|Kra­kow­skie, Ka­li­skie, Po­mień, Pław­no (po­wiat cho­szczeń­ski), Rad­goszcz (wo­je­wództ­wo wiel­ko­pol­skie), Ma­ło­szy­na, Wola Ow­sia­na, Orłów, Mą­ko­li­ce (po­wiat zgier­ski), Kra­szew (po­wiat brze­ziń­ski), Ka­mień (po­wiat brze­ziń­ski), Lipce Re­y­mon­tow­skie, Drzew­ce, Wę­grzy­no­wi­ce, Szy­dłó­wek (po­wiat mław­ski), Le­wi­czyn (po­wiat mław­ski). mań­kut (osoba le­wo­ręcz­na)

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) daw. gw-pl|Ja­ku­bo­wi­ce Ko­niń­skie. srom (żeń­skie na­rzą­dy płcio­we)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmajdula ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. mańkut, leworęczny.

 (2.1) zob. srom.

Wiktionary


szmajdziński

naz­wi­sko


SJP.pl


szmajser

po­tocz­nie: nie­miec­ki pi­sto­let ma­szy­no­wy MP 40; Schme­is­ser


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. pot. nie­miec­ki pi­sto­let ma­szy­no­wy MP 40

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. schmeisser

Wiktionary


szmak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. smak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przis­macz, babo, to jodło, bo je bez szma­ku.

Wiktionary


szmal

po­tocz­nie o pie­nią­dzach, go­tów­ce; kasa, sa­ła­ta, zie­lo­ne, ma­mo­na, kesz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. pie­nią­dze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­trze­bo­wa­łem szma­lu, lecz nie mia­łem po­ję­cia, jak go za­ro­bić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃmal, AS: šmal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmalik mrz., szmalcownik m., szmalcownictwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmalec, forsa, kabona, hajs, flota, kasa, sałata

Wiktionary


szmalcownictwo

wy­mu­sza­nie na Ży­dach okupu pod groź­bą wy­da­nia ich Niem­com w okre­sie oku­pa­cji hit­le­row­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. pro­ce­der prak­ty­ko­wa­ny pod­czas II wojny świa­to­wej, po­le­ga­ją­cy na wy­mu­sza­niu okupu od ukry­wa­ją­cych się Żydów pod groź­bą de­nun­cja­cji nie­miec­kim wła­dzom oku­pa­cyj­nym;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 18 marca 1943 roku Pol­skie Pań­stwo Po­dziem­ne ofi­cjal­nie uz­na­ło szmal­cow­nict­wo za „cięż­ką zbrod­nię wobec praw Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmalcownik m., szmalcowniczka ż., szmal m., szmalec m.

 przym. szmalcowniczy

Wiktionary


szmalcowniczka

→ szmal­cow­nik


SJP.pl

Patrz:

szmalcownik

szmalcownik

osoba wy­mu­sza­ją­ca okup od Żydów za nie­wy­da­nie ich Niem­com w okre­sie oku­pa­cji hit­le­row­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. pod­czas II wojny świa­to­wej: osoba, która szan­ta­żo­wa­ła ukry­wa­ją­cych się Żydów lub po­ma­ga­ją­cych im Po­la­ków wy­da­niem wła­dzom oku­pa­cyj­nym;

Wiktionary

Szmal­cow­nik – w cza­sie nie­miec­kiej oku­pa­cji ziem pol­skich osoba szan­ta­żu­ją­ca lub wy­mu­sza­ją­ca okup na ukry­wa­ją­cych się Ży­dach lub po­ma­ga­ją­cych im Po­la­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Armia Kra­jo­wa wy­ko­na­ła wyrok śmier­ci na pier­wszym szmal­cow­ni­ku.

 (1.1) Ży­dow­ska ro­dzi­na od­da­ła szmal­cow­ni­ko­wi wszyst­kie pie­nią­dze.

 (1.1) Z wy­ro­ków sądów po­dziem­nych gi­nę­li kon­fi­den­ci, szmal­cow­ni­cy, gor­li­wi ge­sta­pow­cy i po­li­cjan­ci, urzęd­ni­cy ge­sta­po i ad­mi­ni­stra­cji oku­pan­ta, straż­ni­cy z Pa­wia­ka, a także szcze­gól­nie znie­na­wi­dze­ni funk­cjo­na­riu­sze Urzę­dów Pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃmalˈt͡sɔvʲɲik, AS: šmalcovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmalcownictwo n., szmal mrz.

Wiktionary


szmalec

po­tocz­nie:
1. pie­nią­dze; szmal, kasa, forsa, hajs;
2. rzad­ko: pół­sta­ły tłuszcz ja­dal­ny otrzy­my­wa­ny z sadła lub sło­ni­ny; sma­lec


SJP.pl


szmalik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szmal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmal m.

Wiktionary


szmalkaldzki

za­wią­za­ny z Schmal­kal­den (mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Schmal­kal­den w Niem­czech

Wiktionary


szmania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. mań­kut, osoba le­wo­ręcz­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leworęczny, leworęki, mańkut, reg. pozn. szmaja, białystok|lewszun.

Wiktionary


szmaragd

1. od­mia­na be­ry­lu, przez­ro­czy­sty, zie­lo­ny mi­ne­rał bę­dą­cy cen­nym ka­mie­niem szla­chet­nym;
2. in­ten­syw­nie zie­lo­ny kolor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. przez­ro­czy­sta od­mia­na be­ry­lu barwy zie­lo­nej;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny, osz­li­fo­wa­ny szma­ragd (1.1)

 (1.3) in­ten­syw­nie zie­lo­ny kolor

Wiktionary

Szma­ragd – przez­ro­czy­sta do prześ­wie­ca­ją­cej od­mia­na be­ry­lu, ka­mień szla­chet­ny o zie­lo­nej bar­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We fra­mu­gach i na ka­mien­nych sto­łach le­ża­ły dro­gie ka­mie­nie wszyst­kich barw: ru­bi­ny, to­pa­zy, szma­rag­dy, sza­fi­ry, dia­men­ty, wresz­cie perły wiel­ko­ści orze­chów, a nawet pta­sich jaj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmarakt, AS: šmarakt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaragdowość ż., szmaragdowiec mzw., szmaragdówka ż., szmaragdek mzw.

:: zdrobn. szmaragdzik mrz.

 przym. szmaragdowy

 przysł. szmaragdowo

Wiktionary


szmaragdek

lśniak szma­rag­dek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny kra­śni­ko­wa­tych


SJP.pl


szmaragdolotka

szma­rag­do­lot­ka an­dyj­ska - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. zie­lo­na pa­pu­ga z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Psit­ta­ca­ra|ref=tak.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaragd mrz.

Wiktionary


szmaragdowiec

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny mio­do­ja­dów


SJP.pl


szmaragdowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem szma­rag­do­wej barwy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ul, po­ma­lo­wa­ny przez Te­ren­cju­sza na szma­rag­do­wo, pre­zen­to­wał się zna­ko­mi­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaragd mrz.

 przym. szmaragdowy

Wiktionary


szmaragdowoniebieski

nie­bie­ski o szma­rag­do­wym od­cie­niu


SJP.pl


szmaragdowozielony

zie­lo­ny o szma­rag­do­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o szma­rag­do­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­kry­wy skrzy­deł są szma­rag­do­wo­zie­lo­ne z czer­wo­no­zło­tym me­ta­licz­nym po­ły­skiem, przed­ple­cze nie­bie­skie lub czar­no­nie­bie­skie, spód ciała gra­na­to­wy.

Wiktionary


szmaragdowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co szma­rag­do­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaragd mrz.

 przym. szmaragdowy

Wiktionary


szmaragdowy

ma­ją­cy kolor szma­rag­du, zie­lo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do szma­rag­du, zro­bio­ny ze szma­rag­du

 (1.2) ko­lo­ru in­ten­syw­nie zie­lo­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) na bla­cie sto­ją­ce­go pod oknem stołu znaj­do­wa­ły się pę­ka­ty mie­szek i od­po­wied­ni dla ko­bie­ce­go pa­lusz­ka fi­li­gra­no­wy pier­ścio­nek ze szma­rag­do­wym ocz­kiem.

 (1.2) La­zu­ro­we, szma­rag­do­we, sre­brzy­ste je­zior­ka po­ły­sku­ją wśród wzgórz os­nu­tych mgieł­ką, tu i ów­dzie wy­strze­la w górę smu­kłe drze­wo, ów­dzie kos­ma­ta skała wy­chy­la się z la­zu­ru, wszyst­ko tchnie po­go­dą, pa­trzysz do za­wro­tu głowy, potem, zmę­czo­ny nad­mia­rem wra­żeń, spo­glą­dasz w dół — i przez chwi­lę nie wiesz, czy to świat sta­nął na gło­wie, i gdzie jest praw­dzi­wa zie­mia, a gdzie praw­dzi­we niebo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaragd m., szmaragdowość ż.

 przysł. szmaragdowo

Wiktionary


szmaragdzik

szma­rag­dzik in­dy­go­wy - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych


SJP.pl


szmary

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pot. lanie (kara)

Wiktionary


szmat

1. znacz­na część ja­kiejś po­wierzch­ni, prze­strze­ni;
2. prze­no­śnie: wiel­ka ilość cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) znacz­na część ja­kiejś po­wierzch­ni lub prze­strze­ni

 (1.2) duży od­ci­nek czasu lub cze­goś od­by­wa­ją­ce­go się w cza­sie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: szma­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do chwi­lo­wych zwy­cięz­ców przy­łą­czy­li się potem zdra­dziec­ko pru­scy mie­szcza­nie, któ­rym obcy był duch chrze­ści­jań­skie­go ry­cer­stwa, po­par­li w woj­nie trzy­na­sto­let­niej pol­skie­go króla i od­da­li szmat kraju pod pol­skie wła­da­nie.

 (1.2) Nie wi­dzie­li­śmy się szmat czasu, do­kład­nie od lata ubie­głe­go roku, kiedy z Mi­le­ną zło­ży­li­śmy Pań­stwu wi­zy­tę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kawał, połać

 (1.2) kawał

Wiktionary


szmata

1. kawał tka­ni­ny, zwy­kle zni­szczo­nej, po­dar­tej; gał­gan
2. po­gard­li­wie o czło­wie­ku ma­ją­cym słaby cha­rak­ter; także o ko­bie­cie lek­kich oby­cza­jów
3. po­gard­li­wie o ga­ze­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ka­wa­łek tka­ni­ny, zwy­kle brud­nej

 (1.2) liche, bez­war­to­ścio­we ubra­nie

 (1.3) przen. po­gard. wulg. czło­wiek bez­war­to­ścio­wy

 (1.4) przen. wulg. ko­bie­ta roz­wią­zła sek­su­al­nie

 (1.5) przen. środ. bram­ka zdo­by­ta po nie­u­dol­nej in­ter­wen­cji bram­ka­rza; słaby, lekki strzał nie­o­bro­nio­ny przez bram­ka­rza

 (1.6) przen. po­gard. ga­ze­ta, zwła­szcza bru­ko­wa lub ko­la­bo­ra­cyj­na

 (1.7) przen. pot. żegl. lm. szma­ty: żagle

 (1.8) przen. po­gard. o ja­kimś do­ku­men­cie, pi­śmie, le­gi­ty­ma­cji

 (1.9) przen. pot. uczn. ocena nie­do­sta­tecz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szma­ta – ka­wa­łek tka­ni­ny, zaz­wy­czaj brud­nej
  • Szma­ta – sin­gel Maty
  • Szma­ta – po­wieść To­ma­sza Ła­piń­skie­go
  • Czy­ści­wo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wzią­łem jedną ze szmat i wy­tar­łem ręce brud­ne od smaru.

 (1.1) Dłoń miał owi­nię­tą szma­ta­mi, które szyb­ko prze­sią­ka­ły krwią.

 (1.2) Pod­szedł do mnie pijak ubra­ny w śmier­dzą­ce szma­ty i pro­sił o dwa złote na piwo.

 (1.3) Po co od­ma­wiasz? To fir­mo­wa szma­ta, zaraz nam przy­nie­sie dwie go­rą­ce kawy.

 (1.4) Sąd po­wi­nien za­brać dziec­ko tej szma­cie.

 (1.4) Nie chcę mieć nic wspól­ne­go z tą szma­tą.

 (1.5) Bram­karz Li­ver­po­o­lu wpu­ścił szma­tę.

 (1.9) Po pier­wszym eg­za­mi­nie po­sy­pa­ły się same szma­ty, jed­nak mało kto się tym prze­jął.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmata, AS: šmata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmaciarz mos., szmaciara ż., szmatławiec mzw./mrz., szmacianka ż., szmaciak mzw., szmateks mrz., szmaciar m., szmacenie n., oszmacenie n., zeszmacenie n.

:: zdrobn. szmatka ż., szmateczka ż.

 czas. szmacić ndk., oszmacić dk., zeszmacić dk.

 przym. szmaciany, szmaciarski, szmatławy, szmateksowy

 przysł. szmatławo, szmaciarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ścierka; reg. śl. hadra

 (1.2) ciuch; reg. śl. hadra

 (1.3) szmaciarz, ścierwo

 (1.4) kurwa, dziwka; reg. śl. gónka, reg. śl. hadra

 (1.6) szmatławiec

 (1.7) ożaglowanie

 (1.9) pała, laga, jedynka, lufa

Wiktionary


szmateczka

zdrob­nie­nie od: szmat­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szmat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃmaˈtɛt͡ʃka, AS: šmatečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmacianka ż.

Wiktionary


szmateks

po­tocz­nie: sklep z odzie­żą uży­wa­ną; ciuch­land, ciu­cho­land, lum­peks, lum­pex, szmat­land, bu­blow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. sklep z uży­wa­ną odzie­żą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmaciarz m., szmaciara ż., szmatławiec m., szmacianka ż., szmaciak m., szmaciar m., szmacenie n., oszmacenie n., zeszmacenie n.

:: zdrobn. szmatka ż., szmateczka ż.

 czas. szmacić ndk., oszmacić dk., zeszmacić dk.

 przym. szmaciany, szmaciarski, szmatławy, szmateksowy

 przysł. szmatławo, szmaciarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciucholand, ciuchland, lumpeks

Wiktionary


szmateksowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy ze szma­tek­su, już wcze­śniej no­szo­ny

 (1.2) o ubra­niu: oce­nia­ny jako złej ja­ko­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprze­da­wał grzy­by przy dro­dze w szma­tek­so­wym dre­sie i klap­kach.

 (1.2) Naj­bar­dziej szma­tek­so­wa była ta jej gar­son­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmateks mrz., szmata ż.

 przym. szmaciany

Wiktionary


szmaterlok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ent. motyl

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk matyldok

Wiktionary


szmatka

1. ka­wa­łek tka­ni­ny; ścier­ka, gał­ga­nek;
2. po­tocz­nie: strój ko­bie­cy; ła­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szma­ta

 (1.2) mała szma­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­wierzch­nię na­le­ży prze­trzeć wil­got­ną szmat­ką z gazy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmacianka ż., szmata ż., szmateks mrz.

 przym. szmaciany

Wiktionary


szmatki

1. ka­wa­łek tka­ni­ny; ścier­ka, gał­ga­nek;
2. po­tocz­nie: strój ko­bie­cy; ła­szek


SJP.pl


szmatland

po­tocz­nie: sklep z odzie­żą uży­wa­ną; ciuch­land, ciu­cho­land, lum­peks, lum­pex, szma­teks, bu­blow­nia


SJP.pl


szmatlać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. plą­tać

Wiktionary


szmatogłowy

po­gard­li­wie: Arab; Ara­bus (ara­bus)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. obraź. pot. mu­zuł­ma­nin z Bli­skie­go Wscho­du lub Afry­ki Pół­noc­nej

przy­miot­nik

 (2.1) pejor. obraź. pot. mu­zuł­mań­ski, is­lam­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Syrii jest wojna do­mo­wa i szma­to­gło­wi za­bi­ja­ją szma­to­gło­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. szmatogłowa ż.

Wiktionary


szmaty

1. kawał tka­ni­ny, zwy­kle zni­szczo­nej, po­dar­tej; gał­gan
2. po­gard­li­wie o czło­wie­ku ma­ją­cym słaby cha­rak­ter; także o ko­bie­cie lek­kich oby­cza­jów
3. po­gard­li­wie o ga­ze­cie


SJP.pl


szmatławiec

po­gard­li­wie: bez­war­to­ścio­wa ga­ze­ta; bru­ko­wiec, ga­ze­ci­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. po­gard. ga­ze­ta lub cza­so­pis­mo o ni­skim po­zio­mie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmacianka ż., szmateks mrz.

 przym. szmatławy

 przysł. szmatławo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brukowiec, bulwarówka, tabloid

Wiktionary


szmatławo

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób szma­tła­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opi­sa­li ją szma­tła­wo, tak jak to za­wsze robią re­dak­to­rzy szma­tław­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmata ż., szmateks mrz., szmatławiec mrz., szmacianka ż.

 przym. szmatławy, szmaciany

Wiktionary


szmatławszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szma­tła­wy


SJP.pl


szmatławy

po­gard­li­wie:
1. o ubra­niu, ma­te­ria­le: nędz­ny, niech­luj­ny; brud­ny;
2. bez­war­to­ścio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. pejor. o rze­czy: nędz­ny, zni­szczo­ny

 (1.2) pot. pejor. o li­chej war­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bie­da­czy­na miał na sobie dość szma­tła­we łachy.

 (1.2) Sta­ru­szek znosi nam jakąś szma­tła­wą li­te­ra­tu­rę, któ­rej nie wolno nam włą­czać do księ­go­zbio­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmateks mrz., szmacianka ż., szmata ż., szmatławiec mrz.

 przym. szmaciany

 przysł. szmatławo

Wiktionary


szmatłać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. wlać

Wiktionary


szmelc

po­tocz­nie:
1. zar­dze­wia­łe i zni­szczo­ne przed­mio­ty me­ta­lo­we; że­la­stwo
2. zni­szczo­ne bądź nie­po­trzeb­ne przed­mio­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. złom, od­pa­dy, śmie­ci me­ta­lo­we

 (1.2) pot. przed­miot nie­wie­le wart, zni­szczo­ny, wad­li­wy, nie­po­trzeb­ny

 (1.3) daw. przed­miot bły­szczą­cy, po­kry­ty zło­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do jas­nej cias­nej, ten głupi szmelc znów się zep­suł!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃmɛlt͡s, AS: šmelc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmelcarnia ż., szmelcarz m., szmelcerz m., szmelcowanie n.

 czas. szmelcować

 ims. szmelcowany

 przym. szmelcowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) błyskotka

Wiktionary


szmelcarnia

prze­sta­rza­le: od­lew­nia


SJP.pl


szmelcowany

przy­miot­nikfakt.

 (1.1) daw. po­kry­ty zło­tem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃmɛlt͡sɔˈvãnɨ, AS: šmelcovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmelc m., szmelcarnia ż., szmelcarz m., szmelcerz m., szmelcowanie n.

 czas. szmelcować

Wiktionary


szmelcować

1. sma­ro­wać że­laz­ne wy­ro­by go­rą­cą smołą;
2. po­kry­wać ema­lią la­kier­ni­czą;
3. prze­ta­piać, roz­pu­szczać, topić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. po­kry­wać lub ozda­biać me­ta­le ema­lią bądź szmel­cem

 (1.2) przest.; także. gw-pl|War­mia, Górny Śląsk. topić, prze­ta­piać, roz­pu­szczać

 (1.5) daw. rzad. wy­pa­lać glinę

 (1.6) daw. przen. ma­ścić, sma­ro­wać, na­ma­szczać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmelc mrz.

 przym. szmelcowany

Wiktionary


szmer

cichy po­głos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cichy, głu­chy dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy sze­le­szcze­nie

 (1.2) jed­no­staj­ny dźwięk spo­wo­do­wa­ny nie­re­gu­lar­ny­mi drga­nia­mi fal po­wie­trza

Wiktionary

Szmer – zja­wi­sko aku­stycz­ne wy­wo­ła­ne przez nie­re­gu­lar­ne drga­nia dźwię­ku, obej­mu­ją­ce wszel­kie od­gło­sy o nie­o­kre­ślo­nej wy­so­ko­ści (huk, trzask, szum). Szme­ra­mi są rów­nież od­gło­sy niek­tó­rych in­stru­men­tów per­ku­syj­nych, np. bębna, trój­ką­ta, gongu, ka­sta­nie­tów itp. Od­gło­sy wy­da­wa­ne przez te in­stru­men­ty na­zy­wa się nie­raz po­tocz­nie dźwię­ka­mi, co z punk­tu wi­dze­nia aku­sty­ki jest błęd­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃmɛr, AS: šmer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szemranie n.

:: zdrobn. szmerek m.

 czas. szemrać, zaszemrać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szelest, pomruk, mamrotanie

 (1.2) szum

Wiktionary


szmerać

rzad­ko: wy­da­wać szmer; szem­rać, sze­le­ścić


SJP.pl


szmerek

zdrob­nie­nie od: szmer


SJP.pl


szmergiel

1. drob­no­ziar­ni­sta twar­da skała;
2. pa­pier ścier­ny, płót­no ścier­ne;
3. po­tocz­nie: mieć szmer­gla - być nie­speł­na ro­zu­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. twar­da skała sto­so­wa­na jako ma­te­riał ścier­ny;

 (1.2) płót­no lub pa­pier pow­le­czo­ny drob­ny­mi ziar­na­mi ma­te­ria­łu ścier­ne­go

Wiktionary

Szmer­giel – skała me­ta­mor­ficz­na, skła­da­ją­ca się głów­nie z drob­no­ziar­ni­ste­go ko­run­du, he­ma­ty­tu (lub ma­gne­ty­tu) i kwar­cu. Zaz­wy­czaj jest pro­duk­tem prze­o­bra­że­nia bok­sy­tów. W prze­my­śle sto­so­wa­na jako ma­te­riał ścier­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szmerglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) papier ścierny, płótno ścierne

Wiktionary


szmergielowy

→ szmer­giel; szmer­glo­wy


SJP.pl


szmerglowy

→ szmer­giel; szmer­gie­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny ze szmer­gla

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmergiel mrz.

Wiktionary


szmermel

daw­niej:
1. wę­ży­ko­wa­ty fa­jer­werk; raca;
2. szum­ny fra­zes, dow­cip;
3. szmer, zgrzyt


SJP.pl


szmeronia

ga­tu­nek pszczo­ły, pa­so­żyt gnia­zdo­wy


SJP.pl


szmerowy

przy­miot­nik od: szmer


SJP.pl


szmery

cichy po­głos


SJP.pl


szmidt

[czy­taj: szmit] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szmidt – sa­mo­rzą­do­wiec, po­li­tyk, na­u­czy­ciel
  • Ali­cja Ja­chie­wicz-Szmidt – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na i fil­mo­wa
  • An­drzej Szmidt – pol­ski poeta
  • Da­nu­ta Szmidt-Ca­liń­ska – pol­ska te­ni­sist­ka sto­ło­wa
  • Ed­ward Schmidt – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Ire­ne­usz Krzysz­tof Szmidt – pol­ski poeta
  • Jan Szmidt – pol­ski elek­tro­nik, pro­fe­sor, rek­tor Po­li­tech­ni­ki War­szaw­skiej
  • Józef Szmidt – pol­ski spor­to­wiec
  • Marek Ste­fan Szmidt – ps. Ste­fan Detko, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Otto Szmidt – ra­dziec­ki astro­nom
  • Piotr Szmidt – pol­ski raper, pro­du­cent mu­zycz­ny i DJ (pse­u­do­nim ar­ty­stycz­ny Ten Typ Mes)
  • Ro­bert J. Szmidt – pol­ski pi­sarz fan­ta­stycz­no-na­u­ko­wy

Wikipedia


szmigiel

naz­wi­sko


SJP.pl


szmigielski

naz­wi­sko


SJP.pl


szmina

zgru­bie­nie od: szmin­ka


SJP.pl


szminka

ro­dzaj kos­me­ty­ku do ma­lo­wa­nia ust, po­mad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kos­met. kos­me­tyk uży­wa­ny do bar­wie­nia ust

 (1.2) kos­met. teatr. kos­me­tyk uży­wa­ny do wy­ko­na­nia cha­rak­te­ry­za­cji, ma­ki­ja­żu sce­nicz­ne­go ak­to­ra

Wiktionary

Szmin­ka, po­mad­ka do ust – kos­me­tyk ko­lo­ro­wy w for­mie sztyf­tu, słu­żą­cy do pod­kre­śle­nia ust i na­da­nia im barwy.

Skła­da się głów­nie z tłu­ste­go kremu i barw­ni­ka, ale może rów­nież za­wie­rać wi­ta­mi­ny, sub­stan­cje odżyw­cze, na­bły­szcza­ją­ce, na­wil­ża­ją­ce, za­pa­cho­we, fil­try chro­nią­ce przed pro­mie­nio­wa­niem ul­tra­fio­le­to­wym. Jej kolor za­le­ży od stop­nia na­sy­ce­nia za­war­te­go w niej pig­men­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Usta po­ma­lo­wa­ne czer­wo­ną szmin­ką ucho­dzą za bar­dzo na­mięt­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmʲĩnka, AS: šmʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szminkarz m., szminkowanie n., uszminkowanie n.

 czas. szminkować ndk., uszminkować dk., wyszminkować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomadka, pomadka do ust; stpol. czerwienidło; gw. Górny Śląsk lipynsztift

Wiktionary


szminkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szmin­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szminka ż., uszminkowanie n.

 czas. szminkować ndk.

Wiktionary


szminkowy

→ szmin­ka


SJP.pl

Patrz:

szminka

szmira

utwór li­te­rac­ki bez war­to­ści ar­ty­stycz­nych; kicz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś o ni­skiej lub żad­nej war­to­ści ar­ty­stycz­nej, np.: utwór li­te­rac­ki, przed­sta­wie­nie te­a­tral­ne, obraz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten obraz to zwy­kła szmi­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmʲira, AS: šmʹira

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmirus mos., szmirowatość ż.

 przym. szmirowaty

 przysł. szmirowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tandeta, kicz, chała, gniot, ramota

Wiktionary


szmiropisarstwo

pi­sa­nie mier­nych ut­wo­rów po­zba­wio­nych war­to­ści ar­ty­stycz­nych


SJP.pl


szmirowaty

o ut­wo­rze li­te­rac­kim, sztu­ce te­a­tral­nej, fil­mie itp.: ma­ją­cy cechy szmi­ry, po­zba­wio­ny war­to­ści ar­ty­stycz­nej; ki­czo­wa­ty, tan­det­ny


SJP.pl


szmirowy

→ szmi­ra


SJP.pl

Patrz:

szmira

szmirus

po­tocz­nie: twór­ca dzieł bez war­to­ści ar­ty­stycz­nej, ar­ty­sta two­rzą­cy szmi­rę, kicz; chał­tur­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. ar­ty­sta two­rzą­cy dzie­ła po­zba­wio­ne wa­lo­rów este­tycz­nych lub o ni­skiej war­to­ści

 (1.2) środ. teatr. aktor cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się bra­kiem ta­len­tu

 (1.3) posp. osoba na­ło­go­wo na­du­ży­wa­ją­ca al­ko­ho­lu; pijak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość na­gro­dzo­nych spek­ta­kli da­wa­ła bo­wiem na­dzie­ję na to, że ko­me­dio­wy ton nie musi po­cho­dzić rodem z knaj­py za ro­giem albo ze sztam­bu­cha uro­cze­go szmi­ru­sa, pana Raya „Ma­y­day” Co­o­ne­ya.

 (1.2) Tym­cza­sem Gor­don nie ma już nic z nies­macz­nie po­dry­gu­ją­ce­go ak­to­rzy­ny – szmi­ru­sa.

 (1.3) Miej­sco­we szmi­ru­sy, by­wal­cy ohyd­nej pi­jal­ni przy stu­dzien­ce z kra­nem na­zy­wa­nym „kutas ko­mu­cha” rzu­ca­li kufle z fał­szo­wa­nym piwem na bruk ulicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmʲirus, AS: šmʹirus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmira ż., szmirownik mos.

 przym. szmirowaty

 przysł. szmirowato

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grafoman, gryzmoła, bazgrała, poecina, wierszokleta, pseudoartysta

 (1.3) alkoholik, pijanica, opój, opilec, oliwa, bibuła, moczygęba, moczymorda; daw. śmirus, szmirownik

Wiktionary


szmit

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Szmit (ur. 1960) – pol­ski po­li­tyk, pu­bli­cy­sta, sa­mo­rzą­do­wiec, se­na­tor
  • Zyg­munt Szmit (1895-1929) – pier­wszy bur­mistrz Dro­hi­czy­na, ar­che­o­log
  • Schmidt
  • Schmitt
  • Smis
  • Smit
  • Smith (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Smyth
  • Szmidt
  • Szmyd
  • Szmyt

Wikipedia


szmiyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. smar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mazidło

Wiktionary


szmizjerka

bluz­ka przy­po­mi­na­ją­ca męską ko­szu­lę lub su­kien­ka za­pi­na­na z przo­du na gu­zi­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) su­kien­ka po­dob­na w kroju do mę­skiej ko­szu­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Or­dy­nac­kiej jak gdyby nigdy nic po­ga­pi­łam się na wy­sta­wy „Mody Pol­skiej”. Ładna czer­wo­na szmiz­jer­ka…

 (1.1) Bar­dzo lubię moja lnia­ną szmiz­jer­kę. Jest wy­god­na i na­da­je się na więk­szość okaz­ji.

Wiktionary


szmizjerkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kro­jem szmiz­jer­kę, po­dob­ny do szmiz­jer­ki (su­kien­ki)


SJP.pl


szmoder

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Górny Śląsk. bru­das, flej­tuch, niech­luj

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk.: Na to wszyj­sko wlôz rajn do tyj kacz­my Go­go­li­nów Jor­guś taki ja­ki­sik na­bań­tu­rzó­ny, zach­mu­ló­ny i niyrôd wszyj­ski­mu, we po­kla­bu­stro­wa­nych ła­chach, nó go­rzij niźli ja­ki­sik szmo­der i szlóm­pa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań szmodruch

Wiktionary


szmolec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sma­lec

Wiktionary


szmonces

ży­dow­ski dow­cip


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dow­cip lub skecz ka­ba­re­to­wy opar­ty na hu­mo­rze ży­dow­skim;

Wiktionary

Szmon­ces (z jid. שמאָנצעס "szmon­ces" „bzdu­ry, an­dro­ny, głup­stwa, bła­host­ki”) – dow­cip ży­dow­ski.

Ske­cze w tym nur­cie pi­sa­li m.in. Ju­lian Tuwim, Ma­rian Hemar, Kon­rad Tom. Szmon­ce­sy obra­ca­ją się zwy­kle wokół spraw biz­ne­so­wo-re­li­gij­nych, wy­śmie­wa­jąc ar­cy­prak­tycz­ne po­dej­ście do życia. By­wa­ją też szmon­ce­sy opar­te na grze słów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy za­czy­nał opo­wia­dać szmon­ce­sy, zmie­niał głos, jak w praw­dzi­wym te­a­trze.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szmoncesowy

Wiktionary


szmoncesowy

zwią­za­ny ze szmon­ce­sem


SJP.pl


szmotłochowate

ro­dzi­na mchów z rzędu szmo­tło­chow­ców


SJP.pl


szmucha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. prze­kręt, oszu­stwo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. oszustwo.

Wiktionary


szmuchel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara. oszu­stwo, kra­dzież

Wiktionary


szmuctytuł

tytuł książ­ki lub jego skrót, umie­szczo­ny na pier­wszej stro­nie książ­ki po okład­ce, przed kartą ty­tu­ło­wą; przed­ty­tuł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ligr. ina­czej przed­ty­tuł, tytuł książ­ki (czę­sto w for­mie skró­co­nej) umie­szczo­ny na pier­wszej stro­nie książ­ki po okład­ce, przed kartą ty­tu­ło­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W XVI w. dru­kar­nie nie na­dą­ża­ły już z opra­wa­mi ksią­żek, do­star­cza­ły więc swoim od­bior­com luźne ar­ku­sze owi­nię­te w pa­pier ochron­ny ze skrom­nym na­dru­kiem ty­tu­łu książ­ki — stąd tytuł ochron­ny, szmuc­ty­tuł. Była to druga forma ob­wo­lu­ty.

Wiktionary


szmugiel

prze­myt, kon­tra­ban­da; po­tocz­nie:
1. nie­le­gal­ne prze­no­sze­nie lub prze­wo­że­nie przez gra­ni­cę pań­stwa dewiz, to­wa­rów lub ludzi;
2. de­wi­zy, to­wa­ry prze­wo­żo­ne nie­le­gal­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nie­le­gal­ne prze­wo­że­nie to­wa­rów

 (1.2) pot. przed­miot prze­my­tu, prze­my­co­ny towar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W obli­czu tak cięż­kiej sy­tu­a­cji dla wielu ludzi je­dy­nym spo­so­bem przetr­wa­nia i za­pew­nie­nia żyw­no­ści sobie oraz innym stał się szmu­giel ar­ty­ku­łów spo­żyw­czych ze wsi do mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃmuɟɛl, AS: šmuǵel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmuglowanie n., szmugler m., szmuglerka ż., szmuglerz m.

 czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

 przym. szmuglerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrabanda, przemytnictwo, przemyt

 (1.2) kontrabanda, przemyt

Wiktionary


szmugler

osoba nie­le­gal­nie prze­no­szą­ca przez gra­ni­cę kraju to­wa­ry bez kon­tro­li i oc­le­nia, albo prze­no­szą­ca przed­mio­ty nie­doz­wo­lo­ne; prze­myt­nik, kon­tra­ban­dzi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba zaj­mu­ją­ca się nie­le­gal­nym prze­wo­zem lub prze­no­sze­niem ludzi lub rze­czy mię­dzy gra­ni­ca­mi państw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłu­mek roz­kra­czo­nych nad to­boł­ka­mi szmu­gle­rów, ocze­ku­ją­cych na tram­waj, rzed­niał coraz bar­dziej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmuglerka ż., szmugiel m., szmuglerstwo n., szmuglowanie n.

:: fż. szmuglerka ż.

 czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

 przym. szmuglerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemytnik

Wiktionary


szmuglerka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się szmu­glo­wa­niem cze­goś

 (1.2) pot. pro­ce­der prze­my­ca­nia, szmu­glu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmugiel m., szmuglowanie n.

:: fm. szmugler m.

 czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

 przym. szmuglerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemytniczka, kontrabandzistka

 (1.2) szmuglowanie, przemycanie, przemytnictwo, przemyt, kontrabanda

Wiktionary


szmuglerski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szmu­gler­stwem, do­ty­czą­cy szmu­gler­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są­siad był mi­strzem w swym szmu­gler­skim fachu, od dwu­dzie­stu lat prze­my­cał wódę z Ukra­i­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglerz mos., szmuglowanie n.

 czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

Wiktionary


szmuglerz

szmu­gler; prze­myt­nik; czło­wiek zaj­mu­ją­cy się szmu­glem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. szmu­gler.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten szmu­glerz i łaj­dak wy­cią­gnie od nas ostat­nie­go pensa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglowanie n.

 czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

 przym. szmuglerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemytnik, kontrabandzista

Wiktionary


szmuglowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­ce­der prze­my­ca­nia, szmu­glu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wojną zaj­mo­wał się szmu­glo­wa­niem ludzi przez zie­lo­ną gra­ni­cę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglerz mos., szmuglerka ż.

 czas. szmuglować ndk., przeszmuglować dk.

 przym. szmuglerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmugiel, szmuglerka, przemycanie, przemyt, uprawianie przemytu

Wiktionary


szmuglować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przesz­mu­glo­wać)

 (1.1) pot. nie­le­gal­nie prze­wo­zić (naj­czę­ściej przez gra­ni­cę) to­wa­ry lub prze­pro­wa­dzać osoby

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szmu­glo­wać się

 (2.1) pot. nie­le­gal­nie prze­kra­czać gra­ni­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie wojny szmu­glo­wa­li to­wa­ry przez zie­lo­ną gra­ni­cę.

 (1.1) Ro­bert hand­lo­wał szmu­glo­wa­ny­mi pa­pie­ro­sa­mi i al­ko­ho­lem.

 (1.1) W oku­po­wa­nej Pol­sce, a zwła­szcza w War­sza­wie nie­le­gal­ny han­del szmu­glo­wa­ny­mi to­wa­ra­mi przy­brał nie­spo­ty­ka­ne nig­dzie in­dziej roz­mia­ry i sta­no­wił jeden z naj­waż­niej­szych ele­men­tów życia spo­łecz­no-go­spo­dar­cze­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szmugiel mrz., szmugler mos., szmuglerka ż., szmuglerz mos., szmuglowanie n.

 czas. przeszmuglować dk.

 przym. szmuglerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemycać, uprawiać przemyt

Wiktionary


szmuklerstwo

rze­mio­sło szmu­kle­rza; pa­sa­mo­nict­wo


SJP.pl


szmuklerz

daw­niej: ten, co wy­ra­bia pa­sa­mo­ny, ga­lo­ny, la­mów­ki; pa­sa­mo­nik


SJP.pl

Szmu­klerz, pa­sa­mo­nik ( Schmuck, pas­sa­ma­no) – rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się szmu­kler­stwem (pa­sa­mo­nict­wem), czyli wy­ro­bem ar­ty­ku­łów pas­man­te­ryj­nych: pasów, ga­lo­nów, frędz­li, taśm (w tym prze­ra­bia­nych me­ta­lo­wy­mi nićmi), ple­cio­nych wi­sio­rów, ozdob­nych guzów, sznu­rów i pętli oraz po­dob­nych wy­ro­bów ga­lan­te­ryj­nych.

Wikipedia


szmul

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl


szmw

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. hist. So­cja­li­stycz­ny Zwią­zek Mło­dzie­ży Woj­sko­wej;

Wiktionary


szmyd

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ge­rard Szmyd (1885–1938), pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Jan Szmyd (ur. 1932), pol­ski hi­sto­ryk fi­lo­zo­fii, re­li­gioz­naw­ca, etyk
  • Maria Szmyd-Dor­mus (1923–2013), pol­ska pia­nist­ka, pro­fe­sor sztuk mu­zycz­nych
  • Ma­riusz Szmyd (1965–2013), pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Syl­we­ster Szmyd (ur. 1978), pol­ski ko­larz szo­so­wy
  • Woj­ciech Szmyd (1874–1938), pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, je­zu­i­ta
  • Woj­ciech Szmyd (1876–1930), pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Schmidt
  • Schmitt
  • Smit
  • Smith (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Smyth

Wikipedia


szmyr

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. smar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mazidło

Wiktionary


szmyra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. smar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk mazidło

Wiktionary


szmyrgiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ka­mień szli­fier­ski

Wiktionary


szmyrglować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szli­fo­wać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk fajlować, szlajfować

Wiktionary


szmyt

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­nusz Szmyt – pol­ski le­śnik, prof. dr hab.
  • Ja­nusz Szmyt – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Ka­je­tan Szmyt – pol­ski pił­karz
  • Krzysz­tof Szmyt – pol­ski śpie­wak ope­ro­wy i pe­da­gog
  • Wir­gi­nia Szmyt – pol­ska dzia­łacz­ka spo­łecz­na i di­dżej­ka
  • Schmidt
  • Schmitt
  • Smit
  • Smith (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Smyth
  • Szmidt
  • Szmit

Wikipedia


szmytkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sznajder

naz­wi­sko


SJP.pl


sznajderman

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Igna­cy Sznaj­der­man (1896–1942), pol­ski le­karz ne­u­ro­log
  • Marek Sznaj­der­man (ur. 1929), pol­ski in­ter­ni­sta
  • Mo­ni­ka Sznaj­der­man (ur. 1959), pol­ska an­tro­po­log kul­tu­ry
  • Roman Hry­ho­ro­wicz Sznej­der­man

Wikipedia


sznaps

po­tocz­nie:
1. wódka;
2. kie­li­szek wódki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. wódka

 (1.2) pot. por­cja wódki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mogli teraz, jeśli chcie­li, pa­trzeć, jak pod­cho­dzi do szaf­ki, w któ­rej trzy­ma do­bre­go sznap­sa, jak wy­pi­ja kie­li­szek, pier­wszy za­miast śnia­da­nia, na­stęp­ny dla ku­ra­żu; (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃnaps, AS: šnaps

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznapsik mrz.

Wiktionary


sznaps-baryton

żar­to­bli­wie: za­pi­ja­czo­ny głos; sznaps­ba­ry­ton


SJP.pl


sznapsbaryton

żar­to­bli­wie: za­pi­ja­czo­ny głos; sznaps-ba­ry­ton


SJP.pl


sznapsgate

po­tocz­nie: afera spi­ry­tu­so­wa


SJP.pl


sznapsik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sznaps

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sznaps, lecz tylko mały sznap­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznaps m.

Wiktionary


sznapsować

po­tocz­nie: pić sznap­sa, po­pi­jać wódkę


SJP.pl


sznaptuch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|War­mia. chu­stecz­ka do nosa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. sznaptuszek

Wiktionary


sznaptuszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|War­mia. chu­stecz­ka do nosa; zdrobn. sznap­tuch

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznaptuch

Wiktionary


sznaucer

przed­sta­wi­ciel rasy psów stró­żu­ją­cych, wy­stę­pu­ją­cych w trzech od­mia­nach: mały (długa lub szorst­ka sierść, szara lub czar­na), śred­ni (szorst­ko­wło­sy, szary), ol­brzy­mi (dłu­go­wło­sy, czar­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) kynol. rasa psa z grupy pin­cze­rów szorst­ko­wło­sych, po­cho­dzą­ca z Nie­miec;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szna­u­cer mi­nia­tu­ro­wy
  • Szna­u­cer śred­ni
  • Szna­u­cer ol­brzym

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃnawt͡sɛr, AS: šnau̯cer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznaucerka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brodacz, brodacz monachijski

Wiktionary


sznaucerka

suka rasy szna­u­cer


SJP.pl


sznek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mech. przest. wałek z gwin­tem obra­ca­ny korbą i po­ru­sza­ją­cy koło zę­ba­te

 (1.2) reg. droż­dżów­ka w gwa­rze cheł­miń­skiej

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) lm. D. zob. szne­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dzi­siaj na przer­wie zja­dłem dwa szne­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃnɛk, AS: šnek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szneka

Wiktionary


szneka

w gwa­rze poz­nań­skiej: droż­dżów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. droż­dżów­ka

 (1.2) pot. twarz

 (1.3) pot. za­baw­na mina

 (1.5) bud. zob. kiel­nia.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­wa­lił się po pi­ja­ku i rozk­wa­sił se szne­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃnɛka, AS: šneka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sznekowy

Wiktionary


sznela

jed­wab­na tka­ni­na na chust­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. tka­ni­na jed­wab­na słu­żą­ca do wy­ro­bu chu­stek i por­tier, w szcze­gól­no­ści po­pu­lar­na na wschod­nich zie­miach daw­nej Pol­ski

 (1.2) daw. wyrób pa­sa­mo­nicz­ny w po­sta­ci skrę­co­ne­go, mięk­kie­go i strzy­żo­ne­go sznu­recz­ka jed­wab­ne­go bądź pu­szy­stej nici

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oto znowu czar­ne boa z jed­wab­ne­go mu­śli­nu i szne­li. Ku­po­wa­li je razem je­szcze w War­sza­wie…

 (1.2) Na tle ser­we­ty wy­haf­to­wa­na szne­lą weł­nia­ną gałąź dzi­kie­go wina, któ­rej li­ście prze­cho­dzi­ły od cieni zie­lo­nych, do je­sien­nych i go­rą­co czer­wo­nych […].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) sznel, sznelka

Wiktionary


sznelcug

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw., dziś przest. gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski, Lwów., kolej. po­ciąg po­spiesz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak przez sen sły­szę ze sta­cji sy­gnał sznel­cu­gu. Pod­nio­słem cięż­ką głowę, pa­trzę — Mańka już ubra­na, za­pa­la la­tar­nię.

 (1.1) Kaśka zna do­brze to wszyst­ko! och, nie­raz pa­trzy­ła na prze­bie­ga­ją­ce po­cią­gi, a Jan tłu­ma­czył jej, czy to sznel­cug, czy bom­bel­cug nad­cho­dzi.

 (1.1) Gdy kur­jer ru­szał, Hor­ska do­strze­gła przez okno Lorę w to­wa­rzy­stwie opa­słe­go niem­ca, wsia­da­ją­cych razem […] do ja­kie­goś sznel­cu­gu.

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski.: Tak przi­je­choł tyn sznel­cug z cy­wi­la­mi, a zanim mioł je­chać tyn z woj­skym. A tu naroz tyn nalot przi­szoł.

Wiktionary


szneler

urzą­dze­nie w ręcz­nej broni pal­nej, ma­ją­ce za za­da­nie po­luź­nie­nie spu­stu, tak że lek­kie dot­knię­cie spo­wo­du­je wy­strzał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wojsk., łow. i skrót|ruszn.|rusz­ni­kar­stwo, rusz­ni­kar­ski|w:rusz­ni­kar­stwo. do­dat­ko­wy cyn­giel w me­cha­niz­mie spu­sto­wym ręcz­nej broni pal­nej, umoż­li­wia­ją­cy od­da­nie strza­łu przy mi­ni­mal­nym na­ci­sku;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] tam do­sta­li­śmy kosy i ze 100 kil­ka­dzie­siąt szkoc­kich sztu­ce­rów ze szne­le­ra­mi. Z tą bro­nią strasz­ny kło­pot, bo […] ci z mia­sta, nigdy broni w ręku nie mieli i nie umie­li się z nią ob­cho­dzić, […] a z po­wo­du szne­le­rów zaraz pier­wsze­go dnia były trzy trupy.

 (1.1) Nie ule­gło wąt­pli­wo­ści, że dziki, je­że­li tedy pójdą, prze­de­fi­lu­ją na­tu­ral­nie koło Szum­skie­go, a tem­bar­dziej lis […]… Takie myśli ważąc, le­ciut­ko na­cis­nął szne­ler, żeby być go­to­wym na wszel­ki wy­pa­dek […].

 (1.1) Na pi­sto­le­ty spoj­rzał i jeden do ręki wziął. Od­wiódł kurek, od­su­nął szne­ler — wy­lo­tem pod brodę przy­ło­żył.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyśpiesznik, przyspiesznik; przest. przyśpieszacz, przyspieszacz; daw. sztecher

Wiktionary


sznelować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. skrót|noż.|no­żow­nict­wo|no­żow­nict­wo. do­kład­nie po­le­ro­wać

Wiktionary


sznelpolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. szyb­ka polka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za ten złoty kożę potem na za­ba­wie za­grać ek­stra dlo nas sznel­pol­ke ganc po­ma­łu i za­tań­czy­my se o sto sześć.

 (1.1) […] jant­ka z Bu­ga­ja za­pro­szy­my też, be­dzie nom bai groł na hó­ślach […]. Jo tam synku nima od tego, żeby sie ucie­szyć i bai se rod je­szcze za­tań­cu­ję jaką sznel­pol­ke ganc po­ma­łu, ale na dzi­siej­sze mu­zy­ki nie ma co iść, boby czło­wiek w gań­bie zo­stoł.

Wiktionary


sznelprasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. druk. prasa poś­piesz­na — prasa dru­kar­ska bar­dzo szyb­ko od­bi­ja­ją­ca ar­ku­sze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Życie me le­cia­ło w dru­ko­wa­nych na sznel­pra­sie ar­ku­szach. Sza­fo­wa­łem sobą bez miary, nie oglą­da­łem się i nie przy­go­to­wy­wa­łem się nigdy, wła­ści­wie nigdy nie pi­sa­łem dla pu­blicz­no­ści […].

 (1.1) Po­trze­ba czy­ta­nia tak się wzmo­gła we Fran­cyi, że w samym Pa­ry­żu przesz­ło czter­dzie­ści ty­się­cy ro­bot­ni­ków pra­cu­je przy sznel­pra­sach, to­jest o po­ło­wę nie­mal więcéj ludzi, niż przed wy­na­le­zie­niem ma­szy­ny parowéj, kiedy wszyst­ko siłą ludz­ką ro­bio­ne było.

Wiktionary


sznika

smu­kły i zwrot­ny ża­glo­wiec jedno- albo dwu­masz­to­wy, wcho­dzą­cy w XV i XVI w. w skład pol­skiej floty; snig­ga


SJP.pl


sznit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. i gw-pl|Kresy, Górny Śląsk. krój, fason

 (1.2) gw-pl|Kresy. szyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznita ż.

Wiktionary


sznita

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kulin. krom­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznytka ż., zdrobn. sznitka

 rzecz. sznit, sznyt, sznyta, sznytka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skibka, sznyta

Wiktionary


sznitloch

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. szczy­pio­rek

Wiktionary


sznitlok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bot. kulin. szczy­pio­rek

Wiktionary


sznora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sznur

Wiktionary


sznuk

naz­wi­sko


SJP.pl


sznupa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. twarz, gęba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten łągol ma rych­tyk pe­ner­ską sznu­pę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sznupka ż.

 czas. sznupać ndk.

Wiktionary


sznupać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szu­kać

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wą­chać, wdy­chać ta­ba­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznupok mrz., sznupa ż.

Wiktionary


sznupka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. zdrobn. od sznu­pa; buzia, py­szczek, mord­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­bacz, co Pim­puś ma w sznup­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznupa ż.

Wiktionary


sznupok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­szu­ki­wacz

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ubru­dzo­ne usta

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sznupać ndk.

Wiktionary


sznuptabaka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. tytoń do wą­cha­nia

Wiktionary


sznuptybla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Spisz. chu­stecz­ka do nosa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. chusteczka do nosa.

Wiktionary


sznuptychla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. chu­stecz­ka do nosa

Wiktionary


sznur

1. cien­ki po­wróz, po­stro­nek krę­co­ny lub ple­cio­ny z nici, włó­kien lnu, ko­no­pi itp.;
2. izo­lo­wa­ny prze­wód słu­żą­cy do po­łą­cze­nia źró­dła ener­gii elek­trycz­nej z jej od­bior­ni­kiem, np. sznur od że­laz­ka;
3. duża licz­ba ludzi lub przed­mio­tów umie­szczo­nych w sze­re­gu jeden za dru­gim, np. sznur sa­mo­cho­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) splot wielu włó­kien w jedno grub­sze cię­gno;

 (1.2) grupa ludzi, zwie­rząt lub przed­mio­tów usta­wio­nych jeden za dru­gim

 (1.3) pot. izo­lo­wa­ny prze­wód za­si­la­ją­cy urzą­dze­nie elek­trycz­ne

 (1.4) no­szo­na na ra­mie­niu ple­śće­cio­na ozdo­ba bę­dą­ca czę­ścią mun­du­ru ga­lo­we­go

 (1.5) daw. wąski, długi pas pola upraw­ne­go

 (1.6) daw. jed­nost­ka dłu­go­ści hi­sto­rycz­nie uży­wa­na w Pol­sce równa dzie­się­ciu prę­tom;

 (1.7) daw. miara po­wierzch­ni równa stu prę­tom

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sznur – lina
  • sznur – dawna jed­nost­ka miary
  • Sznur (Al-Masad) – 111 sura Ko­ra­nu
  • Sznur (Rope) – film Al­fre­da Hitch­coc­ka z 1948 r.
  • Sier­giej Sznu­row, ps. Sznur – ro­syj­ski muzyk
  • sznur funk­cyj­ny
  • sznur mod­li­tew­ny
  • sznur mu­cho­wy
  • sznu­ry na­ra­mien­ne w Woj­sku Pol­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Graf Ro­sen­he­im, gdy go dzwon­nik za wcze­śnie na ka­za­nie dzwo­nie­niem ro­zbu­dził, kazał mu zjeść sznur dzwon­ni­czy od węzła do węzła.

 (1.2) Wy­le­ciał, lecąc sznur żu­ra­wi biały, / A na nim wi­sząc za śnież­ne ra­mio­na / Mgli­sta nie­wia­sta…

 (1.3) Bez­piecz­ny sznur przy że­laz­ku po­wi­nien być od­por­ny na wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę.

 (1.4) Sznur ga­lo­wy w ko­lo­rze srebr­nym, prze­pla­ta­ny nie­bie­ską nitką za­wie­sza­ny na pra­wym ra­mie­niu, (…) przy­pi­na się do pier­wsze­go gór­ne­go gu­zi­ka kurt­ki mun­du­ro­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃnur, AS: šnur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osznurowanie n., osznurzenie n., sznurkowiec m., sznurowanie n., sznurownia ż., sznurówka ż., sznurowadło n., sznurowanka ż.

:: zdrobn. sznurek m., sznureczek m.

 czas. odsznurować dk., przysznurować dk., sznurkować ndk., sznurować ndk., zasznurować dk.

 przym. bezsznurowy, sznureczkowy, sznurkowy, sznurowy

 ims. zasznurowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lina, powróz, postronek, trok; gw. Górny Śląsk sznora

 (1.2) rząd, kolejka, ciąg

 (1.3) kabel, przewód

 (1.4) akselbant

 (1.5) zagon

Wiktionary


sznura

1. cien­ki po­wróz, po­stro­nek krę­co­ny lub ple­cio­ny z nici, włó­kien lnu, ko­no­pi itp.;
2. izo­lo­wa­ny prze­wód słu­żą­cy do po­łą­cze­nia źró­dła ener­gii elek­trycz­nej z jej od­bior­ni­kiem, np. sznur od że­laz­ka;
3. duża licz­ba ludzi lub przed­mio­tów umie­szczo­nych w sze­re­gu jeden za dru­gim, np. sznur sa­mo­cho­dów


SJP.pl


sznureczek

1. mały sznu­rek;
2. jeden z prost­szych ście­gów ozdob­nych wy­ko­ny­wa­nych igłą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sznur, sznu­rek

 (1.2) krót­ki, cien­ki sznu­rek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznur m., sznurek m., sznurowadło n., sznurówka ż., sznurowanie n., zasznurowanie n.

 czas. sznurować ndk., zasznurować dk.

 przym. szurowy, sznurkowy

Wiktionary


sznurek

1. cien­ki sznur;
2. lu­dzie lub rze­czy two­rzą­ce sze­reg;
3. śro­do­wi­sko­wo: link, od­sy­łacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: sznur

 (1.2) cien­ka linka zbu­do­wa­na z włó­kien; węż­szy sznur

 (1.3) wąski pas uło­żo­ny z po­je­dyn­czych ele­men­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­trzeb­ne nam są je­szcze dwa sznur­ki, żeby roz­wie­sić całe pra­nie.

 (1.3) Sznu­rek aut cią­gnął się po au­to­stra­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃnurɛk, AS: šnurek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznur mrz., sznurówka ż., sznurowanie n., sznurowadło n., sznurowanie n., zasznurowanie n., osznurowanie n.

:: zdrobn. sznureczek m.

 czas. sznurować ndk., zasznurować dk., osznurować dk.

 przym. sznurkowy, sznurowy

 ims. zasznurowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) linka

Wiktionary


sznurem

1. cien­ki po­wróz, po­stro­nek krę­co­ny lub ple­cio­ny z nici, włó­kien lnu, ko­no­pi itp.;
2. izo­lo­wa­ny prze­wód słu­żą­cy do po­łą­cze­nia źró­dła ener­gii elek­trycz­nej z jej od­bior­ni­kiem, np. sznur od że­laz­ka;
3. duża licz­ba ludzi lub przed­mio­tów umie­szczo­nych w sze­re­gu jeden za dru­gim, np. sznur sa­mo­cho­dów


SJP.pl


sznurkowany

ob­szy­ty, wy­szy­wa­ny sznur­kiem


SJP.pl


sznurkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy sznu­rek, po­dob­ny do sznur­ka


SJP.pl


sznurkować

daw­niej:
1. wę­szyć, pe­ne­tro­wać; mysz­ko­wać;
2. po­tocz­nie: le­cieć, mknąć równo, pro­sto


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. mysz­ko­wać, szpe­rać, krę­cić się, wę­szyć, pe­ne­tro­wać, bie­gać szyb­ko tu i tam

 (1.2) gwara. ob­szy­wać lub la­mo­wać sznur­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ocze­ku­jąc na kanc­le­rza, kle­cha nie miał nic lep­sze­go do ro­bie­nia jak sznur­ko­wać po ką­tach.

 (1.2) Tra­dy­cyj­na kra­ko­wian­ka, XVIII-wiecz­na dam­ska su­knia na­śla­du­ją­ca kro­jem strój kra­kow­ski, była w ko­lo­rze gra­na­to­wym, ale bo­ga­to sznur­ko­wa­no ją i ob­szy­wa­no kar­ma­zy­no­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznurkowanie n., sznur mrz., sznurowadło n.

 przym. sznurkowany

Wiktionary


sznurkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny ze sznur­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznur mrz., sznureczek mrz., sznurek mrz., sznurowadło n.

Wiktionary


sznurowadło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) taśma uży­wa­na do wią­za­nia (sznu­ro­wa­nia) butów;

Wiktionary

Sznu­ro­wa­dło (sznu­rów­ka) – cien­ki sznu­rek uży­wa­ny do wią­za­nia ze sobą obło­żyn buta (unie­moż­li­wia­jąc jego spa­da­nie ze stopy) lub do wią­za­nia gor­se­tu.

Sznu­ro­wa­dła pła­skie lub okrą­głe ple­cio­ne są głów­nie z ba­weł­ny lub po­lie­stru, róż­nej dłu­go­ści i gru­bo­ści.

Koń­ców­ka sznu­ro­wa­dła to me­ta­lo­wa lub wy­ko­na­na z two­rzy­wa sztucz­ne­go skuw­ka sznu­ro­wa­dła lub aglet. Samo sznu­ro­wa­nie po­le­ga na łą­cze­niu dwóch brze­gów (lub ich zbli­że­nie) po­przez przew­le­ka­nie sznur­ka przez dziur­ki lub ha­czy­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pu­jąc nowe buty za­wsze zwra­cam uwagę na kolor sznu­ro­wa­deł.

 (1.1) W tram­wa­ju zo­ba­czy­łem, że jedno sznu­ro­wa­dło mi się roz­wią­za­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃnurɔˈvadwɔ, AS: šnurovadu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznur, sznurek, sznureczek, osznurowanie, osznurzenie, sznurkowiec, sznurowanie, sznurownia, sznurówka, sznurowanka

 czas. odsznurować, przysznurować, sznurkować, sznurować, zasznurować

 przym. bezsznurowy, sznureczkowy, sznurkowy, sznurowy

 ims. zasznurowany, niezasznurowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sznurówka

Wiktionary


sznurowadłowy

→ sznu­ro­wa­dło


SJP.pl

Patrz:

sznurowadło

sznurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sznu­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃnurɔˈvãɲɛ, AS: šnurovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznureczek mrz., sznur m., sznurek m., sznurówka ż., sznurowadło n., sznurowiec mos.

 czas. sznurować

 przym. sznurowy, sznurówkowy

 ims. zasznurowany

Wiktionary


sznurowaty

przy­po­mi­na­ją­cy sznur, po­dob­ny do sznu­ra


SJP.pl


sznurować

cza­sow­nik

 (1.1) łą­czyć brze­gi cze­goś przy po­mo­cy sznu­ra, sznur­ka lub sznu­ró­wek

 (1.2) zwią­zy­wać coś sznu­rem lub sznur­kiem

 (1.3) przew­le­kać kart­ki pliku do­ku­men­tów sznu­rek i opa­trzyć pie­czę­cią, aby nie można było dodać ko­lej­nej kart­ki

 (1.4) łow. iść, po­zo­sta­wia­jąc tropy w jed­nej linii

cza­sow­nik zwrot­ny sznu­ro­wać się

 (2.1) ści­skać się, za­wią­zu­jąc gor­set

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃnuˈrɔvat͡ɕ, AS: šnurovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznureczek mrz., sznur m., sznurek m., sznurówka ż., sznurowanie n., sznurowadło n., sznurowiec mos.

 czas. zasznurować, rozsznurować, przesznurować

 przym. sznurowy, sznurówkowy

 ims. zasznurowany

Wiktionary


sznurowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek kul­tu­ry ar­che­o­lo­gicz­nej ce­ra­mi­ki sznu­ro­wej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś łą­czo­no ją z et­no­sem pra­ger­mań­skim, teraz mamy coraz wię­cej da­nych by uwa­żać sznu­row­ców za lud­ność pra­sło­wiań­ską.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃnuˈrɔvʲjɛt͡s, AS: šnurovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznur m., sznurówka ż., sznurowanie n.

 czas. sznurować

 przym. sznurowy

Wiktionary


sznurownia

urzą­dze­nie wy­cią­go­we nad sceną słu­żą­ce do opu­szcza­nia de­ko­ra­cji na scenę i pod­no­sze­nia ich w górę, do tzw. nad­sce­nia


SJP.pl


sznurowy

przy­miot­nik od: sznur


SJP.pl


sznury

1. cien­ki po­wróz, po­stro­nek krę­co­ny lub ple­cio­ny z nici, włó­kien lnu, ko­no­pi itp.;
2. izo­lo­wa­ny prze­wód słu­żą­cy do po­łą­cze­nia źró­dła ener­gii elek­trycz­nej z jej od­bior­ni­kiem, np. sznur od że­laz­ka;
3. duża licz­ba ludzi lub przed­mio­tów umie­szczo­nych w sze­re­gu jeden za dru­gim, np. sznur sa­mo­cho­dów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sznu­ry – część mia­sta To­ma­szów Lu­bel­ski
  • Sznu­ry – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­de­czań­skim, w siel­so­wie­cie Mia­so­ta
  • Sznu­ry – wieś na Lit­wie, w gmi­nie re­jo­no­wej So­lecz­ni­ki
  • Sznu­ry – opu­szczo­ny fol­wark na Lit­wie, w re­jo­nie wi­leń­skim, w gmi­nie Ła­wa­rysz­ki

Wikipedia


sznurówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kra­ków. sznu­ro­wa­dło

 (1.2) med. sznu­ro­wa­ny gor­set or­to­pe­dycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznurek m., sznur mrz., sznurowanie n., sznurowadło n., sznurowiec mos., sznureczek mrz.

 czas. sznurować

 ims. zasznurowany

Wiktionary


sznycel

re­gio­nal­nie: kot­let mie­lo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. kot­let z bi­tych i pa­nie­ro­wa­nych pla­ste­ra­strów mięsa, naj­czę­ściej z cie­lę­ci­ny

 (1.2) kra­ków. kot­let mie­lo­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃnɨt͡sɛl, AS: šnycel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. sznycelek

Wiktionary


sznycelek

zdrob­nie­nie od: szny­cel


SJP.pl


sznycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sznyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznyt m.

Wiktionary


sznyt

1. prze­sta­rza­le: ele­gan­cja;
2. bliz­na po sa­mo­o­ka­le­cze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. środ. cię­cie lub bliz­na po sa­mo­o­ka­le­cze­niu;

 (1.2) wy­gląd albo spo­sób bycia cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pew­ne­go śro­do­wi­ska i uz­na­wa­ny przez nie za naj­wła­ści­wszy lub ele­ganc­ki

 (1.3) po­ligr. zob. sznyt for­ma­to­wy.

 (1.4) przest. modny, szy­kow­ny krój

 (1.5) przest. ele­ganc­kie za­cho­wa­nie czy styl

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sznyt (bliz­na)
  • sznyt (po­li­gra­fia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakiś sier­żant się pytał: na­ło­gi, czy ja­kieś szny­ty na rę­kach mam, czy ćpam, po czym stwier­dził, że będę dobry jako me­cha­nik czoł­gu T-55.

 (1.2) Wobec do­ko­nań Hal­skich i Ma­u­re­rów, cham­ski sznyt po­rucz­ni­ka Bo­re­wi­cza trąci już nieco mysz­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃnɨt, AS: šnyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznita ż., sznytowanie n., sznycik mrz.

 czas. sznytować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) elegancja, szyk, wytworność

Wiktionary


sznytka

gwa­ro­wo o ka­nap­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań,Kłec­ko,Bi­sku­piz­na,Gniez­no,Kraj­na,Ku­ja­wy za­chod­nie., reg-pl|Łódź,Byd­goszcz,Gru­dziądz. krom­ka chle­ba, ka­nap­ka

 (1.2) spoż. hand. ro­dzaj nie­wiel­kiej bułki pszen­nej na­cię­tej poś­rod­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zja­dłam sznyt­kę z twa­roż­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sznita ż., zdrobn. sznyteczka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sznitka; butersznyt, sandwicz

Wiktionary


szo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. bak­tryj­ska li­te­ra do­da­na do al­fa­be­tu grec­kie­go słu­żą­ca do za­pi­su gło­ski /ʃ/, czy­ta­nej jak pol­skie "sz";

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ϸ – li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go
  • Szo – je­zio­ro na Bia­ło­ru­si
  • Szo – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim
  • Szo – dawny ma­ją­tek na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Psuja.
  • Szo – dawny fol­wark na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Psuja.
  • Szo – dawna ko­lo­nia na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Psuja.
  • szo – ty­be­tań­ska gra plan­szo­wa
  • SZO-84 – siat­ko­wy ze­staw obez­wład­nia­ją­cy
  • Sho

Wikipedia


szoa

okre­śle­nie na lu­do­bój­stwo do­ko­na­ne na Ży­dach w cza­sie II wojny świa­to­wej; shoah (Shoah); szoah (Szoah); ho­lo­ca­ust (Ho­lo­ca­ust); ho­lo­ka­ust (Ho­lo­ka­ust)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. lu­do­bój­stwo do­ko­na­ne na eu­ro­pej­skich Ży­dach w okre­sie II wojny świa­to­wej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Szoah, holokaust

Wiktionary


szoah

okre­śle­nie na lu­do­bój­stwo do­ko­na­ne na Ży­dach w cza­sie II wojny świa­to­wej; szoa (Szoa); shoah (Shoah); ho­lo­ca­ust (Ho­lo­ca­ust); ho­lo­ka­ust (Ho­lo­ka­ust)


SJP.pl


szoarma

po­tra­wa arab­ska w po­sta­ci pie­czo­nych skraw­ków mięsa; sho­ar­ma, sha­or­ma, sha­war­ma


SJP.pl


szober

naz­wi­sko


SJP.pl


szochet

osoba do­ko­nu­ją­ca uboju ry­tu­al­ne­go


SJP.pl


szodon

go­rą­cy, słod­ki sos do de­se­rów, przy­go­to­wy­wa­ny z ubi­tych żół­tek, cukru, bia­łe­go wina oraz skór­ki z cy­try­ny lub po­ma­rań­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cuk. go­rą­cy sos do de­se­rów skła­da­ją­cy się z ubi­tych żół­tek, cukru i bia­łe­go wina

Wiktionary

Sos szo­don (fr. "cha­u­de­au") – gęsty, słod­ki biały sos do de­se­rów kuch­ni fran­cu­skiej po­da­wa­ny na cie­pło bądź na zimno. Spo­rzą­dza­ny z utar­tych z cu­krem żół­tek, roz­trze­pa­nych na cie­pło z mle­kiem lub winem, z ewen­tu­al­nym do­dat­kiem skór­ki cy­try­no­wej lub po­ma­rań­czo­wej. Do go­rą­cych de­se­rów po­da­wa­ny jest go­rą­cy i spie­nio­ny.

Wikipedia


szody

uży­wa­ne dzia­ni­ny weł­nia­ne, przez­na­czo­ne do po­now­ne­go prze­ro­bu


SJP.pl


szofar

ba­ra­ni róg, na któ­rym trąbi się w sy­na­go­dze w świę­to Rosz Ha­sza­na; szał­fer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. muz. ry­tu­al­ny in­stru­ment mu­zycz­ny wy­ko­na­ny z rogu zwie­rzę­cia ko­szer­ne­go, naj­czę­ściej ba­ra­nie­go, uży­wa­ny pod­czas niek­tó­rych świąt ży­dow­skich;

Wiktionary

Szo­far ( ‏שופר‎; ‏שופֿר‎ "szoj­fer") – in­stru­ment dęty o cha­rak­te­rze li­tur­gicz­nym, uży­wa­ny w ju­da­iz­mie. Jest ro­dza­jem rogu, który z po­wo­du na­wią­za­nia do hi­sto­rii ofia­ro­wa­nia Iza­a­ka przez Abra­ha­ma był wy­ko­ny­wa­ny z rogu ba­ra­nie­go.

Szo­far po­ja­wia się w opi­sach bi­blij­nych jako in­stru­ment, za po­mo­cą któ­re­go ogła­sza­no ważne wy­da­rze­nia: zbli­ża­nie się nie­bez­pie­czeń­stwa, roz­po­czę­cie lub za­koń­cze­nie wojny, po­czą­tek postu lub roku ju­bi­le­u­szo­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɔfar, AS: šofar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szałfer

Wiktionary


szofer

kie­row­ca, zwła­szcza za­wo­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) za­wo­do­wy kie­row­ca

 (1.2) przest. osoba kie­ru­ją­ca po­ja­zdem sa­mo­cho­do­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba ostrzec wszyst­kich na­szych szo­fe­rów, by omi­ja­li to skrzy­żo­wa­nie.

 (1.2) Zwa­li­ła winę na szo­fe­ra z sy­ren­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szoferka ż.

 przym. szoferski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kierowca

 (1.2) automobilista

Wiktionary


szoferak

szo­fer, kie­row­ca za­wo­do­wy


SJP.pl


szoferka

1. ka­bi­na sa­mo­cho­du cię­ża­ro­we­go, w któ­rej sie­dzi kie­row­ca;
2. po­tocz­nie: ko­bie­ta szo­fer;
3. po­tocz­nie, tylko w licz­bie po­je­dyn­czej: zawód szo­fe­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. ka­bi­na cię­ża­rów­ki

 (1.2) pot. mot. upra­wia­nie za­wo­du kie­row­cy

 (1.3) pot. ko­bie­ta szo­fer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szofer mos.

 przym. szoferski

Wiktionary


szoferski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pracą szo­fe­ra, do­ty­czą­cy szo­fe­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szofer mos., szoferka ż.

Wiktionary


szoferzyna

lek­ce­wa­żą­co: marny, lichy szo­fer


SJP.pl


szogi

gra plan­szo­wa na­zy­wa­na ja­poń­ski­mi sza­cha­mi; shogi, siogi


SJP.pl


szogun

tytuł ja­poń­skich na­miest­ni­ków woj­sko­wych; sio­gun, sho­gun


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. ja­poń­ski wódz na­czel­ny, ge­ne­rał, zwierzch­nik sił zbroj­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szo­gu­ni w tam­tych cza­sach spra­wo­wa­li fak­tycz­ną wła­dzę w Ja­po­nii. Ce­sarz nie miał już wła­dzy, a funk­cja ta stała się czy­sto re­pre­zen­ta­cyj­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siogun mos., siogunat mrz., szogunat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) siogun

Wiktionary


szogunat

sho­gu­nat, sio­gu­nat, ba­ku­fu;
1. ja­poń­ska woj­sko­wa ad­mi­ni­stra­cja fe­u­dal­na w la­tach 1992-1868, w któ­rej rządy spra­wo­wał szo­gun;
2. okres w hi­sto­rii Ja­po­nii, w któ­rym rządy spra­wo­wał szo­gun


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. polit. forma spra­wo­wa­nia rzą­dów, w któ­rej wła­dzę po­sia­da szo­gun;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szogun mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. siogunat

Wiktionary


szojchet

w kul­tu­rze ży­dow­skiej: męż­czyz­na zaj­mu­ją­cy się ry­tu­al­nym ubo­jem zwie­rząt; rze­zak


SJP.pl


szok

1. silny wstrząs psy­chicz­ny wy­wo­ła­ny ja­kimś gwał­tow­nym prze­ży­ciem;
2. med. nie­bez­piecz­ne dla życia za­bu­rze­nia czyn­no­ści or­ga­niz­mu (np. spa­dek ci­śnie­nia krwi) bę­dą­ce re­ak­cją na cięż­kie urazy lub na­stęp­stwem ope­ra­cji, za­tru­cia itp.; wstrząs


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­ten­syw­na re­ak­cja psy­chicz­na, która jest wy­wo­ła­na gwał­tow­nym, zaz­wy­czaj ne­ga­tyw­nym prze­ży­ciem lub wy­da­rze­niem

 (1.2) med. nie­bez­piecz­ne dla życia za­bu­rze­nia czyn­no­ści or­ga­niz­mu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ostra re­ak­cja na stres
  • wstrząs
  • szok po­po­ro­do­wy
  • szok ciepl­ny
  • szok koń­co­wy
  • Szok – fran­cu­sko-wło­ski dra­mat kry­mi­nal­ny z 1973 roku
  • Szok – fran­cu­ski film kry­mi­nal­ny z 1982 roku
  • Szok – au­stra­lij­sko–no­wo­ze­landz­ko-bry­tyj­ski film z 1985 roku
  • Szok – pol­ski film z 2018 roku
  • Szok – nie­miec­ki dra­mat kry­mi­nal­ny z 2023 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Klę­ska grun­waldz­ka z per­spek­ty­wy ślą­skie­go poety to szok taki, jak gdyby in­diań­ski wódz, po­wiedz­my jakiś Win­ne­tou, po­ko­nał całą armię ame­ry­kań­ską i cią­gnął na Wa­szyng­ton.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szokowanie n.

 czas. szokować

 przym. szokowy, szokujący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstrząs

 (1.2) wstrząs

Wiktionary


szoka

naz­wi­sko


SJP.pl


szoking

po­tocz­nie: coś za­ska­ku­ją­ce­go, szo­ku­ją­ce­go; shoc­king


SJP.pl


szokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szo­ko­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród mło­dych ludzi po­pu­lar­na była kul­tu­ra pun­ko­wa, która sprzy­ja­ła ek­spe­ry­men­to­wa­niu, nie­sza­blo­no­wo­ści i szo­ko­wa­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɔkɔˈvãɲɛ, AS: šokovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szokować

 rzecz. szok m.

 przym. szokujący

Wiktionary


szokować

cza­sow­nik

 (1.1) wzbu­dzać szok, skraj­ne za­dzi­wiać lub bul­wer­so­wać, dzi­wić, wstrzą­sać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Samo ist­nie­nie nie­prze­jed­na­nych zwo­len­ni­ków to­tal­nej wol­no­ści dawno już prze­sta­ło ko­go­kol­wiek szo­ko­wać.

 (1.1) Współ­czes­na te­le­wiz­ja za bar­dzo chcia­ła za­ska­ki­wać, pod­nie­cać, szo­ko­wać, zbyt czę­sto nawet pro­gra­my in­for­ma­cyj­ne przy­po­mi­na­ły klipy re­kla­mo­we lub mu­zycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szok m., szokowanie n.

 czas. zaszokować dk.

 przym. szokujący

 przysł. szokująco

Wiktionary


szokowy

→ szok


SJP.pl

Patrz:

szok

szokujący

przy­miot­nik

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy szok, zdzi­wie­nie, zbul­wer­so­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Robił to w spo­sób nie­kon­wen­cjo­nal­ny, nawet za­ska­ku­ją­cy i szo­ku­ją­cy, jak pra­wie wszyst­ko, do czego się za­bie­rał.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szokować, dk. zaszokować

 rzecz. szok m., szokowanie n.

 przysł. szokująco

Wiktionary


szola

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. winda w ko­pal­ni

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. górn. szyb ko­pal­nia­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek, dowej szola, bo mom au­to­bus!

Wiktionary


szolapur

mia­sto w In­diach


SJP.pl


szolapurski

→ Szo­la­pur (mia­sto w In­diach)


SJP.pl


szolc

naz­wi­sko


SJP.pl


szolka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. na­czy­nie, z któ­re­go pije się kawę lub her­ba­tę, po­dob­ne do kubka

Wiktionary


szolnok

mia­sto na Wę­grzech


SJP.pl

Szol­nok (niem. "Soll­nock") – mia­sto w środ­ko­wych Wę­grzech, port rzecz­ny nad uj­ściem rzeki Za­gy­va do Cisy, ok. 100 km na wschód od Bu­da­pesz­tu. Sto­li­ca ko­mi­ta­tu Jász-Na­gy­kun-Szol­nok. Ważny oś­ro­dek tran­spor­to­wy. W Szol­no­ku mie­ści się Mu­ze­um Lot­nict­wa Wę­gier­skie­go. Mia­sto liczy ponad 74,5 tys. miesz­kań­ców (I 2011).

Wikipedia


szomański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Olga Szo­mań­ska – pio­sen­kar­ka.
  • Wło­dzi­mierz Szo­mań­ski – muzyk.
  • An­drzej Szo­mań­ski – hi­sto­ryk.

Wikipedia


szombierczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­ka­niec Szom­bie­rek

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Szom­bie­rek, uro­dzo­na w Szom­bier­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pan Ry­szard jest ro­do­wi­tym szom­bier­cza­ni­nem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szombierki lm nm.

:: fż. szombierczanka ż.

 przym. szombierski

Wiktionary


szombierczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Szom­bie­rek

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Szom­bie­rek, uro­dzo­na w Szom­bier­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Zyta jest ro­do­wi­tą szom­bier­czan­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szombierki lm nm.

:: fm. szombierczanin mos.

 przym. szombierski

Wiktionary


szombierki

dziel­ni­ca By­to­mia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. część mia­sta Bytom, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

Wiktionary

Szom­bier­ki (nazwa hi­sto­rycz­na: Chru­szczów, niem. "Schom­berg") – od 1951 roku dziel­ni­ca By­to­mia, wcze­śniej sie­dzi­ba gminy Chru­szczów w po­wie­cie by­tom­skim. Po­ło­żo­ne są 1,5 km na po­łud­nio­wy za­chód od cen­trum mia­sta wzdłuż szosy pro­wa­dzą­cej z By­to­mia do Rudy Ślą­skiej i Za­brza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hanka miesz­ka w Szom­bier­kach koło ko­pal­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szombierczanin mos., szombierczanka ż.

 przym. szombierski

Wiktionary


szombierski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Szom­bie­rek, zwią­za­ny z Szom­bier­ka­mi

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Szom­bie­rek lub szom­bier­czan, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne Szom­bier­kom lub szom­bier­cza­nom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szombierki lm nm., szombierczanin mos., szombierczanka ż.

Wiktionary


szon

obraź­li­wie: roz­pust­na ko­bie­ta; kur­wi­szon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg. żart. ko­bie­ta upra­wia­ją­ca seks w ce­lach za­rob­ko­wych

 (1.2) slang. po­gard. osoba (w znacz­nej więk­szo­ści przy­pad­ków ko­bie­ta) roz­wią­zła sek­su­al­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcia­łem Pani po­wie­dzieć, że Pani córka to jest zwy­kły szon. / Szon? A co to jest szon? / Kur­wi­szon!

 (1.2) (…) dzi­siej­sze ko­bie­ty to w 99% szony

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɔ̃n, AS: šõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zgrub. szonisko n.

 przym. szonowski, szonowy

 czas. szonić się

Wiktionary


szona

język z ro­dzi­ny bantu, język urzę­do­wy Zim­bab­we; shona


SJP.pl

Szona – nazwa zbior­cza dla grupy ple­mion afry­kań­skich z grupy Bantu ży­ją­cych w za­chod­nim Zim­bab­we i po­łud­nio­wym Mo­zam­bi­ku. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem shona. Spo­łecz­ność ta liczy ok. 9 mln osób.

Wikipedia


szoner

sta­tek ża­glo­wy o sko­śnym oża­glo­wa­niu; szku­ner, sku­ner


SJP.pl


szoniec

Szo­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­to­cin. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


szonizaur

wy­mar­ły gad mor­ski z rzędu ich­tio­za­u­rów, o ciele przy­po­mi­na­ją­cym wie­lo­ry­ba z dłu­gi­mi płet­wa­mi


SJP.pl

Szo­ni­za­ur ("Sho­ni­sa­u­rus") – wy­mar­ły ro­dzaj póź­no­tria­so­wych ich­tio­za­u­rów. Na­le­ża­ły do niego naj­więk­sze znane mor­skie gady, mo­gą­ce osią­gać dłu­gość po­wy­żej 20 m (ale patrz niżej). Nazwa ro­dza­ju po­cho­dzi od gór Shos­ho­ne Mo­un­ta­ins, w któ­rych zna­le­zio­no pier­wsze okazy.

Wikipedia


szonowice

Szo­no­wi­ce ( Scho­no­witz, Schon­dorf) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Rud­nik. Miej­sco­wość znaj­du­je się w środ­ko­wo-pół­noc­nej czę­ści gminy. Jej po­wierzch­nia wy­no­si 4,71 km², liczy 264 miesz­kań­ców.

Szo­no­wi­ce po raz pier­wszy wzmian­ko­wa­no w 1383 roku.

Wikipedia


szonów

obraź­li­wie: roz­pust­na ko­bie­ta; kur­wi­szon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szo­nów – wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim, w pow. głub­czyc­kim
  • Szo­nów – dawna gro­ma­da w pow. głub­czyc­kim
  • Szo­nów – mia­sto w kraju mo­raw­sko-ślą­skim
  • Szo­nów – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Szo­no­wie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szonowianin m., szonowianka ż.

 przym. szonowski

Wiktionary


szop

na­drzew­ny ssak dra­pież­ny za­miesz­ku­ją­cy Ame­ry­kę Pół­noc­ną i Po­łud­nio­wą; naj­bar­dziej znany szop pracz myje po­karm przed je­dze­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pro­cy­on|ref=tak., ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych;

 (1.2) zool. ssak z ro­dza­ju szo­pów (1.1)

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: szopa

Wiktionary

Szop ("Pro­cy­on") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych (Pro­cy­o­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) kilka wozów emi­granc­kich, które łatwo poz­nać po bia­łych, wy­so­kich da­chach i po tym, że mię­dzy ko­ła­mi zwy­kle upię­ty jest na łań­cu­chu pies, szop albo niedź­wia­dek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɔp, AS: šop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopowate nmos., szopik m.

:: zdrobn. szopik m.

:: zgrub. szopisko n.

 przym. szopowy, szopowaty

Wiktionary


szopa

1. drew­nia­ny bu­dy­nek do prze­cho­wy­wa­nia m.in. na­rzę­dzi, drew­na; rza­dziej: chwi­lo­we po­mie­szcze­nie dla zwie­rząt go­spo­dar­skich;
2. w daw­nej Pol­sce: bu­dy­nek, w któ­rym za­sia­da­li se­na­to­rzy na sej­mie elek­cyj­nym;
3. po­tocz­nie:
a) gęste zmierz­wio­ne włosy na gło­wie przy­po­mi­na­ją­ce strze­chę;
b) śmiesz­ne zda­rze­nie; heca, ko­me­dia;


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lekki, drew­nia­ny bu­dy­nek go­spo­dar­czy lub ma­ga­zy­no­wy

 (1.2) pot. nie­u­po­rząd­ko­wa­na, wzbu­rzo­na czu­pry­na

 (1.3) hist. pro­wi­zo­rycz­na bu­dow­la, w któ­rej za­sia­da­li se­na­to­rzy sejmu elek­cyj­ne­go

 (1.4) gw-pl|Górny Śląsk. kufel

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­skoz­wie­rzę­cy.

 (2.1) D. i B. lp. od: szop

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szopa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Sie­ra­ko­wi­ce
  • An­drzej Szopa – pol­ski aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny
  • Bar­ba­ra Ka­ta­rzy­na Erber (z domu Szopa) – pol­ska et­no­graf, hi­sto­rycz­ka sztu­ki lu­do­wej, mu­ze­o­log, ba­dacz­ka dzie­jów kul­tu­ry ma­te­rial­nej
  • Bo­że­na Borys-Szopa – pol­ska dzia­łacz­ka związ­ko­wa
  • Iwan Szopa – ukra­iń­ski pił­karz
  • Jan Szopa – pol­ski pe­da­gog
  • Ja­nusz Szopa – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Jerzy Szopa – pol­ski dzia­łacz pań­stwo­wy, mi­ni­ster że­glu­gi, dy­plo­ma­ta, in­ży­nier bu­dow­nict­wa okrę­to­we­go
  • Le­szek Szopa – dzien­ni­karz
  • Lud­wik Szopa – pol­ski le­karz we­te­ry­na­rii, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Maja Szopa – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na i fil­mo­wa
  • Marek Szopa – pro­fe­sor fi­zy­ki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɔpa, AS: šopa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szopka ż.

 przym. szopowy, szopkarski, szopkowy

 czas. szopkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. odryna

Wiktionary


szopeczka

zdrob­nie­nie od: szop­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szop­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɔˈpɛt͡ʃka, AS: šopečka

Wiktionary


szopen

po­tocz­nie o oso­bie no­szą­cej roz­wi­chrzo­ną, nie­u­cze­sa­ną fry­zu­rę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szo­pen – przed­wo­jen­na nazwa bro­wa­ru Ta­u­ras
  • Szo­pen – spol­szczo­ny zapis naz­wi­ska Fry­de­ry­ka Cho­pi­na

Wikipedia


szopenfeldziarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. gwara. więz. zło­dziej wy­no­szą­cy ze skle­pu ubra­nia pod­czas rze­ko­me­go ich przy­mie­rza­nia;

Wiktionary

Szo­pen­fel­dziarz – zło­dziej do­ko­nu­ją­cy kra­dzie­ży w skle­pie lub w ma­ga­zy­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znany i ce­nio­ny ku­piec Ed­mund Wajno, oby­wa­tel bo­li­wij­ski, zo­stał przy­ła­pa­ny na kra­dzie­ży wiąz­ki cen­nych futer, które sta­rał się wy­nieść pod pal­tem ze skle­pu. Zwy­czaj­ny szo­pen­fel­dziarz. Wszedł, za­żą­dał futer i za­czął ka­pry­sić, a kiedy su­biek­ci za­ję­li się de­mon­stro­wa­niem, sko­rzy­stał z ich nie­u­wa­gi.

 (1.1) Otrzy­ma­wszy za­pro­sze­nie na uro­czy­stość urzą­dza­ną z okaz­ji zwol­nie­nia z wię­zie­nia ce­nio­ne­go szo­pen­fel­dzia­rza, pan Feluś był w po­waż­nym kło­po­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɔpɛ̃nˈfɛlʲd͡ʑaʃ, AS: šopẽnfelʹʒ́aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenfeldziarstwo n., szopenfeld m.

:: fż. szopenfeldziarka ż.

 przym. szopenfeldziarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złodziej sklepowy

Wiktionary


szopeniada

okaz­jo­na­lizm: kon­cert z mu­zy­ką Szo­pe­na; cho­pi­na­da, cho­pi­nia­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wy­da­rze­nie mu­zycz­ne (kon­cert, fe­sti­wal, itp.), pod­czas któ­re­go słu­cha się mu­zy­ki Szo­pe­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mia­sto zo­bo­wią­za­ło się do or­ga­ni­zo­wa­nia raz na pięć lat wrze­śnio­wej szo­pe­nia­dy w musz­li kon­cer­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenistyka ż., szopeniana nmos., Chopin mrz., szopenista m., szopenistka ż.

 przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopiniada

Wiktionary


szopeniana

wszyst­ko, co do­ty­czy życia i twór­czo­ści Szo­pe­na; cho­pi­nia­na, cho­pe­nia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) liter. au­to­gra­fy i do­ku­men­ty do­ty­czą­ce Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

 (1.2) druk. księg. wy­daw­nict­wa zwią­za­ne z Fry­de­ry­kiem Szo­pe­nem i jego twór­czo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hra­bie­mu udało się ze­brać sporą licz­bę szo­pe­nia­nów.

 (1.2) W tej księ­gar­ni ku­pisz ostat­nie szo­pe­nia­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenistyka ż., szopenistka ż., Chopin mrz., szopeniada ż., szopenista m.

 przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopiniana

 (1.2) chopiniana

Wiktionary


szopenista

cho­pi­ni­sta;
1. pia­ni­sta spe­cja­li­zu­ją­cy się w wy­ko­ny­wa­niu dzieł Szo­pe­na;
2. znaw­ca twór­czo­ści Szo­pe­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. muzyk wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

 (1.2) muz. znaw­ca twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ho­te­lu już za­trzy­ma­ło się kilku szo­pe­ni­stów, bo za ty­dzień roz­po­czy­na­ją się prze­słu­cha­nia.

 (1.2) Jej wy­kła­dow­ca z mu­zy­ko­lo­gii był wy­bit­nym szo­pe­ni­stą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenistyka ż., szopeniada ż., szopeniana nmos.

:: fż. szopenistka ż.

 przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopinista

 (1.2) chopinista

Wiktionary


szopenistka

→ szo­pe­ni­sta; cho­pi­nist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pia­nist­ka wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

 (1.2) muz. znaw­czy­ni twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenistyka ż., szopeniada ż., szopeniana nmos.

:: fm. szopenista m.

 przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopinistka

 (1.2) chopinistka

Wiktionary


szopenistyka

cho­pi­ni­sty­ka;
1. nauka gry ut­wo­rów Szo­pe­na;
2. spo­sób in­ter­pre­ta­cji ut­wo­rów Szo­pe­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ćwi­cze­nie się w wy­ko­ny­wa­niu ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

 (1.2) muz. spo­sób in­ter­pre­ta­cji ut­wo­rów Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tak mi się owa so­lo­wa szo­pe­ni­sty­ka śliz­ga po po­wierzch­ni mojej wraż­li­wo­ści.

 (1.2) Dusz­ni­ki wyz­na­cza­ją tren­dy szo­pe­ni­sty­ki świa­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenista mos., szopenistka ż., szopeniada ż., szopeniana nmos., Chopin mrz.

 przym. szopenowski, Szopenowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopinistyka

 (1.2) chopinistyka

Wiktionary


szopenizm

ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla mu­zy­ki Cho­pi­na; cho­pi­nizm


SJP.pl


szopenolog

mu­zy­ko­log, znaw­ca twór­czo­ści Cho­pi­na; cho­pi­no­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. mu­zy­ko­log ba­da­ją­cy twór­czość i życie Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej półce znaj­dziesz książ­ki wy­bit­nych szo­pe­no­lo­gów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenologia ż.

 przym. szopenologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopinolog

Wiktionary


szopenologia

ba­da­nia nad twór­czo­ścią Fry­de­ry­ka Cho­pi­na; cho­pi­no­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. nauka o życiu i twór­czo­ści Fry­de­ry­ka Szo­pe­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­cha­li­na wy­kła­da szo­pe­no­lo­gię w PSM w Cie­szy­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenolog mos., szopenolożka ż.

 przym. szopenologiczny

Wiktionary


szopenologiczny

do­ty­czą­cy szo­pe­no­lo­gii


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szo­pe­no­lo­gią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iga wzię­ła udział w sym­poz­jum szo­pe­no­lo­gicz­nym w Pile.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopenologia ż., szopenolog mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopinologiczny

Wiktionary


szopenolożka

→ szo­pe­no­log


SJP.pl

Patrz:

szopenolog

szopenowski

do­ty­czą­cy twór­czo­ści Szo­pe­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Szo­pe­na, ma­ją­cy cechy ut­wo­rów Szo­pe­na; cho­pi­now­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. do­ty­czą­cy życia i mu­zy­ki Fry­de­ry­ka Cho­pi­na, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Cho­pi­na lub jego mu­zy­ki, taki jak u Cho­pi­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już wie­dzie­li, że klapa, z Radia San­tia­go, które nie na­da­ło zatem be­et­ho­ve­now­skiej Sym­fo­nii he­ro­icz­nej ani po­lo­ne­za szo­pe­now­skie­go, przy­go­to­wa­nych przez za­ma­chow­ców na Dzień Trium­fu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Chopin mrz., szopeniada ż., szopeniana nmos., szopenista mos., szopenistka ż., szopenistyka ż.

 przym. Szopenowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chopinowski

Wiktionary


szopenowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szo­pe­na lub z nim zwią­za­ny; Cho­pi­no­wy, Szo­pe­now­ski, Cho­pi­now­ski


SJP.pl


szoperka

dam­ska torba na za­ku­py; shop­per­ka


SJP.pl


szopi

→ szop; szo­po­wy


SJP.pl

Szopi, Szopy ( Шопи) – bał­kań­ska grupa et­nicz­no-kul­tu­ro­wa za­miesz­ku­ją­ca me­zo­re­gion tzw. Szo­płu­ku (Шоплук) na po­gra­ni­czu Buł­ga­rii, Ser­bii i Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej.

Przez naukę buł­gar­ską ba­da­ją­cą ich etnos od po­cząt­ku XX wieku, okre­śla­ni są jako pod­gru­pa Buł­ga­rów, wy­róż­nia­ją­ca się sto­sun­ko­wo naj­le­piej za­cho­wa­ny­mi ce­cha­mi i oby­cza­ja­mi sta­ro­sło­wiań­ski­mi. W Ser­bii jako Šopowi (Шопови) od nie­daw­na (2011) trak­to­wa­ni są jako odręb­na na­ro­do­wość.

Wikipedia


szopiasty

po­dob­ny do dachu szopy, taki, jak szopa; zmierz­wio­ny, na­stro­szo­ny


SJP.pl


szopienice

część Ka­to­wic


SJP.pl

Szo­pie­ni­ce (niem. "Schop­pi­nitz"; no­to­wa­na rów­nież w za­pi­sie "Scho­pi­nitz") – część Ka­to­wic, po­ło­żo­na w pół­noc­no-wschod­nim re­jo­nie mia­sta, nad Rawą, około 8 km na wschód od cen­trum, na te­re­nie dziel­ni­cy Szo­pie­ni­ce-Bu­ro­wiec. W la­tach 1947–1959 sa­mo­dziel­ne mia­sto.

Wikipedia


szopienicki

przy­miot­nik od: Szo­pie­ni­ce


SJP.pl


szopinek

Szo­pi­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Za­mość.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Za­mość. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań z roku 2011 wieś miała 747 miesz­kań­ców.

Szo­pi­nek jest wsią pod­miej­ską Za­mo­ścia. Roz­cią­ga się na dłu­go­ści 2 km przy dro­dze kra­jo­wej nr 74

Wikipedia


szoping

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. ra­dos­ne spę­dza­nie czasu na za­ku­pach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś zro­bi­ły­śmy sobie z Jolką szo­ping i pół dnia przy­mie­rza­ły­śmy w skle­pach ciu­chy.

Wiktionary


szopiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bal­ta­zar Szo­piń­ski (1846–1912) – pol­ski praw­nik, ko­lek­cjo­ner dzieł ta­trzań­skich
  • Iwona Sudoł-Szo­piń­ska (ur. 1970) – pol­ska le­kar­ka
  • Jacek Szo­piń­ski (ur. 1964) – pol­ski ho­ke­i­sta i tre­ner
  • Jan Szo­piń­ski (ur. 1957) – pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ka­zi­mierz Szo­piń­ski (ur. 1960) – pol­ski le­karz
  • Lu­bo­mir Szo­piń­ski (1913–1961) – pol­ski muzyk, dy­ry­gent i kom­po­zy­tor
  • Ro­bert Szo­piń­ski (ur. 1961) – pol­ski ho­ke­i­sta i tre­ner
  • Sta­ni­sław Szo­piń­ski (1903–1976) – pol­ski woj­sko­wy i dzia­łacz spo­łecz­ny

Wikipedia


szopka

1. wi­do­wi­sko sce­nicz­ne lub ku­kieł­ko­we zwią­za­ne te­ma­tycz­nie z Bożym Na­ro­dze­niem; ja­seł­ka;
2. kom­po­zy­cja fi­gu­ral­na przed­sta­wia­ją­ca na­ro­dze­nie Chry­stu­sa, wy­sta­wia­na w ko­ście­le w okre­sie świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia; żłó­bek, ja­seł­ka;
3. wi­do­wi­sko sa­ty­rycz­ne, naj­czę­ściej ku­kieł­ko­we, w któ­rym wy­stę­pu­ją znane po­sta­cie z życia po­li­tycz­ne­go, spo­łecz­ne­go i kul­tu­ral­ne­go;
4. po­tocz­nie: sy­tu­a­cja, za­cho­wa­nie itp. nie­po­waż­ne, obli­czo­ne na pokaz; heca, ko­me­dia, za­mie­sza­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szopa

 (1.2) rel. model sta­jen­ki bet­le­jem­skiej, zwy­kle ze żłob­kiem i fi­gur­ka­mi

 (1.3) teatr. rel. wi­do­wi­sko te­a­tral­ne zwią­za­ne z Bożym Na­ro­dze­niem

 (1.4) teatr. sa­ty­rycz­ne wi­do­wi­sko ku­kieł­ko­we, na­wią­zu­ją­ce formą do szop­ki (1.3) bo­żo­na­ro­dze­nio­wej

 (1.5) pot. przen. za­cho­wa­nie pod pu­blicz­kę, na pokaz, bez istot­nej tre­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szop­ka – szop­ka bo­żo­na­ro­dze­nio­wa
  • Szop­ka – po­la­na w Pie­ni­nach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gra­bie znaj­dziesz w szop­ce na na­rzę­dzia.

 (1.2) Na Gór­nym Ślą­sku szop­kę na­zy­wa­ją bet­lej­ką.

 (1.3) Pio­truś w szop­ce bo­żo­na­ro­dze­nio­wej za­grał świę­te­go Jó­ze­fa.

 (1.4) W te­le­wi­zyj­nej szop­ce po­ja­wi­ło się spore grono po­li­ty­ków.

 (1.5) Za­cho­wuj się! Nie od­sta­wiaj szop­ki!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɔpka, AS: šopka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopkarstwo n., szopkarka ż., szopa ż., szopkarz mos.

 czas. szopkować ndk.

 przym. szopkowy, szopkarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stajenka, żłóbek; gw. Górny Śląsk betlejka, betlyjka

 (1.3) jasełka

 (1.5) heca

Wiktionary


szopkarka

ko­bie­ta two­rzą­ca szop­ki bo­żo­na­ro­dze­nio­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) folk. ar­tyst­ka wy­ko­nu­ją­ca szop­ki bo­żo­na­ro­dze­nio­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Jadzi, znana kra­kow­ska szop­kar­ka, otrzy­ma­ła już trzy na­gro­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szopkować ndk.

 rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarstwo n.

:: fm. szopkarz m.

Wiktionary


szopkarski

→ szop­karz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) folk. zwią­za­ny z szop­kar­stwem, od­no­szą­cy się do szop­kar­stwa

Wiktionary

Patrz:

szopkarz

Przykłady

 (1.1) Kra­ków stał się praw­dzi­wym za­głę­biem szop­kar­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szopkowy

 rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarstwo n.

Wiktionary


szopkarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzem. ro­dzaj rze­mio­sła zaj­mu­ją­cy się wy­ko­ny­wa­niem bo­żo­na­ro­dze­nio­wych przed­sta­wień szo­pek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na­dzie­ję, że ten wpis przy­czy­ni się za­rów­no do pro­mo­cji sa­me­go szop­kar­stwa, któ­re­go ma­te­rial­ne efek­ty, prze­pię­kne szop­ki, są już dziś pre­zen­to­wa­ne na całym świe­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szopkować ndk.

 przym. szopkarski

 rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarka ż., szopkarz mos.

Wiktionary


szopkarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) aktor wy­stę­pu­ją­cy w szop­ce

 (1.2) folk. ar­ty­sta wy­ko­nu­ją­cy szop­ki

 (1.3) folk. ko­lęd­nik cho­dzą­cy z szop­ką po do­mach

 (1.4) prze­stęp. zło­dziej spe­cja­li­zu­ją­cy się w okra­da­niu skle­pów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po przed­sta­wie­niu za­pro­si­my szop­ka­rzy na ko­la­cję.

 (1.2) Kra­kow­scy szop­ka­rze wy­sta­wia­ją swoje szop­ki w sali ra­tu­sza.

 (1.3) Przed furt­ką sta­nę­ło czte­rech szop­ka­rzy i za­czę­ło śpie­wać ko­lę­dę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarstwo n.

:: fż. szopkarka ż.

 czas. szopkować

Wiktionary


szopkować

rzad­ko: cho­dzić z szop­ką w cza­sie Bo­że­go Na­ro­dze­nia; wy­sta­wiać ja­seł­ka


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. folk. cho­dzić z szop­ką, z ja­seł­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pa­ki szop­ku­ją zwy­kle w drugi dzień świąt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szopa ż., szopka ż., szopkarka ż., szopkarstwo n., szopkarz mos.

Wiktionary


szopkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) teatr. zwią­za­ny z szop­ką, od­no­szą­cy się do szop­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­ciel­ka przy­go­to­wa­ła dla ucz­niów kilka stroi szop­ko­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szopkarski

 rzecz. szopa ż., szopka ż.

Wiktionary


szopoholiczka

ko­bie­ta uza­leż­nio­na od ro­bie­nia za­ku­pów; sho­po­ho­licz­ka, za­ku­po­ho­licz­ka


SJP.pl


szopoholik

osoba uza­leż­nio­na od ro­bie­nia za­ku­pów; za­ku­po­ho­lik, sho­po­ho­lik


SJP.pl


szopoholizm

uza­leż­nie­nie od ku­po­wa­nia rze­czy; za­ku­po­ho­lizm, sho­po­ho­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. za­ku­po­ho­lizm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kupnoholizm, oniomania, shopoholizm, zakupoholizm

Wiktionary


szopowate

ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z rzędu dra­pież­nych, o wy­dłu­żo­nym ciele i śred­nim lub dłu­gim ogo­nie z ciem­ny­mi i jas­ny­mi pier­ście­nia­mi, za­miesz­ku­ją­cych ob­sza­ry stre­fy umiar­ko­wa­nej i podz­wrot­ni­ko­wej obu Ame­ryk; na­le­żą do niej m.in. szop pracz, panda mała, ostro­nos mek­sy­kań­ski i kin­ka­żu


SJP.pl

Szo­po­wa­te (Pro­cy­o­ni­dae) – ro­dzi­na ssa­ków ło­ży­sko­wych z po­drzę­du psoksz­tałt­nych (Ca­ni­for­mia) w obrę­bie rzędu dra­pież­nych (Car­ni­vo­ra). W za­pi­sie ko­pal­nym są znane od oli­go­ce­nu.

Wikipedia


szopowaty

o ce­chach szo­po­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


szopowy

1. → szop; szopi;
2. → szopa


SJP.pl

Patrz:

szop; szopi;
2. → szopa

szopski

→ Szopi (bał­kań­ska grupa et­nicz­no-kul­tu­ro­wa)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

Wikipedia


szopy

1. drew­nia­ny bu­dy­nek do prze­cho­wy­wa­nia m.in. na­rzę­dzi, drew­na; rza­dziej: chwi­lo­we po­mie­szcze­nie dla zwie­rząt go­spo­dar­skich;
2. w daw­nej Pol­sce: bu­dy­nek, w któ­rym za­sia­da­li se­na­to­rzy na sej­mie elek­cyj­nym;
3. po­tocz­nie:
a) gęste zmierz­wio­ne włosy na gło­wie przy­po­mi­na­ją­ce strze­chę;
b) śmiesz­ne zda­rze­nie; heca, ko­me­dia;


SJP.pl

Zo­bacz też: Szopy w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Szopy – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Gro­no­wo El­blą­skie, na ob­sza­rze Żuław El­blą­skich.

Wieś okrę­gu sę­dzie­go ziem­skie­go El­blą­ga w XVII i XVIII wieku. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


szor

ro­dzaj koń­skiej uprzę­ży; szory


SJP.pl


szorc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|War­mia. far­tuch

Wiktionary


szorciki

zdrob­nie­nie od: szor­ty


SJP.pl


szorcówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szor­ców­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Skier­bie­szów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Skier­bie­szów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 46 miesz­kań­ców.

Wikipedia


szorek

(zwy­kle w licz­bie mno­giej)
1. zdrob­nie­nie od: szor (ro­dzaj koń­skiej uprzę­ży);
2. szel­ka uży­wa­na do pro­wa­dze­nia psa na smy­czy bez obro­ży


SJP.pl


szoria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. etn. kra­i­na Szo­rów, zob. Gór­ska Szo­ria.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szorski mrz., Szor m., Szorka ż.

 przym. szorski, szoriański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Górska Szoria

Wiktionary


szorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szo­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɔrɔˈvãɲɛ, AS: šorovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szorować

Wiktionary


szorowarka

ma­szy­na do szo­ro­wa­nia i mycia po­wierzch­ni twar­dych


SJP.pl


szorować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) trąc czymś, czy­ścić jakąś po­wierzch­nię

 (1.2) trzeć, ocie­rać się o coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Bied­ny jam­nik szo­ro­wał brzu­chem po chod­ni­ku.

 (1.3) Brzuch cię boli od ty­god­nia?! Szo­ruj do le­ka­rza!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃɔˈrɔvat͡ɕ, AS: šorovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szorowanie n., szorowarka ż.

 czas. wyszorować dk.

Wiktionary


szorowy

przy­miot­nik od: szory (ro­dzaj uprzę­ży koń­skiej)


SJP.pl


szorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szo­ra­mi lub Szo­rią, do­ty­czą­cy Szo­rów lub Szo­rii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język szor­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szor mos., Szorka ż., Szoria ż.

Wiktionary


szorstki

1. chro­po­wa­ty na po­wierzch­ni, nie­gład­ki;
2. nie­mi­ły w obej­ściu, nie­ła­god­ny, su­ro­wy, oprys­kli­wy;
3. o dźwię­ku: nie­czy­sty, brzmią­cy ostro, prze­ni­kli­wie


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy nie­gład­ką, chro­pa­wą po­wierzch­nię

 (1.2) o czło­wie­ku: przy­kry, nie­przy­jem­ny w obej­ściu

 (1.3) o dźwię­kach, od­gło­sach: nie­czy­sty, brzmią­cy prze­ni­kli­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tam, jak bie­głam na bo­sa­ka po po­mo­ście, po szorst­kich, na­grza­nych słoń­cem de­skach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɔrstʲci, AS: šorstʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szorstkość ż.

 przysł. szorstko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chropawy, chropowaty, ostry, porowaty

 (1.2) oschły, niedelikatny

Wiktionary


szorstko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób szorst­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szorstkość ż.

 przym. szorstki

Wiktionary


szorstkodzioby

kor­mo­ran szorst­ko­dzio­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny kor­mo­ra­no­wa­tych


SJP.pl


szorstkogrzbiet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|No­to­ci­tel­lus|A.H. Ho­well|ref=tak., gry­zoń z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Mek­sy­ku;

Wiktionary

Szorst­kogrz­biet ("No­to­ci­tel­lus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Futro na czę­ści grzbie­to­wej szorst­kogrz­bie­tów jest rze­czy­wi­ście szorst­kie.

Wiktionary


szorstkolistne

ro­dzi­na z klasy dwu­li­ścien­nych obej­mu­ją­ca około 2000 ga­tun­ków ro­ślin ziel­nych (rza­dziej drzew i krze­wów) ze stre­fy umiar­ko­wa­nej i zwrot­ni­ko­wej; ogó­recz­ni­ko­wa­te


SJP.pl


szorstkolistny

1. o ro­śli­nach: ma­ją­cy szorst­ko owło­sio­ne li­ście i ło­dy­gi;
2. o ce­chach szorst­ko­list­nych (ro­dzi­na ro­ślin); ogó­recz­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


szorstkoręki

ma­ją­cy szorst­kie ręce


SJP.pl


szorstkoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma szorst­kie skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃɔrstkɔˈskʃɨdwɨ, AS: šorstkoskšydu̯y

Wiktionary


szorstkowiec

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych (palm)


SJP.pl

Szorst­ko­wiec ("Tra­chy­car­pus" H.Wendl.) – ro­dzaj ro­ślin, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny are­ko­wa­tych (palm). Na­le­ży do niego 9 ga­tun­ków ro­ślin dziko ros­ną­cych w Chi­nach i w Hi­ma­la­jach, nie­kie­dy na du­żych wy­so­ko­ściach.

Wikipedia


szorstkowłosy

o zwie­rzę­tach, naj­czę­ściej o psach: ma­ją­cy szorst­ką, twar­dą sierść


SJP.pl


szorstkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szorst­kie; cecha tych, któ­rzy są szorst­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szorstki

 przysł. szorstko

Wiktionary


szorstnik

1. szorst­nik skó­rza­sty - ga­tu­nek uk­wia­ła;
2. przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny mor­skich ryb be­ryk­soksz­tałt­nych


SJP.pl


szorstuch

daw­niej: płó­cien­ny far­tuch


SJP.pl


szort

śro­do­wi­sko­wo:
1. krót­ki, pio­no­wy fil­mik wideo; shorts;
2. krót­kie opo­wia­da­nie, zwła­szcza z ga­tun­ku fan­ta­sty­ki


SJP.pl


szorthorn

przed­sta­wi­ciel an­giel­skiej rasy bydła do­mo­we­go (wy­ho­do­wa­nej w końcu XVIII w.), ho­do­wa­ny obec­nie w wielu kra­jach w dwóch od­mia­nach: mlecz­nej i mięs­nej; short­horn


SJP.pl


szorthorny

przed­sta­wi­ciel an­giel­skiej rasy bydła do­mo­we­go (wy­ho­do­wa­nej w końcu XVIII w.), ho­do­wa­ny obec­nie w wielu kra­jach w dwóch od­mia­nach: mlecz­nej i mięs­nej; short­horn


SJP.pl


szorty

krót­kie spo­den­ki, się­ga­ją­ce naj­wy­żej do kolan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) krót­kie spod­nie o spor­to­wym kroju

Wiktionary

Szor­ty – ro­dzaj spo­de­nek no­szo­ny głów­nie przez ko­bie­ty, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się nie­wiel­ką dłu­go­ścią i wy­ni­ka­ją­cym z tego bra­kiem no­ga­wek. Ich nazwa wy­wo­dzi się z an­giel­skie­go słowa "shorts", które ma jed­nak szer­sze zna­cze­nie niż pol­skie szor­ty, po­nie­waż obej­mu­je także inne ro­dza­je spo­de­nek z dłuż­szy­mi no­gaw­ka­mi, takie jak ber­mu­dy, ku­lo­ty czy ry­bacz­ki. An­giel­skim od­po­wied­ni­kiem pol­skich szor­tów jest okre­śle­nie "hot­pants".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃɔrtɨ, AS: šorty

Wiktionary


szory

ro­dzaj koń­skiej uprzę­ży; szory


SJP.pl


szos

w daw­nej Pol­sce pod­sta­wo­wy po­da­tek pła­co­ny przez mie­szczan Ko­ro­ny


SJP.pl

Szos – pod­sta­wo­wy po­da­tek od ma­jąt­ku pła­co­ny przez mie­szczan w daw­nej Pol­sce na rzecz skar­bu pań­stwa.

Wikipedia


szosa

droga o twar­dej na­wierzch­ni przez­na­czo­na dla po­ja­zdów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­dzaj drogi o ut­war­dzo­nej po­wierzch­ni, po któ­rej po­ru­sza­ją się po­ja­zdy

 (1.2) środ. rower szo­so­wy

Wiktionary

Zo­bacz też: Szosa w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Szosa (fr. "chaussée") – droga o twar­dej lub ut­war­dzo­nej na­wierzch­ni przez­na­czo­na dla ruchu po­ja­zdów.

W śred­nio­wie­czu ważne drogi wy­kła­da­ne były ka­mie­nia­mi i ka­wał­ka­mi skał. Spa­ja­no je wap­nem (łac. cal­ce­a­ta, fr. "chaux"), od któ­re­go pow­sta­ła fran­cu­ska nazwa "chaussée" (pol. zwap­no­wa­na lub wap­nem na­ło­żo­na) i pol­ska "szosa".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po szo­sie jeż­dżą sa­mo­cho­dy.

 (1.2) W War­sza­wie przy ulicy Kla­u­dy­ny jest sklep, gdzie można kupić star­sze uży­wa­ne szosy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃɔsa, AS: šosa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szosowiec mos., szosówka ż.

 przym. szosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szosyjo

 (1.2) rower szosowy, szosówka

Wiktionary


szosować

daw­niej: bu­do­wać, żwi­ro­wać szosę, drogę


SJP.pl


szosowiec

za­wod­nik bio­rą­cy udział w ko­lar­skich za­wo­dach szo­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. kolar. ko­larz bio­rą­cy udział w wy­ści­gach szo­so­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szosa ż., szosówka ż.

 przym. szosowy

Wiktionary


szosowy

1. → szosa;
2. zwią­za­ny z za­wo­da­mi ko­lar­ski­mi na szo­sach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z szosą, do­ty­czą­cy szosy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szosówka ż., szosowiec mos., szosa ż.

Wiktionary


szostak

naz­wi­sko


SJP.pl

Szo­stak – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 10 192 osoby. Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "szó­stak" i jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w po­łud­nio­wej i środ­ko­wo-wschod­niej Pol­sce.

Wikipedia


szostakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szostakowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szostakowo

Szo­sta­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Czyże.

Wieś kró­lew­ska w le­śnict­wie biel­skim w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


szostakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ju­lian An­to­ni Szo­sta­kow­ski – ka­to­lic­ki ksiądz, te­o­log
  • Mi­cha­ił Szo­sta­kow­ski – ra­dziec­ki che­mik i wy­na­laz­ca.
  • Józef Szo­sta­kow­ski – pol­ski poeta, dzien­ni­karz i dzia­łacz kul­tu­ral­ny

Wikipedia


szostek

naz­wi­sko


SJP.pl

Szo­stek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Wo­dy­nie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. An­drze­ja Bo­bo­li w Ru­dzie Wo­liń­skiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


szostkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szost­kie­wicz (1905–1974) – pol­ski zo­o­tech­nik, rek­tor Wyż­szej Szko­ły Rol­ni­czej w Olsz­ty­nie.
  • Adam Szost­kie­wicz (ur. 1952) – pol­ski dzien­ni­karz, tłu­macz i pu­bli­cy­sta, dzia­łacz opo­zy­cji w okre­sie PRL.
  • Ha­li­na Szost­kie­wicz (1930–2020) – pol­ski so­cjo­log i re­dak­tor pu­bli­ka­cji książ­ko­wych po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go.

Wikipedia


szosyjo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szosa

Wiktionary


szosza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż., wa­riant imie­nia Szo­sza­na (Zu­zan­na)

 (1.2) geogr. rzeka w pół­noc­nej Rosji prze­du­ral­skiej;

Wiktionary

Szo­sza (ros. "Шо́ша") – rzeka w pół­noc­nej Rosji prze­du­ral­skiej (ob­wo­dy twer­ski i mo­skiew­ski), prawy do­pływ Wołgi w zle­wi­sku Morza Ka­spij­skie­go. Dłu­gość – 163 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 3080 km², śred­ni prze­pływ 51 km przed uj­ściem – 8,5 m³/s. Reżim śnież­ny. Po­kry­wa lo­do­wa od li­sto­pa­da/po­cząt­ku stycz­nia do kwiet­nia/końca marca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cza­sa­mi we śnie Szo­sza wy­cią­ga do mnie smu­kłą dłoń dziec­ka, a ja, dziec­kiem, bie­gnę za nią, ba­wi­my się w berka.

Wiktionary


szoszfal

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) skó­rza­ny far­tuch rze­mieśl­ni­czy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szorstfal, szustfal, szusfal, szorc

Wiktionary


szoszon

czło­nek ple­mie­nia In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. Ukra­i­niec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szoszon mos., Szoszonka ż.

:: fż. szoszonka ż.

 przym. szoszoński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rezun, chochoł, upainiec, ukr

Wiktionary


szoszoni

ple­mię In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

Szo­szo­ni (nazwy włas­ne: So­so­ni’ i Newe, Lud Domu Trawy, Grass House Pe­o­ple) – grupa ple­mion In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej, zna­nych też jako "Węże" ( Snake In­dians). Na­le­żą do ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej uto-az­tec­kiej. Pier­wot­nie za­miesz­ki­wa­li ob­szar Wiel­kiej Kot­li­ny po­mię­dzy po­łud­niem obec­ne­go stanu Idaho a Do­li­ną Śmier­ci w Ka­li­for­nii, po­mię­dzy gó­ra­mi Smiths Creek w sta­nie Ne­va­da a dzi­siej­szym mia­stem Ely, Ne­va­da a także te­re­ny obec­ne­go za­chod­nie­go stanu Wy­o­ming i gór­ne­go biegu rzeki Ko­lum­bia.

Wikipedia


szoszonka

człon­ki­ni ple­mie­nia In­dian Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. człon­ki­ni in­diań­skie­go ple­mię­e­mie­nia z Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tipi wysz­ły dwie Szo­szon­ki i skie­ro­wa­ły się w stro­nę stru­mie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szoszon mos.

:: fm. Szoszon mos.

 przym. szoszoński

Wiktionary


szoszoński

zwią­za­ny z Szo­szo­na­mi, ple­mie­niem in­diań­skim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) etn. od­no­szą­cy się do Szo­szo­nów, zwią­za­ny z Szo­szo­na­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (2.1) jęz. język z ro­dzi­ny uto-az­tec­kiej, na­le­żą­cy do ga­łę­zi nu­mij­skiej, do grupy środ­ko­wo­nu­mij­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pust­ko­wiu stało kilka szo­szoń­skich tipi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szoszon mos., szoszon mos., Szoszonka ż.

 przym. północnoszoszoński, wschodnioszoszoński, zachodnioszoszoński

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) język szoszoński; kod ISO 639-3: shh, kod Glottolog: shos1248, kod Linguasphere: 64-AAB-a

Wiktionary


szosówka

po­tocz­nie:
a) rower szo­so­wy;
b) dętka do ta­kie­go ro­we­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kolar. rower szo­so­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Julek za­wsze był pod wra­że­niem, kiedy brat ha­mo­wał na szo­sów­ce całym cia­łem, obro­tem albo no­ga­mi (…)

 (1.1) Ten model to kla­sycz­na, jed­no­bie­go­wa szo­sów­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szosowiec m., szosa ż.

 przym. szosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szosa, rower szosowy

Wiktionary


szot

lina słu­żą­ca do usta­wia­nia żagla; szkot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. lina słu­żą­ca do usta­wia­nia żagla pod wła­ści­wym kątem do kie­run­ku wia­tru;

 (1.2) geogr. hy­drol. nie­wiel­kie płyt­kie je­zio­ro w Afry­ce

 (1.3) geogr. hy­drol. wysch­nię­te dno szotu (1.2)

 (1.4) spoż. pot. mała por­cja moc­ne­go al­ko­ho­lu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. po­gard. czło­wiek z ni­skiej klasy spo­łecz­nej

Wiktionary

Szot – lina oli­no­wa­nia ru­cho­me­go słu­żą­ca do usta­wia­nia rogu szo­to­we­go żagla naj­ko­rzyst­niej wzglę­dem kie­run­ku wia­tru. Szot jest liną do ob­słu­gi pra­cu­ją­ce­go żagla, bie­gną­cą od żagla w dół do po­kła­du, w kie­run­ku rufy. Naj­czę­ściej jako szoty wy­ko­rzy­stu­je się mięk­kie ba­weł­nia­ne liny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. szotowy

Wiktionary


szota

lina słu­żą­ca do usta­wia­nia żagla; szkot


SJP.pl


szotować

oczy­szczać przed­mio­ty me­ta­lo­we stru­mie­niem śrutu; śru­to­wać


SJP.pl


szotowy

1. zwią­za­ny z szo­tem - liną że­glar­ską;
2. zwią­za­ny z szo­tem - je­zior­kiem


SJP.pl


szotring

ru­cho­my pier­ścień na bomie, do któ­re­go przy­mo­co­wu­je się szoty


SJP.pl


szott

płyt­kie, słone je­zio­ro spo­ty­ka­ne w Afry­ce; wysch­nię­te dno ta­kie­go je­zio­ra; szot


SJP.pl

Szott, szot – płyt­kie za­głę­bie­nie be­zod­pły­wo­we al­gier­skich oraz tu­ne­zyj­skich pu­styń pia­szczy­stych.

Szot­ty za­sła­ne są ma­te­ria­łem gli­nia­stym i ila­stym, po­kry­te sko­ru­pa­mi sol­ny­mi i gip­so­wy­mi – po de­szczu za­mie­nia­ją się w słone trzę­sa­wi­ska lub je­zio­ra.

Wikipedia


szowinista

1. osoba przyz­na­ją­ca uprzy­wi­le­jo­wa­ną po­zy­cję włas­nej płci, rasie lub gru­pie;
2. skraj­ny na­cjo­na­li­sta o bez­kry­tycz­nym sto­sun­ku do włas­ne­go na­ro­du od­no­szą­cy się z po­gar­dą i nie­na­wi­ścią do in­nych na­ro­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik szo­wi­niz­mu

 (1.2) książk. czło­wiek dy­skry­mi­nu­ją­cy in­nych i przyz­na­ją­cy sobie uprzy­wi­le­jo­wa­ną po­zy­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szowinizm m., szowinistyczność ż.

:: fż. szowinistka ż.

 przym. szowinistyczny

 przysł. szowinistycznie

Wiktionary


szowinistka

ko­bie­ta wyz­na­ją­ca za­sa­dy szo­wi­niz­mu; skraj­na na­cjo­na­list­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka szo­wi­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szowinizm m., szowinista m.

 przym. szowinistyczny

 przysł. szowinistycznie

Wiktionary


szowinistyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szo­wi­ni­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są szo­wi­ni­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szowinistyczny

 przysł. szowinistycznie

 rzecz. szowinista mos., szowinizm mrz.

Wiktionary


szowinistyczny

→ szo­wi­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy szo­wi­nizm; do­ty­czą­cy szo­wi­ni­sty

Wiktionary

Patrz:

szowinizm

Powiązane:

 rzecz. szowinistyczność ż., szowinista mos., szowinistka ż., szowinizm mrz.

 przysł. szowinistycznie

Wiktionary


szowinizm

1. przy­pi­sy­wa­nie szcze­gól­nie wy­so­kiej war­to­ści lub przyz­na­wa­nie uprzy­wi­le­jo­wa­nej po­zy­cji włas­nej płci, rasie lub gru­pie;
2. skraj­ny na­cjo­na­lizm wy­ra­ża­ją­cy się śle­pym uwiel­bie­niem dla włas­ne­go na­ro­du i w nie­na­wi­ści i po­gar­dzie dla in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. skraj­na po­stać na­cjo­na­liz­mu, w któ­rej bez­kry­tycz­ne uwiel­bie­nie do włas­ne­go na­ro­du jest po­łą­czo­ne z po­gar­dą i wro­go­ścią wobec mniej­szo­ści na­ro­do­wych i in­nych na­ro­dów;

 (1.2) so­cjol. po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się nie­to­le­ran­cją i przyz­na­wa­niem uprzy­wi­le­jo­wa­nej po­zy­cji włas­nej płci, rasie czy gru­pie spo­łecz­nej

Wiktionary

Szo­wi­nizm (fr. "cha­u­vi­nis­me") – forma skraj­ne­go na­cjo­na­liz­mu w po­sta­ci bez­kry­tycz­ne­go uwiel­bie­nia włas­ne­go na­ro­du, wiary w jego wyż­szość po­łą­czo­ne­go z wro­go­ścią wzglę­dem in­nych nacji. W szer­szym zna­cze­niu ana­lo­gicz­ne prześ­wiad­cze­nie pew­nych grup ludzi wzglę­dem in­nych (nie za­wę­ża­ją­ce się do na­ro­dów).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃɔˈvʲĩɲism̥, AS: šovʹĩńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szowinista m., szowinistka ż., szowinistyczność ż.

 przym. szowinistyczny

 przysł. szowinistycznie

Wiktionary


szozda

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szo­zda – pol­ski in­ży­nier, po­li­tyk
  • An­drzej Szo­zda – pol­ski ar­ty­sta fo­to­gra­fik
  • Sta­ni­sław Szo­zda – pol­ski ko­larz szo­so­wy, olim­pij­czyk
  • Ta­de­usz Szo­zda – pol­ski dzia­łacz opo­zy­cyj­ny
  • Krzysz­tof Szo­zda – pol­ski ar­chi­tekt, ar­ty­sta.

Wikipedia


szoł

show;
1. przed­sta­wie­nie ar­ty­stycz­no-roz­ryw­ko­we o cha­rak­te­rze re­wio­wym; wi­do­wi­sko;
2. wiel­ka uro­czy­stość ma­ją­ca wi­do­wi­sko­wy cha­rak­ter;
3. efek­tow­ny wy­stęp ar­ty­stycz­ny, popis niez­wy­kłych umie­jęt­no­ści; pokaz;
4. wy­da­rze­nie na­bie­ra­ją­ce cha­rak­te­ru chęt­nie oglą­da­ne­go przez wszyst­kich wi­do­wi­ska; przed­sta­wie­nie


SJP.pl


szołbiznes

prze­mysł roz­ryw­ko­wy, show-bu­si­ness, show bu­si­ness, show-biz­nes, show biz­nes;
1. gałąź go­spo­dar­ki zaj­mu­ją­ca się do­star­cza­niem roz­ryw­ki, obej­mu­ją­ca te­le­wiz­ję, kino, teatr, ka­ba­ret, mu­zy­kę, modę itp.;
2. lu­dzie oraz przed­się­bior­stwa zaj­mu­ją­ce się taką dzia­łal­no­ścią


SJP.pl


szołdra

1. daw­niej: ło­pat­ka wie­przo­wa so­lo­na lub wę­dzo­na; szyn­ka;
2. ga­tu­nek małża mor­skie­go; przy­szyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. spoż. wę­dzo­na lub so­lo­na ło­pat­ka wie­przo­wa; szyn­ka

 (1.2) współcz. gw-pl|Górny Śląsk. szyn­ka

 (1.3) daw. po­gard. o czło­wie­ku świ­nia

 (1.4) daw. po­gard­li­wa nazwa Pru­sa­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szoł­dra (przy­szyn­ka) – Pinna, ro­dzaj małży mor­skiej
  • szoł­dra – mięs­na po­tra­wa z pie­czy­wa
  • szoł­dra – re­gio­nal­na nazwa wę­dzo­nej szyn­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Cho­dzi, szoł­dra, po wy­brze­żu i gwiż­dże, i ko­bie­cie sro­mot­ne rze­czy gada. A on jakie prawo ma?

 (1.3) Po­cze­kaj­że ty szoł­dro pru­ski! Takiś ty żoł­nierz! Ucie­kać umiesz tylko, he­re­tyc­ki ober­wań­cze!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gałgan, nicpoń; łotr

Wiktionary


szołochow

naz­wi­sko, np. Mi­cha­ił Szo­ło­chow (1905-84), pi­sarz ro­syj­ski


SJP.pl


szołochowowski

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Szo­ło­cho­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


szołtysek

naz­wi­sko


SJP.pl

Szoł­ty­sek (licz­ba mnoga: Szoł­ty­sko­wie) – pol­skie naz­wi­sko, ma­ją­ce ko­rze­nie ślą­skie. Nosi je 1 981 osób (stan na sty­czeń 2009 rok).

Naz­wi­sko po­cho­dzi od słowa "Soł­tys", czyli "urzęd­nik wiej­ski".

Wikipedia


szołtysik

naz­wi­sko


SJP.pl


szp

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = hist. Służ­ba Zwy­cię­stwu Pol­ski;

Wiktionary


szpachelka

zdrob­nie­nie od: szpach­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szpach­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpachla ż.

 czas. szpachlować

Wiktionary


szpachla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. bud. na­rzę­dzie ręcz­ne z pła­skim, ela­stycz­nym ostrzem i uchwy­tem, uży­wa­ne do na­kła­da­nia, roz­pro­wa­dza­nia lub usu­wa­nia mas bu­dow­la­nych

 (1.2) pot. bud. masa szpach­lo­wa słu­żą­ca do wy­peł­nia­nia ubyt­ków i wy­rów­ny­wa­nia po­wierzch­ni

Wiktionary

Szpach­la (też: "szpa­chel­ka", z Spach­tel; łac. "spa­tu­la", σπάθη "spáthē") – na­rzę­dzie skła­da­ją­ce się z gięt­kiej me­ta­lo­wej bla­chy osa­dzo­nej na drew­nia­nym lub pla­sti­ko­wym trzon­ku, naj­czę­ściej o kształ­cie ło­pat­ki. Przez­na­czo­na do roz­cie­ra­nia, mie­sza­nia[] i na­kła­da­nia szpach­ló­wek (mas szpach­lo­wych), np. gipsu. Uży­wa­na np. przy pra­cach wy­koń­cze­nio­wych do wy­gła­dza­nia ścian i uzu­peł­nia­nia ubyt­ków (tzw. szpach­lo­wa­nie) oraz do ze­skro­by­wa­nia za­nie­czy­szczeń z po­wierzch­ni[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Weź szpach­lę i nałóż gładź na ścia­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpachlowanie n.

:: zdrobn. szpachelka ż.

 czas. szpachlować ndk.

 przym. szpachlowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. szpachtla

Wiktionary


szpachlarski

→ szpach­larz


SJP.pl

Patrz:

szpachlarz

szpachlarz

ro­bot­nik za­trud­nio­ny przy szpach­lo­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bud. ro­bot­nik na­kla­da­ja­cy i roz­pro­wa­dza­ją­cy masę bu­dow­la­ną

Wiktionary


szpachlowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. wy­gła­dza­nie, za­cie­ra­nie ścian

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃpaxlɔˈvãɲɛ, AS: špaχlovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szpachlować

 rzecz. szpachla ż.

Wiktionary


szpachlować

1. po­kry­wać pła­ską po­wierzch­nię jakąś sub­stan­cją, uży­wa­jąc szpach­li;
2. po­tocz­nie: na­kła­dać grubą war­stwę ma­ki­ja­żu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) lik­wi­do­wać nie­rów­no­ści i ot­wo­ry w ścia­nach lub w su­fi­cie, na­kła­da­jąc za­pra­wę gip­so­wą przy po­mo­cy szpach­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wą [ta­pe­to­wa­nia] jest przy­go­to­wa­nie gład­kiej ścia­ny — ubyt­ki szpach­lu­je­my, szli­fu­je­my i ma­lu­je­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpaxˈlɔvat͡ɕ, AS: špaχlovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpachla ż., szpachelka ż., szpachlowanie n.

 czas. zaszpachlować dk., wyszpachlować dk.

 przym. szpachlowy

Wiktionary


szpachlowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy szpach­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpachla ż.

 czas. szpachlować

Wiktionary


szpachlówa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara wię­zien­na wódka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpaxˈluva, AS: špaχluva

Wiktionary


szpachlówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. szpach­la, masa szpach­lo­wa

Wiktionary

Szpach­lów­ka, masa szpach­lo­wa, masa za­cie­ro­wa – sub­stan­cja na­kła­da­na na po­dło­że w celu wy­peł­nie­nia usz­ko­dzeń i ubyt­ków, jego wy­rów­na­nia i wy­gła­dze­nia.

Wikipedia


szpachtla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpach­la

Wiktionary


szpacjer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zob. spa­cer.

Wiktionary


szpaczek

zdrob­nie­nie od: szpak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od szpak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpak m., szpakowate nmos.

 przym. szpaczy, szpakowaty

Wiktionary


szpaczkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpacz­ko­wać.

Wiktionary


szpaczkować

cza­sow­nik

 (1.1) mową na­śla­do­wać szpa­ka

Wiktionary


szpaczy

przy­miot­nik od: szpak


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do szpa­ka

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla szpa­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpak m., szpaczek m.

 przym. szpakowaty

Wiktionary


szpaczę

pis­klę szpa­ka


SJP.pl


szpada

1. dawna broń siecz­na;
2. broń spor­to­wa uży­wa­na w szer­mier­ce;
3. kon­ku­ren­cja szer­mier­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. broń bocz­na kłu­ją­ca

 (1.2) sport. broń szer­mier­ska po­dob­na do szpa­dy (1.1)

 (1.3) sport. kon­ku­ren­cja z uży­ciem szpa­dy (1.2)

Wiktionary

Szpa­da (z wł. "spada") – kolna broń biała, pow­sta­ła w XVII wieku na za­cho­dzie Eu­ro­py, ewo­lu­u­jąc z ra­pie­ra jako broń mniej­sza, lżej­sza i po­ręcz­niej­sza.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szpadnik mos.

Wiktionary


szpadel

ro­dzaj ło­pa­ty (do ko­pa­nia ziemi itp.); rydel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie ob­słu­gi­wa­ne dwoma rę­ka­mi, słu­żą­ce do ko­pa­nia, z me­ta­lo­wą czę­ścią ro­bo­czą

 (1.2) ilość ma­te­ria­łu mie­szczą­ca się na szpad­lu (1.1)

Wiktionary

Szpa­del (także: szty­chów­ka) – ręcz­ne na­rzę­dzie przez­na­czo­ne do roz­ci­na­nia gleby, ko­pa­nia i ro­bie­nia wy­ko­pów; ro­dzaj ło­pa­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak zie­mia jest za­marz­nię­ta, nie szpa­del, a kilof bę­dzie po­trzeb­ny.

 (1.2) W wia­drze mie­szczą się dwa szpad­le ziemi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpadɛl, AS: špadel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. szpadelek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łopata, sipa, szufla; gw. Górny Śląsk ryl, sztecher

Wiktionary


szpadelek

zdrob­nie­nie od: szpa­del


SJP.pl


szpadka

zdrob­nie­nie od: szpa­da


SJP.pl


szpadlowy

→ szpa­del


SJP.pl

Patrz:

szpadel

szpadnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy szpa­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpada ż.

Wiktionary


szpadryna

ka­stet


SJP.pl


szpadzistka

→ szpa­dzi­sta


SJP.pl

Patrz:

szpadzista

szpagacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szpa­gat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie szpa­gat, lecz tylko mały szpa­ga­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpagat m.

Wiktionary


szpagat

1. fi­gu­ra gim­na­stycz­na po­le­ga­ją­ca na wy­ko­na­niu siadu roz­krocz­ne­go;
2. cien­ki, mocny sznu­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na roz­cią­gnię­ciu nóg do linii po­zio­mej;

 (1.2) ro­dzaj moc­ne­go sznur­ka z juty

 (1.3) ju­to­we włó­kno do uszczel­nia­nia po­łą­czeń hy­dra­u­licz­nych i ga­zo­wych

 (1.4) daw. gw-pl|War­sza­wa. wódka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szpa­gat – fi­gu­ra gim­na­stycz­na
  • szpa­gat – ma­te­riał uży­wa­ny we włó­kien­nict­wie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃpaɡat, AS: špagat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpagatówka ż.

:: zdrobn. szpagacik m.

 przym. szpagatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szruba

Wiktionary


szpagatówka

daw­niej, żar­to­bli­wie: wódka


SJP.pl


szpajcha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szpry­cha

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpica

Wiktionary


szpajska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. spi­żar­nia

Wiktionary


szpajza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk, Po­mo­rze. kulin. deser z jajek, cukru i że­la­ty­ny z do­dat­kiem kakao lub soku cy­try­no­we­go;

Wiktionary

Szpaj­za (z niem. "die Spe­i­se – po­tra­wa, danie") – deser (le­gu­mi­na) przy­go­to­wy­wa­ny z jajek ku­rzych, znany w kuch­ni ślą­skiej i po­mor­skiej (na Ka­szu­bach, Po­wi­ślu i Żu­ła­wach). Jest to ro­dzaj kremu ze­sta­la­ne­go że­la­ty­ną. Cha­rak­te­ry­zu­je się de­li­kat­ną, pu­szy­stą kon­sy­sten­cją, przy­po­mi­na­ją­cą gład­ką, kre­mo­wą (ga­la­ret­ko­wa­tą) pian­kę.

Wikipedia


szpajzykamera

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bud. ar­chit. spi­żar­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szpajzka

Wiktionary


szpak

1. ptak z rzędu wró­blo­wych o czar­nym, po­łys­kli­wym upie­rze­niu;
2. koń maści ciem­no­si­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nie­wiel­ki i ciem­ny, pra­wie czar­ny ptak;

 (1.2) hipol. koń o maści ciem­no­si­wej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Ma­zu­ry. sło­ni­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szpak – ptak z ro­dzi­ny szpa­ko­wa­tych, naj­czę­ściej sto­so­wa­ne w od­nie­sie­niu do szpa­ka zwy­czaj­ne­go (Stur­nus vul­ga­ris)
  • LWD Szpak – pol­ski sa­mo­lot
  • Mi­chał Szpak – pol­ski wo­ka­li­sta i autor tek­stów
  • Mar­ce­li Szpak dziwi się świa­tu – se­rial ani­mo­wa­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pi­szczą ża­ło­śnie w trzci­nach szpa­ki, kra­czą kurki wodne, pog­wi­zdu­ją be­ka­sy, huczą bąki, kwa­ka­ją ukry­te stada ka­czek, smut­nie poś­pie­wu­ją ry­bit­wy; ryt­micz­nie wy­rzu­ca­jąc do lotu skrzy­dła ko­ły­szą się ku­lo­ny, sro­ko­sze kują że­la­zo na ga­łąz­kach ol­szyn, a wy­so­ko na ga­łę­ziach sosen edu­ku­ją swe dzie­ci, obrzyd­li­wie wrze­szcząc, wrony-matki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpak, AS: špak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpakowatość ż., szpakowacizna ż., szpakowate nmos.

:: zdrobn. szpaczek m.

 czas. szpakowacieć ndk.

 przym. szpakowaty, szpaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk skworc, szkworc, szpok

 (2.1) gw. Mazury okrasa

Wiktionary


szpaki

1. ptak z rzędu wró­blo­wych o czar­nym, po­łys­kli­wym upie­rze­niu;
2. koń maści ciem­no­si­wej


SJP.pl

Zo­bacz też: Szpa­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Szpa­ki (Stur­ni­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny szpa­ko­wa­tych (Stur­ni­dae), obej­mu­ją­ca ponad sto dwa­dzie­ścia ga­tun­ków. Są to małe lub śred­nie ptaki, w więk­szo­ści owa­do­żer­ne, niek­tó­re żywią się rów­nież owo­ca­mi. Wiele ga­tun­ków żyje na ot­war­tych prze­strze­niach i two­rzy duże stada.

Wikipedia


szpakowate

1. o lu­dziach: ma­ją­cy część wło­sów si­wych; o wło­sach: si­wie­ją­cy, si­wa­wy;
2. o maści konia: ciem­no­si­wy lub de­re­szo­wa­ty;
3. o ce­chach szpa­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zool. ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych;

Wiktionary

Szpa­ko­wa­te (Stur­ni­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes), obej­mu­ją­ca około 120 ga­tun­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʃpakɔˈvatɛ, AS: špakovate

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpak m., szpaczek m.

 przym. szpakowaty

Wiktionary


szpakowatość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szpa­ko­wa­te; cecha tych, któ­rzy są szpa­ko­wa­ci

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpakowaty

 przysł. szpakowato

 rzecz. szpak mzw.

Wiktionary


szpakowaty

1. o lu­dziach: ma­ją­cy część wło­sów si­wych; o wło­sach: si­wie­ją­cy, si­wa­wy;
2. o maści konia: ciem­no­si­wy lub de­re­szo­wa­ty;
3. o ce­chach szpa­ko­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy część wło­sów si­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wyj­ściem Ro­bert zwy­kle długo szta­fi­ro­wał grze­by­kiem szpa­ko­wa­tą brodę, na­da­jąc jej schlud­ny wy­gląd.

 (1.1) (…) nie­mło­dy męż­czyz­na, z mocno szpa­ko­wa­ty­mi wło­sa­mi i wą­sa­mi, z po­god­nym spoj­rze­niem sza­rych oczu, ocie­nio­nych gęstą si­wie­ją­cą brwią (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpak m., szpakowate nmos., szpaczek mzw., szpakowatość ż.

 przym. szpaczy

Wiktionary


szpakowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


szpakowo

Szpa­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim, w gmi­nie Jaś­wi­ły.

W la­tach 1954–1959 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Szpa­ko­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ka­li­nów­ka Ko­ściel­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


szpakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­sław Szpa­kow­ski – pal­lo­tyn, dok­tor fi­lo­zo­fii
  • Da­riusz Szpa­kow­ski – ko­men­ta­tor i dzien­ni­karz spor­to­wy
  • Ed­ward Szpa­kow­ski – ge­ne­rał bry­ga­dy WP II RP
  • Ma­rian Szpa­kow­ski – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Sta­ni­sław Szpa­kow­ski – pol­ski ar­chi­tekt
  • Wac­ław Karol Szpa­kow­ski – pol­ski ar­chi­tekt, ar­ty­sta, twór­ca serii ry­sun­ków „linie ryt­micz­ne”

Wikipedia


szpakówka

po­tocz­nie: obła lampa z na­pi­sem TAXI mon­to­wa­na na dachu tak­stów­ki


SJP.pl


szpala

naz­wi­sko


SJP.pl


szpaler

1. dwa rów­no­le­głe sze­re­gi drzew lub krze­wów, two­rzą­ce aleję
2. dwa sze­re­gi ludzi usta­wio­nych po obu stro­nach ulicy, przej­ścia itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) aleja ut­wo­rzo­na z dwóch rów­no­le­głych sze­re­gów drzew lub krze­wów; drze­wa two­rzą­ce taką aleję

 (1.2) dwa rów­no­le­głe sze­re­gi ludzi two­rzą­ce ko­ry­tarz słu­żą­cy jako przej­ście pod­czas róż­nych uro­czy­sto­ści

 (1.3) daw. szt. go­be­lin

Wiktionary

Szpa­ler – jed­no­rzę­do­we na­sa­dze­nie drzew, któ­rych ko­ro­ny, dzię­ki od­po­wied­nim za­bie­gom pie­lę­gna­cyj­nym, two­rzą zwar­tą ścia­nę zie­le­ni. Po­dob­nie jak ży­wo­płot szpa­ler jest jedną z pod­sta­wo­wych form na­sa­dzeń par­ko­wych. Szpa­le­ro­wi zwy­kle po­zo­sta­wia się swo­bo­dę wzro­stu wzwyż na­to­miast przy­ci­na się ga­łę­zie zew­nętrz­ne, wzdłuż linii sa­dze­nia two­rząc „zie­lo­ny płot – za­sło­nę”.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃpalɛr, AS: špaler

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpalerowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) arras

Wiktionary


szpalerek

zdrob­nie­nie od: szpa­ler


SJP.pl


szpalernik

ar­ty­sta lub rze­mieśl­nik two­rzą­cy szpa­le­ry (de­ko­ra­cyj­ne tka­ni­ny na ścia­ny)


SJP.pl


szpalerowy

przy­miot­nik od: szpa­ler


SJP.pl


szpaleta

wy­koń­cze­nie ścian­ki wokół okna


SJP.pl

Szpa­le­ta – okre­śle­nie dla wew­nętrz­nej lub zew­nętrz­nej pła­szczyz­ny okna, która znaj­du­je się wokół oścież­ni­cy, która łączy ramę okna lub drzwi z po­wierzch­nią ścia­ny. Jest to ele­ment wi­docz­ny za­rów­no z wew­nątrz, jak i z zew­nątrz bu­dyn­ku.

Szpa­le­ty mogą być wy­ko­na­ne z róż­nych ma­te­ria­łów, ta­kich jak drew­no, płyty gip­so­wo-kar­to­no­we, alu­mi­nium czy PVC. Ich głów­ną funk­cją jest wy­koń­cze­nie i za­bez­pie­cze­nie ot­wo­rów przed usz­ko­dze­nia.

Wikipedia


szpalta

1. prób­na od­bit­ka ko­rek­tor­ska
2. w po­li­gra­fii: cią­gła ilość zna­ków w wier­szach, do­sto­so­wa­na do wy­so­ko­ści ko­lum­ny; łam
3. w gar­bar­stwie: dwo­i­na


SJP.pl

Szpal­ta – ter­min ze­cer­ski oz­na­cza­ją­cy pier­wszy, su­ro­wy skład tek­stu, o do­ce­lo­wej sze­ro­ko­ści wier­szy, a dłu­go­ści (licz­bie wier­szy) wy­ni­ka­ją­cej z ob­ję­to­ści tek­stu, zło­żo­ny z czcio­nek lub wier­szy li­no­ty­po­wych. Szpal­ta za­wie­ra więk­szość do­ce­lo­wych atry­bu­tów tek­stu, ta­kich jak: krój pisma w od­po­wied­niej od­mia­nie i stop­niu, in­ter­li­nię, wcię­cia aka­pi­to­we itp.

Wikipedia


szpaltować

1. roz­mie­szczać tekst na stro­ni­cy w dwu lub wię­cej szpal­tach
2. w gar­bar­stwie: prze­ci­nać skórę w jej gru­bo­ści


SJP.pl


szpalty

stro­ny cza­so­pis­ma lub książ­ki z wy­dru­ko­wa­nym na nich tek­stem


SJP.pl


szpan

po­tocz­nie: nie­ty­po­wy spo­sób bycia lub ubie­ra­nia się w celu za­im­po­no­wa­nia komuś; bu­fo­na­da, efek­ciar­stwo, szpa­ner­stwo, sno­bizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­róż­nia­nie się po­przez ek­stra­wa­ganc­ki spo­sób bycia lub ubie­ra­nia się w celu przy­po­do­ba­nia się komuś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fe­liks Szpan – pol­ski woj­sko­wy, funk­cjo­na­riusz służb bez­pie­czeń­stwa
  • Ra­che­la Szpan – pol­ska ak­tor­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze wino wy­pi­łem w czwar­tej kla­sie z ko­le­ga­mi, na syl­we­stra. Potem piłem od czasu do czasu: na ogni­skach, uro­dzi­nach ko­le­gów. Prze­waż­nie piwo i wino. Tak żeby się w gło­wie krę­ci­ło. Dla szpa­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpãn, AS: špãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpaner m., szpanerka ż., szpanerstwo n., szpanowanie n.

 przym. szpanerski

 czas. szpanować ndk., poszpanować dk., zaszpanować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) efekciarstwo, książk. kabotynizm, książk. kabotyństwo, szpanowanie

Wiktionary


szpaner

po­tocz­nie: ktoś, kto lubi się po­pi­sy­wać, chce zro­bić wra­że­nie na in­nych, zwła­szcza swoim ek­stra­wa­ganc­kim stro­jem, non­sza­lanc­kim za­cho­wa­niem; pozer, efek­ciarz, ka­bo­tyn, snob


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś, kto stara się zwró­cić na sie­bie uwagę oto­cze­nia mod­nym ubio­rem lub ek­stra­wa­ganc­kim spo­so­bem bycia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpãnɛr, AS: špãner

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpan m., szpanerstwo m.

:: fż. szpanerka ż.

 czas. szpanować, poszpanować, zaszpanować

 przym. szpanerski

 przysł. szpanersko

Wiktionary


szpanerka

po­tocz­nie: ko­bie­ta, która lubi się po­pi­sy­wać, chce zro­bić wra­że­nie na in­nych, zwła­szcza swoim ek­stra­wa­ganc­kim stro­jem, non­sza­lanc­kim za­cho­wa­niem; po­zer­ka, efek­ciar­ka, snob­ka, szpa­nó­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta sta­ra­ją­ca się zwró­cić na sie­bie uwagę mod­nym ubio­rem lub ek­stra­wa­gan­cją w za­cho­wa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba tej szpa­ner­ce przy­ciąć pa­zur­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpan m., szpanerstwo m.

:: fm. szpaner m.

 czas. szpanować ndk., poszpanować dk., zaszpanować dk.

 przym. szpanerski

 przysł. szpanersko

Wiktionary


szpanerski

po­tocz­nie: cha­rak­te­ry­stycz­ny dla szpa­ne­ra - osoby lu­bią­cej się po­pi­sy­wać, chcą­cej zro­bić wra­że­nie na in­nych, zwła­szcza swoim ek­stra­wa­ganc­kim stro­jem, non­sza­lanc­kim za­cho­wa­niem, np. szpa­ner­ski wy­gląd, płaszcz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. modny

 (1.2) pot. ek­stra­wa­ganc­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysiu do­stał szpa­ner­ską kurt­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpan mrz., szpaner mos., szpanerka ż., szpanerstwo n., szpanowanie n.

 czas. szpanować ndk.

Wiktionary


szpanerstwo

po­tocz­nie: wy­róż­nia­nie się po­przez ek­stra­wa­ganc­ki spo­sób bycia lub ubie­ra­nia się w celu za­im­po­no­wa­nia komuś, wy­wo­ła­nia wra­że­nia; bu­fo­na­da, efek­ciar­stwo, szpan, sno­bizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­róż­nia­nie się po­przez ek­stra­wa­ganc­ki spo­sób bycia lub ubie­ra­nia się w celu przy­po­do­ba­nia się komuś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te jej uśmie­chy sta­no­wią tylko część sze­rzej za­pla­no­wa­ne­go szpa­ner­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpan mrz., szpaner mos., szpanerka ż., szpanowanie n.

 przym. szpanerski

 czas. szpanować ndk., poszpanować dk., zaszpanować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpan, szpanowanie, efekciarstwo, książk. kabotynizm, książk. kabotyństwo

Wiktionary


szpanga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Górny Śląsk. wsuw­ka do wło­sów

Wiktionary


szpanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpa­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpan m., szpaner m., nieszpanowanie n., szpanerstwo n.

 czas. szpanować ndk.

 przym. szpanerski

 przysł. szpanersko

Wiktionary


szpanować

po­tocz­nie: po­pi­sy­wać się czymś; cheł­pić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. po­ka­zy­wać się, po­pi­sy­wać

 (1.2) daw. środ. więz. i prze­stęp. uwa­żać; być ostroż­nym

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. po­pi­sy­wać się

 (2.2) gw-pl|Górny Śląsk. na­pi­nać, na­cią­gać

 (2.3) daw. środ. więz. i prze­stęp. pa­trzeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Darek szpa­no­wał już w za­wo­dów­ce.

 (1.2) Jak bę­dziesz w kwa­czu, szpa­nuj, dzia­ku­ję ci na luf­cie gryp­san­kę, byś kumał co mi­niasz zitać.

 (2.1) Prze­sta­ła­byś już szpa­no­wać tymi bu­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpan mrz., szpaner mos., szpanerka ż., szpanerstwo n., szpanowanie n.

 przym. szpanerski

 czas. poszpanować dk., zaszpanować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) gw. Górny Śląsk, Śląsk Cieszyński asić sie

 (2.3) zob. patrzeć.; daw. środ. więz. i przestęp. lipować, gapować, gusterować

Wiktionary


szpant

wią­za­nie po­przecz­ne lub wzdłuż­ne ka­dłu­ba w czę­ści den­nej albo na bur­tach; wręg; wręga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. wręga.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wręga

Wiktionary


szpanówa

po­tocz­nie: ko­bie­ta, która lubi się po­pi­sy­wać, chce zro­bić wra­że­nie na in­nych, zwła­szcza swoim ek­stra­wa­ganc­kim stro­jem, non­sza­lanc­kim za­cho­wa­niem; po­zer­ka, efek­ciar­ka, snob­ka, szpa­ner­ka


SJP.pl


szpara

1. wąska, po­dłuż­na przer­wa mię­dzy ele­men­ta­mi znaj­du­ją­cy­mi się w bli­skiej od­le­gło­ści, które nie­rzad­ko po­win­ny do sie­bie ści­śle przy­le­gać; szcze­li­na;
2. wul­gar­nie:
a) dziew­czy­na, zwła­szcza atrak­cyj­na;
b) żeń­ski na­rząd płcio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wąska, długa przer­wa mię­dzy ele­men­ta­mi po­ło­żo­ny­mi obok sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szarp­nę­li razem. Drzwi ustą­pi­ły o kilka cen­ty­me­trów. Przez szpa­rę do­strze­gli błę­kit­ną poś­wia­tę mo­ni­to­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparka ż., szpareczka ż.

Wiktionary


szparag

ga­tu­nek by­li­ny z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aspa­ra­gus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin o dłu­gich pę­dach i łu­sko­wa­tych list­kach;

 (1.2) roln. ogrod. szpa­rag le­kar­ski

 (1.3) kulin. ja­dal­ny pęd szpa­ra­ga le­kar­skie­go

Wiktionary

Szpa­rag ("Aspa­ra­gus" L.) – ro­dzaj bylin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych. Obej­mu­je ok. 215 ga­tun­ków, z któ­rych więk­szość wy­stę­pu­je w Afry­ce. W Pol­sce dziko ro­śnie tylko jeden ga­tu­nek z tego ro­dza­ju – szpa­rag le­kar­ski ("A. of­fi­ci­na­lis"), jako efe­me­ro­fi­ty no­to­wa­ne są poza tym szpa­rag cien­ko­list­ny ("A.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Aby zbiór szpa­ra­gów był w ogóle moż­li­wy, trze­ba nad ro­śli­ną usy­pać ko­piec z ziemi.

 (1.3) Szpa­ra­gi już za cza­sów rzym­skich ce­za­rów były słyn­nym afro­dyz­ja­kiem; sławę swą zaw­dzię­cza­ją rów­nież wyk­wint­ne­mu sma­ko­wi.

 (1.3) Na ko­la­cję po­da­no ło­so­sia ze szpa­ra­ga­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃparak, AS: šparak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparagarnia ż., szparagowa ż., szparagowate lm nm., szparagowce lm nm.

 przym. szparagowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asparagus

Wiktionary


szparagarnia

ho­dow­la szpa­ra­gów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. miej­sce przez­na­czo­ne do upra­wy szpa­ra­gów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparagowce nmos., szparagowate nmos., szparag m., szparagowa ż.

 przym. szparagowy

Wiktionary


szparagowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kulin. zupa ze szpa­ra­gów, zwy­kle w po­sta­ci kremu

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: szpa­ra­go­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś na obiad była pysz­na szpa­ra­go­wa, ale nie­ste­ty już się skoń­czy­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparagowce nmos., szparagowate nmos., szparag m., szparagarnia ż.

 przym. szparagowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zupa szparagowa

Wiktionary


szparagowate

ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z rzędu szpa­ra­gow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aspa­ra­ga­ce­ae|Juss.|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych;

Wiktionary

Szpa­ra­go­wa­te ("Aspa­ra­ga­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin jed­no­li­ścien­nych. W róż­nych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych ro­ślin do po­cząt­ków XXI wieku była wąsko de­fi­nio­wa­na, zwy­kle z jed­nym ro­dza­jem – szpa­rag ("Aspa­ra­gus"), wy­stę­pu­ją­cym w Eu­raz­ji i Afry­ce, a także na nie­wiel­kich ob­sza­rach Au­stra­lii i Mek­sy­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kos­mo­po­li­tycz­ne szpa­ra­go­wa­te nie wy­stę­pu­ją jed­nak we wschod­niej Ama­zo­nii, na Sa­ha­rze i Gobi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparag mrz., szparagarnia ż., szparagowa ż., szparagowce lm nm.

 przym. szparagowy

Wiktionary


szparagowaty

o ce­chach szpa­ra­go­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


szparagowce

rząd ro­ślin z kladu jed­no­li­ścien­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aspa­ra­ga­les|Brom­he­ad|ref=tak., rząd ro­ślin na­le­żą­cych do klasy jed­no­li­ścien­nych;

Wiktionary

Szpa­ra­gow­ce ("Aspa­ra­ga­les" Brom­he­ad) – rząd ro­ślin na­le­żą­cych do klasy jed­no­li­ścien­nych. Wy­róż­nia się w jego obrę­bie 13 ro­dzin z ponad 1,1 ty­sią­cem ro­dza­jów i ponad 36,2 ty­sią­ca­mi ga­tun­ków, z czego 26 ty­się­cy na­le­ży do ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych. Szpa­ra­gow­ce spo­ty­ka­ne są na całym świe­cie, ale do ob­sza­rów o ich szcze­gól­nym zróż­ni­co­wa­niu na­le­ży po­łud­nio­wa Afry­ka (choć aku­rat stor­czy­ko­wa­tych tu jest nie­wie­le).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pędy szpa­ra­gow­ców są zwy­kle nagie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparag mrz., szparagarnia ż., szparagowa ż., szparagowate lm nm.

 przym. szparagowy

Wiktionary


szparagowy

przy­miot­nik

 (1.1) kulin. zwią­za­ny ze szpa­ra­ga­mi lub zro­bio­ny ze szpa­ra­gów

 (1.2) spoż. zwią­za­ny z fa­sol­ką szpa­ra­go­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hurra! Dziś na obiad bę­dzie moja ulu­bio­na zupa szpa­ra­go­wa!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparagowce nmos., szparagowate nmos., szparag m., szparagowa ż., szparagarnia ż.

Wiktionary


szparagówka

1. po­tocz­nie: fa­sol­ka szpa­ra­go­wa;
2. trzep szpa­ra­gów­ka - mu­chów­ka z ro­dzi­ny na­sion­nic, szkod­nik szpa­ra­gów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. mu­chów­ka, szkod­nik szpa­ra­gów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mucha szparagowa, trzep szparagówka

Wiktionary


szparanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpa­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szparać ndk.

Wiktionary


szparać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. - oszczę­dzać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparanie n.

Wiktionary


szparbiksa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. skar­bon­ka

Wiktionary


szpareczka

mała szpar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szpa­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpaˈrɛt͡ʃka, AS: šparečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpara, szparka

Wiktionary


szpargał

nie­po­trzeb­na, drob­na rzecz w sta­nie nie­ła­du, zwła­szcza za­pi­sa­ny pa­pier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stary do­ku­ment, pa­pier lub inna zbęd­na rzecz bę­dą­ca w nie­ła­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród zbut­wia­łych szpar­ga­łów naj­wię­cej było do­mo­wych ra­chun­ków, prze­pi­sów ku­chen­nych i wy­bor­nych re­cept na bo­le­nie w kisz­kach lub w wą­tro­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpargałka ż.

:: zdrobn. szpargałek m.

Wiktionary


szparka

wąski, cias­ny otwór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. szpa­ra

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) rodz. ż. od szpar­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szpar­ka – rów, do­pływ Pisy
  • apa­rat szpar­ko­wy
  • Szpar­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mały smu­te­czek wkradł się przez chwil­kę nie­u­wa­gi przez małą cie­niut­ką szpar­kę w moich po­sta­no­wie­niach (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpareczka ż., szpara ż.

Wiktionary


szparkasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. gw-pl|Kresy. kasa oszczęd­no­ścio­wa

Wiktionary


szparki

1. szyb­ki, żwawy, pręd­ki;
2. daw­niej: skory do cze­goś, po­pęd­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) żwawy, szyb­ki, pręd­ki

 (1.2) przest. skory, po­pęd­li­wy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B., W. lm. od: szpar­ka

Wiktionary

Szpar­ki (niem. "Spar­ken") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Pisz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Pod ko­niec lat 60. XX w. była to wieś, po­ło­żo­na nad rzeką Pisą, wśród łąk (daw­niej mo­kra­dła, póź­niej osu­szo­ne), na skra­ju Pu­szczy Pi­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tłum w mgnie­niu oka roz­pierzch­nął się na boki, po to tylko, by ujaw­nić Ja­skra, nad­cho­dzą­ce­go szpar­kim kro­kiem, przy dźwię­kach lutni.

 (1.1) Ja je­stem czuj­na, ja je­stem zwar­ta, ja je­stem szpar­ka, ja se­kre­tar­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃparʲci, AS: šparʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparkość

 przysł. szparko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żwawy, szybki, prędki, wartki

 (1.2) skory, popędliwy, porywczy, krewki

Wiktionary


szparko

przy­słó­wek

 (1.1) żwawo

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: szpar­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃparkɔ, AS: šparko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparkość

 przym. szparki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybko, prędko, żwawo, wartko

Wiktionary


szparkowaty

pełen ma­łych szpar


SJP.pl


szparkość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pręd­kość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szparki

 przysł. szparko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybkość, prędkość, chyżość, żwawość

Wiktionary


szparogi

ozdo­ba szczy­tu dachu, zwy­kle w kształ­cie ba­ra­nich rogów i zwie­rzę­cych głów; śpa­ro­gi, ro­ga­cze, ro­gow­ni­ki


SJP.pl


szparować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) in­form. skrót|graf. komp.|gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa|w:Gra­fi­ka kom­pu­te­ro­wa. wy­ci­nać lub usu­wać tło wokół obiek­tu na obra­zie cy­fro­wym; wy­o­dręb­niać ele­ment gra­ficz­ny z tła;

 (1.2) daw. leśn. za­ty­kać szcze­li­ny po­mię­dzy po­la­na­mi w mie­le­rzu cien­ki­mi i krót­ki­mi ka­wał­ka­mi drew­na

 (1.3) gw-pl|Spisz, Poz­nań, Bu­ko­wi­na, Re­gion Kozła, War­mia, Gru­dziądz, Nie­na­dów­ka, Lwów, Bra­zy­lia, Tu­li­gło­wy, Bugaj (po­wiat gor­lic­ki), Trem­bow­la, Wierz­bo­wiec, So­bor­ne, Gniez­no, Za­gó­rze, Kra­ków, So­pot­nia Mała, Cie­sza­nów, Śląsk., reg-pl|Kresy po­łud­nio­we. oszczę­dzać

 (1.4) gw-pl|Spisz. zbie­rać, gro­ma­dzić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny

 (2.1) gw-pl|Śląsk. oszczę­dzać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można na przy­kład przy jego po­mo­cy szpa­ro­wać zdję­cia, to urzą­dze­nie bar­dzo do­kład­nie zaz­na­cza obrys po­sta­ci lub przed­mio­tu, który chce­my wy­ciąć z tła.

 (1.1) Szpa­ru­je­my za­wsze kopię war­stwy: pra­wym kla­wi­szem myszy kli­ka­my w war­stwę w oknie »War­stwy, ka­na­ły i ścież­ki« i z menu kon­tek­sto­we­go wy­bie­ra­my »Zdu­pli­kuj war­stwę«.

 (1.1) W Pho­tos­ho­pie można to było zro­bić od za­wsze, ale je­szcze kilka lat temu trze­ba było wy­ko­nać to włas­no­ręcz­nie, zaz­na­cza­jąc, ma­sku­jąc i szpa­ru­jąc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szparowanie n.

 czas. naszparować dk., uszparować dk., zaszparować dk., przyszparować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydzielać, izolować

 (1.3) zob. oszczędzać, ciułać.; war. gw. Zagórze szperować; gw. Tarnowskie Góry ciukać; daw. gw. Gdów, Bochnia szperować (śperować)

 (1.5) war. gw. Grudziądz szporować

Wiktionary


szparowy

przy­miot­nik od: szpa­ra


SJP.pl


szparóg

1. ozdob­ny ko­niec jed­nej ze skraj­nych krok­wi skrzy­żo­wa­nych u góry dachu; śpa­róg;
2. daw­niej: ostro za­koń­czo­ne ko­wa­deł­ko do od­ku­wa­nia wew­nętrz­nych ścian w me­ta­lo­wych przed­mio­tach z ot­wo­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bud. ozdob­ne skrzy­żo­wa­nie krok­wi wień­czą­ce dach

Wiktionary


szpas

żart, fi­giel, za­ba­wa, rów­nież przy­jem­na roz­ryw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. (także gw-pl|Górny Śląsk.) za­baw­na sy­tu­a­cja przy­tra­fia­ją­ca się komuś

 (1.2) posp. zło­śli­wy fi­giel, nie­mi­ła nie­spo­dzian­ka; kawał

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpas, AS: špas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpasownik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) figiel, żart, kawał

Wiktionary


szpasownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dow­cip­niś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpas mrz.

Wiktionary


szpat

1. szpat is­landz­ki - mi­ne­rał uży­wa­ny do wy­ro­bu przy­rzą­dów op­tycz­nych, od­mia­na kal­cy­tu; szpat cięż­ki - baryt; spat;
2. na­rośl kost­na na wew­nętrz­nej stro­nie stawu sko­ko­we­go konia; ło­ga­wiz­na; wło­ga­ciz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wet. gu­zo­wa­te uwy­pu­kle­nie w sta­wie stępu konia;

 (1.2) miner. daw. mi­ne­rał o do­sko­na­łej łu­pli­wo­ści;

Wiktionary

Szpat, wło­ga­ciz­na – przew­le­kłe za­pa­le­nie stawu sko­ko­we­go konia, skut­ku­ją­ce cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi na­ro­śla­mi kost­ny­mi na przyś­rod­ko­wej stro­nie stawu stępu i ku­la­wiz­nę zmniej­sza­ją­cą się pod­czas jego ak­tyw­no­ści.

Jest to scho­rze­nie, które w po­cząt­ko­wej fazie daje się le­czyć za­cho­waw­czo, a w po­sta­ci przew­le­kłej sku­tecz­ne jest le­cze­nie ope­ra­cyj­ne me­to­dą ar­tro­de­zy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃpat, AS: špat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) włogacizna

Wiktionary


szpatnie

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. brzyd­ko

Wiktionary


szpatuła

zgru­bie­nie od: szpa­tuł­ka


SJP.pl


szpatułka

po­dłuż­na płyt­ka słu­żą­ca do uci­ska­nia ję­zy­ka pod­czas ba­da­nia jamy ust­nej i gar­dła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. po­dłuż­na i wąska płyt­ka do uci­ska­nia ję­zy­ka w trak­cie ba­da­nia jamy ust­nej i gar­dła

 (1.2) przest. bud. de­secz­ka bę­dą­ca pod­kła­dem pod da­chów­kę kar­piów­kę tam, gdzie da­chów­ki sty­ka­ją się bo­ka­mi

Wiktionary

Szpa­tuł­ka – na­rzę­dzie la­bo­ra­to­ryj­ne lub me­dycz­ne, ro­dzaj wą­skiej ło­pat­ki. Wy­ko­na­na może być z drew­na lub two­rzy­wa sztucz­ne­go, a w za­sto­so­wa­niach la­bo­ra­to­ryj­nych – także ze szkła lub me­ta­lu.

W me­dy­cy­nie szpa­tuł­ka ma nie­mal za­wsze za­o­krą­glo­ne brze­gi i służy naj­czę­ściej do ba­da­nia jamy ust­nej: przy po­mo­cy szpa­tuł­ki le­karz może – uci­ska­jąc lekko język pa­cjen­ta – zaj­rzeć do gar­dła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie po­tra­fię wy­trzy­mać ba­da­nia ze szpa­tuł­ką.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kopystka językowa, łopatka (językowa)

Wiktionary


szpec

re­gio­nal­nie: spec, fa­cho­wiec, znaw­ca


SJP.pl


szpeciel

bar­dzo mały roz­tocz (około 0,15 mm) wy­sy­sa­ją­cy sok ro­ślin­ny z pąków, liści, pędów i za­wiąz­ków owo­co­wych, spo­ty­ka­ny we wszyst­kich kra­jach, gdzie upra­wia się wi­no­rośl


SJP.pl


szpeciele

na­dro­dzi­na ro­śli­no­żer­nych roz­to­czy; obrzę­ki, szpe­cie­lo­wa­te


SJP.pl

Szpe­cie­le, obrzę­ki (Eriop­hy­o­i­dea) – na­dro­dzi­na ro­śli­no­żer­nych roz­to­czy cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się obec­no­ścią dwóch par od­nó­ży i od­mien­nym od po­zo­sta­łych roz­to­czy wyksz­tał­ce­niem na­rzą­dów gę­bo­wych.

Wikipedia


szpecielowate

na­dro­dzi­na ro­śli­no­żer­nych roz­to­czy; szpe­cie­le, obrzę­ki


SJP.pl


szpecielowaty

o ce­chach szpe­cie­lo­wa­tych (na­dro­dzi­na roz­to­czy)


SJP.pl


szpecle

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. drob­ne klu­ski z mąki i jaj;

Wiktionary

Szpec­le (j. niem. "Spätzle" []; od Spatz = „wró­bel”) – ro­dzaj klu­sek kła­dzio­nych; po­tra­wa mącz­na wy­wo­dzą­ca się z ob­sza­ru hi­sto­rycz­nej Szwa­bii a więc z te­re­nów dzi­siej­szej po­łud­nio­wej Ba­de­nii-Wir­tem­ber­gii, po­łud­nio­wo­za­chod­niej Ba­wa­rii, wschod­niej Szwaj­ca­rii oraz z Al­za­cji (Fran­cja). W Szwaj­ca­rii na­zy­wa­ne też Spätzli, na Wę­grzech znane są jako no­ked­li. Ja­da­ne są też w Au­strii oraz we Wło­szech w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃpɛt͡slɛ, AS: špecle

Wiktionary


szpej

pot. w l. mn.: graty, kla­mo­ty, dro­biaz­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. ca­łoksz­tałt ja­kie­goś sprzę­tu, np. na­rzę­dzia, oprzy­rzą­do­wa­nie spor­to­we

 (1.2) środ. mot. sprzęt do jeż­dże­nia, np. mo­to­cykl

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Major Ana­tol Gmi­truk zo­sta­wił cały szpej Ola­fo­wi, nie li­cząc nie­wiel­kie­go bi­do­nu z wodą, który wło­żył do bocz­nej kie­sze­ni spod­ni, i wy­słał go do schro­ni­ska z przy­ka­za­niem cze­ka­nia i pil­no­wa­nia, żeby tu­ry­ści nie wy­pi­li ca­łe­go piwa.

 (1.1) Ja od ko­le­żan­ki do­sta­łem bo­ga­ty szpej fo­to­gra­ficz­ny.

 (1.2) Szpej Mag­dzie się zep­suł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpɛj, AS: špei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpeja ż., szpeju m.

 czas. szpeić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpeja

Wiktionary


szpeju

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. fa­cho­wiec, spe­cja­li­sta

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od: szpej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój szwa­gier to szpe­ju od pod­wo­zia sy­ren­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpɛju, AS: špei ̯u

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpej m., szpeja ż.

Wiktionary


szpek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. sło­ni­na

Wiktionary


szpekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpe­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szpekać ndk.

Wiktionary


szpekać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. szpe­knąć)

 (1.1) reg. pozn. za­glą­dać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpekanie n.

 czas. szpeknąć dk.

Wiktionary


szpendowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szpenio

1. w slan­gu mło­dzie­żo­wym:
a) szpa­ner
b) chło­pak, męż­czyz­na spryt­ny, prze­bie­gły, bły­skot­li­wy
2. po­tocz­nie: spe­cja­li­sta w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl


szpera

me­cha­nizm róż­ni­co­wy w sa­mo­cho­dach spor­to­wych o dużej mocy


SJP.pl

Szpe­ra (LSD) (z ang. Li­mi­ted Slip Dif­fe­ren­tial; Sperr­dif­fe­ren­zial) – me­cha­nizm róż­ni­co­wy o ogra­ni­czo­nym po­śliz­gu wew­nętrz­nym, który ma ogra­ni­czyć dzia­ła­nie stoż­ko­we­go me­cha­niz­mu róż­ni­co­we­go. Mon­to­wa­ny na osi. Ma to na celu zmniej­szyć róż­ni­ce pręd­ko­ści kół pod­czas jazdy po łuku. Naj­czę­ściej używa się ich w sa­mo­cho­dach spor­to­wych, by pod­czas za­krę­tu miały wciąż moż­li­wość przy­spie­sza­nia. Sto­su­je się ją w sa­mo­cho­dach o dużej mocy.

Wikipedia


szperacki

do­ty­czą­cy szpe­ract­wa, szpe­ra­czy


SJP.pl


szperacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ten, kto lubi szpe­rać, zwła­szcza w bi­blio­te­kach lub ar­chi­wach

 (1.2) wojsk. żoł­nierz z pa­tro­lu sta­no­wią­ce­go ubez­pie­cze­nie ko­lum­ny w mar­szu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ru­cho­my re­flek­tor, który oś­wiet­la coraz to inne miej­sca w te­re­nie;

 (2.2) in­form. prze­glą­dar­ka in­ter­ne­to­wa;

Wiktionary

Szpe­racz – ro­dzaj lampy elek­trycz­nej, re­flek­to­ra in­sta­lo­wa­ne­go nie­kie­dy w sa­mo­cho­dach te­re­no­wych (także w sa­mo­cho­dach po­żar­ni­czych, ra­tow­ni­czych, woj­sko­wych lub po­li­cyj­nych), któ­re­go kon­struk­cja poz­wa­la na obra­ca­nie go w pew­nym za­kre­sie – w lewo i w prawo oraz w górę i w dół – tak, by moż­li­we było skie­ro­wa­nie snopa świa­tła w żą­da­nym kie­run­ku wokół po­ja­zdu, a nie tylko (tak jak w stan­dar­do­wych re­flek­to­rach świa­teł dro­go­wych) na wprost przed po­ja­zdem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szperactwo n.

:: fż. szperaczka ż.

 czas. szperać ndk., wyszperać dk.

 przym. szperacki

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) szperacz sieciowy

Wiktionary


szperak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. techn. blach. że­laz­ne, okrą­głe lub pó­ło­krą­głe na­rzę­dzie, słu­żą­ce do za­wi­ja­nia bla­chy w rurki; dwu­róg

 (1.2) daw. środ. prze­stęp. i więz.; także. techn. ślus. wy­trych

 (1.3) daw. środ. prze­stęp. i więz. rzad. klucz

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) — Głu­piś! Le­ziesz ze szpe­ra­kiem [= wy­try­chem], jak gdy­byś pier­wszy raz wy­szedł na kla­wisz… Na­ci­śnij przed­tem dyr­kacz [= dzwo­nek]…

 (1.2) Któ­re­goś więc dnia (…) po­zdej­mo­wał Wła­dek z kilku trud­niej­szych zam­ków wo­sko­we od­ci­ski na pa­sów­kę dla do­ro­bie­nia klu­czy (…), resz­tę raz je­szcze obej­rzał z po­gard­li­wem skrzy­wie­niem ust, wi­dząc, że ule­gną one po­kor­nie lada ja­kie­mu szpe­ra­ko­wi.

 (1.2) W ek­wi­pun­ku prze­stęp­cy na pier­wszym pla­nie znaj­du­ją się wy­try­chy, zw. „szpe­ra­ka­mi” lub „dru­ta­mi”.

 (1.2) Drzwi są na za­trza­sku. Można ot­wo­rzyć nawet szpe­ra­kiem. Tylko trze­ba gdy doj­dzie do góry, nie prze­rzu­cać rygla któ­re­go tam nie ma, a po­cią­gnąć drzwi do sie­bie.

 (1.3) Nagle szpe­rak ude­rzył kilka razy w fu­try­nę i po dłuż­szej przer­wie tra­fił w zamek. Drzwi się ot­wo­rzy­ły, ktoś wkna­ił do środ­ka, spod łóżka nie dało rady roz­poz­nać kto.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szperhak, szperhorn

 (1.2) szperag, szparag, sperak, szperhak, szpyral, szpyrak

Wiktionary


szperanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpe­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpɛˈrãɲɛ, AS: šperãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szperacz, szperaczka, szperactwo, szperanina

 czas. szperać ndk., wyszperać

 przym. szperacki

Wiktionary


szperanka

śro­do­wi­sko­wo: prze­szu­ki­wa­nie, re­wiz­ja


SJP.pl


szperać

cza­sow­nik

 (1.1) szu­kać, grze­bać w czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpɛrat͡ɕ, AS: šperać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szperanie, szperacz, szperaczka, szperactwo, szperanina

 czas. wyszperać

 przym. szperacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. pęchcić

Wiktionary


szperhok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wy­trych

Wiktionary


szperka

daw­niej: sło­ni­na; sper­ka, spyr­ka, szpyr­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. ka­wa­łek sma­żo­nej sło­ni­ny

 (1.2) spoż. wę­dzo­na sło­ni­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­bisz pie­ro­gi ze szper­ka­mi?

 (1.2) Do pla­ste­ra­stra szper­ki zla­ty­wa­ły się si­ko­ry.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpyrka, sperka, spyrka; reg. śl. szpyrka

Wiktionary


szperplata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dykta

Wiktionary


szpetalski

przy­miot­nik od: Szpe­tal Górny


SJP.pl


szpetkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szpetnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób nie­e­ste­tycz­ny, ohyd­ny, odra­ża­ją­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpetność ż.

 przym. szpetny

Wiktionary


szpetniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: szpet­nie


SJP.pl


szpetniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: szpet­ny


SJP.pl


szpetność

szpe­to­ta;
1. cecha cze­goś wy­glą­da­ją­ce­go ohyd­nie, odra­ża­ją­co;
2. cecha cze­goś bu­dzą­ce­go odra­zę ze wzglę­du na swoją nie­przyz­wo­i­tość;
3. cecha cze­goś ła­mią­ce­go przy­ję­te po­wszech­nie za­sa­dy; na­gan­ność;
4. coś bu­dzą­ce­go odra­zę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szpet­ne; cecha tych, któ­rzy są szpet­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpetny

 przysł. szpetnie

Wiktionary


szpetny

1. wy­glą­da­ją­cy ohyd­nie, odra­ża­ją­co;
2. bu­dzą­cy odra­zę ze wzglę­du na swoją nie­przyz­wo­i­tość;
3. ła­mią­cy przy­ję­te po­wszech­nie za­sa­dy; na­gan­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. wy­glą­da­ją­cy nie­e­ste­tycz­nie, ohyd­nie, odra­ża­ją­co

 (1.2) książk. bu­dzą­cy odra­zę lub obrzy­dze­nie ze wzglę­du na swoją nie­przyz­wo­i­tość, nie­e­tycz­ność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpɛtnɨ, AS: špetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpetota ż., szpetność ż.

 przysł. szpetnie

 czas. szpecić ndk., szpetnieć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzydki, ohydny

Wiktionary


szpetota

szpet­ność;
1. cecha cze­goś wy­glą­da­ją­ce­go ohyd­nie, odra­ża­ją­co;
2. cecha cze­goś bu­dzą­ce­go odra­zę ze wzglę­du na swoją nie­przyz­wo­i­tość;
3. cecha cze­goś ła­mią­ce­go przy­ję­te po­wszech­nie za­sa­dy; na­gan­ność;
4. coś bu­dzą­ce­go odra­zę


SJP.pl


szpic

1. ostra koń­ców­ka cze­goś, czu­bek, wierz­cho­łek;
2. rasa psa pa­ster­skie­go, wy­stę­pu­ją­ce­go w Eu­ro­pie Pół­noc­nej i Ja­po­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ostra koń­ców­ka cze­goś

 (1.2) techn. pot. ostro za­koń­czo­ne dłuto

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) kynol. typ psów obej­mu­ją­cy kil­ka­dzie­siąt ras o okre­ślo­nych ce­chach;

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: szpi­ca

Wiktionary

Szpic – nazwa okre­ślo­ne­go typu psa, obej­mu­ją­ca grupę wielu ras z pół­no­cy, wscho­du i cen­tral­nej czę­ści kon­ty­nen­tu eu­ro­az­ja­tyc­kie­go oraz z pod­bie­gu­no­wych ob­sza­rów Ame­ry­ki Pół­noc­nej, a także z Gren­lan­dii i Is­lan­dii. Psy z tej grupy odz­na­cza­ją się sto­sun­ko­wo pier­wot­ną bu­do­wą, słabo zmie­nio­ną przez czło­wie­ka.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃpʲit͡s, AS: špʹic

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. spiczasto, szpiczasto

 przym. spiczasty, szpiczasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpicak

Wiktionary


szpica

przed­nia straż w woj­sku, od­dział zwia­dow­czy


SJP.pl

Szpi­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łę­czyń­skim, w gmi­nie Pu­cha­czów.

Wieś du­chow­na "Stpi­cza", po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie lu­bel­skim wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go, włas­ność opata sie­cie­chow­skie­go, wcho­dzi­ła w skład klu­cza pu­ha­czow­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wikipedia


szpicak

kilof gór­ni­czy z wy­mien­nym ostrzem w kształ­cie grotu


SJP.pl


szpicberg

naj­więk­sza wyspa nor­we­ska w ar­chi­pe­la­gu Sval­bard; Spits­ber­gen


SJP.pl


szpicbergeński

→ Szpic­berg (naj­więk­sza wyspa nor­we­ska); szpic­ber­ski, spits­ber­geń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Spits­ber­ge­nem, do­ty­czą­cy Spits­ber­ge­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Spitsbergen mrz.

Wiktionary


szpicberski

→ Szpic­berg (naj­więk­sza wyspa nor­we­ska); szpic­ber­geń­ski, spits­ber­geń­ski


SJP.pl


szpicbródka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spi­cza­sta broda, broda ścię­ta w szpic

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. spicbródka

Wiktionary


szpicel

kapuś, kon­fi­dent; po­tocz­nie:
1. tajny współ­pra­cow­nik po­li­cji, wy­wia­du itp.; taj­niak, szpieg;
2. do­no­si­ciel; kabel, de­nun­cja­tor, ka­blow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. tajny agent, szpieg

Wiktionary

Szpi­cel (fr. "Le do­u­los") – fran­cu­sko-wło­ski czar­no-biały film kry­mi­nal­ny z 1962 roku w re­ży­se­rii i wedle sce­na­riu­sza Jean-Pier­re Mel­vil­le’a, bę­dą­cy adap­ta­cją po­wie­ści o tym samym ty­tu­le (1957) au­tor­stwa Pier­re’a Lesou. W ro­lach głów­nych wy­stą­pi­li Serge Reg­gia­ni, Jean-Paul Bel­mon­do oraz Fa­bien­ne Dali. Pier­wszy pokaz filmu miał miej­sce we Wło­szech 13 grud­nia 1962, fran­cu­ska pre­mie­ra od­by­ła się w Pa­ry­żu 8 lu­te­go 1963.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie idzie­my przez dwo­rzec, tam aż roi się od szpic­lów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpiclowanie n., szpiclostwo n., szpiclówka ż.

 czas. szpiclować ndk.

 przym. szpiclowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agent, szpieg, wywiadowca, obserwator, donosiciel, środ. kapusta

Wiktionary


szpicelek

zdrob­nie­nie od: szpi­cel


SJP.pl


szpicgat

rufa ka­dłu­ba za­koń­czo­na jak dziób, bez pa­wę­ży


SJP.pl

Szpic­gat – kon­struk­cja rufy ka­dłu­ba jach­tu lub łodzi za­koń­czo­na ostro po­dob­nie jak dziób po­zba­wio­na pa­wę­ży.

Wikipedia


szpiclostwo

po­tocz­nie: to, czym zaj­mu­je się szpi­cel, skła­da­nie do­no­sów; do­no­si­ciel­stwo, ka­pu­sio­stwo, szpie­go­stwo, ka­pow­nict­wo


SJP.pl


szpiclowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpic­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpicel m., szpiclówka ż., szpiclostwo n.

 czas. szpiclować ndk.

 przym. szpiclowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inwigilowanie, szpiegowanie, śledzenie

Wiktionary


szpiclować

po­tocz­nie: śle­dzić kogoś i do­no­sić na niego; szpie­go­wać


SJP.pl


szpiclowski

po­tocz­nie: do­ty­czą­cy szpic­la lub jego dzia­łal­no­ści; do­no­si­ciel­ski, szpie­gow­ski, ka­pu­sio­wa­ty


SJP.pl


szpiclowsko-dywersyjny

szpic­low­ski i dy­wer­syj­ny


SJP.pl


szpicowaty

po­dob­ny wy­glą­dem do szpi­ca - psa o pu­szy­stym, za­wi­nię­tym do góry ogo­nie


SJP.pl


szpicowy

→ szpic, → szpi­ca


SJP.pl

Patrz:

szpic, → szpica

szpicpapior

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. pa­pier ścier­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk pucpapiór

Wiktionary


szpicpapiór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. pa­pier ścier­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk pucpapiór

Wiktionary


szpicrut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. jeźdz. krót­ki skó­rza­ny lub rze­mien­ny pejcz do dy­scy­pli­no­wa­nia konia wierz­cho­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Koń do­stał po za­dzie szpi­cru­tem i po­gnał przed sie­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpicruta ż., szpicrutka ż.

Wiktionary


szpicruta

ela­stycz­ny pręt po­kry­ty skórą lub rze­mien­na ple­cion­ka, sto­so­wa­ny zwy­kle przy jeź­dzie kon­nej, do po­ga­nia­nia konia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jeźdz. krót­ki skó­rza­ny lub rze­mien­ny pejcz do dy­scy­pli­no­wa­nia konia wierz­cho­we­go;

 (1.2) jeźdz. ude­rze­nie szpi­cru­tą (1.1)

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „pal­cat (jeź­dziect­wo)”. Zo­bacz też: pal­cat.

Szpi­cru­ta (także: pal­cat, pejcz) – rze­mien­na ple­cion­ka lub pręt po­kry­ty skórą, słu­żą­cy jako pomoc jeź­dziec­ka do po­ga­nia­nia konia.

Szpi­cru­ta przy­kła­da­na jest na ło­pat­kę lub zad wierz­chow­ca. Nie za­le­ca­ne jest jej uży­wa­nie tuż za łydką jeźdź­ca – na sła­biź­nie. Szpi­cru­tę po­win­ni sto­so­wać jeźdź­cy, po­tra­fią­cy już pa­no­wać nad ko­niem za po­mo­cą łydek i do­sia­du.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pra­wi­cy wiel­mo­ży Jó­ze­fa gwizd­nę­ła ka­wa­le­ryj­ska szpi­cru­ta, spa­dła na twarz ofi­ce­ra i padł krót­ki roz­kaz: — Sa­lu­tuj mar­szał­ka, ciuro!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpicrut mrz.

:: zdrobn. szpicrutka ż.

Wiktionary


szpicrutka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szpi­cru­ta

 (1.2) jeźdz. mała szpi­cru­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpicrut mrz., szpicruta ż.

Wiktionary


szpicyfinder

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. spry­ciarz

Wiktionary


szpiczak

1. jed­no­rocz­ny jeleń, któ­re­go pier­wsze po­ro­że nie ma odnóg
2. no­wot­wór zło­śli­wy po­cho­dzą­cy z ko­mó­rek plaz­ma­tycz­nych szpi­ku kost­ne­go, wy­stę­pu­ją­cy naj­czę­ściej w ko­ściach czasz­ki lub mied­ni­cy; siat­ko­wiak plaz­mo­cy­to­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ro­dzaj no­wot­wo­ru ukła­du krwiot­wór­cze­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpik m.

 przym. szpikowy

Wiktionary


szpiczakowaty

w ło­wiect­wie: ma­ją­cy po­ro­że bez odnóg


SJP.pl


szpiczasto

przy­słó­wek

 (1.1) ostro, z ostrym, wą­skim za­koń­cze­niem, w kształ­cie szpi­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈt͡ʃastɔ, AS: špʹičasto

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpiczasty, spiczasty

 rzecz. szpic

 przysł. spiczasto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spiczasto

Wiktionary


szpiczasty

zwę­ża­ją­cy się na końcu w szpic; spi­cza­sty; śpi­cza­sty


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy ostre, wą­skie za­koń­cze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈt͡ʃastɨ, AS: špʹičasty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpic mrz.

 przysł. szpiczasto, spiczasto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spiczasty, ostry

Wiktionary


szpicówka

pier­wsza strzy­ża ja­gniąt, po ukoń­cze­niu przez nie 3-4 mie­się­cy i odłą­cze­niu od matek


SJP.pl


szpieg

kon­fi­dent, szpi­cel;
1. agent ob­ce­go wy­wia­du, który prze­ka­zu­je ob­ce­mu pań­stwu wia­do­mo­ści bę­dą­ce ta­jem­ni­cą pań­stwo­wą lub woj­sko­wą; taj­niak;
2. po­tocz­nie: osoba, która ob­ser­wu­je kogoś lub ja­kieś śro­do­wi­sko i do­no­si o tym komuś, zwy­kle w celu uzy­ska­nia ja­kichś ko­rzy­ści; kapuś, do­no­si­ciel, de­nun­cja­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się szpie­go­stwem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) James Bond jest naj­bar­dziej zna­nym fil­mo­wym szpie­giem na świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲjɛk, AS: špʹi ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpiegostwo n., szpiegowanie n., przeszpiegi nmos.

:: fż. szpiegówka ż.

 czas. szpiegować ndk., wyszpiegować dk.

 przym. szpiegowski

 przysł. szpiegowsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wywiadowca, agent

Wiktionary


szpiegoman

osoba cią­gle oba­wia­ją­ca się, że jest oto­czo­na szpie­ga­mi


SJP.pl


szpiegomania

1. ob­se­sja na punk­cie szpie­go­wa­nia, śle­dze­nia;
2. nie­u­za­sad­nio­ne upa­try­wa­nie wszę­dzie obec­no­ści szpie­gów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­ra­no­icz­ne i nie­u­za­sad­nio­ne prze­ko­na­nie, że jest się szpie­go­wa­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ist­nie­ją żadne plany Mosk­wy z lat 1940-1956 – w tym okre­sie wsku­tek sta­li­now­skiej szpie­go­ma­nii w Związ­ku So­wiec­kim nie uka­zał się żaden plan mia­sta.

Wiktionary


szpiegostwo

1. prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na prze­ka­zy­wa­niu or­ga­nom wła­dzy ob­ce­go pań­stwa wia­do­mo­ści bę­dą­cych ta­jem­ni­cą pań­stwo­wą lub woj­sko­wą;
2. po­tocz­nie: to, czym zaj­mu­je się szpieg, skła­da­nie do­no­sów; do­no­si­ciel­stwo, ka­pu­sio­stwo, szpie­go­stwo, szpic­lo­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praca szpie­ga, ogół dzia­łań ma­ją­cych na celu zdo­by­cie i prze­ka­za­nie wła­dzom ob­ce­go pań­stwa ta­jem­ni­ce pań­stwo­we lub woj­sko­we

Wiktionary

Szpie­go­stwo – forma dzia­łal­no­ści wy­wia­dow­czej po­le­ga­ją­ca na zdo­by­wa­niu in­for­ma­cji sta­no­wią­cych ta­jem­ni­ce i prze­ka­zy­wa­niu ich in­sty­tu­cji wy­wia­dow­czej. W więk­szo­ści państw świa­ta szpie­go­stwo na rzecz ob­ce­go pań­stwa jest prze­stęp­stwem kry­mi­nal­nym za­gro­żo­nym naj­wyż­szy­mi ka­ra­mi. Wy­kry­wa­niem i zwal­cza­niem szpie­go­stwa zaj­mu­ją się służ­by kontr­wy­wia­dow­cze.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szpieg m., szpiegówka ż., przeszpiegi nmos., szpiegowanie n.

 czas. szpiegować ndk.

 przym. szpiegowski

Wiktionary


szpiegowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpie­go­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃpʲjɛɡɔˈvãɲɛ, AS: špʹi ̯egovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpieg mos., szpiegostwo n.

 czas. szpiegować ndk.

 przym. szpiegowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inwigilowanie, szpiclowanie, śledzenie

Wiktionary


szpiegować

1. prze­ka­zy­wać or­ga­nom wła­dzy ob­ce­go pań­stwa wia­do­mo­ści sta­no­wią­ce ta­jem­ni­cę pań­stwo­wą lub woj­sko­wą;
2. po­tocz­nie: śle­dzić kogoś i do­no­sić na niego; szpic­lo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) dzia­łać jako szpieg; prze­ka­zy­wać innym pod­mio­tom ta­jem­ni­ce pań­stwo­we lub woj­sko­we

 (1.2) pot. dzia­łać jak szpieg; śle­dzić kogoś i do­no­sić na niego

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpieg m., szpiegostwo n., szpiegowanie n.

 przym. szpiegowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpiclować, śledzić, węszyć

Wiktionary


szpiegowo

Szpie­go­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie lip­now­skim, w gmi­nie Do­brzyń nad Wisłą przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 562.

Wikipedia


szpiegowski

do­ty­czą­cy szpie­ga lub szpie­go­stwa; do­no­si­ciel­ski, szpic­low­ski, ka­pu­sio­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szpie­go­stwem, do­ty­czą­cy szpie­gów lub szpie­go­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzia uznał, że odsz­ko­do­wa­nie na­le­ży się ko­bie­cie za stra­ty i cier­pie­nia mo­ral­ne ja­kich doz­na­ła, gdy oka­za­ło się, że mał­żeń­stwo słu­ży­ło Ku­bań­czy­ko­wi je­dy­nie jako przy­kryw­ka dla dzia­łal­no­ści szpie­gow­skiej.

 (1.1) Wal biały Hval­di­mir, który był po­dej­rze­wa­ny o bycie ro­syj­skim wie­lo­ry­bem szpie­gow­skim, zo­stał zna­le­zio­ny mart­wy w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Nor­we­gii.

 (1.1) Zdję­cia, wy­ko­na­ne wów­czas przez szpie­gow­ski sprzęt, były do­wo­dem współ­pra­cy san­di­ni­stów z mafią i zo­sta­ły opu­bli­ko­wa­ne przez licz­ne ame­ry­kań­skie dzien­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲjɛˈɡɔfsʲci, AS: špʹi ̯egofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpiegowanie n., wyszpiegowanie n., szpieg m., szpiegostwo n., przeszpiegi nmos.

 czas. szpiegować ndk., wyszpiegować dk.

 przysł. szpiegowsko

Wiktionary


szpiegówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się szpie­go­stwem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpieg mos., szpiegostwo n.

Wiktionary


szpigat

otwór w nad­bur­ciu lub w po­szy­ciu po­kła­du słu­żą­cy do spły­wu wody, która do­sta­ła się zza burty na po­kład; od­pływ­nik


SJP.pl

Szpi­gat – od­pływ­nik w po­sta­ci ot­wo­ru umoż­li­wia­ją­ce­go spły­wa­nie nie­po­żą­da­nej wody na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej.

Za­sad­ni­czo ter­mi­nem tym na­zy­wa­ny jest prze­pust zę­zo­wy czyli od­pływ­nik sto­so­wa­ny na ma­łych jed­nost­kach pły­wa­ją­cych, na któ­rych nie sto­su­je się wo­do­szczel­nych gro­dzi.

Wikipedia


szpigiel

w po­li­gra­fii: no­tat­ka spo­rzą­dzo­na dla dru­kar­ni przez se­kre­ta­rza re­dak­cji lub re­dak­to­ra tech­nicz­ne­go dzien­ni­ka, za­wie­ra­ją­ca spis ar­ty­ku­łów wcho­dzą­cych do nu­me­ru, wraz z po­da­niem ty­tu­łów oraz ich sze­ro­ko­ści


SJP.pl

Szpi­giel – usta­le­nie stron, układ ko­lumn, sche­mat wy­da­nia (nu­me­ru) cza­so­pis­ma. Szpi­giel po­sia­da wiele po­sta­ci od zwy­kłe­go tek­sto­we­go opisu ko­lej­nych stron do ta­be­li o bar­dzo du­żych po­lach. Służy w re­dak­cji do or­ga­ni­za­cji pracy nad danym nu­me­rem cza­so­pis­ma[]. W szpi­glu uj­mu­je się naj­waż­niej­sze rze­czy, takie jak:

Wikipedia


szpik

gąb­cza­sta tkan­ka wy­peł­nia­ją­ca kości, wyt­wa­rza­ją­ca nowe ko­mór­ki krwi (szpik czer­wo­ny) lub ma­ga­zy­nu­ją­ca ener­gię i sub­stan­cje odżyw­cze, np. tłuszcz (szpik żółty)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. mięk­ka, sil­nie ukr­wio­na, ma­ją­ca gąb­cza­stą kon­sy­sten­cję tkan­ka znaj­du­ją­ca się wew­nątrz kości;

 (1.2) gw-pl|Poz­nań, War­sza­wa, Kra­ków. spoż. tłuszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­chał po­trze­bu­je szpi­ku kost­ne­go, po­nie­waż jest chory na bia­łacz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲik, AS: špʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpikowy

 rzecz. szpiczak m.

 czas. naszpikować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. śpik

 (1.2) tuk

Wiktionary


szpikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


szpikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szpi­kiem, do­ty­czą­cy szpi­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpik m., szpiczak mrz.

 czas. naszpikować

Wiktionary


szpikulec

1. pręt z ostrym koń­cem, słu­żą­cy do na­kłu­wa­nia lub roz­drab­nia­nia cze­goś; na­kłu­wacz;
2. wy­sta­ją­ce, ostre za­koń­cze­nie cze­goś; szpic, kolec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie w for­mie za­o­strzo­ne­go pręta, nie­kie­dy z rę­ko­je­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy pi­ki­nie­ra­mi i za nimi stali żoł­nie­rze, któ­rych głów­ną bro­nią był pół­to­ra­me­tro­wy go­e­den­dag […], po­łą­cze­nie ma­czu­gi z piką zdat­ne tak do za­da­wa­nia cio­sów obu­chem jak pchnięć za­mo­co­wa­nym na gło­wi­cy szpi­kul­cem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpikulcowy

 czas. naszpikować

Wiktionary


szpil

ka­be­stan okrę­to­wy


SJP.pl


szpila

zgru­bie­nie od: szpil­ka


SJP.pl

Szpi­la – ak­ce­so­rium słu­żą­ce do utrzy­ma­nia wło­sów danej osoby w sta­łym miej­scu. Może zo­stać użyta zwy­czaj­nie do za­bez­pie­cze­nia dłu­gich wło­sów przed prze­chy­le­niem, dla udo­god­nie­nia lub jako część zło­żo­nej fry­zu­ry lub ko­a­fiu­ry. Naj­star­szym do­wo­dem na­kła­da­nia szpi­li na włosy są rzeź­bio­ne fi­gur­ki Wenus, m.in.

Wikipedia


szpilać

cza­sow­nik

 (1.1) środ. przest. grać w karty

 (1.2) reg-pl|Kresy Po­łud­nio­we., gw-pl|Lwów. grać na in­stru­men­cie

 (1.3) reg-pl|Kresy Po­łud­nio­we. rzad. do­ku­czać

 (1.4) gw-pl|Śląsk. grać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Sły­sza­łem kie­dyś, jak po­pu­lar­ni bat­ja­rze lwow­scy, Szczep­cio i Tońko, opo­wia­da­li sobie treść ja­kiejś opery. (…) A więc: „Taj wisz, bra­chu, jak się zro­bi­ło ciem­no, to za­czę­li szpi­lać takie tirli-tirli. A potym to ci wszedł taki ali­ganc­ki fra­jer, mu­so­wo chra­bia, z lagą (…)”.

 (1.4) Wy­brał ja si w przesz­łu su­bo­ty na Olim­pij­sku. Bu naszy Ta­joj­ki mieli szpi­lać w bala z wroc­ław­ski­mi Ta­joj­ka­mi.

Wiktionary


szpile

ka­be­stan okrę­to­wy


SJP.pl


szpileczka

1. zdrob­nie­nie od: szpil­ka;
2. wy­gię­ty drut do upi­na­nia wło­sów;
3. ro­dzaj ob­ca­sa przy dam­skich pan­to­flach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szpil­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈlɛt͡ʃka, AS: špʹilečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpilka ż., szpikulec mrz.

 przym. szpilkowy

Wiktionary


szpileczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy małą szpil­kę


SJP.pl


szpilecznica

by­li­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych; juka; jukka; krę­pla; yucca


SJP.pl


szpilka

1. dru­cik ostro za­koń­czo­ny, z głów­ką na dru­gim końcu, słu­żą­cy do spi­na­nia lub przy­pi­na­nia cze­goś;
2. ozdo­ba w kształ­cie dru­ci­ka z głów­ką, zwy­kle z me­ta­lu szla­chet­ne­go, zdo­bio­na dro­gi­mi ka­mie­nia­mi;
3. przed­miot do upi­na­nia wło­sów, zwy­kle z drutu zgię­te­go na pół lub z pla­sti­ku;
4. cien­ki, ostro za­koń­czo­ny liść drze­wa igla­ste­go;
5. pręt za­gię­ty z jed­nej stro­ny, ostro za­koń­czo­ny z dru­giej, słu­żą­cy do przy­mo­co­wy­wa­nia na­mio­tu do ziemi;
6. cien­ki, wy­so­ki obcas dam­skie­go buta lub but na takim ob­ca­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kraw. mały, cie­niut­ki pręt za­koń­czo­ny głów­ką z me­ta­lu lub ko­lo­ro­we­go pla­sti­ku, słu­żą­cy do mo­co­wa­nia np. tka­ni­ny

 (1.2) obuw. cien­ki i wy­so­ki obcas w bucie

 (1.3) obuw. ko­bie­cy but ze szpil­ką (1.2)

 (1.4) tu­ryst. pręt za­koń­czo­ny ocz­kiem lub zgię­ciem do mo­co­wa­nia na­mio­tu do po­dło­ża

 (1.5) bot. wąski, ostry liść u drzew igla­stych

 (1.6) gwara. mot. śruba po­sia­da­ją­ca z obu stron gwint

Wiktionary

Szpil­ka – cien­ki od­ci­nek sztyw­ne­go drutu (zwy­kle ok. 3 cm) za­koń­czo­na z jed­nej stro­ny me­ta­lo­wą lub pla­sti­ko­wą głów­ką, a z dru­giej ostrą koń­ców­ką. Dzię­ki temu łatwo można nią spi­nać tka­ni­ny, kart­ki pa­pie­ru itp. Szpil­ką w odróż­nie­niu od igły nie da się szyć, niem­niej jed­nak jest ona bar­dzo po­moc­na w kra­wiect­wie. Ozdob­na od­mia­na szpil­ki to szpi­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kraw­co­wa upię­ła ma­te­riał szpil­ka­mi na ma­ne­ki­nie.

 (1.2) Do su­kien­ki będą pa­so­wać czer­wo­ne pan­to­fle na szpil­ce.

 (1.3) Ma­rio­la ku­pi­ła sobie sek­sow­ne czar­ne szpil­ki.

 (1.5) Mo­drzew zrzu­ca szpil­ki je­sie­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpʲilka, AS: špʹilka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpilowanie n., szpilki nmos.

:: zdrobn. szpileczka ż.

:: zgrub. szpila ż.

 czas. przyszpilić

 przym. szpilkowy, spiczasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) igła; gw. Górny Śląsk szpyndlik

 (1.4) igła

Wiktionary


szpilkarz

w daw­nej Pol­sce: rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy igły, szpil­ki i haft­ki; iglarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy szpil­ki

 (1.2) przest. ku­piec hand­lu­ją­cy szpil­ka­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpilkarstwo n., szpilkarnia ż., szpilka ż., szpilkarka ż.

 przym. szpilkarski

Wiktionary


szpilki

1. obu­wie dam­skie na wy­so­kich, cien­kich ob­ca­sach;
2. po­tocz­nie:
a) od­czu­cie bólu lub kłu­cia;
b) mro­wie­nie, dręt­wie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. ból lub nie­przy­jem­ne od­czu­cie jakby ktoś wbi­jał szpil­ki w ciało

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) M. B. W. lm. od szpil­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • szpil­ka – me­ta­lo­wy prę­cik ostro za­koń­czo­ny, z głów­ką na dru­gim końcu, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. w kra­wiect­wie
  • szpil­ki – dam­skie obu­wie na wy­so­kim ob­ca­sie
  • Szpil­ki – ze­spół mu­zycz­ny gra­ją­cy disco polo
  • „Szpil­ki” – ilu­stro­wa­ny ty­god­nik sa­ty­rycz­ny (1935–1994)
  • szpil­ki, igły – li­ście ro­ślin igla­stych
  • Szpil­ki – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie lidz­kim
  • Szpil­ki – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie dzier­żyń­skim, w siel­so­wie­cie De­mi­do­wi­cze
  • Szpil­ki – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie dzier­żyń­skim, w siel­so­wie­cie Fa­ni­pol
  • szpi­la
  • Artur Szpil­ka – pol­ski pię­ściarz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. szpilka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrowienie

Wiktionary


szpilkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy szpil­kę


SJP.pl


szpilkować

1. przy­bi­jać po­desz­wę, ze­lów­kę do buta przy po­mo­cy drew­nia­nych szpi­lek;
2. daw­niej: kłuć, ranić ostrym na­rzę­dziem; szpi­lo­wać;
3. w gwa­rze obo­zów kon­cen­tra­cyj­nych: po­da­wać za­strzyk z fe­no­lu, ben­zy­ny lub innej tru­ciz­ny; szpi­lo­wać;
4. za­my­kać drew­nia­ny­mi szpil­ka­mi końce osło­nek wy­ro­bów węd­li­niar­skich; szpi­lo­wać


SJP.pl


szpilkowce

rząd ro­ślin na­go­na­sien­nych; sos­now­ce


SJP.pl


szpilkowe

przy­miot­nik od: szpil­ka


SJP.pl


szpilkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin na­go­na­sien­nych; sos­no­wiec


SJP.pl


szpilkowy

przy­miot­nik od: szpil­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy ostre, kłu­ją­ce li­ście

 (1.2) ma­ją­cy szpil­ki, drew­nia­ne ćwiecz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pla­cyk jest zwy­kle pusty i szary, ale od ty­god­nia jest zie­lo­ny. Wy­glą­da, jakg­dy­by był ka­wa­łecz­kiem szpil­ko­we­go lasu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpilka ż.

:: zdrobn. szpileczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) iglasty

Wiktionary


szpilman

w śred­nio­wiecz­nych Niem­czech: wę­drow­ny śpie­wak, muzyk, aktor, ku­glarz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Szpil­man (ur. 1956) – pol­ski kom­po­zy­tor, pro­du­cent mu­zycz­ny i le­karz sto­ma­to­log (syn Wła­dy­sła­wa)
  • Ha­li­na Szpil­man (1928–2020) – pol­ska le­kar­ka, bo­ha­ter­ka książ­ki Żona pia­ni­sty. Ha­li­na Szpil­man (żona Wła­sy­ła­wa)
  • Leon Szpil­man (Leo Spell­man) (1913–2012) – ka­na­dyj­sko-pol­ski pia­ni­sta i kom­po­zy­tor po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go (kuzyn Wła­dy­sła­wa)
  • Wła­dy­sław Szpil­man (1911–2000) – pol­ski pia­ni­sta, kom­po­zy­tor i aran­żer po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go (oj­ciec An­drze­ja, kuzyn Leona)
  • Prze­my­sław Yis­ro­el Szpil­man – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­no­ści ży­dow­skiej, dy­rek­tor Cmen­ta­rza ży­dow­skie­go na Woli w War­sza­wie w la­tach 2002–2020
  • (9973) Szpil­man – pla­ne­to­i­da
  • Na­gro­da Szpil­ma­na
  • Stu­dio Kon­cer­to­we Pol­skie­go Radia im. Wła­dy­sła­wa Szpil­ma­na (dawne stu­dio S1)

Wikipedia


szpilować

szpil­ko­wać;
1. daw­niej: kłuć, ranić ostrym na­rzę­dziem;
2. w gwa­rze obo­zów kon­cen­tra­cyj­nych: po­da­wać za­strzyk z fe­no­lu, ben­zy­ny lub innej tru­ciz­ny;
3. za­my­kać drew­nia­ny­mi szpil­ka­mi końce osło­nek wy­ro­bów węd­li­niar­skich


SJP.pl


szpina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. klam­ra

Wiktionary


szpinaczek

zdrob­nie­nie od: szpi­nak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szpi­nak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpinak m.

 przym. szpinakowy

Wiktionary


szpinak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Spi­na­cia|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju szpi­nak (1.1)

 (1.3) ogrod. roln. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Spi­na­cia ole­ra­cea|ref=tak., szpi­nak wa­rzyw­ny, ro­śli­na wa­rzyw­na o po­dłuż­nych, szpi­cza­stych li­ściach

 (1.4) spoż. ja­rzy­na z liści szpi­na­ku (1.3)

 (1.5) kulin. po­tra­wa przy­rzą­dza­na ze szpi­na­ku (1.4)

Wiktionary

Szpi­nak ("Spi­na­cia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych (daw­niej w ko­mo­so­wa­tych) obej­mu­ją­cy trzy ga­tun­ki, po­cho­dzą­ce ze środ­ko­wo-za­chod­niej Azji. Spoś­ród nich sze­ro­ko zna­nym, ce­nio­nym jako ro­śli­na wa­rzyw­na i upra­wia­nym na całym nie­mal świe­cie jest szpi­nak wa­rzyw­ny ("Spi­na­cia ole­ra­cea" L.), za­ra­zem ga­tu­nek ty­po­wy ro­dza­ju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Wios­ną po­sia­łem obok sie­bie dwa rząd­ki szpi­na­ku i ka­la­re­py.

 (1.4) Ja­ni­no, kup kilo szpi­na­ku na ba­za­rze.

 (1.5) Nie po­dzie­lam opi­nii o ohyd­nym smaku szpi­na­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpʲĩnak, AS: špʹĩnak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpinakówka ż., szpinakowiec m.

:: zdrobn. szpinaczek m.

 przym. szpinakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) szpinak warzywny

Wiktionary


szpinakowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kon­sy­sten­cją szpi­nak


SJP.pl


szpinakowy

→ szpi­nak


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szpi­na­kiem, do­ty­czą­cy szpi­na­ku lub za­wie­ra­ją­cy szpi­nak

Wiktionary

Patrz:

szpinak

Powiązane:

 rzecz. szpinak m., szpinaczek m.

Wiktionary


szpinalów

Szpi­na­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ka­mieńsk, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 484 z Beł­cha­to­wa do Ka­mień­ska.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


szpindel

daw­niej: oś wa­ha­deł­ka w ze­gar­ku


SJP.pl


szpindlowy

→ szpin­del


SJP.pl

Patrz:

szpindel

szpinecik

zdrob­nie­nie od: szpi­net


SJP.pl


szpinet

dawny in­stru­ment mu­zycz­ny, od­mia­na kla­we­sy­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. muz. in­stru­ment mu­zycz­ny po­pu­lar­ny w XVI-XVIII w., bę­dą­cy mniej­szą od­mia­ną kla­we­sy­nu

Wiktionary

Szpi­net (spi­net, ok­taw­ka) – in­stru­ment mu­zycz­ny stru­no­wo-kla­wi­szo­wy, po­pu­lar­ny w XVII wieku, od­mia­na kla­we­sy­nu.

Szpi­net stoi na 3 no­gach, ma trój­kąt­ne lub czwo­ro­kąt­ne, cza­sem pię­cio­kąt­ne pudło re­zo­nan­so­we i skalę do 5 oktaw (naj­czę­ściej 3-4).

W prze­ci­wień­stwie do kla­we­sy­nu ma tylko po­je­dyn­czy na­ciąg strun (8' - re­jestr ośmio­sto­po­wy, nie­tran­spo­nu­ją­cy - patrz kla­we­syn).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. szpinecik mrz.

 przym. szpinetowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oktawka, war. spinet

Wiktionary


szpinetowy

→ szpi­net


SJP.pl

Patrz:

szpinet

szpion

po­tocz­nie: szpieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. szpieg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­nie­rze fron­to­wi, wi­dząc wy­ta­tu­o­wa­ny numer, chęt­nie pod­wo­zi­li mnie i moich oś­wię­cim­skich ko­le­gów. Do­pie­ro pod War­sza­wą en­ka­wu­dzi­sta oś­wiad­czył, że mnie roz­strze­la, po­nie­waż nie mia­łem żad­ne­go do­ku­men­tu. Nie prze­bie­ra­jąc w sło­wach, […] uspo­ko­i­łem go, żem nie szpion.

Wiktionary


szpital

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. za­kład lecz­nict­wa zam­knię­te­go słu­żą­cy ba­da­niu i le­cze­niu pa­cjen­tów wy­ma­ga­ją­cych ho­spi­ta­li­za­cji;

 (1.2) daw. gw-pl|Poz­nań. stałe miej­sce po­by­tu osób star­szych, nie­peł­no­spraw­nych itd.

Wiktionary

Szpi­tal – jedna z naj­waż­niej­szych jed­no­stek or­ga­ni­za­cyj­nych w sy­ste­mie opie­ki zdro­wot­nej. W szpi­ta­lu udzie­la się świad­czeń zdro­wot­nych w wa­run­kach zam­knię­tych. Naj­waż­niej­szym za­da­niem szpi­ta­li jest le­cze­nie pa­cjen­tów, ale oprócz tego zaj­mu­ją się opie­ką zdro­wot­ną ludzi zdro­wych, np. szpi­ta­le po­łoż­ni­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś mama Alka posz­ła do szpi­ta­la.

 (1.1) Je­stem pa­cjen­tem tego szpi­ta­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpʲital, AS: špʹital

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpitalnica ż., szpitalnictwo n., szpitalnik m., hospitalizacja ż., hospitalizowanie n.

:: zdrobn. szpitalik m.

 czas. hospitalizować ndk.

 przym. szpitalny, wewnątrzszpitalny, wokółszpitalny, poszpitalny, przedszpitalny, szpitalniczy

 przysł. szpitalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg-pl|Kresy północne|bolnica, balnica., gw. Górny Śląsk szpitol, gw. Poznań lazaret, śrpol. niemocnica

Wiktionary


szpitalik

zdrob­nie­nie od: szpi­tal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały szpi­tal

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈtalʲik, AS: špʹitalʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpital mrz.

 przym. szpitalniczy, szpitalny

Wiktionary


szpitalnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ho­spi­ta­li­zo­wa­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szu­ka­my róż­nych spo­so­bów, by tro­szecz­kę ulżyć na­szym szpi­tal­ni­com.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpital mrz.

:: fm. szpitalnik m.

 przym. szpitalniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chora, pacjentka

Wiktionary


szpitalnictwo

ogół szpi­ta­li w kraju; ich funk­cjo­no­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urz. ogół za­gad­nień zwią­za­nych z za­kła­da­niem i pro­wa­dze­niem szpi­ta­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpital mrz.

 przym. szpitalniczy, szpitalny

Wiktionary


szpitalnicy

1. ty­tu­lar­na god­ność ry­ce­rza spra­wu­ją­ce­go pie­czę nad szpi­ta­la­mi;
2. za­kon­nik szpi­tal­ny;
3. czło­wiek chory prze­by­wa­ją­cy w szpi­ta­lu;
4. daw­niej: czło­wiek ubogi miesz­ka­ją­cy w przy­tuł­ku


SJP.pl

Szpi­tal­ni­cy, za­ko­ny szpi­tal­ne – ogól­na nazwa od­no­szą­ca się do za­ko­nów i zgro­ma­dzeń za­kon­nych sta­wia­ją­cych sobie za cel nie­sie­nie po­mo­cy cho­rym oraz spra­wo­wa­nie dzia­łal­no­ści cha­ry­ta­tyw­nej.

Naj­czę­ściej od­no­si się do dwóch za­ko­nów ry­cer­skich wy­wo­dzą­cych się z za­ło­żo­ne­go w 1098 w Ziemi Świę­tej przez Ge­rar­da Ton­que'a: jo­an­ni­tów i la­za­ry­tów.

Wikipedia


szpitalniczka

→ szpi­tal­nik


SJP.pl

Patrz:

szpitalnik

szpitalniczy

→ szpi­tal­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szpi­tal­nict­wem, do­ty­czą­cy szpi­tal­nict­wa

 (1.2) zwią­za­ny ze szpi­tal­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy szpi­tal­ni­ków

Wiktionary

Patrz:

szpitalnik

Powiązane:

 rzecz. szpital m., szpitalnica ż., szpitalnictwo n., szpitalnik m., szpitalik m., hospitalizacja ż., hospitalizowanie n.

 czas. hospitalizować ndk.

 przym. szpitalny, wewnątrzszpitalny, wokółszpitalny, poszpitalny, przedszpitalny

 przysł. szpitalnie

Wiktionary


szpitalnik

1. ty­tu­lar­na god­ność ry­ce­rza spra­wu­ją­ce­go pie­czę nad szpi­ta­la­mi;
2. za­kon­nik szpi­tal­ny;
3. czło­wiek chory prze­by­wa­ją­cy w szpi­ta­lu;
4. daw­niej: czło­wiek ubogi miesz­ka­ją­cy w przy­tuł­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek za­ko­nu szpi­tal­ne­go

 (1.2) daw. rel. tytuł ry­ce­rza szpi­tal­ne­go za­rzą­dza­ją­ce­go szpi­ta­la­mi

 (1.3) rzad. osoba ho­spi­ta­li­zo­wa­na

 (1.4) daw. ubogi w przy­tuł­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Udali się do sie­dzi­by szpi­tal­ni­ków w sta­rej czę­ści mia­sta.

 (1.2) O ot­war­ciu no­we­go la­za­re­tu za­de­cy­do­wał brat szpi­tal­nik Zdo­by­sław.

 (1.3) Dla na­szych szpi­tal­ni­ków prze­pro­wa­dzi­li­śmy re­mont ła­zie­nek.

 (1.4) Kilku szpi­tal­ni­ków ku­rzy­ło przed przy­tuł­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpital mrz.

:: fż. szpitalnica ż.

 przym. szpitalny, szpitalniczy

Wiktionary


szpitalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szpi­ta­lem, do­ty­czą­cy szpi­ta­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na groź­bę straj­ku od­po­wie­dzia­no zde­cy­do­wa­nie: "Strajk pra­cow­ni­ków pań­stwo­wych w ogóle, a szcze­gól­nie pra­cow­ni­ków szpi­tal­nych, jest bez­wa­run­ko­wo nie­do­pu­szczal­ny".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpʲiˈtalnɨ, AS: špʹitalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpital m., szpitalnik m., szpitalnictwo n.

:: zdrobn. szpitalik m.

 czas. hospitalizować ndk.

 przym. poszpitalny, przyszpitalny, szpitalniczy, szpitalniany

 przysł. szpitalnie

Wiktionary


szpitol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. szpi­tal

Wiktionary


szplajs

w że­glar­stwie: po­łą­cze­nie dwóch lin wy­ko­na­ne przez wple­ce­nie po­krę­tek jed­nej liny mię­dzy po­kręt­ki dru­giej; splot


SJP.pl


szplin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Gniez­no, Ku­ja­wy Za­chod­nie, Re­gion Kozła. ekspr. wa­riat, po­strze­le­niec, nar­wa­niec

 (1.2) środ. prze­stęp. agre­syw­ny prze­stęp­ca prze­by­wa­ją­cy wcze­śniej w szpi­ta­lu psy­chia­trycz­nym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) gw-pl|Poz­nań, Gniez­no, Ku­ja­wy Za­chod­nie, Byd­goszcz. bzik, wa­riact­wo; oso­bli­we za­cho­wa­nie, spra­wia­ją­ce wra­że­nie drob­ne­go sza­leń­stwa

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) środ. prze­stęp. krzyk, hałas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) gw-pl|Poz­nań.: Dzieb­ko spo­ko­ju zaz­no­łym mię­dzy dzie­wią­tą a je­de­na­stą, bo byli wew ko­ściół­ku, a zaś potem dali tegó sa­my­gó. Ner­wo­wy ła­zi­łem z kąta w kąt i po prze­kąt­ny. Co ro­bisz stary szpli­nie — spy­ta­ła stara? Stud­ju­je ge­o­me­trie — od­po­wie­dzio­łym w zło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szplinować ndk.

 przym. szplinowaty

Wiktionary


szplint

nie­wiel­ki swo­rzeń, trzpień, trzon lub pręt uży­wa­ny do za­bez­pie­cza­nia na­krę­tek przed sa­mo­czyn­nym od­krę­ca­niem się


SJP.pl


szpok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. szpak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na asta usiod gryf­ny szpok.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk skworc, szkworc

Wiktionary


szpon

pazur pta­ków dra­pież­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ornit. ostry, za­krzy­wio­ny pazur pta­ków dra­pież­nych;

 (1.2) pot. długi paz­no­kieć

 (1.3) pot. ręka z po­wy­krzy­wia­ny­mi pal­ca­mi

Wiktionary

Szpon – ostry i od­po­wied­nio za­krzy­wio­ny pazur pta­ków dra­pież­nych (szpo­nia­stych oraz sów) słu­żą­cy do chwy­ta­nia i prze­no­sze­nia mart­wej zdo­by­czy. Poza dzio­bem sta­no­wi głów­ną broń pta­ków dra­pież­nych, po­moc­ną w po­lo­wa­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pta­szy­sko trzy­ma­ło w szpo­nach małą kózkę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpɔ̃n, AS: špõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpona ż., szponiaste nmos., szponiastonóg mzw., Szpon mrz., krótkoszpon mzw., szponka ż.

 przym. szponiasty

 przysł. szponiasto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpona

Wiktionary


szpona

1. oku­cie pięty gafla lub bomu w kształ­cie wi­de­łek obej­mu­ją­ce maszt;
2. daw­niej: szpon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. za­koń­cze­nie gafla albo bomu obej­mu­ją­ce maszt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpon mrz.

Wiktionary


szponar

naz­wi­sko


SJP.pl


szponcić

po­tocz­nie: robić coś sza­lo­ne­go, nie­wła­ści­we­go lub głu­pie­go


SJP.pl


szponder

część mięsa wo­ło­we­go z grzbie­tu za ło­pat­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. mięso z mię­śnia na­ra­mien­ne­go bydła, wy­kra­wa­ny z dol­ne­go od­cin­ka żeber

 (1.2) kulin. po­tra­wa ze szpon­dru (1.1)

 (1.3) gwara. zo­o­techn. rocz­ny wieprz kar­mio­ny na szyn­kę

 (1.4) lwów. bo­czek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do pe­klo­wa­nia naj­lep­sza jest krzy­żo­wa z kwia­tem i szpon­der czyli że­ber­ko.

 (1.2) Teraz do­pie­ro uczuł głód. Po bar­szczu ze śmie­ta­ną za­mó­wił tłu­sty szpon­der.

 (1.4) Cza­sa­mi, gdy przy więk­szym na­tło­ku w jatce mu­sia­ła pomóc przy ob­słu­dze kli­jen­tów, umia­ła zmu­sić się do kra­ja­nia po­lęd­wi­cy czy szpon­dru, ale wą­trób­ki, fla­ków, czy lek­kich nie wzię­ła­by do ręki za żadne skar­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szponderek mrz.

Wiktionary


szpondowo

Szpon­do­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Płońsk. Leży nad Płon­ką.

W cza­sie kam­pa­nii wrze­śnio­wej sta­cjo­no­wa­ła tu 152 Eska­dra My­śliw­ska..

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


szponga

po­przecz­ne spo­je­nie desek; ka­wa­łek drew­na użyty do tego spo­je­nia


SJP.pl


szpongi

mę­skie, hisz­pań­skie spod­nie ko­stiu­mo­we


SJP.pl


szponiaste

1. opa­trzo­ny szpo­na­mi, przy­po­mi­na­ją­cy szpo­ny;
2. o ce­chach szpo­nia­stych (rząd pta­ków)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ac­ci­pi­tri­for­mes|Vie­il­lot|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|szpo­nia­sty.

Wiktionary

Szpo­nia­ste, ja­strzę­bio­we, dra­pież­ne, dzien­ne ptaki dra­pież­ne (Ac­ci­pi­tri­for­mes) – rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych (Ne­o­gnat­hae). Do­kład­na po­zy­cja fi­lo­ge­ne­tycz­na w obrę­bie Ne­o­gnat­hae nie­pew­na; z róż­nych badań wy­ni­ka, że mogą być przed­sta­wi­cie­la­mi grupy Afro­a­ves (obej­mu­ją­cej także sowy, cze­pi­gi, ku­ro­la, tro­go­ny, dzio­bo­roż­co­we, kra­sko­we i dzię­cio­ło­we) two­rzą­cy­mi wraz z kon­do­ro­wy­mi grupę sio­strza­ną do kladu obej­mu­ją­ce­go wszyst­kich po­zo­sta­łych przed­sta­wi­cie­li Afro­a­ves lub też mogą two­rzyć z kon­do­ro­wy­mi grupę sio­strza­ną do znacz­nie więk­sze­go (obej­mu­ją­ce­go wię­cej ga­tun­ków) kladu pta­ków, obej­mu­ją­ce­go poza wyżej wy­mie­nio­ny­mi gru­pa­mi rów­nież ka­ria­my, so­ko­ło­we, pa­pu­go­we i wró­blo­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To za­ska­ku­ją­ce, ale pis­klę­ta szpo­nia­stych lęgną się po­kry­te pu­chem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpon m., szponek m.

 przym. szponiasty

 przysł. szponiasto

Wiktionary


szponiastonóg

ro­dzaj afry­kań­skie­go ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pter­ni­stis|Wa­gler|ref=tak., ptak z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów, wy­stę­pu­ją­cy w Afry­ce;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ge­ne­ral­nie szpo­nia­sto­no­gi przy­po­mi­na­ją ku­ro­pat­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpon mrz.

Wiktionary


szponiasty

1. opa­trzo­ny szpo­na­mi, przy­po­mi­na­ją­cy szpo­ny;
2. o ce­chach szpo­nia­stych (rząd pta­ków)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy szpo­ny

 (1.2) przy­po­mi­na­ją­cy szpon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad­le­cia­ły szpo­nia­ste pta­szy­ska i po­roz­ry­wa­ły ko­by­le tru­chło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpon mrz., szponiaste lm nm.

 przysł. szponiasto

Wiktionary


szponka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zdrobn. od szpon

 (1.2) kloc drew­nia­ny o prze­kro­ju trój­kąt­nym

 (1.3) wy­pu­kły de­kie­lek osła­nia­ją­cy na su­fi­cie miej­sce za­wie­sze­nia ży­ran­do­la

 (1.4) po­zio­my ele­ment płotu, do któ­re­go mo­cu­je się szta­che­ty

 (1.5) drew­nia­na za­tycz­ka za­bez­pie­cza­ją­ca, by płach­ta nie wy­le­cia­ła ze szmi­gi wia­tracz­nej

 (1.6) po­przecz­na li­stew­ka do prze­kła­da­nia su­szo­nych desek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpon m.

Wiktionary


szponnik

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny plisz­ko­wa­tych


SJP.pl


szpono

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. szpon.

Wiktionary


szponowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem szpon


SJP.pl


szpont

po­tocz­nie: za­mie­sza­nie, pod­stęp, kom­bi­na­cja lub nie­ucz­ci­wy spo­sób dzia­ła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szpunt, stoż­ko­wy kołek, za­tycz­ka do ot­wo­rów wy­le­wo­wych w becz­ce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpunt

Wiktionary


szponton

broń drzew­co­wa uży­wa­na w daw­nych ar­miach eu­ro­pej­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. broń drzew­co­wa z pła­skim, po­sze­rzo­nym, obo­siecz­nym gro­tem i zbro­jo­ną po­przecz­ką, od­mia­na par­ty­za­ny roz­po­wszech­nio­na w XVII-XVIII wieku jako oz­na­ka i broń ofi­ce­rów oraz po­do­fi­ce­rów pie­cho­ty;

Wiktionary

Szpon­ton – ro­dzaj broni drzew­co­wej, od­mia­na par­ty­za­ny o obo­siecz­nym gro­cie, u któ­re­go na­sa­dzie znaj­do­wa­ły się wy­gię­te pręty lub skrzy­dła. Głow­nie szpon­to­nów miały cha­rak­te­ry­stycz­nie roz­sze­rzo­ną część cen­tral­ną. Roz­po­wszech­nio­ny w Eu­ro­pie w XVII-XVIII wieku, głów­nie jako oz­na­ka stop­nia po­do­fi­cer­skie­go lub ofi­cer­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­stęp­nie, wpro­wa­dzo­no cu­dzo­ziem­ców mię­dzy dwa sze­re­gi żoł­nie­rzy; na końcu znaj­do­wał się ko­men­dant, w trój­gra­nia­stym ka­pe­lu­szu, z pod­ka­sa­ną su­tan­ną, ze szpa­dą u boku, ze szpon­to­nem w dłoni.

Wiktionary


szpony

1. oku­cie pięty gafla lub bomu w kształ­cie wi­de­łek obej­mu­ją­ce maszt;
2. daw­niej: szpon


SJP.pl


szporobliwy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszczęd­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szporować ndk.

Wiktionary


szporowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpo­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szporować ndk.

Wiktionary


szporować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. oszczę­dzać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jorg szpo­ru­je na blank nowy mo­plik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szporowanie n.

 przym. szporobliwy

Wiktionary


szpotawość

wada po­le­ga­ją­ca na od­chy­le­niu osi od­cin­ków koń­czy­ny do wew­nątrz w sto­sun­ku do osi sy­me­trii ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest szpo­ta­we; cecha tych, któ­rzy są szpo­ta­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpotawy

 przysł. szpotawo

Wiktionary


szpotawy

znieksz­tał­co­ny z po­wo­du szpo­ta­wo­ści


SJP.pl


szpotański

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jacek Szpo­tań­ski (1927–2019) – pol­ski in­ży­nier elek­tryk
  • Ja­nusz Szpo­tań­ski (1929–2001) – pol­ski poeta, sa­ty­ryk, kry­tyk li­te­ra­tu­ry i sza­chi­sta
  • Ka­zi­mierz Ta­de­usz Szpo­tań­ski (1887–1966) – pol­ski in­ży­nier i przed­się­bior­ca
  • Maria „Maja” Szpo­tań­ska (ur. 1978) – pol­ski pilot oraz kie­row­ca raj­do­wy
  • Sta­ni­sław Szpo­tań­ski (1880–1936) – pi­sarz, dy­plo­ma­ta, dzien­ni­karz
  • Ta­de­usz Szpo­tań­ski (1883-1944) – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny, spo­łecz­ny i związ­ko­wy, wi­ce­pre­zy­dent m.st. War­sza­wy

Wikipedia


szpotlawy

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nie­zdar­ny

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ku­la­wy

 (1.3) gw-pl|Poz­nań. krzy­wy, ko­śla­wy, ku­la­wy

Wiktionary


szprajcha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szpry­cha

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szpica

Wiktionary


szprechanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|szpre­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szprechać ndk.

Wiktionary


szprechać

po­tocz­nie: mówić po nie­miec­ku; szwar­go­lić, szwar­go­tać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) żart. mówić po nie­miec­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Janek po roku w Niem­czech cał­kiem nieź­le już szpre­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃprɛxat͡ɕ, AS: špreχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szprechanie n.

Wiktionary


szprengowaty

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. zdro­jo­wy

Wiktionary


szprewa

rzeka w Niem­czech; Spre­wa


SJP.pl


szpring

lina do cu­mo­wa­nia stat­ku, mo­co­wa­na do na­brze­ża na wy­so­ko­ści śró­do­krę­cia, dzia­ła­ją­ca od­wrot­nie do cumy; spring


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. lina cu­mow­ni­cza dzia­ła­ją­ca od­wrot­nie do cumy;

Wiktionary

Szpring – lina cu­mow­ni­cza dzia­ła­ją­ca od­wrot­nie do cumy, tzn. umo­co­wa­na w czę­ści ru­fo­wej jed­nost­ki bie­gnie do na­brze­ża w stro­nę dzio­bu (szpring ru­fo­wy), a umo­co­wa­na w czę­ści dzio­bo­wej bie­gnie w stro­nę rufy (szpring dzio­bo­wy). Ma dzia­ła­nie po­moc­ni­cze i sta­bi­li­zu­ją­ce w sto­sun­ku do cumy. Szprin­gi mo­cu­je się do na­brze­ża na wy­so­ko­ści śró­do­krę­cia, a na więk­szych jed­nost­kach nawet nie do­cho­dząc do tej czę­ści.

Wikipedia


szpringbok

ga­tu­nek małej an­ty­lo­py; spring­bok, skocz­nik an­ty­lo­pi


SJP.pl


szpros

li­stwa dzie­lą­ca otwór okna na mniej­sze, wy­peł­nio­ne szy­ba­mi czę­ści; szcze­bli­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wew­nętrz­na li­stwa dzie­lą­ca okno (rza­dziej drzwi) na czę­ści – kwa­te­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwa­żam, że okna ze szpro­sa­mi są dużo ład­niej­sze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃprɔs, AS: špros

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szprosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczeblina

Wiktionary


szprosować

wy­peł­niać po­wierzch­nię mo­ty­wu wy­pu­kło­ścia­mi lub rów­no­le­gły­mi wzglę­dem sie­bie row­ka­mi


SJP.pl


szprot

mała ryba mor­ska z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych; szprot­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. mała mor­ska ryba

Wiktionary

Szprot, sar­dyn­ka nor­we­ska ("Sprat­tus sprat­tus") – ga­tu­nek małej ryby mor­skiej z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych (Clu­pe­i­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʃprɔt, AS: šprot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szprotka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szprotka

Wiktionary


szprotawa

1. mia­sto w Pol­sce;
2. rzeka w za­chod­niej Pol­sce


SJP.pl

Szpro­ta­wa ( Sprot­ta­via, Sprot­tau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Szpro­ta­wa. Po­ło­żo­ne nad Bo­brem i Szpro­ta­wą.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2021 r. Szpro­ta­wa li­czy­ła 10 954 miesz­kań­ców.

Mia­sto jest oś­rod­kiem prze­my­sło­wo-usłu­go­wym. Zlo­ka­li­zo­wa­ny jest tu m.in. prze­mysł be­to­niar­ski, me­ta­lo­wy i spo­żyw­czy.

Wikipedia


szprotawianin

miesz­ka­niec Szpro­ta­wy


SJP.pl


szprotawianka

miesz­kan­ka Szpro­ta­wy


SJP.pl


szprotawski

przy­miot­nik od: Szpro­ta­wa


SJP.pl


szprotka

mała ryba mor­ska z ro­dzi­ny śle­dzio­wa­tych; szprot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sprat­tus sprat­tus|ref=tak., mała ryba mor­ska, po­dob­na do śle­dzia, ży­ją­ca w eu­ro­pej­skich mo­rzach

 (1.2) gw-pl|War­sza­wa. dziew­czy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ko­la­cję zja­dłem całą pusz­kę szpro­tek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szprot mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szprot

Wiktionary


szprudel

daw­niej: go­rą­ce źró­dło wody mi­ne­ral­nej


SJP.pl


szprudowo

Szpru­do­wo – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Gniew. Leży przy tra­sie drogi kra­jo­wej nr 91. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś kró­lew­ska w 1664 roku na­le­ża­ła do sta­ro­stwa gniew­skie­go.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym sta­cjo­no­wał w miej­sco­wo­ści ko­mi­sa­riat Stra­ży Gra­nicz­nej.

Wikipedia


szpryca

1. przy­rząd słu­żą­cy do wstrzy­ki­wa­nia lub roz­pry­ski­wa­nia pły­nów albo wy­ci­ska­nia pół­płyn­nej masy, np. kremu;
2. bryz­gi wody pow­sta­łe z fal po­ru­szo­nych przez sta­tek, spa­da­ją­ce na po­kład;
3. po­tocz­nie: por­cja, dawka nar­ko­ty­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. strzy­kaw­ka

 (1.2) pot. za­strzyk

 (1.3) techn. przy­rząd słu­żą­cy do wstrzy­ki­wa­nia lub wy­ci­ska­nia ja­kiejś sub­stan­cji

 (1.4) stru­mień płynu wy­tło­czo­ny ze szpry­cy (1.3) lub wy­stry­ska­ją­cy skądś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sio­stra wró­ci­ła, nio­sąc w ręku długą, cien­ką szpry­cę.

 (1.2) Ci mło­dzi, nie­o­bli­czal­ni nar­wań­cy zdol­ni są do wszyst­kie­go. Nie­ko­niecz­nie po szpry­cy nar­ko­ty­ku i nie tylko u sie­bie w Har­le­mie…

 (1.3) Masę wło­żyć do szpry­cy z grubą koń­ców­ką i w od­stę­pach 10 cm na wys­ma­ro­wa­ne ma­słem bla­chy wy­ci­skać krąż­ki gru­bo­ści 2,5 cm.

 (1.1) Od­wró­ci­ła się i strze­li­ła mu z rurki w oko szpry­cą ko­ko­so­we­go soku.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szprycować

Wiktionary


szprycer

po­tocz­nie: napój z wina i wody mi­ne­ral­nej ga­zo­wa­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. kulin. wino zmie­sza­ne z wodą so­do­wą;

Wiktionary

Zo­bacz też: "Szpry­cer" – album mu­zycz­ny Taco He­ming­wa­ya.

Szpry­cer – napój pow­sta­ły ze zmie­sza­nia bia­łe­go wina z wodą ga­zo­wa­ną, zwy­kle z do­dat­kiem lodu i de­ko­ra­cją z owo­ców lub ziół.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szli­śmy bul­wa­rem, a Pa­u­li­ni pił szpry­cer na ta­ra­sie jed­nej z re­sta­u­ra­cji, za po­sa­dzo­ny­mi w becz­kach drze­wa­mi la­u­ro­wy­mi, gdy nas zo­ba­czył, wstał od stołu, wy­szedł nam na prze­ciw i z sza­cun­kiem po­wi­tał ciot­kę Zsüli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃprɨt͡sɛr, AS: šprycer

Wiktionary


szprycerka

→ szpry­cer; nar­ko­man­ka


SJP.pl


szprycha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. pręt łą­czą­cy pia­stę koła z jego obrę­czą

 (1.2) ele­ment na­cią­gu cza­szy pa­ra­so­la

 (1.3) pot. żart. szczu­pła, zgrab­na dziew­czy­na

Wiktionary

Szpry­cha – rów­nież ramię koła, ele­ment (pręt) łą­czą­cy pia­stę z wień­cem koła.

Wy­na­la­zek koła szpry­cho­we­go przy­pi­sy­wa­ny jest cza­sa­mi in­do­e­u­ro­pej­skim He­ty­tom (na ich pie­czę­ciach wid­nie­ją koła z czte­re­ma szpry­cha­mi, ich sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie w lek­kich wo­zach bo­jo­wych (ryd­wa­nach) praw­do­po­dob­nie przy­czy­ni­ło się do suk­ce­sów mi­li­tar­nych Ariów).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃprɨxa, AS: špryχa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szprychowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szpajcha, szprajcha

 (1.3) cizia, kociak, lala, lalunia, laska, towar

Wiktionary


szprychowy

przy­miot­nik od: szpry­cha


SJP.pl


szprychy

szkie­let koła


SJP.pl


szprycować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. nasz­pry­co­wać)

 (1.1) pot. po­da­wać leki itp. w du­żych ilo­ściach

 (1.2) techn. wpro­wa­dzać sub­stan­cję do środ­ka lub roz­pro­wa­dzać po po­wierzch­ni cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój bied­ny syn jest już po raz drugi szpry­co­wa­ny che­mią, […].

 (1.1) Le­ka­rze stwier­dza­ją… ner­wi­cę, szpry­cu­ją go psy­cho­tro­pa­mi.

 (1.1) Po­win­ni cię zam­knąć w domu wa­ria­tów i szpry­co­wać bro­mem!

 (1.1) Nie za­u­wa­ża się, że współ­cze­śni lu­dzie o wiele bar­dziej umart­wia­ją swoje ciało, szpry­cu­ją je nie­bez­piecz­ny­mi dla zdro­wia sub­stan­cja­mi, ranią ope­ra­cja­mi pla­stycz­ny­mi.

 (1.2) Na sto­łach prze­nie­sio­nych do kuch­ni i po­kry­tych ce­ra­tą le­ża­ły ka­wa­ły mięsa, na ku­chen­nym piecu bul­go­ta­ło coś w ga­rach, czer­wo­ny jak dia­beł rzeź­nik ła­do­wał mięso do wilka, sypał przy­pra­wy, szpry­co­wał je­li­ta i po­pi­jał bim­ber szczo­drze na­le­wa­ny przez pod­po­rucz­ni­ka Stryj­ka.

 (1.2) Prze­mysł chce ne­u­tra­li­zo­wać wzrost cen i od­cho­dzi od tra­dy­cyj­nych pol­skich re­cep­tur, szpry­cu­jąc węd­li­ny fos­fo­ra­na­mi.

 (1.2) ''Można na­kła­dać ma­ka­ro­ni­ki ły­żecz­ką ale łat­wiej to zro­bić z rę­ka­wa cu­kier­ni­cze­go. […]. Koń­ców­ka do szpry­co­wa­nia musi być okrą­gła i dość sze­ro­ka (mniej wię­cej 1 cm śred­ni­cy), jeśli ta­kiej nie mamy, to nie bie­rze­my żad­nej, tylko szpry­cu­je­my wprost z rę­ka­wa.

 (1.2) Za­gę­szczo­ny ke­ram­zyt szpry­cu­je­my gęstą za­pra­wą ce­men­to­wą.

 (2.1) Pod na­szy­mi okna­mi ku­pu­ją i sprze­da­ją nar­ko­ty­ki. Potem szpry­cu­ją się na oczach dzie­ci. Co drugi dzień któ­re­goś za­bie­ra po­go­to­wie.

 (2.1) ''Nigdy się nie szpry­co­wa­łem. Nie znam smaku nar­ko­ty­ków, nie po­wą­cha­łem dymka z „ma­ry­chy”.

 (2.1) […], szpry­co­wa­ła­bym się róż­ny­mi środ­ka­mi i pew­nie już po trzech mie­sią­cach znów bym grała.

 (2.1) Dzi­siaj Paweł nadal dwa, trzy razy w ty­god­niu wy­ci­ska cię­ża­ry, nie szpry­cu­je się już jed­nak che­mią.

 (2.1) Za­sta­na­wia­łem się, skąd wzię­ła się u niego po­trze­ba prze­kra­cza­nia gra­nic i szpry­co­wa­nia się le­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpryca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) faszerować, nafaszerowywać, naszpikowywać, szpikować

 (1.1-2) naszprycowywać

 (2.1) szpikować się

Wiktionary


szprync

1. spryt­ny, ruch­li­wy chło­piec; wisus; spry­ciarz;
2. prze­sta­rza­łe: fi­giel; wy­kręt; pod­stęp­na sztucz­ka


SJP.pl


szpryt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. spi­ry­tus

Wiktionary


szpuk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) bia­ły­stok. gołąb po­spo­li­ty, nie­ra­so­wy

Wiktionary


szpula

no­śnik wy­ro­bów na­wi­ja­nych, np. drutu lub prze­wo­dów, w po­sta­ci walca z tar­cza­mi po bo­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) walec z krąż­ka­mi na koń­cach, słu­żą­cy do na­wi­ja­nia sznu­ra, kabla itp.

 (1.2) elektr. kor­pus, szkie­let cewki

wy­krzy­knik

 (2.1) pot. hasło do uciecz­ki

Wiktionary

Szpu­la (z niem. "Spule") – drew­nia­ny, me­ta­lo­wy lub pla­sti­ko­wy przed­miot o wal­co­wa­tym kształ­cie z tar­cza­mi po bo­kach (na obu koń­cach walca), słu­żą­cy do na­wi­ja­nia na niego ela­stycz­nych ma­te­ria­łów, jak na przy­kład: drut, linka, prze­wód elek­trycz­ny, sznu­rek, żyłka. Umoż­li­wia prze­cho­wy­wa­nie i wy­god­ny do­stęp do ma­te­ria­łu po­przez od­wi­ja­nie ze szpu­li. Tar­cze za­bez­pie­cza­ją na­wi­nię­ty ma­te­riał przed zsu­nię­ciem się.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃpula, AS: špula

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szpulka ż., szpuleczka ż.

 przym. szpulowy, szpulkowy, szpuleczkowy

Wiktionary


szpularnia

dział fa­bry­ki włó­kien­ni­czej, w któ­rym na­wi­ja się nici na szpu­le


SJP.pl


szpuleczka

zdrob­nie­nie od: szpul­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: szpul­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpuˈlɛt͡ʃka, AS: špulečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpulowiec mrz., szpula, szpulka

 przym. szpulowy, szpulkowy, szpuleczkowy

 wykrz. szpula

Wiktionary


szpuleczkowy

→ szpu­lecz­ka


SJP.pl

Patrz:

szpuleczka

szpulka

1. mały walec drew­nia­ny lub pla­sti­ko­wy do na­wi­ja­nia nici albo drutu;
2. nić albo drut itp. na­wi­nię­te na mały walec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) walec, na który na­wi­ja się np. nić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpulka, AS: špulka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpulowiec mrz., szpula, szpuleczka

 przym. szpulowy, szpulkowy, szpuleczkowy

 wykrz. szpula

Wiktionary


szpulowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. techn. ma­gne­to­fon szpu­lo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpula ż., szpulka ż., szpuleczka ż., szpularka ż., szpularnia ż., szpulowanie n.

 przym. szpulowy, szpulkowy

 czas. szpulować

Wiktionary


szpulowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny ze szpu­lą, ma­ją­cy szpu­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daw­niej sto­so­wa­no ma­gne­to­fo­ny szpu­lo­we przy któ­rych trze­ba było spę­dzać czas z ży­let­ką i taśmą kle­ją­cą.

 (1.1) Po­słu­gi­wa­łem się ra­dziec­kim ma­gne­to­fo­nem szpu­lo­wym o wadze kil­ku­na­stu ki­lo­gra­mów…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpuˈlɔvɨ, AS: špulovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpulowiec mrz., szpula ż., szpulka ż., szpuleczka ż.

 przym. szpulkowy, szpuleczkowy

 wykrz. szpula

Wiktionary


szpunar

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Szpu­nar – praw­nik cy­wi­li­sta, rek­tor Uni­wer­sy­te­tu Łódz­kie­go
  • Eu­ge­niusz Szpu­nar – me­ta­loz­naw­ca
  • Igna­cy Szpu­nar – woj­sko­wy
  • Jerzy Szpu­nar – aktor fil­mo­wy i te­a­tral­ny
  • Jan Szpu­nar – biath­lo­ni­sta
  • Ma­ciej Szpu­nar – praw­nik
  • Mag­da­le­na Szpu­nar – so­cjo­log, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Ślą­skie­go w Ka­to­wi­cach, po­et­ka
  • Sta­ni­sław Szpu­nar – uczest­nik II wojny świa­to­wej, wię­zień KL Aus­chwitz-Bir­ke­nau, ka­wa­ler or­de­rów
  • Wa­len­ty Szpu­nar – ge­o­de­ta i astro­nom

Wikipedia


szpuncik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szpunt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie szpunt, lecz tylko mały szpun­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpunt m., szpuntowanie n.

 czas. szpuntować

Wiktionary


szpunt

za­tycz­ka do ot­wo­ru w becz­ce; czop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. stoż­ko­wy kołek, za­tycz­ka do ot­wo­rów wy­le­wo­wych w becz­ce

 (1.2) wojsk. za­tycz­ka w lufie ar­ma­ty, kar­ta­cza itp.

Wiktionary

Szpunt (także: szpont), po­tocz­nie czop – mały drew­nia­ny kołek, zwy­kle stoż­ko­wy, słu­żą­cy do za­ty­ka­nia ot­wo­ru w becz­ce lub innym na­czy­niu bed­nar­skim. W ję­zy­ku tech­nicz­nym "szpunt" oz­na­cza rów­nież po­dłuż­ny wy­stęp (pióro) na kra­wę­dzi deski lub belki, słu­żą­cy do łą­cze­nia ele­men­tów drew­nia­nych na wpust i pióro.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) w tę stro­nę daj­cie, gdzie do becz­ki bę­dzie szpunt (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃpũnt, AS: špũnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpuntowanie n.

:: zdrobn. szpuncik m.

 czas. szpuntować ndk., odszpuntować dk., zaszpuntować dk.

 przym. szpuntowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czop, zatyczka, korek, szpont

Wiktionary


szpuntowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­ty­ka­nie becz­ki szpun­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpunt mrz., szpuncik mrz.

 czas. szpuntować ndk., odszpuntować dk., zaszpuntować dk.

 przym. szpuntowy

Wiktionary


szpuntować

za­ty­kać szpun­tem otwór w becz­ce; czo­po­wać, za­czo­po­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zasz­pun­to­wać)

 (1.1) za­ty­kać becz­ki szpun­tem

 (1.2) przen. zat­kać, za­ła­tać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpunt mrz., szpuncik mrz., szpuntowanie n.

 czas. odszpuntować dk., zaszpuntować dk.

 przym. szpuntowy

Wiktionary


szpuntowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szpun­tem, do­ty­czą­cy szpun­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpunt mrz., szpuntowanie n.

 czas. szpuntować

Wiktionary


szpurc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bia­ły­stok. nie­do­ro­stek, smar­kacz

Wiktionary


szpurt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Lwów. szyb­ki bieg

Wiktionary


szpycka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. lufka do pa­pie­ro­sów

Wiktionary


szpyndlik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kraw. szpil­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpyndlikorz mos.

Wiktionary


szpyndlikorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ciu­łacz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szpyndlik mrz.

Wiktionary


szpyra

naz­wi­sko


SJP.pl


szpyrhok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wy­trych

Wiktionary


szpyrka

daw­niej: sło­ni­na; szper­ka; sper­ka; spyr­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. spoż. sło­ni­na

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. kulin. skwar­ka

Wiktionary


szpyt

naz­wi­sko


SJP.pl


szpąga

daw­niej: szpon­ga (po­przecz­ne spo­je­nie desek); spąga


SJP.pl


szpłachcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ka­wa­łek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃpwaxʲt͡ɕik, AS: špu̯aχʹćik

Wiktionary


szraf

drob­na kre­ska sto­so­wa­na w ry­sun­ku i gra­fi­ce, np. przy cie­nio­wa­niu, wy­peł­nia­niu tła, a także w kar­to­gra­fii do przed­sta­wia­nia na ma­pach rzeź­by te­re­nu; szra­fa


SJP.pl


szrafa

drob­na kre­ska sto­so­wa­na w ry­sun­ku i gra­fi­ce, np. przy cie­nio­wa­niu, wy­peł­nia­niu tła, a także w kar­to­gra­fii do przed­sta­wia­nia na ma­pach rzeź­by te­re­nu; szraf


SJP.pl


szrafirunek

me­to­da odw­zo­ro­wa­nia ko­lo­rów za po­mo­cą cien­kich, rów­no­le­głych lub krzy­żu­ją­cych się kre­sek; kre­sko­wa­nie, szra­fo­wa­nie


SJP.pl


szrafowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. tech­ni­ka ry­sun­ko­wa przed­sta­wia­nia ko­lo­rów lub stop­ni sza­ro­ści za po­mo­cą cien­kich kre­sek;

Wiktionary

Szra­fo­wa­nie (na­zy­wa­ne też kre­sko­wa­niem) – me­to­da od­da­wa­nia ko­lo­rów lub stop­ni sza­ro­ści za po­mo­cą cien­kich, rów­no­le­głych lub krzy­żu­ją­cych się kre­sek. Me­to­da za­stęp­cza sto­so­wa­na w wielu tech­ni­kach ry­sun­ko­wych lub gra­ficz­nych nie umoż­li­wia­ją­cych po­słu­gi­wa­nia się pół­to­na­mi. Kre­ski mogą być cią­głe, prze­ry­wa­ne lub nawet skła­da­ją­ce się z rzę­dów kro­pek, mogą być o sta­łej lub róż­nej gę­sto­ści. Szra­fo­wa­nie może być też sto­so­wa­ne do cie­nio­wa­nia lub uka­za­nia trój­wy­mia­ro­wo­ści mo­ty­wu obra­zu.

Wikipedia


szrafować

wy­peł­niać kon­tur ry­sun­ku rów­no­le­gły­mi kre­ska­mi; kre­sko­wać


SJP.pl


szrafy

kre­sko­wa­nie sto­so­wa­ne w ry­sun­kach, np. w celu wy­do­by­cia bry­ło­wa­to­ści ry­so­wa­ne­go przed­mio­tu, a także w kar­to­gra­fii do przed­sta­wie­nia na ma­pach rzeź­by te­re­nu


SJP.pl


szrajba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. - pod­pis

Wiktionary


szrama

bliz­na po za­go­je­niu się rany, zwy­kle szpe­cą­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bliz­na po za­go­je­niu się rany, zwy­kle szpe­cą­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃrãma, AS: šrãma

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blizna

Wiktionary


szramka

naz­wi­sko


SJP.pl


szramowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szra­mo­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Zbicz­no
  • Szra­mo­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Pra­bu­ty
  • Szra­mo­wo – zam­knię­ty przy­sta­nek a daw­niej sta­cja ko­le­jo­wa w Szra­mo­wie w po­wie­cie brod­nic­kim

Wikipedia


szramówa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kilof

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szramówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szramówka, żelazo

Wiktionary


szramówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. kilof

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szramówa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szramówa, żelazo

Wiktionary


szranczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szaf­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szrank mrz.

Wiktionary


szrank

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. szranczek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk almaryjo

Wiktionary


szranki

1. w śred­nio­wie­czu: ogro­dzo­ny plac, na któ­rym od­by­wa­ły się tur­nie­je;
2. daw­niej: walka lub po­je­dy­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. śred­nio­wiecz­ny plac tur­nie­jo­wy

 (1.2) hist. pa­li­sa­da wokół placu tur­nie­jo­we­go

 (1.3) daw. walka, ry­wa­li­za­cja

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=nie­mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. M. lm. od: szrank

Wiktionary


szrapnel

po­cisk ar­ty­le­ryj­ski za­o­pa­trzo­ny w ła­du­nek wy­bu­cho­wy i za­pal­nik cza­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. po­cisk ar­ty­le­ryj­ski za­wie­ra­ją­cy me­ta­lo­we odłam­ki, które roz­pry­sku­ją się pod­czas wy­bu­chu za­pal­ni­ka cza­so­we­go;

Wiktionary

Szrap­nel – po­cisk ar­ty­le­ryj­ski uży­wa­ny do ra­że­nia ludzi; także po­tocz­na nazwa odłam­ka. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska wy­na­laz­cy, an­giel­skie­go ge­ne­ra­ła-ma­jo­ra Henry'ego Shrap­ne­la. Po­cisk za­wie­ra lotki (np. w po­sta­ci oło­wia­nych kulek lub strza­łek), wy­rzu­ca­ne z po­ci­sku za po­mo­cą ła­dun­ku pro­cho­we­go, przy wy­ko­rzy­sta­niu za­pal­ni­ka cza­so­we­go. Po wy­rzu­ce­niu z kor­pu­su lotki roz­la­tu­ją się stoż­ko­wo na od­le­głość 150–200 m.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy mój star­szy brat wró­cił z wojny miał na czole srebr­ną gwiazd­kę a pod gwiazd­ką prze­paść / to odła­mek szrap­ne­la tra­fił go pod Ver­dun…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃrapnɛl, AS: šrapnel

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szrapnelowy

Wiktionary


szrapnelowy

przy­miot­nik od: szrap­nel


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od szrap­nel

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃrapnɛˈlɔvɨ, AS: šrapnelovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szrapnel m.

Wiktionary


szraubsztok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ima­dło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szróbsztok

Wiktionary


szrałbyncyjer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. śru­bo­kręt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szróbokrynt

Wiktionary


szreder

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­mił Szre­der – pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec, rol­nik, poseł na Sejm
  • Fe­liks Szre­der – ka­to­lic­ki za­kon­nik, te­o­log, bi­bli­sta, tłu­macz
  • Le­szek Szre­der – pol­ski ofi­cer
  • Mar­cin Adam Szre­der – pol­ski przed­się­bior­ca i za­wod­nik K-1
  • Mi­ro­sław Szre­der – pol­ski eko­no­mi­sta

Wikipedia


szrek

żerdź, zwy­kle brzo­zo­wa, słu­żą­ca do kie­ro­wa­nia jed­no­rzę­do­wą trat­wą


SJP.pl


szrenc

pa­pier pa­ko­wy wy­pro­du­ko­wa­ny z ma­ku­la­tu­ry lub sta­rych szmat


SJP.pl


szreniawa

rzeka, le­wo­brzeż­ny do­pływ Wisły


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Szre­nia­wa – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. wschow­skim, w gmi­nie Sława
  • Szre­nia­wa – część wsi Łącz­ko­wi­ce w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ma­sło­wi­ce
  • Szre­nia­wa – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Goł­cza
  • Szre­nia­wa – osada w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce
  • Szre­nia­wa – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Fał­ków
  • Szre­nia­wa – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Ko­mor­ni­ki
    • Szre­nia­wa – sta­cja ko­le­jo­wa tamże
  • Szre­nia­wa – dawna gmina wiej­ska w woj. kie­lec­kim i woj. kra­kow­skim
  • Szre­nia­wa – dawna gro­ma­da w pow. szu­mow­skim
  • Szre­nia­wa – rzeka, lewy do­pływ Wisły
  • Szre­nia­wa – potok, do­pływ Ka­cza­wy
  • Szre­nia­wa – herb szla­chec­ki

Wikipedia


szreniawski

→ Szre­nia­wa (do­pływ Wisły)


SJP.pl


szrenica

szczyt gór­ski w Kar­ko­no­szach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. szczyt w za­chod­nich Kar­ko­no­szach;

Wiktionary

Szre­ni­ca (1362 m n.p.m., niem. "Reifträger, cz. Jínonoš") – szczyt gór­ski po­ło­żo­ny w za­chod­niej czę­ści Kar­ko­no­szy, w po­bli­żu gra­ni­cy pań­stwo­wej z Cze­cha­mi, na po­łud­nie od Szklar­skiej Po­rę­by. Do­sko­na­ły punkt wi­do­ko­wy na Kot­li­nę Je­le­nio­gór­ską oraz Góry Izer­skie, a także Kar­ko­no­sze cze­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spa­li­śmy w schro­ni­sku na Szre­ni­cy.

Wiktionary


szreter

naz­wi­sko


SJP.pl

Szre­ter – pol­skie naz­wi­sko od niem. Schro­e­ter. Osoby o tym naz­wi­sku:

Wikipedia


szreń

ro­dzaj po­kry­wy śnież­nej, któ­rej górna część ut­wo­rzo­na jest ze zlo­do­wa­cia­łe­go śnie­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­te­o­rol. cien­ka, zlo­do­wa­cia­ła war­stwa na po­wierzch­ni śnie­gu;

Wiktionary

Szreń – ro­dzaj po­kry­wy śnież­nej prze­kry­sta­li­zo­wa­nej pod wpły­wem czę­ścio­we­go rozm­ro­że­nia i po­now­ne­go za­marz­nię­cia, o łam­li­wej zlo­do­wa­cia­łej po­wierzch­ni. Czę­sto my­lo­na z lo­dosz­re­nią, któ­rej po­wierzch­nia z kolei jest tak mocna, iż utrzy­mu­je cię­żar czło­wie­ka. W ję­zy­ku po­tocz­nym spo­ty­ka się też ple­o­nazm „szreń łam­li­wa”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dro­dze po­wrot­nej na­mó­wił go Da­niel, by szedł z nim w Tatry. Nie­chęt­nie pono, lecz dał się przy­kło­nić. A w Ta­trach szreń — skały ośliz­głe — lody; żaden prze­wod­nik iśćby się nie ważył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃrɛ̃ɲ, AS: šrẽń

Wiktionary


szreńsk

Szreńsk – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Szreńsk. Leży na Ma­zo­wszu, nad rzeką Mław­ką.

Sie­dzi­ba gminy Szreńsk oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Woj­cie­cha. Daw­niej pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1383 roku po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie płoc­kim, zde­gra­do­wa­ne w 1869 roku.

Wikipedia


szreński

przy­miot­nik od: Szreńsk


SJP.pl


szroba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. śruba

Wiktionary


szrobcwinga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ścisk śru­bo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃrɔpt͡sˈfʲĩŋɡa, AS: šropcfʹĩŋga

Wiktionary


szrobsztok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ima­dło

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃrɔpʃtɔk, AS: šropštok

Wiktionary


szrocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szrot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szrot m.

Wiktionary


szron

osad z krysz­ta­łów lodu pow­sta­ły z za­marz­nię­tej mgły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) war­stwa krysz­tał­ków lodu pow­sta­łych z za­ma­rza­ją­cej pary wod­nej osa­dza­ją­ca się na przed­mio­tach;

 (1.2) przen. książk. si­wiz­na

Wiktionary

Szron – osad at­mos­fe­rycz­ny, two­rzą­cy drob­ne lo­do­we krysz­tał­ki w po­sta­ci igieł, pió­rek na po­zio­mych po­wierzch­niach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzień był sło­necz­ny, ale mroź­ny i drze­wa były po­kry­te szro­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃrɔ̃n, AS: šrõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szronik mrz.

 czas. oszronić

 przym. szronowy, oszroniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Mazowsze biały mróz

Wiktionary


szronieć

1. po­kry­wać się szro­nem; osz­ra­niać się, szro­nić się;
2. po­kry­wać się si­wiz­ną


SJP.pl


szronik

zdrob­nie­nie od: szron


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od szron

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szron m.

 czas. szronieć ndk.

 przym. szronisty, oszroniony

Wiktionary


szronisty

rzad­ko: po­kry­ty krysz­tał­ka­mi lodu; osz­ro­nia­ły


SJP.pl


szronić

1. po­kry­wać szro­nem; osz­ra­niać;
2. szro­nić się - po­kry­wać się szro­nem; osz­ra­niać się, szro­nieć


SJP.pl


szronka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szron­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Kucz­bork-Osada. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Obok miej­sco­wo­ści prze­pły­wa Przy­lep­ni­ca, do­pływ Mław­ki.

Wikipedia


szronowy

→ szron


SJP.pl

Patrz:

szron

szrot

po­tocz­nie:
1. wy­sy­pi­sko złomu, miej­sce skła­do­wa­nia od­pa­dów;
2. wra­ko­wi­sko, zło­mo­wi­sko sa­mo­cho­do­we; au­tosz­rot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. zło­mo­wi­sko, na któ­rym można kupić uży­wa­ne czę­ści sa­mo­cho­do­we

 (1.2) pot. przed­miot o ni­skiej ja­ko­ści

Wiktionary

Szrot (też au­tosz­rot) – po­tocz­na nazwa sta­cji de­mon­ta­żu po­ja­zdów sa­mo­cho­do­wych, na któ­rej zaz­wy­czaj można także kupić uży­wa­ne czę­ści sa­mo­cho­do­we.

Pol­ska nazwa wy­wo­dzi się od nie­miec­kie­go słowa Schrott, oz­na­cza­ją­ce­go (do­słow­nie: „od­cię­ty ka­wa­łek”) złom.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Muszę kupić błot­nik, chyba po­szu­kam naj­pierw na szro­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃrɔt, AS: šrot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szrocik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autoszrot

 (1.2) szmelc

Wiktionary


szrotowy

po­tocz­nie: nie­na­da­ją­cy się już do użyt­ku, zde­ze­lo­wa­ny


SJP.pl


szrotówek

szro­tó­wek kasz­ta­now­co­wia­czek - in­wa­zyj­ny ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ki­bit­ni­ko­wa­tych, szkod­nik kasz­ta­now­ców


SJP.pl


szrp

skró­to­wiec

 (1.1) = wojsk. Siły Zbroj­ne Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej;

Wiktionary


szruber

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) reg. pozn. - twar­da szczot­ka do po­dło­gi

Wiktionary


szruft

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. drzwicz­ki do pieca zwy­kłe­go w pie­kar­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃruft, AS: šruft

Wiktionary


szruty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. odzież ro­bo­cza, łach­ma­ny

Wiktionary


szryft

daw­niej pismo, cha­rak­ter pisma; ja­kość czcio­nek uży­wa­nych do ja­kie­goś druku


SJP.pl


szróbokrynt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. śru­bo­kręt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szrałbyncyjer

Wiktionary


szróbsztok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ima­dło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szraubsztok

Wiktionary


szsp

skrót od: So­cja­li­stycz­ny Zwią­zek Stu­den­tów Pol­skich - or­ga­ni­za­cja stu­denc­ka w la­tach 1973-1982 


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. So­cja­li­stycz­ny Zwią­zek Stu­den­tów Pol­skich;

Wiktionary


szt

skró­to­wiec

 (1.1) = spa­li­no­wy ze­spół trak­cyj­ny;

Wiktionary


szt.

skrót od:
1. sztu­ka;
2. szta­bo­wy; sztab.


SJP.pl

skrót, rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) = sztu­ka (jed­nost­ka)

 (1.2) = sztu­ka (twór­czość)

 (1.3) zob. funt. szt..

skrót, przy­miot­nik

 (2.1) = szta­bo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ser­ni­ka po­trze­ba 5 szt. jaj i 1 kg twa­ro­gu.

 (1.1) (…) za­pał­ki (20 pu­de­łek); – za­pal­nicz­ka (3 szt.); – mały ter­mo­metr; – worki ny­lo­no­we (10 szt.); – worki fo­lio­we na nogi (20 szt.); – ło­pa­ta do śnie­gu (…).

 (1.2) Mgr szt. Bo­ży­dar Sam­bor ukoń­czył wroc­ław­ską PWSSP w 1969 r.

 (2.1) Awan­so­wa­łem na st. sierż. szt. już dwa lata temu.

Wiktionary


sztab

głów­ny organ do­wo­dze­nia sił zbroj­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. organ do­wo­dzą­cy jed­nost­ką woj­sko­wą na róż­nych szcze­blach;

 (1.2) spe­cjal­na grupa ludzi po­wo­ła­na do kie­ro­wa­nia ja­kimś przed­sięw­zię­ciem

 (1.3) grupa spe­cja­li­stów, po­zo­sta­ją­ca w czy­jejś dy­spo­zy­cji

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: szta­ba

Wiktionary

Sztab – głów­ny organ do­wo­dze­nia wy­stę­pu­ją­cy w od­dzia­łach i związ­kach wszyst­kich ro­dza­jów sił zbroj­nych oraz na szcze­blu cen­tral­nym. Na czele szta­bu stoi szef szta­bu pod­le­ga­ją­cy bez­poś­red­nio do­wód­cy. W okre­sie po­ko­ju głów­nym za­da­niem szta­bu jest or­ga­ni­zo­wa­nie szko­le­nia wojsk i za­pew­nie­nie im wa­run­ków utrzy­ma­nia wy­so­kie­go stop­nia go­to­wo­ści bo­jo­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sztab pod­jął de­cyz­ję o ut­wo­rze­niu no­we­go fron­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtap, AS: štap

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztabowiec m., sztabówka ż.

 przym. sztabowy

Wiktionary


sztab.

skrót od: szta­bo­wy; szt.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = szta­bo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sa­dy kształ­ce­nia żoł­nie­rzy oraz od­by­wa­nia prak­tyk do­wód­czych w Szko­le Po­do­fi­cer­skiej przy­bli­żył star­szy po­do­fi­cer KGŻW st. chor. sztab. Piotr Gła­żew­ski.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szt.

Wiktionary


sztaba

1. pła­ska me­ta­lo­wa belka uży­wa­na do za­my­ka­nia drzwi;
2. metal szla­chet­ny ufor­mo­wa­ny w bryłę o pro­sto­kąt­nej pod­sta­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wąska, gruba płyta me­ta­lo­wa

 (1.2) jubil. bryła me­ta­lu szla­chet­ne­go o pro­sto­kąt­nej pod­sta­wie

Wiktionary

Powiązane:

 zdrobn. sztabka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pręt, rygiel, sztanga

 (1.2) sztabka

Wiktionary


sztabik

1. ro­dzaj dłu­gie­go ju­stun­ku;
2. li­stwa, z któ­rej wy­ra­bia­ne są ramy


SJP.pl


sztabin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Szta­bin ("Štabinas, Sta­bi­nis") – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Szta­bin. Leży nad Bie­brzą.

Szta­bin uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1760 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ny w 1801 roku. Mia­sto ma­gnac­kie po­ło­żo­ne było w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie su­wal­skim.

Wikipedia


sztabiński

przy­miot­nik od: Szta­bin


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Grze­gorz Szta­biń­ski – pol­ski te­o­re­tyk i hi­sto­ryk sztu­ki
  • Mar­cin Szta­biń­ski – pol­ski aktor
  • Pa­tryk Szta­biń­ski – pol­ski akor­de­o­ni­sta

Wikipedia


sztabka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: szta­ba

 (1.2) mała szta­ba

 (1.3) ufor­mo­wa­na brył­ka cen­ne­go me­ta­lu o okre­ślo­nej wadze i pró­bie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtapka, AS: štapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztaba ż.

 rzecz. sztabowy, sztabkowy

 przym. sztabowy

Wiktionary


sztablatura

war­stwa tynku po­ło­żo­na na ścia­nie w celu uzy­ska­nia gład­kiej po­wierzch­ni


SJP.pl

Szta­bla­tu­ra – ro­dzaj tynku szla­chet­ne­go wy­ko­na­ne­go z gipsu mo­de­lo­we­go lub gipsu z cia­stem wa­pien­nym, po stward­nie­niu wy­gła­dzo­ne­go me­ta­lo­wą pacą do po­ły­sku. Sto­su­je się w po­mie­szcze­niach obiek­tów re­pre­zen­ta­cyj­nych o wy­so­kim po­zio­mie ar­chi­tek­to­nicz­nym wy­koń­cze­nia wnętrz.

Wikipedia


sztablaturowy

wy­ko­na­ny w szta­bla­tu­rze


SJP.pl


sztabowiec

ofi­cer bę­dą­cy człon­kiem szta­bu


SJP.pl


sztabowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szta­bem, do­ty­czą­cy szta­bu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztab mrz., sztabowiec mos., sztabka ż.

Wiktionary


sztabskapitan

sto­pień ofi­cer­ski w car­skiej Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. hist. dawny niż­szy sto­pień ofi­cer­ski po­mię­dzy rangą po­rucz­ni­ka i ka­pi­ta­na, też: osoba z tym ty­tu­łem;

Wiktionary

Sztab­ska­pi­tan (ros. штабс-капитан, "sztabs-kapitán") – sto­pień ofi­cer­ski poś­red­ni mię­dzy rangą po­rucz­ni­ka i ka­pi­ta­na. Od­po­wied­ni­kiem w ka­wa­le­rii był sztabs­rot­mistrz ("szta­brót­mistr").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) w tej chwi­li naj­więk­sze nie­bez­pie­czeń­stwo gro­zi­ło im ze stro­ny sztab­ska­pi­ta­na żan­dar­me­rii.

Wiktionary


sztabsoficer

ofi­cer szta­bo­wy lub ofi­cer wyż­szej rangi w daw­nym woj­sku pol­skim


SJP.pl


sztabsoficerski

→ sztab­so­fi­cer


SJP.pl

Patrz:

sztabsoficer

sztabówka

po­tocz­nie: mapa szta­bo­wa


SJP.pl


sztach

po­tocz­nie: wcią­gnię­cie do płuc po­wie­trza lub dymu pa­pie­ro­so­we­go


SJP.pl


sztachać

szta­chać się - za­cią­gać się dymem pa­pie­ro­so­wym


SJP.pl


sztacheta

wąska deska bę­dą­ca czę­ścią ogro­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wąska deska bę­dą­ca czę­ścią pio­no­we­go obi­cia płotu

 (1.2) me­ta­lo­wy pręt sta­no­wią­cy ele­ment kon­struk­cyj­ny płotu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Koło ogro­du wy­so­ki płot z zie­lo­nych szta­chet, a każda szta­che­ta u góry w upro­szczo­ny kształt serca rze­za­na. Ile szta­chet, tyle serc zie­lo­nych. Ładne to było.

 (1.2) Kilku męż­czyz­nom udało się prze­leźć przez wy­so­kie ogro­dze­nie, inni sie­dzie­li na że­laz­nych prę­tach szta­chet i lżyli żoł­nie­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztacheciarz m., sztachetówka ż.

:: zdrobn. sztachetka ż.

 przym. sztachetowy

Wiktionary


sztachetka

zdrob­nie­nie od: szta­che­ta


SJP.pl


sztachetowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze szta­che­tą, do­ty­czą­cy szta­che­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ist­nie­ją płoty, zwane wi­kli­no­wy­mi, chru­ścia­ny­mi, to­ro­wy­mi, ple­śće­cio­ny­mi, ty­no­wy­mi (wy­pla­ta­ne pio­no­wo, po­zio­mo lub uko­śnie), róż­ne­go ro­dza­ju płoty ko­szo­we, żer­dzio­we, dy­lo­wa­ne, szta­che­to­we czę­sto­ko­ły, a ostat­nio także płoty z drutu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztacheta ż., sztachetka ż., sztacheciarz m., sztachetówka ż.

Wiktionary


sztachloki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. agrest

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk angryst, wieprzki

Wiktionary


sztachnięcie

sztach­nąć się - za­cią­gnąć się dymem pa­pie­ro­so­wym


SJP.pl


sztachnąć

sztach­nąć się - za­cią­gnąć się dymem pa­pie­ro­so­wym


SJP.pl


sztafaż

1. upięk­sze­nie pej­za­żu po­przez wpro­wa­dze­nie do niego po­sta­ci ludz­kich, zwie­rząt, nie­wiel­kich scen ro­dza­jo­wych w celu oży­wie­nia lub po­głę­bie­nia tre­ści obra­zu;
2. ele­men­ty sta­no­wią­ce uzu­peł­nie­nie lub ozdo­bę cze­goś, bę­dą­ce tłem do wy­ek­spo­no­wa­nia pew­nych wa­lo­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. ele­men­ty i środ­ki za­sto­so­wa­ne np. w dzie­le li­te­rac­kim, te­a­tral­nym czy w sy­tu­a­cji ży­cio­wej, nie na­ji­stot­niej­sze dla idei dzie­ła lub w danej sy­tu­a­cji, a je­dy­nie uzu­peł­nia­ją­ce lub ozda­bia­ją­ce coś

 (1.2) szt. po­sta­cie ludzi i zwie­rząt lub przed­mio­ty uzu­peł­nia­ją­ce obraz, fo­to­gra­fię, ry­su­nek itp., któ­rych głów­nym te­ma­tem jest kra­jo­braz lub wnę­trza;

Wiktionary

Szta­faż (niem. "Staf­fa­ge" od "aus­staf­fie­ren", "przy­o­zda­biać") – nie­wiel­kie po­sta­cie ludz­kie i zwie­rzę­ta lub skrom­ne sceny ro­dza­jo­we wpro­wa­dza­ne do kom­po­zy­cji kra­jo­bra­zo­wych w celu ich oży­wie­nia lub upięk­sze­nia.

Na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku szta­faż za­czął oz­na­czać grupę ludzi lub zwie­rząt, któ­rych za­da­niem było oży­wie­nie przed­sta­wio­nej sceny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szta­faż jego fil­mów przy­wo­dzi na myśl kino post­ko­mu­ni­stycz­ne, jed­nak re­to­ry­ka jest inna.

 (1.2) Szta­faż uzy­sku­je się, ze­sta­wia­jąc temat zdję­cia z obiek­ta­mi o do­brze zna­nych roz­mia­rach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtafaʃ, AS: štafaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. stafaż mrz.

 przym. sztafażowy

Wiktionary


sztafażowy

przy­miot­nik od: szta­faż


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy szta­fa­żu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ulice mia­sta są pra­wie wy­lud­nio­ne. Po­je­dyn­cze, spo­ty­ka­ne na nich po­sta­cie ra­czej nie zo­sta­ły wpro­wa­dzo­ne jako ty­po­wy motyw szta­fa­żo­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztafaż mrz.

Wiktionary


sztafeta

1. kon­ku­ren­cja spor­to­wa, w któ­rej każdy z za­wod­ni­ków da­ne­go ze­spo­łu może star­to­wać do­pie­ro wtedy, gdy jego po­przed­nik po­ko­na okre­ślo­ny od­ci­nek trasy;
2. ze­spół za­wod­ni­ków star­tu­ją­cych w tej kon­ku­ren­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. bieg ze zmien­ni­ka­mi

 (1.2) przen. seria jed­na­ko­wych czyn­no­ści wy­ko­ny­wa­nych przez ko­lej­ne osoby lub ze­spo­ły

Wiktionary

Szta­fe­ta – ro­dzaj ze­spo­ło­wej kon­ku­ren­cji spor­to­wej. Od­by­wa się na tra­sie po­dzie­lo­nej na od­cin­ki. Na­stęp­ny za­wod­nik może wy­star­to­wać do­pie­ro po ukoń­cze­niu od­cin­ka przez po­przed­nie­go, gdy otrzy­ma od po­przed­ni­ka pa­łecz­kę w wyz­na­czo­nej stre­fie zmian. O ko­lej­no­ści de­cy­du­je po­zy­cja na mecie ostat­nie­go za­wod­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pier­wot­nym zna­cze­niu szta­fe­ta to dru­ży­no­wa kon­ku­ren­cja spor­to­wa (bie­go­wa, pły­wac­ka, nar­ciar­ska, biat­lo­no­wa lub łyż­wiar­ska), w któ­rej człown­ko­wie dru­ży­ny jeden po dru­gim prze­cho­dzą przez etapy, prze­ka­zu­jąc ko­lej­kę po­przez wło­że­nie w rękę pa­łecz­ki lub po pro­stu przez dotyk.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sztafetowy

Wiktionary


sztafirować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. war­sza­wa., reg. pozn., bia­ły­stok. stro­ić (zwła­szcza ozdob­nie), mu­skać sta­ran­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny szta­fi­ro­wać się (dk. wysz­ta­fi­ro­wać się)

 (2.1) przest. reg. stro­ić się, zwy­kle z prze­sa­dą, mu­skać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wyj­ściem zwy­kle długo szta­fi­ro­wał grze­by­kiem szpa­ko­wa­tą brodę, na­da­jąc jej schlud­ny wy­gląd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztafir m., sztafirowanie n.

 czas. wysztafirować dk.

 przym. sztafirowany, wysztafirowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stafirować, sztafierować, sztafirkować, sztafierkować

 (2.1) stafirować się, sztafierkować się, sztafirkować się

Wiktionary


sztafok

trój­kąt­ny ża­giel na szku­ne­rze; foksz­tak­sel


SJP.pl

Szta­fok – jeden z żagli za­li­cza­nych do sztaks­li przed­nich, trój­kąt­ny ża­giel, ostat­ni od stro­ny dzio­bu, po­ło­żo­ny naj­bli­żej fok­masz­tu, wy­stę­pu­ją­cy na du­żych ża­glow­cach. W za­leż­no­ści od typu oża­glo­wa­nia za­miast szta­fok może nosić nazwę foksz­taks­la.

Wikipedia


sztag

w że­glar­stwie: sta­lo­wa lina oli­no­wa­nia sta­łe­go, pod­trzy­mu­ją­ca maszt w pio­nie, w pła­szczyź­nie sy­me­trii stat­ku, bie­gną­ca od szczy­tu masz­tu do dzio­bu i rufy; szta­gli­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. lina oli­no­wa­nia sta­łe­go sta­bi­li­zu­ją­ca omasz­to­wa­nie w pła­szczyź­nie sy­me­trii jed­nost­ki pły­wa­ją­cej;

 (1.2) żegl. slang. zwrot przez sztag (1.1)

Wiktionary

Szta­gi – liny oli­no­wa­nia sta­łe­go sta­bi­li­zu­ją­ce omasz­to­wa­nie w pła­szczyź­nie sy­me­trii jed­nost­ki pły­wa­ją­cej. Bie­gną od masz­tu do szta­gow­ni­ków mo­co­wa­nych w po­kła­dzie lub do in­nych drzewc. Na daw­nych ża­glow­cach szta­gi były naj­grub­szy­mi li­na­mi ro­ślin­ny­mi, dziś zaz­wy­czaj są to liny ple­cio­ne ze sta­lo­wych dru­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fok trze­ba przy­piąć do szta­gu rak­sa­mi.

 (1.2) Zrób­my sztag, zanim do­pły­nie­my do trzcin.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sztagowy

 rzecz. sztagownik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztaglina

Wiktionary


sztaglina

w że­glar­stwie: sta­lo­wa lina oli­no­wa­nia sta­łe­go, pod­trzy­mu­ją­ca maszt w pio­nie, w pła­szczyź­nie sy­me­trii stat­ku, bie­gną­ca od szczy­tu masz­tu do dzio­bu i rufy; sztag


SJP.pl


sztagownik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. me­ta­lo­we oku­cie na po­kła­dzie, do któ­re­go mo­co­wa­ne są szta­gi;

Wiktionary

Szta­gow­nik – ele­ment znaj­du­ją­cy się na jed­nost­ce pły­wa­ją­cej o na­pę­dzie ża­glo­wym, umoż­li­wia­ją­cy za­mo­co­wa­nie szta­gów dzio­bo­wych do ka­dłu­ba jed­nost­ki. Wy­stę­pu­je na jed­nost­kach roz­po­czy­na­ją­cych się dzio­bem, a więc po­zba­wio­nych buksz­pry­tu.

Szta­gow­nik może być sa­mo­dziel­nym oku­ciem mo­co­wa­nym w oko­li­cy dzio­bu jed­nost­ki lub sta­no­wić część więk­sze­go oku­cia dzio­bo­we­go (np.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sztag mrz.

Wiktionary


sztagowy

→ sztag


SJP.pl

Patrz:

sztag

sztajer

1. lu­do­wy ta­niec au­striac­ki
2. ro­dzaj żywej polki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. kolar. ko­larz to­ro­wy ja­dą­cy za na­da­ją­cym mu tempo mo­to­cy­klem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) muz. po­wol­ny, pa­ro­wy ta­niec lu­do­wy z Alp sty­ryj­skich w tak­cie 3/4, przy­po­mi­na­ją­cy walca i wy­wo­dzą­cy się z lend­le­ra, tań­czo­ny w umiar­ko­wa­nym tem­pie, zaz­wy­czaj z po­sta­wa­niem oraz z to­wa­rzy­szą­cy­mi przyś­piew­ka­mi

 (2.2) muz. szyb­ki ta­niec na­le­żą­cy do daw­ne­go pol­skie­go fol­klo­ru miej­skie­go, przys­wo­jo­ny jako od­mia­na żywej polki, wy­róż­nia­ją­cy się w cho­re­o­gra­fii cha­rak­te­ry­stycz­nym po­dry­wa­niem nogi

 (2.3) daw. muz. gw-pl|Ku­ja­wy, Poz­nań­skie, Kra­kow­skie. ro­dzaj szyb­kie­go walca tań­czo­ne­go w me­trum 3/8

 (2.4) muz. me­lo­dia lub utwór mu­zycz­ny przez­na­czo­ny do szta­je­ra (2.1-3)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) daw. żegl. górna część steru w pol­skich stat­kach rzecz­nych

 (3.2) hist. slang. środ. par­ty­zanc­kie: pi­sto­let pro­duk­cji au­striac­kiej

 (3.3) środ. więz. i prze­stęp. bim­ber

 (3.4) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry. po­da­tek

Wiktionary

Szta­jer – po­wol­ny lu­do­wy ta­niec sty­ryj­ski w me­trum 3/4, z przyś­piew­ka­mi. "Szta­ler, a ra­czej szta­jer, snadź od Niem­ców prze­ję­ty, po­dob­ny do walca, tylko go sze­rzej tań­cu­ją, w każdy kąt izby do­la­tu­jąc".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­sien­na pora za­chę­ca fran­cu­skich szta­je­rów do usta­na­wia­nia re­kor­dów w bie­gach [ko­lar­skich] za pro­wa­dze­niem mo­to­rów, na au­to­dro­mie w Month­le­ry.

 (1.1) Drugą sen­sa­cją bę­dzie wy­ścig za mo­to­ra­mi, w któ­rym star­to­wać będą mię­dzy in­ny­mi dwaj „szta­je­rzy” pol­scy J. Lange i Bruno z Łodzi. Zwy­cięz­ca tego wy­ści­gu zdo­by­wa tem­sa­mem tytuł mi­strza War­sza­wy.

 (2.2) Kiedy tam­tej nie­dzie­li z ko­wal­ką do karcz­my posz­ła, to choć ku­la­wy, ta­kie­go z nią szta­je­ra wy­wi­nął, że ko­bie­ci­nie aż iskry po­sy­pa­ły się z oczu.

 (2.4) Wacio […] usiadł do for­te­pia­nu i za­grał szta­je­ra, któ­re­go się przez trzy lata pod­czas swo­je­go w Niem­czech po­by­tu na­słu­chał do woli.

 (2.4) […] moi mu­zy­kan­ci […] grają po­lo­ne­zy i ma­zu­ry […], or­kie­stra skrzyp­ka Pie­ko­sia […] gra tanga, fok­stro­ty, polki i szta­je­ry […], a my z wujem Eu­ze­biu­szem […] roz­pa­tru­je­my ta­jem­ni­ce bytu […].

 (3.2) Ale wtedy po­sy­pa­ły się strza­ły z tłumu. Niek­tó­rzy de­zer­te­rzy byli uz­bro­je­ni, mieli szta­je­ry, brow­nin­gi, pi­sto­le­ty hisz­pań­skie, ka­ra­bin­ki ka­wa­le­ryj­skie a nawet zwy­kłe. Z tej ob­fi­to­ści broni pow­stał póź­niej ban­dy­tyzm.

 (3.2) Mój oj­ciec za­piął na ma­ry­nar­ce pas, na któ­rym był uwie­szo­ny cięż­ki au­striac­ki szta­jer, który przy­wiózł mu ktoś z wło­skie­go fron­tu […].

 (3.4) Te posły kon­ser­wa­tyw­ne i li­be­ral­ne obło­ży­li ci piwo, go­rzał­kę, cy­ga­ry, kofe, cu­kier […] wiel­kie­mi sztaj­ra­mi, i ty bied­ny czło­wie­cze czego się tkniesz, to szta­jer pła­cisz, lecz na to wszyst­ko co kon­ser­wa lub li­be­rał tylko dot­knie, na to sztaj­ru nie włożą!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sztajerek mzw., sztajereczek mzw.

 przym. sztajerowski, sztajerski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.3) gw. Podlasie sztaler

Wiktionary


sztajerczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Be­skid Są­dec­ki, Gorce. śred­niej wiel­ko­ści dzwo­nek wy­ko­na­ny z bla­chy lub ze spiżu

Wiktionary


sztajerek

zdrob­nie­nie od: szta­jer


SJP.pl

Szta­je­rek, szta­jer – ta­niec lu­do­wy w me­trum trój­mia­ro­wym, upo­wszech­nio­ny w fol­klo­rze miej­skim i wiej­skim (np. Rze­szow­skie, Pie­ni­ny).

Nazwa "szta­jer" wy­wo­dzi się od Sty­rii – re­gio­nu w Au­strii.

Wikipedia


sztajger

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. szty­gar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obersztajger mos.

Wiktionary


sztajmes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. menel

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtajmɛs, AS: štai ̯mes

Wiktionary


sztaksel

trój­kąt­ny ża­giel pod­no­szo­ny na szta­gu mię­dzy masz­ta­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ro­dzaj żagla, prze­waż­nie w kształ­cie trój­kąt­nym, roz­pi­na­ne­go na szta­gu;

Wiktionary

Sztak­sel – ro­dzaj żagla, prze­waż­nie w kształ­cie trój­kąt­nym, roz­pi­na­ne­go na szta­gu jed­nost­ki pły­wa­ją­cej. Zaz­wy­czaj sztaks­le nie po­sia­da­ją włas­nych drzewc. Dzie­lą się na przed­nie bądź przy­masz­to­we.

Wikipedia


sztalować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. za­ma­wiać

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. techn. re­gu­lo­wać

Wiktionary


sztaluga

sto­jak z ru­cho­my­mi uchwy­ta­mi, słu­żą­cy­mi ma­la­rzo­wi do umie­szcza­nia ma­lo­wa­ne­go obra­zu na od­po­wied­niej wy­so­ko­ści; szta­lu­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. sto­jak, zwy­kle trój­no­gi, słu­żą­cy do po­ka­zy­wa­nia obra­zów, a pod­czas pow­sta­wa­nia obra­zu do utrzy­my­wa­nia go w do­god­nej dla ma­la­rza po­zy­cji;

Wiktionary

Szta­lu­ga (z Stel­lung „po­zy­cja, usta­wie­nie, znaj­do­wa­nie się”) – sto­jak, naj­czę­ściej o trzech no­gach, skon­stru­o­wa­ny z drew­nia­nych li­stew, na któ­rym ma­larz umie­szcza na od­po­wia­da­ją­cej mu wy­so­ko­ści obraz w cza­sie ma­lo­wa­nia.

W dzie­jach ma­lar­stwa wy­stę­po­wa­ły różne ro­dza­je szta­lug o zróż­ni­co­wa­nych kształ­tach; uży­wa­ne obec­nie typy, za­rów­no cięż­sze pra­cow­nia­ne, jak i lek­kie skła­da­ne, ple­ne­ro­we, wyksz­tał­ci­ły się w XIX wieku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sztalugowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztalugi, daw. staluga

Wiktionary


sztalugi

sto­jak z ru­cho­my­mi uchwy­ta­mi, słu­żą­cy­mi ma­la­rzo­wi do umie­szcza­nia ma­lo­wa­ne­go obra­zu na od­po­wied­niej wy­so­ko­ści; szta­lu­gi


SJP.pl


sztalugowiec

ma­larz spe­cja­li­zu­ją­cy się w ma­lar­stwie szta­lu­go­wym


SJP.pl


sztalugowy

przy­miot­nik od: szta­lu­ga


SJP.pl


sztam

1. po­tocz­nie: przy­ja­ciel­ski układ, zo­bo­wią­zu­ją­cy do wza­jem­nej po­mo­cy;
2. daw­niej: pień; sztam


SJP.pl


sztama

1. po­tocz­nie: przy­ja­ciel­ski układ, zo­bo­wią­zu­ją­cy do wza­jem­nej po­mo­cy;
2. daw­niej: pień; sztam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­le­żeń­ski lub przy­ja­ciel­ski układ z kimś, zo­bo­wią­zu­ją­cy do wza­jem­nej po­mo­cy

 (1.2) przest. zob. sztam.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcę, żeby mię­dzy nami była szta­ma, ro­zu­miesz? Bra­cia po­win­ni iść z sobą ręka w rękę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtãma, AS: štãma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztamak mos., sztam m., sztamajza ż.

Wiktionary


sztamajza

sze­ro­kie dłuto sto­lar­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. łom

 (1.2) rzem. dłuto cie­siel­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzuć no mi szta­maj­zę, bo nie po­ra­dzę ina­czej!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtãˈmajza, AS: štãmai ̯za

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztama ż.

Wiktionary


sztamak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. środ. prze­stęp. ko­le­ga, przy­ja­ciel, kum­pel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nawet i mój szta­mak Mie­tek, choć chłop obrot­ny, jak rzad­ko, w tej wła­śnie chwi­li mu­siał krą­żyć po cias­nej, prze­ła­do­wa­nej celi „biura” i kląć.

 (1.1) Ko­cha­ny bra­chu. Szraj­bu­je Ci ksybe, byś kumał co sły­chać z na­szy­mi szta­ma­ka­mi Józ­kiem i Jaś­kiem.

 (1.1) — Cze­muś taki gniew­ny, Berta? — za­wo­łał zdu­mio­ny Witek: toć py­ta­my cię o to, bośmy twoi szta­ma­ki, nie?…

 (1.1) (…) za­przy­siągł na rzecz na­ju­mi­ło­wań­szą (…) — na swą wol­ność zło­dziej­ską, że po­dzie­li się z tym Ła­za­rzem (…) równo i spra­wied­li­wie jak ze szta­ma­kiem, że go nie ocy­ga­ni i nie na­wa­li mu, chyba…

 (1.1) Wia­do­mo na ten przy­kład, że paser tyż zło­dzie­ja w każdy raz wy­ży­łu­je i wy­ci­śnie… Zda­rza się, że i szta­mak szta­ma­ko­wi na­wa­li…

 (1.1) Do­brze trzy­mać szta­mę z Pio­tru­siem. Ino że mało kogo do sie­bie przy­pu­szcza. (…) Siła czasu już bę­dzie, jako Ję­drek chciał się z nim sto­wa­rzy­szyć. Wciąż się nie uda­wa­ło. Ale z jaki ty­dzień temu udało się. No i pier­wszy szta­mak teraz Ję­druś dla Pio­tru­sia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztama ż.

Wiktionary


sztambuch

daw­niej: ro­dzaj pa­mięt­ni­ka, opraw­ny ze­szyt, do któ­re­go wpi­sy­wa­no tek­sty oko­licz­no­ścio­we, wier­szy­ki, afo­ryz­my itp.; album, imien­nik, imion­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ze­szyt, w któ­rym zna­jo­mi i przy­ja­cie­le umie­szcza­ją na pa­miąt­kę różne wier­szy­ki i afo­ryz­my

Wiktionary

Sztam­buch (niem. "das Stamm­buch", łac. "album ami­co­rum", ang. "book of friends­hip") – nie­wiel­ki, po­ręcz­ny pa­mięt­nik zło­żo­ny z bia­łych, zwią­za­nych kar­tek. Był bar­dzo po­pu­lar­ny od po­cząt­ku XVI w. do końca XVIII w. wśród stu­den­tów w Niem­czech, Pol­sce, Ho­lan­dii, Skan­dy­na­wii i na Wę­grzech.

Wikipedia


sztambuchowy

przy­miot­nik od: sztam­buch


SJP.pl


sztamfer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubi­jak do kar­to­fli

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sztamfować ndk.

Wiktionary


sztamfować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ubi­jać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztamfer mrz.

Wiktionary


sztamowy

o ro­śli­nach (naj­czę­ściej krze­wach róż): ma­ją­cy pień; pien­ny


SJP.pl


sztampa

me­cha­nicz­ne po­wie­la­nie środ­ków wy­ra­zu; sza­blon, ma­nie­ra


SJP.pl


sztampowaty

ma­ją­cy pewne cechy sztam­py


SJP.pl


sztampowość

→ sztam­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sztam­po­we; cecha tych, któ­rzy są sztam­po­wi

Wiktionary

Patrz:

sztampa

Powiązane:

 przym. sztampowy

 przysł. sztampowo

Wiktionary


sztampowy

1. pow­ta­rza­ny me­cha­nicz­nie; sza­blo­no­wy, sche­ma­tycz­ny, nie­o­ry­gi­nal­ny;
2. po­słu­gu­ją­cy się sztam­pą


SJP.pl


sztanca

1. stem­pel sta­lo­wy lub z brązu do wy­ci­na­nia i wy­tła­cza­nia wzo­rów; wy­kroj­nik;
2. utar­ty, me­cha­nicz­nie pow­ta­rza­ny wzór po­stę­po­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. przed­miot do wy­tła­cza­nia lub wy­ci­na­nia form z cze­goś albo wzo­rów

Wiktionary


sztancować

wy­ci­nać lub wy­tła­czać wzór przy uży­ciu sztan­cy


SJP.pl


sztancownia

dział fa­bry­ki zaj­mu­ją­cy się sztan­co­wa­niem (wy­tła­cza­niem za po­mo­cą sztan­cy); tło­czar­nia, tłocz­nia


SJP.pl


sztancowy

→ sztan­ca


SJP.pl

Patrz:

sztanca

sztand

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. hand. stra­gan

Wiktionary


sztandar

1. cho­rą­giew, czę­sto z wy­haf­to­wa­nym go­dłem lub ha­słem, bę­dą­ca zna­kiem ja­kie­goś kraju, od­dzia­łu woj­sko­we­go lub or­ga­ni­za­cji;
2. miej­sce, ława przy piecu; przy­pie­cek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cho­rą­giew o usta­lo­nych bar­wach, czę­sto ze zna­kiem (go­dłem), która jest sym­bo­lem zor­ga­ni­zo­wa­nej zbio­ro­wo­ści (np. or­ga­ni­za­cji, związ­ku lub na­ro­du);

 (1.2) przen. idea lub war­tość, na którą ktoś pu­blicz­nie się po­wo­łu­je

Wiktionary

Sztan­dar – ro­dzaj flagi funk­cjo­nu­ją­cej jako sym­bo­licz­ny znak roz­poz­naw­czy in­sty­tu­cji (np. od­dzia­łu woj­sko­we­go, sto­wa­rzy­sze­nia, mia­sta, szko­ły itp.) Wy­stę­pu­je wy­łącz­nie w jed­nym eg­zem­pla­rzu, uni­kal­nym dla re­pre­zen­to­wa­ne­go pod­mio­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czer­wo­ny sztan­dar jest mię­dzy­na­ro­do­wym sym­bo­lem ru­chów ro­bot­ni­czych.

 (1.2) Usi­łu­je się sprze­da­wać to nowe auto pod sztan­da­rem ochro­ny śro­do­wi­ska, ale nie wie­rzę, by jego twór­cy kie­ro­wa­li się tak szla­chet­ny­mi po­bud­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtãndar, AS: štãndar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sztandarek mrz.

 przym. sztandarowy

 przysł. sztandarowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chorągiew

Wiktionary


sztandarek

zdrob­nie­nie od: sztan­dar


SJP.pl


sztandarowość

cecha tego, co naj­le­piej re­pre­zen­tu­je coś, jest uwa­ża­ne za naj­waż­niej­sze


SJP.pl


sztandarowy

1. naj­le­piej re­pre­zen­tu­ją­cy coś, naj­bar­dziej ty­po­wy; na­czel­ny, głów­ny;
2. zwią­za­ny z cho­rąg­wią bę­dą­cą zna­kiem ja­kie­goś kraju, od­dzia­łu woj­sko­we­go lub or­ga­ni­za­cji


SJP.pl


sztandera

naz­wi­sko


SJP.pl


sztanga

1. sprzęt spor­to­wy uży­wa­ny w pod­no­sze­niu cię­ża­rów;
2. drą­żek me­ta­lo­wy słu­żą­cy do prze­no­sze­nia ruchu obro­to­we­go z ze­spo­łu na­pę­do­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. cię­żar pod­no­szo­ny w za­wo­dach cię­ża­row­ców;

 (1.2) pot. kar­ton pa­pie­ro­sów

Wiktionary

Sztan­ga – sprzęt spor­to­wy słu­żą­cy do wy­ko­ny­wa­nia nim ćwi­czeń si­ło­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy nie­u­da­nej pró­bie pod­no­sze­nia cię­ża­rów sztan­ga spa­dła mi na nogę, przez co tra­fi­łem do szpi­ta­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtãŋɡa, AS: štãŋga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztangista m., sztangistka ż.

:: zdrobn. sztangielka ż.

 przym. sztangowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rama, wagon, rakieta

Wiktionary


sztangielka

mała, lekka sztan­ga do ćwi­czeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. spoż. długa bułka pszen­na

 (1.2) jęz. zdrobn. od: sztan­ga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź idź do pie­kar­ni i kup dwie sztan­giel­ki do hot-dogów.

 (1.2) Jutro pod­czas ćwi­czeń będę pod­no­sił sztan­giel­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztanga ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. sztangla, war. sztangiel, war. sztangielek, bułka francuska, bułka paryska, reg. angielka, kraków|weka. reg. pozn. kawiorka, reg. baton, reg. bułka wyborowa, reg. gryzka, reg. bułka kielecka, reg. bułka wrocławska, reg. kawiarka

Wiktionary


sztangista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. spor­to­wiec tre­nu­ją­cy pod­no­sze­nie cię­ża­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już trze­ci sztan­gi­sta po­der­wał 80 kg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtãŋʲˈɟista, AS: štãŋʹǵista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztanga ż.

:: fż. sztangistka ż.

 przym. sztangowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężarowiec

Wiktionary


sztangistka

→ sztan­gi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ko­bie­ta tre­nu­ją­ca pod­no­sze­nie cię­ża­rów

Wiktionary

Patrz:

sztangista

Przykłady

 (1.1) MKOl ode­brał chiń­skim sztan­gist­kom trzy złote me­da­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztanga ż.

:: fm. sztangista mos.

 przym. sztangowy

Wiktionary


sztangowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze sztan­gą, do­ty­czą­cy sztan­gi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztanga ż., sztangista mos., sztangistka ż.

Wiktionary


sztankiet

wy­ciąg u pu­ła­pu sceny te­a­tral­nej, na któ­rym wiszą de­ko­ra­cje


SJP.pl

Sztan­kiet (etym. – niem. "Stan­ge", por. sztan­ga) – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne w for­mie po­zio­me­go tra­wer­su za­mon­to­wa­ne­go na lin­kach nad sceną słu­żą­ce do pod­no­sze­nia de­ko­ra­cji te­a­tral­nych na od­po­wied­nią wy­so­kość. Sztan­kiet może być wy­po­sa­żo­ny w napęd elek­trycz­ny, lub może być po­ru­sza­ny ręcz­nie.

Wikipedia


sztany

po­tocz­nie o spod­niach


SJP.pl


sztapel

stos wor­ków, skrzyń, desek itp., uło­żo­nych na prze­kład­kach war­stwa­mi jedne na dru­gich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ła­du­nek po­u­kła­da­ne­go war­stwa­mi to­wa­ru, np. drew­na, wor­ków, skrzyń;

Wiktionary

Szta­pel (niem. "Sta­pel") – ogól­nie ła­du­nek (np. skrzy­nie, worki, pacz­ki, deski) uło­żo­ny war­stwa­mi.

W szcze­gól­no­ści nazwę tę sto­su­je się do stosu tar­ci­cy uło­żo­nej w spo­sób re­gu­lar­ny, zwy­kle w pro­sto­pa­dło­ścian war­stwa­mi na prze­kład­kach, spo­czy­wa­ją­ce­go na po­zio­mych le­ga­rach lub na sto­ja­kach. Dzię­ki uło­że­niu w szta­ple moż­li­we jest ob­sy­cha­nie zgro­ma­dzo­ne­go drew­na i łatwy po­miar jego ku­ba­tu­ry.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sztaplowanie n., sztaplarka ż.

 czas. sztaplować ndk.

Wiktionary


sztaplarka

me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie słu­żą­ce do prze­wo­że­nia to­wa­rów i ukła­da­nia ich w szta­ple


SJP.pl

Szta­plar­ka – urzą­dze­nie tech­nicz­ne do tran­spor­tu i ukła­da­nia ła­dun­ku w stos. Uży­wa­ne głów­nie w por­tach i ma­ga­zy­nach.

Do szta­plo­wa­nia czę­sto uży­wa­ny jest wózek wi­dło­wy na­zy­wa­ny stąd po­tocz­nie szta­plar­ką. Czę­sto są to wy­so­ko wy­spe­cja­li­zo­wa­ne urzą­dze­nia lub ele­men­ty cią­gów tech­no­lo­gicz­nych.

Wikipedia


sztapler

ro­bot­nik ukła­da­ją­cy worki, skrzy­nie, deski itp., w szta­ple


SJP.pl


sztaplowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ukła­da­nie to­wa­ru w szta­ple

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃtaplɔˈvãɲɛ, AS: štaplovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sztaplować

 rzecz. sztapel

Wiktionary


sztaplować

ukła­dać coś w szta­ple


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) ukła­dać towar w szta­ple

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtaˈplɔvat͡ɕ, AS: štaplovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztapel, sztaplowanie

Wiktionary


sztaplowisko

deski, worki, skrzy­nie itp. uło­żo­ne w szta­ple


SJP.pl


sztaplowy

przy­miot­nik od: szta­pel


SJP.pl


sztaudynger

naz­wi­sko


SJP.pl


sztauer

ro­bot­nik por­to­wy zaj­mu­ją­cy się za­ła­dun­kiem to­wa­rów drob­ni­co­wych na sta­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. mar. wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik por­to­wy zaj­mu­ją­cy się za­ła­dun­kiem, ro­zła­dun­kiem oraz roz­mie­szcza­niem to­wa­rów w ła­dow­ni;

Wiktionary

Szta­u­er (z niem. "Sta­u­er") – wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny ro­bot­nik por­to­wy, zaj­mu­ją­cy się za­ła­dun­kiem to­wa­rów drob­ni­co­wych na sta­tek, jego roz­mie­szcza­niem w ła­dow­niach i wy­ła­do­wy­wa­niem. Prace te to szta­u­o­wa­nie i rozsz­ta­u­o­wa­nie.

Zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Mi­ni­stra Tran­spor­tu i Go­spo­dar­ki Mor­skiej z dnia 6 lipca 1993 r.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sztauplan mrz.

Wiktionary


sztauerka

[czy­taj: szta­łer­ka]
1. zawód szta­u­e­ra;
2. ro­bot­ni­ca por­to­wa zaj­mu­ją­ca się za­ła­dun­kiem to­wa­rów drob­ni­co­wych na sta­tek


SJP.pl


sztaufer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sma­row­ni­ca kap­tur­ko­wa do smaru sta­łe­go

Wiktionary


sztauować

roz­mie­szczać towar w ła­dow­niach stat­ku w spo­sób za­pew­nia­ją­cy sta­tecz­ność stat­ku oraz wła­ści­we prze­cho­wy­wa­nie ła­dun­ku


SJP.pl


sztauplan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mors. plan roz­mie­szcze­nia ła­dun­ku na stat­ku w spo­sób za­pew­nia­ją­cy sta­tecz­ność stat­ku i wła­ści­we prze­cho­wy­wa­nie ła­dun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na 48 go­dzin przed wej­ściem stat­ku do portu i po­dej­ściem do za­ła­dun­ku spe­dy­tor spo­rzą­dza i prze­ka­zu­je za­in­te­re­so­wa­nym stro­nom listę ła­dun­ko­wą, na pod­sta­wie któ­rej spo­rzą­dza­ny jest szta­u­plan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtawplãn, AS: štau̯plãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztauer mos.

 przym. sztauerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plan sztauerski

Wiktionary


sztebdeka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. koł­dra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. sztepdeka ż.

Wiktionary


sztecher

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpa­del

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk ryl

Wiktionary


szteg

gruby ju­stu­nek że­liw­ny słu­żą­cy do wy­peł­nia­nia w for­mie dru­kar­skiej mar­gi­ne­sów i świa­teł w tek­ście; ob­sad­nik


SJP.pl


szteker

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. wtycz­ka

Wiktionary


szteklin

Szte­klin – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Lu­bi­cho­wo na Po­je­zie­rzu Sta­ro­gardz­kim. Leży nad je­zio­rem Szte­klin. Ma sta­tus so­łect­wa.

Dawne dobra ry­cer­skie, do 1928 r. rów­nież pod nazwą Stekl­no.

Wikipedia


sztelwaga

okuty, drew­nia­ny kloc z za­cze­pa­mi, do któ­re­go przy­mo­co­wu­je się or­czy­ki, przy­cze­pio­ny do przed­niej czę­ści wozu kon­ne­go albo na­rzę­dzia rol­ni­cze­go; or­czy­ca, stel­wa­ga


SJP.pl


sztender

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) reg-pl|Poz­nań. sto­jak, wie­szak, prze­de wszyst­kim trze­pak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. techn. sto­jak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztynder mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg-pl|Poznań|sztynder.

 (1.2) gw. Górny Śląsk sztynder, gysztel

Wiktionary


szterować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przesz­ka­dzać

Wiktionary


sztetl

mia­stecz­ko za­miesz­ka­łe głów­nie przez Żydów; sztetł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. etn. małe sku­pi­sko miej­skie za­cho­wu­ją­ce tra­dy­cyj­ną oby­cza­jo­wość ży­dow­ską, przed II wojną świa­to­wą głów­ny oś­ro­dek de­mo­gra­ficz­ny Żydów asz­ke­na­zyj­skich w Eu­ro­pie Wschod­niej;

Wiktionary

Sztetl, sztetł ( ‏שטעטל‎ "sztetl", lm. ‏שטעטלעך‎ "sztet­lech" „mia­stecz­ko”, zdrob­nie­nie od ‏שטאָט‎ "sztot" „mia­sto”) – w li­te­ra­tu­rze po­pu­lar­no­na­u­ko­wej, ge­ne­a­lo­gicz­nej, et­no­gra­ficz­nej jest to małe sku­pi­sko miej­skie za­cho­wu­ją­ce tra­dy­cyj­ną oby­cza­jo­wość ży­dow­ską. Żydzi aby się osied­lić otrzy­my­wa­li do­ży­wot­nią dzier­ża­wę miej­sca na cmen­tarz ży­dow­ski, prawo do bu­do­wy sy­na­go­gi i ot­war­cia mykwy, które były trze­ma nie­zbęd­ny­mi ele­men­ta­mi dla ży­dow­skiej wspól­no­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aż do cza­sów ostat­niej wojny ży­dow­skie dziel­ni­ce w więk­szych mia­stach i ma­ło­mia­stecz­ko­we ży­dow­skie sztet­le były nie­o­dłącz­nym, rzu­ca­ją­cym się w oczy ele­men­tem kra­jo­bra­zu Pol­ski, w szcze­gól­no­ści jej ob­sza­rów wschod­nich.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztetł, miasteczko żydowskie

Wiktionary


sztetyna

szte­ty­na zie­lo­na - od­mia­na ja­bło­ni o du­żych, ku­li­stych lekko spła­szczo­nych owo­cach


SJP.pl


sztetł

mia­stecz­ko za­miesz­ka­łe głów­nie przez Żydów; sztetl


SJP.pl


sztift

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. rylec

Wiktionary


sztiglować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. stro­ić się

Wiktionary


sztil

w że­glar­stwie: bez­wietrz­na po­go­da na morzu; fla­u­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sy­tu­a­cja na morzu, gdy brak wia­tru;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dwóch dni mamy zu­peł­ny sztil, ani pod­mu­chu, a łajba ko­ły­sze się tylko na mart­wej fali.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtʲil, AS: štʹil

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cisza morska, flauta, 0 B

Wiktionary


sztober

1. ścię­ta część pędu np. wierz­by; zrzez;
2. prze­sta­rza­le: sa­dzon­ka przez­na­czo­na do uko­rze­nie­nia


SJP.pl


sztobryn

naz­wi­sko


SJP.pl


sztof

miara ciał płyn­nych równa 1/10 wia­dra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ma­te­riał (np. na su­kien­kę)

 (1.2) ro­syj­ska miara ob­ję­to­ści pły­nów równa 1,23 litra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔf, AS: štof

Wiktionary


sztok

daw­niej: pień, kłoda; dziś tylko w wy­ra­że­niu: upić się, zalać się w sztok - upić się do utra­ty przy­tom­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pię­tro

Wiktionary

Sztok – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­bo­widz. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. An­drze­ja Apo­sto­ła w Lu­bo­wi­dzu.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


sztokada

1. ro­dzaj pchnię­cia w szer­mier­ce;
2. ro­dzaj szpa­dy z ostrym koń­cem


SJP.pl


sztokawski

dia­lekt szto­kaw­ski - jeden z 3 głów­nych ugru­po­wań dia­lek­tów ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go; na­rze­cze szto­kaw­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. jed­ne­go z trzech głów­nych dia­lek­tów ję­zy­ka serb­sko-chor­wac­kie­go;

przy­miot­nik

 (2.1) jęz. do­ty­czą­cy dia­lek­tu szto­kaw­skie­go (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Unię ję­zy­ko­wą umoż­li­wi­ła de­cyz­ja dzia­ła­czy chor­wac­kie­go odro­dze­nia na­ro­do­we­go, któ­rzy wy­bra­li wła­śnie dia­lekt szto­kaw­ski na ogól­no­na­ro­do­wy język li­te­rac­ki.

 (2.1) W ser­bo­chor­wac­kim poś­wiad­czo­ne są szto­kaw­skie formy «nenávidjeti» , «nenáviđeti» , «nenáviditi» , «nenávideti» (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔˈkafsʲci, AS: štokafsʹḱi

Wiktionary


sztokfisz

dorsz roz­cię­ty wzdłuż, wy­pa­tro­szo­ny i wy­su­szo­ny na po­wie­trzu


SJP.pl

Sztok­fisz (z nie­miec­kie­go "Stock­fisch") – nazwa hand­lo­wa pro­duk­tu przet­wór­stwa ryb­ne­go. Są to su­szo­ne ryby naj­czę­ściej z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych – prze­de wszyst­kim duże dor­sze – po­cho­dzą­ce z po­ło­wów na Morzu Pół­noc­nym, ło­wi­skach is­landz­kich i no­wo­fund­landz­kich, a w po­ło­wie XX w.

Wikipedia


sztokholm

sto­li­ca Szwe­cji; Stock­holm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Szwe­cji;

Wiktionary

Sztok­holm (szw. []) – sto­li­ca i naj­lud­niej­sze mia­sto ("tätort") Szwe­cji, głów­ny oś­ro­dek po­li­tycz­ny, eko­no­micz­ny i kul­tu­ral­ny kraju. Sie­dzi­ba rządu i par­la­men­tu Szwe­cji oraz szwedz­kiej ro­dzi­ny kró­lew­skiej.

Sie­dzi­ba władz ("re­si­dens­stad") re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go ("län") Sztok­holm oraz oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ("cen­tra­lort") gminy Sztok­holm ("Stock­holms kom­mun" lub "Stock­holms stad").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nase, pies Pje­te­ra, ra­so­wy wilk, zo­stał w Sztok­hol­mie, uni­ka­jąc czte­ro­mie­sięcz­nej kwa­ran­tan­ny przy po­wro­cie z wa­ka­cji do Szwe­cji.

 (1.1) Sztok­holm jest sto­li­cą Szwe­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɔkxɔlm, AS: štokχolm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztokholmczyk mos., sztokholmka ż.

 przym. sztokholmski, podsztokholmski

Wiktionary


sztokholmczyk

miesz­ka­niec Sztok­hol­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sztok­hol­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔkˈxɔlm̥t͡ʃɨk, AS: štokχolm̦čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sztokholm mrz.

:: fż. sztokholmka ż.

 przym. sztokholmski

Wiktionary


sztokholmka

miesz­kan­ka Sztok­hol­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sztok­hol­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔkˈxɔlm̥ka, AS: štokχolm̦ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sztokholm mrz.

:: fm. sztokholmczyk mos.

 przym. sztokholmski

Wiktionary


sztokholmski

przy­miot­nik od: Sztok­holm (sto­li­ca Szwe­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Sztok­holm

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci, AS: štokχolm̦sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sztokholm mrz., sztokholmczyk mos., sztokholmka ż.

Wiktionary


sztolnia

wy­ro­bi­sko skal­ne pro­wa­dzą­ce ze stoku w głąb góry, służy do roz­poz­na­nia złoża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztucz­nie wy­ko­na­ny po­dziem­ny ko­ry­tarz pro­wa­dzą­cy ze stoku góry do jej wnę­trza, po­zio­mo lub pod nie­wiel­kim na­chy­le­niem;

Wiktionary

Sztol­nia – wy­ro­bi­sko ko­ry­ta­rzo­we, o małym prze­kro­ju po­przecz­nym, drą­żo­ne w gó­rot­wo­rze ze zbo­cza góry, po­zio­mo lub pod nie­wiel­kim wznio­sem w głąb góry do złóż ko­pa­li­ny uży­tecz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­pal­nie zlik­wi­do­wa­no w ciągu jed­ne­go dnia: wy­sa­dzo­no wej­ścia do sztol­ni. Obec­nie już mało kto wie, gdzie się znaj­do­wa­ły.

 (1.1) Wiele lo­dow­ców prze­bi­tych jest sztol­nia­mi się­ga­ją­cy­mi po­dło­ża.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɔlʲɲa, AS: štolʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sztolniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrobisko, stpol. sztoła

Wiktionary


sztolniowy

przy­miot­nik od: sztol­nia


SJP.pl


sztomel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. nie­do­pa­łek pa­pie­ro­sa

Wiktionary


sztompel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. drew­nia­ny dźwi­gar

Wiktionary


sztompka

naz­wi­sko


SJP.pl


szton

krą­żek uży­wa­ny za­miast pie­nię­dzy w ka­sy­nach lub grach au­to­ma­to­wych; żeton


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. krą­żek lub in­ne­go kształ­tu zna­czek uży­wa­ny za­miast pie­nię­dzy w grach ha­zar­do­wych i au­to­ma­to­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed za­wo­ła­niem kru­pie­ra rzu­cił dwa szto­ny na czer­wo­ne.

Wiktionary


sztopować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. za­trzy­my­wać

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ce­ro­wać

Wiktionary


sztorc

daw­niej: kra­wędź, kant cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. kra­wędź, miej­sce sty­ka­nia się dwóch po­wierzch­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Sztorc (* 1939), pol­ski szli­fierz i po­li­tyk
  • Józef Sztorc (* 1950, Wola Rzę­dziń­ska), pol­ski po­li­tyk, przed­się­bior­ca
  • An­drzej (Ste­fan) Sztorc (* 1953, Wola Rzę­dziń­ska), pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­szedł ka­wa­łek szosą ku Gdyni i dość nie­spo­dzia­nie nat­knął się w pew­nym miej­scu na za­po­rę z szyn wbi­tych sko­śnie sztor­ca­mi w kie­run­ku gdań­skiej gra­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sztorcować

 przysł. sztorcem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krawędź, rant

Wiktionary


sztorcem

daw­niej: kra­wędź, kant cze­goś


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) two­rząc kąt pro­sty z jakąś po­wierzch­nią

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: sztorc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ję­te z so­lan­ki oscyp­ki ocie­ka­ją dobę, a jak ocie­kną, wkła­da się je do dymu sztor­cem, żeby się trzy, czte­ry dni wę­dzi­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɔrt͡sɛ̃m, AS: štorcẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztorc

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na sztorc, prostopadle

Wiktionary


sztorcować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. obsz­tor­co­wać)

 (1.1) pot. do­sad­nie kry­ty­ko­wać kogoś, zaz­wy­czaj w ostrych sło­wach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Wy­trzy­mać nie można! krzy­knął ocie­ra­jąc czoło i nie prze­sta­jąc sztor­co­wać ja­kie­goś in­te­re­san­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztorc mrz., sztorcowanie

 przym. sztorcowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rugać, strofować, opieprzać, ochrzaniać, piłować

Wiktionary


sztorm

burza mor­ska, pod­czas któ­rej wieje bar­dzo silny i po­ry­wi­sty wiatr, po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie wy­so­kich fal


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. me­te­o­rol. burza mor­ska, pod­czas któ­rej wieje bar­dzo silny i po­ry­wi­sty wiatr, po­wo­du­ją­cy pow­sta­wa­nie wy­so­kich fal

Wiktionary

Sztorm (z ang. "Storm" i z niem. "Sturm") – zja­wi­sko me­te­o­ro­lo­gicz­ne, wy­stę­pu­ją­ce nad ob­sza­ra­mi mórz i oce­a­nów w po­sta­ci sil­ne­go, po­ry­wi­ste­go, dłu­gotr­wa­łe­go wia­tru o sile nie mniej­szej niż 8° w skali Be­a­u­for­ta. Po­go­dzie sztor­mo­wej zwy­kle to­wa­rzy­szy od­po­wied­nio silne fa­lo­wa­nie po­wierzch­ni wody (stan morza).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sztorm usz­ko­dził tylko czte­ry metry na­brze­ża i pod­mył dno pod ka­mie­nia­mi osła­nia­ją­cy­mi fa­lo­chron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔrm, AS: štorm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztormiak m., sztormowanie n.

 czas. sztormować ndk.

 przym. sztormowy

Wiktionary


sztorman

ofi­cer na­wi­ga­cyj­ny; sztur­man


SJP.pl


sztormfok

ża­giel sztor­mo­wy


SJP.pl


sztormiaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sztor­miak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztormiak m.

Wiktionary


sztormiak

gu­mo­wa­na kurt­ka lub strój nie­prze­ma­kal­ny, no­szo­ne głów­nie przez że­gla­rzy i ma­ry­na­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mors. żegl. płaszcz nie­prze­ma­kal­ny wy­ko­na­ny z gu­mo­wa­ne­go ma­te­ria­łu, uży­wa­ny głów­nie na morzu

Wiktionary

Sztor­miak – część ubio­ru że­glar­skie­go – długa kurt­ka wo­do­szczel­na, z ob­szer­nym kap­tu­rem z sze­ro­kim ron­dem, lub al­ter­na­tyw­nie bez kap­tu­ra, ale z wy­so­kim koł­nie­rzem. W tym dru­gim wa­rian­cie sztor­miak jest sto­so­wa­ny razem z zyd­west­ką, wo­do­szczel­ną czap­ką ry­bac­ką.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃtɔrmʲjak, AS: štormʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztorm m., sztormówka ż.

:: zdrobn. sztormiaczek m.

 przym. sztormowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztormówka

Wiktionary


sztormlina

lina roz­cią­gnię­ta na pew­nej wy­so­ko­ści nad po­kła­dem stat­ku, ułat­wia­ją­ca za­ło­dze po­ru­sza­nie się po po­kła­dzie w cza­sie sztor­mu


SJP.pl

Sztorm­li­na – lina za­wie­szo­na na pew­nej wy­so­ko­ści nad po­kła­dem stat­ku, którą człon­ko­wie za­ło­gi mogą wy­ko­rzy­sty­wać w celu za­bez­pie­cze­nia się przed zmy­ciem z po­kła­du w cza­sie sztor­mu.

Wikipedia


sztormować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mors. pły­wać w wa­run­kach sztor­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztorm mrz., sztormowanie n.

 przym. sztormowy

Wiktionary


sztormowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze sztor­mem, do­ty­czą­cy sztor­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztorm mrz., sztormiak mrz., sztormowanie n., sztormtrap m.

 czas. sztormować ndk.

Wiktionary


sztormreling

Sztorm­re­ling – ba­rier­ka bie­gną­ca do­o­ko­ła po­kła­du jach­tu, chro­nią­ca za­ło­gę i więk­sze przed­mio­ty przed wy­pad­nię­ciem za burtę. Zbu­do­wa­na jest ze słup­ków z ot­wo­ra­mi (stó­jek), usta­wio­nych w gnia­zdach przy­mo­co­wa­nych do po­kła­du przy re­lin­gu. Przez ot­wo­ry w słup­kach prze­cią­gnię­ta jest linka (naj­czę­ściej sta­lo­wa). Linki sztorm­re­lin­gu naj­czę­ściej są roz­cią­ga­ne po­mię­dzy ko­szem dzio­bo­wym a ko­szem ru­fo­wym w spo­sób umoż­li­wia­ją­cy łatwy ich de­mon­taż, np. w celu ułat­wie­nia scho­dze­nia i wcho­dze­nia na po­kład jach­tu.

Wikipedia


sztormszpigat

że­glar­stwo: duży otwór w nad­bur­ciu umoż­li­wia­ją­cy spły­wa­nie wody z po­kła­du, za­bez­pie­czo­ny sta­lo­wą kratą i po­kry­wą; porta sztor­mo­wa


SJP.pl


sztormtrap

dra­bin­ka li­no­wa wy­wie­sza­na za burtę stat­ku, kiedy uży­cie zwy­kłe­go trapu jest utrud­nio­ne z po­wo­du sil­ne­go wia­tru i dużej fali


SJP.pl


sztort

dawny in­stru­ment mu­zycz­ny, pro­to­typ fa­go­tu


SJP.pl

Sztort, dul­cian – dawny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów stro­i­ko­wych, pro­to­typ fa­go­tu. Zbu­do­wa­ny jest ze smu­kłe­go, jed­no­li­te­go kloc­ka drew­na, w któ­rym wy­drą­żo­ne są dwa rów­no­le­głe, lekko ko­nicz­ne ka­na­ły po­łą­czo­ne u dołu wy­gię­tą w ko­lan­ko rurą. Kor­pus po­sia­da sie­dem ot­wo­rów bocz­nych, pod­czas gry za­ty­ka­nych pal­ca­mi.

Wikipedia


sztos

1. w bi­lar­dzie: ude­rze­nie kuli;
2. po­tocz­nie:
a) coś świet­ne­go, god­ne­go po­dzi­wu; odlot;
b) sto­su­nek płcio­wy;
c) szyb­kie dzia­ła­nie;
3. slan­go­wo: wstyd, ob­ciach;
4. prze­sta­rza­le: ude­rze­nie, pchnię­cie;
5. dawna ha­zar­do­wa gra w karty;
6. w gwa­rze prze­stęp­czej: po­tocz­nie: mały przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy klucz, któ­rym można ot­wo­rzyć zamek w sa­mo­cho­dzie; łamak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. ude­rze­nie kijem kuli bi­lar­do­wej

 (1.2) wulg. sto­su­nek płcio­wy

 (1.3) przest. gwał­tow­ne zet­knię­cie się, zde­rze­nie; ude­rze­nie, pchnię­cie;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) karc. ro­dzaj ha­zar­do­wej gry w karty

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sztos – okre­śle­nie
  • Sztos – pol­ski film w re­ży­se­rii Olafa Lu­ba­szen­ki (1997)
  • Sztos – ścież­ka dźwię­ko­wa do filmu
  • Sztos – sin­gel Grze­go­rza Hy­że­go
  • Sztos 2 – pol­ski film w re­ży­se­rii Olafa Lu­ba­szen­ki (2011)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W bi­lar­dzie, jak wam wia­do­mo, jest taki sztos, gdy jedną bilą roz­trą­casz na boki dwie inne.

 (1.3) Nawet Karaś, jak zwy­kle weks­lu­ją­cy wa­go­ny i pod­sta­wia­ją­cy je pod rampą ma­ga­zy­no­wą, nie gwi­zdał i nie dawał szto­sów ha­ła­śli­wych.

 (2.1) Grał na zie­lo­nym sto­li­ku w szto­sa lub fa­ra­o­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtɔs, AS: štos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. sztosik mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) seks, kopulacja, miłość, pożycie płciowe, stosunek, stosunek płciowy; grub. bzykanie, bzykanko, dmuchanie, posuwanie; wulg. ruchanie, ruchanko

Wiktionary


sztosik

zdrob­nie­nie od: sztos (gra w karty)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: sztos (ro­dzaj ha­zar­do­wej gry w karty)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Palił fajkę, grał w szto­si­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtɔɕik, AS: štośik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztos mrz./mos.

Wiktionary


sztrab

cegły wy­sta­ją­ce co druga w murze, zo­sta­wio­ne spe­cjal­nie w ce­lach zdob­ni­czych; sztra­ba; strzę­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. sztra­ba.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtrap, AS: štrap

Wiktionary


sztraba

cegły wy­sta­ją­ce co druga w murze, zo­sta­wio­ne spe­cjal­nie w ce­lach zdob­ni­czych; sztrab; strzę­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. wy­stę­py po­zo­sta­wio­ne w murze w celu po­łą­cze­nia go z murem do­bu­do­wa­nym póź­niej, uzy­ska­ne przez po­zo­sta­wie­nie w co dru­giej war­stwie ścia­ny no­śnej wnęki o głę­bo­ko­ści ćwier­ci cegły

Wiktionary

Sztra­ba (sztrab) – pio­no­wy rząd ce­gieł wy­sta­ją­cy z lica muru (naj­czę­ściej, z co dru­giej war­stwy ce­gieł). Może słu­żyć celom zdob­ni­czym lub jako za­czą­tek nowej, pro­sto­pa­dłej ścia­ny (pla­no­wa­nej do wznie­sie­nia w przysz­ło­ści).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʃtraba, AS: štraba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztrab, strzępia

Wiktionary


sztrachecla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. za­pał­ka

Wiktionary


sztraf

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. i gwara. kara (zwy­kle pie­nięż­na), grzyw­na

Wiktionary


sztrafbatalion

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara. wojsk. ba­ta­lion karny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʃtravbaˈtalʲjɔ̃n, AS: štravbatalʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztarfbat m., sztrafnik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztarfbat

Wiktionary


sztrajchować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. ma­lo­wać, po­kry­wać farbą

Wiktionary


sztrajmel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żyd. tra­dy­cyj­na fu­trza­na czap­ka wy­ko­na­na z trzy­na­stu skó­rek, zwy­kle so­bo­lo­wych, sta­no­wią­ca część ofi­cjal­ne­go bądź odś­więt­ne­go stro­ju niek­tó­rych grup or­to­dok­syj­nych Żydów;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lisiura, sztrajmł

Wiktionary


sztrajmł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fu­trza­na czap­ka no­szo­na przez cha­sy­dów

Wiktionary

Sztrajmł ( ‏שטרײַמל‎; także: "sztrajml", "sztrej­meł", "sztraj­mel, de­ni­szest") – fu­trza­na czap­ka (zwana rów­nież li­siur­ką) no­szo­na prze­waż­nie przez cha­sy­dów pod­czas sza­ba­su oraz świąt.

Ży­dow­ski sztrajmł wy­wo­dzi się od sta­ro­pol­skie­go stro­ju szla­chec­kie­go.

Wikipedia


sztrandowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żegl. ce­lo­we wpro­wa­dze­nie stat­ku na przy­brzeż­ną mie­liz­nę w celu ra­to­wa­nia stat­ku lub za­ło­gi;

Wiktionary

Sztran­do­wa­nie (z niem. "der Strand" – plaża; nie­popr. "wysz­tran­do­wa­nie") – do­pro­wa­dze­nie do ce­lo­we­go i kon­tro­lo­wa­ne­go osa­dze­nia jed­nost­ki pły­wa­ją­cej na pia­szczy­stym brze­gu, płyt­kiej wo­dzie lub na mie­liź­nie; lą­do­wa­nie na brze­gu.

Sztran­do­wa­nie sto­su­je się np.

Wikipedia


sztrasa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry, War­mia. ulica, droga

Wiktionary


sztrasburczyk

[czy­taj: sztra­zbur­czyk] miesz­ka­niec Sztras­bur­ga (mia­sta we Fran­cji); Stras­bur­czyk


SJP.pl


sztrasburg

mia­sto we Fran­cji; Stras­burg, Stras­bo­urg


SJP.pl


sztrasburka

[czy­taj: sztra­zbur­ka] miesz­kan­ka Sztras­bur­ga (mia­sta we Fran­cji); Stras­bur­ka


SJP.pl


sztrasburski

→ Sztras­burg (mia­sto we Fran­cji); stras­bur­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Stras­bur­giem, do­ty­czą­cy Stras­bur­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Strasburg mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasburski

Wiktionary


sztraser

rasa go­łę­bia wy­wo­dzą­ca się z Moraw; rów­nież przed­sta­wi­ciel tej rasy


SJP.pl


sztreka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. górn. po­zio­me wy­ro­bi­sko ko­ry­ta­rzo­we

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtrɛka, AS: štreka

Wiktionary


sztrekować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. prze­cią­gać się

Wiktionary


sztrof

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. i gw-pl|Górny Śląsk. kara

 (1.2) gw-pl|Bu­ko­wi­na. man­dat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʃtrɔf, AS: štrof

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) amanda, sztraf

Wiktionary


sztrofa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. kara

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. zwrot­ka

Wiktionary


sztrom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. prąd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztróm mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztróm

Wiktionary


sztrozak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry. sien­nik

Wiktionary


sztrufelek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. przest. ka­wa­łek, pla­ste­rek, krom­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. sztrojfelek mrz., szteryfelek mrz., sztryfelek mrz.

Wiktionary


sztruks

ro­dzaj wel­we­tu, prąż­ko­wa­na tka­ni­na ba­weł­nia­na po­dob­na do ak­sa­mi­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. prąż­ko­wa­na tka­ni­na ba­weł­nia­na, rza­dziej weł­nia­na;

Wiktionary

Sztruks – prąż­ko­wa­na tka­ni­na ba­weł­nia­na, weł­nia­na lub jed­wab­na, z któ­rej szyje się spod­nie, ma­ry­nar­ki i inne czę­ści gar­de­ro­by wierzch­niej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Masz je­szcze te brą­zo­we spod­nie ze sztruk­su?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztruksy lm.

 przym. sztruksowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kord

Wiktionary


sztruksowy

wy­ko­na­ny ze sztruk­su - ro­dza­ju wel­we­tu, prąż­ko­wa­nej tka­ni­ny ba­weł­nia­nej po­dob­nej do ak­sa­mi­tu (np. spod­nie sztruk­so­we)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny ze sztruk­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­cie przy­wio­złam z Fran­cji sztruk­so­wą gar­son­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztruks m., sztruksy lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ze sztruksu

Wiktionary


sztruksy

po­tocz­nie: spod­nie ze sztruk­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) spod­nie uszy­te ze sztruk­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­ta miała na sobie sztruk­sy i czar­ną bluz­kę w gro­chy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztruks m.

 przym. sztruksowy

Wiktionary


sztrych

prze­sta­rza­łe: kre­ska, linia, rysa


SJP.pl


sztrykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sztry­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sztrykować ndk.

Wiktionary


sztrykować

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. robić na dru­tach coś z wełny

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk, Śląsk Cie­szyń­ski. robić na dru­tach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama sztry­ku­je mi bobę.

 (1.2) Jo niy umia sztry­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztrykowanie n.

Wiktionary


sztróm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. prąd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztrom mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztrom

Wiktionary


sztrółdekiel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. sło­mia­na wy­cie­racz­ka

Wiktionary


sztuba

1. daw­niej: izba, pokój;
2. daw­niej: szko­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pokój, izba

 (1.2) daw. szko­ła

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztubak m., sztubowy m., sztubactwo n., sztubaczka ż., sztubaczenie n.

 czas. sztubaczyć ndk.

 przym. sztubowy, sztubacki

Wiktionary


sztubacki

1. lek­ce­wa­żą­co: wła­ści­wy oso­bom mło­dym i nie­doj­rza­łym;
2. daw­niej: do­ty­czą­cy ucz­nia gim­naz­jum lub szko­ły śred­niej; ucz­niow­ski


SJP.pl


sztubackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sztu­bac­kie; cecha tych, któ­rzy są sztu­bac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sztubacki

 przysł. sztubacko

Wiktionary


sztubak

daw­niej: uczeń szkol­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. uczeń szko­ły śred­niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty zaś masz ma­nie­ry jak sztu­bak z młod­szych klas!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʃtubak, AS: štubak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztuba ż., sztubactwo n., sztubowy mos.

:: fż. sztubaczka ż.

 czas. sztubaczyć ndk.

 przym. sztubowy, sztubacki

Wiktionary


sztubowa

więź­niar­ka w obo­zie kon­cen­tra­cyj­nym peł­nią­ca funk­cję na­dzor­cy


SJP.pl


sztubowy

wię­zień w obo­zie kon­cen­tra­cyj­nym peł­nią­cy funk­cję na­dzor­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wię­zień obozu kon­cen­tra­cyj­ne­go na­dzo­ru­ją­cy in­nych więź­niów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sztubak mos., sztuba ż.

Wiktionary


sztuca

poń­czo­cha bez stopy uży­wa­na przez pił­ka­rzy


SJP.pl