rozfastrygować

daw­niej: roz­pu­ścić, roz­luź­nić fa­stry­gi


SJP.pl


rozfałdowywać

rzad­ko: roz­pu­szczać, wy­gła­dzać, roz­pro­sto­wy­wać fałdy


SJP.pl


rozfiglować

roz­fi­glo­wać się - za­cząć bawić się ze zbyt­nią swo­bo­dą; ro­zdo­ka­zy­wać się, roz­bry­kać się, roz­hu­lać się


SJP.pl


rozfiglowywać

roz­fi­glo­wy­wać się - za­czy­nać na dobre fi­glo­wać


SJP.pl


rozflirtowany

po­bu­dzić do flir­tów, ro­man­sów; roz­ro­man­so­wać


SJP.pl


rozflirtować

roz­flir­to­wać się - za­cząć flir­to­wać z kimś bez umia­ru; roz­ro­man­so­wać się


SJP.pl


rozfoliować

roz­pa­ko­wać z folii; od­fo­lio­wać


SJP.pl


rozfoliowywać

roz­pa­ko­wy­wać z folii; od­fo­lio­wy­wać


SJP.pl


rozformować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­for­mo­wy­wać)

 (1.1) wojsk. roz­wią­zać jed­nost­kę woj­sko­wą lub po­dzie­lić ją na mniej­sze od­dzia­ły

 (1.2) kolej. od­dzie­lić wa­go­ny od po­cią­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­sta­ła roz­for­mo­wa­na II Po­mor­ska Dy­wiz­ja, w skład któ­rej wcho­dzi­ły 13 bry­ga­da zme­cha­ni­zo­wa­na i 2 ba­ta­lion za­o­pa­trze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozformowanie n.

 czas. rozformowywać ndk., formować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdemobilizować

Wiktionary


rozfrymarczyć

prze­fry­mar­czyć; daw­niej:
1. roztr­wo­nić ma­ją­tek;
2. roz­prze­dać przed­mio­ty nie na sprze­daż


SJP.pl


rozfryzowywać

1. rzad­ko: lik­wi­do­wać ufry­zo­wa­nie; roz­pro­sto­wy­wać, roz­krę­cać włosy;
2. roz­fry­zo­wy­wać się - o wło­sach, pió­rach: pro­sto­wać się, roz­krę­cać się


SJP.pl


rozgadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ga­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgadać, gadać

Wiktionary


rozgadany

taki, który chęt­nie i dużo mówi


SJP.pl


rozganiać

roz­ga­niać się - po­tocz­nie: ga­nia­jąc ro­zba­wić się


SJP.pl


rozgardiasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rze­czy w nie­ła­dzie

 (1.2) sy­tu­a­cja za­kłó­co­ne­go po­rząd­ku

 (1.3) hałas po­wo­do­wa­ny przez tłum

 (1.4) daw. hu­lan­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uprząt­nij­cie ten roz­gar­diasz i bę­dzie­my za­czy­nać.

 (1.2) Prze­cież był taki roz­gar­diasz, że nie sły­sza­łem, co do mnie mó­wi­łaś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɡardʲjaʃ, AS: rozgardʹi ̯aš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bałagan, nieład, nieporządek

 (1.2) bezład, nieład, chaos, dezorganizacja, kakofonia, nieporządek, zamęt, zamieszanie; przest. kweres; pot. bałagan, bigos, dom wariatów, galimatias, kocioł, kociokwik, kołomyja, kołowacizna, kołowanina, kołowrotek, koniec świata, meksyk, mętlik, miszmasz, młyn, obłęd, pomieszanie z poplątaniem, przewalanka, sajgon, sądny dzień, szurum-burum, urwanie głowy

 (1.3) rwetes

 (1.4) biba, pijatyka, libacja

Wiktionary


rozgarnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­gar­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgarniać ndk.

Wiktionary


rozgarnięty

1. ro­zum­ny, spryt­ny, my­ślą­cy;
2. roz­rzu­co­ny


SJP.pl


rozgawenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. osoba roz­tar­gnio­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szantrapa

Wiktionary


rozgaworzony

taki, który się roz­ga­wo­rzył


SJP.pl


rozgawędzić

po­tocz­nie: roz­ga­wę­dzić się - za­cząć roz­ma­wiać bez umia­ru; roz­ga­dać się


SJP.pl


rozgawędzony

taki, który się roz­ga­wę­dził


SJP.pl


rozgazować

usu­nąć skądś gaz, głów­nie z na­po­ju


SJP.pl


rozgałęziać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ga­łę­zić)

 (1.1) roz­dzie­lać na kilka bie­gną­cych w róż­nych kie­run­kach odnóg

 (1.2) przen. ro­zbu­do­wy­wać, do­da­wać nowe wątki, szcze­gó­ły

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ga­łę­ziać się (dk. roz­ga­łę­zić się)

 (2.1) roz­dzie­lać się w kilku kie­run­kach

 (2.2) two­rzyć nowe grupy bądź obej­mo­wać nowe ob­sza­ry dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Ani pierw­si, ani dru­dzy, tylko Ja­ko­bi­ni! Ja­ko­bi­ni, któ­rzy roz­ga­łę­zia­ją się po całem kró­le­stwie i na 20 ty­się­cy zjed­no­czo­nych znaj­dą 19 ty­się­cy zwo­len­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gałęziak mzw./mrz., rozgałęzienie n., gałąź ż.

Wiktionary


rozgałęzienie

1. zwy­kle w licz­bie mno­giej: linie bie­gną­ce w róż­nych kie­run­kach od linii głów­nej lub punk­tu głów­ne­go;
2. miej­sce, punkt, od któ­re­go roz­cho­dzą się linie bocz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. miej­sce na drze­wie, w któ­rym roz­wid­la­ją się ko­na­ry

 (1.2) pot. miej­sce, w któ­rym coś się roz­dzie­la na od­no­gi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzɡawɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ, AS: rozgau̯ẽũ̯źė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gałęziak mzw./mrz., rozgałęźnik m., rozgałęziacz m., gałąź ż.

 czas. rozgałęziać ndk., rozgałęzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwidlenie

 (1.2) rozwidlenie, rozstaje

Wiktionary


rozgałęzieniowy

→ roz­ga­łę­zie­nie


SJP.pl

Patrz:

rozgałęzienie

rozgałęziony

1. roz­wid­la­ją­cy się w kilku kie­run­kach; roz­wid­lo­ny;
2. obej­mu­ją­cy duży za­kres


SJP.pl


rozgałęzić

1. roz­dzie­lić na od­no­gi, linie bocz­ne
2. roz­ga­łę­zić się - roz­dzie­lić się w kilku kie­run­kach; roz­wid­lić się


SJP.pl


rozgałęźnikowy

→ roz­ga­łęź­nik


SJP.pl

Patrz:

rozgałęźnik

rozgestykulowywać

roz­ge­sty­ku­lo­wy­wać się - za­czy­nać ge­sty­ku­lo­wać bez umia­ru


SJP.pl


rozglifienie

po­sze­rzyć otwór w murze po­przez wy­ko­na­nie glifu (uko­śne­go ufor­mo­wa­nia oście­ża)


SJP.pl


rozglifić

po­sze­rzyć otwór w murze po­przez wy­ko­na­nie glifu (uko­śne­go ufor­mo­wa­nia oście­ża)


SJP.pl


rozglądnąć

re­gio­nal­nie: roz­gląd­nąć się - ro­zej­rzeć się


SJP.pl


rozgniatacz

na­rzę­dzie do roz­gnia­ta­nia


SJP.pl


rozgniewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gniew, zde­ner­wo­wa­nie, pod­de­ner­wo­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gniew m.

 czas. rozgniewać dk.

 przym. gniewny, rozgniewany

 przysł. gniewnie

Wiktionary


rozgniewany

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­ra­ża wzbie­ra­ją­cy gniew

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spar­ta­kus był roz­gnie­wa­ny jak Zeus, gdy ciska pio­ru­na­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgniewanie n.

 czas. rozgniewać dk.

Wiktionary


rozgniewać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wo­łać u kogoś gniew

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­gnie­wać się

 (2.1) za­cząć od­czu­wać na­ra­sta­ją­cy gniew

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgniewanie n.

 przym. rozgniewany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozeźlić, rozsierdzić, rozsrożyć, rozzłościć, zeźlić

 (2.1) rozeźlić się, rozsierdzić się, rozsrożyć się, rozzłościć się, wpaść w gniew, zeźlić się

Wiktionary


rozgoryczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­go­ry­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgoryczać ndk.

Wiktionary


rozgoryczać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wo­ły­wać uczu­cie roz­cza­ro­wa­nia, roz­go­ry­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po co ich je­szcze roz­go­ry­czać tym, że led­wieś się na grun­cie rzym­skim po­ka­zał, już nasz dom przed tobą sta­nął ot­wo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgoryczenie n., rozgoryczanie n., gorycz ż.

 czas. rozgoryczyć dk.

 przym. rozgoryczony

Wiktionary


rozgoryczenie

smu­tek z po­wo­du doz­na­ne­go za­wo­du; znie­chę­ce­nie, roz­cza­ro­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­go­ry­czyć.

 (1.2) żal wy­wo­ła­ny gorz­kim doz­na­niem za­wo­du

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgoryczać ndk., rozgoryczyć dk.

 przym. rozgoryczony

 rzecz. gorycz ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gorycz, rozczarowanie

Wiktionary


rozgoryczony

roz­ża­lo­ny, roz­cza­ro­wa­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który czuje przy­krość, po­nie­waż nie stało się coś, na co li­czył

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej roz­go­ry­cze­ni usu­nię­ciem wy­po­sa­że­nia placu byli ro­dzi­ce naj­młod­szych dzie­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgoryczenie n.

 czas. rozgoryczać ndk., rozgoryczyć dk.

Wiktionary


rozgorzeniowy

ko­mo­ra roz­go­rze­nio­wa - obiekt, w któ­rym sy­mu­lu­je się zja­wi­ska za­cho­dzą­ce w po­mie­szcze­niu pod­czas po­ża­ru; ko­mo­ra ognio­wa


SJP.pl


rozgoszczony

taki, który się roz­go­ścił


SJP.pl


rozgraniczenie

to, co jest gra­ni­cą, od­dzie­la coś od cze­goś


SJP.pl


rozgraniczeniowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z roz­gra­ni­cza­niem; słu­żą­cy do roz­gra­ni­cza­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgraniczenie n., rozgraniczanie n.

 czas. rozgraniczać ndk., rozgraniczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) delimitacyjny

Wiktionary


rozgrodzenie

kon­struk­cja od­dzie­la­ją­ca te­re­ny o róż­nym przez­na­cze­niu


SJP.pl


rozgromić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­gra­miać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgramianie n., rozgromienie n., grom m.

Wiktionary


rozgrupować

1. po­dzie­lić grupę;
2. daw­niej: roz­mie­ścić, po­dzie­lić na grupy


SJP.pl


rozgrupowywać

rzad­ko: roz­mie­szczać we­dług grup


SJP.pl


rozgrymaszony

taki, który się roz­gry­ma­sił


SJP.pl


rozgrywający

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: roz­gry­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) sport. w siat­ków­ce: za­wod­nik wy­sta­wia­ją­cy piłkę ata­ku­ją­ce­mu, po uprzed­nim przy­ję­ciu jej przez przyj­mu­ją­ce­go lub li­be­ro

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­gry­wa­ją­cy – po­zy­cja za­wod­ni­ka ko­szy­ków­ki
  • roz­gry­wa­ją­cy – po­zy­cja za­wod­ni­ka fut­bo­lu ame­ry­kań­skie­go
  • roz­gry­wa­ją­cy – po­zy­cja za­wod­ni­ka piłki ręcz­nej
  • roz­gry­wa­ją­cy – po­zy­cja za­wod­ni­ka piłki siat­ko­wej
  • roz­gry­wa­ją­cy – po­zy­cja za­wod­ni­ka piłki noż­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Grze­gorz zwy­kle gra na po­zy­cji roz­gry­wa­ją­ce­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgrywać ndk., rozegrać dk.

 rzecz. rozegranie n.

Wiktionary


rozgrywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­ze­grać)

 (1.1) pro­wa­dzić grę z za­ło­że­niem uzy­ska­nia roz­strzy­gnię­cia

 (1.2) pro­wa­dzić spra­wę celem jej za­łat­wie­nia, roz­strzy­gnię­cia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozegrać, grać

 rzecz. rozegranie n., rozgrywający m., rozgrywanie n., rozgrywka ż., gra ż., gracz mos., przygrywka ż.

 przym. growy, grywalny

Wiktionary


rozgrywka

1. ście­ra­nie się sprzecz­nych sił;
2. w spor­cie: mecz, roz­gry­wa­nie ja­kiejś par­tii gry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zma­ga­nie, spór, ry­wa­li­za­cja prze­ciw­staw­nych sił

 (1.2) sport. mecz

 (1.3) ele­ment gry kar­cia­nej

 (1.4) część gry w pe­tan­kę

 (1.5) in­form. za­sa­dy danej gry kom­pu­te­ro­wej, lub czyn­no­ści, które gracz może w niej pod­jąćfakt.

Wiktionary

Roz­gryw­ka to ele­ment gry kar­cia­nej wy­stę­pu­ją­cej po de­kla­ra­cji. W roz­gryw­ce za­bie­ga­my zaz­wy­czaj o wzię­cie jak naj­więk­szej licz­by lew (np. w bry­dżu, ty­sią­cu, skat­cie). Roz­gryw­ka koń­czy się w mo­men­cie zgra­nia wszyst­kich kart, wtedy li­czy­my wzię­te lewy i od­po­wied­nio do danej gry do­da­je­my lub odej­mu­je­my punk­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pani Jo­an­na po za­koń­cze­niu mi­nio­nych roz­gry­wek pod­da­ła się skom­pli­ko­wa­nej ope­ra­cji ko­la­na i teraz jest re­kon­wa­le­scent­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɡrɨfka, AS: rozgryfka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gracz mos., gra ż., rozgrywanie n., rozegranie n., przygrywka ż.

 czas. grać, rozgrywać ndk., rozegrać dk.

 przym. rozgrywkowy, growy, grywalny

Wiktionary


rozgrywki

1. ście­ra­nie się sprzecz­nych sił;
2. w spor­cie: mecz, roz­gry­wa­nie ja­kiejś par­tii gry


SJP.pl

Roz­gryw­ki (ang. "State of Play") – bry­tyj­ski 6-od­cin­ko­wy se­rial te­le­wi­zyj­ny, wy­e­mi­to­wa­ny w 2003 roku w te­le­wiz­ji BBC One (w Pol­sce w 2009 roku w TVP1).

Sce­na­rzy­stą se­ria­lu jest Paul Abbot, re­ży­se­rem David Yates. W ro­lach głów­nych wy­stą­pi­li: David Mor­ris­sey, John Simm, Kelly Mac­do­nald, Polly Wal­ker, Bill Nighy i James McAvoy. "Roz­gryw­ki" opo­wia­da­ją hi­sto­rię dzien­ni­kar­skie­go śledzt­wa w spra­wie śmier­ci mło­dej ko­bie­ty, uwi­kła­nej w ro­mans z an­giel­skim par­la­men­ta­rzy­stą.

Wikipedia


rozgryzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­gry­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgryzać ndk.

Wiktionary


rozgryzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­gryźć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­gryźć.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­gry­zać się (dk. roz­gryźć się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­gryźć się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgryzanie n.

 czas. rozgryźć

Wiktionary


rozgryźć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­gry­zać)

 (1.1) gry­ząc, zmiaż­dżyć coś zę­ba­mi i roz­drob­nić na czę­ści

 (1.2) pot. roz­wią­zać trud­ny pro­blem

 (2.2) pot. poz­nać się wza­jem­nie; zro­zu­mieć naw­za­jem swoje prze­ży­cia, pra­gnie­nia; poz­nać naw­za­jem mo­ty­wy swo­je­go po­stę­po­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgryzać ndk.

Wiktionary


rozgrzać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­grze­wać)

 (1.1) grze­jąc, uczy­nić cie­plej­szym lub od­czu­wa­ją­cym wię­cej cie­pła

 (1.2) wy­wo­łać stan pod­nie­ce­nia; dać zapał do cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­grzać się (ndk. roz­grze­wać się)

 (2.1) stać się roz­grza­nym

 (2.2) po­czuć zapał

 (2.3) sport. zro­bić roz­grzew­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tofu po­kro­ić w kost­kę i sma­żyć przez kilka minut na roz­grza­nej oli­wie lub oleju ko­ko­so­wym, w trak­cie sma­że­nia pod­lać sosem so­jo­wym.

 (1.2) Niedź­wied­nik po­chwa­lił Boga, za­piał potem kiej kokot, za­be­czał jak baran, zar­żał niby ogier roz­grza­ny […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgrzanie n., rozgrzewka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogrzać

 (1.2) rozpalić, wzniecić

 (2.1) ogrzać się

 (2.2) ożywić się

Wiktionary


rozgrzeszający

1. da­ro­wać, prze­ba­czać komuś;
2. w re­li­giach: udzie­lać roz­grze­sze­nia;
3. roz­grze­szać się - uwal­niać się od skru­pu­łów


SJP.pl

Patrz:

rozgrzeszać

rozgrzeszać

1. da­ro­wać, prze­ba­czać komuś;
2. w re­li­giach: udzie­lać roz­grze­sze­nia;
3. roz­grze­szać się - uwal­niać się od skru­pu­łów


SJP.pl


rozgrzeszenie

1. prze­ba­czyć komuś;
2. w re­li­giach: udzie­lić roz­grze­sze­nia;
3. roz­grze­szyć się - uwol­nić się od skru­pu­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. oczy­szcze­nie z grze­chów, od­pu­szcze­nie grze­chów;

Wiktionary

Roz­grze­sze­nie (ab­so­lu­cja) – ostat­ni ele­ment sa­kra­men­tu po­ku­ty przed za­do­śću­czy­nie­niem, od­mó­wie­nie przez spo­wied­ni­ka for­mu­ły, która oczy­szcza pe­ni­ten­ta z grze­chów. Jest ono sku­tecz­ne tylko wów­czas, gdy pe­ni­tent jest do niego dy­spo­no­wa­ny, czyli speł­nia okre­ślo­ne wa­run­ki (wyz­na­nie wszyst­kich grze­chów, żal, po­sta­no­wie­nie po­pra­wy).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: rozgžešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozgrzeszać ndk., rozgrzeszyć dk.

 rzecz. grzech

Wiktionary


rozgrzeszyć

1. prze­ba­czyć komuś;
2. w re­li­giach: udzie­lić roz­grze­sze­nia;
3. roz­grze­szyć się - uwol­nić się od skru­pu­łów


SJP.pl


rozgrzew

w tech­ni­ce: roz­grze­wa­nie


SJP.pl


rozgrzewający

→ roz­grze­wać


SJP.pl

Patrz:

rozgrzewać

rozgrzewać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­grzać)

 (1.1) grze­jąc, czy­nić cie­plej­szym lub od­czu­wa­ją­cym wię­cej cie­pła

 (1.2) wy­wo­ły­wać stan pod­nie­ce­nia; dawać zapał do cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­grze­wać się (dk. roz­grzać się)

 (2.1) sta­wać się roz­grza­nym

 (2.2) za­czy­nać czuć zapał do cze­goś

 (2.3) sport. robić roz­grzew­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. grzałka ż., rozgrzewanie n., rozgrzewka ż.

Wiktionary


rozgrzewka

1. wy­wo­ła­nie uczu­cia cie­pła w sobie;
2. wstęp­ne ćwi­cze­nia dla roz­ru­sza­nia mię­śni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. ze­staw ćwi­czeń przed tre­nin­giem słu­żą­ca przy­go­to­wa­niu or­ga­niz­mu do wy­sił­ku;

 (1.2) coś zje­dzo­ne lub wy­pi­te, co roz­grze­wa

Wiktionary

Roz­grzew­ka – seria pro­stych ćwi­czeń fi­zycz­nych o na­ra­sta­ją­cej in­ten­syw­no­ści słu­żą­ca roz­grza­niu i ue­la­stycz­nie­niu mię­śni i przy­go­to­wa­niu or­ga­niz­mu do wy­sił­ku. Po­ma­ga ona przy pra­cach zwią­za­nych z użyt­kiem mię­śni oraz jej celem jest ochro­na przed kon­tuz­ja­mi i zwięk­sze­nie wy­dol­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ra­mach roz­grzew­ki mia­łam zro­bić pięć­dzie­siąt przy­sia­dów, ale przy trzy­dzie­stym trze­cim przy­sia­dzie stra­ci­łam rów­no­wa­gę i zła­ma­łam nad­gar­stek, gdy in­stynk­tow­nie sta­ra­łam się po­de­przeć.

 (1.1) Doś­wiad­czo­ny muzyk sto­su­je gamy i pa­sa­że bar­dziej jako wpraw­ki, roz­grzew­ki na po­czą­tek mu­zycz­ne­go tre­nin­gu.

 (1.2) W tej dużej bu­tel­ce jest wino dla cie­bie, w mniej­szej czy­ścio­cha dla mnie na roz­grzew­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɡʒɛfka, AS: rozgžefka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgrzewanie n., rozgrzanie n., grzałka ż.

 czas. rozgrzewać ndk., rozgrzać dk.

Wiktionary


rozgrzewkowy

→ roz­grzew­ka


SJP.pl

Patrz:

rozgrzewka

rozgrzmiewać

roz­cho­dzić się do­o­ko­ła do­no­śnym echem


SJP.pl


rozgrzęzać

daw­niej: roz­mię­kać po prze­sią­knię­ciu wodą, za­mie­niać się w błoto


SJP.pl


rozgwar

książ­ko­wo: gwar roz­le­ga­ją­cy się wokół; wrza­wa, hałas, zgiełk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. hałas spo­wo­do­wa­ny gło­śny­mi roz­mo­wa­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gwar mrz.

Wiktionary


rozgwarzać

rozg­wa­rzać się -
1. wpa­dać w fer­wor gwa­rze­nia; roz­ga­dy­wać się;
2. na­peł­niać się gwa­rem, rozbrz­mie­wać zmie­sza­ny­mi gło­sa­mi


SJP.pl


rozgwiazda

mor­ski szkar­łu­pień o ciele w kształ­cie pię­cio- lub wie­lo­ra­mien­nej gwia­zdy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aste­ro­i­dea|ref=tak., dra­pież­ne zwie­rzę mor­skie z typu szkar­łup­ni, kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cy gwia­zdę;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po dnie peł­za­ła le­ni­wie rozg­wia­zda.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɡvʲjazda, AS: rozgvʹi ̯azda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gwiazdorstwo n., gwiazdor mos., gwiazda ż., gwiazdeczka ż.

 czas. rozgwieździć

Wiktionary


rozgwieżdżać

rozg­wież­dżać się - roz­ja­śniać się świa­tłem gwiazd


SJP.pl


rozgwieżdżony

pełen gwiazd, roz­ja­śnio­ny świa­tłem gwiazd


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty, usia­ny gwia­zda­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozg­wież­dżo­ny nie­bos­kłon zda­wał się być na wy­cią­gnię­cie ręki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzɡvʲjɛʒˈd͡ʒɔ̃nɨ, AS: rozgvʹi ̯ežǯõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gwiazda ż.

 przym. gwiaździsty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwiaździsty

Wiktionary


rozgwizdywać

rozg­wi­zdy­wać się - za­czy­nać gwi­zdać, wpa­dać w fer­wor gwi­zda­nia


SJP.pl


rozgęgany

taki, który się roz­gę­gał


SJP.pl


rozgładzać

rzad­ko: gła­dząc, roz­pro­sto­wy­wać; wy­gła­dzać


SJP.pl


rozgłaszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­gła­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłos mrz., rozgłośnia ż.

 czas. rozgłaszać

Wiktionary


rozgłaszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­gło­sić)

 (1.1) opo­wia­dać wo­ko­ło

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłośnia ż., rozgłos mrz., rozgłaszanie n., głośność ż.

 czas. głosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpowszechniać

Wiktionary


rozgłos

sława, po­pu­lar­ność, uz­na­nie, re­no­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­wszech­ne uz­na­nie

 (1.2) przest. gło­sze­nie cze­goś wokół

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ju­sty­na po tym biegu zy­ska­ła znacz­ny roz­głos.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłośnia ż., rozgłosiciel m., rozgłaszanie n., rozgłoszenie n.

 czas. rozgłaszać ndk., rozgłosić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) popularność, powodzenie, publicity, renoma, sława, uznanie

 (1.2) rozpowszechnienie, rozpropagowanie, szerzenie

Wiktionary


rozgłoszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­gło­sić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłos m., rozgłośnia ż.

Wiktionary


rozgłośnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) publ. rad. oś­ro­dek ma­so­we­go ko­mu­ni­ko­wa­nia roz­po­wszech­nia­ją­cy au­dy­cje ra­dio­we

 (1.2) publ. rad. ze­spół osób przy­go­to­wu­ją­cych au­dy­cje ra­dio­we

 (1.3) rad. sie­dzi­ba roz­gło­śni (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Gór­nym Ślą­sku dzia­ła kilka roz­gło­śni ra­dio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈgwɔɕɲa, AS: rozgu̯ośńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozgłos mrz., rozgłosiciel mos., rozgłaszanie n., rozgłoszenie n., głośność ż.

 rzecz. rozgłaszać ndk., rozgłosić dk.

 przym. rozgłośny

 czas. rozgłaszać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radio, radiostacja

 (1.2) radio

Wiktionary


rozgłośniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­gło­śnie


SJP.pl


rozgłośniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­gło­śny


SJP.pl


rozgłośnić

po­tocz­nie: na­gło­śnić


SJP.pl


rozhajcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­haj­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozhajcować dk.

Wiktionary


rozhamowywać

w psy­cho­lo­gii: zno­sić ha­mu­ją­ce dzia­ła­nie ja­kie­goś czyn­ni­ka


SJP.pl


rozharatać

po­tocz­nie:
1. mocno usz­ko­dzić coś; po­szar­pać, ro­ze­drzeć, roz­pła­tać;
2. roz­ha­ra­tać się:
a) zo­stać mocno usz­ko­dzo­nym, po­szar­pa­nym, po­dar­tym;
b) zo­stać głę­bo­ko ska­le­czo­nym, mocno się zra­nić


SJP.pl


rozhałasowywać

roz­ha­ła­so­wy­wać się - za­czy­nać ha­ła­so­wać, sta­wać się ha­ła­śli­wym


SJP.pl


rozhermetyzowywać

1. po­wo­do­wać, że coś prze­sta­je być szczel­nie zam­knię­te;
2. roz­her­me­ty­zo­wy­wać się - prze­sta­wać być szczel­nym


SJP.pl


rozhisteryzowany

taki, który wpadł w hi­ste­rię


SJP.pl


rozhisteryzowywać

1. do­pro­wa­dzać kogoś do hi­ste­rii;
2. roz­hi­ste­ry­zo­wy­wać się - wpa­dać w hi­ste­rię


SJP.pl


rozhowor

daw­niej, dziś książ­ko­wo: roz­mo­wa, ga­wę­da, gwar


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. książk. ustna wy­mia­na zdań

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmowa, konwersacja, pogawędka; książk. dyskurs; pot. pogaduszka, gadka; war. rozgowor

Wiktionary


rozhuczany

taki, który się roz­hu­czał


SJP.pl


rozhukany

po­tocz­nie: gwał­tow­ny, nie­po­ha­mo­wa­ny, nie­u­jarz­mio­ny


SJP.pl


rozhukiwać

roz­hu­ki­wać się - po­tocz­nie:
1. sta­wać się nies­for­nym;
2. o zwie­rzę­tach: roz­bry­ki­wać się


SJP.pl


rozhulany

1. taki, który spę­dza czas na za­ba­wach i pi­ja­ty­kach;
2. taki, który za­czął ener­gicz­nie tań­czyć


SJP.pl


rozhulać

1. po­tocz­nie: spo­wo­do­wać, że coś za­czy­na się roz­wi­jać, do­brze pro­spe­ro­wać; roz­krę­cić;
2. roz­hu­lać się:
a) za­cząć bawić się ze zbyt­nią swo­bo­dą; ro­zdo­ka­zy­wać się, ro­zba­wić się, rozs­wa­wo­lić się, roz­bry­kać się;
b) o stru­mie­niach po­wie­trza: za­cząć wiać z dużą siłą we wszyst­kich kie­run­kach;
c) o my­ślach, uczu­ciach: wy­stą­pić nie­za­mie­rze­nie, be­zład­nie;
d) po­tocz­nie: za­cząć roz­wi­jać się, dzia­łać coraz szyb­ciej, in­ten­syw­niej; roz­krę­cić się


SJP.pl


rozhultajać

daw­niej: roz­hul­ta­jać się - sta­wać się hul­ta­jem; roz­pu­szczać się, ro­zbi­sur­ma­niać się, zhul­ta­jać się


SJP.pl


rozhuśtanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­huś­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozhuśtanie n.

 czas. rozhuśtać ndk.

Wiktionary


rozhuśtać

1. wpra­wić w jed­no­staj­ny ruch wa­ha­dło­wy; ro­zbu­jać;
2. po­tocz­nie:
a) wy­wo­łać w czymś gwał­tow­ne, nie­kon­tro­lo­wa­ne zmia­ny;
b) spo­wo­do­wać dobre pro­spe­ro­wa­nie cze­goś; ro­zbu­jać, roz­krę­cić


SJP.pl


rozhuśtywać

1. wpra­wiać w jed­no­staj­ny ruch wa­ha­dło­wy;
2. po­tocz­nie:
a) wy­wo­ły­wać w czymś gwał­tow­ne, nie­kon­tro­lo­wa­ne zmia­ny;
b) po­wo­do­wać dobre pro­spe­ro­wa­nie cze­goś; roz­krę­cać


SJP.pl


rozigrany

bę­dą­cy w do­brym hu­mo­rze, na­stro­ju; roz­we­se­lo­ny, ro­zba­wio­ny, ra­dos­ny


SJP.pl


rozimprezowany

taki, który się ro­zim­pre­zo­wał


SJP.pl


rozimprezować

po­tocz­nie: ro­zim­pre­zo­wać się - za­cząć czę­sto cho­dzić na im­pre­zy


SJP.pl


rozindyczać

1. roz­sier­dzać, wście­kać;
2. ro­zin­dy­czać się - wpa­dać w złość; roz­sier­dzać się


SJP.pl


rozindyczyć

zde­ner­wo­wać, roz­sier­dzić, wściec, wpaść w złość


SJP.pl


rozjadać

1. daw­niej: roz­szar­py­wać na strzę­py, roz­dzie­rać zę­ba­mi;
2. daw­niej: wgry­zać się w coś;
3. daw­niej: roz­ju­szać, rozw­ście­czać kogoś; gnie­wać, zło­ścić, iry­to­wać;
4. roz­ja­dać się:
a) po­tocz­nie: za­czy­nać jeść bar­dzo dużo, bez umia­ru;
b) daw­niej: wście­kać się, wpa­dać w wiel­ki gniew; rozw­ście­czać się;
c) daw­niej: na­bie­rać więk­szej mocy, in­ten­syw­no­ści; wzma­gać się, in­ten­sy­fi­ko­wać się, przy­bie­rać na sile


SJP.pl


rozjarzmiać

daw­niej: zdej­mo­wać jarz­mo, uwal­niać od jarz­ma


SJP.pl


rozjazd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce, w któ­rym roz­cho­dzą się tory wraz z jego oprzy­rzą­do­wa­niem;

 (1.2) miej­sce, w któ­rym roz­cho­dzą się drogi

 (1.3) łow. ro­dzaj sieci my­śliw­skiej uży­wa­nej do ło­wie­nia ku­ro­patw, prze­pió­rek itp.

 (1.4) daw. roz­je­cha­nie się, roz­jeż­dża­nie się, chwi­la roz­sta­nia

 (1.5) daw. wojsk. od­dział wy­sła­ny na re­ko­ne­sans

Wiktionary

Roz­jazd – kon­struk­cja z szyn umoż­li­wia­ją­ca prze­jazd po­ja­zdów szy­no­wych z toru za­sad­ni­cze­go na tor zwrot­ny (od­ga­łęź­ny) lub od­wrot­nie z okre­ślo­ną pręd­ko­ścią bez ko­niecz­no­ści przer­wa­nia jazdy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔzʲjast, AS: rozʹi ̯ast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjazdy

 przym. rozjazdowy

Wiktionary


rozjazdowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy roz­ja­zdu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjazd mrz.

Wiktionary


rozjazdy

książ­ko­wo: cią­głe wy­ja­zdy, usta­wicz­ne po­dró­że


SJP.pl


rozjaśniająco

→ roz­ja­śniać


SJP.pl

Patrz:

rozjaśniać

rozjaśnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ja­śniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʲjäɕˈɲä̃ɲɛ, AS: rozʹi ̯äśńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnienie n. dk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśnić dk., rozjaśniać ndk.

 przysł. jasno

Wiktionary


rozjaśniać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ja­śnić)

 (1.1) zob. roz­ja­śnić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ja­śniać się (dk. roz­ja­śnić się)

 (2.1) zob. roz­ja­śnić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­de­ście schod­ków było cias­no, dusz­no i mrocz­no. Ciem­ność roz­ja­śniał tylko nikły blask prze­bi­ja­ją­cy szpa­rą pod drzwia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjäɕɲät͡ɕ, AS: rozʹi ̯äśńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnienie n. dk., rozjaśnianie n. ndk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśnić dk.

Wiktionary


rozjaśniały

1. stać się jas­nym lub ja­śniej­szym;
2. stać się wid­nym, peł­nym świa­tła lub słoń­ca;
3. wydać jasne świa­tło;
4. wy­róż­nić się od tła jas­nym ko­lo­rem;
5. stać się in­ten­syw­niej­szym;
6. stać się po­god­nym, ra­dos­nym;
7. stać się lo­gicz­nym, pre­cy­zyj­nym


SJP.pl


rozjaśnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ja­śnić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʲjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: rozʹi ̯äśńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnianie n. ndk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśnić dk., rozjaśniać ndk.

 przysł. jasno

Wiktionary


rozjaśnieć

1. stać się jas­nym lub ja­śniej­szym;
2. stać się wid­nym, peł­nym świa­tła lub słoń­ca;
3. wydać jasne świa­tło;
4. wy­róż­nić się od tła jas­nym ko­lo­rem;
5. stać się in­ten­syw­niej­szym;
6. stać się po­god­nym, ra­dos­nym;
7. stać się lo­gicz­nym, pre­cy­zyj­nym


SJP.pl


rozjaśniony

jasny, po­god­ny


SJP.pl


rozjaśnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­ja­śniać)

 (1.1) uczy­nić coś ja­śniej­szym

 (1.2) przen. uczy­nić coś bar­dziej zro­zu­mia­łym, wy­tłu­ma­czyć, ob­ja­śnić, wy­ja­śnić

 (1.3) przen. książk. o po­zy­tyw­nych uczu­ciach: wid­nieć na czy­jeś twa­rzy

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­ja­śnić się (ndk. roz­ja­śniać się)

 (2.1) stać się ja­śniej­szym

 (2.2) książk. sta­wać się po­god­nym, ra­dos­nym, w do­brym na­stro­ju

 (2.3) wy­po­go­dzić się

 (2.4) pot. uczy­nić swoje włosy ja­śniej­szy­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjäɕɲit͡ɕ, AS: rozʹi ̯äśńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjaśnienie n. dk., rozjaśnianie n. ndk., rozjaśniacz m.

 czas. rozjaśniać ndk.

 przysł. jasno

Wiktionary


rozjebanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­je­bać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʲjɛˈbãɲɛ, AS: rozʹi ̯ebãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozjebać, jebać, wyjebać

 przym. jebnięty

Wiktionary


rozjebać

roz­pier­do­lić; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. roz­wa­lić (coś), zni­szczyć, zep­suć;
2. roz­śmie­szyć;
3. po­ko­nać, wy­grać (z kimś)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) wulg. roz­wa­lić, ro­zbić, zni­szczyć, zep­suć

 (1.2) wulg. roz­śmie­szyć, za­sko­czyć zu­peł­ną bzdu­rą

 (1.3) wulg. po­ko­nać, wy­grać

 (1.4) wulg. ot­wo­rzyć coś mocno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­le­ra, roz­je­ba­łem kom­pu­ter!

 (1.2) Ale mnie roz­je­ba­łeś tym tek­stem.

 (1.3) Cho­le­ra, roz­je­ba­łeś mnie do zera.

 (1.4) Po co roz­je­ba­łeś tak to okno?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjɛbat͡ɕ, AS: rozʹi ̯ebać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jebać ndk.

 rzecz. rozjebanie n., jebak mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpierdolić

Wiktionary


rozjebywać

roz­pier­da­lać; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. roz­wa­lać, ni­szczyć, psuć;
2. roz­śmie­szać;
3. po­ko­ny­wać, wy­gry­wać


SJP.pl


rozjem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. ugoda

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzʲjɛ̃m, AS: rozʹi ̯ẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozejm mrz.

Wiktionary


rozjemca

osoba roz­strzy­ga­ją­ca spór, do­pro­wa­dza­ją­ca do ugody zwa­śnio­ne stro­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sę­dzia, któ­re­go za­da­niem jest roz­strzy­gnię­cie sporu, po­go­dze­nie wro­gich sobie stron

Wiktionary

Roz­jem­ca (ang. "The Pe­a­ce­ke­e­per", znany rów­nież jako "Hell­bent") – ame­ry­kań­sko-ka­na­dyj­ski film sen­sa­cyj­ny z 1997 roku w re­ży­se­rii Frédérica Fo­re­stie­ra. Wy­pro­du­ko­wa­ny przez Oc­to­ber Films.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­jem­ca mu­siał pil­no­wać, aby wal­czą­cy prze­strze­ga­li reguł po­je­dyn­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈjɛ̃mt͡sa, AS: rozʹi ̯ẽmca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjemstwo n., rozejm mrz.

 przym. rozjemczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mediator, moderator

Wiktionary


rozjemczy

1. po­lu­bow­nie roz­strzy­ga­ją­cy spory, pro­wa­dzą­cy do ugody; ar­bi­tra­żo­wy;
2. wy­ra­ża­ją­cy za­miar po­go­dze­nia się, za­war­cia ro­zej­mu; po­jed­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. roz­wią­zu­ją­cy po­lu­bow­nie spra­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Korea Pół­noc­na wy­co­fa­ła w ubie­głym roku swo­ich przed­sta­wi­cie­li z woj­sko­wej ko­mi­sji roz­jem­czej, do­ma­ga­jąc się ro­ko­wań woj­sko­wych z Wa­szyng­to­nem w celu za­stą­pie­nia trak­ta­tu roz­jem­cze­go z 1953 r. dwu­stron­nym ukła­dem po­ko­jo­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozjemca mos.

Wiktionary


rozjemczyni

→ roz­jem­ca


SJP.pl

Patrz:

rozjemca

rozjemstwo

roz­strzy­ga­nie przez roz­jem­ców za­gad­nień spor­nych, zwła­szcza spo­rów mię­dzy pań­stwa­mi; do­pro­wa­dza­nie do ugody, ar­bi­traż


SJP.pl


rozjeść

1. daw­niej: roz­szar­pać na strzę­py, ro­ze­drzeć zę­ba­mi;
2. daw­niej: wgryźć się w coś;
3. daw­niej: roz­ju­szyć, rozw­ście­czyć kogoś; roz­gnie­wać, ro­zeż­reć;
4. roz­jeść się:
a) po­tocz­nie: za­cząć jeść bar­dzo dużo, bez umia­ru; ro­zeż­reć się;
b) daw­niej: roz­zło­ścić się, wpaść w wiel­ki gniew; roz­gnie­wać się, wściec się, rozw­ście­czyć się;
c) daw­niej: na­brać więk­szej mocy, in­ten­syw­no­ści; wzmóc się, zin­ten­sy­fi­ko­wać się, przy­brać na sile


SJP.pl


rozjeżać

rzad­ko: na­stra­szać, na­je­żać


SJP.pl


rozjeżyć

rzad­ko o wło­sach, sier­ści: na­stro­szyć się, na­je­żyć się; roz­sto­per­czyć się


SJP.pl


rozjuczać

zdej­mo­wać juki ze zwie­rząt


SJP.pl


rozjudzić

daw­niej: roz­ją­trzyć, pod­nieć; ro­zbech­tać


SJP.pl


rozjuszyć

wy­wo­łać u kogoś wiel­ki gniew


SJP.pl


rozjątrzony

1. spo­wo­do­wać, że rana ro­pie­je, za­o­gnia się;
2. wzbu­dzić w kimś gniew, żal, roz­go­ry­cze­nie


SJP.pl


rozjątrzyć

1. spo­wo­do­wać, że rana ro­pie­je, za­o­gnia się;
2. wzbu­dzić w kimś gniew, żal, roz­go­ry­cze­nie


SJP.pl


rozkalibrowywać

po­więk­szać śred­ni­cę lufy ponad do­pu­szczo­ną wiel­kość


SJP.pl


rozkaszlany

taki, który się roz­kasz­lał


SJP.pl


rozkaszliwać

roz­kasz­li­wać się - za­czy­nać mocno i długo kasz­leć; roz­ka­sły­wać się


SJP.pl


rozkasływać

roz­ka­sły­wać się - za­czy­nać mocno i długo kasz­leć; roz­kasz­li­wać się


SJP.pl


rozkaz

po­le­ce­nie wy­ko­na­nia bądź za­nie­cha­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści lub in­ne­go za­cho­wa­nia, wy­da­ne przez osobę do tego upo­waż­nio­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­le­ce­nie wy­ko­na­nia cze­goś wy­da­ne przez osobę upraw­nio­ną do tego lub ma­ją­cą nad kimś jakąś prze­wa­gę

Wiktionary

Roz­kaz – po­le­ce­nie bez­wa­run­ko­we­go wy­ko­na­nia bądź za­nie­cha­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści bądź in­ne­go za­cho­wa­nia (tj. norma in­dy­wi­du­al­na i kon­kret­na), wy­da­ne przez osobę dy­spo­nu­ją­cą wła­dzą (do­wód­ca, prze­ło­żo­ny) nad osobą, któ­rej wy­da­no po­le­ce­nie (pod­wład­ny, peł­nią­cy służ­bę).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­wód­ca wydał żoł­nie­rzom roz­kaz na­tych­mia­sto­we­go wy­co­fa­nia się z pola bitwy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskas, AS: roskas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaźnik m., rozkazywanie n., rozkazanie n.

 czas. rozkazywać ndk., rozkazać dk.

 przym. rozkazujący, rozkaźnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polecenie, żądanie, nakaz

Wiktionary


rozkazanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ka­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkazać dk.

 rzecz. rozkaz mrz.

Wiktionary


rozkazać

wydać roz­kaz


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­ka­zy­wać)

 (1.1) wydać roz­kaz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Teraz wy­sią­dziesz i pój­dziesz do domu - roz­ka­za­łem. - Ni­ko­mu ani słów­ka o na­szej roz­mo­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkazat͡ɕ, AS: roskazać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaz m., rozkazanie n.

 czas. rozkazywać ndk., kazać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polecić, wydać rozkaz, zakomenderować

Wiktionary


rozkazodawczyni

ko­bie­ta wy­da­ją­ca roz­ka­zy


SJP.pl


rozkazowy

→ roz­kaz


SJP.pl

Patrz:

rozkaz

rozkazujący

na­ka­zu­ją­cy coś; ostry, groź­ny


SJP.pl


rozkazywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ka­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkazywać ndk.

 rzecz. rozkaz mrz.

Wiktionary


rozkazywać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ka­zać)

 (1.1) wy­da­wać ka­te­go­rycz­ne po­le­ce­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego żona lubi roz­ka­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaz mrz., rozkazywanie n.

 czas. kazać ndk., rozkazać dk.

 przym. rozkazowy, rozkazujący

 ims. rozkazując, rozkazawszy

Wiktionary


rozkaźnik

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. tryb roz­ka­zu­ją­cy;
2. forma cza­sow­ni­ka w try­bie roz­ka­zu­ją­cym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. tryb roz­ka­zu­ją­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkaz mrz.

Wiktionary


rozkaźnikowy

przy­miot­nik od: roz­kaź­nik


SJP.pl


rozkiełznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­kiełz­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkiełzanie n., rozkiełznywanie n., rozkiełzywanie n.

 czas. rozkiełznać dk., rozkiełzać dk., rozkiełznywać ndk., rozkiełzywać ndk.

Wiktionary


rozkisnąć

po­tocz­nie:
1. za­mie­nić się w błoto, roz­mo­knąć;
2. zep­suć się, kis­nąc; skwa­sić się, nad­gnić


SJP.pl


rozkisły

1. taki, który roz­kis­nął, za­mie­nił się w błoto; roz­mię­kły;
2. taki, który skwa­śniał, nad­gnił


SJP.pl


rozkiśnięty

roz­ki­sły;
1. taki, który roz­kis­nął, za­mie­nił się w błoto; roz­mię­kły;
2. taki, który skwa­śniał, nad­gnił


SJP.pl


rozklaskiwać

roz­kla­ski­wać się - za­czy­nać mocno kla­skać, wpa­dać w zapał kla­ska­nia


SJP.pl


rozkleić

od­dzie­lić skle­jo­ne, złą­czo­ne rze­czy; roz­war­stwić


SJP.pl


rozklejanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­kle­jać.

Wiktionary


rozklejony

od­dzie­lić skle­jo­ne, złą­czo­ne rze­czy; roz­war­stwić


SJP.pl


rozklepać

roz­pła­szczyć metal lub przed­miot me­ta­lo­wy przez bicie mło­tem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­kle­py­wać)

 (1.1) techn. roz­pła­szczyć coś me­ta­lo­we­go po­przez ude­rza­nie mło­tem

Wiktionary


rozklepywać

roz­pła­szczać metal lub przed­miot me­ta­lo­wy przez bicie mło­tem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­kle­pać)

 (1.1) techn. roz­pła­szczać coś me­ta­lo­we­go przez ude­rza­nie mło­tem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klepać

Wiktionary


rozkloszować

nadać sukni lub spód­ni­cy krój klo­sza


SJP.pl


rozkloszowywać

na­da­wać sukni, spód­ni­cy itp. krój klo­sza


SJP.pl


rozklęczany

rzad­ko: taki, który się roz­klę­czał


SJP.pl


rozklęczeć

roz­klę­czeć się - za­tra­cić się w klę­cze­niu


SJP.pl


rozklęty

taki, który się roz­klął


SJP.pl


rozkmina

po­tocz­nie: próba zro­zu­mie­nia cze­goś; rozk­min­ka, my­śló­wa, my­ślów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. pot. zro­zu­mie­nie, od­taj­nie­nie ja­kiejś kwe­stii, roz­wi­kła­nie pro­ble­mu

 (1.2) slang. pot. za­sta­na­wia­nie się nad czymś, wy­tę­że­nie umy­sło­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­la­ku wciąż mamy tylko rozk­mi­ny ja­kichś wier­szy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkminianie n., rozkminienie n.

:: zdrobn. rozkminka ż.

 czas. kminić ndk., rozkminiać ndk., rozkminić dk.

Wiktionary


rozkminianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) slang. od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozk­mi­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkmina ż., kminienie n., rozkminienie n., rozkminka ż.

 czas. kminić ndk., rozkminiać ndk., rozkminić dk.

Wiktionary


rozkminiać

po­tocz­nie: roz­poz­na­wać struk­tu­rę da­ne­go zja­wi­ska, od­ga­dy­wać spo­sób dzia­ła­nia da­ne­go me­cha­niz­mu (we wszyst­kich dzie­dzi­nach), ro­zu­mieć dane za­gad­nie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rozk­mi­nić)

 (1.1) pot. usi­ło­wać zro­zu­mieć, za­sta­na­wiać się nad czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkmina ż., rozkminka ż., rozkminianie n., rozkminienie n.

 czas. kminić, rozkminić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obczajać

Wiktionary


rozkminić

po­tocz­nie: roz­poz­nać struk­tu­rę da­ne­go zja­wi­ska, od­gad­nąć spo­sób dzia­ła­nia da­ne­go me­cha­niz­mu (we wszyst­kich dzie­dzi­nach), zro­zu­mieć dane za­gad­nie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rozk­mi­niać)

 (1.1) pot. zro­zu­mieć po głę­bo­kim za­sta­no­wie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kmina ż., rozkmina ż., rozkminka ż., rozkminianie n., rozkminienie n.

 czas. kminić, rozkminiać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obczaić

Wiktionary


rozkminka

po­tocz­nie: próba zro­zu­mie­nia cze­goś; rozk­mi­na, my­ślów­ka, my­śló­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) slang. pot. zro­zu­mie­nie, od­taj­nie­nie ja­kiejś kwe­stii, roz­wi­kła­nie pro­ble­mu

 (1.2) slang. pot. za­sta­na­wia­nie się nad czymś, wy­tę­że­nie umy­sło­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Z pla­no­wa­ća­no­wa­ne­go wo­de­wi­lu zro­bi­ła mi się przed­śmiert­na próba ze­bra­nia myśli z kon­fe­sjo­nal­ną szcze­ro­ścią, ostat­niej ge­ne­ral­nej rozk­min­ki i os­wo­je­nia śmier­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkmina ż., rozkminianie n.

 czas. rozkminiać ndk., rozkminić dk., kminić ndk.

Wiktionary


rozkochanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ko­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochiwanie n.

 czas. rozkochiwać ndk., rozkochać dk.

Wiktionary


rozkochany

1. taki, który się w kimś roz­ko­chał;
2. wy­ra­ża­ją­cy go­rą­cą mi­łość, za­ko­cha­nie się; na­mięt­ny, czuły


SJP.pl


rozkochać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­ko­chi­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­ko­chi­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochiwanie n., rozkochanie n.

 czas. rozkochiwać ndk.

Wiktionary


rozkochiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ko­chi­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochanie n.

 czas. rozkochiwać ndk., rozkochać dk.

Wiktionary


rozkochiwać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wo­ły­wać w kimś uczu­cie za­ko­cha­nia, mi­ło­ści do sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkochanie n., rozkochiwanie n.

 czas. rozkochać dk.

Wiktionary


rozkochów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­ko­chów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. chrza­now­skim, w gmi­nie Ba­bi­ce
  • Roz­ko­chów – wieś w woj. opol­skim, w pow. krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Walce
  • Roz­ko­chów – dawna gro­ma­da

Wikipedia


rozkojarzać

1. roz­pra­szać czy­jąś uwagę, unie­moż­li­wiać komuś kon­cen­tra­cję; de­kon­cen­tro­wać;
2. roz­ko­ja­rzać się - prze­sta­wać być skon­cen­tro­wa­nym, sku­pio­nym; de­kon­cen­tro­wać się, roz­pra­szać się


SJP.pl


rozkojarzenie

1. roz­pro­szyć czy­jąś uwagę, unie­moż­li­wić komuś kon­cen­tra­cję; zde­kon­cen­tro­wać;
2. roz­ko­ja­rzyć się - prze­stać być skon­cen­tro­wa­nym, sku­pio­nym; zde­kon­cen­tro­wać się, roz­pro­szyć się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. za­bu­rze­nie toku my­śle­nia po­le­ga­ją­ce na nies­kład­nych i nie­u­za­sad­nio­nych prze­sko­kach myśli od jed­nej tre­ści do dru­giej, ujaw­nia­ją­ce się jako trud­ność w sku­pie­niu uwagi

 (1.2) fizj. med. za­bu­rze­nie współ­dzia­ła­nia skła­do­wych da­ne­go ukła­du czy na­rzą­du, wy­wo­łu­ją­ce okre­ślo­ne skut­ki dla or­ga­niz­mu

Wiktionary

Roz­ko­ja­rze­nie – za­bu­rze­nie funk­cji my­śle­nia cha­rak­te­ry­stycz­ne dla schi­zo­fre­nii cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się bra­kiem spój­no­ści w wy­po­wie­dziach cho­re­go. Brak spój­no­ści po­le­ga na wy­po­wia­da­niu po sobie niez­wią­za­nych ze sobą zdań, wtrą­ca­nia nie­pa­su­ją­cych bądź niez­ro­zu­mia­łych słów, ich pow­ta­rza­niu czy two­rze­nie ne­o­lo­giz­mów. Jest to zatem po­łą­cze­nie pa­ra­lo­gii (od­stęp­stwa od lo­gi­ki) z nies­kład­no­ścią wy­po­wie­dzi („mó­wie­nie obok”) oraz nie­ko­mu­ni­ka­tyw­no­ści prze­ka­zy­wa­nych tre­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. kojarzyć ndk., rozkojarzyć dk.

 przym. rozkojarzony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inkoherencja, nieuwaga, roztargnienie

Wiktionary


rozkojarzony

taki, który nie może się sku­pić, skon­cen­tro­wać na jed­nej rze­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­wu­ją­cy się lub my­ślą­cy cha­o­tycz­nie, nie mo­gą­cy się sku­pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chyba był tro­chę roz­ko­ja­rzo­ny. Czyż­by to przez fakt, że za dużo my­ślał o pew­nej przedsz­ko­lan­ce?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkojarzenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozproszony, zdekoncentrowany, roztrzepany, roztargniony, zdezorientowany, zmieszany, skonsternowany, zakłopotany, skonfundowany

Wiktionary


rozkojarzyć

1. roz­pro­szyć czy­jąś uwagę, unie­moż­li­wić komuś kon­cen­tra­cję; zde­kon­cen­tro­wać;
2. roz­ko­ja­rzyć się - prze­stać być skon­cen­tro­wa­nym, sku­pio­nym; zde­kon­cen­tro­wać się, roz­pro­szyć się


SJP.pl


rozkolcowate

ro­dzi­na śli­ma­ków mor­skich


SJP.pl

Roz­kol­co­wa­te (Mu­ri­ci­dae) – ro­dzi­na śli­ma­ków mor­skich z rzędu Ne­o­ga­stro­po­da.

Wikipedia


rozkolcowaty

o ce­chach roz­kol­co­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków)


SJP.pl


rozkolec

mor­ski śli­mak, z któ­re­go wy­dzie­li­ny otrzy­my­wa­no w sta­ro­żyt­no­ści na­tu­ral­ny barw­nik: pur­pu­rę


SJP.pl


rozkompresować

rzad­ko: zde­kom­pre­so­wać;
1. prze­pro­wa­dzić pro­ces od­wrot­ny do kom­pre­sji, naj­czę­ściej w od­nie­sie­niu do da­nych; po­tocz­nie: roz­pa­ko­wać (pliki), przy­wró­cić formę po­cząt­ko­wą sprzed za­ko­do­wa­nia zmniej­sza­ją­ce­go wiel­kość pliku;
2. spo­wo­do­wać spa­dek ci­śnie­nia np. po­przez roz­szczel­nie­nie po­mie­szcze­nia lub obiek­tu


SJP.pl


rozkop

wykop ot­war­ty pow­sta­ły po jed­no­ra­zo­wym przej­ściu ro­bo­czym ko­par­ki


SJP.pl


rozkopalisko

roz­ko­pa­ny teren; roz­ko­pi­sko


SJP.pl


rozkopać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­ko­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkopywanie n., rozkopanie n., kopanie n.

 czas. rozkopywać ndk.

Wiktionary


rozkopisko

roz­ko­pa­ny teren; roz­ko­pa­li­sko


SJP.pl


rozkosz

1. naj­wyż­szy sto­pień uczu­cia przy­jem­no­ści, upo­je­nia, za­do­wo­le­nia, ra­do­ści;
2. to, co wy­wo­łu­je to uczu­cie, co spra­wia naj­wyż­szą przy­jem­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) naj­wyż­szy sto­pień uczu­cia przy­jem­no­ści, upo­je­nia, ra­do­ści

 (1.2) to, co spra­wia naj­wyż­szą przy­jem­ność, zwła­szcza zmy­sło­wą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­kosz – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim
  • Roz­kosz – dawny fol­wark na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Bud­sław.
  • Roz­kosz – dawna ko­lo­nia na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Sło­bo­da.
  • Roz­kosz – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie po­staw­skim, w siel­so­wie­cie Ko­ma­je.
  • Roz­kosz – pałac Kra­siń­skich i park na war­szaw­skim Ur­sy­no­wie
  • roz­kosz, przy­jem­ność – ro­dzaj doz­na­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Te­o­fil wcie­la­jąc się w By­ro­now­skie­go Kaina, któ­re­go czy­tał w tym roku, z me­lan­cho­lij­ną roz­ko­szą prze­ży­wał na nowo że­glu­gę smut­ne­go Ada­mi­ty po oce­a­nach nie­bie­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkoszować się, rozkoszować

 przym. rozkoszny

 przysł. rozkosznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ekstaza, uniesienie, błogostan

Wiktionary


rozkoszniaczek

zdrob­nie­nie od: roz­kosz­niak


SJP.pl

Patrz:

rozkoszniaczek

rozkoszniaczka

zdrob­nie­nie od: roz­kosz­niak


SJP.pl

Patrz:

rozkoszniaczek

rozkoszniak

iro­nicz­nie: osoba sta­ra­ją­ca się przy­po­do­bać oto­cze­niu; przy­jem­nia­czek, lizus, grzecz­niś


SJP.pl


rozkosznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­kosz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkosz ż.

 przym. rozkoszny

 czas. rozkoszować się, rozkoszować

Wiktionary


rozkoszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­kosz­nie


SJP.pl


rozkoszniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­kosz­ny


SJP.pl


rozkosznik

daw­niej: roz­pust­nik, lu­bież­nik, sy­ba­ry­ta; roz­kosz­niś


SJP.pl


rozkoszniś

daw­niej: roz­pust­nik, lu­bież­nik, sy­ba­ry­ta; roz­kosz­nik


SJP.pl


rozkoszny

spra­wia­ją­cy roz­kosz; bar­dzo przy­jem­ny dla zmy­słów


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bar­dzo przy­jem­ny dla zmy­słów, spra­wia­ją­cy roz­kosz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na stół, ku ogól­nej ra­do­ści, wje­cha­ła, po­prze­dza­na falą roz­kosz­ne­go aro­ma­tu, micha wie­przo­wi­ny du­szo­nej z ro­dzyn­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkosz ż.

 czas. rozkoszować, rozkoszować się ndk.

 przysł. rozkosznie

Wiktionary


rozkoszowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ko­szo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskɔʃɔˈvãɲɛ, AS: roskošovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkoszować, rozkoszować się

Wiktionary


rozkoszować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) spra­wiać komuś dużą przy­jem­ność

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ko­szo­wać się (dk. brak)

 (2.1) od­czu­wać dużą przy­jem­ność, doz­na­wać roz­ko­szy z ja­kie­go po­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dzie­sięć minut póź­niej barka roz­po­czę­ła swój długi zjazd na rów­ni­ny, a pie­sek sie­dział na dzio­bie i roz­ko­szo­wał się rześ­ką bryzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskɔˈʃɔvat͡ɕ, AS: roskošovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkosz m., nierozkoszowanie n., rozkoszowanie n.

 przym. rozkoszny

 przysł. rozkosznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) delektować się

Wiktionary


rozkołys

1. roz­ko­ły­sa­nie, ruch ko­ły­szą­cy, wa­ha­dło­wy
2. sa­mow­zbu­dzo­ne po­przecz­ne ko­ły­sa­nie stat­ku, wy­wo­ła­ne dzia­ła­niem sił ae­ro­dy­na­micz­nych oraz spo­tę­go­wa­ne wy­stę­pu­ją­cy­mi rów­no­le­gle ryt­micz­ny­mi zja­wi­ska­mi hy­dro­dy­na­micz­ny­mi; rol­ling


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. żegl. roz­ko­ły­sa­nie, roz­huś­ta­nie, ruch ko­ły­szą­cy, wa­ha­dło­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkɔwɨs, AS: roskou̯ys

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkołysać dk.

 rzecz. kołyska ż., kołysanka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) martwa fala

Wiktionary


rozkołysanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ko­ły­sać.

Wiktionary


rozkołysać

wpra­wić coś w silny ruch ko­ły­szą­cy, wa­ha­dło­wy


SJP.pl


rozkraczny

rzad­ko: z roz­sta­wio­ny­mi no­ga­mi; roz­krocz­ny


SJP.pl


rozkradanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­kra­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkradzenie n., porozkradanie n.

 czas. rozkradać ndk., rozkraść dk.

Wiktionary


rozkraść

roz­gra­bić do­szczęt­nie ja­kieś mie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­kra­dać)

 (1.1) o nie­o­kre­ślo­nej licz­bie osób bez zgody i wie­dzy wła­ści­cie­la przy­wła­szczać sobie ko­lej­ne czę­ści da­ne­go za­so­bu, w końcu wy­czer­pu­jąc go w ca­ło­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Łodzi zni­knę­ły ro­we­ry pu­blicz­ne. Ope­ra­tor tłu­ma­czy, że je roz­krad­li i po­trzeb­ne są do­dat­ko­we za­bez­pie­cze­nia.

 (1.1) Ko­ściół zo­stał zde­wa­sto­wa­ny, a jego wy­po­sa­że­nie roz­kra­dzio­no.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kraść, okraść, wkraść się, zakraść się, ukraść, skraść

 rzecz. rozkradanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozdrapać

Wiktionary


rozkroić

kro­jąc po­dzie­lić na czę­ści, na ka­wał­ki, od­dzie­lić od sie­bie


SJP.pl


rozkrok

po­sta­wa czło­wie­ka sto­ją­ce­go z sze­ro­ko roz­sta­wio­ny­mi na boki no­ga­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sze­ro­ko roz­sta­wio­ne nogi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskrɔk, AS: roskrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. krok m., kroczek m., kroczenie n., rozkraczanie n., rozkroczenie n., wykrok m.

 czas. kroczyć ndk., rozkraczać ndk., rozkroczyć dk.

 przym. kroczny, rozkroczny

 przysł. krocznie, rozkrocznie

Wiktionary


rozkrusz

drob­ny ma­te­riał od­pa­do­wy pow­sta­ły pod­czas prze­ra­bia­nia róż­ne­go ro­dza­ju przed­mio­tów


SJP.pl


rozkruszalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się roz­kru­szyć


SJP.pl


rozkruszalny

da­ją­cy się roz­kru­szać


SJP.pl


rozkruszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­kru­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozkruszanie n.

 czas. rozkruszać ndk.

Wiktionary


rozkruszek

drob­ny pa­ję­czak, groź­ny szkod­nik w prze­cho­wal­niach i ma­ga­zy­nach


SJP.pl


rozkryć

roz­kryć się - zrzu­cić z sie­bie koł­drę, pie­rzy­nę itp.


SJP.pl


rozkrzewianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­krze­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkrzewiać ndk.

 rzecz. krzew mrz., kierz mrz.

Wiktionary


rozkrzyczany

przy­miot­nik

 (1.1) wy­da­ją­cy gło­śne okrzy­ki

Wiktionary


rozkrzykiwać

1. krzy­cząc, roz­gła­szać coś;
2. roz­krzy­ki­wać się -
a) za­czy­nać mocno krzy­czeć;
b) za­czy­nać gło­śno pła­kać


SJP.pl


rozkrój

spo­sób kro­je­nia ma­te­ria­łu na czę­ści w taki spo­sób, aby było jak najm­niej od­pa­dów


SJP.pl


rozkręcacz

po­tocz­nie:
1. osoba lub rzecz po­wo­du­ją­ca, że coś za­czy­na na­bie­rać tempa lub in­ten­syw­no­ści;
2. osoba roz­kła­da­ją­ca na czę­ści coś po­łą­czo­ne­go śru­ba­mi


SJP.pl


rozkręcająco

po­tocz­nie: tak, że coś za­czy­na na­bie­rać tempa lub in­ten­syw­no­ści


SJP.pl


rozkręcalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się roz­krę­cić


SJP.pl


rozkręcalny

da­ją­cy się roz­krę­cić


SJP.pl


rozkręcany

zbu­do­wa­ny w taki spo­sób, że jego ele­men­ty można roz­krę­cić


SJP.pl


rozkręcać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­krę­cić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­krę­cić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­krę­cać się (dk. roz­krę­cić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­krę­cić się.

Wiktionary


rozkręcić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. krę­cić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|krę­cić.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­krę­cić się (ndk. krę­cić się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|krę­cić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­zy­ka roz­krę­co­na na cały re­gu­la­tor za­dud­ni­ła ba­sa­mi, wy­le­wa­jąc się przez pię­kne ko­lum­ny Altus z Wrze­śni.

 (2.1) Mo­ment, kiedy lalka po roz­krę­ce­niu się sprę­ży­ny zwi­sła bez­wład­nie górną czę­ścią tu­ło­wia na roz­sta­wio­nych no­gach, głę­bo­ko wrył mi się w pa­mięć, […].

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozkręcony

Wiktionary


rozkudłaczać

rzad­ko: roz­czo­chry­wać; roz­ku­dły­wać


SJP.pl


rozkudływać

do­pro­wa­dzać włosy do nie­ła­du; roz­czo­chry­wać


SJP.pl


rozkulać

1. wy­pro­sto­wy­wać coś sku­lo­ne­go, skur­czo­ne­go; roz­chy­lać;
2. roz­ku­lać się - wy­pro­sto­wy­wać się po wcze­śniej­szym sku­le­niu


SJP.pl


rozkupić

o wielu oso­bach: cał­ko­wi­cie coś wy­ku­pić


SJP.pl


rozkurcz

roz­kur­cze­nie (się) cze­goś, głów­nie mię­śni


SJP.pl


rozkurczowy

→ roz­kurcz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. po­wo­du­ją­cy roz­kurcz, zwy­kle mię­śni

Wiktionary

Patrz:

rozkurcz

Wymowa:

IPA: ˌrɔskurˈt͡ʃɔvɨ, AS: roskurčovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rozkurczowo

 rzecz. rozkurcz

Wiktionary


rozkurwiać

wul­gar­nie: roz­wa­lać, ni­szczyć; roz­je­by­wać, roz­pier­da­lać


SJP.pl


rozkurwić

wul­gar­nie:
1. roz­wa­lić, zni­szczyć; roz­je­bać, roz­pier­do­lić;
2. roz­kur­wić się - za­cząć od­by­wać przy­god­ne sto­sun­ki sek­su­al­ne, stać się pro­sty­tut­ką; skur­wić się


SJP.pl


rozkurz

uby­tek ja­kie­goś su­row­ca wsku­tek roz­py­la­nia się go w pro­ce­sie prze­ra­bia­nia


SJP.pl


rozkurzać

1. roz­pra­szać w po­wie­trzu sub­stan­cję ga­zo­wą lub sypką;
2. prze­no­śnie: roztr­wa­niać coś bez­po­wrot­nie


SJP.pl


rozkurzyć

1. roz­pro­szyć w po­wie­trzu sub­stan­cję ga­zo­wą lub sypką;
2. prze­no­śnie: roztr­wo­nić coś bez­po­wrot­nie


SJP.pl


rozkutać

gwa­ro­wo: roz­wi­nąć


SJP.pl


rozkuwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ku­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkuć, rozkuwać ndk.

Wiktionary


rozkuwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zdej­mo­wać ko­nio­wi pod­ko­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkuwanie n.

 czas. rozkuć

Wiktionary


rozkuć

1. ro­zbić okowy; uwol­nić kogoś z kaj­da­nek, łań­cu­chów;
2. roz­kle­pać, roz­pła­szczyć coś przez kucie;
3. ude­rza­jąc mocno, ro­zbić coś twar­de­go, kru­sząc na mniej­sze czę­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­ku­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkuwanie n., rozkucie n.

 czas. okuć, rozkuwać ndk.

Wiktionary


rozkułaczać

w pań­stwach ko­mu­ni­stycz­nych: pro­wa­dzić dzia­ła­nia, wy­mie­rzo­ne w śred­nio­za­moż­nych i bo­ga­tych chło­pów


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ku­ła­czyć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­ku­ła­czyć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku bol­sze­wic­kiej ko­lek­ty­wi­za­cji rol­nict­wa, roz­ku­ła­cza­nia chło­pów [...] zmar­ło na Ukra­i­nie co najm­niej 3 mln osób.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkułaczyć

Wiktionary


rozkułaczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­ku­ła­czać)

 (1.1) hist. w kra­jach ko­mu­ni­stycz­nych (szcze­gól­nie w ZSRR w okre­sie przy­mu­so­wej ko­lek­ty­wi­za­cji): do­ko­nać kon­fi­ska­ty ma­jąt­ku lub jego znacz­nej czę­ści na­le­żą­cej do za­moż­ne­go chło­pa (na­zy­wa­ne­go pro­pa­gan­do­wo ku­ła­kiem)

 (1.2) ekon. polit. przen. po­zba­wić wpły­wów oraz za­so­bów fi­nan­so­wych osoby za­moż­ne, np. przed­się­bior­ców lub oli­gar­chów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Była naj­star­szą córką bo­ga­te­go chło­pa, któ­re­go już dawno roz­ku­ła­czo­no i z całą ro­dzi­ną wy­wie­zio­no Bóg wie gdzie.

 (1.2) Li­de­rzy bloku [...] na­wo­ły­wa­li do roz­ku­ła­cze­nia ro­syj­skich oli­gar­chów i cie­szy­li się z aresz­to­wa­nia Mi­cha­i­ła Cho­dor­kow­skie­go.

 (1.2) Każdy biz­nes­men [...] zo­sta­nie roz­ku­ła­czo­ny, bę­dzie mu­siał kupić ka­wior i flasz­kę w na­szym skle­pi­ku ob­ja­zdo­wym, ku chwa­le PKB per ca­pi­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkułaczanie n., rozkułaczenie n., kułak mos., kułaczka ż.

 czas. rozkułaczać ndk.

 przym. kułacki

Wiktionary


rozkwit

1. roz­wi­ja­nie się pącz­ka w kwiat
2. prze­no­śnie o pełni roz­wo­ju cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. roz­wi­ja­nie się pącz­ka w kwiat

 (1.2) przen. peł­nia roz­wo­ju cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskfʲit, AS: roskfʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pokwitanie n., przekwitanie n., zakwitanie n., kwitnięcie n., kwiat

 czas. kwitnąć, rozkwitać, rozkwitnąć, zakwitać, zakwitnąć, przekwitać, przekwitnąć

 przysł. kwitnąco

Wiktionary


rozkwitalski

naz­wi­sko


SJP.pl


rozkwitanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozk­wi­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kwiat m., kwiecie n., kwietnik mrz./mzw.

 czas. rozkwitać, rozkwitnąć

Wiktionary


rozkwitać

cza­sow­nik

 (1.1) bot. roz­wi­jać się z pąka w kwiat

 (1.2) okry­wać się kwia­ta­mi

 (1.3) przen. osią­gać peł­nię roz­wo­ju, świet­no­ści

 (1.4) przen. sta­wać się wi­docz­nym, na­bie­rać in­ten­syw­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkfʲitat͡ɕ, AS: roskfʹitać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkwit m., rozkwitanie n., kwitnienie n., kwiat m., kwiatuszek m., wykwit m., kwietnik m.

 czas. kwitnąć, zakwitać, pokwitać, rozkwitnąć

 przym. kwietny, ukwiecony

Wiktionary


rozkwitnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rozk­wi­tać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|rozk­wi­tać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: roskfʹitnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkwitnięcie n., rozkwitnienie n., rozkwitanie n., rozkwit mrz., kwiat m., kwietnik m.

 czas. rozkwitać ndk., kwitnąć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakwitnąć

Wiktionary


rozkład

1. po­rzą­dek, we­dług któ­re­go coś się dzie­je;
2. spo­sób uło­że­nia, roz­mie­szcze­nie, roz­pla­no­wa­nie cze­goś;
3. pro­ces roz­pa­da­nia się sub­stan­cji or­ga­nicz­nej, zwy­kle na sku­tek dzia­ła­nia bak­te­rii;
4. prze­no­śnie: upa­dek, roz­przę­że­nie;
5. po­dział czą­stecz­ki sub­stan­cji na mniej­sze frag­men­ty; roz­pad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) plan czyn­no­ści na­stę­pu­ją­cych w ja­kimś okre­ślo­nym po­rząd­ku czasu

 (1.2) ta­bli­ca za­wie­ra­ją­ca in­for­ma­cje o roz­kła­dzie (1.1)

 (1.3) chem. pro­ces lub wynik gni­cia

 (1.4) spo­sób po­dzia­łu na ele­men­ty skła­do­we

 (1.5) mat. przed­sta­wie­nie licz­by w po­sta­ci ilo­czy­nu liczb pier­wszych

 (1.6) stat. okre­śle­nie praw­do­po­do­bieństw przyj­mo­wa­nia okre­ślo­nych war­to­ści przez zmien­ną lo­so­wą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­kład gnil­ny (też but­wie­nie – roz­kład szcząt­ków ro­ślin­nych)
  • re­ak­cja roz­kła­du (che­mia)
  • roz­kład jazdy
  • roz­kład licz­by na czyn­ni­ki pier­wsze
  • roz­kład ma­cie­rzy
  • roz­kła­du ener­gii (ad­sorp­cji)
  • roz­kład Boltz­man­na
  • roz­kład Fer­mie­go-Di­ra­ca
  • roz­kład Max­wel­la-Boltz­man­na
  • roz­kład zmien­nej lo­so­wej (roz­kład praw­do­po­do­bień­stwa, roz­kład cechy sta­ty­stycz­nej)
    • roz­kład brze­go­wy
    • roz­kład em­pi­rycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W nowym roz­kła­dzie po­ciąg z 7:17 prze­su­nię­to na 7:07.

 (1.2) Roz­kład jazdy na przy­stan­ku ktoś za­ma­zał czar­nym fla­ma­strem.

 (1.3) Smród roz­kła­du był wy­czu­wal­ny już dzie­sięć me­trów od tru­chła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔskwat, AS: rosku̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkładanka ż., rozkładówka ż.

 czas. rozkładać ndk.

 przym. rozkładany, rozkładowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmonogram, plan, program

Wiktionary


rozkładalny

da­ją­cy się ro­zło­żyć na czę­ści


SJP.pl


rozkładanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­kła­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskwaˈdãɲɛ, AS: rosku̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkładać

 rzecz. rozkładanka ż.

Wiktionary


rozkładanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książ­ka z roz­kła­da­ją­cy­mi się prze­strzen­nie ilu­stra­cja­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkład m., rozkładanie n., kład m., kładzenie n., rozłożenie n., rozkładówka ż.

 czas. rozkładać ndk., rozłożyć dk., kłaść ndk.

 przym. rozkładowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książka 3D

Wiktionary


rozkładany

taki, który można roz­kła­dać


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: roz­kła­dać

przy­miot­nik

 (2.1) roz­kła­dal­ny, mo­gą­cy zo­stać ro­zło­żo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ku­pi­li­śmy roz­kła­da­ną ka­na­pę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔskwaˈdãnɨ, AS: rosku̯adãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkład m., rozkładówka ż.

 czas. rozkładać ndk., rozłożyć dk., składać ndk., złożyć dk.

 przym. rozkładalny, rozłożysty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rozkładalny

Wiktionary


rozkładać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­zło­żyć)

 (1.1) kłaść zbiór ja­kichś rze­czy na więk­szej prze­strze­ni

 (1.2) uno­sić koń­czy­ny na sze­ro­kość

 (1.3) de­mon­to­wać urzą­dze­nie na sze­reg po­dze­spo­łów i czę­ści

 (1.4) roz­sta­wiać jakąś rzecz bę­dą­cą w for­mie kom­pak­to­wej do formy ro­bo­czej

 (1.5) dzie­lić coś w cza­sie lub prze­strze­ni

 (1.6) biol. po­wo­do­wać roz­kład bio­lo­gicz­ny

 (1.7) chem. po­wo­do­wać roz­pad che­micz­ny

 (1.8) pot. być po­zba­wia­nym sił, np. przez cho­ro­bę

 (1.9) pot. do­pro­wa­dzać coś do złego stanu

 (1.10) pot. wy­wo­łać zdzi­wie­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­kła­dać się (dk. ro­zło­żyć się)

 (2.1) roz­sta­wiać się, będąc w for­mie kom­pak­to­wej, do formy ro­bo­czej

 (2.2) dzie­lić się w cza­sie lub prze­strze­ni; roz­dzie­lać się

 (2.3) o ra­mio­nach, skrzy­dłach wy­cią­gać się na boki

 (2.4) tra­cić zdol­ność pra­wi­dło­we­go dzia­ła­nia

 (2.5) biol. ule­gać bio­de­gra­da­cji, pro­ce­so­wi roz­kła­du

 (2.6) chem. ule­gać roz­kła­do­wi na prost­sze ele­men­ty

 (2.7) pot. upa­dać całym cia­łem na zie­mię

 (2.8) pot. kłaść się, wy­cią­gać się, przyj­mo­wać wy­god­ną po­zy­cję

 (2.9) pot. za­czy­nać cho­ro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­ni­cy muszą co­dzien­nie roz­kła­dać towar na nowo.

 (1.2) Tenor roz­kła­dał sze­ro­ko ręce pod­czas ostat­niej arii.

 (1.3) Kiedy to roz­kła­da­li­śmy, oka­za­ło się, że jest w o wiele gor­szym sta­nie.

 (1.4) Roz­kła­da­jąc pa­ra­sol­kę zo­rien­to­wa­łem się, że już prze­sta­ło padać.

 (1.5) W miarę moż­li­wo­ści pró­bu­je­my zna­leźć ja­kieś wyj­ście, czę­sto roz­kła­da­my spła­tę za­dłu­że­nia na raty.

 (1.7) Przy­puść­my, że dy­spo­nu­je­my czyn­ni­kiem, który se­lek­tyw­nie roz­kła­da nadt­le­nek wo­do­ru […]

 (1.8) Ta cho­ro­ba mnie roz­kła­da.

 (2.2) Zatem przed włą­cze­niem przy­ło­żo­ne na ko­mór­kę na­pię­cie nie roz­kła­da się równo po­mię­dzy obyd­wa ele­men­ty.

 (2.4) Ludzi ogar­nia lęk, tkan­ka spo­łecz­na się roz­kła­da.

 (2.6) Ługi […] za­wie­ra­ją śred­nio 1,5% cu­krów po­dat­nych na fer­men­ta­cję, z czego w pro­ce­sie fer­men­ta­cji roz­kła­da się ok. 70%.

 (2.9) Chyba się roz­kła­dam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈkwadat͡ɕ, AS: rosku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozkładanka ż., rozkład m., rozkładówka ż., kład m., rozkładanie n., rozłożenie n., kładzenie n., rozłogi nmos., nakładanie n., nałożenie n.

 czas. rozłożyć dk., kłaść ndk., nakładać ndk., nałożyć dk.

 przym. rozkładowy, rozkładówkowy, rozkładany, rozłożysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpościerać, rozwierać

 (1.3) demontować, rozmontowywać

 (1.4) rozstawiać

 (2.2) rozdzielać się

Wiktionary


rozkładówka

dwie są­sia­du­ją­ce ze sobą stro­ny książ­ki, ga­ze­ty lub cza­so­pis­ma, za­wie­ra­ją­ce zwy­kle więk­szą ilu­stra­cję, mapę, ta­be­lę itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. dwie są­sia­du­ją­ce ze sobą stro­ny książ­ki, ga­ze­ty lub cza­so­pis­ma, pa­rzy­sta i nie­pa­rzy­sta

Wiktionary

Roz­kła­dów­ka – dwie środ­ko­we stro­ny pu­bli­ka­cji po­li­gra­ficz­nej w opra­wie ze­szy­to­wej, czyli opra­wie szy­tej przez śro­dek grzbie­tu. W tym typie opra­wy każda para stron wi­dzą­cych jest wi­docz­na w ca­ło­ści, bez strat na klej i bez utrud­nień wi­docz­no­ści wy­ni­ka­ją­cych z ugię­cia kart w oko­li­cy grzbie­tu, co jest wadą opra­wy kle­jo­nej.

Wikipedia


rozkłócać

1. mie­sza­jąc, ro­zbi­jać lub mie­szać z czymś; ro­zbeł­ty­wać;
2. daw­niej: skłó­cać, po­róż­niać


SJP.pl


rozkłócić

1. mie­sza­jąc, ro­zbić lub zmie­szać z czymś;
2. daw­niej: skłó­cić, po­róż­nić


SJP.pl


rozkłócony

1. mie­sza­jąc, ro­zbić lub zmie­szać z czymś;
2. daw­niej: skłó­cić, po­róż­nić


SJP.pl


rozlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk., rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlany

1. roz­pro­wa­dzić ciecz na ja­kiejś po­wierzch­ni w spo­sób przy­pad­ko­wy i nie­za­mie­rzo­ny, zaz­wy­czaj na sku­tek nie­u­wa­gi;
2. po­dzie­lić daną ciecz na mniej­sze por­cje ulo­ko­wa­ne w osob­nych po­jem­ni­kach


SJP.pl


rozlatany

1. drżą­cy, ro­zdy­go­ta­ny;
2. cha­o­tycz­ny, nie­o­pa­no­wa­ny


SJP.pl


rozlać

1. roz­pro­wa­dzić ciecz na ja­kiejś po­wierzch­ni w spo­sób przy­pad­ko­wy i nie­za­mie­rzo­ny, zaz­wy­czaj na sku­tek nie­u­wa­gi;
2. po­dzie­lić daną ciecz na mniej­sze por­cje ulo­ko­wa­ne w osob­nych po­jem­ni­kach


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) spo­wo­do­wać wy­do­sta­nie się płynu poza na­czy­nie

 (1.2) wlać płyn do wielu na­czyń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­zyn­ka Hela roz­la­ła czer­wo­ne wino na biały obrus.

 (1.2) Woda mi­ne­ral­na zo­sta­ła roz­la­na do du­żych szkla­nek z re­kla­mą piwa, kawę za­pa­rzo­no w szklan­kach, ale tort orze­cho­wy wy­glą­dał za­chę­ca­ją­co.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n., rozlanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlec

roz­lec się -
1. wybrz­mieć, zabrz­mieć, dać się sły­szeć na dużej prze­strze­ni;
2. zająć pewną prze­strzeń; roz­cią­gnąć się


SJP.pl


rozlegać

roz­le­gać się - na­peł­niać się ha­ła­sem, gwa­rem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) rzad. na­peł­niać ha­ła­sem, gwa­rem, hu­kiem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­le­gać się (dk. roz­lec się)

 (2.1) dawać się sły­szeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A gdy smut­nym roz­gło­sem po­wie­trze roz­le­ga, / Jest to jęk nimfy, która za Nar­cy­zem biega.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozlec się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rozbrzmiewać

Wiktionary


rozlegle

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­le­gły

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozległy

Wiktionary


rozleglej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­le­gle


SJP.pl


rozleglejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­le­gły


SJP.pl


rozlegnąć

roz­le­gnąć się -
1. wybrz­mieć, zabrz­mieć, dać się sły­szeć na dużej prze­strze­ni;
2. zająć pewną prze­strzeń; roz­cią­gnąć się


SJP.pl


rozległość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co roz­le­głe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozległy

Wiktionary


rozległy

1. obej­mu­ją­cy duży ob­szar;
2. po­sia­da­ją­cy znacz­ny za­kres, za­sięg


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obej­mu­ją­cy duży ob­szar

 (1.2) po­sia­da­ją­cy znacz­ny za­kres, za­sięg

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lm. przesz. od: roz­le­gać (się)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze szczy­tu Śnież­ni­ka roz­cią­ga się roz­le­gły widok na cze­skie i pol­skie Su­de­ty.

 (1.2) Jo­an­no, im­po­nu­je mi twoja roz­le­gła wie­dza hu­ma­ni­stycz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈlɛɡwɨ, AS: rozlegu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozległość ż., rozleganie n., rozlegnięcie n.

 czas. rozlegać się ndk., rozlec się dk., leżeć ndk., legnąć dk.

 przysł. rozlegle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obszerny, przestronny, szeroki, obfity, ogromny, okazały

 (1.2) obszerny, wszechstronny

Wiktionary


rozleniać

daw­niej: roz­le­ni­wiać


SJP.pl


rozleniwiający

→ roz­le­ni­wiać


SJP.pl

Patrz:

rozleniwiać

rozleniwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­le­ni­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozleniwienie n.

 czas. rozleniwiać ndk.

Wiktionary


rozlepiać

przy­kle­ja­jąc, umie­szczać coś w wielu miej­scach


SJP.pl


rozlepić

przy­kle­ja­jąc, umie­ścić coś w wielu miej­scach


SJP.pl


rozlew

1. roz­le­wa­nie pły­nów, np. do na­czyń;
2. ob­szar za­la­ny wodą; roz­le­wi­sko;
3. daw­niej: potop, po­wódź


SJP.pl


rozlewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­le­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk., rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlewać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­lać)

 (1.1) po­wo­do­wać wy­do­sta­nie się cie­czy poza na­czy­nie

 (1.2) lejąc, na­peł­niać kilka na­czyń

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­lać)

 (2.1) o cie­czy: wy­do­sta­wać się poza na­czy­nie

 (2.2) o zbior­ni­ku wod­nym: wy­stę­po­wać z brze­gów

 (2.3) przen. obej­mo­wać swoim za­się­giem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­le­wać się (dk. roz­lać się)

 (3.1) lejąc się, roz­pły­wać się po ja­kiejś po­wierzch­ni

 (3.2) o zbior­ni­ku wod­nym:: wy­stę­po­wać z brze­gów

 (3.3) przen. obej­mo­wać swoim za­się­giem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W bu­dyn­ku stud­ni pra­cu­je z ci­chym szme­rem elek­trycz­ny motor, pompy cią­gną wodę i roz­le­wa­ją ją do ka­mien­ne­go ko­ry­ta, skąd ście­ka do rowów, roz­pro­wa­dza­ją­cych ją dalej.

 (2.2) Po­tęż­na rzeka sze­ro­ko roz­le­wa­ła swe błę­kit­ne wody wśród sza­rych, groź­nie spię­trzo­nych skał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lanie n., rozlew m., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n., rozlanie n.

 czas. olać, rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary


rozlewczy

słu­żą­cy do roz­le­wa­nia cze­goś; roz­lew­ni­czy


SJP.pl


rozlewisko

miej­sce roz­le­wu wód, teren nisko po­ło­żo­ny, na­tu­ral­nie za­la­ny wo­da­mi z wio­sen­nych roz­to­pów lub dłu­gotr­wa­łych opa­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. miej­sce za­la­ne wodą; także: na­tu­ral­ny zbior­nik wody po­zo­sta­ły po po­wo­dzi;

Wiktionary

Roz­le­wi­sko – teren ba­gni­sty i zwy­kle po­ło­żo­ny przy rze­kach i je­zio­rach. Po zimie, kiedy top­nie­ją lody i śnieg, pod­no­si się stan wody two­rząc roz­le­wi­ska wodne, które miej­sca­mi przeksz­tał­ca­ją się w bagna lub oczka wodne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­li­śmy dział­kę re­kre­a­cyj­ną po­ło­żo­ną na skar­pie nad pię­knym roz­le­wi­skiem Brdy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzlɛˈvʲiskɔ, AS: rozlevʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlew m., rozlewnia ż., rozlewarka ż., rozlewacz m., rozlewaczka ż., rozlewność ż., rozlewanie n., rozlanie n.

 czas. olać, rozlewać ndk., rozlać dk.

 przym. rozlewny, rozlewczy, rozlewniczy

 przysł. rozlewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozlew

Wiktionary


rozlewnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) część za­kła­du pro­duk­cyj­ne­go, w któ­rej pro­du­ko­wa­ne płyny roz­le­wa­ne są do po­jem­ni­ków;

Wiktionary

Roz­lew­nia – miej­sce, gdzie pro­wa­dzi się pa­ko­wa­nie pro­duk­tów płyn­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­ni­na zna­la­zła ro­bo­tę w roz­lew­ni wody so­do­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozlanie n., rozlewanie n., rozlewisko n.

 czas. olać, rozlać dk., rozlewać ndk.

Wiktionary


rozlewnictwo

dzia­łal­ność prze­my­sło­wa po­le­ga­ją­ca na roz­le­wa­niu pły­nów do bu­te­lek lub po­jem­ni­ków


SJP.pl


rozlewniczy

słu­żą­cy do roz­le­wa­nia cze­goś; roz­lew­czy


SJP.pl


rozlewniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­lew­nie


SJP.pl


rozlewniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­lew­ny


SJP.pl


rozlewowy

→ roz­lew


SJP.pl

Patrz:

rozlew

rozleżeć

daw­niej: roz­le­żeć się - przy­wy­knąć do cią­głe­go le­że­nia, próż­no­wa­nia


SJP.pl


rozliczalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się roz­li­czyć


SJP.pl

Roz­li­czal­ność ( ac­co­un­ta­bi­li­ty) – wła­ści­wość sy­ste­mu poz­wa­la­ją­ca przy­pi­sać okre­ślo­ne dzia­ła­nie w sy­ste­mie do osoby fi­zycz­nej lub pro­ce­su oraz umiej­sco­wić je w cza­sie.

Sta­no­wi jedną z pod­sta­wo­wych funk­cji bez­pie­czeń­stwa za­pew­nia­ją­cą, że okre­ślo­ne dzia­ła­nie do­wol­ne­go pod­mio­tu może być jed­noz­nacz­nie przy­pi­sa­ne temu pod­mio­to­wi.

Wikipedia


rozliczalny

da­ją­cy się roz­li­czyć


SJP.pl


rozliczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­li­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozliczenie n., rozliczalność ż., rozliczeniowiec m.

 czas. rozliczyć się, rozliczać ndk., rozliczyć dk.

 przym. rozliczeniowy, rozliczalny

Wiktionary


rozliczać

za­łat­wiać z kimś spra­wy fi­nan­so­we


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) su­mo­wać bądź ana­li­zo­wać ope­ra­cje zwy­kle fi­nan­so­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt z roz­li­cza­ją­cych nie bę­dzie miał od­wa­gi spraw­dzić gdzieś wyżej, co ów kryp­to­nim może zna­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. policzyć

 rzecz. rozliczanie n., rozliczenie n.

Wiktionary


rozliczenie

za­łat­wić z kimś spra­wy fi­nan­so­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fi­nans. ure­gu­lo­wa­nie wza­jem­nych zo­bo­wią­zań mię­dzy stro­na­mi umowy

 (1.2) usta­le­nie kwoty na­leż­no­ści

 (1.3) po­cią­gnię­cie do od­po­wie­dzial­no­ści za prze­wi­ny, zbrod­nie

 (1.4) do­ko­na­nie pod­su­mo­wa­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozliczanie n.

 czas. rozliczyć się, policzyć, rozliczać ndk., rozliczyć dk.

 przym. rozliczeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozrachunek

 (1.2) obliczenie, obrachunek

Wiktionary


rozliczeniowiec

osoba wy­ko­nu­ją­ca roz­li­cze­nia w ja­kimś przed­się­bior­stwie


SJP.pl


rozliczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­licz­ny


SJP.pl


rozliczny

róż­no­rod­ny, wie­lo­ra­ki, licz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. licz­ny, który wy­stę­pu­je w dużej licz­bie i w wielu for­mach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) ko­or­dy­no­wał dzia­łal­ność roz­licz­nych ko­mu­ni­stycz­nych służb spe­cjal­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈlʲit͡ʃnɨ, AS: rozlʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. liczny

 przysł. licznie

Wiktionary


rozliczytość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. roz­ma­i­tość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzlʲiˈt͡ʃɨtɔɕt͡ɕ, AS: rozlʹičytość

Wiktionary


rozliczyć

za­łat­wić z kimś spra­wy fi­nan­so­we


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­li­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozliczanie n., rozliczenie n.

 czas. policzyć, liczyć

Wiktionary


rozlot

1. od­da­le­nie się od sie­bie naw­za­jem i w różne stro­ny wielu pta­ków lub owa­dów; roz­le­ce­nie się;
2. roz­pierzch­nię­cie się, roz­pro­sze­nie się cze­goś


SJP.pl


rozlutownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­rzę­dzie słu­żą­ce do ro­złą­cza­nia ele­men­tów lu­to­wa­nych, czyli roz­lu­to­wy­wa­nia;

Wiktionary

Roz­lu­tow­ni­ca – na­rzę­dzie słu­żą­ce do ro­złą­cza­nia ele­men­tów lu­to­wa­nych, czyli roz­lu­to­wy­wa­nia, prze­ci­wień­stwo lu­tow­ni­cy.

Ty­po­wa roz­lu­tow­ni­ca ma formę pi­sto­le­tu z wbu­do­wa­ną pomp­ką ssąco-tło­czą­cą (w ro­zbu­do­wa­nych kon­struk­cjach jest ona zwy­kle za­si­la­nia sil­nicz­kiem elek­trycz­nym, a jej kształt i wiel­kość jest po­dob­ny do lu­tow­ni­cy trans­for­ma­to­ro­wej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ty­po­wa roz­lu­tow­ni­ca ma formę pi­sto­le­tu z wbu­do­wa­ną pomp­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzlutɔvʲˈɲit͡sa, AS: rozlutovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozlutowywać ndk., rozlutować dk.

Wiktionary


rozluźniający

czy­nić coś luź­nym, mniej spo­i­stym, mniej zwar­tym


SJP.pl


rozluźniać

czy­nić coś luź­nym, mniej spo­i­stym, mniej zwar­tym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­luź­nić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­luź­nić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­luź­niać się (dk. roz­luź­nić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­luź­nić się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozluźnienie n.

 przysł. luzem

 przym. luźny

Wiktionary


rozluźnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­luź­nić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­brym spo­so­bem na roz­luź­nie­nie karku, mię­śni i ła­go­dze­nie na­ci­sku na stawy nóg jest siad po tu­rec­ku (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzluʑˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: rozluźńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozluźnić, rozluźniać

 rzecz. rozluźnianie n.

 przysł. luzem

 przym. luźny

Wiktionary


rozluźniony

uczy­nić coś luź­nym, mniej spo­i­stym, mniej zwar­tym


SJP.pl


rozluźnić

uczy­nić coś luź­nym, mniej spo­i­stym, mniej zwar­tym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­luź­niać)

 (1.1) uczy­nić luź­nym

 (1.2) przen. uczy­nić mniej spię­tym, gę­stym lub tłocz­nym

 (1.3) przen. uczy­nić swo­bod­niej­szym, mniej ry­go­ry­stycz­nym

 (1.4) przen. osła­bić więzy, re­la­cje, po­wią­za­nia

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­luź­nić się (ndk. roz­luź­niać się)

 (2.1) stać się luź­nym

 (2.2) przen. stać się mniej spię­tym, gę­stym lub tłocz­nym

 (2.3) przen. stać się swo­bod­niej­szym, mniej ry­go­ry­stycz­nym

 (2.4) przen. stra­cić na sile, in­ten­syw­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po kilku ły­kach roz­luź­nił kra­wat, od­piął guzik przy koł­nie­rzy­ku ko­szu­li.

 (1.2) Jeśli tech­no­lo­gia roz­luź­ni tłok, to świet­nie. Jed­nak jeśli nie zmniej­szy tłoku, tylko zwięk­szy licz­bę naraz mo­gą­cych żyć ludzi, to w naj­lep­szym wy­pad­ku sy­tu­a­cja nie zmie­ni się dla tej kon­kret­nej jed­nost­ki.

 (1.3) Po trze­cie, doj­ście do wła­dzy Ed­war­da Gier­ka po­zu­ją­ce­go na Eu­ro­pej­czy­ka, tech­no­kra­tę o sze­ro­kich ho­ry­zon­tach, roz­luź­ni­ło nieco cen­zu­rę i przy­najm­niej przez pe­wien czas wolno było odro­bi­nę wię­cej.

 (2.3) Owszem, czuję pre­sję, ale i tak jest ona ni­czym w po­rów­na­niu ze stre­sem, jaki prze­ży­wa­łem w At­lan­cie. Po po­wro­cie ze zło­tem olim­pij­skim roz­luź­ni­łem się. W Pa­ry­żu byłem nawet na wiel­kim luzie.

 (2.4) Po­wo­li po­zy­tyw­ny bie­gun mu­zy­ki za­czął coraz bar­dziej przy­cią­gać współ­czu­cie i tak roz­luź­ni­ła się ostat­nia więź z ro­dzi­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈluʑɲit͡ɕ, AS: rozluźńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozluźnienie n.

 przysł. luzem

 przym. luźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zrelaksować

 (2.3) zrelaksować się

Wiktionary


rozlśniony

ro­zel­śnić;
1. spo­wo­do­wać blask, roz­ja­śnić, rozś­wiet­lić;
2. rozl­śnić się - stać się bły­szczą­cym, na­brać bla­sku


SJP.pl


rozlśnić

ro­zel­śnić;
1. spo­wo­do­wać blask, roz­ja­śnić, rozś­wiet­lić;
2. rozl­śnić się - stać się bły­szczą­cym, na­brać bla­sku


SJP.pl


rozm.

skrót od: roz­ma­wiał, roz­mo­wa


SJP.pl


rozmach

1. siła, dy­na­mi­ka, z jaką zo­sta­je wy­ko­na­ny jakiś ruch; impet, za­mach;
2. ruch wy­ko­na­ny za­ma­szy­ście, ener­gicz­nie;
3. dy­na­mi­ka, pręż­ność ce­chu­ją­ce kogoś, ja­kieś dzia­ła­nie lub czy­jeś dzie­ła; rzut­kość, śmia­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­ma­szy­sty ruch

 (1.2) dy­na­mi­ka w dzia­ła­niu, polot w dzie­łach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wziął roz­mach i rzu­cił.

 (1.2) Od­wach zbu­do­wa­no z roz­ma­chem: był to wy­so­ki, ce­gla­ny bu­dy­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzmax, AS: rozmaχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmachiwanie n.

 czas. rozmachiwać, machać

 przym. rozmachliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) energia, prężność, dynamika

Wiktionary


rozmachnięty

taki, który się roz­mach­nął


SJP.pl


rozmagnesować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­ma­gne­so­wy­wać)

 (1.1) spra­wić, że coś prze­sta­ło wyt­wa­rzać wokół sie­bie pole ma­gne­tycz­ne

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­ma­gne­so­wać się (ndk. roz­ma­gne­so­wy­wać się)

 (2.1) prze­stać wyt­wa­rzać wokół sie­bie pole ma­gne­tycz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Karta po­win­na być prze­cho­wy­wa­na z dala od te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych, te­le­wi­zo­rów i in­nych urzą­dzeń, które mogą ją roz­ma­gne­so­wać.

 (2.1) No i cóż: ka­se­ty się już za­pew­ne roz­ma­gne­so­wa­ły, płyty CD pew­nie nie­ba­wem nie będą się da­wa­ły odt­wa­rzać, a wi­ny­le — cze­ka­ją grzecz­nie w piw­ni­cy na am­ne­stię.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmagnesowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmagnesować

 (2.1) odmagnesować się

Wiktionary


rozmagnesowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ma­gne­so­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozmagnesowywanie n.

 czas. rozmagnesowywać ndk.

Wiktionary


rozmagnesowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ma­gne­so­wać)

 (1.1) spra­wiać, że coś prze­sta­je wyt­wa­rzać wokół sie­bie pole ma­gne­tycz­ne

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ma­gne­so­wy­wać się (dk. roz­ma­gne­so­wać się)

 (2.1) prze­sta­wać wyt­wa­rzać wokół sie­bie pole ma­gne­tycz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej szkod­li­wa jest wil­goć dla kaset ma­gne­to­fo­no­wych, wideo i in­nych. Woda łatwo się do nich do­sta­je, roz­ma­gne­so­wu­je i skle­ja taśmę, usz­ka­dza wew­nętrz­ne ele­men­ty me­cha­nicz­ne.

 (2.1) Taśma ma­gne­tycz­na? Zacz­nie się roz­ma­gne­so­wy­wać w ciągu trzy­dzie­stu do pięć­dzie­się­ciu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmagnesować dk.

 rzecz. rozmagnesowywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmagnesowywać

 (2.1) odmagnesowywać się

Wiktionary


rozmagnetyzować

daw­niej: roz­ma­gne­so­wać


SJP.pl


rozmagnetyzowywać

daw­niej: roz­ma­gne­so­wy­wać


SJP.pl


rozmaicie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­ma­i­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmaitość ż.

 przym. rozmaity

Wiktionary


rozmaiciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­ma­i­cie


SJP.pl


rozmaitości

książ­ko­wo: różne rze­czy, spra­wy, wia­do­mo­ści


SJP.pl


rozmaitość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co roz­ma­i­te, odz­na­cza­ją­ce się wie­lo­ścią

 (1.2) geom. wie­lo­wy­mia­ro­we uo­gól­nie­nie pojęć krzy­wej i po­wierzch­ni

Wiktionary

Roz­ma­i­tość n-wy­mia­ro­wa – uo­gól­nie­nie po­ję­cia krzy­wej na wię­cej wy­mia­rów. Zbiór punk­tów, wy­po­sa­żo­ny w ge­o­me­trię, która ma lo­kal­nie włas­no­ści ge­o­me­trii zna­nej z prze­strze­ni rze­czy­wi­stej for­mu­la_1-wy­mia­ro­wej (prze­strze­ni eu­kli­de­so­wej). Wy­po­sa­że­nie w ge­o­me­trię jest klu­czo­we – oz­na­cza bo­wiem, że po­da­ne zo­sta­ły wzory na obli­cza­nie od­le­gło­ści mię­dzy punk­ta­mi, kątów mię­dzy pro­sty­mi, pól po­wierzch­ni itp., przy czym lo­kal­nie od­le­gło­ści mię­dzy punk­ta­mi są dane wzo­ra­mi ta­ki­mi jak w prze­strze­ni eu­kli­de­so­wej itd.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. urozmaicenie n.

 czas. urozmaicić dk.

 przym. rozmaity

 przysł. rozmaicie

Wiktionary


rozmaitszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­ma­i­ty


SJP.pl


rozmaity

róż­no­rod­ny, nie­jed­na­ko­wy, różny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się róż­no­rod­no­ścią swo­ich cech, np. kształ­tów, ko­lo­rów, typów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Afry­ka­nin miał na sprze­daż wiele roz­ma­i­tych stro­jów ze swo­je­go kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmaˈjitɨ, AS: rozmai ̯ity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmaitość ż.

 przysł. rozmaicie

 czas. urozmaicić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różnorodny, różny

Wiktionary


rozmajaczać

daw­niej:
1. za­ry­so­wy­wać się nie­wy­raź­nie;
2. roz­ma­ja­czać się:
a) za­czy­nać ma­ja­czyć;
b) uka­zy­wać się jako ma­ja­ki


SJP.pl


rozmakać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­mo­knąć)

 (1.1) sta­wać się mięk­kim przez na­sią­ka­nie wodą

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozmokły

Wiktionary


rozmamany

roz­ma­mła­ny


SJP.pl


rozmamrany

roz­ma­mła­ny


SJP.pl


rozmamłany

roz­me­mła­ny; po­tocz­nie:
1. ubra­ny nied­ba­le, nie­kom­plet­nie;
2. nie­za­pię­ty, po­roz­pi­na­ny;
3. po­gnie­cio­ny, zmię­ty;
4. zo­sta­wio­ny w nie­ła­dzie;
5. po­zba­wio­ny ener­gii;
6. bez wy­ra­zu, szary, nudny


SJP.pl


rozmamłać

roz­me­młać; po­tocz­nie:
1. po­roz­pi­nać, po­wyw­le­kać odzież;
2. po­gnieść, wy­miąć coś;
3. po­zo­sta­wić coś w nie­ła­dzie, roz­gar­dia­szu;
4. roz­ma­młać się:
a) stra­cić ener­gię i wigor; oklap­nąć;
b) do­pro­wa­dzić odzież na sobie do nie­ła­du, po­roz­pi­nać się


SJP.pl


rozmarasić

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. góry. roz­ma­zać, rozs­ma­ro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak go auta trze­pło, że się go roz­ma­ra­si­ło na dro­dze.

Wiktionary


rozmaryn

krzew śró­dziem­no­mor­ski upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na lub przy­pra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ros­ma­ri­nus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z jed­ne­go z ga­tun­ków ro­dza­ju roz­ma­ryn (1.1)

 (1.3) kulin. przy­pra­wa uzy­ska­na ze świe­żych lub wy­su­szo­nych liści roz­ma­ry­nu (1.2)

Wiktionary

Roz­ma­ryn ("Ros­ma­ri­nus", właśc. "Sal­via" subg. "Ros­ma­ri­nus") – tra­dy­cyj­nie wy­róż­nia­ny ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych, współ­cze­śnie po­dro­dzaj w obrę­bie ro­dza­ju szał­wia "Sal­via". Obej­mu­je trzy ga­tun­ki i dwa mie­szań­ce spo­ty­ka­ne także w na­tu­rze wy­stę­pu­ją­ce w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie i ob­sza­rze śró­dziem­no­mor­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Roz­ma­ryn upra­wia­ny jest ze wzglę­du na dużą za­war­tość olej­ków ete­rycz­nych.

 (1.3) Dodaj roz­ma­ry­nu do ma­ka­ro­nu, bę­dzie le­piej sma­ko­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmarɨ̃n, AS: rozmarỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmarynowiec m., Rozmarynów m.

:: zdrobn. rozmarynek m.

 przym. rozmarynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) stpol. bagno borowe

Wiktionary


rozmarynek

ro­śli­na z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych; cha­me­daf­ne


SJP.pl


rozmarynowiec

eu­raz­ja­tyc­ki krzew ozdob­ny; ro­kit­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. zob. ro­kit­nik.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owoce roz­ma­ry­now­ca są bo­ga­te w wi­ta­mi­nę C.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmarɨ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: rozmarỹnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmaryn m.

 przym. rozmarynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rokitnik

Wiktionary


rozmarynowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rozmarzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­ma­rza­nie

 (1.2) wpra­wia­nie w stan ma­rze­nia

Wiktionary


rozmarzać

[czy­taj: roz­mar-zać] tajać, roz­ta­piać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­marz­nąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­marz­nąć.

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ma­rzyć)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­ma­rzyć.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ma­rzać się (dk. roz­ma­rzyć się)

 (3.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­ma­rzyć się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta­trzań­skie stawy roz­ma­rza­ją, wcho­dze­nie na ich taflę grozi wpad­nię­ciem do wody.

 (3.1) Cze­ka­łem cier­pli­wie sił i roz­ma­rza­łem się cu­da­mi, jakie cze­ka­ły na mnie tam — za ścia­na­mi ho­te­lu w po­lach i ga­jach Sor­ren­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmarzat͡ɕ, AS: rozmarzać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. marzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mięknąć, odmarzać, rozmrażać się, rozpływać się, rozpuszczać się, roztapiać się, stapiać się, tajać, topić się, topnieć

 (2.1) oczarowywać, rozanielać, upajać, urzekać, zachwycać

 (3.1) fantazjować, imaginować, marzyć, roić, zmyślać; budować coś na piasku, budować zamki na lodzie, bujać w obłokach, chodzić z głową w chmurach, oddawać się marzeniom, puszczać wodze fantazji, snuć marzenia, stawiać zamki na lodzie, śnić na jawie

Wiktionary


rozmarzenie

1. po­bu­dzić kogoś do ma­rzeń, wpra­wić w stan ma­rze­nia;
2. roz­ma­rzyć się - za­cząć ma­rzyć, dać się po­nieść wy­o­braź­ni


SJP.pl


rozmarznięty

[czy­taj: roz­mar-znię­ty] taki, który roz­marz­nął (roz­marzł); roz­marz­ły, roz­marź­nię­ty


SJP.pl


rozmarznąć

[czy­taj: roz­mar-znąć] prze­stać być zmarz­nię­tym lub zam­ro­żo­nym; od­ta­jać, roz­ta­jać, rozm­ro­zić się, roz­to­pić się


SJP.pl


rozmarzony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który się roz­ma­rzył, świad­czą­cy o roz­ma­rze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. marzenie n., rozmarzenie n.

 czas. marzyć, rozmarzyć dk.

Wiktionary


rozmarzyć

1. po­bu­dzić kogoś do ma­rzeń, wpra­wić w stan ma­rze­nia;
2. roz­ma­rzyć się - za­cząć ma­rzyć, dać się po­nieść wy­o­braź­ni


SJP.pl


rozmarzły

[czy­taj: roz­mar-zły] taki, który roz­marzł (roz­marz­nął); roz­marz­nię­ty, roz­marź­nię­ty


SJP.pl


rozmarźnięty

taki, który roz­marz­nął (roz­marzł); roz­marz­ły, roz­marz­nię­ty


SJP.pl


rozmasować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­ma­so­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­skra­miam chęć, by roz­ma­so­wać skro­nie – Ana­kin za­wsze się ze mnie śmiał, gdy tak ro­bi­łem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. masażysta mos.

Wiktionary


rozmawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ma­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: rozmavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmawiać ndk.

 rzecz. rozmówczyni ż., rozmowy nmos., rozmównica ż., rozmowa ż., rozmowność ż., rozmówca mos.

 przym. rozmowny

Wiktionary


rozmawiać

cza­sow­nik

 (1.1) wy­mie­niać wza­jem­nie myśli i po­glą­dy za po­mo­cą wy­po­wia­da­nych słów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo czę­sto roz­ma­wiam ze swoim przy­ja­cie­lem przez te­le­fon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmavʲjät͡ɕ, AS: rozmavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowy nmos., rozmowność ż., mównica ż., rozmowa ż., rozmówca m., rozmówczyni ż., rozmawianie n., rozmówka ż., rozmówki ż. lm., rozmównica ż.

 czas. rozmówić się, porozmawiać

 przym. rozmowny, rozmówczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mówić, paktować, konwersować, dyskutować, prowadzić dialog / konwersacje / rozmowę, relacjonować, reg. śl. gwarzić, reg. śl. gwarzyć

Wiktionary


rozmaz

kro­pla krwi lub wy­dzie­li­ny okre­ślo­ne­go na­rzą­du, od­po­wied­nio przy­go­to­wa­na i roz­pro­wa­dzo­na na szkieł­ku pod­staw­ko­wym w celu wy­ko­na­nia ba­da­nia mi­kro­sko­po­we­go; wymaz


SJP.pl

Roz­maz – ro­dzaj pre­pa­ra­tu mi­kro­sko­po­we­go, na któ­rym kro­plę krwi (roz­maz krwi), szpi­ku kost­ne­go (mie­lo­gram), za­wie­si­ny bak­te­rii, biop­ta­tu, itp. roz­pro­wa­dza się (roz­ma­zu­je) na szkieł­ku pod­sta­wo­wym w celu wy­ko­na­nia ba­da­nia mi­kro­sko­po­we­go.

Wikipedia


rozmazanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ma­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmazać dk.

Wiktionary


rozmazowy

→ roz­maz, np. pre­pa­rat roz­ma­zo­wy


SJP.pl


rozmazywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ma­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmazywać ndk.

Wiktionary


rozmaślać

1. za­mie­niać na masło;
2. po­tocz­nie: roz­gnia­tać coś, robić z cze­goś paćkę; roz­pać­kać; roz­pać­ki­wać


SJP.pl


rozmaślić

1. za­mie­nić na masło;
2. po­tocz­nie: roz­gnieść coś, zro­bić z cze­goś paćkę; roz­pać­kać


SJP.pl


rozmemłany

roz­ma­mła­ny; po­tocz­nie:
1. ubra­ny nied­ba­le, nie­kom­plet­nie;
2. nie­za­pię­ty, po­roz­pi­na­ny;
3. po­gnie­cio­ny, zmię­ty;
4. zo­sta­wio­ny w nie­ła­dzie;
5. po­zba­wio­ny ener­gii;
6. bez wy­ra­zu, szary, nudny


SJP.pl


rozmemłać

roz­ma­młać; po­tocz­nie:
1. po­roz­pi­nać, po­wyw­le­kać odzież;
2. po­gnieść, wy­miąć coś;
3. po­zo­sta­wić coś w nie­ła­dzie, roz­gar­dia­szu;
4. roz­me­młać się:
a) stra­cić ener­gię i wigor; oklap­nąć;
b) do­pro­wa­dzić odzież na sobie do nie­ła­du, po­roz­pi­nać się


SJP.pl


rozmiar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiel­kość cze­goś (pod wzglę­dem dłu­go­ści, sze­ro­ko­ści, ob­ję­to­ści lub wy­so­ko­ści)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ker­ning i świa­tło są ści­śle po­wią­za­ne z bie­żą­cym roz­mia­rem czcion­ki.

 (1.1) Sa­dzon­ki róży mają roz­mia­ry od zwar­tych, mi­nia­tu­ro­wych róż, do pnącz osią­ga­ją­cych 7 me­trów wy­so­ko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzmʲjar, AS: rozmʹi ̯ar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmiarówka ż., miara ż., miarka ż.

 przym. rozmiarowy

 czas. mierzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymiar, gabaryt, kaliber, miara

Wiktionary


rozmiarek

naz­wi­sko


SJP.pl


rozmiarowość

→ roz­mia­ro­wy


SJP.pl

Patrz:

rozmiarowy

rozmiarowy

→ roz­miar


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy roz­mia­ru

Wiktionary

Patrz:

rozmiar

Powiązane:

 rzecz. rozmiar mrz., rozmiarówka ż.

Wiktionary


rozmiarówka

1. wykaz roz­mia­rów pro­duk­tów firmy odzie­żo­wej lub obuw­ni­czej;
2. roz­pię­tość roz­mia­rów okre­ślo­ne­go pro­duk­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ta­be­la z oz­na­cze­nia­mi roz­mia­rów danej firmy odzie­żo­wej lub pro­du­cen­ta obu­wia; także roz­pię­tość roz­mia­rów da­ne­go pro­duk­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moim zda­niem roz­mia­rów­ka jest ide­al­na, ja spo­koj­nie mogę brać bez przy­mie­rza­nia. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Tylko u nas roz­mia­rów­ka dam­ska prze­wi­du­je ko­bie­ty bez biu­stu, tylko u nas roz­mia­ry po­wy­żej 42 wiszą na za­ple­czu, do­stęp­ne na żą­da­nie, żeby nie robić złego wra­że­nia na chu­dych klient­kach. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Raj­stop­ki mają za­ni­żo­ną roz­mia­rów­kę, nieco zbie­ga­ją się rów­nież w pra­niu. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Pa­mię­taj, że każdy pro­du­cent po­sia­da włas­ną roz­mia­rów­kę i mu­sisz sto­so­wać tylko i wy­łącz­nie roz­mia­rów­kę pro­du­cen­ta, któ­re­go but chcesz kupić. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmʲjaˈrufka, AS: rozmʹi ̯arufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmiar

 przym. rozmiarowy

 przysł. rozmiarowo

Wiktionary


rozmiazg

roz­miazg kol­weń­ski - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny roz­miaz­go­wa­tych


SJP.pl


rozmiazgowate

o ce­chach roz­miaz­go­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


rozmiazgowaty

o ce­chach roz­miaz­go­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


rozmiażdżać

kru­szyć, tłuc coś na miaz­gę


SJP.pl


rozmiażdżyć

po­kru­szyć, po­tłuc coś na miaz­gę


SJP.pl


rozmielać

mie­ląc, roz­cie­rać coś na pro­szek; umie­lać


SJP.pl


rozmielić

mie­ląc, ro­ze­trzeć; ro­zem­leć


SJP.pl


rozmienianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­mie­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozmienianie n.

 czas. rozmieniać ndk.

Wiktionary


rozmieniarka

urzą­dze­nie do roz­mie­nia­nia pie­nię­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ma­szy­na wy­mie­nia­ją­ca wrzu­co­ną go­tów­kę na tę samą kwotę w mniej­szych no­mi­na­łach (naj­czę­ściej ban­kno­ty na mo­ne­ty)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwóch do­tych­czas nie­u­sta­lo­nych męż­czyzn do­ko­na­ło kra­dzie­ży bi­lo­nu z roz­mie­niar­ki znaj­du­ją­cej się przy myjce be­zdo­ty­ko­wej w Gar­wo­li­nie.

Wiktionary


rozmienienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­mie­nić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmienić

Wiktionary


rozmienić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­mie­niać)

 (1.1) wy­mie­nić pie­nią­dze na ban­kno­ty lub mo­ne­ty na takie o mniej­szych no­mi­na­łach

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­mie­nić się (ndk. roz­mie­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­mie­niać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ma pani roz­mie­nić stówę po dysze?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmienienie n.

Wiktionary


rozmiesić

roz­ro­bić cia­sto


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) ugnia­ta­jąc lub wy­ra­bia­jąc, nadać gę­stej sub­stan­cji (np. cia­stu, gli­nie z wodą) po­żą­da­ną, jed­no­li­tą kon­sy­sten­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­pierw trze­ba chleb roz­mie­sić w pal­cach, potem po­ro­bić mi­nia­tu­ro­we ku­lecz­ki, potem igłą ku­lecz­ki te po­prze­dziu­ra­wiać.

 (1.1) Krą­żąc po ob­wo­dzie wiel­kie­go placu roz­mie­si­li sa­bo­ta­mi śnieg i glinę na gęstą, pod­ma­rza­ją­cą papkę.

 (1.1) Kiedy po srogiéj ule­wie opa­dła gdzieś ze ścia­ny na­le­pa, albo w skwar os­chła osy­pa­ła się glina, i wiatr, gość nie­pro­szo­ny, po izdeb­ce prze­le­ciał: wdowa szła za chatę, roz­mie­si­ła gliny, przy­ło­ży­ła gruzu z kuźni, za­pra­wi­ła otwór…

 (1.1) śrpol. przen. Ale ieſly mie rozgrzeſſys Pra­wie mie wdzie­ży roſmieſys. (Ale jeśli mnie roz­grze­szysz, pra­wie mnie w dzie­ży roz­mie­sisz. = Lecz jeśli udzie­lisz mi roz­grze­sze­nia, praw­dzi­wie ugnie­ciesz mnie [​jak cia­sto​] w dzie­ży.)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmieszenie n., mieszenie n., miesiarka ż., wymieszenie n., zamieszenie n.

 czas. miesić, namiesić, pomiesić, wymiesić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozrobić, rozgnieść, urobić, rozczynić, rozmieszać

Wiktionary


rozmieszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ulo­ko­wa­nie w róż­nych miej­scach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) For­ma­cje tra­wia­ste dzie­li się na stre­fo­we lub azo­nal­ne od­po­wied­nio do roz­mie­szcze­nia czyn­ni­ków wa­run­ku­ją­cych ich wy­stę­po­wa­nie.

 (1.1) Po­łą­cze­nie cy­tosz­kie­le­tu ze ścia­ną ko­mór­ko­wą ułat­wia roz­mie­szcze­nie or­ga­nel­li wew­nątrz ko­mór­ki oraz ich ruchy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmieszczanie n.

 czas. rozmieścić dk., rozmieszczać ndk.

Wiktionary


rozmieścić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­mie­szczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmieszczanie n., rozmieszczenie n.

 czas. rozmieszczać ndk.

Wiktionary


rozmijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­mi­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozminięcie n.

 czas. rozmijać ndk., rozminąć dk.

Wiktionary


rozmiksować

po­tocz­nie: roz­drob­nić coś mik­se­rem


SJP.pl


rozminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­mi­no­wać.

Wiktionary

Roz­mi­no­wa­nie – w dzia­ła­niach lą­do­wych wy­kry­wa­nie oraz po wy­kry­ciu, iden­ty­fi­ko­wa­nie, oz­na­cza­nie i ne­u­tra­li­zo­wa­nie, ni­szcze­nie lub usu­wa­nie min oraz innej amu­ni­cji wy­bu­cho­wej, im­pro­wi­zo­wa­nych urzą­dzeń wy­bu­cho­wych i min-pu­ła­pek w okre­ślo­nym re­jo­nie w celu umoż­li­wie­nia kon­ty­nu­o­wa­nia dzia­łań woj­sko­wych przy zre­du­ko­wa­nym po­zio­mie za­gro­żeń.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozminować dk.

Wiktionary


rozminować

usu­nąć miny z te­re­nu za­mi­no­wa­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­mi­no­wy­wać)

 (1.1) wojsk. oczy­ścić teren z min

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­mi­no­wać się (ndk. roz­mi­no­wy­wać się)

 (2.1) wojsk. sa­mo­ist­nie stać się oczy­szczo­nym z min

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­ta­lion roz­mi­no­wał i oz­na­czył bród na Kłod­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mina ż., rozminowanie n.

 czas. rozminowywać ndk.

Wiktionary


rozminowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­mi­no­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozminowywać ndk.

Wiktionary


rozminowywać

usu­wać miny z te­re­nu za­mi­no­wa­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­mi­no­wać)

 (1.1) wojsk. wy­kry­wać i uniesz­kod­li­wiać miny wy­bu­cho­we

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­mi­no­wy­wać się (dk. roz­mi­no­wać się)

 (2.1) wojsk. sa­mo­ist­nie sta­wać się oczy­szczo­nym z min

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czu­li­śmy się zu­peł­nie jak sa­pe­rzy w fil­mie, roz­mi­no­wu­ją­cy bombę w ostat­nich se­kun­dach przed wy­bu­chem – mówi bli­ski współ­pra­cow­nik Ju­szczen­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmʲĩnɔˈvɨvat͡ɕ, AS: rozmʹĩnovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozminowywanie n.

 czas. minować ndk., rozminować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odminowywać

Wiktionary


rozmiękać

cza­sow­nik

 (1.1) sta­wać się mięk­kim, prze­sią­ka­jąc wil­go­cią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby mydło szyb­ko się nie zu­ży­ło i nie roz­mię­ka­ło, kładź­my je na pod­staw­ce, przez którą spły­nie nad­miar wody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmiękanie n., rozmiękczanie n., rozmiękczenie n.

 czas. rozmięknąć dk., rozmiękczać ndk., rozmiękczyć dk.

Wiktionary


rozmiękczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­mięk­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozmiękczanie n.

 czas. rozmiękać, rozmiękczać ndk.

Wiktionary


rozmiłowany

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­ka­zu­je za­mi­ło­wa­nie do czego, jest zwo­len­ni­kiem, mi­ło­śni­kiem czego

 (1.2) daw. książk. taki, który się roz­mi­ło­wał, roz­ko­chał w kim; roz­ko­cha­ny; też: świad­czą­cy o czy­imś roz­ko­cha­niu

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: roz­mi­ło­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pę­dza­li więk­szą część dnia na bo­i­sku, gra­jąc w siat­ków­kę z ka­pi­ta­nem i in­ny­mi prze­ło­żo­ny­mi, roz­mi­ło­wa­ny­mi w tym spor­cie.

 (1.1) — Żebyś pani wie­dzia­ła, z jak do­stoj­ny­mi oso­ba­mi bę­dziesz odtąd prze­sta­wać, wy­mie­nię pani ich ty­tu­ły: to jest An­dzia,] moja star­sza córka, bar­dzo roz­mi­ło­wa­na w swoim fachu kwia­ciar­ka, praw­dzi­wa ar­tyst­ka w ukła­da­niu bu­kie­tów, [za które na wy­sta­wie ogrod­ni­czej otrzy­ma­ła medal.

 (1.1) Roz­mi­ło­wa­ny od dawna w Ta­trach, był jed­nym z za­ło­ży­cie­li To­wa­rzy­stwa Ta­trzań­skie­go, które pow­sta­ło w Za­ko­pa­nem w r. 1873 [i człon­kiem Wy­dzia­łu aż do śmier­ci w r. 1883.]

 (1.1) Roz­mi­ło­wa­ny w swo­jem sic. [swoim] po­wo­ła­niu żoł­nier­skiem sic. [żoł­nier­skim], nie chciał się roz­stać z mun­du­rem i pa­ła­szem [i dla­te­go to ko­rzy­stał ze spo­sob­no­ści, która mu je za­trzy­mać doz­wa­la­ła, cho­ciaż w bez­czyn­nem sic. [bez­czyn­nym] próż­niact­wie, jak to mówił nie­raz.]

 (1.1) [Kiedy wów­czas każdy, co się­gał po wyż­sze stop­nie, co chciał nabyć zna­cze­nia mię­dzy swo­i­mi, chęt­nie pu­szczał się do Włoch, Fran­cyi sic. [Fran­cji][,] i Nie­miec, gdzie rad słu­chał uczo­nych wy­kła­dów po aka­de­miach, i za to­wa­rzy­stwem sław­nych nauką mężów się ubie­gał — pan Mi­ko­łaj,] roz­mi­ło­wa­ny w zie­miań­skim ży­wo­cie, ani na włos się za gra­ni­cę nie[ ]wy­chy­lił, [raz tylko, jak bio­graf mówi, wy­je­chał w księ­stwo li­tew­skie, i to nie na długo.]

 (1.2) Od­su­wa­jąc poń­czosz­kę z ko­la­na Pa­u­li­ny i stu­diu­jąc roz­mi­ło­wa­ny­mi oczy­ma zwię­złą i szla­chet­ną struk­tu­rę prze­gu­bu, oj­ciec mój mówił: — Jakże pełna uroku i jak szczę­śli­wa jest forma bytu, którą panie obra­ły.

 (1.2) Męż­czyz­na uga­nia­ją­cy się za ko­bie­ta­mi, mi­ło­śnik ro­man­sów i cu­dzych żon, roz­mi­ło­wa­ny we wszyst­kich nie­wia­stach[,] nie był zdol­ny ko­chać żad­nej po­waż­nie i na długo [dłu­żej].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakochany

 (1.2) rozkochany

Wiktionary


rozmnażanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozm­na­żać.

Wiktionary

Rozm­na­ża­nie, re­pro­duk­cja, pro­kre­a­cja – wła­ści­wy wszyst­kim or­ga­niz­mom pro­ces ży­cio­wy po­le­ga­ją­cy na wyt­wa­rza­niu po­tom­stwa przez or­ga­niz­my ro­dzi­ciel­skie.

Jako sy­no­nim rozm­na­ża­nia po­da­je się cza­sem roz­ród jed­nak po­ję­cia te by­wa­ją roz­róż­nia­ne.

Or­ga­niz­my wyt­wa­rza­ją spe­cjal­ne na­rzą­dy słu­żą­ce do rozm­na­ża­nia takie jak: za­rod­nie, ga­me­tan­gia, go­na­dy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmnaˈʒãɲɛ, AS: rozmnažãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmnażać, rozmnożyć, mnożyć

 rzecz. rozmnożenie n., mnożenie n.

Wiktionary


rozmnażarka

miej­sce do ce­lo­we­go rozm­na­ża­nia or­ga­niz­mów


SJP.pl


rozmnażać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rozm­no­żyć)

 (1.1) po­więk­szać licz­bę, ilość cze­goś

 (1.2) po­wo­do­wać ro­dze­nie się kogoś, cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rozm­na­żać się (dk. rozm­no­żyć się)

 (2.1) po­więk­szać licz­bę osob­ni­ków swo­je­go ga­tun­ku, mieć po­tom­stwo na świat

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Nie­rzad­ko od­po­wied­ni domek dla pta­ków to je­dy­ne, czego bra­ku­je, aby w ogro­dzie mógł się rozm­na­żać cały sze­reg ga­tun­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. mnogi

 rzecz. mnożenie n., rozmnażanie n.

Wiktionary


rozmnoża

1. okres lę­go­wy u zwie­rząt;
2. miej­sce wy­lę­gu zwie­rząt


SJP.pl


rozmnóżka

struk­tu­ra ma­ją­ca po­stać grup lub po­je­dyn­czych ko­mó­rek, słu­żą­ca do rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go, wyt­wa­rza­na przez ro­śli­ny za­rod­ni­ko­we i na­sien­ne


SJP.pl

Rozm­nóż­ka – organ rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go ro­ślin za­rod­ni­ko­wych i na­sien­nych. Rozm­nóż­ki są spe­cjal­ny­mi frag­men­ta­mi ple­chy lub bulw­ka­mi pę­do­wy­mi. Mogą one pow­sta­wać na ro­zło­gach, brze­gach liści lub na ło­dy­gach, zwy­kle w ką­tach liści.

W pol­skiej flo­rze nie­wie­le jest ro­ślin wyt­wa­rza­ją­cych rozm­nóż­ki.

Wikipedia


rozmnóżkowy

do­ty­czą­cy rozm­nóż­ki


SJP.pl


rozmodlenie

stan, w jakim znaj­du­je się czło­wiek mod­lą­cy się żar­li­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­czas. rel. stan, w któ­rym znaj­du­je się czło­wiek mod­lą­cy się żar­li­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmɔˈdlɛ̃ɲɛ, AS: rozmodlẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmodlić się dk.

 przym. rozmodlony

Wiktionary


rozmodlony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który się roz­mod­lił, także. świad­czą­cy o roz­mod­le­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ka­pli­cy klę­cza­ło kilka roz­mod­lo­nych osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmɔˈdlɔ̃nɨ, AS: rozmodlõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmodlenie n., modlitwa ż., modły nmos., modlenie n., wymodlenie n.

 czas. rozmodlić się dk., modlić się ndk., wymodlić dk.

 przym. modlitewny, modlitewnie

 przysł. modlitewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatopiony w modlitwie

Wiktionary


rozmoknąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. roz­ma­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­ma­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozmokły

Wiktionary


rozmokły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który roz­mókł; zbyt mocno na­są­czo­ny pły­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmakanie n., rozmoknięcie n.

 czas. rozmakać ndk., rozmoknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemoczony, rozmiękły, rozmoknięty

Wiktionary


rozmontowywalny

da­ją­cy się roz­mon­to­wać; de­mon­to­wal­ny


SJP.pl


rozmotalnia

ma­szy­na do od­wi­ja­nia nitek z ko­ko­nów jed­wab­ni­ków; hala fa­brycz­na, w któ­rej tę pracę się wy­ko­nu­je


SJP.pl


rozmotać

od­wi­nąć coś z motka, z kłęb­ka


SJP.pl


rozmotywać

od­wi­jać coś z motka, z kłęb­ka


SJP.pl


rozmowa

po­ro­zu­mie­wa­nie się za po­mo­cą słów; kon­wer­sa­cja, dy­sku­sja, po­le­mi­ka, dy­spu­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ustna wy­mia­na zdań

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­mo­wa – ko­mu­ni­ka­cja wer­bal­na, dia­log
  • Roz­mo­wa – ame­ry­kań­ski film z 1974 w re­ży­se­rii Fran­ci­sa Forda Cop­po­li
  • Roz­mo­wa – bry­tyj­ski film z 2013, Oscar za naj­lep­szy krót­ko­me­tra­żo­wy film ak­tor­ski
  • Roz­mo­wa Mi­strza Po­li­kar­pa ze Śmier­cią
  • Roz­mo­wa w „Ka­te­drze”
  • Astro­nom Ko­per­nik, czyli roz­mo­wa z Bo­giem
  • Roz­mo­wa – sin­gel pro­mu­ją­cy de­biu­tanc­ką płytę Łony Ko­niec żar­tów wy­da­ny w 2001 roku przez As­falt Re­cords
  • ga­wę­da
  • wy­wiad
  • dy­sku­sja
  • de­ba­ta
  • kon­wer­sa­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­si z naj­więk­szych przy­cho­dzi­li do niego, pro­si­li o roz­mo­wę i przed­sta­wia­li mu swoje spra­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɔva, AS: rozmova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mowa ż., rozmowy nmos., rozmówki lm nm., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

:: zdrobn. rozmówka ż.

 czas. porozmawiać dk., rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny, mowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogawędka, konwersacja, dialog

Wiktionary


rozmownica

roz­mów­ni­ca;
1. w klasz­to­rach, in­ter­na­tach, wię­zie­niach: pokój do roz­ma­wia­nia z oso­ba­mi od­wie­dza­ją­cy­mi
2. budka te­le­fo­nicz­na


SJP.pl


rozmowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­mow­nie


SJP.pl


rozmowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­mow­ny


SJP.pl


rozmowniś

po­tocz­nie: czło­wiek ga­dat­li­wy, lu­bią­cy dużo mówić; ga­du­ła, papla, ple­ciuch, ple­ciu­ga


SJP.pl


rozmowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha bycia roz­mow­nym, chęt­nym do roz­mo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmawianie n., rozmowa ż., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmówka ż., rozmówki nmos. lm., rozmównica ż.

 czas. rozmawiać ndk., rozmówić się dk., porozmawiać dk.

 przym. rozmowny

 przysł. rozmownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gadatliwość, gadulstwo

Wiktionary


rozmowny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. taki, który lubi roz­ma­wiać, jest chęt­ny do roz­mo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­gu­mił wró­cił z Ka­liń­ca roz­pro­mie­nio­ny i roz­mow­ny jak nigdy.

 (1.1) Ci, któ­rzy spo­glą­da­li na nas względ­nie przy­tom­nie, nie wy­glą­da­li na roz­mow­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɔvnɨ, AS: rozmovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowy nmos., rozmowa ż., rozmówka ż., rozmówki nmos., rozmówca m., rozmówczyni ż., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

 czas. rozmawiać ndk., porozmawiać dk.

 przysł. rozmownie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gadatliwy, elokwentny, rozgadany, rozszczebiotany, roztrajkotany, szczebiotliwy, terkotliwy, wielomówny

Wiktionary


rozmowy

po­ro­zu­mie­wa­nie się za po­mo­cą słów; kon­wer­sa­cja, dy­sku­sja, po­le­mi­ka, dy­spu­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ofi­cjal­ne kon­sul­ta­cje lub na­ra­da

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|roz­mo­wa.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łącz­nie w roz­mo­wach w Mag­da­len­ce uczest­ni­czy­ły 42 osoby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowa ż., rozmówka ż., mowa ż., rozmówki lm nm., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmównica ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

 czas. porozmawiać dk., rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) układy

Wiktionary


rozmrażać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rozm­ro­zić)

 (1.1) po­zby­wać się z cze­goś war­stwy lodu albo szro­nu

 (1.2) wy­pro­wa­dzać coś ze stanu zam­ro­że­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. mroźno

 rzecz. mrożonka ż.

Wiktionary


rozmrozić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rozm­ra­żać)

 (1.1) po­zbyć się z cze­goś war­stwy lodu albo szro­nu

 (1.2) wy­pro­wa­dzić coś ze stanu zam­ro­że­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. mroźno

 rzecz. mrożonka ż.

Wiktionary


rozmus

naz­wi­sko


SJP.pl


rozmuzykować

1. za­chę­cić kogoś do mu­zy­ko­wa­nia;
2. roz­mu­zy­ko­wać się - na­brać ocho­ty do mu­zy­ko­wa­nia


SJP.pl


rozmuzykowywać

1. za­chę­cać kogoś do mu­zy­ko­wa­nia;
2. roz­mu­zy­ko­wy­wać się - na­bie­rać ocho­ty do mu­zy­ko­wa­nia


SJP.pl


rozmydlić

1. po­zba­wić ostro­ści, wy­ra­zi­sto­ści;
2. roz­myd­lić się -
a) o mydle: roz­pu­ścić się w wo­dzie;
b) stra­cić ostrość, wy­ra­zi­stość


SJP.pl


rozmysł

daw­niej: na­mysł, roz­wa­ga, roz­trop­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­wa­że­nie, na­my­śle­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmyślać ndk., rozmyślić dk.

 przym. rozmyślny

 przysł. rozmyślnie

Wiktionary


rozmytość

1. cecha cze­goś po­zba­wio­ne­go wy­ra­zi­sto­ści; nie­o­strość;
2. cecha cze­goś po­zba­wio­ne­go pre­cyz­ji


SJP.pl


rozmyć

1. roz­pu­ścić i zmy­wa­jąc roz­nieść grunt, po­kła­dy skal­ne itp.; wy­płu­kać;
2. po­zba­wić wy­raź­nych kon­tu­rów;
3. roz­myć się - stać się stop­nio­wo nie­wi­docz­nym z po­wo­du od­da­le­nia lub nie­przej­rzy­sto­ści po­wie­trza


SJP.pl


rozmyślanie

me­dy­ta­cja, re­flek­sja, także re­li­gij­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­my­ślać.

 (1.2) me­dy­ta­cja chrze­ści­jań­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzmɨɕˈlãɲɛ, AS: rozmyślãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmyślać

Wiktionary


rozmyślać

cza­sow­nik

 (1.1) za­sta­na­wiać się nad czymś; długo o czymś my­śleć, roz­wa­żać coś

cza­sow­nik zwrot­ny roz­my­ślać się

 (2.1) zmie­niać zda­nie, znie­chę­cać się; wy­co­fy­wać się, od­stę­po­wać od ja­kie­goś zda­nia, de­cyz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Ha! – krzy­knął poeta, który cały czas roz­my­ślał i ana­li­zo­wał wy­do­by­te od chło­pów in­for­ma­cje. – Po­ła­pa­łem się!

 (2.1) Tym razem ci da­ru­ję, więc le­piej za­bie­raj się stąd zanim się roz­my­ślę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɨɕlat͡ɕ, AS: rozmyślać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmyślić, myśleć

 rzecz. rozmyślanie n.

 przysł. rozmyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) myśleć, dumać, rozważać, medytować, deliberować

Wiktionary


rozmyślić

roz­my­ślić się - zmie­nić plany, zda­nie, de­cyz­ję


SJP.pl


rozmyślnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­myśl­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmɨɕl̥ʲɲɛ, AS: rozmyśl̦ʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozmyślny

 czas. rozmyślać

 rzecz. rozmysł mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) celowo

Wiktionary


rozmyślny

zro­bio­ny z roz­wa­gą, z roz­my­słem


SJP.pl


rozmówca

part­ner w roz­mo­wie; in­ter­lo­ku­tor, dy­sku­tant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, z którą się roz­ma­wia, part­ner w roz­mo­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bro­dziak od­bez­pie­czył pi­sto­let i wy­ce­lo­wał w głowę roz­mów­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowa ż., rozmówka ż., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmawianie n.

:: fż. rozmówczyni ż.

 czas. rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) interlokutor

Wiktionary


rozmówczy

→ roz­mów­ca


SJP.pl

Patrz:

rozmówca

rozmówczyni

ko­bie­ta roz­ma­wia­ją­ca z kimś; in­ter­lo­ku­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca roz­mo­wę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­docz­nie mojej wy­ta­pi­ro­wa­nej roz­mów­czy­ni wcale nie było to na rękę.

 (1.1) Roz­mów­czy­ni drep­ta­ła więc spiesz­nie dłu­gim ko­ry­ta­rzem w kie­run­ku kuch­ni, która mie­ści­ła się przy końcu służ­bo­we­go skrzy­dła domu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmowa ż., rozmówka ż., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmawianie n.

:: fm. rozmówca mos.

 czas. rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyskutantka, interlokutorka

Wiktionary


rozmówiony

taki, który się z kimś roz­mó­wił


SJP.pl


rozmówka

roz­mo­wa na błahy temat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: roz­mo­wa; nie­zbyt po­waż­na roz­mo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W aka­de­mi­ku tra­ci­ły­śmy całe go­dzi­ny na roz­mów­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmufka, AS: rozmufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozmówczyni ż., rozmowy nmos., rozmównica ż., rozmowność ż., rozmowa, rozmówki, rozmówca

 przym. rozmowny

 czas. porozmawiać, rozmawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pogawędka

Wiktionary


rozmówki

roz­mo­wa na błahy temat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) nie­wiel­ka ksią­żecz­ka za­wie­ra­ją­ca pod­sta­wo­we zwro­ty uży­wa­ne w ty­po­wych sy­tu­a­cjach, po­moc­na w nauce ję­zy­ka ob­ce­go lub w po­ro­zu­mie­wa­niu się za gra­ni­cą; także: dia­lo­gi za­war­te w ta­kiej ksią­żecz­ce

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) D. lp., M. B. W. lm. zob. roz­mów­ka.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dziesz do Nie­miec? Weź ze sobą roz­mów­ki pol­sko-nie­miec­kie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈmufʲci, AS: rozmufʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozmawiać

 rzecz. rozmowy nmos., rozmównica ż., rozmowa ż., rozmówka ż., rozmowność ż.

 przym. rozmowny

Wiktionary


rozmównica

roz­mow­ni­ca;
1. w klasz­to­rach, in­ter­na­tach, wię­zie­niach: pokój do roz­ma­wia­nia z oso­ba­mi od­wie­dza­ją­cy­mi
2. budka te­le­fo­nicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. po­mie­szcze­nie w za­kła­dzie zam­knię­tym, oś­rod­ku wy­cho­waw­czym, itp. do pro­wa­dze­nia roz­mów z oso­ba­mi z zew­nątrz

 (1.2) ar­chit. rel. po­mie­szcze­nie w klasz­to­rze do pro­wa­dze­nia roz­mów z gość­mi;

 (1.3) urz. daw. ka­bi­na z pu­blicz­nym apa­ra­tem te­le­fo­nicz­nym w urzę­dzie pocz­to­wym, ho­te­lu, itp.

 (1.4) techn. in­ter­kom po­kła­do­wy w po­jeź­dzie, na stat­ku lub w sa­mo­lo­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­dziu, twoja ma­mu­sia czeka na cie­bie w roz­mów­ni­cy przy por­tier­ni.

 (1.2) Sio­stra Zyg­mun­ta nie po­win­na ko­rzy­stać z roz­mów­ni­cy matki pro­win­cjal­nej.

 (1.3) Ponoć apa­rat w roz­mów­ni­cy nr 3 już dzia­ła pra­wi­dło­wo.

 (1.4) Prze­ka­za­nie ostrze­że­nia o zbli­ża­ją­cej się przesz­ko­dzie przez roz­mów­ni­cę po­kła­do­wą oka­za­ło się nie­moż­li­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mównica ż., rozmowność ż., rozmowa ż., rozmowy nmos., rozmówka ż., mowa ż., rozmówki lm nm., rozmówca mos., rozmówczyni ż., rozmawianie n., porozmawianie n.

 czas. porozmawiać dk., rozmawiać ndk.

 przym. rozmowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) parlatorium

Wiktionary


rozmówny

1. zwią­za­ny z pro­wa­dze­niem roz­mów na od­le­głość;
2. daw­niej: roz­mow­ny


SJP.pl


roznamiętnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­na­mięt­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznãmʲjɛ̃ntʲˈɲä̃ɲɛ, AS: roznãmʹi ̯ẽntʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roznamiętniać

Wiktionary


roznamiętniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wzbu­dzać w kimś na­mięt­ność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲät͡ɕ, AS: roznãmʹi ̯ẽntʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. namiętność ż., roznamiętnianie n.

 przym. namiętny

 przysł. namiętnie

 czas. roznamiętnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpalać

Wiktionary


roznamiętnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­na­mięt­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­na­mięt­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲit͡ɕ, AS: roznãmʹi ̯ẽntʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roznamiętnienie n., namiętność ż.

 czas. roznamiętniać ndk.

Wiktionary


roznegliżowany

1. rzad­ko: ro­ze­brać kogoś do bie­liz­ny, do naga;
2. roz­ne­gli­żo­wać się - ro­ze­brać się do bie­liz­ny, do naga


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ro­ze­bra­ny do bie­liz­ny, także nagi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To skoń­czo­ny ero­to­man; co­dzien­nie ku­pu­je kil­ka­na­ście ga­ze­tek z roz­ne­gli­żo­wa­ny­mi pa­nien­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔznɛɡlʲiʒɔˈvãnɨ, AS: rozneglʹižovãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. negliż m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nagi, rozebrany, goły, obnażony, nieubrany

Wiktionary


roznegliżować

1. rzad­ko: ro­ze­brać kogoś do bie­liz­ny, do naga;
2. roz­ne­gli­żo­wać się - ro­ze­brać się do bie­liz­ny, do naga


SJP.pl


rozniecanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­nie­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. niecić, rozniecać ndk.

Wiktionary


rozniecać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­nie­cić)

 (1.1) po­wo­do­wać pow­sta­nie ognia

 (1.2) przen. po­wo­do­wać silne emo­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mo­nar­chia uci­ska inne na­ro­dy i świa­do­mie roz­nie­ca an­ta­go­nizm ra­so­wy, na­ro­do­wy i re­li­gij­ny; w okre­sach swo­jej siły carat jest głów­ną oporą ogól­no­e­u­ro­pej­skiej re­ak­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzʲˈɲɛt͡sat͡ɕ, AS: rozʹńecać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niecenie n., podniecanie n., podniecenie n., powzniecanie n., rozniecanie n., rozniecenie n., wzniecanie n., wniecenie n.

 czas. niecić ndk., podniecać ndk., podniecić dk., powzniecać dk., rozniecić dk., wzniecać ndk., wzniecić dk.

 przym. podniecający

Wiktionary


rozniemagać

roz­nie­ma­gać się - daw­niej: za­cho­ro­wy­wać na dobre, wy­czer­py­wać się; za­nie­ma­gać


SJP.pl


roznieść

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­no­sić)

 (1.1) no­sząc, prze­ka­zać w różne miej­sca

 (1.2) zni­szczyć do­szczęt­nie

 (1.3) uczy­nić po­wszech­nie zna­nym

 (1.4) psych. wy­stą­pić u kogoś ze znacz­nym na­tę­że­niem

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­nieść się (ndk. roz­no­sić się)

 (2.1) do­trzeć w różne miej­sca

 (2.2) stać się roz­po­wszech­nio­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozniesienie n.

 czas. nieść

Wiktionary


roznos

ot­war­ty kanał od­pro­wa­dza­ją­cy wody sztol­nio­we od wy­lo­tu chod­ni­ka sztol­ni do rzeki lub in­ne­go zbior­ni­ka


SJP.pl


roznosiciel

osoba, która roz­no­si coś; kol­por­ter


SJP.pl

Roz­no­si­ciel (tytuł oryg. "Ro­se­wo­od Lane") – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny z 2011 roku, na­pi­sa­ny i wy­re­ży­se­ro­wa­ny przez Vic­to­ra Salvę, z Rose McGowan ob­sa­dzo­ną w roli głów­nej.

Wikipedia


roznosicielka

ko­bie­ta, która roz­no­si coś; kol­por­ter­ka


SJP.pl


roznosić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­nieść)

 (1.1) no­sząc, prze­ka­zy­wać w różne miej­sca

 (1.2) ni­szczyć do­szczęt­nie

 (1.3) czy­nić po­wszech­nie zna­nym

 (1.4) psych. wy­stę­po­wać u kogoś ze znacz­nym na­tę­że­niem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­no­sić się (dk. roz­nieść się)

 (2.1) do­cie­rać w różne miej­sca

 (2.2) sta­wać się roz­po­wszech­nio­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ułat­wia­ło to życie roz­no­szą­cym chleb ka­li­fak­to­rom, bo tak przy­go­to­wa­ne por­cje nie roz­la­ty­wa­ły się na drob­ne ka­wał­ki, a i nikt z więź­niów nie mógł mieć pre­ten­sji, że do­stał mniej ski­bek od in­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roznoszenie n.

 czas. przenosić, wznosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczać, przenosić

 (1.2) burzyć, rozwalać

 (1.3) rozgłaszać, rozpowiadać, rozpowszechniać, szerzyć

 (1.4) przepełniać

 (2.1) rozchodzić się, unosić się

 (2.2) rozchodzić się, rozpowszechniać się, rozprzestrzeniać się

Wiktionary


rozochocony

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: ro­zo­cho­cić

przy­miot­nik

 (2.1) sta­no­wią­cy objaw ro­zo­cho­ce­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) La­tasz za dwór­ka­mi jak ro­zo­cho­co­ny kogut.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozochocenie n.

 czas. rozochocić dk.

Wiktionary


rozoga

rzeka w Pol­sce, do­pływ Narwi


SJP.pl

Ro­zo­ga ("Ro­żo­ga", []; kurp. "Ro­zo­ga") – rzeka, prawy do­pływ Narwi o dłu­go­ści 83,1 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 493 km².

Rzeka pow­sta­je z po­łą­cze­nia dwóch strug: Je­rut­ki wy­pły­wa­ją­cej z je­zio­ra Mark­se­wo i Ra­do­stów­ki wy­pły­wa­ją­cej z ba­gni­stych łąk w po­bli­żu wsi Ol­szy­ny na wschód od Szczyt­na.

Wikipedia


rozogi

nazwa dwóch wsi w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­zo­gi – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Sork­wi­ty
  • Ro­zo­gi – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Ro­zo­gi
  • Ro­zo­gi – dawna gro­ma­da
  • Ro­zo­gi – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Ro­zo­gach w po­wie­cie szczy­cień­skim

Wikipedia


rozogniać

ją­trzyć, roz­dra­py­wać rany (do­słow­nie i w prze­no­śni)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­zo­gnić)

 (1.1) roz­pa­lać ogień

 (1.2) przen. wzbu­dzać bądź za­o­strzać emo­cje

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozognić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpalać

 (1.2) pobudzać, rozpalać, wzniecać

Wiktionary


rozognić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ro­zo­gniać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ro­zo­gniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈɔɟɲit͡ɕ, AS: rozoǵńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozognienie n., rozognianie n.

 czas. rozogniać ndk.

Wiktionary


rozolis

daw­niej: li­kier aro­ma­ty­zo­wa­ny płat­ka­mi róży, pro­du­ko­wa­ny we Wło­szech i w Tur­cji; ro­so­lis, słod­ka wódka


SJP.pl


rozolowy

kwas ro­zo­lo­wy - syn­te­tycz­ny barw­nik uży­wa­ny w ana­li­zie che­micz­nej; au­ry­na, ko­ra­li­na


SJP.pl


rozorać

1. orząc, przy­go­to­wać pole pod za­siew;
2. roz­gar­nąć coś, zryć, po­wo­du­jąc pow­sta­wa­nie bruzd;
3. zra­nić ciało czymś ostrym


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) spo­wo­do­wać pow­sta­nie bruzd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pu­cha­ła też wył z bólu i ze zło­ści, bo to bydlę nie dość, że zni­szczy­ło mu no­gaw­kę no­wych służ­bo­wych spod­ni, to je­szcze ro­zo­ra­ło kawał mię­śnia łydki.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orać, zaorywać

Wiktionary


rozorywać

1. orząc, przy­go­to­wy­wać pole pod za­siew;
2. ryć, po­wo­du­jąc pow­sta­wa­nie bruzd


SJP.pl


rozoski

przy­miot­nik od: Ro­zo­ga, Ro­zo­gi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ro­zo­ga­mi, do­ty­czą­cy Ro­zo­gów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rozogi nmos., rozożanin m., rozożanka ż.

Wiktionary


rozowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rozożanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ro­zo­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem ro­zo­ża­ni­nem od uro­dze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rozogi nmos.

:: fż. rozożanka ż.

 przym. rozoski

Wiktionary


rozożanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ro­zo­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ostat­nich do­żyn­kach ro­zo­żan­ki zwy­cię­ży­ły w kon­kur­sie na naj­pię­kniej­szy wie­niec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rozogi nmos.

:: fm. rozożanin mos.

 przym. rozoski

Wiktionary


rozp.

skrót od: roz­pu­szczal­ny


SJP.pl


rozpaciać

roz­cia­pać, roz­ciap­ciać, roz­pać­kać; po­tocz­nie:
1. roz­gnieść coś na gęstą masę;
2. rozch­la­pać coś ma­zi­ste­go;
3. roz­cia­pać się:
a) stać się papką;
b) utra­cić wy­ra­zi­ste kon­tu­ry


SJP.pl


rozpacz

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) silne uczu­cie wy­ra­ża­ją­ce bez­sil­ność i zwąt­pie­nie

Wiktionary

Zo­bacz też: Roz­pacz w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Roz­pacz – ko­lo­nia w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Kro­śnie­wi­ce. Wcho­dzi w skład so­łect­wa Mo­raw­ce.

Do 2023 miej­sco­wość była czę­ścią wsi Mo­raw­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam że ja pła­kać z roz­pa­czy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔspat͡ʃ, AS: rospač

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zrozpaczony, rozpaczliwy

 przysł. rozpaczliwie

 czas. rozpaczać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) desperacja

Wiktionary


rozpaczający

→ roz­pa­czać


SJP.pl

Patrz:

rozpaczać

rozpaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpaczać

 przysł. rozpaczliwie

 przym. rozpaczliwy

Wiktionary


rozpaczać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przest. roz­pa­czyć)

 (1.1) po­grą­żać się w roz­pa­czy, bar­dzo nad czymś ubo­le­wać, cier­pieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak się prze­stra­szył król Mur­das, że aż mu w oczach po­ciem­nia­ło. Roz­pa­czał nad lek­ko­myśl­no­ścią, wsku­tek któ­rej na­krę­cił wró­żą­cą szafę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpacz ż., rozpaczanie n.

 przym. rozpaczliwy, zrozpaczony

 przysł. rozpaczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lać łzy

Wiktionary


rozpaczliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­pacz­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szczep wal­czył roz­pacz­li­wie, z nie­po­ha­mo­wa­nym mę­stwem, ale po­now­nie lep­sza broń wzię­ła górę: ar­ty­le­ria i szyb­ko­strzel­ne ka­ra­bi­ny roz­gro­mi­ły skał­ków­ki.

 (1.1) Wy­cie­racz­ki roz­pacz­li­wie skro­ba­ły szybę, nie­wie­le po­pra­wia­jąc wi­docz­ność.

 (1.1) Czło­wiek doś­wiad­cza­ją­cy cudu kon­sump­cji rów­nież spo­rzą­dza sobie cały ze­staw przed­mio­tów-sy­mu­la­krów, zna­ków zwia­stu­ją­cych szczę­ście, i czeka (roz­pacz­li­wie, jak ujął­by to pew­nie jakiś mo­ra­li­za­tor) na jego po­ja­wie­nie się.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpaczliwy

 czas. rozpaczać

 rzecz. rozpacz ż., rozpaczanie n., rozpaczliwość ż.

Wiktionary


rozpaczliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­pacz­li­wie


SJP.pl


rozpaczliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest roz­pacz­li­we; cecha tych, któ­rzy są roz­pacz­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpaczliwy

 przysł. rozpaczliwie

Wiktionary


rozpaczliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­pacz­li­wy


SJP.pl


rozpaczliwy

przy­miot­nik

 (1.1) pełen roz­pa­czy, wy­ra­ża­ją­cy czy­jąś roz­pacz

 (1.2) skraj­nie nie­ko­rzyst­ny, bez­na­dziej­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpacz ż., rozpaczliwość ż., rozpaczanie n.

 czas. rozpaczać ndk.

 przysł. rozpaczliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) desperacki, straceńczy

 (1.2) katastrofalny

Wiktionary


rozpad

1. pro­ces lub sku­tek roz­pa­da­nia się, dzie­le­nia się na mniej­sze czę­ści, utra­ta spój­no­ści;
2. gni­cie lub roz­kła­da­nie się sub­stan­cji or­ga­nicz­nych wsku­tek dzia­ła­nia bak­te­rii; roz­kład


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­dzie­le­nie na czę­ści

 (1.2) pow­sta­nie róż­nic

 (1.3) znacz­ne ogra­ni­cze­nie lub za­koń­cze­nie funk­cjo­no­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po prze­gra­nych wy­bo­rach na­stą­pił roz­pad Prawa i Spra­wied­li­wo­ści.

 (1.2) W obrę­bie ich związ­ku na­stą­pił roz­pad myśli i dążeń.

 (1.3) Na­resz­cie dosz­ło do roz­pa­du ZSRR!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔspat, AS: rospat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpadowy

 czas. rozpadać

Wiktionary

Synonimy:

rozkład, rozbicie, dezintegracja, dekompozycja, podział, liza, rozczłonkowanie, atomizacja, poróżnienie, rozłam, schizma, upadek, ruina

Wiktionary


rozpadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpadlina ż.

 czas. rozpadać

Wiktionary


rozpadać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­paść)

 (1.1) daw. wy­ka­zy­wać po­dział

 (1.2) daw. zry­wać zwią­zek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pa­dać się (dk. roz­paść się)

 (2.1) ule­gać roz­pa­do­wi

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pa­dać się (ndk. brak)

 (3.1) me­te­o­rol. dojść stop­nio­wo do in­ten­syw­ne­go pa­da­nia

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W znacz­nym od­set­ku są mał­żeń­stwa wy­mu­szo­ne przez fakt przed­ślub­ne­go zaj­ścia ko­bie­ty w ciążę. Takie mał­żeń­stwa łat­wiej się roz­pa­da­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpad mrz., rozpadanie n., rozpadlina ż.

 przym. rozpadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpadać się

 (1.2) odłączać się

 (2.1) dezintegrować się, rozdzielać się, rozlatywać się, rozsypywać się, rozwalać się, sypać się, daw. rozpadać

 (3.1) rozlać się

Wiktionary


rozpadlina

roz­stęp skal­ny, szcze­li­na pow­sta­ła na sku­tek wstrzą­sów lub eroz­ji; roz­pad­li­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. sze­ro­ko roz­war­ta i czę­sto głę­bo­ka szcze­li­na pow­sta­ła w ziemi lub w skale

 (1.2) med. głę­bo­ki li­nij­ny uby­tek w na­skór­ku i w skó­rze wła­ści­wej, do­cho­dzą­cy do głęb­szych jej warstw;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­pad­li­na (me­dy­cy­na)
  • roz­pad­li­na (ge­o­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak ła­god­ne i wdzięcz­ne za­krę­ty łąki zwę­ża­ły się coraz, aż ustą­pi­ły miej­sca wą­skiej roz­pad­li­nie, a ścież­ki w głąb pa­ro­wu pro­wa­dzą­ce za­czę­ły piąć się po sto­kach gór; to nagie, ska­li­ste, ostry­mi roz­pę­knię­cia­mi po­prze­ry­wa­ne i kol­czy­stą wi­kli­ną zje­żo­ne, to zie­lo­ne i ta­jem­ni­czo pod skle­pie­nia­mi li­ścia­stej za­ro­śli prze­pa­da­ją­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈdlʲĩna, AS: rospadlʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpadanie n.

 czas. rozpaść się, rozpadać się, rozpadać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pęknięcie, szczelina

Wiktionary


rozpadlisko

roz­stęp skal­ny, szcze­li­na pow­sta­ła na sku­tek wstrzą­sów lub eroz­ji; roz­pad­li­na


SJP.pl

Roz­pad­li­sko ( Der hohle Stein, 4110 m n.p.m.) – ur­wi­sko skal­ne w Kar­ko­no­szach.

Gra­ni­to­we ur­wi­sko skal­ne o wy­so­ko­ści 10 m po­ło­żo­ne na brze­gu rzeki Pod­gór­na u stóp wznie­sie­nia Pod­gó­rzyn­ka na gra­ni­cy miej­sco­wo­ści Pod­gó­rzyn Dolny i Pod­gó­rzyn Górny.

Wikipedia


rozpadnica

cho­ro­ba za­kaź­na pszczół


SJP.pl


rozpadnięty

taki, który się roz­padł; roz­pa­dły


SJP.pl


rozpadywać

roz­pa­dy­wać się - o opa­dach at­mos­fe­rycz­nych: za­czy­nać padać cią­gle lub ob­fi­cie


SJP.pl


rozpadówa

po­tocz­nie: roz­pa­da­ją­ca się rzecz; roz­pa­dów­ka


SJP.pl


rozpadówka

po­tocz­nie: roz­pa­da­ją­ca się rzecz; roz­pa­dó­wa


SJP.pl


rozpadły

taki, który się roz­padł; roz­pad­nię­ty


SJP.pl


rozpakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpakowywać

Wiktionary


rozpakowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­ko­wy­wać.

Wiktionary


rozpakowywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wyj­mo­wać z opa­ko­wa­nia, zdej­mo­wać opa­ko­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pakowanie n., pakernia ż., pakers m., pakunek m., upakowanie n., paczka ż., paker mrz./mos., rozpakowanie n.

 czas. spakować dk., przypakować dk., zapakować dk., przepakować dk., przepakowywać ndk., dopakować dk., dopakowywać ndk., napakować dk., wypakować dk., wypakowywać ndk., rozpakować dk.

Wiktionary


rozpalająco

w spo­sób wy­wo­łu­ją­cy in­ten­syw­ne uczu­cia


SJP.pl


rozpalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈlãɲɛ, AS: rospalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpalać, rozpalić, palić

 rzecz. palnik mrz., zapałka ż., palaczka ż.

Wiktionary


rozpalać

bar­dzo sil­nie roz­grze­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pa­lić)

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś zacz­nie się palić

 (1.2) bar­dzo sil­nie roz­grze­wać

 (1.3) przen. na­da­wać cze­muś blask

 (1.4) przen. po­bu­dzać do dzia­ła­nia

 (1.5) przen. książk. czy­nić in­ten­syw­nym ja­kieś uczu­cie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pa­lać się (dk. roz­pa­lić się)

 (2.1) zwięk­szać in­ten­syw­ność ognia

 (2.2) przen. zwięk­szać in­ten­syw­ność swo­ich uczuć, pod­nie­cać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­taj­cie dzie­ci – nie wolno roz­pa­lać ognisk w lesie.

 (1.2) Ża­rów­ka świe­ci, po­nie­waż prąd elek­trycz­ny roz­pa­la włó­kno wol­fra­mo­we.

 (1.3) Wie­czor­ne słoń­ce roz­pa­la zło­ci­ście taflę je­zio­ra.

 (1.4) Na Bli­skim Wscho­dzie nie­roz­waż­ne de­cyz­je po­li­tycz­ne czę­sto roz­pa­la­ją nowe kon­flik­ty zbroj­ne.

 (1.5) Ech, już sam jego widok roz­pa­la wszyst­kie moje zmy­sły!

 (2.1) Ogni­sko po­wo­li roz­pa­la­ło się, pod­sy­ca­ne ga­łąz­ka­mi przy­no­szo­ny­mi przez dzie­ci.

 (2.2) Roz­pa­la­ła się coraz bar­dziej od jego do­ty­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpalat͡ɕ, AS: rospalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpałka ż., palnik m., palarnia ż., spalarnia ż., palacz m., palaczka ż., podpalacz m., podpalaczka ż., zapalniczka ż., zapałka ż., rozpalanie n.

 czas. palić, rozpalić, zapalać, zapalić, podpalać, podpalić, przypalać, przypalić, spalać, spalić

 przym. podpalany, zapalony, palny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niecić, rozniecać, wzniecać

 (1.2) rozgrzewać

 (1.4) rozbudzać, pobudzać, wzniecać

 (1.5) rozniecać, rozbudzać

Wiktionary


rozpalić

bar­dzo sil­nie roz­grzać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pa­lać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pa­lić się (ndk. roz­pa­lać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­pa­lać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić, rozpalać ndk.

 rzecz. rozpalanie n., rozpalenie n., palaczka ż., zapałka ż.

Wiktionary


rozpalony

bar­dzo sil­nie roz­grzać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić

Wiktionary


rozpamiętać

roz­wa­żyć, przy­pom­nieć sobie


SJP.pl


rozpamiętywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­mię­ty­wać.

Wiktionary


rozparcelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­dzie­le­nie ziemi, lasu na mniej­sze dział­ki (par­ce­le)

 (1.2) (po­tocz­nie) ro­zło­że­nie cze­go­kol­wiek na czę­ści skła­do­we

 (1.3) (po­tocz­nie) ro­zda­nie cze­go­kol­wiek dużej licz­bie osób

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozparcelowywanie n., parcelowanie n., parcela ż., parcelka ż., parcelacja ż., parcelant m., parcelówka ż.

 czas. parcelować ndk., rozparcelowywać ndk., rozparcelować dk.

 przym. parcelowy, parcelancki

Wiktionary


rozparcelować

roz­dzie­lić na par­ce­le, na dział­ki


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­par­ce­lo­wy­wać)

 (1.1) po­dzie­lić grun­ty go­spo­dar­cze na mniej­sze dział­ki

 (1.2) (po­tocz­nie) ro­zło­żyć co­kol­wiek na czę­ści skła­do­we

 (1.3) (po­tocz­nie) ro­zdać co­kol­wiek dużej ilo­ści osób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspart͡sɛˈlɔvat͡ɕ, AS: rosparcelovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. parcelacja ż., rozparcelowywanie n., rozparcelowanie n., parcelowanie n., parcela ż., parcelka ż., parcelant m., parcelówka ż.

 czas. rozparcelowywać ndk., parcelować ndk.

 przym. parcelowy, parcelancki

Wiktionary


rozparty

kom­for­to­wo uło­żo­ny, ulo­ko­wa­ny


SJP.pl


rozparzeniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pot. po­gard. osoba o po­wierz­chow­nej wie­dzy, któ­rej bra­ku­je rze­tel­ne­go wyksz­tał­ce­nia

 (1.2) daw. czło­wiek cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się gwał­tow­no­ścią lub nad­mier­ną zu­chwa­ło­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głów­nych oskar­żo­nych było w pro­ce­sie dwóch — 38-letni Ja­nusz P., nie­u­da­ny stu­dent prawa [...] oraz Ma­rian S., po­dob­nie jak jego wspól­nik, roz­pa­rze­niec ży­cio­wy nie po­tra­fią­cy wytr­wać w za­mia­rze ukoń­cze­nia Wyż­szej Szko­ły Mor­skiej, nig­dzie nie pra­cu­ją­cy…

 (1.1) Na­u­czy­ciel — roz­pa­rze­niec,
Nie­do­uk, ob­co­ple­mie­niec,
Któ­re­mu za wie­dzę sta­nie
„Wol­no­myśl­ne poj­mo­wa­nie”

 (1.2) Ci mło­dzi roz­pa­rzeń­cy, któ­rzy dawno już [...] prze­kro­czy­li gra­ni­ce da­ją­ce się tłu­ma­czyć samym roz­wi­chrze­niem mło­do­ści…

 (1.2) – Ta­kich roz­pa­rzeń­ców, jak ten frant, nam nie po­trze­ba – rzekł jeden z przy­jezd­nych.

 (1.2) Do­pie­ro, gdy miał wyjść, za­gad­nął mło­dych roz­pa­rzeń­ców. [...] do tych ta­jem­nic [...] nie z pychą, a z po­ko­rą trze­ba się zbli­żać.

 (1.2) W gło­wie się panu prze­wró­ci­ło, ot co. Za­wio­dłem się na panu. My­śla­łem, że pan to przyj­miesz, jak czło­wiek roz­sąd­ny, a teraz widzę, żeś pan roz­pa­rze­niec!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedouczek, niedouk, ignorant, półinteligent

 (1.2) zuchwalec, gwałtownik, raptus, bufon, pyszałek

Wiktionary


rozpasanie

brak zdy­scy­pli­no­wa­nia, fol­go­wa­nie złym skłon­no­ściom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­sać.

 (1.2) zanik norm

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpasać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpusta, rozbestwienie, degrengolada, rozwydrzenie

Wiktionary


rozpasany

1. po­zba­wio­ny wszel­kich ha­mul­ców mo­ral­nych; wy­u­zda­ny, roz­wy­drzo­ny, roz­pust­ny;
2. ma­ją­cy cechy orgii; or­gia­stycz­ny, hu­la­szczy;
3. nie da­ją­cy się pow­ścią­gnąć, opa­no­wać, po­ha­mo­wać; nie­o­kieł­za­ny, nie­u­jarz­mio­ny, nie­pow­ścią­gli­wy


SJP.pl


rozpatrywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­try­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspatrɨˈvãɲɛ, AS: rospatryvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpatrywać, rozpatrzyć

Wiktionary


rozpatrywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pa­trzyć/roz­pa­trzeć)

 (1.1) książk. brać pod roz­wa­gę, roz­wa­żać coś wni­kli­wie, zaz­na­ja­miać się z czymś, ana­li­zo­wać

 (1.2) daw. oglą­dać coś szcze­gó­ło­wo, przy­pa­try­wać się uważ­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pa­try­wać się (dk. roz­pa­trzyć się/roz­pa­trzeć się)

 (2.1) roz­glą­dać się dla zo­rien­to­wa­nia się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyz­na­czo­ny przez sta­ro­stę urzęd­nik po­wia­to­wy ma za­da­nie roz­pa­try­wać do­ku­men­ty wnio­sko­daw­ców.

 (1.2) Cią­gle na mapie roz­pa­tru­ję, z ja­kie­go punk­tu naj­bli­żej bę­dzie do To­ru­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈtrɨvat͡ɕ, AS: rospatryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpatrywanie

 ims. rozpatrywany

Wiktionary


rozpatrzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pa­trzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspaˈṭʃɛ̃ɲɛ, AS: rospaṭšẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpatrzyć

Wiktionary


rozpatrzeć

roz­pa­trzyć;
1. roz­wa­żyć coś wni­kli­wie;
2. roz­pa­trzeć się - ro­zej­rzeć się


SJP.pl


rozpatrzyć

1. roz­wa­żyć coś, wziąć pod roz­wa­gę
2. rza­dziej: ro­zej­rzeć się; roz­pa­trzeć się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pa­try­wać)

 (1.1) książk. wziąć pod roz­wa­gę, roz­wa­żyć coś, zaz­na­ja­mić się z czymś

 (1.2) daw. obej­rzeć coś szcze­gó­ło­wo, uważ­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pa­trzyć się/roz­pa­trzeć się (ndk. roz­pa­try­wać się)

 (2.1) daw. roz­gląd­nąć się dla zo­rien­to­wa­nia się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tę spra­wę na­le­ży wszech­stron­nie roz­pa­trzyć aby móc pod­jąć wła­ści­wą de­cyz­ję.

 (1.2) Uprzej­mie przy­trzy­mu­jąc ot­war­te drzwi roz­pa­trzył ją z cie­ka­wo­ścią od stóp do głów.

 (2.1) Jedź roz­patrz się, zbierz dane i wra­caj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpaṭʃɨt͡ɕ, AS: rospaṭšyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpatrzenie n., rozpatrywanie

 przym. rozpatrywany

 czas. popatrzyć

Wiktionary


rozpaćkiwać

po­tocz­nie:
1. roz­gnia­tać coś na gęstą masę;
2. roz­pać­ki­wać się - ule­gać roz­gnie­ce­niu lub roz­go­to­wa­niu na gęstą masę


SJP.pl


rozpał

roz­pał­ka, pod­pał­ka;
1. wznie­ca­nie ognia;
2. coś słu­żą­ce­go do roz­pa­la­nia ognia


SJP.pl


rozpałka

1. roz­pa­le­nie ognia w piecu, w kuch­ni itp.;
2. to, co służy do roz­pa­la­nia ognia, co łatwo się roz­pa­la dając pło­mień


SJP.pl

Roz­pał­ka lub pod­pał­ka – łat­wo­pal­ny ma­te­riał, po­moc­ny przy roz­pa­le­niu ognia, uży­wa­ny do pod­pa­le­nia paliw sta­łych o wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze za­pło­nu, np. drew­na czy węgla, któ­rych nie można za­pa­lić z uży­ciem ty­po­wych urzą­dzeń do roz­pa­la­nia ognia o zbyt ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze pło­mie­nia.

Wikipedia


rozpałkowy

→ roz­pał­ka; roz­pa­ło­wy


SJP.pl


rozpałowy

→ roz­pał; roz­pał­ko­wy


SJP.pl


rozpaść

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pa­sać)

 (1.1) kar­miąc ob­fi­cie, spra­wić, że ktoś przy­tył lub coś przy­ty­ło

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pa­dać)

 (2.1) daw. zo­sta­wszy zni­szczo­nym, roz­dzie­lić się na czę­ści

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­paść się (ndk. roz­pa­dać się)

 (3.1) zo­sta­wszy zni­szczo­nym, roz­dzie­lić się na czę­ści

 (3.2) prze­stać sta­no­wić ca­łość, dzie­ląc się na mniej­sze czę­ści

 (3.3) prze­stać być związ­kiem lub grupą ludzi, któ­rych łączą pewne więzi

 (3.4) chem. ro­zło­żyć się na prost­sze skład­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na hrabi Mo­ściń­skim lata ten tylko ślad zo­sta­wi­ły, że szczu­płe­go i drob­ne­go chło­pa­ka roz­pa­sły, roz­sze­rzy­ły, utu­czy­ły do nie­poz­na­nia; bi­skup, prze­ciw­nie, skur­czył się, ze­sechł i zdrob­niał

 (3.1) Szyba była wy­ko­na­na ze szkła har­to­wa­ne­go i roz­pa­dła się na ka­wał­ki.

 (3.2) Ju­go­sła­wia się roz­pa­dła, wojna w Bośni się skoń­czy­ła, a pro­ble­mu Ko­so­wa je­szcze nie roz­wią­za­no.

 (3.3) Był to zresz­tą nie­u­da­ny zwią­zek. Roz­padł się nie­mal na­tych­miast po ślu­bie, kró­lo­wa Ade­laj­da żyła w od­da­le­niu od Ka­zi­mie­rza, król za­cho­wy­wał się tak, jakby nie miał żony.

 (3.4) W doś­wiad­cze­niu Hahna jądro uranu roz­pa­dło się na dwie czę­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: czas. rozpasać ndk.

 (2.1), (3.1-4)

:: rzecz. rozpad m., rozpadlina ż.

:: czas. rozpadać ndk.

:: przym. rozpadły

Wiktionary


rozperorowany

taki, który się roz­pe­ro­ro­wał


SJP.pl


rozpestlin

drze­wo z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych; śli­wiec


SJP.pl


rozpełznięty

taki, który się roz­pełz­nął; roz­pełź­nię­ty, roz­peł­zły


SJP.pl


rozpełzły

taki, który się roz­pełzł; roz­pełź­nię­ty, roz­pełz­nię­ty


SJP.pl


rozpełźnięty

taki, który się roz­pełz­nął; roz­pełz­nię­ty, roz­peł­zły


SJP.pl


rozpiec

1. pie­kąc zbyt długo, spo­wo­do­wać roz­pad­nię­cie cze­goś;
2. roz­piec się -
a) roz­paść się pod wpły­wem pie­cze­nia;
b) roz­piec się - na­brać ocho­ty do pie­cze­nia


SJP.pl


rozpiekać

1. pie­kąc zbyt długo, po­wo­do­wać roz­pad­nię­cie cze­goś;
2. roz­pie­ka się - roz­pa­dać się pod wpły­wem pie­cze­nia


SJP.pl


rozpieniać

1. po­wo­do­wać pie­nie­nie się cze­goś;
2. roz­pie­niać się - za­czy­nać się mocno pie­nić


SJP.pl


rozpieprzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pie­przać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpieprzać ndk.

Wiktionary


rozpieprzyć

po­tocz­nie: zni­szczyć coś do­szczęt­nie, ro­zbić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pie­przać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pie­przać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dro­gie panie, pra­co­wa­ły­ście w naj­lep­szym za­kła­dzie pod słoń­cem, ale się wam w gło­wie po­prze­wra­ca­ło. Chcia­ły­by­ście tylko brać, a nic od sie­bie nie dać. I kto ten za­kład roz­pie­przył – WY!”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpʲjɛpʃɨt͡ɕ, AS: rospʹi ̯epšyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pieprzyć

 przym. pieprznięty

Wiktionary


rozpierak

urzą­dze­nie roz­pie­ra­ją­ce sto­so­wa­ne w bu­dow­nict­wie i gór­nict­wie


SJP.pl


rozpierdak

wul­gar­nie: po­dłuż­ne roz­cię­cie w dol­nej czę­ści spód­ni­cy, su­kien­ki, pła­szcza, ma­ry­nar­ki itp.


SJP.pl


rozpierdalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pier­da­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdolenie n., rozpierdol m., rozpierucha ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, rozpierdalać ndk., rozpierdolić dk.

Wiktionary


rozpierdalać

ni­szczyć, psuć, robić ba­ła­gan


SJP.pl


rozpierdol

roz­je­bać; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. roz­wa­lić (coś), zni­szczyć, zep­suć;
2. roz­śmie­szyć;
3. po­ko­nać, wy­grać (z kimś)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) wulg. slang. roz­wa­le­nie, zni­szcze­nie, zep­su­cie

 (1.2) wulg. slang. po­ko­na­nie kogoś, wy­gra­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) wulg. 2. os. lp. rozk. od: roz­pier­do­lić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdolenie n., rozpierdalanie n.

 czas. rozpierdolić dk., rozpierdalać ndk.

Wiktionary


rozpierdolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pier­do­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: rospʹi ̯erdolẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdalanie n., rozpierdol m., rozpierucha ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, rozpierdolić dk., rozpierdalać ndk.

Wiktionary


rozpierdolić

roz­je­bać; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. roz­wa­lić (coś), zni­szczyć, zep­suć;
2. roz­śmie­szyć;
3. po­ko­nać, wy­grać (z kimś)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pier­da­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pier­da­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspʲjɛrˈdɔlʲit͡ɕ, AS: rospʹi ̯erdolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpierdol m., rozpierdolenie n., rozpierdalanie n., rozpierdziel m., rozpierducha ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, rozpierdalać ndk.

Wiktionary


rozpierdolony

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: roz­pier­do­lić

przy­miot­nik

 (2.1) wulg. zni­szczo­ny, zep­su­ty, ro­zer­wa­ny

 (2.2) wulg. bę­dą­cy w złym sta­nie psy­chicz­nym; smut­ny, zroz­pa­czo­ny, ro­zbi­ty

 (2.3) wulg. roz­rzu­co­ny; bę­dą­cy w nie­ła­dzie, ba­ła­ga­nie

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Mam dziś cięż­ki dzień; je­stem zu­peł­nie roz­pier­do­lo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspʲjɛrdɔˈlɔ̃nɨ, AS: rospʹi ̯erdolõny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. pierdolić.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. rozwalony

 (2.1-2) rozjebany

 (2.2) załamany

Wiktionary


rozpierducha

wul­gar­nie:
1. bi­ja­ty­ka, duża awan­tu­ra;
2. afera, skan­dal


SJP.pl


rozpierdziel

roz­pier­dol, roz­pier­nicz; nieco wul­gar­nie:
1. roz­gar­diasz, ba­ła­gan, nie­po­rzą­dek; syf, bur­del;
2. bi­ja­ty­ka, duża awan­tu­ra; roz­pier­du­cha, roz­ró­ba;
3. de­wa­sta­cja, zni­szcze­nie


SJP.pl


rozpiernicz

roz­pier­dzie­lić, roz­pie­przyć; po­tocz­nie:
1. ro­zbić, zni­szczyć; roz­wa­lić;
2. roztr­wo­nić pie­nią­dze;
3. roz­rzu­cić, po­roz­rzu­cać;
4. roz­pier­ni­czyć się - ulec zni­szcze­niu, ro­zbi­ciu


SJP.pl


rozpierniczać

roz­pier­dzie­lać, roz­pie­przać; po­tocz­nie:
1. ro­zbi­jać, ni­szczyć; roz­wa­lać;
2. roztr­wa­niać pie­nią­dze;
3. roz­rzu­cać, ci­skać w wiele miejsc;
4. roz­pier­ni­czać się - ule­gać zni­szcze­niu, ro­zbi­ciu


SJP.pl


rozpierniczyć

roz­pier­dzie­lić, roz­pie­przyć; po­tocz­nie:
1. ro­zbić, zni­szczyć; roz­wa­lić;
2. roztr­wo­nić pie­nią­dze;
3. roz­rzu­cić, po­roz­rzu­cać;
4. roz­pier­ni­czyć się - ulec zni­szcze­niu, ro­zbi­ciu


SJP.pl


rozpierzchać

roz­pierz­chać się:
1. od­da­lać się w róż­nych kie­run­kach; ro­zbie­gać się, roz­pra­szać się;
2. o my­ślach, uczu­ciach: ule­gać roz­pro­sze­niu


SJP.pl


rozpierzchnięty

roz­pierz­chły;
1. taki, który się ro­zbiegł, roz­pro­szył w różne stro­ny, w róż­nych kie­run­kach;
2. o my­ślach, uczu­ciach: roz­pro­szo­ny, po­gu­bio­ny, cha­o­tycz­ny


SJP.pl


rozpierzchnąć

roz­pierzch­nąć się:
1. od­da­lić się w róż­nych kie­run­kach; ro­zbiec się, roz­pro­szyć się;
2. o my­ślach, uczu­ciach: ulec roz­pro­sze­niu


SJP.pl


rozpierzchły

roz­pierzch­nię­ty;
1. taki, który się ro­zbiegł, roz­pro­szył w różne stro­ny, w róż­nych kie­run­kach;
2. o my­ślach, uczu­ciach: roz­pro­szo­ny, po­gu­bio­ny, cha­o­tycz­ny


SJP.pl


rozpieszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pie­szczać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieszczota ż., pieścidełko n.

 czas. rozpieścić, rozpieszczać

Wiktionary


rozpieszczać

1. psuć zbyt­nim po­bła­ża­niem, nad­mier­ną to­le­ran­cją, do­ga­dza­niem komuś; roz­pu­szczać;
2. roz­pie­szczać się - nad­mier­nie sobie do­ga­dza­jąc, sta­wać się ka­pry­śnym, wy­bred­nym; roz­ka­pry­szać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pie­ścić)

 (1.1) trak­to­wać zbyt po­błaż­li­wie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pie­szczać się (dk. roz­pie­ścić się)

 (2.1) wy­ka­zy­wać prze­sad­ną dba­łość o włas­ny do­bro­byt; ule­gać swoim ka­pry­som

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieścidełko n., rozpieszczanie n., pieszczoch mos., pieszczota ż.

 czas. rozpieścić dk.

 przym. rozpieszczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dogadzać, głaskać, niańczyć, rozbisurmaniać, rozpaskudzać, rozpuszczać

Wiktionary


rozpieszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pie­ścić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieszczota ż., pieścidełko n.

 czas. rozpieścić

Wiktionary


rozpieścić

1. zep­suć zbyt­nim po­bła­ża­niem, nad­mier­ną to­le­ran­cją, do­ga­dza­niem komuś; roz­pu­ścić;
2. roz­pie­ścić się - stać się ka­pry­śnym, wy­bred­nym wsku­tek nad­mier­ne­go do­ga­dza­nia sobie; roz­ka­pry­sić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pie­szczać)

 (1.1) zep­suć kogoś lub coś po­przez zbyt po­błaż­li­we trak­to­wa­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pie­ścić się (ndk. roz­pie­szczać się)

 (2.1) zep­suć sa­me­go sie­bie, ule­ga­jąc włas­nym ka­pry­som

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pieścidełko n., rozpieszczanie n., rozpieszczenie n., pieszczoch mos., pieszczota ż.

 czas. pieścić ndk., rozpieszczać ndk.

Wiktionary


rozpikselować

znieksz­tał­cić obraz cy­fro­wy lub obraz wideo, uka­zu­jąc po­szcze­gól­ne pik­se­le, zwy­kle w celu unie­moż­li­wie­nia roz­poz­na­nia okre­ślo­nych szcze­gó­łów; spik­se­lo­wać, spik­se­li­zo­wać, za­pik­se­lo­wać, za­pik­se­li­zo­wać, wy­pik­se­lo­wać, wy­pik­se­li­zo­wać


SJP.pl


rozpinać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­piąć)

 (1.1) ro­złą­czać coś za­pię­te­go

 (1.2) roz­kła­dać coś zło­żo­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pi­nać się (dk. roz­piąć się)

 (2.1) sta­wać się roz­pię­tym

 (2.2) ule­gać roz­cią­gnię­ciu, ro­zło­że­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpinacz mrz., rozpinanie n.

 czas. rozpiąć dk.

 przym. rozpinający, rozpinany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozciągać, rozkładać

Wiktionary


rozpirzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pi­rzać)

 (1.1) pot. lub posp. zni­szczyć obiekt fi­zycz­ny po­przez ro­zbi­cie go na drob­ne ka­wał­ki

 (1.2) pot. lub posp. zde­zor­ga­ni­zo­wać spój­ną grupę ludzi, zmu­sza­jąc jej człon­ków do uciecz­ki lub odej­ścia w róż­nych kie­run­kach

 (1.3) pot. roz­rzu­cić przed­mio­ty be­zład­nie, po­kry­wa­jąc nimi jakąś prze­strzeń

 (1.4) pot. zni­we­czyć dzia­ła­ją­cy układ, usta­le­nia lub pro­ce­sy, do­pro­wa­dza­jąc do ich upad­ku

 (1.5) pot. wydać pie­nią­dze lub inne za­so­by w spo­sób lek­ko­myśl­ny

 (1.6) pot. po­ko­nać prze­ciw­ni­ka w walce zbroj­nej lub ry­wa­li­za­cji spor­to­wej, od­no­sząc nad nim zwy­cię­stwo

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pi­rzyć się (ndk. roz­pi­rzać się)

 (2.1) pot. ulec cał­ko­wi­te­mu roz­pa­do­wi, za­koń­czyć się nie­po­wo­dze­niem lub prze­stać funk­cjo­no­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …zje, ile bę­dzie mógł, a resz­tę da kie­row­cy, żeby go po­drzu­cił bli­żej domu. Jeśli dom tam je­szcze stoi i nie roz­pi­rzył go żaden czołg.

 (1.1) Wy­ra­zy współ­czu­cia dla ro­dzi­ny i bli­skich, tak roz­pi­rzyć auto w te­re­nie za­bu­do­wa­nym, jadąc z do­pu­szczal­ną pręd­ko­ścią…

 (1.1) Za­wsze mnie dzi­wu­je, że jeśli ktoś psuje, to tylko tro­chę, i czeka, aż się wszyst­ko za­wa­li. Za­miast po pro­stu roz­pi­rzyć wszyst­ko w drob­ny mak.

 (1.2) O ile się nie mylę, to w świą­ty­ni wy­gar­bo­wał kijem grzbie­ty kup­ców, po­wy­wra­cał stoły z to­wa­ra­mi i roz­pi­rzył to­wa­rzy­stwo na czte­ry wia­try.

 (1.2) To wszyst­ko spo­wo­do­wa­ło, że mądra po­li­cja nie tylko przy­je­cha­ła ra­dio­wo­zem, ale całą spec­gru­pą i roz­pi­rzy­ła zbi­rów.

 (1.3) Nie rozch­la­pu­ję wody w ła­zien­ce, nie bru­dzę się obia­dem [...] i nie zno­szę tony za­ba­wek na śro­dek miesz­ka­nia, żeby je potem w ra­dos­nym akcie twór­czym roz­pi­rzyć gdzie po­pad­nie.

 (1.3) Mój wła­śnie roz­pi­rzył po po­ko­ju wszyst­kie za­baw­ki i roz­ko­pał aż na ko­ry­tarz, a ja już ledwo zipię, jak mam to wszyst­ko na ko­la­nach zbie­rać.

 (1.4) Ko­lej­ny raz szan­ta­żu­je­cie par­la­ment i naj­wyż­sze wła­dze RP, sta­wia­cie im ul­ti­ma­tum: albo speł­ni­cie nasze wa­run­ki, albo roz­pi­rzy­my wszyst­ko – rząd, Sejm, Pol­skę.

 (1.4) Sedno: jasne jest, że po­mi­mo róż­nic pro­gra­mo­wych, jest jed­nak coś co łączy PiS z PO i jest to bar­dzo mocno spi­na­ją­ca obie te par­tie klam­ra. I o to tu cho­dzi – o ten stary, pie­przo­ny deal sprzed 17 lat. A ten deal trze­ba roz­pi­rzyć w drob­ny mak.

 (1.4) „Pan Wszyst­ko Mogę” nie pa­trząc na kosz­ta i groź­by mi­liar­do­wych pro­ce­sów roz­pi­rzył grupę firm że­ru­ją­cych na sy­ste­mie ener­ge­ty­ki wia­tro­wej, umo­wach dłu­go­ter­mi­no­wych i zie­lo­nych cer­ty­fi­ka­tach.

 (1.5) Po­zby­cie się wszel­kich dłu­gów kon­su­menc­kich i trzy­ma­nie wy­dat­ków pod kon­tro­lą to jest ta pier­wsza, naj­waż­niej­sza za­sa­da, bo nie ma ta­kiej kasy, któ­rej nie da się roz­pi­rzyć na bzdu­rę.

 (1.5) Pa­li­kot nie dość, że zban­kru­to­wał na pro­duk­cji go­rza­ły, to na do­da­tek roz­pi­rzył grube mi­lio­ny po­wie­rzo­ne mu przez nie­szczę­śni­ków za­u­ro­czo­nych jego nie­by­wa­łą cha­ryz­mą…

 (1.5) Roz­pi­rzy­my po pro­stu te pie­nią­dze, któ­rych wcale nie ma.

 (1.6) A wra­ca­jąc do Szwe­dów, klub Malmö FF urzą­dził sobie w Edyn­bur­gu strze­la­nie do szkoc­kich be­ka­sów i roz­pi­rzył w drob­ny mak miej­sco­wy Hi­ber­nian aż 7:0.

 (1.6) Jeden taki okręt mógł­by roz­pi­rzyć całą naszą MW [Ma­ry­nar­kę Wo­jen­ną] w przer­wie mię­dzy zupą a dru­gim da­niem.

 (1.6) Co wię­cej — i tu atrak­cja dla pa­trio­tów — [...] mo­żesz się wcie­lić w przy­wód­cę na­sze­go pię­kne­go kraju sprzed pa­ru­set lat i roz­pi­rzyć w drob­ny mak ta­kich Pru­sa­ków na przy­kład.

 (2.1) [Zwią­zek] 2,5 roku i się roz­pi­rzy­ło.

 (2.1) Se­zo­no­we pań­stwo ger­mań­skich ple­mię­e­mion, tra­dy­cyj­nie, roz­pi­rzy się samo z głu­po­ty…

 (2.1) Chyba że wszyst­ko się roz­pi­rzy!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbić, porozbijać, rozwalić, zdemolować, zniszczyć, roztrzaskać, zdruzgotać, zgruchotać, rozsadzić; posp. rozpieprzyć

 (1.2) rozpędzić, rozgonić, przepędzić, rozproszyć

 (1.3) rozrzucić; posp. rozpieprzyć

 (1.4) zrujnować, obrócić wniwecz, rozwalić; posp. rozpieprzyć

 (1.5) roztrwonić, przetrwonić, zmarnotrawić, zmarnować, przetracić, przepuścić, prześwistać, przetańczyć

Wiktionary


rozpis

1. za­pi­sa­ny plan dzia­łań; roz­pi­ska;
2. daw­niej:
a) dłu­gie, ob­szer­ne pismo;
b) roz­pi­sy­wa­nie się o czymś;
c) róż­ni­ca zdań, pro­test


SJP.pl


rozpisanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pi­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpiska ż., pisanina ż.

Wiktionary


rozpisać

cza­sow­nik

 (1.1) ogło­sić kon­kurs

 (1.2) szt. rel. po­kryć ma­lar­stwem iko­no­wym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpiska ż., pisanina ż.

Wiktionary


rozpiska

po­tocz­nie: za­pi­sa­ny plan dzia­łań; roz­pis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. za­pi­sa­ny plan ja­kie­goś dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skoro na­pi­sa­ne, że nasza, to nie ma innej moż­li­wo­ści, roz­pi­ska na cały rok wisi na ko­ry­ta­rzu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpisanie n., pisanina ż.

 czas. rozpisać dk.

Wiktionary


rozpisowy

→ roz­pis


SJP.pl

Patrz:

rozpis

rozpisywać

1. robić od­pi­sy, prze­pi­sy­wać tekst kilka razy dla kilku osób, np. dla ak­to­rów;
2. ogła­szać dru­kiem, po­da­wać do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści;
3. przy­dzie­lać coś kilku oso­bom, dzie­lić coś po­mię­dzy kilka osób;
4. roz­pi­sy­wać się - pisać ob­szer­nie, szcze­gó­ło­wo


SJP.pl


rozpity

1. po­tocz­nie: wypić wspól­nie z kimś bu­tel­kę al­ko­ho­lu;
2. spo­wo­do­wać u kogoś na­ło­go­we picie al­ko­ho­lu


SJP.pl


rozpiór

ga­tu­nek le­szcza, ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych


SJP.pl

Roz­piór, si­niec ("Bal­le­rus bal­le­rus") – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby kar­pioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych (Cy­pri­ni­dae).

Wikipedia


rozpiąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pi­nać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pi­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔspʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: rospʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpięcie n., rozpinanie n., rozpiętość ż.

 czas. rozpinać ndk.

Wiktionary


rozpić

1. po­tocz­nie: wypić wspól­nie z kimś bu­tel­kę al­ko­ho­lu;
2. spo­wo­do­wać u kogoś na­ło­go­we picie al­ko­ho­lu


SJP.pl


rozpiętka

ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na uno­sze­niu i roz­kła­da­niu na bok ra­mion z cię­żar­ka­mi


SJP.pl


rozpiętość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­le­głość po­mię­dzy naj­dal­szy­mi krań­ca­mi

 (1.2) od­le­głość mię­dzy skraj­ny­mi war­to­ścia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ru­sza­li­śmy się po te­re­nie o roz­pię­to­ści bli­sko czter­dzie­stu ki­lo­me­trów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕt͡ɕ, AS: rospʹi ̯ẽntość

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpiąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasięg

 (1.2) skala, zakres

Wiktionary


rozpiły

1. po­tocz­nie: wypić wspól­nie z kimś bu­tel­kę al­ko­ho­lu;
2. spo­wo­do­wać u kogoś na­ło­go­we picie al­ko­ho­lu


SJP.pl


rozpiździel

roz­pier­dol, roz­pier­dziel, roz­pier­nicz; wul­gar­nie:
1. roz­gar­diasz, ba­ła­gan, nie­po­rzą­dek; syf, bur­del;
2. bi­ja­ty­ka, duża awan­tu­ra; roz­pier­du­cha, roz­ró­ba;
3. de­wa­sta­cja, zni­szcze­nie


SJP.pl


rozpiżdżać

wul­gar­nie: roz­wa­lać, ni­szczyć, roz­rzu­cać coś; roz­je­by­wać, roz­pier­da­lać


SJP.pl


rozplantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­plan­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozplantować dk.

 rzecz. plant mrz., planty nmos.

Wiktionary


rozplantować

cza­sow­nik

 (1.1) wy­rów­nać coś syp­kie­go równo po po­wierzch­ni grun­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsplãnˈtɔvat͡ɕ, AS: rosplãntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. plantowanie n., rozplantowanie n., plant mrz., planty nmos.

 czas. plantować

Wiktionary


rozplantowywać

wy­rów­ny­wać po po­wierzch­ni grun­tu


SJP.pl


rozplaskiwać

1. pla­ska­jąc, roz­pła­szczać, ro­zbi­jać;
2. rzad­ko: roz­pla­ski­wać się - sta­wać się pła­skim; roz­pła­szczać się


SJP.pl


rozplem

w bio­lo­gii:
1. rozm­na­ża­nie się, roz­rost ko­mó­rek w or­ga­niz­mie;
2. nad­mier­ne po­więk­sza­nie się ja­kie­goś na­rzą­du na sku­tek roz­ro­stu jego ko­mó­rek


SJP.pl


rozplemowy

→ roz­plem


SJP.pl

Patrz:

rozplem

rozpleść

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pla­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozplatanie n.

 czas. rozplatać ndk.

Wiktionary


rozplombować

usu­nąć plom­bę


SJP.pl


rozplot

pro­ces od­wrot­ny do splo­tu funk­cji; de­kon­wo­lu­cja


SJP.pl


rozplotkowany

po­tocz­nie: plot­ku­jąc, roz­gło­sić coś; roz­po­wie­dzieć, roz­pa­plać, roz­trą­bić


SJP.pl


rozplotkować

po­tocz­nie: plot­ku­jąc, roz­gło­sić coś; roz­po­wie­dzieć, roz­pa­plać, roz­trą­bić


SJP.pl


rozplusnąć

plus­nąć kro­pel­ka­mi na wszyst­kie stro­ny; roz­bryz­gnąć, roz­bryz­gać


SJP.pl


rozpoczynanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­po­czy­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoczęcie n.

 czas. począć, rozpoczynać ndk.

Wiktionary


rozpoczynać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­po­cząć)

 (1.1) ini­cjo­wać coś, dawać po­czą­tek

 (1.2) zna­leźć się na po­cząt­ku

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­po­czy­nać się (dk. roz­po­cząć się)

 (2.1) za­czy­nać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem zmę­czo­ny i nie chcia­łem roz­po­czy­nać roz­mo­wy.

 (1.2) Utwór roz­po­czy­na ryt­micz­ne ude­rza­nie tam­bu­ry­na, do któ­re­go wkrót­ce do­cho­dzi flet, oraz gi­ta­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔˈt͡ʃɨ̃nat͡ɕ, AS: rospočỹnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoczęcie n., rozpoczynanie n., nadpoczęcie n., napoczęcie n., napoczynanie n., poczęcie n., poczynanie n., ponapoczynanie n., porozpoczynanie n.

 czas. rozpocząć dk., nadpocząć dk., napocząć dk., napoczynać ndk., począć dk., poczynać ndk., ponapoczynać dk., porozpoczynać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inicjować

 (1.1-2) zaczynać

Wiktionary


rozpocząć

dać po­czą­tek


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­po­czy­nać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­po­cząć się (ndk. roz­po­czy­nać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­po­czy­nać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­sięć minut póź­niej barka roz­po­czę­ła swój długi zjazd na rów­ni­ny, a pie­sek sie­dział na dzio­bie i roz­ko­szo­wał się rześ­ką bryzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpɔt͡ʃɔ̃ɲt͡ɕ, AS: rospočõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. począć, rozpoczynać, napocząć

 rzecz. rozpoczęcie n., poczęcie n.

Wiktionary


rozpoczęcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­po­cząć.: za­po­cząt­ko­wa­nie cze­goś, na­da­nie cze­muś po­cząt­ku

 (1.2) mo­ment w któ­rym coś się roz­po­czy­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla szcze­niąt ko­niecz­ne jest roz­po­czę­cie po­bie­ra­nia mleka jak naj­szyb­ciej po po­ro­dzie.

 (1.1) Około je­de­na­stej, głos trąby oz­naj­mił roz­po­czę­cie wi­do­wi­ska. Suł­tan i Sze­he­re­za­da za­ję­li miej­sce na dy­wa­nie, a resz­ta ze­bra­nych stło­czy­ła się w ja­ski­ni Ala­dy­na (…) Po za­koń­cze­niu pier­wszej bajki, przesz­li jej ak­to­rzy, w uro­czy­stym po­cho­dzie do sali głów­nej i pod­niósł­szy nad głową ra­mio­na, od­da­li suł­ta­no­wi głę­bo­ki sa­la­am. Potem zo­sta­wa­li jako wi­dzo­wie w sali, która się na­peł­nia­ła zwol­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔˈt͡ʃɛ̃ɲt͡ɕɛ, AS: rospočẽńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoczynanie n.

 czas. począć dk., rozpoczynać ndk., rozpocząć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapoczątkowanie, inicjacja, zainicjowanie

 (1.2) początek, start, podn. inauguracja

Wiktionary


rozpodobniać

roz­po­dob­niać się - o gło­sce bę­dą­cej w bli­skim są­siedzt­wie z inną, iden­tycz­ną: ule­gać zmia­nie


SJP.pl


rozpodobnienie

zja­wi­sko fo­ne­tycz­ne, w któ­rym jeden z dwóch ta­kich sa­mych fo­ne­mów ulega zmia­nie (zo­sta­je za­stą­pio­ny po­dob­nym); od­po­dob­nie­nie; dy­sy­mi­la­cja


SJP.pl


rozpodziewać

daw­niej:
1. umie­szczać coś nie wia­do­mo gdzie;
2. roz­po­dzie­wać się - gubić się, zni­kać, roz­pra­szać się


SJP.pl


rozpogodzenie

stan pię­knej, bezch­mur­nej po­go­dy na­stę­pu­ją­cej po okre­sie zach­mu­rze­nia, de­szczu, śnie­gu itp.


SJP.pl


rozpogodzić

roz­po­go­dzić się - o nie­bie: stać się bezch­mur­nym, po­god­nym


SJP.pl


rozpoić

rzad­ko: roz­pić;
1. spra­wić, żeby ktoś za­czął na­du­ży­wać al­ko­ho­lu;
2. roz­po­ić się - za­cząć na­du­ży­wać al­ko­ho­lu


SJP.pl


rozpolitykowywać

roz­po­li­ty­ko­wy­wać się - za­czy­nać roz­pra­wiać na te­ma­ty po­li­tycz­ne


SJP.pl


rozporek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. za­pi­na­ne roz­cię­cie w spod­niach

 (1.2) kraw. roz­cię­cie w spód­ni­cy

 (1.3) kraw. roz­cię­cie w mę­skich majt­kach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpɔrɛk, AS: rosporek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozporkowy

 rzecz. rozpór mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. bontek

 (1.2) rozcięcie

 (1.3) otwór frontowy, kieszeń, Y-front

Wiktionary


rozporkowy

1. → roz­po­rek;
2. po­tocz­nie: zwią­za­ny ze skan­da­lem sek­su­al­nym


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z roz­por­kiem, do­ty­czą­cy roz­por­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozporek m., rozpór m.

Wiktionary


rozpornica

Roz­por­ni­ca, roz­por­ni­ca sie­cio­wa, deska tra­ło­wa – płyta roz­pie­ra­ją­ca skrzy­dła włoka pod­czas cią­gnię­cia (tra­ło­wa­nia).

Roz­por­ni­cą na­zy­wa się też belkę mo­co­wa­ną w luku po­przecz­nie do osi sy­me­trii stat­ku, słu­żą­cą do prze­no­sze­nia sił i mo­co­wa­nia desek lu­ko­wych. Ze wzglę­du na roz­po­wszech­nie­nie no­wszych metod za­my­ka­nia ła­dow­ni obec­nie rzad­ko spo­ty­ka­na.

Wikipedia


rozporządzalny

taki, któ­rym da się roz­po­rzą­dzać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­rym można roz­po­rzą­dzać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zalnɨ, AS: rospožõnʒalny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozporządzać (się) ndk., rozporządzić (się) dk.

 rzecz. rozporządzanie ndk., rozporządzenie dk.

Wiktionary


rozporządzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­po­rzą­dzić)

 (1.1) na­ka­zy­wać, jak ktoś ma dzia­łać w ja­kiejś spra­wie

 (1.2) mieć do dy­spo­zy­cji; mieć na swoje usłu­gi

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­po­rzą­dzać się (dk. roz­po­rzą­dzić się)

 (2.1) dy­spo­no­wać sa­mo­wol­nie; po­stę­po­wać we­dług swej woli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozporządzanie n.

 czas. rozporządzić dk.

 przym. rozporządzający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dysponować, rozkazywać, rządzić, zarządzać

 (1.2) dysponować, mieć, posiadać, rozrządzać, władać

 (2.1) rządzić się

Wiktionary


rozporządzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. akt nor­ma­tyw­ny, sta­no­wią­cy źró­dła po­wszech­nie obo­wią­zu­ją­ce­go prawa, wy­da­ny na pod­sta­wie szcze­gó­ło­we­go upo­waż­nie­nia usta­wo­we­go i w celu wy­ko­na­nia usta­wy;

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­po­rzą­dzić.

Wiktionary

Roz­po­rzą­dze­nie – akt nor­ma­tyw­ny wy­da­wa­ny na pod­sta­wie upo­waż­nie­nia za­war­te­go w usta­wie, które pre­cy­zu­je który pod­miot i w jaki spo­sób ma wpro­wa­dzić zmia­ny okre­ślo­ne w usta­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Organ wy­da­ją­cy roz­po­rzą­dze­nie po­wi­nien dbać, aby nie prze­kro­czyć de­le­ga­cji usta­wo­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: rospožõnʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozporządzalny

Wiktionary


rozposażyć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. roz­sy­pać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔˈsaʒɨt͡ɕ, AS: rosposažyć

Wiktionary


rozpostrzeć

roz­cią­gnąć, roz­piąć na dużej po­wierzch­ni coś uprzed­nio zło­żo­ne­go, zgnie­cio­ne­go


SJP.pl


rozpowiadać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­po­wie­dzieć)

 (1.1) dzie­lić się wia­do­mo­ścia­mi z wszyst­ki­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A po co Ju­sty­sia roz­po­wia­da, że się mój oże­nek szy­ku­je?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowiadanie n.

 czas. powiedzieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bębnić, paplać, rozgadywać, rozgłaszać, rozplotkowywać

Wiktionary


rozpowiedzieć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­po­wia­dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­try­cja roz­po­wie­dzia­ła w szko­le, że by­li­śmy razem w łóżku…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowiedzenie n.

 czas. powiedzieć

Wiktionary


rozpowszechnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­nie­nie cze­goś po­wszech­nie zna­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Róż­ni­ce mię­dzy wolną, a ot­war­tą li­cen­cją spro­wa­dza­ją się do róż­nych me­cha­niz­mów roz­po­wszech­nia­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpowszechnić, rozpowszechniać ndk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpowszechniać

umoż­li­wiać wszech­stron­ny do­stęp do pu­bli­ko­wa­ne­go ma­te­ria­łu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­po­wszech­nić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­po­wszech­nić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­po­wszech­niać się (dk. roz­po­wszech­nić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­po­wszech­nić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔfˈʃɛxʲɲät͡ɕ, AS: rospofšeχʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowszechnianie n., rozpowszechnienie n.

 czas. rozpowszechnić dk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpowszechnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uczy­nie­nie cze­goś po­wszech­nie zna­nym

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpowszechniać, rozpowszechnić dk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpowszechniony

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy po­wszech­nie, czę­sto, na dużą skalę

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: roz­po­wszech­nić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Burak jest sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w kuch­ni sło­wiań­skiej (np. w zu­pach ta­kich jak barszcz i bot­win­ka).

 (1.1) Imię Astry­da jest naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ne w kra­jach nor­dyc­kich, ale jego uży­cie wi­du­je się wsku­tek emi­gra­cji także na przy­kład we Fran­cji czy w USA.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowszechnianie n., rozpowszechnienie n.

 czas. rozpowszechniać ndk., rozpowszechnić dk.

Wiktionary


rozpowszechnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­po­wszech­niać)

 (1.1) uczy­nić coś po­wszech­nie zna­nym

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­po­wszech­nić się (ndk. roz­po­wszech­niać się)

 (2.1) stać się zna­nym lub uży­wa­nym po­wszech­nie

 (2.2) wy­stą­pić czę­sto lub w dużej licz­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpowszechnianie n., rozpowszechnienie n.

 czas. rozpowszechniać ndk.

 przym. rozpowszechniony

Wiktionary


rozpoznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. stwier­dze­nie ro­dza­ju cho­ro­by;

 (1.2) praw. adm. roz­pa­trze­nie spra­wy przez sąd lub organ ad­mi­ni­stra­cji

 (1.3) wojsk. dzia­łal­ność wojsk na polu walki ma­ją­ca na celu zdo­by­cie in­for­ma­cji o nie­przy­ja­cie­lu;

 (1.4) do­ko­na­nie iden­ty­fi­ka­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­poz­na­nie (woj­sko)
  • roz­poz­na­nie (me­dy­cy­na)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W do­ku­men­ta­cji me­dycz­nej roz­poz­na­nia na­le­ży wpi­sy­wać zgod­nie z mię­dzy­na­ro­do­wą kla­sy­fi­ka­cją ICD-10.

 (1.2) Po­u­cza się stro­nę, że w przy­pad­ku nie­u­zu­peł­nie­nia bra­ków for­mal­nych po­da­nie zo­sta­nie po­zo­sta­wio­ne bez roz­poz­na­nia.

 (1.3) Roz­poz­na­nie bojem pro­wa­dzi czę­sto do nie­pro­por­cjo­nal­nie wy­so­kich strat w sto­sun­ku do osią­ga­nych efek­tów ope­ra­cyj­nych.

 (1.4) Syn de­na­ta przy­był do kost­ni­cy na roz­poz­na­nie zwłok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspɔzˈnãɲɛ, AS: rospoznãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznawalność ż., rozpoznawanie n., znawstwo n.

 przym. rozpoznawalny, rozpoznawczy

 przysł. rozpoznawalnie, rozpoznawczo

 czas. rozpoznać dk., rozpoznawać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diagnoza

 (1.2) rozpatrzenie

 (1.3) zwiad

 (1.4) identyfikowanie, identyfikacja

Wiktionary


rozpoznawalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co łatwo można odróż­nić od in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­so­kie miej­sce to nie tylko kwe­stia roz­poz­na­wal­no­ści, ale także au­to­ry­te­tu, który może być war­to­ścio­wy dla danej marki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n.

 czas. rozpoznać dk., rozpoznawać ndk.

 przym. rozpoznawalny

 przysł. rozpoznawalnie

Wiktionary


rozpoznawalny

da­ją­cy się roz­poz­nać, łatwy do roz­poz­na­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się roz­poz­nać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nike z Sa­mo­tra­ki, zna­le­zio­na w 1863 r., jest jedną z naj­słyn­niej­szych i naj­bar­dziej roz­poz­na­wal­nych rzeźb na świe­cie.

 (1.1) Jego twarz była roz­poz­na­wal­na po­mi­mo wąsów, które sobie za­pu­ścił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n., rozpoznawalność ż.

 czas. rozpoznać

 przym. rozpoznawczy

Wiktionary


rozpoznawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) iden­ty­fi­ko­wa­nie kogoś lub cze­goś

 (1.2) praw. ba­da­nie, roz­pa­try­wa­nie danej kwe­stii

Wiktionary

Roz­poz­na­wa­nie – forma pa­mię­ta­nia in­for­ma­cji i pro­ces pa­mię­cio­wy, który po­le­ga na do­pa­so­wa­niu ko­do­wa­nej in­for­ma­cji do tych, które już są zgro­ma­dzo­ne w pa­mię­ci. W efek­cie jest się w sta­nie roz­poz­nać, czy dana in­for­ma­cja jest znana, czy jest nowa.

Roz­poz­na­wa­nie jest zwy­kle o wiele łat­wiej­sze niż odt­wa­rza­nie z pa­mię­ci, pod wa­run­kiem, że pre­zen­to­wa­ne bodź­ce są do sie­bie nie­po­dob­ne. Im bar­dziej eg­zo­tycz­ne i cha­rak­te­ry­stycz­ne są in­for­ma­cje za­ko­do­wa­ne w pa­mię­ci, tym łat­wiej jest je roz­poz­nać.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ak­ty­wi­ści w róż­nych czę­ściach świa­ta za­czę­li opra­co­wy­wać opro­gra­mo­wa­nie do roz­poz­na­wa­nia twa­rzy w celu iden­ty­fi­ka­cji po­li­cjan­tów po­dej­rze­wa­nych o na­pa­ści na pro­te­stu­ją­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., znawstwo n., rozpoznawalność ż.

 przym. rozpoznawalny, rozpoznawczy

 czas. rozpoznawać ndk., rozpoznać dk.

Wiktionary


rozpoznawać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­poz­nać)

 (1.1) iden­ty­fi­ko­wać kogoś lub coś, wy­róż­nia­jąc spoś­ród in­nych; ba­da­jąc, stwier­dzić, okre­ślić coś

 (1.2) praw. badać, roz­pa­try­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­poz­na­wać się (dk. roz­poz­nać się)

 (2.1) roz­poz­na­wać (1.1) sa­me­go sie­bie

 (2.2) wi­dząc się, iden­ty­fi­ko­wać się wza­jem­nie

 (2.3) daw. orien­to­wać się w czymś, zaz­na­ja­miać się z czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­ka­rze bar­dzo rzad­ko roz­poz­na­ją tę cho­ro­bę.

 (1.1) Kto fałsz i praw­dę roz­poz­na­wa lot­nie, (…) / Ta­kie­go człe­ka mężem zwać się godzi.

 (1.2) Sąd roz­poz­na­wał spra­wę przez cały rok!

 (2.3) On się je­szcze roz­poz­na­wa, / Ale nie zna się na tobie, / Boś ty mu ni sio­stra, ni żona.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznawanie n., rozpoznanie n., znawstwo n., rozpoznawalność ż.

 czas. poznać dk., poznawać ndk., rozpoznać dk., zapoznać dk., zapoznawać ndk.

 przym. rozpoznawczy

Wiktionary


rozpoznawczy

1. umoż­li­wia­ją­cy iden­ty­fi­ka­cję, np. znak roz­poz­naw­czy;
2. ma­ją­cy na celu zdo­by­cie okre­ślo­nych in­for­ma­cji o prze­ciw­ni­ku, np. sa­mo­lot roz­poz­naw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy spo­sob­ność roz­poz­na­nia

 (1.2) ma­ją­cy za cel roz­poz­na­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wszyst­kie pułki roz­poz­naw­cze zo­sta­ły spie­szo­ne i dzia­ła­ły jak pie­cho­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n.

 czas. rozpoznać dk., rozpoznawać ndk.

 przym. rozpoznawalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) identyfikacyjny

Wiktionary


rozpoznać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­poz­na­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­poz­nać się (ndk. roz­poz­na­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­poz­na­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała tę samą su­kien­kę, w któ­rej roz­poz­nał teraz męską ko­szu­lę, zbyt dużą i nied­ba­le za­pię­tą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpoznawać, odpoznać

 rzecz. rozpoznanie n., rozpoznawanie n., znawstwo n., rozpoznawalność ż.

 przym. rozpoznawczy, rozpoznawalny

Wiktionary


rozpołowić

po­dzie­lić na dwie równe czę­ści


SJP.pl


rozpończyk

naz­wi­sko


SJP.pl


rozpościerać

1. umie­szczać coś na dużej prze­strze­ni, ukła­dać sze­ro­ko;
2. roz­sze­rzać, zwięk­szać za­kres cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­po­strzeć)

 (1.1) roz­kła­dać na dużej po­wierzch­ni coś przed­tem zło­żo­ne­go

 (1.2) daw. roz­sze­rzać za­sięg czego

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­po­ście­rać się (dk. roz­po­strzeć się)

 (2.1) zaj­mo­wać dużą po­wierzch­nię lub prze­strzeń

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Plan­ta­cje ba­na­nów roz­po­ście­ra­ły się po obu stro­nach, parę anten ra­dio­wych tkwi­ło na wznie­sie­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpościeranie n.

 czas. rozpostrzeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozkładać, rozprostowywać, rozścielać

 (2.1) ciągnąć się, rozciągać się, rozlegać się, rozpinać się, roztaczać się

Wiktionary


rozpracowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pra­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pracować, rozpracować dk.

 przym. zapracowany

Wiktionary


rozpracowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pra­co­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pracować, rozpracowywać ndk.

 przym. zapracowany

Wiktionary


rozprasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roz­pro­sto­wa­nie, wy­gła­dze­nie, usu­nię­cie za­gięć w ma­te­ria­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozprasować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pra­so­wy­wać)

 (1.1) pra­su­jąc, roz­pro­sto­wać, wy­gła­dzić, usu­nąć za­gię­cia w ma­te­ria­le; pra­su­jąc spła­szczyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozprasowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roz­pro­sto­wy­wa­nie, wy­gła­dza­nie, usu­wa­nie za­gięć w ma­te­ria­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozprasowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pra­so­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­pra­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


rozpraszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pra­szać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­pra­sza­nie świa­tła – w op­ty­ce, two­rze­nie się roz­pro­szo­nych fal w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia fal elek­tro­ma­gne­tycz­nych z nie­jed­no­rod­no­ścia­mi oś­rod­ka lub py­ła­mi za­wie­szo­ny­mi w oś­rod­ku
  • roz­pra­sza­nie czą­stek – w fi­zy­ce czą­stek, jest klasą zja­wisk, w któ­rych cząst­ki od­chy­la­ją się od pier­wot­ne­go toru, w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia z in­ny­mi cząst­ka­mi
  • roz­pra­sza­nie (dit­he­ring) – w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej za­mie­rzo­ny efekt za­sto­so­wa­nia szumu w celu zni­we­lo­wa­nia błędu kwan­ty­za­cji
  • w aku­sty­ce, roz­pra­sza­nie zwią­za­ne jest z ugię­ciem fal dźwię­ko­wych na nie­jed­no­rod­no­ściach oś­rod­ka lub na przesz­ko­dach w oś­rod­ku
  • mie­sza­nie – w in­for­ma­ty­ce jedno z tłu­ma­czeń an­giel­skie­go słowa „has­hing”

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozproszyć, rozpraszać ndk.

Wiktionary


rozpraszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pro­szyć)

 (1.1) po­wo­do­wać roz­syp­kę, ro­zej­ście się, roz­rzut na wszyst­kie stro­ny

 (1.2) unie­moż­li­wiać sku­pie­nie się nad czym

 (1.3) roz­pę­dzać na wszyst­kie stro­ny

 (1.4) po­wo­do­wać zma­le­nie, zanik czego

 (1.5) przy­czy­niać się do ustą­pie­nia nie­wła­ści­wych sta­nów psy­chicz­nych

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pra­szać się (dk. roz­pro­szyć się)

 (2.1) ule­gać roz­pro­sze­niu: roz­drob­nie­niu, roz­rzu­to­wi, roz­syp­ce, za­ni­ko­wi

 (2.2) ucie­kać be­zład­nie, roz­cho­dzić się w róż­nych kie­run­kach

 (2.3) tra­cić uwagę

 (2.4) chem. roz­cho­dzić się w danym oś­rod­ku

 (2.5) me­te­o­rol. ule­gać ustą­pie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpraszanie n., rozproszenie n.

 czas. rozproszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozdrabniać, roznosić, rozrzucać, rozsypywać

 (1.2) dekoncentrować

 (1.3) rozganiać, rozgramiać, rozpędzać

 (1.4) rozjaśniać

 (1.5) rozwiewać

 (2.1) niknąć, rozchodzić się, rozdrabniać się, rozjaśniać się, rozpryskiwać się, rozrzucać się

 (2.2) rozchodzić się, rozpierzchać się

 (2.3) dekoncentrować się, rozmieniać się na drobne

 (2.5) przechodzić, rozchodzić się, ustępować

Wiktionary


rozprawa

1. pi­sem­na praca na­u­ko­wa;
2. po­sie­dze­nie sądu roz­pa­tru­ją­ce jakąś spra­wę;
3. de­ba­ta, dy­sku­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. pro­ces są­do­wy

 (1.2) de­ba­ta, dy­sku­sja

 (1.3) ro­dzaj pi­sem­nej pracy na­u­ko­wej

 (1.4) roz­strzy­gnię­cie sporu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­pra­wa (na­u­ko­wa) – forma wy­po­wie­dzi na­u­ko­wej lub fi­lo­zo­ficz­nej przy­bie­ra­ją­ca cza­sem po­stać dy­ser­ta­cji lub trak­ta­tu
  • roz­pra­wa (są­do­wa) – po­sie­dze­nie sądu roz­pa­tru­ją­ce­go wnie­sio­ną na wo­kan­dę spra­wę

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj rano po­sze­dłem do sądu na roz­pra­wę.

 (1.3) O tym, że za­le­ża­ło mu na tym, aby trak­tat ten ode­bra­ny zo­stał jako po­waż­na roz­pra­wa na­u­ko­wa świad­czą za­rów­no licz­ne przy­pi­sy, w któ­rych po­da­wał on uści­śle­nia, wy­ja­śnie­nia i źró­dła swo­ich in­for­ma­cji, jak i do­łą­czo­ne do niego w for­mie anek­sów róż­ne­go ro­dza­ju do­ku­men­ty i listy (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈprava, AS: rosprava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawianie n., rozprawienie n.

:: zdrobn. rozprawka ż.

 czas. rozprawiać ndk., rozprawić dk., prawić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprawa, przewód sądowy, proces

 (1.2) dyskusja, debata, polemika, dysputa

 (1.3) studium, opracowanie, elaborat, referat

Wiktionary


rozprawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pra­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprawiać ndk.

 rzecz. rozprawa ż.

Wiktionary


rozprawiać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) długo opo­wia­dać o czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pra­wiać się (dk. roz­pra­wić się)

 (2.1) za­łat­wiać ja­kieś po­ra­chun­ki z kimś, naj­czę­ściej sto­su­jąc prze­moc; roz­strzy­gnąć jakiś pro­blem, kon­flikt, spór, za­targ

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz z punk­tu wi­dze­nia za­wo­do­we­go mogła z przy­jem­no­ścią roz­pra­wiać z nią o stro­jach i bie­liź­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpravʲjät͡ɕ, AS: rospravʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawianie n., rozprawa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwodzić się, gawędzić

Wiktionary


rozprawiczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pra­wi­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprawiczać ndk.

Wiktionary


rozprawić

roz­strzy­gnąć kon­flikt, sto­su­jąc prze­moc


SJP.pl


rozprawka

1. nie­wiel­ka, pi­sem­na praca na­u­ko­wa;
2. pi­sem­na praca szkol­na, w któ­rej na­le­ży uza­sad­nić ja­kieś za­ło­że­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pi­sem­na praca szkol­na, w któ­rej uczeń ma uza­sad­nić jakąś tezę

Wiktionary

Roz­praw­ka – pi­sem­na forma wy­po­wie­dzi, za­wie­ra­ją­ca roz­wa­ża­nia na okre­ślo­ny temat. Jej nazwa po­cho­dzi od cza­sow­ni­ka „roz­pra­wiać”. Skła­da się ze wstę­pu (tezy/hi­po­te­zy), roz­wi­nię­cia (ar­gu­men­tów), za­koń­cze­nia (pot­wier­dze­nia tezy lub pot­wier­dze­nia/oba­le­nia hi­po­te­zy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­praw­ka jest za­sa­dą szkol­ne­go eg­za­mi­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawa ż.

Wiktionary


rozproch

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. wojsk. roz­pro­sze­nie się

Wiktionary


rozpromieniały

taki, który roz­pro­mie­niał


SJP.pl


rozpromienić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pro­mie­niać)

 (1.1) uczy­nić ja­śniej­szym, rozś­wiet­lić

 (1.2) nadać po­god­ny wy­gląd

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pro­mie­nić się (ndk. roz­pro­mie­niać się)

 (2.1) stać się jas­nym, rozś­wiet­lo­nym

 (2.2) przy­brać po­god­ny wy­gląd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­larz roz­pro­mie­nił tło, do­da­jąc odro­bi­nę bieli.

 (1.2) Pan Lud­wik wy­szedł roz­pro­mie­nio­ny z sali eg­za­mi­na­cyj­nej.

 (2.1) Niebo się roz­pro­mie­ni­ło, już nie bę­dzie padać.

 (2.1) Spójrz­cie na Niego, a roz­pro­mie­ni­cie się ra­do­ścią, obli­cza wasze nie za­pło­ną wsty­dem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpromienienie n.

Wiktionary


rozpromować

spo­pu­la­ry­zo­wać, upo­wszech­nić; wy­pro­mo­wać


SJP.pl


rozpropagowywać

rzad­ko: czy­nić coś ogól­nie zna­nym, ak­cep­to­wa­nym, sto­so­wa­nym; po­pu­la­ry­zo­wać, upo­wszech­niać


SJP.pl


rozproszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roz­nie­sie­nie na wszyst­kie stro­ny; be­zład­ne roz­rzu­ce­nie

 (1.2) roz­mie­szcze­nie w róż­nych miej­scach

 (1.3) nie­by­cie sku­pio­nym

 (1.4) utra­ce­nie in­ten­syw­no­ści lub zni­knię­cie

 (1.5) wpły­nię­cie na zanik u kogoś ja­kie­goś uczu­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pod­czas wojny księ­go­zbiór uległ roz­pro­sze­niu.

 (1.3) By nie ule­gać roz­pro­sze­niu, cho­dził z książ­ką do al­ta­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozproszeniec mos.

 czas. rozpraszać ndk., rozproszyć dk.

Wiktionary


rozproszony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który przyj­mu­je be­zład­ne roz­mie­szcze­nie, na wszyst­kie stro­ny; taki, któ­re­go ele­men­ty roz­mie­ści­ły się da­le­ko od sie­bie

 (1.2) nie­po­tra­fią­cy się sku­pić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyspersyjny, porozrzucany, rozpełzły, rozrzucony, rozsiany, rozsypany

 (1.2) rozkojarzony

Wiktionary


rozproszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pra­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pra­szać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pro­szyć się (ndk. roz­pra­szać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­pra­szać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na próż­no ka­pe­la wy­gry­wa­ła skocz­ne dry­gan­ty, szta­je­ry i me­nu­e­ty, li­be­ria, w bia­łych kos­ma­tych sur­du­tach, nie­stru­dze­nie roz­no­si­ła słod­kie musz­ka­te­le i ali­kan­ty, a cza­ru­ją­ce go­spo­dy­nie usi­ło­wa­ły oży­wić gnu­śną za­ba­wę - nuda nie dała się roz­pro­szyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpraszanie n., rozproszenie n.

 czas. rozpraszać ndk.

Wiktionary


rozprowadzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pro­wa­dzić)

 (1.1) do­pro­wa­dzać do róż­nych miejsc, osób, in­sty­tu­cji

 (1.2) na­kła­dać cien­ką war­stwę danej sub­stan­cji na jakąś po­wierzch­nię

 (1.3) do­pro­wa­dzać do roz­cień­cze­nia cze­goś

 (1.4) pro­wa­dząc, kie­ro­wać wiele osób do róż­nych miejsc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprowadzanie n.

 czas. rozprowadzić, wprowadzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dystrybuować, kolportować

Wiktionary


rozprowadzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pro­wa­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­pro­wa­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprowadzanie n., rozprowadzenie n.

 czas. rozprowadzać ndk.

Wiktionary


rozpruwacz

na­rzę­dzie do roz­pru­wa­nia; pruj­ka


SJP.pl


rozpruwać

1. wy­cią­gać nitki, któ­ry­mi jest coś zszy­te; wy­pru­wać;
2. roz­ci­nać, ranić;
3. roz­ry­wać coś od­sła­nia­jąc wnę­trze;
4. roz­pru­wać się - roz­ry­wać się na szwie


SJP.pl


rozprysk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stru­mień cie­czy lub jego ślad w po­sta­ci roz­bryz­gnię­tych, drob­niut­kich kro­pel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpryskiwacz mrz.

 czas. rozpryskać dk., rozpryskiwać ndk.

Wiktionary


rozpryskać

roz­prys­nąć;
1. pry­ska­jąc, rozch­la­pać coś na wszyst­kie stro­ny;
2. roz­pry­skać się:
a) o pły­nach: zo­stać rozch­la­pa­nym, roz­pry­ska­nym;
b) roz­paść się na drob­ne czę­ści; roz­sy­pać się, ro­zbić się gwał­tow­nie;
c) prze­no­śnie: w krót­kim cza­sie ro­zejść się, ro­zbiec się na wszyst­kie stro­ny


SJP.pl


rozpryskiwać

1. pry­ska­jąc, rozch­la­py­wać coś na wszyst­kie stro­ny;
2. roz­pry­ski­wać się:
a) o pły­nach: być rozch­la­pa­nym, roz­pry­ska­nym;
b) roz­pa­dać się na drob­ne czę­ści; roz­sy­py­wać się, ro­zbi­jać się gwał­tow­nie;
c) prze­no­śnie: w krót­kim cza­sie roz­cho­dzić się, ro­zbie­gać się na wszyst­kie stro­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pry­skać lub roz­prys­nąć)

 (1.1) spra­wiać, że kro­ple danej cie­czy szyb­ko roz­prze­strze­nia­ją się w róż­nych kie­run­kach

 (1.2) spra­wiać, że dany przed­miot roz­pa­da się na drob­ne ka­wał­ki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pry­ski­wać się (dk. roz­pry­skać się lub roz­prys­nąć się)

 (2.1) o danej cie­czy: roz­prze­strze­niać się szyb­ko jako kro­ple

 (2.2) o danym przed­mio­cie: roz­pa­dać się na drob­ne ka­wał­ki

 (2.3) pot. o lu­dziach lub zwie­rzę­tach: szyb­ko roz­cho­dzić się w różne stro­ny

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Jeśli np. w cza­sie szyb­kiej jazdy w taką szybę ude­rzy kamyk, to szyba nie roz­pry­sku­je się na drob­ne ka­wa­łecz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pryskać

 rzecz. rozprysk mrz.

Wiktionary


rozpryskowy

1. → roz­prysk (stru­mień cie­czy);
2. roz­pa­da­ją­cy się na wiele ka­wał­ków po wy­bu­chu; odłam­ko­wy


SJP.pl


rozprysnąć

roz­pry­skać;
1. pry­ska­jąc, rozch­la­pać coś na wszyst­kie stro­ny;
2. roz­prys­nąć się:
a) o pły­nach: zo­stać rozch­la­pa­nym, roz­pry­ska­nym;
b) roz­paść się na drob­ne czę­ści; roz­sy­pać się, ro­zbić się gwał­tow­nie;
c) prze­no­śnie: w krót­kim cza­sie ro­zejść się, ro­zbiec się na wszyst­kie stro­ny


SJP.pl


rozprysły

taki, który roz­prysł; roz­pry­śnię­ty


SJP.pl


rozpryśnięty

roz­pry­skać;
1. pry­ska­jąc, rozch­la­pać coś na wszyst­kie stro­ny;
2. roz­prys­nąć się:
a) o pły­nach: zo­stać rozch­la­pa­nym, roz­pry­ska­nym;
b) roz­paść się na drob­ne czę­ści; roz­sy­pać się, ro­zbić się gwał­tow­nie;
c) prze­no­śnie: w krót­kim cza­sie ro­zejść się, ro­zbiec się na wszyst­kie stro­ny


SJP.pl


rozprza

drzew­ce bie­gną­ce po prze­kąt­nej żagla - na bar­kach, ma­łych stat­kach ry­bac­kich


SJP.pl

Roz­prza – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Roz­prza, któ­rej jest sie­dzi­bą. Leży nad rze­ka­mi Bog­da­nów­ką oraz Lu­cią­żą.

Miej­sco­wość uzy­ska­ła lo­ka­cję miej­ską przed 1272 ro­kiem. Pier­wot­nie Roz­prza na­le­ża­ła do pro­win­cji łę­czyc­kiej i do księ­stwa łę­czyc­kie­go jako sie­dzi­ba kasz­te­la­nii roz­pier­skiej, która w XIII wieku stała się czę­ścią księ­stwa sie­radz­kie­go, a na­stęp­nie ziemi sie­radz­kiej.

Wikipedia


rozprzanin

miesz­ka­niec Roz­przy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rozprzanka

miesz­kan­ka Roz­przy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rozprzański

przy­miot­nik od: Roz­prza


SJP.pl


rozprze

drzew­ce bie­gną­ce po prze­kąt­nej żagla - na bar­kach, ma­łych stat­kach ry­bac­kich


SJP.pl


rozprzedawać

sprze­da­wać ko­lej­no wielu oso­bom; rozs­prze­da­wać


SJP.pl


rozprzedać

sprze­dać ko­lej­no wielu oso­bom; rozs­prze­dać


SJP.pl


rozprzestrzenialny

zdol­ny do roz­prze­strze­nia­nia się


SJP.pl


rozprzestrzenianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­wo­do­wa­nie wy­stę­po­wa­nia cze­goś w prze­strze­ni

 (1.2) czy­nie­nie cze­goś po­wszech­nym, zna­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gro­ma­dząc, a tym samym roz­sie­wa­jąc, na­sio­na drzew, sójka już od epoki lo­dow­co­wej przy­czy­nia się do roz­prze­strze­nia­nia się dębu na pół­noc.

 (1.1) Kil­ka­na­ście osób po­dej­rza­nych o roz­prze­strze­nia­nie cho­le­ry przy uży­ciu cza­rów padło ofia­rą lin­czu. Ciała ofiar zo­sta­ły roz­sie­ka­ne ma­cze­ta­mi, a na­stęp­nie spa­lo­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprzestrzeniać ndk., rozprzestrzenić dk.

 przym. przestrzenny

 rzecz. rozprzestrzenienie n.

Wiktionary


rozprzestrzeniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­prze­strze­nić)

 (1.1) po­wo­do­wać wy­stę­po­wa­nie czego w prze­strze­ni

 (1.2) czy­nić po­wszech­nym, zna­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­prze­strze­niać się (dk. roz­prze­strze­nić się)

 (2.1) wy­stę­po­wać na roz­le­głym ob­sza­rze

 (2.2) sta­wać się po­wszech­nym, zna­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sro­mot­nik smrod­li­wy roz­prze­strze­nia swoje za­rod­ni­ki za poś­red­nict­wem much, przy­cią­ga­nych przez jego cuch­ną­cą i ośliz­głą zie­lo­ną war­stwę za­rod­ni­ko­wą.

 (2.2) Chiń­skie tra­dy­cyj­ne tech­ni­ki me­dycz­ne, jak aku­punk­tu­ra i tai chi, za­czy­na­ją z suk­ce­sem roz­prze­strze­niać się w pro­win­cji Pinar del Rio na za­cho­dzie Kuby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprzestrzenianie n., rozprzestrzenienie n.

 czas. rozprzestrzenić

 przym. przestrzenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozpowszechniać, rozpropagowywać, upowszechniać

 (1.2) rozpowszechniać się, rozpropagowywać się, upowszechniać się

Wiktionary


rozprzestrzenienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie cze­goś w prze­strze­ni

 (1.2) uczy­nie­nie cze­goś po­wszech­nym, zna­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce jej roz­prze­strze­nie­nie i czę­stość wy­stę­po­wa­nia nie są znane.

 (1.1) Pow­sta­nie in­sty­tu­cji pa­ra­fii wiąże się z roz­prze­strze­nie­niem chrze­ści­jań­stwa na te­re­ny wiej­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprzestrzenianie n.

 czas. rozprzestrzenić dk., rozprzestrzeniać ndk.

 przym. przestrzenny

Wiktionary


rozprzestrzenić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­prze­strze­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­prze­strze­niać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­prze­strze­nić się (ndk. roz­prze­strze­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­prze­strze­niać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) De­cy­du­jąc się na ogrze­wa­nie po­dło­go­we unie­moż­li­wia­my aler­gen­nym roz­to­czom roz­prze­strze­nia­nie się w po­wie­trzu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprzestrzeniać ndk.

 rzecz. rozprzestrzenianie n., rozprzestrzenienie n.

 przym. przestrzenny

Wiktionary


rozprzowy

zwią­za­ny z roz­przą (np. oża­glo­wa­nie roz­przo­we)


SJP.pl


rozprząść

roz­cią­gnąć wy­przę­dzio­ne nici


SJP.pl


rozprzędywać

roz­cią­gać wy­przę­dzio­ne nici


SJP.pl


rozprzężenie

brak ładu, po­rząd­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­prząc.

 (1.2) książk. brak pod­po­rząd­ko­wa­nia za­sa­dom, chaos, de­mo­ra­li­za­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świet­le do­tych­cza­so­wych doś­wiad­czeń K. wy­da­wa­ło się to nawet wiel­ce praw­do­po­dob­ne; tyle że w takim razie po­dob­ne roz­przę­że­nie sądu jest dla oskar­żo­ne­go co praw­da hań­bią­ce, lecz w grun­cie rze­czy bar­dziej uspo­ka­ja­ją­ce niż ubó­stwo tej in­sty­tu­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprząc

Wiktionary


rozprószać

pró­sząc, roz­sy­py­wać


SJP.pl


rozprężanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­prę­żać.

Wiktionary

Roz­prę­ża­nie – pro­ces od­wrot­ny do sprę­ża­nia, tzn. po­le­ga­ją­cy na ob­ni­że­niu ci­śnie­nia ukła­du; zwy­kle wiąże się z ek­span­sją.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɔsprɛ̃w̃ˈʒãɲɛ, AS: rosprẽũ̯žãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozprężać ndk.

Wiktionary


rozpsalmiać

rozp­sal­miać się - daw­niej: za­czy­nać brzmieć jak psalm


SJP.pl


rozpuchnięty

taki, który roz­puchł (bar­dzo nabrz­miał); roz­pu­chły


SJP.pl


rozpuchnąć

bar­dzo nabrz­mieć, na­puch­nąć


SJP.pl


rozpuchły

taki, który roz­puchł (bar­dzo nabrz­miał); roz­puch­nię­ty


SJP.pl


rozpucz

roz­pucz le­pięż­ni­ko­wiec - naj­więk­szy chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


rozpuk

daw­niej: roz­pę­knię­cie się; dziś tylko w związ­kach fra­ze­o­lo­gicz­nych "śmiać się do roz­pu­ku" albo "za­śmie­wać się do roz­pu­ku" - bar­dzo się śmiać, za­no­sić się śmie­chem


SJP.pl


rozpurpurzać

roz­pur­pu­rzać się - sta­wać się pur­pu­ro­wym, za­czy­nać mie­nić się pur­pu­rą


SJP.pl


rozpusta

1. brak zasad mo­ral­nych w za­kre­sie spraw zwią­za­nych z sek­sem; roz­wią­złość, wy­u­zda­nie;
2. żar­to­bli­wie: na­du­ży­wa­nie cze­goś; swa­wo­la, nies­for­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak mo­ral­no­ści w sfe­rze sek­su­al­nej

 (1.2) pot. uży­wa­nie cze­goś z prze­sa­dą, brak umiar­ko­wa­nia

 (1.3) przest. roz­pa­sa­nie, swa­wo­la, na­du­ży­wa­nie wol­no­ści

Wiktionary

Roz­pu­sta – ogól­ne okre­śle­nie dla nie­mo­ral­no­ści w za­kre­sie spraw sek­su­al­nych, w zna­cze­niu wy­u­zda­nie, roz­wią­złość. Inne okre­śle­nia to nie­czy­stość, bezw­styd, zep­su­cie, nie­u­miar­ko­wa­nie, żądza, łaj­dact­wo. Szcze­gól­nym ro­dza­jem roz­pu­sty jest cu­dzo­łó­stwo.

W tra­dy­cji bi­blij­nej "roz­pu­sta" nie ogra­ni­cza się do sfery sek­su­al­nej lecz oz­na­cza wszel­kie formy bał­wo­chwal­stwa, które sprze­ci­wia­ją się pier­wsze­mu przy­ka­za­niu bo­że­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rozpustnica ż., rozpustnik mos., rozpuszczalnik mrz., rozpuszczanie n., rozpuszczenie n.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpustny, rozpuszczalnikowy

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwstyd, deprawacja, lubieżność, nierząd, perwersja, rozwiązłość, wszeteczność, wyuzdanie

 (1.2) rozpasanie, rozrzutność, wszeteczność

Wiktionary


rozpustnica

1. ko­bie­ta roz­pust­na - nie­uz­na­ją­ca zasad mo­ral­nych, oby­cza­jo­wych, pro­wa­dzą­ca hu­la­szczy, swo­bod­ny tryb życia; lu­bież­ni­ca, flir­cia­ra;
2. ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów; pro­sty­tut­ka, nie­rząd­ni­ca, la­fi­ryn­da, jaw­no­grzesz­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ko­bie­ta od­da­ją­ca się roz­pu­ście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż.

:: fm. rozpustnik m.

 przym. rozpustny

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwstydnica, puszczalska, przest. wszetecznica, zbereźnica; peryfr. córa Koryntu

Wiktionary


rozpustnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­pust­ny, lu­bież­nie, roz­wiąź­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od dwu­dzie­ste­go roku żył roz­pust­nie, wciąż od­wie­dza­jąc miej­skie domy uciech.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż., rozpustnik m., rozpustnica ż., rozpustność ż.

 przym. rozpustny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wszetecznie

Wiktionary


rozpustniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­pust­nie


SJP.pl


rozpustniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­pust­ny


SJP.pl


rozpustnik

osoba roz­pust­na, czyli taka, która nie uz­na­je zasad mo­ral­nych, oby­cza­jo­wych, pro­wa­dzi hu­la­szczy, swo­bod­ny tryb życia; lu­bież­nik, ba­biarz, dziw­karz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. męż­czyz­na od­da­ją­cy się roz­pu­ście

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­pust­nik (sztu­ka)
  • Roz­pust­nik (film)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɔsˈpustʲɲik, AS: rospustʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż.

:: fż. rozpustnica ż.

 przym. rozpustny

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezwstydnik; posp. dziwkarz; przest. mięsopustnik, wszetecznik, zbereźnik

Wiktionary


rozpustność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest roz­pust­ne; cecha tych, któ­rzy są roz­pust­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpustny

 przysł. rozpustnie

Wiktionary


rozpustny

przy­miot­nik

 (1.1) o oso­bie: od­da­ją­cy się roz­pu­ście

 (1.2) zwią­za­ny z roz­pu­stą, na­ce­cho­wa­ny roz­pu­stą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpustnɨ, AS: rospustny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż., rozpustnik m., rozpustnica ż., rozpustność ż.

 przysł. rozpustnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwiązły, lubieżny, sprośny

Wiktionary


rozpuszczalka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kawa roz­pu­szczal­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcesz kawy? Ale mam tylko roz­pu­szczal­kę.

Wiktionary


rozpuszczalnik

1. ciecz po­wo­du­ją­ca roz­pu­szcza­nie in­nych ciał;
2. skład­nik da­ne­go rozt­wo­ru znaj­du­ją­cy się w nim w do­mi­nu­ją­cej ilo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. techn. ciecz po­wo­du­ją­ca roz­pu­szcza­nie in­nych ciał

 (1.2) chem. skład­nik da­ne­go rozt­wo­ru znaj­du­ją­cy się w nim w do­mi­nu­ją­cej ilo­ści

Wiktionary

Roz­pu­szczal­nik – ciecz zdol­na do two­rze­nia rozt­wo­ru po zmie­sza­niu z cia­łem sta­łym, inną cie­czą lub gazem. Naj­bar­dziej zna­nym roz­pu­szczal­ni­kiem jest woda.

Więk­szość roz­pu­szczal­ni­ków to związ­ki che­micz­ne o małej lep­ko­ści i sto­sun­ko­wo ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze wrze­nia. Mała lep­kość po­wo­du­je, że mogą one dość łatwo pe­ne­tro­wać roz­pu­szcza­ną sub­stan­cję, zaś niska tem­pe­ra­tu­ra wrze­nia umoż­li­wia ich od­de­sty­lo­wy­wa­nie i pa­ro­wa­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczanie n., rozpuszczenie n., rozpusta ż.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

Wiktionary


rozpuszczalnikowy

→ roz­pu­szczal­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z roz­pu­szczal­ni­kiem, do­ty­czą­cy roz­pu­szczal­ni­ka

Wiktionary

Patrz:

rozpuszczalnik

Powiązane:

 rzecz. rozpusta ż., rozpuszczalnik mrz., rozpuszczanie n., rozpuszczenie n.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny

Wiktionary


rozpuszczalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. mak­sy­mal­na licz­ba gra­mów sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w 100 g roz­pu­szczal­ni­ka: przy okre­ślo­nej tem­pe­ra­tu­rze, ci­śnie­niu (w przy­pad­ku gazów) i ro­dza­ju roz­pu­szczal­ni­ka;

Wiktionary

Roz­pu­szczal­ność – zdol­ność sub­stan­cji che­micz­nych w po­sta­ci sta­łej, cie­kłej i ga­zo­wej ("sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej") do roz­pu­szcza­nia się w sta­łej, cie­kłej lub ga­zo­wej fazie dy­sper­gu­ją­cej ("roz­pu­szczal­ni­ku"), two­rząc mie­sza­ni­nę ho­mo­ge­nicz­ną ("rozt­wór"). Roz­pu­szczal­ność danej sub­stan­cji jest wy­ra­ża­na naj­czę­ściej jako mak­sy­mal­na ilość sub­stan­cji (w gra­mach lub mo­lach), którą można roz­pu­ścić w kon­kret­nej ob­ję­to­ści roz­pu­szczal­ni­ka (zwy­kle w 100 cm³) w ści­śle okre­ślo­nych wa­run­kach ci­śnie­nia i tem­pe­ra­tu­ry (zwy­kle są to wa­run­ki nor­mal­ne).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rozpuszczalny

Wiktionary


rozpuszczalny

da­ją­cy się roz­pu­ścić, zdol­ny do two­rze­nia rozt­wo­ru z roz­pu­szczal­ni­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który można roz­pu­ścić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li la­kier jest roz­pu­szczal­ny – po­wierzch­nię ma­to­wi­my i spry­sku­je­my la­kie­rem nitro.

 (1.1) Kawę roz­pu­szczal­ną, otrzy­mu­je się dzię­ki za­pa­rze­niu wy­pa­lo­nych i zmie­lo­nych wcze­śniej zia­ren.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczalność ż., rozpuszczalnik m., rozpuszczanie n., rozpuszczenie n.

 czas. rozpuszczać ndk., rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczalnikowy, nierozpuszczalny

Wiktionary


rozpuszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pu­szczać.

 (1.2) fiz. chem. zja­wi­sko fi­zycz­ne, które po­le­ga na wni­ka­niu czą­ste­czek jed­nej sub­stan­cji mię­dzy czą­stecz­ki dru­giej sub­stan­cji

Wiktionary

Roz­pu­szcza­nie (roz­pu­szcza­nie fi­zycz­ne) – pro­ces fi­zy­ko­che­micz­ny po­le­ga­ją­cy na takim zmie­sza­niu ciała sta­łe­go, gazu lub cie­czy w innej cie­czy lub gazie, że pow­sta­je jed­no­rod­na, nie­moż­li­wa do roz­dzie­le­nia me­to­da­mi me­cha­nicz­ny­mi mie­sza­ni­na. Mie­sza­ni­na taka na­zy­wa­na jest rozt­wo­rem, zaś sub­stan­cja, w któ­rej to się od­by­wa, na­zy­wa­na jest roz­pu­szczal­ni­kiem.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozpuszczać, rozpuścić

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

 rzecz. rozpusta ż., rozpuszczalnik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyfuzja

Wiktionary


rozpuszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pu­ścić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (o spo­rzą­dza­niu rozt­wo­ru)

 (1.2) nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (o wy­wo­ły­wa­niu zmia­ny stanu sku­pie­nia)

 (1.3) nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (zwy­kle w od­nie­sie­niu do wło­sów)

 (1.4) pot. nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (w różne stro­ny)

 (1.5) pot. nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (o roz­wią­zy­wa­niu ze­spo­łu)

 (1.6) pot. nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (o roz­pie­szcza­niu kogoś)

 (1.7) pot. nie­do­ko­na­ny od|roz­pu­ścić. (o ma­jąt­ku)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pu­szczać się (dk. roz­pu­ścić się)

 (2.1) ule­gać roz­pu­szcze­niu, roz­pro­wa­dze­niu w cie­czy

 (2.2) ule­gać roz­to­pie­niu

 (2.3) zwy­kle o wło­sach: roz­pla­tać się, roz­krę­cać się

 (2.4) pot. sta­wać się sa­mo­wol­nym, nie­su­bor­dy­no­wa­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ta­mi­nę za­wsze roz­pu­szczam w szklan­ce wody.

 (1.2) Sól roz­pu­szcza lód na chod­ni­kach.

 (1.2) Ace­ton roz­pu­szcza la­kier do paz­nok­ci.

 (1.3) Ania nigdy nie roz­pu­szcza­ła wło­sów.

 (1.4) W trak­cie po­szu­ki­wań po­li­cjan­ci za­wsze roz­pu­szcza­li psy tro­pią­ce.

 (1.4) Daw­niej po po­wro­cie z wy­ciecz­ki roz­pu­szcza­li­śmy ucz­niów do domów, a teraz jest zbyt nie­bez­piecz­nie, żeby dzie­ci wra­ca­ły same do domów.

 (1.6) Przez dwa lata dziad­ko­wie roz­pu­szcza­li Kac­per­ka, a teraz trze­ba go wciąż nosić na rę­kach.

 (1.7) Co mie­siąc roz­pu­szczał pół pen­sji na au­to­ma­ty.

 (2.1) Cu­kier le­piej roz­pu­szcza się w go­rą­cej wo­dzie niż w zim­nej.

 (2.2) Lód na chod­ni­kach roz­pu­szcza się pod wpły­wem soli.

 (2.3) Ob­cię­ła się na krót­ko, bo na tre­nin­gach roz­pu­szcza­ły jej się włosy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczanie n., rozpuszczenie n., rozpuszczalnik m., rozpusta ż.

 czas. rozpuścić dk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

Wiktionary


rozpuszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pu­ścić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpuścić, rozpuszczać

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

 rzecz. rozpusta ż., rozpuszczalnik mrz.

Wiktionary


rozpuszczony

nie­po­słusz­ny, nie­grzecz­ny z winy opie­ku­nów


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: roz­pu­ścić

przy­miot­nik

 (2.1) fryzj. luzem, niez­wią­za­ny

 (2.2) o dziec­ku: roz­pie­szczo­ny, do­sta­ją­cy od ro­dzi­ców wszyst­ko, co chce lub do­pu­szcza­ją­cy się nie­po­słu­szeń­stwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔspuʃˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: rospuščõny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpuścić dk., rozpuszczać ndk.

 rzecz. rozpuszczanie n., rozpuszczenie n., rozpuszczalnik mrz.

 przym. rozpuszczalnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) rozwydrzony

Wiktionary


rozpuścić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pu­szczać)

 (1.1) spo­rzą­dzić rozt­wór dwóch lub wię­cej sub­stan­cji, zwy­kle o róż­nym sta­nie sku­pie­nia

 (1.2) wy­wo­łać zmia­nę stanu sku­pie­nia, top­nie­nie cze­goś

 (1.3) zwy­kle w od­nie­sie­niu do wło­sów: roz­pleść, uwol­nić z za­pię­cia, roz­wią­zać

 (1.4) pot. ro­ze­słać, skie­ro­wać w różne stro­ny

 (1.5) pot. roz­wią­zać jakiś ze­spół, od­dział itp., zwol­nić po speł­nio­nym za­da­niu

 (1.6) pot. roz­pie­ścić kogoś, poz­wo­lić na sa­mo­wo­lę

 (1.7) pot. roztr­wo­nić ma­ją­tek na rze­czy zbęd­ne błahe

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pu­ścić się (ndk. roz­pu­szczać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­pu­szczać się. (np. w cie­czy)

 (2.2) do­ko­na­ny od|roz­pu­szczać się. (np. o śnie­gu)

 (2.3) do­ko­na­ny od|roz­pu­szczać się. (zwy­kle o wło­sach)

 (2.4) pot. do­ko­na­ny od|roz­pu­szczać się. (np. o kimś nie­su­bor­dy­no­wa­nym)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­pu­ści­łem pięć ły­że­czek cukru w szklan­ce her­ba­ty.

 (1.2) Sól roz­pu­ści­ła lód na chod­ni­kach.

 (1.2) Ten la­kier do paz­nok­ci roz­pu­ścisz tylko ace­to­nem.

 (1.3) Po­pro­si­łem Anię, żeby roz­pu­ści­ła włosy.

 (1.4) Po­li­cjan­ci roz­pu­ści­li psy tro­pią­ce po lesie i wkrót­ce na­tra­fio­no na zwło­ki.

 (1.4) Po po­wro­cie z wy­ciecz­ki roz­pu­ści­li­śmy ucz­niów do domów.

 (1.6) Ależ wy roz­pu­ści­li­ście Kac­per­ka. Teraz trze­ba go wciąż nosić na rę­kach.

 (1.7) Roz­pu­ści­łeś pie­nią­dze, które dałam ci na cały mie­siąc?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: rospuśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpuszczenie n., rozpuszczanie n., rozpuszczalnik m., rozpusta ż.

 czas. rozpuszczać ndk.

 przym. rozpuszczony, rozpuszczalny, rozpuszczalnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) roztopić

 (1.7) przepuścić

Wiktionary


rozpychacz

ozdo­ba do uszu po­więk­sza­ją­ca dziur­kę na kol­czyk


SJP.pl


rozpykać

po­tocz­nie:
1. wy­grać z kimś, od­nieść zwy­cię­stwo; po­ko­nać;
2. zna­leźć roz­wią­za­nie pro­ble­mu


SJP.pl


rozpylacz

1. przy­rząd do roz­py­la­nia pły­nów, zwła­szcza per­fum i le­karstw; ato­mi­zer;
2. po­tocz­nie: pi­sto­let au­to­ma­tycz­ny


SJP.pl


rozpylak

roz­py­lak świer­ko­wy, roz­py­lak zwy­czaj­ny - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


rozpylanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­py­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpylić, rozpylać ndk.

 rzecz. rozpylenie n.

Wiktionary


rozpylić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­py­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpylanie n., rozpylenie n., pył m., pyłek m.

 czas. rozpylać ndk.

Wiktionary


rozpytanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­py­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpytać dk.

Wiktionary


rozpytywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­py­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpytywać ndk.

Wiktionary


rozpytywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­py­tać)

 (1.1) za­da­wać wiele pytań róż­nym oso­bom

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­py­ty­wać się (dk. roz­py­tać się)

 (2.1) wzmoc­nio­ne zna­cze­nie (1.1)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpytywanie n.

Wiktionary


rozpór

1. duży roz­po­rek;
2. siła dzia­ła­ją­ca na pod­po­ry łuku, ko­pu­ły, skle­pie­nia go­tyc­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zgrub. od: roz­po­rek

 (1.2) duży roz­po­rek

 (1.3) ar­chit. siła roz­pie­ra­ją­ca ele­men­ty łuku, skle­pie­nia łu­ko­we­go, ko­pu­ły

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: roz­po­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozporek m., rozpora ż., rozpórka ż., rozpieranie n., rozparcie n., rozepchnięcie n., pchanie n., pchnięcie n.

 czas. rozpierać ndk., rozepchnąć dk., pchać ndk., pchnąć dk.

 przym. rozporowy, rozporkowy, rozpórkowy

Wiktionary


rozpórka

ele­ment kon­struk­cyj­ny roz­pie­ra­ją­cy, wzmac­nia­ją­cy coś


SJP.pl


rozpórkowy

→ roz­pór­ka


SJP.pl

Patrz:

rozpórka

rozpęczać

zwięk­szać siłą po­wierzch­nię cze­goś


SJP.pl


rozpęczniać

rzad­ko: po­wo­do­wać pęcz­nie­nie cze­goś; spęcz­niać


SJP.pl


rozpęczniały

rzad­ko: po­wo­do­wać pęcz­nie­nie cze­goś; spęcz­niać


SJP.pl


rozpęczniewać

wy­dy­mać się, po­więk­szać się od wchło­nię­tej wil­go­ci


SJP.pl


rozpęcznić

rzad­ko: spo­wo­do­wać pęcz­nie­nie cze­goś


SJP.pl


rozpęczyć

1. zwięk­szyć ob­ję­tość cze­goś przez wy­peł­nie­nie cie­czą;
2. zwięk­szyć siłą po­wierzch­nię cze­goś


SJP.pl


rozpęd

na­bra­nie szyb­ko­ści, roz­pę­dze­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­bie­ra­nie coraz więk­szej szyb­ko­ści

Wiktionary

Roz­pęd – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­bie­le Wiel­kie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rozpędzanie n., rozpędzenie n., pęd mrz.

 przym. rozpędowy

 czas. rozpędzać ndk., rozpędzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) impet, rozbieg, rozmach

Wiktionary


rozpędzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pę­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpęd mrz.

Wiktionary


rozpędzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pę­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpęd mrz.

Wiktionary


rozpętywać

cza­sow­nik

 (1.1) wys­wo­ba­dzać z pęt

 (1.2) po­wo­do­wać gwał­tow­ny objaw

cza­sow­nik zwrot­ny roz­pę­ty­wać się

 (2.1) wys­wo­ba­dzać się z pęt

 (2.2) gwał­tow­nie prze­bie­gać

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) W han­ga­rze roz­pę­tu­je się chaos, gdy pi­lo­ci i strzel­cy po­kła­do­wi bie­gną ku swoim stat­kom, jed­nak w tym sza­leń­stwie jest me­to­da – wszy­scy wie­dzą, gdzie mają się za­mel­do­wać i dokąd zmie­rza­ją.

Wiktionary


rozpłacać

roz­pła­cać się - daw­niej: spła­cać na­leż­no­ści, ra­cho­wać się


SJP.pl


rozpładniać

rozm­na­żać w celu zwięk­sze­nia li­czeb­no­ści ja­kie­goś ga­tun­ku; roz­pła­dzać


SJP.pl


rozpładzać

rozm­na­żać w celu zwięk­sze­nia li­czeb­no­ści ja­kie­goś ga­tun­ku; roz­pład­niać


SJP.pl


rozpłakiwać

roz­pła­ki­wać się - za­czy­nać pła­kać coraz moc­niej; rozch­li­py­wać się


SJP.pl


rozpłaszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pła­szczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpłaszczyć

 rzecz. płaszcz mrz., płaszczka ż.

 przym. płaski

Wiktionary


rozpłaszczka

roz­płaszcz­ka (wid­licz­ka roz­płaszcz­ka) - pło­żą­ca się by­li­na z klasy wi­dła­ko­wych


SJP.pl


rozpłaszczony

taki, który się roz­pła­szczył (zdjął płaszcz); bez pła­szcza


SJP.pl


rozpłaszczyk

owad z ro­dzi­ny zgniot­ko­wa­tych, szkod­nik spi­żarń i ma­ga­zy­nów zbo­żo­wych


SJP.pl


rozpłaszczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­pła­szczać)

 (1.1) uczy­nić coś pła­skim

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­pła­szczyć się (ndk. roz­pła­szczać się)

 (2.1) kła­dąc się, uczy­nić sie­bie pła­skim

 (2.2) żart. zdjąć płaszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pa­pier się bar­dzo zmiął, trze­ba go roz­pła­szczyć.

 (2.2) Tutaj jest wie­szak, mogą się pań­stwo roz­pła­szczyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpłaszczenie n., rozpłaszczanie n., płaszcz mrz., płaszczka ż.

 czas. rozpłaszczać ndk.

 przym. płaski

Wiktionary


rozpłatać

roz­ciąć, roz­rą­bać


SJP.pl


rozpłatywać

tnąc, roz­dzie­lać na czę­ści


SJP.pl


rozpławiać

roz­pła­wiać się - rzad­ko:
1. roz­ta­piać się, roz­pu­szczać się;
2. en­tuz­ja­stycz­nie wy­ra­żać swoje po­zy­tyw­ne uczu­cia; roz­pły­wać się


SJP.pl


rozpławowate

o ce­chach roz­pła­wo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Roz­pła­wo­wa­te ("Pon­te­de­ria­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu ko­me­li­now­ców. Na­le­ży tu 9 ro­dza­jów z 33 ga­tun­ka­mi. Za­sięg tych ro­ślin obej­mu­je lądy w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, a także ob­sza­ry w pół­noc­no-wschod­niej Azji i znacz­ną część Ame­ry­ki Pół­noc­nej (bez Ka­na­dy). Kilka ga­tun­ków sa­dzo­nych jest jako ro­śli­ny ozdob­ne, zwła­szcza w ak­wa­riach. Ei­chor­nia gru­bo­o­gon­ko­wa ("Ei­chor­nia cras­si­pes") zwana „hia­cyn­tem wod­nym” jest uciąż­li­wym chwa­stem wod­nym w stre­fie tro­pi­kal­nej.

Wikipedia


rozpławowaty

o ce­chach roz­pła­wo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rozpłochowate

o ce­chach roz­pło­cho­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


SJP.pl

Roz­pło­cho­wa­te ("Hy­me­nop­hyl­la­ce­ae") – ro­dzi­na pa­pro­ci z mo­no­ty­po­we­go rzędu roz­pło­chow­ców "Hy­me­nop­hyl­la­les". Za­li­cza­nych jest tu ok. 650 ga­tun­ków łą­czo­nych w dwa ro­dza­je (roz­płoch "Hy­me­nop­hyl­lum" i wło­so­cień "Tri­cho­ma­nes") lub na 9 (w tym dru­gim przy­pad­ku dzie­lo­ny na mniej­sze ro­dza­je jest "Tri­cho­ma­nes" "sensu lato").

Wikipedia


rozpłochowaty

o ce­chach roz­pło­cho­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


SJP.pl


rozpłodek

prze­sta­rza­le: rozm­na­ża­nie zwie­rząt pro­duk­cyj­nych lub za­ro­do­wych w celu zwięk­sze­nia li­czeb­no­ści da­ne­go ga­tun­ku; roz­płód


SJP.pl


rozpłodnik

roz­pło­do­wiec;
1. do­ro­sły sa­miec zwie­rząt go­spo­dar­skich przez­na­czo­ny do roz­pło­du; re­pro­duk­tor;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: osoba na­da­ją­ca się wy­łącz­nie do pło­dze­nia dzie­ci


SJP.pl


rozpłodnić

rozm­no­żyć w celu zwięk­sze­nia li­czeb­no­ści ja­kie­goś ga­tun­ku; roz­pło­dzić


SJP.pl


rozpłodowiec

roz­płod­nik;
1. do­ro­sły sa­miec zwie­rząt go­spo­dar­skich przez­na­czo­ny do roz­pło­du; re­pro­duk­tor;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: osoba na­da­ją­ca się wy­łącz­nie do pło­dze­nia dzie­ci


SJP.pl


rozpłodowy

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do roz­pło­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozpłód mrz.

 czas. ubezpłodnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zarodowy

Wiktionary


rozpłodzić

rozm­no­żyć w celu zwięk­sze­nia li­czeb­no­ści ja­kie­goś ga­tun­ku; roz­płod­nić


SJP.pl


rozpłodówka

1. do­ro­sła sa­mi­ca zwie­rząt go­spo­dar­skich przez­na­czo­na do roz­pło­du;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: ko­bie­ta na­da­ją­ca się wy­łącz­nie do pło­dze­nia dzie­ci


SJP.pl


rozpłukiwać

płu­cząc, roz­pu­szczać, roz­my­wać


SJP.pl


rozpłynięty

taki, który się roz­pły­nął


SJP.pl


rozpływ

roz­pły­wa­nie się, roz­pły­nię­cie się


SJP.pl


rozpływalność

→ roz­pły­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

rozpływalny

rozpływalny

da­ją­cy się roz­pły­nąć


SJP.pl


rozpływanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­pły­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpływać

Wiktionary


rozpływać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. przest. od­bi­jać od brze­gu, od­pły­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­pły­wać się (dk. roz­pły­nąć się)

 (2.1) pły­nąc, udać się w różne stro­ny; roz­lać się na wszyst­kie stro­ny (np. o ło­dziach)

 (2.2) o pły­nach: roz­le­wać się sze­ro­ko, w różne stro­ny

 (2.3) prze­cho­dzić ze stanu sta­łe­go w stan cie­kły; roz­ta­piać się

 (2.4) roz­prze­strze­niać się w po­wie­trzu lub w innym śro­do­wi­sku (np. o za­pa­chu, świet­le, dźwię­ku, bólu w ciele)

 (2.5) tra­cić ostrość kon­tu­rów; sta­wać się nie­wi­docz­nym, nie­wy­raź­nym (np. we mgle, w mroku)

 (2.6) sport. pły­wać w celu roz­grzew­ki

 (2.7) przen. wy­lew­nie wy­ra­żać swoje po­zy­tyw­ne uczu­cia; mówić o kimś lub o czymś z wiel­kim za­chwy­tem i en­tuz­jaz­mem

 (2.8) pot. iron. o pie­nią­dzach, to­wa­rach: zni­kać w nie­wy­ja­śnio­ny spo­sób

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) I oto, sta­nę­li­śmy w po­zy­cji, którą bym naz­wał „w roz­kro­ku na dwóch roz­pły­wa­ją­cych się łód­kach”.

 (2.2) Czer­wo­ny tusz roz­pły­wał się na bia­łym ar­ku­szu i zalał „Juden…”, pier­wsze słowo, które zdą­ży­łem wy­ry­so­wać.

 (2.3) Nie miała ka­lo­ry­fe­rów, radia (…) masło roz­pły­wa­ło się na stole.

 (2.4) Tle­nek węgla, któ­rym wszy­scy się za­tru­li­śmy, roz­pły­wał się po całym miesz­ka­niu, a nie tylko po nie­wiel­kiej ła­zien­ce.

 (2.5) Wszyst­ko roz­pły­wa­ło się w ja­kiejś świet­li­stej, tę­czo­wej mgle.

 (2.6) Po ce­re­mo­nii de­ko­ra­cji mu­siał się roz­pły­wać w dru­gim ba­se­nie (10 razy róż­ny­mi sty­la­mi po 50 me­trów (…)).

 (2.7) Kasz­te­la­no­wa roz­pły­wa­ła się nad nim i nie­u­stan­nie go przed sta­ro­stą wy­chwa­la­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pływać, rozpłynąć się dk.

 rzecz. rozpływanie n., pływanie n., rozpływ m.

 przym. rozpływowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odbijać, odpływać, wypływać

 (2.2) rozlewać się, rozciekać się

 (2.3) roztapiać się, topić się, tajać

 (2.5) zacierać się, mętnieć, rozmazywać się, zamglić się, rozmywać się, zanikać

 (2.7) zachwycać się, upajać się, chwalić, ekscytować się

 (2.8) znikać, przepadać, ulatniać się

Wiktionary


rozpływność

→ roz­pływ­ny


SJP.pl

Patrz:

rozpływny

rozpływny

taki, który się roz­pły­wa; roz­pły­wa­ją­cy się


SJP.pl


rozpływowy

→ roz­pływ


SJP.pl

Patrz:

rozpływ

rozpłód

1. rozm­na­ża­nie zwie­rząt pro­duk­cyj­nych lub za­ro­do­wych w celu zwięk­sze­nia li­czeb­no­ści da­ne­go ga­tun­ku;
2. daw­niej: płód, po­tom­stwo, przy­chó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rozm­na­ża­nie i uzy­ski­wa­nie po­tom­stwa zwie­rząt ho­dow­la­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozpłodowy

 czas. ubezpłodnić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reprodukcja

Wiktionary


rozr.

skrót od: roz­ryw­ka, roz­ryw­ko­wy


SJP.pl


rozrabiacki

do­ty­czą­cy roz­ra­biact­wa, roz­ra­bia­czy


SJP.pl


rozrabiacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba nie­spo­koj­na i agre­syw­na, skłon­na do za­kłó­ca­nia spo­ko­ju, wy­wo­ły­wa­nia za­mie­sza­nia, wszczy­na­nia awan­tur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­bot­ni­cy nie wy­ba­czą pro­wo­ka­to­rom i roz­ra­bia­czom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabiaka m., rozrabiactwo n., rozrabianie n., rozróba ż., rozróbka ż.

:: fż. rozrabiaczka ż., rozrabiara ż.

 czas. rozrabiać ndk.

 przym. rozrabiacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. rozrabiaka, gw-pl|Poznań. wywijas, pot. przen. kogut; książk. awanturnik, zabijaka; daw. hałaburda, zawadiak

Wiktionary


rozrabiaka

(r. męski) męż­czyz­na wy­wo­łu­ją­cy za­mie­sza­nie, zamęt, za­kłó­ca­ją­cy spo­kój swoim za­cho­wa­niem; roz­ra­biacz, awan­tur­nik, war­choł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten kto roz­ra­bia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nim drzwi od nyski się ot­wo­rzy­ły, sa­mo­chód oto­czo­ny już był przez grupę pod­wór­ko­wych roz­ra­bia­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabiacz mos.

Wiktionary


rozrabianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ra­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzraˈbʲjä̃ɲɛ, AS: rozrabʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozrabiać ndk.

 rzecz. rozrabiacz mos.

Wiktionary


rozrabiara

1. ko­bie­ta lu­bią­ca pso­cić, do­ka­zy­wać;
2. ko­bie­ta wy­wo­łu­ją­ca kłót­nie, snu­ją­ca in­try­gi


SJP.pl


rozrabiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ro­bić)

 (1.1) kulin. mie­szać skład­ni­ki w celu uzy­ska­nia masy, cia­sta, za­pra­wy

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. po­wo­do­wać har­mi­der, ba­ła­gan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabianie n., rozrabiacz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urabiać, wyrabiać

 (2.1) psocić

Wiktionary


rozrabowywać

rzad­ko: krad­nąc, stop­nio­wo za­bie­rać wszyst­ko


SJP.pl


rozrachować

do­ko­nać roz­ra­chun­ku


SJP.pl


rozrachowywać

obli­czać szcze­gó­ło­wo, obli­cza­jąc, roz­wa­żać do­kład­nie; wy­kal­ku­lo­wy­wać


SJP.pl


rozrachunek

ze­sta­wie­nie ra­chun­ków; roz­li­cze­nie się z kimś


SJP.pl


rozradowanie

uczu­cie za­do­wo­le­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­czu­wa­nie ra­do­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pięć minut póź­niej byłam z Wyjec pod prysz­ni­cem. Ca­ło­wa­łam ją tak gwał­tow­nie, jak nigdy dotąd, i ku włas­ne­mu szo­ko­wi, ale i roz­ra­do­wa­niu od­kry­wa­łam, że od­pła­ca mi się rów­nie na­mięt­nie.

Wiktionary


rozradowywać

1. spra­wiać komuś wiel­ką ra­do­wać;
2. roz­ra­do­wy­wać się - doz­na­wać wiel­kiej ra­do­ści


SJP.pl


rozradzać

roz­ra­dzać się - rozm­na­żać się bio­lo­gicz­nie; roz­ple­niać się, roz­ra­stać się


SJP.pl


rozraniać

ka­le­czyć, rozkr­wa­wiać


SJP.pl


rozranić

rzad­ko:
1. prze­sta­rza­łe: zra­nić, ska­le­czyć do krwi; rozkr­wa­wić;
2. prze­no­śnie: dot­kli­wie komuś do­ku­czyć, wy­wo­łać uczu­cie bólu, smut­ku; dot­knąć


SJP.pl


rozrastanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ra­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozrastać ndk.

Wiktionary


rozregulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­re­gu­lo­wać.

 (1.2) za­kłó­ce­nie nor­mal­ne­go dzia­ła­nia ja­kie­goś sy­ste­mu, ukła­du, pro­ce­su, or­ga­niz­mu itd.

 (1.3) nie­re­gu­lar­ne funk­cjo­no­wa­nie urzą­dze­nia, przy­rzą­du itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. regulacja ż., regulowanie n.

 czas. rozregulować dk., regulować ndk.

 przym. regulacyjny

Wiktionary


rozreklamowywać

roz­po­wszech­niać, roz­gła­szać za po­mo­cą re­kla­my


SJP.pl


rozrodczość

Roz­rod­czość – zdol­ność po­pu­la­cji do wzro­stu jej li­czeb­no­ści drogą roz­ro­du. Nie jest stałą i za­le­ży od wiel­ko­ści oraz skła­du po­pu­la­cji, od­dzia­ły­wań mię­dzy osob­ni­ka­mi i od wa­run­ków śro­do­wi­ska.

Wikipedia


rozrodczy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z roz­ro­dem; do­ty­czą­cy roz­ro­du, rozm­na­ża­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sło­nie afry­kań­skie osią­ga­ją wiek roz­rod­czy w 14-15 roku życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈrɔṭt͡ʃɨ, AS: rozroṭčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozród m., rozrodczość ż.

 czas. rodzić, wyradzać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płciowy, generatywny

Wiktionary


rozrodek

daw­niej: ród, ple­mię, po­tom­stwo; roz­ród


SJP.pl


rozrodowy

→ roz­ród


SJP.pl

Patrz:

rozród

rozrodzić

roz­ro­dzić się - rozm­no­żyć się bio­lo­gicz­nie; roz­ple­nić się, roz­ros­nąć się


SJP.pl


rozrodzony

taki, który stał się licz­ny przez uro­dze­nie się wielu po­tom­ków; roz­ro­śnię­ty


SJP.pl


rozroić

1. w pszcze­lar­stwie: zwięk­szyć licz­bę uli przez po­dział pszcze­lich ro­dzin lub do­pu­szcze­nie do na­tu­ral­ne­go rozm­na­ża­nia;
2. daw­niej o owa­dach: roz­le­cieć się ro­ja­mi; wy­ro­ić się


SJP.pl


rozromansowany

daw­niej: po­bu­dzić do ro­man­sów, flir­tów; roz­flir­to­wać


SJP.pl


rozromansować

roz­ro­man­so­wać się - rzad­ko: za­cząć ro­man­so­wać z kimś bez umia­ru; roz­flir­to­wać się


SJP.pl


rozrost

1. w od­nie­sie­niu do ro­ślin: roz­ra­sta­nie się spo­wo­do­wa­ne roz­wo­jem ko­mó­rek;
2. osią­gnię­cie więk­szych roz­mia­rów, więk­szej licz­by, ilo­ści;
3. zwięk­sze­nie, roz­sze­rze­nie dzia­łal­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie, w ja­kimś za­kre­sie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zwięk­sze­nie roz­mia­ru tkan­ki lub or­ga­nu wsku­tek zwięk­sze­nia się licz­by ko­mó­rek

Wiktionary

Roz­rost, hi­per­plaz­ja (łac. "hy­per­pla­sia") – po­ję­cie z za­kre­su pa­to­mor­fo­lo­gii oz­na­cza­ją­ce po­więk­sze­nie tkan­ki lub na­rzą­du na sku­tek zwięk­sze­nia licz­by ko­mó­rek. Może wy­stę­po­wać jako zmia­na pa­to­lo­gicz­na, np. roz­rost gru­czo­łu kro­ko­we­go (pro­sta­ty), nad­mier­ny roz­rost błony ślu­zo­wej trzo­nu ma­ci­cy w przy­pad­ku nie­do­bo­ru pro­ge­ste­ro­nu lub nad­mia­ru estro­ge­nów, roz­rost tkan­ki łącz­nej (bliz­no­wiec), roz­rost na­skór­ka spo­wo­do­wa­ny przew­le­kłym po­draż­nie­niem (mo­dzel, na­gnio­tek), roz­rost na­skór­ka spo­wo­do­wa­ny za­ka­że­niem wi­ru­so­wym (bro­daw­ka); albo fiz­jo­lo­gicz­na, np.

Wikipedia


rozrostowy

→ roz­rost


SJP.pl

Patrz:

rozrost

rozrożek

ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych; pa­łecz­nik


SJP.pl

Roz­ro­żek, pa­łecz­nik ("Cla­vi­ger") – ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych, po­dro­dzi­ny Pse­lap­hi­nae. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "C. te­sta­ce­us". Na­le­ży tu około 40 ga­tun­ków i pod­ga­tun­ków, zgru­po­wa­nych w dwóch po­dro­dza­jach, "Cla­vi­ger" i "Cla­vi­fer". Chrzą­szcze te są wy­spe­cja­li­zo­wa­ny­mi myr­me­ko­fi­la­mi, przy­sto­so­wa­ny­mi do życia w mro­wi­skach i cał­ko­wi­cie za­leż­ny­mi od swo­ich go­spo­da­rzy. Za­sięg wy­stę­po­wa­nia ro­dza­ju jest pa­le­ark­tycz­ny.

Wikipedia


rozrożka

ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ku­sa­ko­wa­tych; pa­łecz­nik


SJP.pl


rozruch

1. uru­cho­mie­nie urzą­dze­nia tech­nicz­ne­go;
2. faza przej­ścio­wa pod­czas uru­cha­mia­nia za­kła­du, linii pro­duk­cyj­nej itp.;
3. daw­niej: za­mie­sza­nie, roz­gar­diasz, tu­mult; za­miesz­ka;
4. roz­ruch pro­duk­cji:
a) roz­po­czę­cie dzia­łal­no­ści pro­duk­cyj­nej w nowym lub prze­bu­do­wa­nym za­kła­dzie, wy­dzia­le itp.;
b) roz­po­czę­cie pro­duk­cji wy­ro­bu o nowej kon­struk­cji lub tech­no­lo­gii


SJP.pl

Roz­ruch – okres po­mię­dzy za­łą­cze­niem za­si­la­nia od nie­ru­cho­me­go sil­ni­ka elek­trycz­ne­go do osią­gnię­cia war­to­ści no­mi­nal­nej stanu pracy, np. pręd­ko­ści obro­to­wej.

Wikipedia


rozruchać

cza­sow­nik

 (1.1) roz­ru­szać

 (1.2) daw. reg-pl|Kresy. obu­dzić, ocu­cić

cza­sow­nik zwrot­ny roz­ru­chać się

 (2.1) roz­ru­szać się

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Dziu­ra roz­ru­chał się nieco i oprzy­tom­niał po nocy, w dziw­nym a roz­sza­la­łym mil­cze­niu i bez­ru­chu spę­dzo­nej.

Wiktionary


rozruchowy

1. zwią­za­ny z roz­ru­chem;
2. słu­żą­cy do wpra­wia­nia w ruch urzą­dze­nia me­cha­nicz­ne­go


SJP.pl


rozruchy

za­miesz­ki, za­bu­rze­nia, star­cia ulicz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) burz­li­we ma­ni­fe­sta­cje i star­cia ulicz­ne

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zamieszki

Wiktionary


rozrusznik

1. urzą­dze­nie do uru­cha­mia­nia sil­ni­ka spa­li­no­we­go;
2. roz­rusz­nik serca - apa­rat po­bu­dza­ją­cy mię­sień ser­co­wy za po­mo­cą bodź­ców elek­trycz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­rusz­nik serca w kar­dio­lo­gii;
  • Roz­rusz­nik sil­ni­ka w mo­to­ry­za­cji

Wikipedia


rozryw

roz­cią­ga­nie cze­goś, zaz­wy­czaj ja­kie­goś ma­te­ria­łu, do chwi­li jego pę­knię­cia; roz­ry­wa­nie, rwa­nie


SJP.pl

Roz­ryw ("roz­ryw-trawa", "roz­ryw-ziele"), albo zło­dziej­ska trawa (serb­ski i ma­ce­doń­ski: расковник, buł­gar­ski: разковниче, wy­ma­wia­ne [rɐsˈkɔvnitʃɛ], ro­syj­ski: разрыв-трава, pol­ski: "roz­ryw") – w sło­wiań­skim fol­klo­rze ma­gicz­na ro­śli­na. We­dług tra­dy­cji roz­ryw ma ma­gicz­ne wła­ści­wo­ści, ot­wie­ra­ją­ce i od­kry­wa­ją­ce zam­knię­te i za­blo­ko­wa­ne rze­czy. Jed­nak le­gen­dy twier­dzą, że jest bar­dzo trud­ny do roz­poz­na­nia, a w niek­tó­rych wer­sjach są w sta­nie go zna­leźć tylko niek­tó­re chto­nicz­ne zwie­rzę­ta.

Wikipedia


rozrywalny

moż­li­wy do ro­zer­wa­nia


SJP.pl


rozrywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­ry­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wskaź­ni­ki wy­trzy­ma­ło­ści na roz­ry­wa­nie za­le­żą od dłu­go­ści i sze­ro­ko­ści prób­ki. Wraz ze wzro­stem dłu­go­ści ba­da­nej prób­ki ma­le­je wy­trzy­ma­łość na roz­ry­wa­nie, co wy­ni­ka z więk­sze­go praw­do­po­do­bień­stwa na­pot­ka­nia słab­sze­go miej­sca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozerwanie n.

 czas. rozrywać ndk., rozerwać dk.

Wiktionary


rozrywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­zer­wać)

 (1.1) rwąc, roz­dzie­lać na czę­ści

 (1.2) ni­szczyć, roz­dzie­la­jąc gwał­tow­nie na strzę­py

 (1.3) pot. brać coś szyb­ko i bez opa­mię­ta­nia

 (1.4) pot. dawać re­laks; pro­wa­dzić za­ba­wę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ry­wać się (dk. ro­zer­wać się)

 (2.1) ule­gać roz­dzie­la­niu po­przez rwa­nie się

 (2.2) ule­gać gwał­tow­ne­mu roz­pa­do­wi

 (2.3) pot. ko­rzy­stać z za­ba­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrywanie n., nierozerwalność ż.

 czas. rozerwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlastać, rozdzierać

 (1.2) rozszarpywać

 (1.3) rozchwytywać, rozgrabiać

 (1.4) zabawiać

 (2.1) rozdzierać się

 (2.2) eksplodować, pękać, wybuchać

 (2.3) zabawiać się

Wiktionary


rozryweczka

zdrob­nie­nie od: roz­ryw­ka


SJP.pl


rozrywka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nie, które służy za­ba­wie, przy­jem­no­ści, wy­po­czyn­ko­wi

Wiktionary

Roz­ryw­ka – dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu do­star­cze­nie przy­jem­no­ści. Roz­ryw­ka może mieć cha­rak­ter bier­ny, jak np. oglą­da­nie filmu w kinie czy udział w spek­ta­klu ope­ro­wym lub ak­tyw­ny, jak np. udział w grach to­wa­rzy­skich.

Upra­wia­nie spor­tu, hobby czy tu­ry­sty­ki jest formą roz­ryw­ki, jed­nak czę­sto te formy są okre­śla­ne mia­nem re­kre­a­cji, gdyż wy­ma­ga­ją ak­tyw­ne­go za­an­ga­żo­wa­nia się, co odróż­nia je od od­po­czyn­ku bier­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oglą­da­nie do­brej ko­me­dii do­star­czy ci dużo roz­ryw­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈrɨfka, AS: rozryfka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozrywkowy

 przysł. rozrywkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabawa, reg. pozn. kintop

Wiktionary


rozrywkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy roz­ryw­ki

 (1.2) lu­bią­cy się bawić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radio peł­ni­ło wobec swo­ich od­bior­ców wiele funk­cji. Obok in­for­ma­cyj­nej - pro­pa­gan­do­wą, obok oś­wia­to­wej - roz­ryw­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzrɨfˈkɔvɨ, AS: rozryfkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrywka, rozrywkowość

 przysł. rozrywkowo

Wiktionary


rozryć

roz­grze­bać, zro­bić wgłę­bie­nia


SJP.pl


rozrzewnienie

uspo­so­bić rzew­nie; wzru­szyć; roz­czu­lić


SJP.pl


rozrzewnić

uspo­so­bić rzew­nie; wzru­szyć; roz­czu­lić


SJP.pl


rozrzeźbiony

po­kry­ty licz­ny­mi za­głę­bie­nia­mi, wy­pu­kło­ścia­mi lub for­ma­mi


SJP.pl


rozrzucanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­rzu­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzʒuˈt͡sãɲɛ, AS: rozžucãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary


rozrzucać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­rzu­cić)

 (1.1) rzu­cać nied­ba­le lub cha­o­tycz­nie rze­cza­mi

 (1.2) umie­szczać coś na dużej prze­strze­ni w róż­nych miej­scach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rol­nik roz­rzu­cał na­sio­na na polu.

 (1.2) Oś­rod­ki re­kre­a­cyj­ne są roz­rzu­co­ne po całym re­gio­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈʒut͡sat͡ɕ, AS: rozžucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rzucać, rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bałaganić

 (1.2) rozlokować

Wiktionary


rozrzucenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­rzu­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary


rozrzucić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­rzu­cać)

 (1.1) zob. roz­rzu­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pań­ski syn zde­ner­wo­wał się, że Kry­sia nie chce z nim za­tań­czyć i roz­rzu­cił wszyst­kim dzie­ciom za­baw­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: rozžućić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary


rozrzut

Roz­rzut, roz­pro­sze­nie, roz­siew, dy­sper­sja – zróż­ni­co­wa­nie war­to­ści zmien­nej, pod­sta­wo­wa (obok ten­den­cji cen­tral­nej) cha­rak­te­ry­sty­ka próby, po­pu­la­cji sta­ty­stycz­nej lub roz­kła­du praw­do­po­do­bień­stwa zmien­nej lo­so­wej.

Roz­rzut jest tym więk­szy, im bar­dziej te war­to­ści od­chy­la­ją się od ten­den­cji cen­tral­nej. Naj­czę­ściej sto­so­wa­ny­mi mia­ra­mi roz­rzu­tu są wa­rian­cja, od­chy­le­nie stan­dar­do­we, roz­stęp i od­chy­le­nie ćwiart­ko­we.

Wikipedia


rozrzutka

nie­wiel­ka pa­prot­ka ros­ną­ca na te­re­nach gór­skich


SJP.pl

Roz­rzut­ka ("Wo­od­sia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny roz­rzut­ko­wa­tych ("Wo­od­sia­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 30 ga­tun­ków (w przy­pad­ku wy­o­dręb­nie­nia ro­dza­ju "Phy­se­ma­tium" Kaulf.) lub 54 ga­tun­ki w przy­pad­ku sze­ro­kie­go uję­cia. Wy­stę­pu­ją głów­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej oraz na ob­sza­rach gór­skich w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej. Są to w więk­szo­ści pa­pro­cie nie­wiel­kie, ros­ną­ce na ska­łach. W Pol­sce rosną trzy ga­tun­ki: roz­rzut­ka al­pej­ska "W. al­pi­na", bru­nat­na "W. il­ven­sis" i na­dob­na "W. pul­chel­la".

Wikipedia


rozrzutnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta trwo­nią­ca ma­ją­tek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzucenie n., rozrzucanie n., rozrzutnik mos. mrz., rozrzutność ż.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

 czas. rozrzucać, rozrzucić

Wiktionary


rozrzutnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­rzut­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzutnik mos./mrz., rozrzutnica ż., rozrzucenie n., rozrzutność ż., rozrzucanie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

Wiktionary


rozrzutniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­rzut­nie


SJP.pl


rozrzutniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­rzut­ny


SJP.pl


rozrzutnik

czło­wiek roz­rzut­ny; utra­cjusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba trwo­nią­ca ma­ją­tek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. ma­szy­na słu­żą­ca do roz­rzu­ca­nia roz­drob­nio­ne­go ma­te­ria­łu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut mrz., rozrzutność ż., rzut mrz.

:: fż. rozrzutnica ż.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk., rzucać ndk., rzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marnotrawca, utracjusz

Wiktionary


rozrzutność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co roz­rzut­ne; cecha tych, któ­rzy są roz­rzut­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z naj­bar­dziej po­trzeb­nych wy­dat­ków Ty­so­na było dzie­więć ty­się­cy mie­sięcz­nie na psy­cho­a­na­li­ty­ka, u któ­re­go le­czył się z cho­ro­bli­wej roz­rzut­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przym. rozrzutny

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marnotrawstwo, utracjuszostwo

Wiktionary


rozrzutny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­da­ją­cy pie­nią­dze lub zu­ży­wa­ją­cy ja­kieś dobra ponad miarę i bez po­trze­by; także. bę­dą­cy ob­ja­wem czy­je­goś mar­no­traw­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzut m., rozrzutność ż., rozrzutnik m., rozrzutnica ż., rozrzucanie n., rozrzucenie n.

 czas. rozrzucać ndk., rozrzucić dk.

 przysł. rozrzutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marnotrawny, nieoszczędny, utracjuszowski, wystawny

Wiktionary


rozrząd

ele­ment sil­ni­ka sa­mo­cho­do­we­go od­po­wie­dzial­ny za do­pro­wa­dza­nie mie­szan­ki pa­li­wo­wo-po­wietrz­nej i usu­wa­nie spa­lin z cy­lin­dra


SJP.pl


rozróba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. awan­tu­ra, bi­ja­ty­ka, skan­dal

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja uka­ra­ła man­da­tem grupę męż­czyzn za wszczę­cie roz­ró­by w barze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈruba, AS: rozruba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrabiacz mos., zdrobn. rozróbka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłótnia, burda, zadyma, bójka

Wiktionary


rozród

pro­ces rozm­na­ża­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fizj. ze­spół czyn­no­ści or­ga­niz­mów ży­wych do wy­da­nia na świat po­tom­stwa

Wiktionary

Roz­ród – jest po­ję­ciem na­drzęd­nym w sto­sun­ku do rozm­na­ża­nia. U ewo­lu­cyj­nie wyż­szych grup zwie­rząt jak sta­wo­no­gi i krę­gow­ce, rozm­na­ża­nie wiąże się z do­dat­ko­wy­mi pro­ce­sa­mi.

W związ­ku z tym roz­ród można po­dzie­lić na:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) są ba­da­nia od­le­głych na­stępstw za­rów­no dla matki, jak i dla dziec­ka, które poz­wo­lą na upew­nie­nie się co do bez­pie­czeń­stwa tech­nik roz­ro­du wspo­ma­ga­ne­go me­dycz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrodczość ż.

 przym. rozrodczy

Wiktionary


rozróg

miej­sce, w któ­rym roz­cho­dzą się dwa pasma gór­skie


SJP.pl

Roz­róg – grupa lub masyw, w obrę­bie któ­re­go grzbie­ty roz­cho­dzą się z naj­wyż­sze­go wznie­sie­nia (punk­tu zwor­ni­ko­we­go) w róż­nych kie­run­kach. Jeden z naj­bar­dziej ty­po­wych przy­kła­dów roz­ro­gu sta­no­wią Gorce.

Wikipedia


rozróża

wie­lo­let­nia ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny bi­gno­nio­wa­tych


SJP.pl


rozróżek

glon z typu kras­no­ro­stów; roz­róż­ka


SJP.pl


rozróżka

glon z typu kras­no­ro­stów; roz­róż­ka


SJP.pl


rozróżkowate

ro­dzi­na kras­no­ro­stów


SJP.pl


rozróżnialność

moż­li­wość do­strze­że­nia róż­ni­cy mię­dzy kimś a kimś lub czymś a czymś; odróż­nial­ność


SJP.pl


rozróżnialny

da­ją­cy się roz­róż­nić; odróż­nial­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się roz­róż­nić, odróż­nić

Wiktionary


rozróżnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­róż­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzruʒʲˈɲä̃ɲɛ, AS: rozružʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozróżnienie n., różnica ż., różność ż.

 czas. rozróżniać ndk., rozróżnić dk.

 przym. różny

 przysł. różnie

Wiktionary


rozróżniać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być świa­do­mym róż­nic, do­strze­gać róż­ni­ce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., rozróżnianie n., rozróżnienie n.

 czas. rozróżnić dk.

Wiktionary


rozróżnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­róż­nić.

 (1.2) od­mien­ne po­strze­ga­nie lub trak­to­wa­nie

 (1.3) daw. brak jed­no­myśl­no­ści, po­ro­zu­mie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozróżniać, rozróżnić dk.

 rzecz. rozróżnianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgraniczenie

 (1.2) odmienność, różnica

 (1.3) nieporozumienie, niezgoda, waśń

Wiktionary


rozróżnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­róż­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­róż­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., rozróżnianie n., rozróżnienie n.

 czas. rozróżniać ndk.

Wiktionary


rozrąb

1. po­dział zwie­rzę­cia rzeź­ne­go na czę­ści; roz­rą­ba­nie;
2. pas wy­cię­ty w rów­no­wie­ko­wym drze­wo­sta­nie dla jego uod­por­nie­nia


SJP.pl


rozrąbanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­rą­bać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozrąbać dk.

Wiktionary


rozrąbać

rą­biąc, prze­ciąć na czę­ści


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) ro­zbić sie­kie­rą na czę­ści, po­rą­bać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem pój­dziem, krew wroga wy­pi­jem,

:: Ciało jego roz­rą­biem to­po­rem:

:: Ręce, nogi gwoź­dzia­mi przy­bi­jem,

:: By nie pow­stał i nie był upio­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈrɔ̃mbat͡ɕ, AS: rozrõmbać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrąbanie n.

 czas. rąbać, porąbać, narąbać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) porąbać

Wiktionary


rozsada

młoda ro­śli­na wy­ho­do­wa­na z na­sie­nia, do czasu jej prze­sa­dze­nia; sa­dzon­ka, flan­ca, flanc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogrod. roln. młode ro­śli­ny przez­na­czo­ne do sa­dze­nia

 (1.2) daw. dział, po­rzą­dek, klasa

 (1.3) daw. osada wło­ściań­ska

Wiktionary

Roz­sa­da – młode ro­śli­ny uzy­ska­ne po wy­sia­niu na­sion w szklar­niach, in­spek­tach, na roz­sad­ni­kach, przez­na­czo­ne do prze­sa­dza­nia na miej­sca stałe. Roz­sa­da sto­so­wa­na jest m.in. w upra­wie ro­ślin cie­pło­lub­nych. Poza tym poz­wa­la na po­pra­wę opła­cal­no­ści pro­duk­cji rol­nej – przy­go­to­wa­nie roz­sad w od­po­wied­nich wa­run­kach (np. w szklar­niach) poz­wa­la za­o­szczę­dzić miej­sce (roz­sa­dy zaj­mu­ją mniej miej­sca niż ro­śli­ny upra­wia­ne na sta­no­wi­skach do­ce­lo­wych w luź­nej więź­bie.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozsadzać, rozsadzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sadzonka, rosada, rozsadka, rozsadnik, wysadek, wysadka

Wiktionary


rozsadniczka

→ roz­sad­nik


SJP.pl

Patrz:

rozsadnik

rozsadnik

1. miej­sce przez­na­czo­ne do pro­duk­cji roz­sa­dy, np. do ho­dow­li drzew le­śnych z wy­sia­nych na­sion;
2. miej­sce, źró­dło, z któ­re­go coś złego się sze­rzy;
3. źró­dło cze­goś złego


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. roln. wy­dzie­lo­ne miej­sce do two­rze­nia roz­sad

Wiktionary


rozsadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­sa­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsadzać ndk.

Wiktionary


rozsadzać

cza­sow­nik

 (1.1) sa­dzać osob­no

 (1.2) sa­dzić osob­no

 (1.3) de­to­no­wać od środ­ka

 (1.4) czuć silne od­czu­cie wew­nętrz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsadzanie n., rozsadzenie n., rozsada ż.

Wiktionary


rozsadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­sa­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsadzić, rozsadzać

Wiktionary


rozsadzić

cza­sow­nik

 (1.1) rozm­no­żyć ro­śli­nę dzie­ląc ją na czę­ści

 (1.2) po­pi­ko­wać młode ro­śli­ny wy­ho­do­wa­ne z na­sion ros­ną­ce zbyt­gę­sto

 (1.3) ro­zer­wać coś, do­pro­wa­dzić do ek­sploz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem czy uda się mi roz­sa­dzić tego kak­tu­sa, ale wzię­łam dwie szczep­ki.

 (1.2) Muszę dziś roz­sa­dzić po­mi­do­ry.

 (1.3) Lód roz­sa­dził wczo­raj w nocy becz­kę z wodą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːad͡ʑit͡ɕ, AS: ro•saʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsadzać

 (1.1) rzecz. rozsadzanie

 (1.2) rzecz. rozsada, rozsadzanie

Wiktionary


rozsapany

taki, który się roz­sa­pał


SJP.pl


rozsiadać

o gru­pie osób: zaj­mo­wać miej­sca sie­dzą­ce


SJP.pl


rozsiadły

o gru­pie osób: zająć miej­sca sie­dzą­ce


SJP.pl


rozsiany

przy­miot­nik

 (1.1) roz­mie­szczo­ny w pew­nych od­stę­pach od sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­per­tek­sto­wość oz­na­cza, że tre­ści do­stęp­ne w róż­nych, roz­sia­nych po całym świe­cie ba­zach da­nych po­łą­czo­ne są sy­ste­mem ak­tyw­nych od­no­śni­ków.

 (1.1) Las rzed­nie­je na dobre i wstę­pu­je­my na od­kry­te miej­sce, na któ­rym wid­nie­je kil­ka­na­ście mi­zer­nych sza­ła­sów, roz­sia­nych w da­le­kich od sie­bie od­stę­pach: to in­diań­ski obóz.

 (1.1) Tak, do Nie­miec, na ich głę­bo­kie tyły, tam[,] wzdłuż Renu[,] roz­sia­ne są ko­lo­sal­ne ogni­ska prze­my­słu che­micz­ne­go, tam kryje się zdrad­li­wa, za­bój­cza dla nas ta­jem­ni­ca.

 (1.1) So­czy­sta zie­leń traw i drzew kon­tra­stu­je z błę­ki­tem pły­ną­cej me­an­dra­mi rzeki i licz­nych je­zior roz­sia­nych mię­dzy ko­pu­la­sty­mi wzgó­rza­mi o ła­god­nych sto­kach.

 (1.1) Kon­wen­cja tej książ­ki daje mi moż­li­wość mó­wie­nia o niek­tó­rych kwe­stiach z mo­je­go tylko punk­tu wi­dze­nia. Będę ko­rzy­stał z niego cza­sem w oso­bi­stych uwa­gach roz­sia­nych na mar­gi­ne­sach opisu po­szcze­gól­nych wy­pad­ków i wy­praw.

 (1.1) Rzad­ko roz­sia­ne kępy drzew i krze­wów po­kry­wa­ły roz­le­gły step, ro­ślin­ność była tutaj jed­nak buj­niej­sza i bar­dziej róż­no­rod­na.

 (1.1) Piotr: — Miał w marcu uro­dzi­ny. Za­py­ta­łem, czego mu ży­czyć. Po­wie­dział, że chciał­by ze­brać swo­ich przy­ja­ciół roz­sia­nych po Pol­sce, Ho­lan­dii, Fran­cji, An­glii. Dziś mu się pra­wie udało.

 (1.1) Cu­dow­ne źró­deł­ka są zresz­tą waż­nym ele­men­tem wielu in­nych sank­tu­a­riów ma­ryj­nych, roz­sia­nych po całym świe­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siewca mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozproszony

Wiktionary


rozsiać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­sie­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­sie­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­siać się (ndk. roz­sie­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­sie­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsianie n., rozsiew mrz., rozsiewacz mrz., siewca mos.

 czas. siać

Wiktionary


rozsiekiwać

1. ciąć na ka­wał­ki;
2. daw­niej: tnąc, za­da­wać śmier­tel­ne rany


SJP.pl


rozsiepać

rzad­ko: roz­ciąć, roz­siec, ro­zbić


SJP.pl


rozsiepywać

rzad­ko: roz­ci­nać, ro­zbi­jać


SJP.pl


rozsierdzać

1. do­pro­wa­dzać kogoś do gnie­wu, zło­ścić, iry­to­wać
2. roz­sier­dzać się - wpa­dać w gniew, złość


SJP.pl


rozsierdzie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. gniew

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːɛrʲd͡ʑɛ, AS: ro•śerʹʒ́e

Wiktionary


rozsierdzić

1. roz­gnie­wać, roz­zło­ścić kogoś
2. roz­sier­dzić się - wpaść w gniew, roz­gnie­wać się, roz­zło­ścić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) przest. (dziś książk.) roz­gnie­wać, zde­ner­wo­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­sier­dzić się

 (2.1) przest. (dziś książk.) roz­gnie­wać się, zde­ner­wo­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­sier­dzo­na G. na­ka­za­ła swym po­ma­gie­rom nękać są­sia­da te­le­fo­nicz­ny­mi po­gróż­ka­mi i żądać pie­nię­dzy.

Wiktionary


rozsiewaczka

→ roz­sie­wacz


SJP.pl

Patrz:

rozsiewacz

rozsiewać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­siać)

 (1.1) sie­jąc, roz­mie­szczać na znacz­nej prze­strze­ni

 (1.2) być źró­dłem czego

 (1.3) czy­nić bar­dziej zna­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­sie­wać się (dk. roz­siać się)

 (2.1) zaj­mo­wać dużą prze­strzeń; być roz­sie­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsiew mrz., rozsiewacz mrz., rozsiewanie n., siewca mos.

 czas. siać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozprzestrzeniać, rozrzucać, rozsypywać

 (1.2) przenosić, roztaczać, rozwiewać

 (1.3) rozpowszechniać

 (2.1) rozprzestrzeniać się

Wiktionary


rozsiewca

osoba, która coś roz­sie­wa, sieje; siew­ca, roz­sie­wacz


SJP.pl


rozsiewczy

→ roz­siew­ca


SJP.pl

Patrz:

rozsiewca

rozsiodłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­sio­dłać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsiodłać dk.

 rzecz. siodlarz mos.

Wiktionary


rozsiąpiony

taki, który się roz­sią­pił


SJP.pl


rozsiąść

o gru­pie osób: zająć miej­sca sie­dzą­ce


SJP.pl


rozskakać

roz­ska­kać się -
1. za­cząć ska­kać i nie chcieć prze­stać;
2. po­tocz­nie: roz­tań­czyć się;
3. na­brać wpra­wy w ska­ka­niu;
4. ska­cząc, roz­prze­strze­nić się


SJP.pl


rozskakiwać

roz­ska­ki­wać się - na­bie­rać wpra­wy w ska­ka­niu


SJP.pl


rozsmarowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozs­ma­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsmarowywać, rozsmarować dk.

Wiktionary


rozsmarowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozs­ma­ro­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsmarowywać ndk.

Wiktionary


rozsmarowywać

cza­sow­nik

 (1.1) roz­pro­wa­dzać po czymś jakąś pół­płyn­ną sub­stan­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dżem ma ape­tycz­ną, gęstą kon­sy­sten­cję, dzię­ki czemu łatwo i do­brze się rozs­ma­ro­wu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsːmarɔˈvɨvat͡ɕ, AS: ro•smarovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsmarowywanie n., rozsmarowanie n., smarowanie n., smar m.

 czas. rozsmarować, smarować

 przym. smarowny, smarowy

Wiktionary


rozsnuwacz

ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny rozs­nu­wa­czo­wa­tych


SJP.pl


rozsnuwaczowate

o ce­chach rozs­nu­wa­czo­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl

Rozs­nu­wa­czo­wa­te (Scy­to­di­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­lae. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – rozs­nu­wacz plu­ją­cy ("Scy­to­des tho­ra­ci­ca").

Do rozs­nu­wa­czo­wa­tych na­le­ży kilka ro­dza­jów, z czego ro­dzaj "Scy­to­des", wy­stę­pu­ją­cy na całym świe­cie jest naj­bar­dziej znany. Do­tych­czas opi­sa­no na świe­cie ok. 248 ga­tun­ków.

Wikipedia


rozsnuwaczowaty

o ce­chach rozs­nu­wa­czo­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


rozsocha

pień drze­wa roz­dzie­lo­ny wid­la­sto na dwie od­no­gi; ro­so­cha


SJP.pl


rozsochaty

daw­niej: ro­so­cha­ty (ma­ją­cy roz­wid­le­nia)


SJP.pl


rozsprzedawać

sprze­da­wać ko­lej­no wielu oso­bom; roz­prze­da­wać


SJP.pl


rozsprzedać

sprze­dać ko­lej­no wielu oso­bom; roz­prze­dać


SJP.pl


rozspójnić

w te­o­rii gra­fów: uczy­nić graf nie­spój­nym


SJP.pl


rozsrożyć

1. bar­dzo roz­gnie­wać, roz­zło­ścić;
2. rozs­ro­żyć się:
a) bar­dzo się roz­gnie­wać, roz­sier­dzić;
b) o zja­wi­skach at­mos­fe­rycz­nych, klę­skach ży­wio­ło­wych itp.: wy­stą­pić z wiel­ką siłą, gwał­tow­no­ścią


SJP.pl


rozstaj

miej­sce, gdzie drogi się roz­cho­dzą; roz­dro­że


SJP.pl

Roz­staj (niem. "Bei den Drei Gren­zen") – góra (694 m n.p.m.) w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Środ­ko­wych, we wschod­niej czę­ści pasma Gór So­wich.

Wikipedia


rozstajny

w od­nie­sie­niu do kilku dróg, ulic itp.: roz­cho­dzą­cy się w różne stro­ny, krzy­żu­ją­cy się


SJP.pl


rozstanie

1. ro­złą­ka długa lub chwi­lo­wa;
2. mo­ment, w któ­rym ktoś się z kimś roz­sta­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roz­dzie­le­nie dwóch lub wię­cej osób; zer­wa­nie, za­prze­sta­nie kon­tak­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­sta­nie (Jo­da­e­iye Nader az Simin) − irań­ski film dra­ma­tycz­ny z 2011 roku w re­ży­se­rii Asg­ha­ra Far­ha­die­go
  • Roz­sta­nie (Break Up) − ame­ry­kań­ski film dra­ma­tycz­ny z 1998 roku w re­ży­se­rii Paula Mar­cu­sa
  • Roz­sta­nie (La séparation) − fran­cu­ski ko­me­dio­dra­mat z 1994 roku w re­ży­se­rii Chri­stia­na Vin­cen­ta
  • Roz­sta­nie − pol­ski film dra­ma­tycz­ny z 1960 roku w re­ży­se­rii Woj­cie­cha Je­rze­go Hasa
  • Roz­sta­nie – bol­ly­wo­odz­ki film z 1997 roku w re­ży­se­rii Raja Kan­wa­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­sta­nie od­by­ło się w środ­ku ty­god­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːtãɲɛ, AS: ro•stãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstaje

 czas. rozstać się, postawić

Wiktionary


rozstaniowy

→ roz­sta­nie


SJP.pl

Patrz:

rozstanie

rozstany

po­tocz­nie: bę­dą­cy po roz­sta­niu z kimś


SJP.pl


rozstaw

1. od­le­głość mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi ele­men­ta­mi;
2. po­rzą­dek w jakim coś roz­sta­wio­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. od­le­głość mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi, po­dob­ny­mi czę­ścia­mi ukła­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstawa ż., rozstawianie n., rozstawienie n.

 czas. stawiać, rozstawiać ndk., rozstawić dk.

 przym. rozstawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozstawa, rozstawienie

Wiktionary


rozstawić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­sta­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­sta­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstawianie n., rozstawienie n., rozstaw mrz.

 czas. postawić, rozstawiać ndk.

Wiktionary


rozstawny

1. usta­wio­ny w róż­nych miej­scach, w od­po­wied­nich od­le­gło­ściach;
2. w spor­cie: bieg roz­staw­ny - bieg szta­fe­to­wy;
3. łatwy do roz­sta­wie­nia, da­ją­cy się roz­sta­wić


SJP.pl


rozstoperczyć

rzad­ko o wło­sach, sier­ści: na­stro­szyć się, na­je­żyć się; roz­je­rzyć się


SJP.pl


rozstrajający

→ roz­stra­jać


SJP.pl

Patrz:

rozstrajać

rozstrajanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­stra­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrajać ndk.

 rzecz. strój mrz.

Wiktionary


rozstrojony

roz­re­gu­lo­wa­ny, wy­da­ją­cy nie­pra­wi­dło­we dźwię­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) muz. o in­stru­men­cie: ze źle wy­re­gu­lo­wa­ny­mi stru­na­mi, wy­da­ją­cy dźwię­ki o nie­wła­ści­wej wy­so­ko­ści

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: roz­stro­ić

Wiktionary


rozstrychnąć

daw­niej: roz­strych­nąć się - roz­dzie­lić się, ro­zejść się, roz­pro­szyć się; roz­trych­nąć się


SJP.pl


rozstrzał

daw­niej: roz­strze­la­nie


SJP.pl


rozstrzelać

daw­niej: roz­strze­li­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­strze­li­wać)

 (1.1) zabić kogoś, strze­la­jąc z broni pal­nej; do­ko­nać eg­ze­ku­cji w ten spo­sób

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­strze­lać się (ndk. roz­strze­li­wać się)

 (2.1) za­cząć in­ten­syw­nie strze­lać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sierp­niu 1944 hit­le­row­cy roz­strze­la­li w Dzier­wa­nach 13 miesz­kań­ców Ba­ra­no­wa i Wierz­bi­nek, w tym matkę z ośmior­giem dzie­ci w wieku od 8 mie­się­cy do 11 lat.

 (1.1) Na miej­scu Bold­ta ka­zał­bym go roz­strze­lać – po­my­ślał Kloss. Wie­dział już teraz, kto chciał wy­ko­rzy­stać In­grid dla uzy­ska­nia kon­tak­tu z ame­ry­kań­skim wy­wia­dem.

 (1.1) To zdraj­ca! Roz­strze­lać go!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrzelić, strzelać ndk.

 rzecz. strzał m., rozstrzelanie n., rozstrzelenie n., strzelanina ż.

Wiktionary


rozstrzelenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) w pi­śmie dru­ko­wa­nym: zwięk­sze­nie od­stę­pów mię­dzy wy­ra­za­mi albo li­te­ra­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstrzelanie n., rozstrzeliwanie n., strzelanina ż.

 czas. rozstrzelić dk., rozstrzeliwać ndk., rozstrzelać dk.

Wiktionary


rozstrzelić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) roz­dzie­lić coś, zwięk­szyć od­stę­py mię­dzy ele­men­ta­mi cze­goś

 (1.2) roz­dzie­lić, roz­pro­szyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest po­nad­ki­lo­me­tro­wa droga, a za­bu­do­wa wzdłuż niej jest mocno roz­strze­lo­na – wy­ja­śnia Zenon Nor­man, wójt gminy Pia­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːṭʃɛlʲit͡ɕ, AS: ro•sṭšelʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrzelać dk.

 rzecz. rozstrzelenie n., strzelanina ż.

Wiktionary


rozstrzygający

roz­są­dzać, np. spór


SJP.pl


rozstrzygalność

Roz­strzy­gal­ność (de­cy­do­wal­ność) pro­ble­mu ma­te­ma­tycz­ne­go to na­stę­pu­ją­ca jego wła­ści­wość: ist­nie­je al­go­rytm, który obli­cza od­po­wiedź na do­wol­ne py­ta­nie sta­wia­ne przez pro­blem.

Pro­blem może być nie­roz­strzy­gal­ny, jeśli jego roz­strzy­gal­ność pro­wa­dzi­ła­by do pow­sta­nia sprzecz­no­ści.

Wikipedia


rozstrzygalny

da­ją­cy się roz­strzy­gnąć; roz­wią­zy­wal­ny, roz­wią­zal­ny


SJP.pl


rozstrzyganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­strzy­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozstrzygać ndk., rozstrzygnąć dk.

 rzecz. rozstrzygnięcie n.

Wiktionary


rozstrzygać

roz­są­dzać, np. spór


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­strzy­gnąć)

 (1.1) po­dej­mo­wać osta­tecz­ną de­cyz­ję po eta­pie roz­wa­żań

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­strzy­gać się (dk. roz­strzy­gnąć się)

 (2.1) ule­gać roz­strzy­ga­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sądem szla­chec­kim był rów­nież sąd pod­ko­mor­ski, roz­strzy­ga­ją­cy spory gra­nicz­ne mię­dzy po­sia­da­cza­mi grun­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstrzyganie/rozstrzygnięcie, rozstrzygający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) decydować, przesądzać, rozsądzać, sądzić, sędziować, zasądzać

 (2.1) decydować się

Wiktionary


rozstrzygnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­strzy­gnąć.

 (1.2) praw. adm. akt ad­mi­ni­stra­cyj­ny, wynik sto­so­wa­nia normy prawa ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go

 (1.3) praw. adm. część aktu praw­ne­go, np. de­cyz­ji ad­mi­ni­stra­cyj­nej lub po­sta­no­wie­nia, za­wie­ra­ją­ca naj­waż­niej­sze ele­men­ty tego aktu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­strzy­gnię­cie spra­wy ad­mi­ni­stra­cyj­nej
  • roz­strzy­gnię­cie spra­wy są­do­wej
  • roz­strzy­gnię­cie po­stę­po­wa­nia kon­kur­so­we­go
  • roz­strzy­gnię­cie na­dzor­cze

Wikipedia

Powiązane:

 czas. rozstrzygać ndk., rozstrzygnąć dk.

 rzecz. rozstrzyganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) osnowa, sentencja

Wiktionary


rozstrzygnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­strzy­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­strzy­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːṭʃɨɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ro•sṭšygnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozstrzyganie n., rozstrzygnięcie n.

Wiktionary


rozstrzępiak

ro­dzaj mo­ty­la noc­ne­go


SJP.pl


rozstrzępiakowate

ro­dzi­na mo­ty­li noc­nych


SJP.pl


rozstrzępiakowaty

o ce­chach roz­strzę­pia­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li noc­nych)


SJP.pl


rozstrzępiać

1. drzeć, szar­pać brzeg tka­ni­ny, ubra­nia; strzę­pić;
2. roz­strzę­piać się - o tka­ni­nie: szar­pać się na brze­gach; strzę­pić się


SJP.pl


rozstrzępić

1. po­drzeć, po­szar­pać brzeg tka­ni­ny, ubra­nia; po­strzę­pić;
2. roz­strzę­pić się - o tka­ni­nie: po­szar­pać się na brze­gach; po­strzę­pić się


SJP.pl


rozstrój

1. brak ładu, po­rząd­ku;
2. po­tocz­nie: za­bu­rze­nia psy­chicz­ne lub za­bu­rze­nia ukła­du ner­wo­we­go;
3. za­bu­rze­nia żo­łąd­ko­we


SJP.pl


rozstąpiony

taki, który się roz­stą­pił


SJP.pl


rozstęp

1. od­le­głość mię­dzy jed­nym ele­men­tem ja­kie­goś ukła­du a dru­gim;
2. roz­stęp skór­ny - nie­wiel­ka, po­dłuż­na bliz­na zwią­za­na z za­ni­ka­niem sprę­ży­sto­ści skóry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. kos­met. pow­sta­łe w wy­ni­ku nad­mier­ne­go roz­cią­ga­nia się skóry i zer­wa­nia sieci włó­kien ko­la­ge­no­wych wrze­cio­no­wa­te pasmo wy­stę­pu­ją­ce naj­czę­ściej na skó­rze ud, brzu­cha, po­ślad­ków i pier­si/klat­ki pier­sio­wej lub ra­mion;

 (1.2) wolna, pusta prze­strzeń po­mię­dzy czymś

Wiktionary

Zo­bacz też: roz­stę­py (me­dy­cy­na).

Roz­stęp – róż­ni­ca mię­dzy naj­więk­szą i najm­niej­szą war­to­ścią cechy sta­ty­stycz­nej w zbio­rze (lub róż­ni­ca mię­dzy naj­wyż­szą i naj­niż­szą za­ob­ser­wo­wa­ną war­to­ścią zmien­nej).

Roz­stęp jest naj­prost­szą z miar roz­rzu­tu, mało pre­cy­zyj­ną, gdyż opie­ra się tylko na dwu za­ob­ser­wo­wa­nych war­to­ściach zmien­nej, a po­zo­sta­łe war­to­ści nie mają wpły­wu na jej wiel­kość.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chce mieć roz­stę­py, nie wkle­py­wać co­dzien­nie tony kre­mów, nie kąpać się w płat­kach róży, nie uży­wać per­fum, które wul­gar­nie uwy­dat­nia­ją sek­sow­ność.

 (1.1) Dla każ­dej ko­bie­ty od oskar­żeń o głu­po­tę o wiele gor­sze są roz­stę­py na skó­rze […].

Wiktionary


rozstępowy

→ roz­stęp


SJP.pl

Patrz:

rozstęp

rozsunąć

1. ro­złą­czyć coś (rza­dziej kogoś) przy­le­ga­ją­ce­go do sie­bie, umie­ścić w pew­nej od­le­gło­ści od sie­bie; od­su­nąć, roz­sta­wić;
2. po­więk­szyć po­wierzch­nię cze­goś przez wy­su­nię­cie, roz­sta­wie­nie czę­ści skła­da­nej; ro­zło­żyć, roz­sta­wić;
3. roz­su­nąć się:
a) zo­stać od­su­nię­tym od sie­bie;
b) zro­bić środ­kiem przej­ście, ustą­pić na boki; roz­stą­pić się


SJP.pl


rozsuw

w tech­ni­ce: roz­su­wa­nie, roz­su­nię­cie cze­goś


SJP.pl


rozsuwalny

da­ją­cy się roz­su­nąć


SJP.pl


rozsuwać

1. ro­złą­czać coś (rza­dziej kogoś) przy­le­ga­ją­ce­go do sie­bie, umie­szczać w pew­nej od­le­gło­ści od sie­bie; od­su­wać, roz­sta­wiać;
2. po­więk­szać po­wierzch­nię cze­goś przez wy­su­nię­cie, roz­sta­wie­nie czę­ści skła­da­nej; roz­kła­dać, roz­sta­wiać;
3. roz­su­wać się:
a) być od­su­wa­nym od sie­bie;
b) robić środ­kiem przej­ście, ustę­po­wać na boki; roz­stę­po­wać się


SJP.pl


rozsychać

wy­sy­cha­jąc, pękać


SJP.pl


rozsynchronizować

spo­wo­do­wać utra­tę syn­chro­ni­za­cji


SJP.pl


rozsyp

roz­sy­pa­nie; roz­sy­py­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. spo­sób, w jaki coś zo­sta­ło roz­sy­pa­ne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsypywać

Wiktionary


rozsypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­sy­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsypać dk.

Wiktionary


rozsypanka

nie­u­po­rząd­ko­wa­ny zbiór ele­men­tów przez­na­czo­ny do uło­że­nia w od­po­wied­ni spo­sób


SJP.pl


rozsypać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­sy­py­wać)

 (1.1) sy­piąc, roz­rzu­cić na daną po­wierzch­nię

 (1.2) spo­wo­do­wać roz­pad na drob­ne ka­wał­ki

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­sy­pać się (ndk. roz­sy­py­wać się)

 (2.1) zo­stać roz­sy­pa­nym

 (2.2) roz­paść się na drob­ne frag­men­ty

 (2.3) stra­cić człon­ków zbio­ro­wo­ści po­przez ro­zej­ście się, ro­zbie­gnię­cie się w różne stro­ny

 (2.4) ulec pop­su­ciu się z upły­wem czasu

 (2.5) przen. ulec za­ła­ma­niu emo­cjo­nal­ne­mu

 (2.6) przen. prze­stać two­rzyć więź mię­dzy­ludz­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsypanie n.

 czas. rozsypywać

Wiktionary


rozsypiać

1. po­tocz­nie: czy­nić śpią­cym;
2. roz­sy­piać się -
a) za­czy­nać czuć się mocno śpią­cym;
b) za­pa­dać w głę­bo­ki sen


SJP.pl


rozsypisko

ru­mo­wi­sko gru­zów i odła­mów skal­nych, zwa­li­sko


SJP.pl


rozsypiskowy

przy­miot­nik od: roz­sy­pi­sko


SJP.pl


rozsypnik

przy­rząd ułat­wia­ją­cy na­sy­py­wa­nie jagód do łu­bia­nek


SJP.pl


rozsypność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się łatwo roz­sy­pać na ja­kiejś po­wierzch­ni


SJP.pl


rozsypny

1. ma­ją­cy po­stać drob­ne­go ma­te­ria­łu, który łatwo roz­sy­pać na pew­nej po­wierzch­ni; sypki;
2. zło­żo­ny z na­bo­jów po­łą­czo­nych ogni­wa­mi, które po wy­strza­le roz­sy­pu­ją się przez okien­ko wy­lo­to­we; roz­syp­ko­wy, roz­sy­po­wy


SJP.pl


rozsypowy

1. taki, któ­re­go bu­do­wa poz­wa­la na roz­rzu­ce­nie drob­ne­go ma­te­ria­łu na ja­kiejś po­wierzch­ni;
2. zło­żo­ny z na­bo­jów po­łą­czo­nych ogni­wa­mi, które po wy­strza­le roz­sy­pu­ją się przez okien­ko wy­lo­to­we; roz­syp­ny, roz­syp­ko­wy


SJP.pl


rozsypywacz

ma­szy­na do roz­sy­py­wa­nia pia­sku lub soli na oblo­dzo­nych dro­gach; roz­sy­py­war­ka


SJP.pl


rozsypywaczka

urzą­dze­nie do au­to­ma­tycz­ne­go na­peł­nia­nia po­jem­ni­ków sub­stan­cja­mi syp­ki­mi


SJP.pl


rozsypywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­sy­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozsypywać ndk.

Wiktionary


rozsypywarka

ma­szy­na do roz­sy­py­wa­nia pia­sku lub soli na oblo­dzo­nych dro­gach; roz­sy­py­wacz


SJP.pl


rozsypywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­sy­pać)

 (1.1) sy­piąc, roz­rzu­cać na jakąś po­wierzch­nię

 (1.2) po­wo­do­wać roz­pad­nię­cie na drob­ne ka­wał­ki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­sy­py­wać się (dk. roz­sy­pać się)

 (2.1) być roz­sy­py­wa­nym

 (2.2) roz­pa­dać się na drob­ne czę­ści

 (2.3) tra­cić człon­ków grupy po­przez roz­cho­dze­nie się, ro­zbie­ga­nie się w różne stro­ny

 (2.4) ule­gać psu­ciu się z upły­wem czasu

 (2.5) przen. ule­gać za­ła­ma­niu emo­cjo­nal­ne­mu

 (2.6) przen. prze­sta­wać two­rzyć więź mię­dzy­ludz­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozsyp mrz., rozsypanka ż., rozsypisko n., rozsypywacz mrz., rozsypywanie n.

 czas. rozsypać dk.

 przym. rozsypany, rozsypiskowy, rozsypny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozsiewać

 (2.1) rozsiewać się

 (2.2) kruszyć się, rozpadać się

 (2.3) rozpraszać się

 (2.4) rozpadać się, sypać się

 (2.5) załamywać się

Wiktionary


rozsył

w tech­ni­ce: roz­sy­ła­nie, np. roz­sył świa­tła


SJP.pl


rozsyłka

prze­sta­rza­łe: roz­sy­ła­nie, wy­sy­ła­nie cze­goś lub kogoś


SJP.pl


rozszalować

usu­nąć sza­lu­nek


SJP.pl


rozszalowywać

usu­wać sza­lu­nek


SJP.pl


rozszarpanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­szar­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szarpać, rozszarpywać, rozszarpać dk.

Wiktionary


rozszarpywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­szar­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szarpać, rozszarpywać ndk.

Wiktionary


rozszarpywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. roz­szar­pać)

 (1.1) dzie­lić na czę­ści gwał­tow­nie szar­piąc

 (1.2) głę­bo­ko ranić wsku­tek wy­bu­chu

 (1.3) przen. udrę­czać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsʃarˈpɨvat͡ɕ, AS: rosšarpyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarpanie n., szarpnięcie n., rozszarpanie n., rozszarpywanie n.

 czas. szarpać ndk., szarpnąć dk., rozszarpać dk.

Wiktionary


rozszczekiwać

1. po­tocz­nie: roz­po­wia­dać coś nie­po­trzeb­nie;
2. roz­szcze­ki­wać się -
a) o psie: za­czy­nać gło­śno szcze­kać;
b) po­tocz­nie o ka­ra­bi­nach ma­szy­no­wych: za­czy­nać strze­lać, wy­da­jąc mia­ro­we trza­ski;
c) za­czy­nać mówić gło­śno, ha­ła­śli­wie


SJP.pl


rozszczelniać

robić szcze­li­nę, do­pro­wa­dzać do utra­ty her­me­tycz­no­ści


SJP.pl


rozszczelnić

zro­bić szcze­li­nę, do­pro­wa­dzić do utra­ty her­me­tycz­no­ści


SJP.pl


rozszczep

1. roz­szcze­pie­nie (się); miej­sce roz­szcze­pio­ne, rysa, roz­pad­li­na
2. roz­wid­lo­na tycz­ka do zry­wa­nia owo­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce roz­szcze­pio­ne, roz­szcze­pie­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczepianie n., rozszczepienie n.

 czas. rozszczepiać ndk., rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary


rozszczepialność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się roz­szcze­pić


SJP.pl


rozszczepialny

da­ją­cy się roz­szcze­pić


SJP.pl


rozszczepianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­szcze­piać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczep m., rozszczepienie n.

 czas. rozszczepiać ndk., rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary


rozszczepiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. roz­szcze­pić)

 (1.1) dzie­lić na ele­men­ty skła­do­we

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny (dk. roz­szcze­pić się)

 (2.1) dzie­lić się, roz­pa­dać się na mniej­sze ele­men­ty

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Tłum na­pie­ra na wrota cerk­wi. Pod ude­rze­nia­mi sie­kier drew­no roz­szcze­pia się na białe drzaz­gi i zamek ustę­pu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈʃt͡ʃɛpʲjät͡ɕ, AS: rosščepʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszczep m., rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczepianie n., rozszczepienie n.

 czas. rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary


rozszczepienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­szcze­pić.

 (1.2) książk. roz­szczep

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­szcze­pie­nie (psy­cho­lo­gia)
  • roz­szcze­pie­nie świa­tła bia­łe­go w pryz­ma­cie
  • roz­szcze­pie­nie jądra ato­mo­we­go
  • roz­szcze­pie­nie pod­nie­bie­nia (roz­szczep pod­nie­bie­nia)
  • roz­szcze­pie­nie (media)
  • bi­fur­ka­cja

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rozszczepialność ż., rozszczepiacz m., rozszczep m., rozszczepianie n.

 czas. rozszczepiać ndk., rozszczepić dk.

 przym. rozszczepialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szczelina

Wiktionary


rozszczepkowate

o ce­chach roz­szczep­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl

Roz­szczep­ko­wa­te ("Schi­zop­hyl­la­ce­ae" Quél.) – ro­dzi­na grzy­bów znaj­du­ją­ca się w rzę­dzie pie­czar­kow­ców ("Aga­ri­ca­les").

Wikipedia


rozszczepkowaty

o ce­chach roz­szczep­ko­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


rozszczepowy

→ roz­szczep


SJP.pl

Patrz:

rozszczep

rozszczypywać

1. roz­szcze­piać na dwie czę­ści; roz­pła­ty­wać;
2. szczy­piąc, roz­drab­niać


SJP.pl


rozszemrywać

rzad­ko: roz­szem­ry­wać się - za­czy­nać szem­rać bez umia­ru


SJP.pl


rozszeptywać

1. spra­wiać, że coś za­czy­na szep­tać;
2. roz­szep­ty­wać się - za­czy­nać upor­czy­wie szep­tać


SJP.pl


rozszerzadło

na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne do roz­sze­rza­nia ka­na­łu szyj­ki ma­ci­cy; roz­sze­rzacz


SJP.pl


rozszerzająco

→ roz­sze­rza­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

rozszerzający

rozszerzalny

mo­gą­cy się roz­sze­rzać


SJP.pl


rozszerzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­sze­rzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔsʃɛˈʒãɲɛ, AS: rosšežãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozszerzać ndk.

Wiktionary


rozszerzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­sze­rzyć)

 (1.1) czy­nić szer­szym

 (1.2) zwięk­szać za­sięg cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­sze­rzać się (dk. roz­sze­rzyć się)

 (2.1) sta­wać się szer­szym

 (2.2) zwięk­szać swój za­sięg

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Po pod­bo­ju Bi­zan­cjum Tur­cja cią­gle się roz­sze­rza­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈʃɛʒat͡ɕ, AS: rosšežać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszerzanie n., rozszerzenie n., rozszerzalność ż.

 czas. szerzyć

Wiktionary


rozszerzenie

w in­for­ma­ty­ce:
1. oz­na­cze­nie typu pliku kom­pu­te­ro­we­go;
2. do­da­tek roz­sze­rza­ją­cy funk­cjo­nal­ność apli­ka­cji; plug-in, plu­gin, wtycz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uczy­nie­nie szer­szym

 (1.2) med. pa­to­lo­gicz­ne po­więk­sze­nie na­rzą­du

 (1.3) techn. moduł poz­wa­la­ją­cy na zwięk­sze­nie funk­cjo­nal­no­ści urzą­dze­nia

 (1.4) in­form. przy­ro­stek nazwy pliku, zwy­kle trzy­li­te­ro­wy, wska­zu­ją­cy jego ro­dzaj;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­sze­rze­nie (ang. ex­ten­sion) – po­nad­stan­dar­do­we moż­li­wo­ści ję­zy­ka pro­gra­mo­wa­nia (zo­bacz: wtycz­ka)
  • roz­sze­rze­nie ciała (al­ge­bra)
  • roz­sze­rze­nie nazwy pliku
  • roz­sze­rze­nie (re­to­ry­ka)
  • współ­czyn­nik roz­sze­rze­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­sek­wen­cją eroz­ji jest zmniej­sze­nie obiek­tu, zni­knię­cie wą­skich ga­łę­zi i ma­łych obiek­tów, lik­wi­da­cja szumu, roz­sze­rze­nie się „dziur” w nie­spój­nym ob­sza­rze – przyj­mu­ją one kształt ele­men­tu struk­tu­ral­ne­go.

 (1.4) Pliki te mają roz­sze­rze­nia *.swf […] i mogą być wyś­wiet­la­ne przez prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­we.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozszerzać, rozszerzyć

Wiktionary


rozszerzeniowy

→ roz­sze­rze­nie


SJP.pl

Patrz:

rozszerzenie

rozszerzony

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy zwięk­szo­ne moż­li­wo­ści

Wiktionary


rozszerzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­sze­rzać)

 (1.1) zwięk­szyć za­sięg, roz­miar cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­sze­rzyć się (ndk. roz­sze­rzać się)

 (2.1) zwięk­szyć swój za­sięg, roz­miar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W zesz­łym roku kie­row­nict­wo oś­rod­ka wy­po­czyn­ko­we­go po­sta­no­wi­ło roz­sze­rzyć swoją ofer­tę dla wcza­so­wi­czów.

 (1.1) Pro­wa­dzę księ­gar­nię i chcę roz­sze­rzyć dzia­łal­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozszerzenie n.

 czas. szerzyć

Wiktionary


rozszlochać

rozsz­lo­chać się - za­cząć gwał­tow­nie pła­kać


SJP.pl


rozszlochiwać

rozsz­lo­chi­wać się - za­czy­nać gwał­tow­nie pła­kać


SJP.pl


rozszroniony

taki, który się rozsz­ro­nił


SJP.pl


rozszumiały

taki, który roz­szu­miał się


SJP.pl


rozszycie

1. wszyć w coś wstaw­kę dla ozdo­by lub w celu po­sze­rze­nia;
2. ro­złą­czyć zszy­te kart­ki pa­pie­ru;
3. śro­do­wi­sko­wo: roz­dzie­lić prze­wo­dy two­rzą­ce kabel


SJP.pl


rozszyfrować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­szy­fro­wy­wać)

 (1.1) od­czy­tać kod za­bez­pie­cza­ją­cy tajną in­for­ma­cję, np. tekst za­pi­sa­ny szy­frem

 (1.2) od­czy­tać tekst za­pi­sa­ny w niez­na­nym komuś ję­zy­ku lub sy­ste­mie pisma

 (1.3) od­czy­tać nie­wy­raź­nie za­pi­sa­ny tekst

 (1.4) od­kryć coś, co było uprzed­nio niez­na­ne lub niez­ro­zu­mia­łe

 (1.5) roz­poz­nać ukry­wa­ne przez daną osobę jej cha­rak­ter lub za­mia­ry

 (1.6) poz­nać tajny spo­sób dzia­ła­nia or­ga­ni­za­cji lub osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żona pi­sa­rza Fran­ci­ne roz­szy­fro­wa­ła rę­ko­pis zaraz po śmier­ci męża i po­ka­za­ła prze­pi­sa­ny tekst Ro­ber­to­wi Gal­li­mar­do­wi.

 (1.2) Gdy Fran­cuz Cham­pol­lion (…) roz­szy­fro­wał hie­ro­gli­fy egip­skie, a Nie­miec Gro­te­fend (…) wdarł się w ar­ka­na zna­ków kli­no­wych, roz­po­czę­to od­czy­ty­wa­nie tych do­ku­men­tów.

 (1.6) Po­li­cjan­ci bar­dzo szyb­ko roz­szy­fro­wa­li prze­stęp­ców i odzy­ska­li skra­dzio­ne przed­mio­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szyfrant mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odcyfrować, odkodować, odszyfrować, rozkodować, zdeszyfrować

 (1.4) rozwiązać; pot. rozgryźć

 (1.5) przejrzeć; pot. rozgryźć

 (1.6) rozpracować; pot. rozgryźć

Wiktionary


rozszywacz

1. urzą­dze­nie biu­ro­we do usu­wa­nia zszy­wek;
2. urzą­dze­nie do usu­wa­nia klip­sów an­ty­kra­dzie­żo­wych z ubrań


SJP.pl

Roz­szy­wacz – urzą­dze­nie do usu­wa­nia zszy­wek z pli­ków pa­pie­ru; opa­ten­to­wa­ne w 1969 roku przez Jo­sep­ha A. Fo­it­le.

Wikipedia


rozszywać

1. wszy­wać w coś wstaw­kę dla ozdo­by lub w celu po­sze­rze­nia;
2. ro­złą­czać zszy­te kart­ki pa­pie­ru;
3. śro­do­wi­sko­wo: roz­dzie­lać prze­wo­dy two­rzą­ce kabel


SJP.pl


rozszyć

1. wszyć w coś wstaw­kę dla ozdo­by lub w celu po­sze­rze­nia;
2. ro­złą­czyć zszy­te kart­ki pa­pie­ru;
3. śro­do­wi­sko­wo: roz­dzie­lić prze­wo­dy two­rzą­ce kabel


SJP.pl


rozsączać

1. są­cząc, roz­le­wać;
2. roz­są­czać się - są­cząc się, prze­ni­kać do­kądś


SJP.pl


rozsączyć

1. są­cząc, roz­lać;
2. roz­są­czyć się - są­cząc się, prze­ni­knąć do­kądś


SJP.pl


rozsądek

roz­wa­ga, roz­trop­ność;
1. zdol­ność doj­rza­łe­go ro­zu­mie­nia świa­ta, zja­wisk, za­leż­no­ści mię­dzy nimi, ludzi i spraw ludz­kich;
2. skłon­ność do na­my­słu, re­flek­sji przed dzia­ła­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­te­lek­tu­al­na cecha czło­wie­ka oz­na­cza­ją­ca umie­jęt­ność dzia­ła­nia i po­dej­mo­wa­nia de­cyz­ji;

Wiktionary

Roz­są­dek, zdro­wy roz­są­dek (w róż­nych zna­cze­niach: no­wo­łac. "sen­sus com­mu­nis", ang. "com­mon sense", niem. "Ver­stand") – po­ję­cie po­ja­wia­ją­ce się w fi­lo­zo­fii współ­czes­nej, zwła­szcza w wielu prą­dach bry­tyj­skiej fi­lo­zo­fii ana­li­tycz­nej, wy­pro­wa­dzo­ne z daw­niej­szej kon­cep­cji "sen­sus com­mu­nis" („zmy­słu wspól­ne­go”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój roz­są­dek czę­sto pod­po­wia­da mi roz­wią­za­nia pro­ble­mów.

 (1.1) Ona kie­ru­je się roz­sąd­kiem w swoim życiu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːɔ̃ndɛk, AS: ro•sõndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., rozsądność ż.

 przym. rozsądny, rozsądkowy

 przysł. rozsądnie

 czas. rozsądkować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztropność, rozwaga, logika, chłopski rozum

Wiktionary


rozsądkowy

→ roz­są­dek


SJP.pl

Patrz:

rozsądek

rozsądnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­sąd­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze roz­sąd­niej, cie­ka­wiej od stro­ny kon­struk­cyj­nej, za­bez­pie­czo­no ze­spół na­pę­do­wy przed emi­sją nad­mia­ru pod­czer­wie­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ, AS: ro•sõndʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozsądny

 rzecz. rozsądek m., sąd m.

Wiktionary


rozsądniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­sąd­nie


SJP.pl


rozsądniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­sąd­ny


SJP.pl


rozsądność

daw­niej: roz­są­dek, roz­wa­ga, roz­trop­ność;
1. zdol­ność doj­rza­łe­go ro­zu­mie­nia świa­ta, zja­wisk, za­leż­no­ści mię­dzy nimi, ludzi i spraw ludz­kich;
2. skłon­ność do na­my­słu, re­flek­sji przed dzia­ła­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co roz­sąd­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozsądny

 rzecz. rozsądek m.

Wiktionary


rozsądny

1. taki, który dzia­ła z roz­wa­gą, robi coś z roz­sąd­kiem, za­sta­na­wia się przed pod­ję­ciem de­cyz­ji, roz­po­czę­ciem dzia­ła­nia; roz­trop­ny, roz­waż­ny, ro­zum­ny;
2. bę­dą­cy ob­ja­wem czy­je­goś roz­sąd­ku, np. roz­sąd­ny wyrok, plan


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który cha­rak­te­ry­zu­je się roz­sąd­kiem; po­stę­pu­je lub myśli roz­sąd­nie; jest roz­waż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ogół je­steś osobą zor­ga­ni­zo­wa­ną, roz­sąd­ną, z ini­cja­ty­wą ale nie­kie­dy masz ten­den­cje do bez­sen­sow­ne­go trwo­nie­nia czasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈːɔ̃ndnɨ, AS: ro•sõndny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sąd mrz., rozsądek mrz., rozsądność ż.

 przysł. rozsądnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztropny, sensowny, trzeźwy, racjonalny

Wiktionary


rozsępić

rzad­ko: roz­sę­pić się - rozch­mu­rzyć się, roz­we­se­lić się


SJP.pl


rozsłocić

roz­sło­cić się - rzad­ko o sło­cie: na­stą­pić, za­cząć się


SJP.pl


rozsłuchać

roz­słu­chać się - za­cząć słu­chać i nie chcieć prze­stać


SJP.pl


rozsłuchiwać

roz­słu­chi­wać się - za­czy­nać słu­chać i nie chcieć prze­stać


SJP.pl


roztajemniczać

daw­niej: po­zba­wiać ta­jem­ni­czo­ści, se­kret­no­ści; roz­ja­śniać, rozś­wiet­lać


SJP.pl


roztapiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­to­pić)

 (1.1) prze­mie­niać ciało stałe w ciecz po­przez pod­grze­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztopy nmos.

Wiktionary


roztargiwać

roz­szar­py­wać, roz­wi­chrzać, roz­czo­chry­wać


SJP.pl


roztargnienie

brak sku­pie­nia, nie­u­wa­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nie­u­mie­jęt­ność sku­pie­nia uwagi na tym, co istot­ne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztargać dk., roztargnąć dk.

 przym. roztargniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieostrożność, nieuwaga, roztrzepanie

Wiktionary


roztargniony

przy­miot­nik

 (1.1) nie­u­waż­ny, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się nie­u­wa­gą, roz­tar­gnie­niem; taki, który nie może się skon­cen­tro­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Laura była tak roz­tar­gnio­na, że nie sły­sza­ła kil­ka­krot­nie pow­ta­rza­ją­ce­go się dzwon­ka te­le­fo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ, AS: rostarʹǵńõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztargnienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozproszony, roztrzepany; gw. Śląsk Cieszyński spyrczany

Wiktionary


roztarty

1. trąc, roz­pro­wa­dzić po po­wierzch­ni;
2. trąc, zmiaż­dżyć, roz­gnieść coś;
3. do­ty­ka­jąc jakąś część ciała, usu­nąć ból, zdręt­wie­nie; roz­ma­so­wać;
4. ro­ze­trzeć się -
a) ulec roz­drob­nie­niu;
b) zo­stać roz­pro­wa­dza­nym po po­wierzch­ni;
c) do­ty­ka­jąc jakąś część swo­je­go ciała, usu­nąć ból, zdręt­wie­nie;
d) do­ty­ka­jąc jeden dru­gie­go, usu­nąć ból, zdręt­wie­nie;
e) o ma­ki­ja­żu: stra­cić zarys, kon­tur


SJP.pl


roztańcować

roz­tań­czyć; po­tocz­nie:
1. wy­wo­łać u kogoś chęć cią­głe­go tań­cze­nia;
2. roz­tań­co­wać się - za­cząć tań­czyć swo­bod­nie, na­brać ocho­ty do tańca


SJP.pl


roztańcowywać

po­tocz­nie:
1. wy­wo­ły­wać u kogoś chęć cią­głe­go tań­cze­nia;
2. roz­tań­co­wy­wać się - za­czy­nać tań­czyć swo­bod­nie, na­bie­rać ocho­ty do tańca; roz­tań­czać się


SJP.pl


roztańczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­tań­czać.

Wiktionary


roztańczać

roz­tań­czać się - za­czy­nać tań­czyć swo­bod­nie, na­bie­rać ocho­ty do tańca; roz­tań­co­wy­wać się


SJP.pl


roztańczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­tań­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztańczyć

Wiktionary


roztańczony

1. wy­wo­łać u kogoś chęć cią­głe­go tań­cze­nia; roz­tań­co­wać;
2. po­tocz­nie: tań­cząc, spo­wo­do­wać ustą­pie­nie ja­kiejś do­le­gli­wo­ści;
3. roz­tań­czyć się - za­cząć tań­czyć swo­bod­nie, na­brać ocho­ty do tańca; roz­tań­co­wać się


SJP.pl


roztańczyć

1. wy­wo­łać u kogoś chęć cią­głe­go tań­cze­nia; roz­tań­co­wać;
2. po­tocz­nie: tań­cząc, spo­wo­do­wać ustą­pie­nie ja­kiejś do­le­gli­wo­ści;
3. roz­tań­czyć się - za­cząć tań­czyć swo­bod­nie, na­brać ocho­ty do tańca; roz­tań­co­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przy­go­to­wać ciało, osobę, ze­spół do tańca ćwi­cze­nia­mi ru­cho­wy­mi

cza­sow­nik zwrot­ny roz­tań­czyć się

 (2.1) przy­go­to­wać się do tańca ćwi­cze­nia­mi ru­cho­wy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztańczenie n.

Wiktionary


roztentegować

żar­to­bli­wie: wy­ko­nać jakąś czyn­ność wy­ra­ża­ną cza­sow­ni­kiem z pre­fik­sem roz-, np. roz­rzu­cić, roz­wa­lić


SJP.pl


rozterka

stan wew­nętrz­ne­go ro­zdar­cia, wa­ha­nia z po­wo­du ko­niecz­no­ści do­ko­na­nia wy­bo­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wew­nętrz­ne ro­zdar­cie wy­ni­kłe z ko­niecz­no­ści pod­ję­cia trud­nej de­cyz­ji

Wiktionary


roztkliwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozt­kli­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztkliwiać

Wiktionary


roztkliwiać

1. wy­wo­ły­wać po­ru­sze­nie, wzru­sze­nie; roz­czu­lać, wzru­szać, roz­rzew­nia;
2. rozt­kli­wiać się - sta­wać się czu­łym, ser­decz­nym; roz­czu­lać się, wzru­szać się, roz­rzew­niać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rozt­kli­wić)

 (1.1) roz­czu­lać, roz­rzew­niać, wpra­wiać w stan wzru­sze­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rozt­kli­wiać się (dk. rozt­kli­wić się)

 (2.1) roz­czu­lać się, sta­wać się czu­łym w sto­sun­ku do kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Prze­stań się nad sobą rozt­kli­wiać i zacz­nij dzia­łać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztkliwianie n., roztkliwienie n.

Wiktionary


roztkliwienie

1. wy­wo­łać po­ru­sze­nie, wzru­sze­nie; roz­czu­lić, wzru­szyć, roz­rzew­nić;
2. rozt­kli­wić się - stać się czu­łym, ser­decz­nym; roz­czu­lić się, wzru­szyć się, roz­rzew­nić się


SJP.pl


roztkliwić

1. wy­wo­łać po­ru­sze­nie, wzru­sze­nie; roz­czu­lić, wzru­szyć, roz­rzew­nić;
2. rozt­kli­wić się - stać się czu­łym, ser­decz­nym; roz­czu­lić się, wzru­szyć się, roz­rzew­nić się


SJP.pl


roztocz

1. zwy­kle w licz­bie mno­giej: drob­ne pa­ję­cza­ki lą­do­we i wodne, pa­so­ży­tu­ją­ce na ro­śli­nach, zwie­rzę­tach lub lu­dziach;
2. or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny czer­pią­cy po­karm z mart­wych szcząt­ków or­ga­nicz­nych; roz­to­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. ot­war­ta prze­strzeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) arachn. drob­ny pa­ję­czak z gło­wo­tu­ło­wiem zla­nym z od­wło­kiem z pod­ty­pu szczę­ko­czuł­kow­ców;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) biol. or­ga­nizm odży­wia­ją­cy się mart­wą ma­te­rią or­ga­nicz­ną

forma cza­sow­ni­ka.

 (4.1) 2. os. rozk. od: roz­to­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niebo, jak sina roz­tocz morza — / Jak wyspy dalne, mglą się chmu­ry.

 (2.1) Nauką o roz­to­czach jest aka­ro­lo­gia.

 (3.1) Grzy­by, bę­dą­ce roz­to­cza­mi, wchła­nia­ją płyn­ną ma­te­rię, ro­zło­żo­ną dzię­ki tra­wie­niu zew­nętrz­ne­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. roztaczanie n., roztoczenie n.

:: czas. roztaczać ndk., roztaczać się ndk., roztoczyć dk., roztoczyć się dk.

 (3.1)

:: rzecz. roztoczek mrz.

:: przym. roztoczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) saprotrof, roztocze

Wiktionary


roztoczański

przy­miot­nik od: Roz­to­cze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Roz­to­cza, zwią­za­ny z Roz­to­czem, po­cho­dzą­cy z Roz­to­cza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tur­nic­ki Park Na­ro­do­wy jest bez­cen­nym ogni­wem, uzu­peł­nia­ją­cym o te­re­ny Po­gó­rza ob­sza­ry chro­nio­ne w Bie­szczadz­kim i Roz­to­czań­skim Parku Na­ro­do­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔstɔˈt͡ʃãj̃sʲci, AS: rostočãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Roztocze n.

Wiktionary


roztocze

roz­tocz;
1. or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny czer­pią­cy po­karm z mart­wych szcząt­ków or­ga­nicz­nych;
2. daw­niej: roz­le­gły ob­szar, zwła­szcza po­kry­ty wodą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. or­ga­nizm cu­dzo­żyw­ny, któ­re­go po­kar­mem są mart­we szcząt­ki or­ga­nicz­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­to­cze – rząd ma­łych pa­ję­cza­ków (w licz­bie po­je­dyn­czej roz­tocz, ro­dzaj męski)
    • roz­to­cze kurzu do­mo­we­go
  • Roz­to­cze – kra­i­na ge­o­gra­ficz­na
    • Roz­to­cze Środ­ko­we
    • Roz­to­cze Wschod­nie
    • Roz­to­cze Za­chod­nie
  • Roz­to­cze – dziel­ni­ca Bił­go­ra­ja
  • Roz­to­cze – ko­lo­nia w Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no
  • Roz­to­cze – nie­ist­nie­ją­ca osada w Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów
  • s/y Roz­to­cze – jacht
  • MS Roz­to­cze – ma­so­wiec Pol­skiej Że­glu­gi Mor­skiej
  • roz­to­cza

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. roztoczek mrz.

 przym. roztoczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztocz, saprofit

Wiktionary


roztoczek

grzyb pa­so­żyt­ni­czy


SJP.pl


roztoczkowce

rząd grzy­bów z gro­ma­dy lę­gniow­ców


SJP.pl


roztoczkowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z gro­ma­dy lę­gniow­ców


SJP.pl


roztoczobójczy

za­bi­ja­ją­cy roz­to­cza


SJP.pl


roztoka

1. do­li­na gór­ska wyż­ło­bio­na przez potok;
2. potok gór­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­to­ka – miej­sce, w któ­rym pły­ną­ca woda (potok) „roz­ta­cza się”, czyli (przy ob­ser­wa­cji od dołu cieku) dzie­li na dwa (lub wię­cej) ra­mion. „Słow­nik ję­zy­ka pol­skie­go” J. A. Kar­ło­wi­cza i in. po­da­je: 1. R...
  • Roz­to­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Do­bro­mierz
  • Roz­to­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Żmudź
  • Roz­to­ka – część wsi Wo­ja­ko­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. brze­skim, w gmi­nie Iw­ko­wa
  • Roz­to­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Łu­ko­wi­ca
  • Roz­to­ka – część wsi Lu­sła­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Za­kli­czyn
  • Roz­to­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Za­kli­czyn
  • Roz­to­ka – schro­ni­sko tu­ry­stycz­ne w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ta­trzań­skim, w gmi­nie Bu­ko­wi­na Ta­trzań­ska
  • Roz­to­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. war­szaw­skim za­chod­nim, w gmi­nie Lesz­no
  • Roz­to­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Bir­cza
  • Roz­to­ka – część wsi Dy­lą­go­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Dynów
  • Roz­to­ka – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Przy­widz

Wikipedia


roztoki

1. do­li­na gór­ska wyż­ło­bio­na przez potok;
2. potok gór­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­to­ki – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­le­sie
  • Roz­to­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno
  • Roz­to­ki – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Ja­sień
  • Roz­to­ki – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Tar­no­wiec
  • Roz­to­ki – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie
  • Roz­to­ki – część wsi Witów w po­wie­cie ta­trzań­skim
  • Roz­to­ki – potok, do­pływ po­to­ku Ska­wi­ca Soł­ty­sia
  • Roz­to­ki – potok, do­pływ Stry­szaw­ki
  • Roz­to­ki (Розтоки) – wieś w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ko­sow­skim
  • Roz­to­ki Dolne

Wikipedia


roztokowy

→ roz­to­ka


SJP.pl

Patrz:

roztoka

roztomaity

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. różny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­cze­pia­li ją do szty­la, pi­knie obly­ka­li i wie­sza­li na nią roz­to­ma­i­te rze­czy.

Wiktionary


roztomiły

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ko­cha­ny, naj­droż­szy

Wiktionary


roztop

zwy­kle w licz­bie mno­giej:
1. top­nie­nie śnie­gów;
2. błoto, ka­łu­że pow­sta­łe na sku­tek top­nie­nia śnie­gów lub dłu­gotr­wa­łych de­szczów


SJP.pl


roztopiony

do­pro­wa­dzić do stanu top­nie­nia; to­piąc roz­pu­ścić


SJP.pl


roztopić

do­pro­wa­dzić do stanu top­nie­nia; to­piąc roz­pu­ścić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. topić, roz­ta­piać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­ta­piać. (albo topić)

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­to­pić się

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­ta­piać się. (albo topić się)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przetr­wa­ły w bu­dyn­ku także ma­chi­ku­ły – ot­wo­ry do rzu­ca­nia ka­mie­ni oraz lania wrząt­ku i roz­to­pio­nej smoły na oble­ga­ją­cych. To rzad­kość w bu­dow­lach, które dotr­wa­ły do na­szych cza­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈtɔpʲit͡ɕ, AS: rostopʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztopy nmos.

Wiktionary


roztopniały

1. przejść ze stanu sta­łe­go w płyn­ny; stop­nieć, roz­to­pić się;
2. roz­pu­ścić się w pły­nie;
3. zni­knąć lub zmniej­szyć się znacz­nie; stop­nieć


SJP.pl


roztopnieć

1. przejść ze stanu sta­łe­go w płyn­ny; stop­nieć, roz­to­pić się;
2. roz­pu­ścić się w pły­nie;
3. zni­knąć lub zmniej­szyć się znacz­nie; stop­nieć


SJP.pl


roztopowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z roz­to­pem, do­ty­czą­cy roz­to­pu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztop mrz.

Wiktionary


roztopy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) me­te­o­rol. czas od­wil­ży i top­nie­nia śnie­gu

 (1.2) błoto i ka­łu­że pow­sta­łe w sku­tek od­wil­ży

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|roz­top.

Wiktionary

Roz­to­py – zja­wi­sko na przed­wio­śniu, kiedy śred­nia do­bo­wa tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza prze­kro­czy 0 °C. Trwa ono aż do cał­ko­wi­te­go sto­pie­nia się za­le­ga­ją­cej po­kry­wy śnież­nej i lo­do­wej. Są jedną z przy­czyn po­wo­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okre­sie roz­to­pów za­le­wa nam piw­ni­cę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztapianie n., roztop mrz., roztopienie n.

 czas. roztapiać ndk., roztopić dk.

 przym. roztopniały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwilż

Wiktionary


roztrenowany

przyz­wy­cza­ić or­ga­nizm do zmniej­szo­ne­go wy­sił­ku fi­zycz­ne­go przez coraz mniej in­ten­syw­ny tre­ning


SJP.pl


roztrenować

przyz­wy­cza­ić or­ga­nizm do zmniej­szo­ne­go wy­sił­ku fi­zycz­ne­go przez coraz mniej in­ten­syw­ny tre­ning


SJP.pl


roztrenowywać

przyz­wy­cza­jać or­ga­nizm do zmniej­szo­ne­go wy­sił­ku fi­zycz­ne­go przez coraz mniej in­ten­syw­ny tre­ning


SJP.pl


roztropek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) tylko w wy­ra­że­niach osoba nie­wyksz­tał­co­na ale roz­trop­na w po­stę­po­wa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztropność ż., nieroztropność ż.

 przym. roztropny, nieroztropny

 przysł. roztropnie, nieroztropnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrala

Wiktionary


roztropienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) śrpol. med. atak cho­ro­by, po­ja­wie­nie się ob­ja­wów cho­ro­by

Wiktionary


roztropnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­trop­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­ło­by jed­nak roz­trop­nie, by pod­dać oce­nie do­ko­na­nie eg­ze­ku­cji w try­bie do­raź­nym, tak samo jak ka­pi­tan, który stra­cił jed­nost­kę, za­wsze staje przed sądem wo­jen­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztropność ż., roztropek mos.

 przym. roztropny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważnie

Wiktionary


roztropniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­trop­nie


SJP.pl


roztropniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­trop­ny


SJP.pl


roztropność

→ roz­trop­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nie z na­my­słem

Wiktionary

Roz­trop­ność – cnota mo­ral­na, która wy­ra­ża się umie­jęt­no­ścią do­bie­ra­nia wła­ści­wych środ­ków pro­wa­dzą­cych do celu. Jest za­sa­dą do­sko­na­le­nia po­stę­po­wa­nia czło­wie­ka.

Czło­wiek roz­trop­ny ko­rzy­sta z ro­zu­mu, który po­wi­nien do­star­czać ele­men­tów osądu czy też kry­te­riów oceny. Po­tra­fi też za­się­gnąć rady u in­nych.

Wikipedia

Patrz:

roztropny

Powiązane:

 przym. roztropny

 przysł. roztropnie

 rzecz. roztropek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrożność, rozsądek, rozwaga

Wiktionary


roztropny

roz­waż­ny, roz­sąd­ny;
1. dzia­ła­ją­cy z na­my­słem, roz­sąd­kiem;
2. bę­dą­cy wy­ra­zem czy­jejś roz­wa­gi, czy­je­goś roz­sąd­ku, np. roz­trop­ne spoj­rze­nie


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) kie­ru­ją­cy się roz­sąd­kiem, a nie po­stę­pu­ją­cy po­chop­nie

 (1.2) świad­czą­cy o roz­trop­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­sty­tu­cjo­na­li­ście cho­dzi o roz­trop­ną tro­skę o dobro wspól­ne.

 (1.2) Jego roz­trop­ne słowa uspo­ko­i­ły na­pię­tą sy­tu­a­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztropek mos., roztropność ż.

 czas. roztropić dk.

 przysł. roztropnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bystry, mądry, odpowiedzialny, ostrożny, przezorny, rozsądny, rozważny

 (1.2) mądry, przemyślany, rozsądny

Wiktionary


roztruchan

wiel­ki, ozdob­ny kie­lich, ma­ją­cy kształt zwie­rzę­cia, uży­wa­ny daw­niej do wzno­sze­nia to­a­stów i do de­ko­ra­cji stołu


SJP.pl


roztrwanianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roztr­wa­niać.

Wiktionary


roztrwonić

lek­ko­myśl­nie stra­cić, prze­hu­lać ma­ją­tek


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roztr­wa­niać)

 (1.1) lek­ko­myśl­nie wydać pie­nią­dze; nie­roz­sąd­nie stra­cić ma­ją­tek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrwoniciel mos., roztrwonienie n.

 czas. trwonić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przehulać

Wiktionary


roztryskiwać

rzad­ko: roz­try­ski­wać się - try­ska­jąc, roz­pra­szać się; roz­pry­ski­wać się


SJP.pl


roztrzaskać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­trza­ski­wać)

 (1.1) sil­nym ude­rze­niem lub rzu­tem o twar­dą po­wierzch­nię spra­wić, że coś roz­pa­da się na wiele drob­nych ka­wał­ków

 (1.2) do­pro­wa­dzić do po­waż­ne­go urazu czę­ści ciała

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­trza­skać się (ndk. roz­trza­ski­wać się)

 (2.1) roz­paść się na wiele ka­wał­ków

 (2.2) o czę­ści ciała: doz­nać po­waż­ne­go urazu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To grał mały chłop­czyk, który od dawna ma­rzył o tym, aby mieć swoje skrzyp­ce, aż wresz­cie oj­ciec mu je spra­wił. Któ­ryś z żoł­nie­rzy pod­szedł do niego, wyr­wał mu skrzyp­ce i, ude­rza­jąc o płot, roz­trza­skał je na drob­ne ka­wał­ki.

 (1.2) De­sty­lat zbo­żo­wy z do­dat­kiem ziół, przy­rzą­dzo­ny we­dług ta­jem­nej wie­dzy sa­moz­wań­cze­go mni­cha i szar­la­ta­na Gri­go­ri­ja Ra­spu­ti­na. Gdyby udało się pre­cy­zyj­nie poz­nać jego skład, ucze­ni mo­gli­by roz­wią­zać za­gad­kę niez­wy­kłej ży­wot­no­ści bro­da­te­go oszu­sta, który prze­żył otru­cie cy­jan­kiem, czte­ry rany po­strza­ło­we i roz­trza­ska­nie głowy drew­nia­ną pałką.

 (2.1) (…) skie­ro­wał sa­mo­chód wprost na wąwóz za cmen­ta­rzem. Sa­mo­chód runął w ten wąwóz z ło­sko­tem i roz­trza­skał się.

Wiktionary


roztrzaskiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­trza­skać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­trza­skać.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­trza­ski­wać się (dk. roz­trza­skać się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|roz­trza­skać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Kiedy za­mil­knąć po­sta­na­wia ro­dzic, dusza dziec­ka roz­trza­sku­je się na drob­ne ka­wał­ki – mo­gła­bym przy­siąc, że sły­chać wtedy dźwięk tłu­czo­ne­go szkła.

Wiktionary


roztrzebiać

daw­niej: po­sze­rzyć ob­szar przez wy­kar­czo­wa­nie przy­le­głe­go lasu


SJP.pl


roztrzepanie

brak uwagi, roz­tar­gnie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­trze­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztrzepać dk.

 przym. roztrzepany

 rzecz. trzepacz mos./mrz.

Wiktionary


roztrzepaniec

po­tocz­nie: czło­wiek roz­tar­gnio­ny


SJP.pl


roztrzepany

po­tocz­nie: nie­u­mie­ją­cy się sku­pić; nie­u­waż­ny, roz­tar­gnio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skłon­ny do nie­u­wa­gi i cha­o­tycz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­cjan jest zbyt roz­trze­pa­ny do tej ro­bo­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztrzepać dk.

 rzecz. trzepacz mos./mrz., roztrzepanie n., roztrzepaniec mos., roztrzepanica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztargniony

Wiktionary


roztrzeplin

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych


SJP.pl

Roz­trze­plin, myd­le­niec ("Ko­el­re­u­te­ria") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych. Obej­mu­je trzy ga­tun­ki, z któ­rych dwa rosną w Chi­nach (roz­trze­plin wie­cho­wa­ty "K. pa­ni­cu­la­ta" i "K. bi­pin­na­ta"), a trze­ci – "K. ele­gans" – na Taj­wa­nie i wy­spach Fidżi. Roz­trze­plin wie­cho­wa­ty ro­śnie jako ga­tu­nek in­tro­du­ko­wa­ny i zdzi­cza­ły na Pół­wy­spie Ko­re­ań­skim, w Ja­po­nii i Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


roztrzepywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­trze­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. roztrzepywać ndk.

 rzecz. trzepacz mos./mrz.

Wiktionary


roztrzeźwiać

1. przy­wra­cać do przy­tom­no­ści, trzeź­wo­ści; otrzeź­wiać;
2. roz­trzeź­wiać się - do­pro­wa­dzać się do przy­tom­no­ści, trzeź­wo­ści; otrzeź­wiać się


SJP.pl


roztrzeźwić

1. przy­wró­cić do przy­tom­no­ści, trzeź­wo­ści; otrzeź­wić;
2. roz­trzeź­wić się - do­pro­wa­dzić się do przy­tom­no­ści, trzeź­wo­ści; otrzeź­wić się


SJP.pl


roztrząsacz

ma­szy­na rol­ni­cza rów­no­mier­nie roz­rzu­ca­ją­ca obor­nik


SJP.pl


roztrząsać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­trząs­nąć, roz­trząść)

 (1.1) po­trzą­sa­jąc, roz­rzu­cać coś

 (1.2) roz­pa­try­wać szcze­gó­ło­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pla­no­wa­no (…) pracę na na­stęp­ny ty­dzień, zgła­sza­no roz­ma­i­te pro­po­zy­cje i roz­trzą­sa­no je.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrząsanie n.

 przym. wstrząsający, roztrzęsiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) analizować, rozważać

Wiktionary


roztrzęsiony

1. pełen zde­ner­wo­wa­nia, drże­nia, na­pię­cia; roz­draż­nio­ny, ro­zdy­go­ta­ny, na­pię­ty;
2. bę­dą­cy ob­ja­wem zde­ner­wo­wa­nia;
3. zni­szczo­ny lub pod­ni­szczo­ny na sku­tek dłu­gie­go uży­wa­nia; zde­ze­lo­wa­ny, usz­ko­dzo­ny, roz­kle­ko­ta­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sil­nie zde­ner­wo­wa­ny, wstrzą­śnię­ty emo­cjo­nal­nie lub fi­zycz­nie, wy­raź­nie po­ru­szo­ny, że aż drży

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztrzęsienie n.

 czas. roztrząsać ndk., roztrząsnąć dk., roztrząść dk.

 przym. wstrząsający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozdygotany, wstrząśnięty

Wiktionary


roztrąb

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. wylot bla­sza­ne­go in­stru­men­tu dę­te­go

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) rozk. zob. roz­trą­bić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔstrɔ̃mp, AS: rostrõmp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trąba ż., trąbka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwięcznik, czara głosowa

Wiktionary


roztrąbiać

po­tocz­nie: roz­gła­szać plot­kę, po­gło­skę, wieść


SJP.pl


roztrąbić

po­tocz­nie: roz­gło­sić plot­kę, po­gło­skę, wieść


SJP.pl


roztupać

1. po­tocz­nie: ude­rza­jąc sto­pa­mi lub ko­py­ta­mi, ugnieść, zni­szczyć;
2. spo­wo­do­wać, że ktoś za­czął tupać (tań­czyć);
3. roz­tu­pać się - za­cząć tupać i nie chcieć prze­stać; roz­tań­czyć się


SJP.pl


roztupywać

po­tocz­nie:
1. ude­rza­jąc sto­pa­mi lub ko­py­ta­mi, ugnia­tać, ni­szczyć;
2. roz­luź­niać cho­dze­niem lub ru­chem;
3. roz­tu­py­wać się -
a) za­czy­nać tupać i nie chcieć prze­stać;
b) roz­luź­niać się w trak­cie tu­pa­nia


SJP.pl


roztwarty

po­tocz­nie: go­to­wy do zmian lub zro­zu­mie­nia kogoś; ot­war­ty


SJP.pl


roztwarzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. prze­cho­dze­nie sub­stan­cji sta­łej do rozt­wo­ru w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nej z roz­pu­szczal­ni­kiem (lub innym skład­ni­kiem rozt­wo­ru);

Wiktionary

Rozt­wa­rza­nie (roz­pu­szcza­nie che­micz­ne) – zja­wi­sko che­micz­ne po­le­ga­ją­ce na prze­cho­dze­niu sub­stan­cji sta­łej do rozt­wo­ru po­łą­czo­ne z re­ak­cją tej sub­stan­cji z roz­pu­szczal­ni­kiem lub innym skład­ni­kiem rozt­wo­ru.

Przy­kła­do­wym pro­ce­sem jest rozt­wa­rza­nie że­la­za w kwa­sie sol­nym.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. roztwarzać ndk., roztworzyć dk.

 rzecz. roztwór mrz.

Wiktionary


roztworowy

→ rozt­wór


SJP.pl

Patrz:

roztwór

roztworzyć

rzad­ko: roz­pu­ścić, roz­cień­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. rozt­wie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|rozt­wie­rać.

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. rozt­wa­rzać)

 (2.1) do­ko­na­ny od|rozt­wa­rzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔsˈtfɔʒɨt͡ɕ, AS: rostfožyć

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: czas. roztwierać ndk.

:: rzecz. roztwarcie n., roztworzenie n., roztwieranie n.

:: przym. roztworzysty

 (2.1)

:: czas. roztwarzać ndk.

:: rzecz. roztwór m., roztworzenie n., roztwarzanie n.

Wiktionary


roztwór

mie­sza­ni­na jed­no­rod­na roz­pu­szczal­ni­ka i sub­stan­cji roz­pu­szcza­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. jed­no­rod­na mie­sza­ni­na dwóch lub wię­cej sub­stan­cji two­rzą­ca jedną fazę, wy­stę­pu­ją­cą w róż­nych sta­nach sku­pie­nia;

Wiktionary

Rozt­wór – jed­no­rod­na mie­sza­ni­na dwóch lub wię­cej związ­ków che­micz­nych lub pier­wiast­ków che­micz­nych. Skład rozt­wo­rów okre­śla się przez po­da­nie stę­że­nia skład­ni­ków. W rozt­wo­rach zwy­kle jeden ze związ­ków che­micz­nych jest na­zy­wa­ny roz­pu­szczal­ni­kiem, a drugi sub­stan­cją roz­pu­szcza­ną. Który z dwóch związ­ków uznać za roz­pu­szczal­nik, jest wła­ści­wie kwe­stią umow­ną, wy­ni­ka­ją­cą z prak­ty­ki i tra­dy­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy w rozt­wo­rze kry­sta­licz­nym zajdą od­po­wied­nie wa­run­ki, za­czy­na for­mo­wać się krysz­tał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔstfur, AS: rostfur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roztwarzanie n., roztworzenie n.

Wiktionary


roztwórczy

zwią­za­ny z rozt­wo­rem che­micz­nym (np. pręż­ność rozt­wór­cza me­ta­lu)


SJP.pl


roztylice

Roz­ty­li­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ostro­wiec­kim, w gmi­nie Wa­śniów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Roz­ty­li­ce", w skład któ­re­go wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Na­go­rzy­ce i Wi­to­sła­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


roztyty

po­tocz­nie: taki, który się roz­tył; roz­ty­ły


SJP.pl


roztywać

roz­ty­wać się - bar­dzo przy­bie­rać na wadze


SJP.pl


roztyć

roz­tyć się - bar­dzo utyć, dużo przy­brać na wadze


SJP.pl


roztęczać

ubar­wiać, roz­ja­śniać ko­lo­ra­mi tęczy, bla­skiem słoń­ca


SJP.pl


roztęczowywać

rzad­ko: roz­kła­dać na ko­lo­ry tęczy


SJP.pl


roztęskniać

1. wy­wo­ły­wać w kimś uczu­cie tęs­kno­ty; rozt­kli­wiać, roz­rzew­niać;
2. roz­tęs­kniać się - sta­wać się tęs­knym; rozt­kli­wiać się, roz­rzew­niać się


SJP.pl


roztęskniony

1. wy­wo­łać w kimś uczu­cie tęs­kno­ty; rozt­kli­wić, roz­rzew­nić;
2. roz­tęs­knić się - stać się tęs­knym; rozt­kli­wić się, roz­rzew­nić się


SJP.pl


roztęsknić

1. wy­wo­łać w kimś uczu­cie tęs­kno­ty; rozt­kli­wić, roz­rzew­nić;
2. roz­tęs­knić się - stać się tęs­knym; rozt­kli­wić się, roz­rzew­nić się


SJP.pl


roztłamsić

po­tocz­nie: roz­gnieść coś mięk­kie­go, ro­zdep­tać


SJP.pl


rozum

zdol­ność my­śle­nia, ana­li­zo­wa­nia, wnio­sko­wa­nia i poj­mo­wa­nia; umysł; in­te­lekt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdol­ność ludz­kie­go umy­słu do ope­ro­wa­nia po­ję­cia­mi ab­strak­cyj­ny­mi lub zdol­ność ana­li­tycz­ne­go my­śle­nia;

Wiktionary

Rozum – zdol­ność do ope­ro­wa­nia po­ję­cia­mi ab­strak­cyj­ny­mi lub zdol­ność ana­li­tycz­ne­go my­śle­nia i wy­cią­ga­nia wnio­sków z przet­wo­rzo­nych da­nych. Uży­wa­nie zdo­by­tych doś­wiad­czeń do ra­dze­nia sobie w sy­tu­a­cjach ży­cio­wych.

Rozum po­ru­sza­ny jest przez wolę, która do­star­cza da­nych, na któ­rych pod­sta­wie czło­wiek może pod­jąć de­cyz­ję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) — Co mnie jed­nak dziwi naj­moc­niej, — pra­wi­ła — to oko­licz­ność, że na po­dob­nych lal­kach nie poz­na­ją się męż­czyź­ni. Dla żad­nej ko­bie­ty, po­czą­wszy od Wą­sow­skiej, koń­cząc na mojej po­ko­jów­ce, nie jest to se­kret, że w Ewe­li­nie nie zbu­dził się je­szcze ani rozum, ani serce; wszyst­ko w niej śpi…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzũm, AS: rozũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozumność ż., rozumowanie n., rozumienie n., zrozumienie n.

:: zdrobn. rozumek m.

 czas. rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny, rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umysł, mądrość, rozsądek, roztropność; stpol. smysł

Wiktionary


rozumek

naz­wi­sko


SJP.pl


rozumice

Ro­zu­mi­ce ( Ro­zu­mi­ce, Rösnitz) – wieś po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Kietrz, na Pła­sko­wy­żu Prud­nic­ko-Głub­czyc­kim.

Wikipedia


rozumiejący

→ ro­zu­mieć


SJP.pl

Patrz:

rozumieć

rozumienie

daw­niej: mnie­ma­nie, prze­ko­na­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ro­zu­mieć.

 (1.2) za­kres, w jakim ktoś coś ro­zu­mie

 (1.3) spo­sób poj­mo­wa­nia, spo­sób trak­to­wa­nia cze­goś

Wiktionary

Osoba X ro­zu­mie przed­miot Y, gdy zna sens przed­mio­tu Y. W szcze­gól­no­ści osoba X ro­zu­mie wy­ra­że­nie Y, gdy zna sens wy­ra­że­nia Y.

Zwła­szcza w pier­wszym zna­cze­niu po­ję­cie "ro­zu­mie­nia" stało się przed­mio­tem szcze­gól­ne­go za­in­te­re­so­wa­nia nie tylko prag­ma­ty­ki lo­gicz­nej, ale też pew­nych kie­run­ków fi­lo­zo­ficz­nych (her­me­ne­u­ty­ka) oraz me­to­do­lo­gii nauk hu­ma­ni­stycz­nych, zwła­szcza hi­sto­rycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Test ma na celu spraw­dze­nie ro­zu­mie­nia ma­te­ria­łu przez ucz­niów.

 (1.3) Jego ro­zu­mie­nie ich wza­jem­nych re­la­cji z cza­sem zmie­ni­ło się.

 (1.3) We­dług tra­dy­cyj­ne­go ro­zu­mie­nia ab­duk­cja jest zwy­kłym sy­lo­giz­mem, za­wie­ra jed­nak pewną miarę nie­pew­no­ści, co jest sy­tu­a­cją czę­stą nie tylko w my­śle­niu na­u­ko­wym, ale w my­śle­niu w ogóle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: rozũmʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrozumiałość ż., rozum m., rozumek m., rozumność ż., zrozumienie n., rozumowanie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny, rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary


rozumieć

1. poj­mo­wać, wie­dzieć, uś­wia­da­miać coś sobie;
2. wy­ka­zy­wać zro­zu­mie­nie dla kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zro­zu­mieć)

 (1.1) poj­mo­wać coś, in­ter­pre­to­wać coś, mieć świa­do­mość me­cha­niz­mów zda­rzeń

 (1.2) usły­szeć co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryza pa­pie­ru, którą wrę­czył mi gość, za­sko­czy­ła mnie bar­dziej, niż jego zdzi­wił widok mo­je­go ciała sauté. Mimo to wzię­łam pa­ku­nek w ręce, a on po­kle­pał mnie po po­ślad­kach i mru­knął: – Takie dup­sko to ro­zu­miem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈzũmʲjɛ̇t͡ɕ, AS: rozũmʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrozumiałość ż., rozum mrz., rozumek mrz., rozumność ż., zrozumienie n., rozumowanie n., rozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumować ndk., zrozumieć dk.

 przym. rozumny, rozumowy, dorozumiany

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pot. kumać, czaić, jarzyć, łapać, kapować

Wiktionary


rozumnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ro­zum­ny, roz­sąd­ny, rze­czo­wy, sen­sow­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ża­ło ro­zum­nie oce­nić sy­tu­a­cję, pod­jąć de­cyz­ję i dzia­łać wedle tej ostat­niej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈzũmʲɲɛ, AS: rozũmʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum mrz., rozumowanie n., rozumienie n., rozumność ż.

 czas. rozumować, rozumieć, zrozumiewać

 przym. rozumny, rozumowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądrze, inteligentnie

Wiktionary


rozumniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ro­zum­nie


SJP.pl


rozumniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ro­zum­ny


SJP.pl


rozumność

kie­ro­wa­nie się ro­zu­mem; roz­są­dek, roz­wa­ga, roz­trop­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ro­zum­ne; cecha tych, któ­rzy są ro­zum­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum m., rozumek m., rozumienie n., zrozumienie n., rozumowanie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny, rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary


rozumny

1. ma­ją­cy rozum; roz­sąd­ny, mądry;
2. daw­niej: do­ty­czą­cy ro­zu­mu; ro­zu­mo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma wie­dzę i roz­są­dek; także. świad­czą­cy o po­sia­da­niu wie­dzy, roz­sąd­ku i zdol­no­ści ra­cjo­nal­ne­go my­śle­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈzũmnɨ, AS: rozũmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozumność ż., rozum mrz., rozumowanie n., rozumienie n., zrozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumować ndk., rozumieć ndk., zrozumieć dk.

 przym. rozumowy

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mądry, inteligentny, niegłupi; pot. z głową

Wiktionary


rozumowanie

spo­sób my­śle­nia, do­wo­dze­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wywód my­ślo­wy, spo­sób wnio­sko­wa­nia

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ro­zu­mo­wać.

Wiktionary

Ro­zu­mo­wa­nie – pro­ces my­ślo­wy po­le­ga­ją­cy na uz­na­niu za praw­dzi­we da­ne­go prze­ko­na­nia lub zda­nia na mocy in­ne­go prze­ko­na­nia lub zda­nia uz­na­ne­go za praw­dzi­we już uprzed­nio.

W zna­cze­niu po­tocz­nym ro­zu­mo­wa­nie po­praw­ne to ro­zu­mo­wa­nie wy­ma­ga­ją­ce za­sto­so­wa­nia reguł lo­gi­ki, oraz uz­na­nych za praw­dzi­we ak­sjo­ma­tów – np.: praw nauki (zo­bacz też pa­ra­na­u­ka), sy­ste­mów praw­nych, dog­ma­tów re­li­gij­nych, re­gu­la­mi­nów, zasad kul­tu­ro­wych, oby­cza­ju, tra­dy­cji, czy au­to­ry­te­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dowód ma­te­ma­tycz­ny jest for­mal­nym ro­zu­mo­wa­niem, ko­rzy­sta­ją­cym z zasad lo­gi­ki, ak­sjo­ma­tów, za­ło­żeń twier­dze­nia i wcze­śniej udo­wod­nio­nych twier­dzeń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum m., rozumek m., rozumność ż., zrozumienie n., rozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć ndk., zrozumieć dk., rozumować ndk.

 przym. rozumny

 przysł. rozumnie, rozumowo

Wiktionary


rozumować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak dk.)

 (1.1) psych. roz­pa­try­wać w my­ślach, wy­cią­ga­jąc w tym cza­sie wnio­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozum mrz., rozumowanie n., zrozumienie n., rozumienie n., rozumność ż.

 czas. rozumieć, zrozumiewać

 przysł. rozumnie

 przym. rozumny, rozumowy

Wiktionary


rozumowość

→ ro­zu­mo­wy


SJP.pl

Patrz:

rozumowy

rozumowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ro­zu­mem, do­ty­czą­cy ro­zu­mu

 (1.2) wy­ko­rzy­stu­ją­cy rozum

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) (…) Jest czymś oczy­wi­stym, także dla tych, któ­rzy ne­ga­tyw­nie oce­nia­ją war­tość poz­na­nia ro­zu­mo­we­go, że poz­na­nie to jest cha­rak­te­ry­stycz­ne dla poz­na­nia fi­lo­zo­ficz­ne­go, pod­czas gdy poz­na­nie przez wiarę, jest do­me­ną poz­na­nia te­o­lo­gicz­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrozumienie n., rozum mrz., rozumność ż., rozumienie n.

 czas. zrozumiewać, rozumieć, rozumować ndk.

 przysł. rozumnie, rozumowo

 przym. rozumny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) umysłowy, intelektualny, mentalny, konceptualny

Wiktionary


rozwachlarzać

rzad­ko: roz­po­ście­rać na kształt wach­la­rza


SJP.pl


rozwadniać

cza­sow­nik

 (1.1) roz­cień­czać coś wodą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wodowanie n., rozwodnienie n., woda ż.

 czas. rozwodnić dk.

 przym. wodny

Wiktionary


rozwadowianin

miesz­ka­niec Roz­wa­do­wa


SJP.pl


rozwadowianka

miesz­kan­ka Roz­wa­do­wa


SJP.pl


rozwadowski

→ Roz­wa­dów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Roz­wa­dow­ski
  • Adolf Roz­wa­dow­ski (1813-1871) – pol­ski dzia­łacz emi­gra­cji po­li­stop­da­do­wej
  • An­to­ni Roz­wa­dow­ski (1697-1772) – kasz­te­lan ha­lic­ki
  • Flo­re­stan Roz­wa­dow­ski (1805-1873) – uczest­nik pow­sta­nia li­sto­pa­do­we­go i pow­sta­nia wę­gier­skie­go w 1848, ba­dacz Ama­zon­ki.
  • Ga­briel Roz­wa­dow­ski (1625-1693) – pol­ski woj­sko­wy, za­ło­ży­ciel mia­sta Roz­wa­dów
  • Gie­or­gij Roz­wa­dow­ski (1904-1976) − ro­syj­ski praw­nik, emi­gra­cyj­ny poeta, pu­bli­cy­sta
  • Jan Ema­nu­el Roz­wa­dow­ski (1872-1935) – pol­ski po­li­tyk i dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy, kuzyn Ta­de­u­sza
  • Jan Mi­chał Roz­wa­dow­ski (1867-1935) – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca, pro­fe­sor UJ, pre­zes PAU, brat Zyg­mun­ta, kuzyn Ta­de­u­sza
  • Jan Wła­dy­sław Roz­wa­dow­ski (1889-1940) – puł­kow­nik dy­plo­mo­wa­ny ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go, ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Jerzy Roz­wa­dow­ski (1912-1999) – pol­ski pi­sarz i dzien­ni­karz
  • Józef Roz­wa­dow­ski (1844-1937) – pol­ski ich­tio­log i fi­lo­log kla­sycz­ny
  • Józef Roz­wa­dow­ski (1909-1996) – pol­ski bi­skup

Wikipedia

Patrz:

Rozwadów

rozwadzić

prze­sta­rza­le: roz­dzie­lić kłó­cą­cych się


SJP.pl


rozwadów

dziel­ni­ca Sta­lo­wej Woli


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­wa­dów – dziel­ni­ca Sta­lo­wej Woli, dawne mia­sto, za­ło­żo­ne w 1690 r.
  • Roz­wa­dów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ulan-Ma­jo­rat
  • Roz­wa­dów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki
  • Roz­wa­dów – wieś obwód lwow­ski, re­jo­nie stryj­skim
  • Roz­wa­dów – hro­ma­da wiej­ska w re­jo­nie stryj­skim ob­wo­du lwow­skie­go

Wikipedia


rozwadówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Roz­wa­dów­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Sos­nów­ka. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 339 miesz­kań­ców i była drugą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Sos­nów­ka.

Wikipedia


rozwaga

1. zdol­ność traf­ne­go, re­al­ne­go oce­nia­nia sy­tu­a­cji i wła­ści­we­go wobec nich za­cho­wa­nia się, skłon­ność do na­my­słu, re­flek­sji przed dzia­ła­niem; roz­są­dek, roz­trop­ność, ostroż­ność, roz­waż­ność;
2. daw­niej: za­sta­na­wia­nie się nad czymś, roz­wa­ża­nie cze­goś, na­ra­dza­nie się; na­mysł, roz­waż­ność;
3. w hand­lu: okre­ślo­na ilość to­wa­ru do­da­na do ja­kiejś jego wagi jako zrów­no­wa­że­nie jego ubyt­ku, strat w cza­sie prze­wo­że­nia, pa­ko­wa­nia, wa­że­nia itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­mysł, re­flek­sja, umie­jęt­ność roz­sąd­ne­go prze­my­śle­nia cze­goś przed dzia­ła­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej sy­tu­a­cji zimna roz­wa­ga to może być zbyt mało.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaɡa, AS: rozvaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk., rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie, nierozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) roztropność

Wiktionary


rozwalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wa­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwalać ndk.

Wiktionary


rozwalać

waląc, ude­rza­jąc bu­rzyć, ni­szczyć, ro­zbi­jać na ka­wał­ki, spra­wiać, że coś się roz­sy­pu­je


SJP.pl


rozwalcarka

w tech­ni­ce: przy­rząd słu­żą­cy do roz­wal­co­wy­wa­nia rur w koł­nie­rzach i in­nych ele­men­tach łą­czo­nych z ru­ra­mi na stałe


SJP.pl


rozwalina

daw­niej: ruina, ru­mo­wi­sko


SJP.pl


rozwalisty

rzad­ko: taki, który się sze­ro­ko roz­po­ście­ra; sze­ro­ki, roz­le­gły, ro­zło­ży­sty


SJP.pl


rozwalić

1. zbu­rzyć ude­rza­jąc;
2.ot­wo­rzyć, ro­zło­żyć nied­ba­le;
3. po­tocz­nie: roz­strze­lać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­wa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvalʲit͡ɕ, AS: rozvalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwałka ż.

Wiktionary


rozwalony

1. zbu­rzyć ude­rza­jąc;
2.ot­wo­rzyć, ro­zło­żyć nied­ba­le;
3. po­tocz­nie: roz­strze­lać


SJP.pl


rozwar

kwiat, roz­war wiel­kok­wia­to­wy


SJP.pl


rozwarcie

ot­wo­rzyć (się)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­strzeń za­war­ta po­mię­dzy czę­ścia­mi cze­goś, co jest ot­war­te

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwieranie n.

 czas. łozewrzyć, ozewrzyć, ozewrzić, rozwierać ndk., rozewrzeć dk.

Wiktionary


rozwarczany

taki, który się roz­war­czał


SJP.pl


rozwarowo

Roz­wa­ro­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Ob­szar miej­sco­wo­ści zo­stał włą­czo­ny do ob­sza­ru spe­cjal­nej ochro­ny pta­ków Bagna Roz­wa­row­skie.

Wikipedia


rozwarstwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­war­stwiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvarˈstfʲjä̃ɲɛ, AS: rozvarstfʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwarstwienie n., warstwa ż., warstewka ż., warstwica ż., uwarstwienie n.

 czas. rozwarstwiać ndk., rozwarstwić dk.

 przym. warstwowy

Wiktionary


rozwarstwienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­dział na war­stwy

Wiktionary

Roz­war­stwie­nie, de­la­mi­na­cja – usz­ko­dze­nia ma­te­ria­łu kom­po­zy­to­we­go, zwła­szcza la­mi­na­tów po­le­ga­ją­ce na utra­cie spój­no­ści po­szcze­gól­nych warstw skła­do­wych. Po­le­ga na po­stę­pu­ją­cym od­spa­ja­niu włó­kien kon­struk­cyj­nych od le­pi­szcza („ma­try­cy”), któ­rym są po­łą­czo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na to od­mien­ne roz­war­stwie­nie pol­szczyz­ny i cze­szczyz­ny wpły­nę­ła inna hi­sto­ria obu ję­zy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwarstwianie n., warstwa ż.

 czas. rozwarstwiać ndk., rozwarstwić dk.

Wiktionary


rozwartokątny

taki, któ­re­go kąt jest roz­war­ty, więk­szy niż 90 stop­ni, np. ką­tow­nik, trój­kąt roz­war­to­kąt­ny


SJP.pl


rozwartość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest roz­war­te

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozwarty

 rzecz. rozwieranie n.

 czas. ozewrzić, ozewrzyć, łozewrzyć

Wiktionary


rozwarty

1. taki, który jest lekko roz­chy­lo­ny, np. roz­war­te usta;
2. w ma­te­ma­ty­ce: kąt roz­war­ty - kąt więk­szy od kąta pro­ste­go, a mniej­szy od pół­peł­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geom. o kącie: więk­szy od pro­ste­go i mniej­szy od pół­peł­ne­go, o mie­rze po­mię­dzy 90° a 180°

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: ro­ze­wrzeć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ozewrzić, ozewrzyć, łozewrzyć

 rzecz. rozwieranie n., rozwartość ż.

Wiktionary


rozwałek

1. po­tocz­nie: roz­strze­la­nie;
2. roz­wał­ka sos­no­wa - bru­nat­ny plusk­wiak, szkod­nik lasów sos­no­wych; roz­wa­łek sos­no­wy; ko­ro­wiec sos­no­wy


SJP.pl


rozwałka

1. po­tocz­nie: roz­strze­la­nie;
2. roz­wał­ka sos­no­wa - bru­nat­ny plusk­wiak, szkod­nik lasów sos­no­wych; roz­wa­łek sos­no­wy; ko­ro­wiec sos­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. przen. roz­strze­la­nie, eg­ze­ku­cja

 (1.2) pot. przen. zły stan, złe sa­mo­po­czu­cie, po­czu­cie ro­zbi­cia wew­nętrz­ne­go

 (1.3) pot. bu­rze­nie, roz­wa­le­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvawka, AS: rozvau̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwalić

Wiktionary


rozwałkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wał­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wałek mrz.

 czas. rozwałkować

Wiktionary


rozwałkować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wał­ko­wy­wać)

 (1.1) roz­pła­szczyć przez wał­ko­wa­nie

 (1.2) pot. przen. rozw­lec wy­po­wiedź

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­wał­ko­wać się (ndk. roz­wał­ko­wy­wać się)

 (2.1) ulec roz­pła­szcze­niu po­przez wał­ko­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­proś go, żeby roz­wał­ko­wał cia­sto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwałkowanie n., wałkowanie n., wałek mrz.

 czas. wałkować ndk., rozwałkowywać ndk., rozwałkowywać się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wywałkować

 (1.2) wywałkować

Wiktionary


rozwałkowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wał­ko­wy­wać.

Wiktionary


rozważalnia

rzad­ko: po­mie­szcze­nie, w któ­rym do­ko­nu­je się wa­że­nia to­wa­ru i dzie­le­nia go na okre­ślo­ne por­cje


SJP.pl


rozważanie

1. książ­ko­wo: prze­my­śli­wać jakąś spra­wę, ja­kieś za­gad­nie­nie, za­sta­na­wiać się nad czymś, roz­pa­try­wać coś; ana­li­zo­wać;
2. w hand­lu: dzie­lić coś na czę­ści za po­mo­cą wagi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wa­żać.

 (1.2) książk. wynik czy­ichś prze­my­śleń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wa­ża­nie tego wszyst­kie­go przy­pra­wi­ło mnie tylko o ból głowy.

 (1.2) Snuł dłu­gie roz­wa­ża­nia, aż słu­cha­cze pos­nę­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvaˈʒãɲɛ, AS: rozvažãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk., rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary


rozważać

1. książ­ko­wo: prze­my­śli­wać jakąś spra­wę, ja­kieś za­gad­nie­nie, za­sta­na­wiać się nad czymś, roz­pa­try­wać coś; ana­li­zo­wać;
2. w hand­lu: dzie­lić coś na czę­ści za po­mo­cą wagi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­wa­żyć)

 (1.1) książk. za­sta­na­wiać się, roz­pa­try­wać jakąś kwe­stię, wni­kli­wie ana­li­zu­jąc

 (1.2) hand. dzie­lić coś na czę­ści, ważąc je

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-długo roz­wa­ża­łem czy warto tam pójść.ogg. Długo roz­wa­ża­łem, czy warto tam pójść.

 (1.2) Kiedy przysz­ła do mnie Ha­lin­ka, wła­śnie roz­wa­ża­łam ten pysz­ny scha­bik, który przy­wio­zła dla nas ciot­ka ze wsi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaʒat͡ɕ, AS: rozvažać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deliberować, przemyśliwać, rozpatrywać

Wiktionary


rozważenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wa­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk., rozważyć dk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary


rozważnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­waż­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozważność ż., rozważenie n., rozważanie n., rozwaga ż.

 przym. rozważny

 czas. rozważać, rozważyć

Wiktionary


rozważniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­waż­nie


SJP.pl


rozważniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­waż­ny


SJP.pl


rozważność

roz­wa­ga; rzad­ko:
1. zdol­ność traf­ne­go, re­al­ne­go oce­nia­nia sy­tu­a­cji i wła­ści­we­go wobec nich za­cho­wa­nia się, skłon­ność do na­my­słu, re­flek­sji przed dzia­ła­niem; roz­są­dek, roz­trop­ność, ostroż­ność;
2. daw­niej: za­sta­na­wia­nie się nad czymś, roz­wa­ża­nie cze­goś, na­ra­dza­nie się; na­mysł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest roz­waż­ne; cecha tych, któ­rzy są roz­waż­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

 rzecz. rozwaga ż., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. rozważać, rozważyć, wyważyć

Wiktionary


rozważny

1. taki, który dzia­ła z roz­wa­gą, robi coś z roz­sąd­kiem, za­sta­na­wia się przed roz­po­czę­ciem dzia­ła­nia; prze­zor­ny, roz­trop­ny, roz­sąd­ny, ra­cjo­nal­ny;
2. bę­dą­cy ob­ja­wem czy­je­goś roz­sąd­ku, czy­jejś roz­wa­gi, np. roz­waż­na de­cyz­ja; sen­sow­ny, prze­my­śla­ny, mądry


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­stę­pu­ją­cy ostroż­nie, z na­my­słem, roz­wa­gą

 (1.2) świad­czą­cy o roz­wa­dze, roz­trop­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niby, że chło­piec po­wi­nien być od­waż­ny a dziew­czyn­ka lę­kli­wa, chło­piec ruch­li­wszy, dziew­czyn­ka spo­koj­na, chło­piec lek­ko­myśl­ny, dziew­czyn­ka roz­waż­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaʒnɨ, AS: rozvažny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć dk., rozważać ndk., rozważyć dk.

 przysł. rozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) roztropny

Wiktionary


rozważyć

1. książ­ko­wo: prze­my­śleć jakąś spra­wę, ja­kieś za­gad­nie­nie, za­sta­no­wić się nad czymś, roz­pa­trzyć coś; prze­a­na­li­zo­wać;
2. w hand­lu: po­dzie­lić coś na czę­ści za po­mo­cą wagi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wa­żać)

 (1.1) zob. roz­wa­żać. (za­sta­na­wiać się)

 (1.2) zob. roz­wa­żać. (dzie­lić)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wa­ży­łem wszyst­kie za i prze­ciw i po­sta­no­wi­łem zmie­nić pracę.

 (1.2) Do­sta­łam dwa kilo tego pysz­ne­go scha­bu i roz­wa­ży­łam na trzy równe por­cje, dla mnie, dla Krysi i dla Ha­lin­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvaʒɨt͡ɕ, AS: rozvažyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwaga ż., rozważność ż., rozważacz m., rozważanie n., rozważenie n.

 czas. wyważyć, rozważać ndk.

 przym. rozważny

 przysł. rozważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemyśleć, rozpatrzeć

Wiktionary


rozweselacz

osoba lub rzecz wpra­wia­ją­ca w dobry humor


SJP.pl


rozweselająco

→ roz­we­se­la­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

rozweselający

rozweselanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­we­se­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛsɛˈlãɲɛ, AS: rozveselãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozweselać, rozweselić

 przym. wesoły

 rzecz. weselnik mos.

Wiktionary


rozweselać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­we­se­lić)

 (1.1) zob. roz­we­se­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛˈsɛlat͡ɕ, AS: rozveselać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozweselić dk., weselić się ndk.

 rzecz. rozweselacz m., rozweselenie n., rozweselanie n., wesele n., weselnik mos.

 przym. wesoły

 przysł. wesoło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbawiać, cieszyć, rozśmieszać, weselić

Wiktionary


rozweselenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­we­se­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛsɛˈlɛ̃ɲɛ, AS: rozveselẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozweselić, rozweselać

 przym. wesoły

 rzecz. weselnik mos.

Wiktionary


rozweselić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­we­se­lać)

 (1.1) spra­wić, że ktoś jest we­so­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pio­trek umie mnie roz­we­se­lić, nawet gdy mam doła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɛˈsɛlʲit͡ɕ, AS: rozveselʹić

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt niedokonany rozweselać ndk.

 czas. weselić się ndk.

 rzecz. rozweselacz m., rozweselenie n., rozweselanie n., weselnik mos.

 przym. wesoły

 przysł. wesoło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbawić, ucieszyć, rozśmieszyć

Wiktionary


rozwełniony

daw­niej: roz­fa­lo­wa­ny


SJP.pl


rozwełnić

roz­weł­nić się - daw­niej: roz­fa­lo­wać się


SJP.pl


rozwiać

wie­jąc, roz­rzu­cić coś na wszyst­kie stro­ny


SJP.pl


rozwibrowywać

1. rzad­ko: wpra­wiać w wi­bro­wa­nie;
2. roz­wi­bro­wy­wać się - za­czy­nać in­ten­syw­nie wi­bro­wać


SJP.pl


rozwichrzony

świad­czą­cy o braku rów­no­wa­gi wew­nętrz­nej, o braku opa­no­wa­nia


SJP.pl


rozwidlenie

roz­wid­lić się - roz­dzie­lić się na od­no­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce, w któ­rym coś się roz­dzie­la na od­no­gi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po pięt­na­stu mi­nu­tach jazdy do­je­cha­li­śmy do roz­wid­le­nia dróg w pię­ciu kie­run­kach.

 (1.1) W roz­wid­le­niu ga­łę­zi ptaki uwiły sobie gnia­zdo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ, AS: rozvʹidlẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. widły nmos., widelec m.

 czas. rozwidlać się

 przym. rozwidlony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgałęzienie, bifurkacja

Wiktionary


rozwidlić

roz­wid­lić się - roz­dzie­lić się na od­no­gi


SJP.pl


rozwidlony

taki, który się roz­wid­lił, ma­ją­cy od­no­gi, od­ga­łę­zie­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roz­dzie­lo­ny na dwie lub wię­cej czę­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. widelec mrz., widły lm., rozwidlenie n.

 czas. rozwidlić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgałęziony

Wiktionary


rozwiedziona

ko­bie­ta, która się roz­wio­dła; roz­wód­ka


SJP.pl


rozwiedziony

taki, który się roz­wiódł, uzy­skał roz­wód


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który się roz­wiódł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) męż­czyz­na, który się roz­wiódł

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiedzenie n., rozwodzenie n., rozwód mrz., rozwódka ż.

 czas. rozwieść dk., rozwodzić ndk.

 przym. rozwodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) rozwodnik

Wiktionary


rozwielitka

drob­ny sta­wo­nóg słod­ko­wod­ny; daf­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. or­ga­nizm plank­to­no­wy z rzędu wio­śla­rek (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cla­do­ce­ra|ref=tak.), pod­gro­ma­dy li­ścio­no­gów (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phyl­lo­po­da|ref=tak.)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głów­ny­mi fil­tra­to­ra­mi w zo­o­plank­to­nie są wio­ślar­ki – roz­wie­lit­ki i sło­nicz­ki.

 (1.1) Su­szo­nych roz­wie­li­tek uży­wam jako karmy dla ryb ak­wa­rio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲjɛˈlʲitka, AS: rozvʹi ̯elʹitka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dafnia

Wiktionary


rozwierak

przy­rząd po­dob­ny do agraf­ki, sto­so­wa­ny przy wyj­mo­wa­niu ha­czy­ka z pyska ryby


SJP.pl


rozwieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wie­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwarcie n., rozwartość ż.

 czas. łozewrzyć, ozewrzyć, ozewrzić, rozwierać ndk., rozewrzeć dk.

 przym. rozwarty

Wiktionary


rozwierać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. ro­ze­wrzeć)

 (1.1) ot­wie­rać, szcze­gól­nie jeśli sze­ro­ko

 (1.2) roz­kła­dać sze­ro­ko

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­wie­rać się (dk. ro­ze­wrzeć się)

 (2.1) ot­wie­rać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲjɛrat͡ɕ, AS: rozvʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwieracz, rozwierak, rozwieranie

 czas. rozewrzeć (się)

Wiktionary


rozwiercanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wier­cać.

Wiktionary

Roz­wier­ca­nie – ro­dzaj obrób­ki wió­ro­wej ot­wo­rów wal­co­wych, któ­re­go celem jest po­pra­wie­nie do­kład­no­ści wy­mia­ro­wo-kształ­to­wej oraz chro­po­wa­to­ści obra­bia­nych po­wierzch­ni. Sto­su­je się je do ot­wo­rów wstęp­nie wy­wier­co­nych, od­ku­tych, czy od­la­nych. Roz­wier­ca­nie prze­pro­wa­dza się za po­mo­cą roz­wier­ta­ków, głów­nie na wier­tar­kach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. wiertło n., rozwiertak mrz., wiertarka ż., rozwiercenie n., wiertareczka ż.

 czas. rozwiercać ndk.

Wiktionary


rozwierka

ko­mór­ka nie­wyt­wa­rza­ją­ca za­rod­ni­ków, wy­stę­pu­ją­ca u grzy­bów pod­staw­cza­ków; cy­sty­da


SJP.pl


rozwiert

1. po­więk­sze­nia ot­wo­ru za po­mo­cą wier­tła;
2. otwór po­więk­szo­ny za po­mo­cą wier­tła


SJP.pl


rozwiertacz

1. urzą­dze­nie do po­więk­sza­nia śred­ni­cy ot­wo­rów; roz­wier­tak, roz­wier­tar­ka;
2. prze­sta­rza­le: pra­cow­nik ob­słu­gu­ją­cy ma­szy­ny i urzą­dze­nia do po­głę­bia­nia ot­wo­rów


SJP.pl


rozwiertak

1. urzą­dze­nie do po­więk­sza­nia śred­ni­cy ot­wo­rów; roz­wier­tacz, roz­wier­tar­ka;
2. ele­ment urzą­dze­nia do po­więk­sza­nia śred­ni­cy ot­wo­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. na­rzę­dzie do po­sze­rza­nia ot­wo­rów;

Wiktionary

Roz­wier­tak – na­rzę­dzie słu­żą­ce do koń­co­wej obrób­ki ot­wo­ru wal­co­we­go lub stoż­ko­we­go przy wy­ma­ga­nej wyż­szej kla­sie do­kład­no­ści.

Osią­ga­ne są do­kład­no­ści wy­ko­na­nia ot­wo­rów w kla­sach od IT5 do IT7.

Sto­su­je się ko­lej­no zwy­kle dwa ro­dza­je roz­wier­ta­ków – zdzie­rak i wy­kań­czak, które usu­wa­ją 0,1÷0,2 mm nad­dat­ku.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. wiercenie n., wiertarka ż., wiertnica ż., wiertnictwo n., zdrobn. wiertareczka ż., zgrub. wiertara ż., wiertniczy m., odwiert m., wiertnica ż., wwiercanie n., wwiercenie n., wiertnia ż., wiertło m., dowiercanie n., dowiercenie n., nawiercanie n., nawiercenie n., odwiercanie n., odwiercenie n., ponawiercanie n., przewiercanie n., przewiercenie n., wywiercenie n., wywiercanie n., rozwiercanie n., rozwiercenie n., zdrobn. wiertełko n.

 czas. wiercić ndk., dowiercić dk., dowiercać ndk., nawiercić dk., nawiercać ndk., odwiercić dk., odwiercać ndk., ponawiercać dk., przewiercić dk., przewiercać ndk., wywiercić dk., wywiercać ndk., wwiercić dk., wwiercać ndk., rozwiercić dk., rozwiercać ndk.

 przym. wiertniczy

 przysł. wiertniczo

Wiktionary


rozwiertarka

urzą­dze­nie do po­więk­sza­nia śred­ni­cy ot­wo­rów; roz­wier­tak, roz­wier­tacz


SJP.pl


rozwiertek

chrząszcz z po­dro­dzi­ny kor­ni­ków, wy­stę­pu­ją­cy w wielu ga­tun­kach


SJP.pl


rozwiesić

po­wie­sić wiele rze­czy w wielu miej­scach


SJP.pl


rozwieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwieszać

Wiktionary


rozwieszać

wie­szać wiele rze­czy w wielu miej­scach


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wie­sza­jąc roz­kła­dać coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwieszanie n.

Wiktionary


rozwiewać

o wie­trze: wie­jąc, roz­rzu­cać coś na wszyst­kie stro­ny


SJP.pl


rozwieść

1. do­pro­wa­dzić do czy­je­goś roz­wo­du; rza­dziej: udzie­lić roz­wo­du;
2. roz­wieść się:
a) uzy­skać roz­wód, ro­zejść się ze współ­mał­żon­kiem;
b) rza­dziej: omó­wić lub opi­sać kogoś, coś bar­dzo szcze­gó­ło­wo, rozw­le­kle


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wo­dzić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­wo­dzić.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­wieść się (ndk. roz­wo­dzić się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|roz­wo­dzić się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Lecz gdy ko­bie­ta – a tak jest w przy­pad­ku więk­szo­ści ko­biet – chce wyjść za mąż i, co do­ty­czy 30% ko­biet, chce roz­wieść się zgod­nie z li­te­rą prawa i za­sa­da­mi przyz­wo­i­to­ści, nie ma na to najm­niej­szej moż­li­wo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód mrz., rozwodnik mos., rozwódka ż., rozwodzenie n., rozwiedzenie n., rozwiedziony mos., rozwiedziona ż.

 czas. rozwodzić ndk.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary


rozwieźć

prze­tran­spor­to­wać ja­kieś rze­czy w wy­bra­ne miej­sca


SJP.pl


rozwijacz

1. urzą­dze­nie do roz­pro­sto­wy­wa­nia cze­goś zwi­nię­te­go; roz­wi­jar­ka;
2. daw­niej: osoba zwięk­sza­ją­cy za­sięg, in­ten­syw­ność cze­goś albo ulep­sza­ją­ca coś


SJP.pl


rozwijająca

od­wi­jać coś za­pa­ko­wa­ne­go


SJP.pl


rozwijalny

o fi­gu­rze ste­re­o­me­trycz­nej, po­wierzch­ni: da­ją­cy się przeksz­tał­cić na pła­szczyz­nę z za­cho­wa­niem dłu­go­ści


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) da­ją­cy się roz­wi­nąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mógł­byś mi przy­nieść roz­wi­jal­ną taśmę mier­ni­czą?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwijanie n., rozwój mrz.

 czas. rozwijać ndk.

Wiktionary


rozwijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wi­jać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲiˈjä̃ɲɛ, AS: rozvʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwój mrz., rozwinięcie n.

 czas. rozwijać ndk., rozwinąć dk.

 przym. rozwojowy, rozwinięty, rozwijalny

Wiktionary


rozwijarka

urzą­dze­nie do roz­pro­sto­wy­wa­nia cze­goś zwi­nię­te­go; roz­wi­jacz


SJP.pl


rozwijać

od­wi­jać coś za­pa­ko­wa­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­wi­nąć)

 (1.1) roz­pro­sto­wy­wać coś zwi­nię­te­go

 (1.2) roz­pa­ko­wy­wać, od­wi­ja­jąc opa­ko­wa­nie

 (1.3) kształ­to­wać w kimś pewną cechę, umie­jęt­ność

 (1.4) ro­zbu­do­wy­wać

 (1.5) mówić wię­cej na jakiś temat

 (1.6) pro­wa­dzić dłu­gotr­wa­łą ope­ra­cję o ros­ną­cej skali

 (1.7) zwięk­szać zasób ist­nie­ją­cej wie­dzy

 (1.8) wojsk. for­mo­wać szyk

 (1.9) mat. przed­sta­wiać w po­sta­ci sumy

 (1.10) mat. przed­sta­wiać w po­sta­ci ułam­ka dzie­sięt­ne­go;

 (1.11) o pręd­ko­ści: osią­gać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­wi­jać się (dk. roz­wi­nąć się)

 (2.1) roz­pro­sto­wy­wać się

 (2.2) sta­wać się roz­wi­nię­tym z opa­ko­wa­nia

 (2.3) o ce­chach cha­rak­te­ru lub umie­jęt­no­ściach: zwięk­szyć swój po­ten­cjał

 (2.4) ro­zbu­do­wy­wać się

 (2.5) o wątku w roz­mo­wie: pro­wa­dzić do ko­lej­nych wnio­sków

 (2.6) o ope­ra­cji, dzia­łal­no­ści: sta­wać się coraz więk­szą

 (2.7) wojsk. o jed­nost­ce bo­jo­wej: roz­prze­strze­niać się we­dług usta­lo­ne­go planu

 (2.8) prze­cho­dzić ko­lej­ne sta­dia roz­wo­ju

 (2.9) o kwia­tach, pą­kach: roz­chy­lać się

 (2.10) mat. być przed­sta­wia­nym w po­sta­ci sumy

 (2.11) mat. być przed­sta­wia­nym w po­sta­ci ułam­ka dzie­sięt­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wiń ta­pe­tę i sprawdź czy nie ma wad.

 (1.2) Sta­ran­nie opa­ko­wy­wa­łam ten pre­zent pra­wie go­dzi­nę a ty go roz­wi­jasz drąc pa­pier na strzę­py?

 (1.3) Roz­wi­jaj pełną mi­ło­ści do­broć wzglę­dem wszyst­kich istot, bez roz­róż­nia­nia.

 (1.4) W bie­żą­cym roku firma szyb­ko roz­wi­ja­ła swoją dzia­łal­ność na rynku eu­ro­pej­skim.

 (1.4) Mu­si­my dalej roz­wi­jać te plany.

 (1.5) Cie­ka­we. Czy mógł­byś dalej roz­wi­jać ten wątek?

 (1.6) Roz­wi­ja­my kam­pa­nię mar­ke­tin­gu bez­poś­red­nie­go dla na­sze­go klien­ta.

 (1.6) Niem­cy bły­ska­wicz­nie roz­wi­ja­li atak.

 (1.7) Nasz ze­spół roz­wi­ja te­o­rię ma­cie­rzy uni­mo­du­lar­nych.

 (1.8) Sa­mo­lo­ty roz­wi­ja­ły szyk bo­jo­wy.

 (1.9) Wzory skró­co­ne­go mno­że­nia roz­wi­ja­ją wy­ra­że­nia po­sta­ci (a\pm b)^n

 (1.9) Funk­cje można roz­wi­jać np. w sze­reg Fo­u­rie­ra, albo Ta­y­lo­ra.

 (1.10) Jeśli roz­wi­ja­my dzie­sięt­nie licz­by wy­mier­ne, do­sta­je­my za­wsze uła­mek okre­so­wy.

 (1.11) Ten sa­mo­chód roz­wi­ja pręd­kość 250 ki­lo­me­trów na go­dzi­nę.

 (2.1) Rulon roz­wi­jał się na po­dło­dze.

 (2.2) Pre­zent z wolna roz­wi­jał się sam. Chyba był źle za­wią­za­ny.

 (2.3) Jej umie­jęt­no­ści kom­pu­te­ro­we szyb­ko się roz­wi­ja­ły.

 (2.4) Nasz biz­nes ład­nie się roz­wi­ja.

 (2.5) Roz­mo­wa roz­wi­ja­ła się w kie­run­ku, który nie­zbyt mi od­po­wia­dał.

 (2.6) Atak roz­wi­jał się zgod­nie z pla­nem.

 (2.7) Armia buł­gar­ska roz­wi­ja­ła się wzdłuż pół­noc­nej gra­ni­cy Gre­cji.

 (2.8) I jak się roz­wi­ja nasze ma­leń­stwo?

 (2.9) Zegar kwia­to­wy dzia­ła dzię­ki temu, że różne kwia­ty roz­wi­ja­ją się o róż­nych go­dzi­nach.

 (2.10) Prze­dzia­łem zbież­no­ści jest zbiór liczb rze­czy­wi­stych, więc funk­cja roz­wi­ja się w sze­reg po­tę­go­wy w każ­dym punk­cie swo­jej dzie­dzi­ny.

 (2.11) Licz­by nie­wy­mier­ne roz­wi­ja­ją się w ułam­ki nie­o­kre­so­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲijät͡ɕ, AS: rozvʹii ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwijanie n., rozwinięcie n., rozwój m.

 czas. rozwinąć, porozwijać, zwijać

 przym. rozwinięty, rozwojowy, rozwijalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) otwierać, rozpakowywać, zdejmować opakowanie

 (1.4-5,7) poszerzać, uzupełniać

 (1.6) rozkręcać

Wiktionary


rozwikłać

1. roz­pleść coś splą­ta­ne­go, za­mo­ta­ne­go; roz­su­płać, roz­plą­tać;
2. zna­leźć roz­wią­za­nie cze­goś za­wi­kła­ne­go; roz­wią­zać, rozg­mat­wać;
3. roz­wi­kłać się:
a) o węźle, plą­ta­ni­nie itp.: zo­stać roz­plą­ta­nym, roz­su­pła­nym; roz­su­płać się;
b) wy­ja­śnić się, roz­wią­zać się, rozg­mat­wać się


SJP.pl


rozwikływać

1. roz­plą­ty­wać coś splą­ta­ne­go, za­mo­ta­ne­go; roz­su­pły­wać;
2. szu­kać roz­wią­za­nie cze­goś za­wi­kła­ne­go; roz­wią­zy­wać;
3. roz­wi­kły­wać się:
a) o węźle, plą­ta­ni­nie itp.: być roz­plą­ty­wa­nym, roz­su­pły­wa­nym; roz­su­pły­wać się;
b) wy­ja­śniać się, roz­wią­zy­wać się


SJP.pl


rozwinięcie

od­wi­nąć coś za­pa­ko­wa­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wi­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲĩˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: rozvʹĩńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwijać ndk., rozwinąć dk.

 rzecz. rozwój mrz., rozwijanie n.

 przym. rozwojowy, rozwinięty

Wiktionary


rozwinięta

od­wi­nąć coś za­pa­ko­wa­ne­go


SJP.pl


rozwinięty

od­wi­nąć coś za­pa­ko­wa­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który osią­gnął od­po­wied­ni sto­pień roz­wo­ju, do­brze uksz­tał­to­wa­ny

 (1.2) o kwia­tach, pącz­kach: taki, który się roz­wi­nął

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ciak był bar­dzo ro­zum­ny i nad wiek roz­wi­nię­ty.

 (1.2) Go­ścin­ną była, uprzej­mą i wy­glą­da­ła jak tylko co roz­wi­nię­ty kwiat dzi­kiej róży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲĩˈɲɛ̃ntɨ, AS: rozvʹĩńẽnty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwój m., rozwijanie n., rozwinięcie n.

 czas. rozwijać ndk.

 przym. rozwojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaawansowany, rozbudowany

Wiktionary


rozwinąć

od­wi­nąć coś za­pa­ko­wa­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wi­jać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­wi­jać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak każde po­rów­na­nie, po­rów­na­nie ho­me­ryc­kie skła­da się z dwóch czło­nów – drugi z nich (na­stę­pu­ją­cy po spój­ni­ku „jak”, „jako”, „jak gdyby” itp.) jest w po­rów­na­niu ho­me­ryc­kim ob­szer­nym, roz­wi­nię­tym obra­zem, czę­sto sta­no­wią­cym sa­mo­dziel­ny epi­zod fa­bu­ły ut­wo­ru o dy­gre­syj­nym cha­rak­te­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: rozvʹĩnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwinięcie n., rozwój mrz., rozwijanie n.

 czas. rozwijać

 przym. rozwojowy

Wiktionary


rozwiośniać

roz­wio­śniać się - rzad­ko: sta­wać się wio­sen­nym, na­bie­rać cech wios­ny


SJP.pl


rozwirować

1. wpra­wić w szyb­ki ruch obro­to­wy;
2. roz­wi­ro­wać się - wpra­wić się w szyb­ki ruch obro­to­wy


SJP.pl


rozwirowywać

1. wpra­wiać w ruch wi­ro­wy; roz­krę­cać;
2. roz­wi­ro­wy­wać się - na­bie­rać roz­pę­du w wi­ro­wa­niu


SJP.pl


rozwiązalny

rzad­ko o pro­ble­mie, za­da­niu itp.: da­ją­cy się roz­wią­zać, roz­strzy­gnąć; roz­strzy­gal­ny, roz­wią­zy­wal­ny


SJP.pl


rozwiązanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­łat­wie­nie cze­goś, po­ra­dze­nie sobie z czymś; wynik, re­zul­tat ja­kie­goś dzia­ła­nia

 (1.2) kon­sek­wen­cja, wynik po­szu­ki­wań

 (1.3) za­pro­jek­to­wa­nie lub zre­a­li­zo­wa­nie pla­nów ar­chi­tek­to­nicz­nych, ar­ty­stycz­nych

 (1.4) poród, przyj­ście dziec­ka na świat

 (1.5) mat. wynik

 (1.6) przer­wa­nie ja­kiejś dzia­łal­no­ści; re­zy­gna­cja z two­rzo­ne­go wcze­śniej związ­ku (lub re­la­cji, grupy)

 (1.7) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wią­zać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­wią­za­nie akcji (li­te­ra­tu­ra)
  • roz­wią­za­nie akor­du (mu­zy­ka)
  • roz­wią­za­nie ciąży = poród
  • roz­wią­za­nie op­ty­mal­ne
  • roz­wią­za­nie osta­tecz­ne kwe­stii ży­dow­skiej
  • roz­wią­za­nie re­kur­sji
  • roz­wią­za­nie rów­na­nia (ma­te­ma­ty­ka) = pier­wia­stek rów­na­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­brym roz­wią­za­niem by­ło­by za­koń­cze­nie tej dzia­łal­no­ści i usu­nię­cie wszel­kich jej prze­ja­wów, łącz­nie z za­blo­ko­wa­niem moż­li­wo­ści po­wro­tu do obec­ne­go, pa­to­we­go stanu.

 (1.3) Wpro­wa­dzi­li­śmy tu wiele no­wa­tor­skich roz­wią­zań, np. ten łuk nad oknem.

 (1.4) Kiedy roz­wią­za­nie? Za dwa mie­sią­ce, wła­śnie wczo­raj wy­bra­li­śmy łó­żecz­ko.

 (1.5) To roz­wią­za­nie nie zga­dza się z tym po­da­nym na końcu książ­ki – prze­licz pow­tór­nie.

 (1.7) Strasz­nie mnie de­ner­wu­je roz­wią­za­nie się sznu­ro­wa­dła, kiedy aku­rat się gdzieś spie­szę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwiązywać ndk., rozwiązać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rezultat

Wiktionary


rozwiązać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wią­zy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­wią­zy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To vox po­pu­li – zwła­szcza w me­dial­nym wy­da­niu – wciąż pyta pre­zy­den­tów, pre­mie­rów, mi­ni­strów, par­la­men­ta­rzy­stów, jak długo je­szcze bę­dzie­my cze­ka­li, zanim wresz­cie roz­wią­żą się wszyst­kie pol­skie pro­ble­my?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiązywanie n., rozwiązanie n.

 czas. rozwiązywać ndk.

Wiktionary


rozwiązywacz

na­rzę­dzie do roz­wią­zy­wa­nia cze­goś


SJP.pl


rozwiązywalny

1. o pro­ble­mie, za­da­niu itp.: da­ją­cy się roz­wią­zać, roz­strzy­gnąć; roz­strzy­gal­ny, roz­wią­zal­ny;
2. o umo­wie, kon­trak­cie itp.: da­ją­cy się roz­wią­zać, zer­wać


SJP.pl


rozwiązywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­wią­zy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) będą dążyć w takim samym duchu do roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów zwią­za­nych z do­bra­mi kul­tu­ry i ar­chi­wa­lia­mi (…)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwiązywać, rozwiązać

Wiktionary


rozwiązywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) lik­wi­do­wać węzeł lub splą­ta­nie

 (1.2) lik­wi­do­wać pęta wią­żą­ce kogoś

 (1.3) do­cho­dzić do wy­ni­ku za­da­nia, testu

 (1.4) szu­kać spo­so­bu usu­nię­cia pro­ble­mu

 (1.5) szu­kać od­po­wie­dzi na za­gad­kę

 (1.6) lik­wi­do­wać in­sty­tu­cję lub or­ga­ni­za­cję

 (1.7) lik­wi­do­wać zgro­ma­dze­nie

 (1.8) praw. za­koń­czyć umowę

 (1.9) za­koń­czyć mał­żeń­stwo

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny

 (2.1) o suple, sznu­rze: prze­sta­wać być za­wią­za­nym

 (2.2) o czło­wie­ku: prze­sta­wać być zwią­za­nym

 (2.3) o pro­ble­mie, trud­nej sy­tu­a­cji: zni­kać

 (2.4) o za­gad­ce: ujaw­niać od­po­wiedź

 (2.5) o in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji: ule­gać sa­mo­lik­wi­da­cji

 (2.6) o zgro­ma­dze­niu: roz­pra­szać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Uczeń roz­wią­zy­wał za­da­nie przy ta­bli­cy.

 (1.3) Chcę sie­dzieć w domu, pić go­rą­cą her­ba­tę z cy­try­ną i roz­wią­zy­wać krzy­żów­ki.

 (1.4) Myślę, że in­ży­nier che­mik roz­wią­że ten pro­blem.

 (1.4) To w za­ba­wie dzie­ci roz­wi­ja­ją em­pa­tię, uczą się ne­go­cjo­wać, za­wie­rać kom­pro­mi­sy oraz roz­wią­zy­wać kon­flik­ty.

 (1.5) De­tek­ty­wi Scot­land Yardu roz­wią­zu­ją po­zor­nie nie­roz­wią­zy­wal­ne ta­jem­ni­ce ba­da­jąc naj­drob­niej­sze szcze­gó­ły na miej­scu zbrod­ni.

 (1.6) Kiedy Chry­stian III obej­mu­je wła­dzę w 1536 roku, roz­wią­zu­je nor­we­ską Radę Pań­stwa, a Nor­we­gia zo­sta­je przeksz­tał­co­na z sa­mo­dziel­ne­go kró­le­stwa (pod rzą­da­mi tego sa­me­go mo­nar­chy co Dania) w duń­ską pro­win­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvat͡ɕ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiązanie n., półrozwiązanie n., rozwiązywanie n., rozwiązywalność ż.

 przym. rozwiązywalny

 czas. rozwiązać, porozwiązywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwiązywać

 (1.2) odwiązywać

 (1.6) kasować, likwidować, zamykać

Wiktionary


rozwiązłość

roz­wią­zły tryb życia; roz­pu­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co roz­wią­złe; cecha tych, któ­rzy są roz­wiąź­li

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozwiązły

 przysł. rozwiąźle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpasanie

Wiktionary


rozwiązły

nie­mo­ral­ny, roz­pust­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­mo­ral­ny, roz­pust­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szy­frant nie może mieć dłu­gów, przyj­mo­wać nar­ko­ty­ków ani pro­wa­dzić roz­wią­złe­go trybu życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvʲjɔ̃w̃zwɨ, AS: rozvʹi ̯õũ̯zu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiązłość ż.

 przysł. rozwiąźle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frywolny, libertyński, nieprzyzwoity, obsceniczny, perwersyjny, rozpustny, sprośny, wulgarny, wyuzdany; pot. zbereźny, zboczony; przest. wszeteczny, nierządny, zdrożny, dekadencki, hulaszczy, rozpasany, upadły, zdemoralizowany, zdeprawowany, daw. gw. Poznań rozwiozły

Wiktionary


rozwiąźlej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: roz­wiąź­le


SJP.pl


rozwiąźlejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: roz­wią­zły


SJP.pl


rozwlekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozw­le­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekłość ż., rozwleczenie n.

 czas. rozwlekać ndk., rozwlec dk.

 przym. rozwlekły

 przysł. rozwlekle

Wiktionary


rozwlekle

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób rozw­le­kły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekłość ż., rozwlekanie n.

 przym. rozwlekły

Wiktionary


rozwleklej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rozw­le­kle


SJP.pl


rozwleklejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rozw­le­kły


SJP.pl


rozwlekłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co rozw­le­kłe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekanie n., rozwleczenie n.

 czas. rozwlekać ndk., rozwlec dk.

 przym. rozwlekły

 przysł. rozwlekle

Wiktionary


rozwlekły

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy nad­miar tre­ści, czę­sto nie­spój­nej

 (1.2) ze zbyt dłu­gim cza­sem trwa­nia

 (1.3) roz­cią­ga­ją­cy się na znacz­nej prze­strze­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) I znów nic się nie do­wiem z rozw­le­kłej re­la­cji te­ścio­wej.

 (1.2) Wi­told mówi w spo­sób tak rozw­le­kły, jak jakaś ciam­cia­ram­cia.

 (1.3) Za­miast lasu i dzi­kiej łąki na odzie­dzi­czo­nym przez Jolkę te­re­nie znaj­du­ją się rozw­le­kłe nie­u­żyt­ki rolne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvlɛkwɨ, AS: rozvleku̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwlekłość ż., rozwlekanie n., rozwleczenie n.

 czas. rozwlekać ndk., rozlec dk.

 przysł. rozwlekle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgadany, niespójny, zawiły, dygresyjny

 (1.2) przeciągły, długotrwały, przewlekły, długo trwający, chroniczny

 (1.3) rozległy, szeroki

Wiktionary


rozwodniczka

→ roz­wod­nik


SJP.pl

Patrz:

rozwodnik

rozwodnik

męż­czyz­na, który się roz­wiódł; roz­wie­dzio­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na, który się roz­wiódł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro po dwu­dziest­ce do­wie­dzia­łam się, że mój tato był roz­wod­ni­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m.

:: fż. rozwódka ż.

 przym. rozwodowy

 czas. rozwieść, rozwodzić

Wiktionary


rozwodnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­wad­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­wad­niać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie pod­cho­dzi do mo­je­go sto­li­ka, ale jeśli ro­ze­grasz kilka rund, lu­dzie zacz­ną się in­te­re­so­wać. A wtedy sze­fu­nio Elad prze­sta­nie się koło mnie krę­cić i za­sta­na­wiać, czy po­wi­nien mnie znów skie­ro­wać za bar, żebym ro­bi­ła roz­wod­nio­ne drin­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔzˈvɔdʲɲit͡ɕ, AS: rozvodʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 przym. wodny

 rzecz. wodowanie n.

 czas. rozwadniać

Wiktionary


rozwodowy

→ roz­wód


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy roz­wo­du

Wiktionary

Patrz:

rozwód

Przykłady

 (1.1) Na mojej spra­wie roz­wo­do­wej czu­łem się jak jakiś naj­gor­szy ele­ment aspo­łecz­ny. Sę­dzi­na mnie pyta, czy piłka nożna jest dla mnie waż­niej­sza niż moja żona.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m., rozwodnik m., rozwiedziony mos.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary


rozwodzić

1. do­pro­wa­dzać do czy­je­goś roz­wo­du; rza­dziej: udzie­lać roz­wo­du;
2. roz­wo­dzić się:
a) uzy­ski­wać roz­wód, roz­cho­dzić się ze współ­mał­żon­kiem;
b) rza­dziej: oma­wiać lub opi­sy­wać kogoś, coś bar­dzo szcze­gó­ło­wo, rozw­le­kle


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) udzie­lać komuś roz­wo­du

cza­sow­nik zwrot­ny roz­wo­dzić się

 (2.1) do­ko­ny­wać roz­wo­du, uzy­ski­wać roz­wód

 (2.2) mówić lub pisać o czymś roz­le­gle, ze szcze­gó­ła­mi

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Przed chwi­lą mia­łem małe dziec­ko, a ko­bie­ta, z którą je mia­łem od­cho­dzi, roz­wo­dzi­my się. I ona za­bie­ra dziec­ko.

 (2.1) Teraz lu­dzie roz­wo­dzą się na po­tę­gę, czyli znów są sin­gla­mi…. dla mnie to szok, ilu w Poz­na­niu jest sin­gli…

 (2.2) Za­nad­to może długo roz­wo­dzę się nad temi drob­nost­ka­mi, wszak­że trud­no mi oder­wać się od tych uro­czych wspom­nień, nie­po­dob­na mi kilką słowy zbyć naj­szczę­śli­wszą epokę mo­je­go życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m., rozwodnik m., rozwódka ż., rozwodzenie n., rozwiedzenie n., rozwiedziony m., rozwiedziona ż.

 czas. rozwieść dk.; wodzić ndk., wieźć ndk.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary


rozwojowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób roz­wo­jo­wy

Wiktionary


rozwojowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest roz­wo­jo­we; cecha tych, któ­rzy są roz­wo­jo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozwojowy

 przysł. rozwojowo

Wiktionary


rozwojowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy roz­wo­ju

 (1.2) taki, który roz­wi­ja się, jest w danym sta­dium roz­wo­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­sto­ma­nia za­czy­na się już w na­u­cza­niu po­cząt­ko­wym, tj. w kla­sach 1-3 szkół pod­sta­wo­wych, cho­ciaż po­trze­by roz­wo­jo­we dzie­ci wska­zu­ją na zu­peł­nie inne me­to­dy pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɔˈjɔvɨ, AS: rozvoi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rozwojowo

 rzecz. rozwojowość ż., rozwój m., rozwijanie n., rozwinięcie n.

 czas. rozwijać (się) ndk., rozwinąć (się) dk.

Wiktionary


rozwolnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. med. wy­da­la­nie luź­ne­go lub wod­ni­ste­go stol­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Su­ro­wa fa­so­la za­wie­ra lek­ty­ny, które mogą wy­wo­łać wy­mio­ty, nud­no­ści i roz­wol­nie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: rozvolʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wolnieć, rozwalniać ndk., rozwolnić dk.

 przym. wolny

 temsłow. wolno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biegunka, laksacja, posp. sraczka; gw. Górny Śląsk durchfal

Wiktionary


rozwora

1. drąg umie­szczo­ny po­dłuż­nie w wozie go­spo­dar­skim, łą­czą­cy przed­nią i tylną część pod­wo­zia;
2. w bu­dow­nict­wie: po­zio­ma belka od­gra­ni­cza­ją­ca ot­wo­ry drzwio­we i okien­ne w drew­nia­nych ścia­nach lub dzie­lą­ca po­zio­mo ścia­ny na mniej­sze pola; ry­giel;
3. po­tocz­nie: czło­wiek gruby, otyły


SJP.pl


rozwoziciel

daw­niej: osoba, która roz­wo­zi coś


SJP.pl


rozwozicielka

ko­bie­ta, która roz­wo­zi coś


SJP.pl


rozwozić

do­star­czać osoby lub rze­czy w różne miej­sca


SJP.pl


rozwrzaskliwy

daw­niej: bar­dzo wrzas­kli­wy


SJP.pl


rozwydrzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­jąt­ko­wo swo­bod­ne za­cho­wa­nie świad­czą­ce o braku ha­mul­ców, roz­pa­sa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woźna w na­szym aka­de­mi­ku twier­dzi, że roz­wy­drze­nie stu­den­tek się­gnę­ło już ze­ni­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzvɨˈḍʒɛ̃ɲɛ, AS: rozvyḍžẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozwydrzyć

 rzecz. wydrzę n., wydra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozzuchwalenie, rozpasanie

Wiktionary


rozwydrzony

po­tocz­nie: zu­chwa­ły, sa­mo­wol­ny, niez­no­śny


SJP.pl


rozwywać

roz­wy­wać się - za­czy­nać wyć na dobre


SJP.pl


rozwyć

roz­wyć się - za­cząć gło­śno wyć


SJP.pl


rozwzdychać

rozw­zdy­chać się - za­cząć wzdy­chać na dobre


SJP.pl


rozwzdychiwać

rozw­zdy­chi­wać się - rzad­ko: za­czy­nać wzdy­chać


SJP.pl


rozwód

są­dow­ne roz­wią­za­nie związ­ku mał­żeń­skie­go na żą­da­nie jed­ne­go lub oboj­ga mał­żon­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. roz­wią­za­nie mał­żeń­stwa w for­mie okre­ślo­nej pra­wem;

Wiktionary

Roz­wód – roz­wią­za­nie waż­ne­go związ­ku mał­żeń­skie­go przez sąd na żą­da­nie jed­ne­go lub oboj­ga mał­żon­ków. Roz­wód oprócz śmier­ci współ­mał­żon­ka, uz­na­nia go za zmar­łe­go i unie­waż­nie­nia mał­żeń­stwa jest jedną z oko­licz­no­ści koń­czą­cych mał­żeń­stwo. Wśród roz­wo­dów można wy­róż­nić dwa typy:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kry­sty­na cięż­ko prze­ży­ła roz­wód ro­dzi­ców.

 (1.1) Adam za­ła­ma­ny roz­wo­dem ro­dzi­ców uciekł z domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzvut, AS: rozvut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwodnik m., rozwódka ż., rozwiedziony m., rozwiedziona ż., rozwiedzienie n., rozwodzenie n.

 czas. rozwodzić ndk., rozwieść dk.

 przym. rozwodowy, rozwiedziony

Wiktionary


rozwódka

ko­bie­ta, która się roz­wio­dła; roz­wie­dzio­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która się roz­wio­dła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roz­wód­ka (film 1930)
  • Roz­wód­ka (film 1954)
  • Roz­wód­ka (ope­ret­ka)
  • roz­wód

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gośka dała się wy­ga­dać udrę­czo­nej świe­żej roz­wód­ce, nie prze­ry­wa­jąc, gdy ta ze szcze­gó­ła­mi re­la­cjo­no­wa­ła zaj­ścia w są­dzie i sto­czo­ny przed chwi­lą spór z matką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwód m., rozwodzenie n., rozwiedzenie n., rozwiedziony m., rozwiedziona ż.

:: fm. rozwodnik m.

 czas. rozwodzić ndk., rozwieść dk.

 przym. rozwiedziony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwiedziona

Wiktionary


rozwój

pro­ces zmian, prze­o­bra­żeń, prze­cho­dze­nia do sta­nów do­sko­nal­szych lub bar­dziej zło­żo­nych pod ja­kimś wzglę­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­ces prze­mian pro­wa­dzą­cy do osią­gnię­cia lep­sze­go, bar­dziej za­a­wan­so­wa­ne­go stanu

 (1.2) na­stęp­stwo zda­rzeń, dzia­nie się ko­lej­nych rze­czy

 (1.3) pro­ces zmian w or­ga­niz­mie lub jego czę­ści na­stę­pu­ją­cy z cza­sem życia bądź z ko­lej­ny­mi po­ko­le­nia­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • roz­wój ite­ra­tyw­ny
  • roz­wój pro­sty
  • roz­wój zło­żo­ny
  • okre­sy roz­wo­jo­we czło­wie­ka
  • roz­wój fi­zycz­ny
    • roz­wój pre­na­tal­ny
      • roz­wój em­brio­nal­ny
    • roz­wój psy­cho­ru­cho­wy
  • roz­wój psy­chicz­ny
    • roz­wój psy­cho­sek­su­al­ny
  • roz­wój oso­bo­wy
    • roz­wój emo­cjo­nal­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Chi­rurg nie zde­cy­do­wał się na ope­ra­cję z po­wo­du roz­wo­ju no­wot­wo­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔzvuj, AS: rozvui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwijacz m., rozwijarka ż., rozwijalność ż., rozwinięcie n., rozwijanie n.

 czas. rozwijać ndk., rozwinąć dk.

 przym. rozwojowy, rozwinięty, rozwijalny

 przysł. rozwojowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) progres, rozwijanie się, postęp, ewolucja, doskonalenie (się)

Wiktionary


rozwór

1. drąg umie­szczo­ny po­dłuż­nie w wozie go­spo­dar­skim, łą­czą­cy przed­nią i tylną część pod­wo­zia;
2. w bu­dow­nict­wie: po­zio­ma belka od­gra­ni­cza­ją­ca ot­wo­ry drzwio­we i okien­ne w drew­nia­nych ścia­nach lub dzie­lą­ca po­zio­mo ścia­ny na mniej­sze pola; ry­giel;
3. po­tocz­nie: czło­wiek gruby, otyły


SJP.pl


rozwórka

1. zdrob­nie­nie od: roz­wo­ra;
2. przy­rząd chi­rur­gicz­ny, uży­wa­ny przy róż­ne­go ro­dza­ju za­bie­gach do roz­wie­ra­nia zew­nętrz­nych czę­ści ciała; roz­wie­racz


SJP.pl


rozwóz

pro­ces roz­wo­że­nia cze­goś, np. mleka


SJP.pl


rozwłókniarka

urzą­dze­nie do roz­drab­nia­nia ma­te­ria­łów włó­kni­stych, np. drew­na; de­fi­bra­tor


SJP.pl


rozwłókniać

1. roz­drab­niać ma­te­ria­ły włó­kni­ste; de­fi­bro­wać
2. roz­włó­kniać się - dzie­lić się na włó­kna


SJP.pl


rozwłóknić

1. do­ko­nać de­fi­bra­cji
2. roz­włó­knić się - roz­dzie­lić się na włó­kna


SJP.pl


rozwścieczający

→ rozw­ście­czać


SJP.pl

Patrz:

rozwścieczać

rozwścieczać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­pro­wa­dzać do wście­kło­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wściekłość ż.

 czas. rozwścieczyć dk.

 przym. rozwścieczony

Wiktionary


rozwścieczony

przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy przy­pływ wście­kło­ści

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od rozw­ście­czyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwścieczanie n., rozwścieczenie n.

 czas. rozwścieczać ndk., rozwścieczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozsierdzony, wściekły

Wiktionary


rozwścieknięty

taki, który się rozw­ściekł; rozw­ście­czo­ny


SJP.pl


rozwścieknąć

rozw­ście­knąć się - po­tocz­nie: wpaść w silny gniew; rozw­ściec się


SJP.pl


rozyna

imię żeń­skie


SJP.pl

Ro­zy­na – hra­bi­na Al­ma­vi­va, po­stać fik­cyj­na, stwo­rzo­na przez Be­a­u­mar­cha­is’go, cen­tral­na po­stać jego trzech ko­me­dii: "Cy­ru­lik se­wil­ski", "We­se­le Fi­ga­ra" i "Wy­rod­na Matka". Wy­cho­wa­ni­ca dok­to­ra Bar­to­lo, żona hisz­pań­skie­go hra­bie­go. Swoją sławę zaw­dzię­cza prze­de wszyst­kim Mo­zar­to­wi ("We­se­le Fi­ga­ra)" i Ros­si­nie­mu ("Cy­ru­lik se­wil­ski").

Wikipedia


rozynek

naz­wi­sko


SJP.pl


rozyniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ro­zy­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


rozziew

wy­stę­po­wa­nie po sobie dwóch sa­mo­gło­sek w są­sia­du­ją­cych sy­la­bach; hia­tus; hiat


SJP.pl

Roz­ziew (hia­tus, hiat) – są­siedzt­wo dwóch sa­mo­gło­sek bądź wew­nątrz wy­ra­zu (na przy­kład "boa", "moa" – tak zwany hia­tus wew­nętrz­ny), bądź też na styku dwóch wy­ra­zów (hia­tus zew­nętrz­ny). W wielu ję­zy­kach ist­nie­je ten­den­cja do uni­ka­nia roz­zie­wu, może być ona re­a­li­zo­wa­na przez:

Wikipedia


rozzuć

prze­sta­rza­łe: zdjąć obu­wie


SJP.pl


rozzłacać

1. roz­pro­mie­niać zło­ci­sty­mi bla­ska­mi;
2. na­da­wać cze­muś złoty kolor; ozła­cać, zło­cić


SJP.pl


rozzłaszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­zło­ścić)

 (1.1) do­pro­wa­dzać do zło­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­zła­szczać się (dk. roz­zło­ścić się)

 (2.1) wpa­dać w złość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozzłaszczanie n.

 czas. rozzłościć

Wiktionary


rozzłocić

1. nadać złoty kolor, za­bar­wić na kolor złota;
2. roz­zło­cić się - po­kryć się zło­tym ko­lo­rem


SJP.pl


rozzłoszczony

wy­ra­ża­ją­cy złość, gniew; roz­gnie­wa­ny


SJP.pl


rozzłościć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­zła­szczać)

 (1.1) spo­wo­do­wać u kogoś złość

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny roz­zło­ścić się (ndk. roz­zła­szczać się)

 (2.1) za­cząć od­czu­wać złość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozzłoszczenie n.

 czas. rozzłaszczać ndk.

 przym. rozzłoszczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgniewać, rozjuszyć, rozwścieczyć, wkurwić, wkurzyć, wnerwić, zdenerwować

 (2.1) rozgniewać się, rozwścieczyć się, wkurwić się, wkurzyć się, wnerwić się, zdenerwować się

Wiktionary


rozćwierkiwać

po­tocz­nie:
1. roz­po­wia­dać coś;
2. rozć­wier­ki­wać się -
a) za­czy­nać żywo roz­ma­wiać o czymś;
b) o ptaku: za­czy­nać gło­śno ćwier­kać


SJP.pl


rozładowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ro­zła­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ładować, rozładować dk.

Wiktionary


rozładować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ro­zła­do­wy­wać)

 (1.1) roz­pa­ko­wać coś, opróż­nić z ła­dun­ku

 (1.2) fiz. elektr. po­zba­wić aku­mu­la­tor, kon­den­sa­tor itp. ła­dun­ku elek­trycz­ne­go; także o całym urzą­dze­niu z aku­mu­la­to­rem

 (1.3) przen. zlik­wi­do­wać gęstą at­mos­fe­rę, usu­nąć na­pię­cie, zła­go­dzić kon­flikt lub trud­ną sy­tu­a­cję

 (1.4) przen. uwol­nić emo­cje, zwy­kle ne­ga­tyw­ne, dać upust po­pę­dom

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ro­zła­do­wać się (ndk. ro­zła­do­wy­wać się)

 (2.1) fiz. elektr. o aku­mu­la­to­rze, kon­den­sa­to­rze, prze­wod­ni­ku, elek­tro­sko­pie itp.: zo­stać po­zba­wio­nym ła­dun­ku elek­trycz­ne­go; także o całym urzą­dze­niu z aku­mu­la­to­rem

 (2.2) przen. o nie­cie­ka­wej at­mos­fe­rze lub trud­nej sy­tu­a­cji: roz­wią­zać się, za­koń­czyć się

 (2.3) przen. uwol­nić swoje emo­cje, zwy­kle ne­ga­tyw­ne, dać upust włas­nym po­pę­dom; uspo­ko­ić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­zła­duj sa­mo­chód, a ja w tym cza­sie zro­bię obiad.

 (1.2) Nie mo­głam zadz­wo­nić, bo moja ko­mór­ka była ro­zła­do­wa­na.

 (1.2) Jeśli bę­dziesz wciąż prze­glą­dał zdję­cia, to ro­zła­du­jesz te­le­fon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzwaˈdɔvat͡ɕ, AS: rozu̯adovać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt niedokonany rozładowywać

 rzecz. rozładowanie n., rozładowywanie n., rozładunek m., rozładownia ż.

 czas. ładować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyładować

 (1.2) wyładować

 (2.2) wyładować się

 (2.3) wyładować się

Wiktionary


rozładowywacz

osoba zaj­mu­ją­ca się ro­zła­do­wy­wa­niem


SJP.pl


rozładowywaczka

→ ro­zła­do­wy­wacz


SJP.pl

Patrz:

rozładowywacz

rozładowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ro­zła­do­wy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzwadɔvɨˈvãɲɛ, AS: rozu̯adovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozładowywać, rozładować, ładować

Wiktionary


rozładowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­zła­do­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|ro­zła­do­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔzwadɔˈvɨvat͡ɕ, AS: rozu̯adovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozładować, ładować

 rzecz. rozładowywanie n.

Wiktionary


rozładunek

opróż­nia­nie cze­goś z ła­dun­ku; wy­ła­du­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­zła­do­wy­wa­nie (czyn­ność lub pro­ces)

Wiktionary

Ro­zła­du­nek – jedno z zadań re­a­li­zo­wa­nych przy przyj­mo­wa­niu to­wa­rów. Ro­zła­du­nek na­stę­pu­je z wy­ko­rzy­sta­niem po­sia­da­nych środ­ków tran­spor­tu wew­nętrz­ne­go (np. wóz­ków uno­szą­cych pro­wa­dzo­nych) i urzą­dzeń prze­ła­dun­ko­wych. Na prze­bieg ro­zła­dun­ku ma wpływ po­stać ła­dun­ku, ro­dzaj środ­ka tran­spor­tu i typ fron­tu prze­ła­dun­ko­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sły­sza­łem, że szu­ka­ją ludzi do ro­zła­dun­ku wa­go­nów. Silny je­steś, to się na­dasz.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozładować, ładować

 rzecz. wyładunek mrz.

Wiktionary


rozłajdaczony

1. rzad­ko: zro­bić z kogoś łaj­da­ka, spra­wić, że ktoś za­czy­na pro­wa­dzić nie­mo­ral­ny tryb życia; zde­mo­ra­li­zo­wać, zgor­szyć, zde­pra­wo­wać;
2. ro­złaj­da­czyć się - stać się łaj­da­kiem, za­cząć pro­wa­dzić nie­mo­ral­ny tryb życia; roz­pu­ścić się, znik­czem­nieć, roz­pa­sku­dzić się


SJP.pl


rozłajdaczyć

1. rzad­ko: zro­bić z kogoś łaj­da­ka, spra­wić, że ktoś za­czy­na pro­wa­dzić nie­mo­ral­ny tryb życia; zde­mo­ra­li­zo­wać, zgor­szyć, zde­pra­wo­wać;
2. ro­złaj­da­czyć się - stać się łaj­da­kiem, za­cząć pro­wa­dzić nie­mo­ral­ny tryb życia; roz­pu­ścić się, znik­czem­nieć, roz­pa­sku­dzić się


SJP.pl


rozłam

po­dzie­le­nie się ca­ło­ści na wiele czę­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) utra­ta jed­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłamanie n., rozłamek mrz., rozłamowiec mos., rozłamywanie n.

 czas. rozłamać dk., rozłamywać ndk.

 przym. rozłamowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podział, rozbrat, rozdział, rozdzielenie się

Wiktionary


rozłamowiec

1. czło­nek stron­nict­wa ut­wo­rzo­ne­go po­przez ro­złam ja­kiejś or­ga­ni­za­cji, par­tii po­li­tycz­nej itp.;
2. zwo­len­nik wpro­wa­dze­nia ro­zła­mu w łonie ja­kiejś or­ga­ni­za­cji, par­tii po­li­tycz­nej itp.


SJP.pl


rozłazino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­zła­zi­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Łę­czy­ce
  • Ro­zła­zi­no – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Ty­cho­wo
  • Ro­zła­zi­no – dawna gmina wiej­ska w woj. gdań­skim (dzi­siej­sze woj. po­mor­skie)
  • Ro­zła­zi­no – dawna gro­ma­da w woj. gdań­skim
  • Ro­zła­zi­no – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ro­zła­zi­nie, w woj. po­mor­skim

Wikipedia


rozłazić

po­tocz­nie: roz­cho­dzić;
1. roz­luź­nić buty przez cho­dze­nie w nich;
2. roz­ru­szać mię­śnie, zesz­tyw­nia­łą część ciała przez cho­dze­nie


SJP.pl


rozłobuzowywać

ro­zło­bu­zo­wy­wać się - za­czy­nać ło­bu­zo­wać bez umia­ru


SJP.pl


rozłoga

1. roz­le­gły, pusty teren; ro­złóg;
2. pęd bocz­ny ro­ślin bę­dą­cy or­ga­nem rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go; wić, ro­złóg;
3. w ło­wiect­wie: roz­staw łopat w po­ro­żu ja­kie­goś zwie­rzę­cia


SJP.pl

Ro­zło­ga (niem. "Zehnhäuser") – część mia­sta Wał­brzy­cha, po­ło­żo­na w jego za­chod­niej czę­ści, w re­jo­nie ulicy Dą­brow­skie­go.

Ro­zło­ga to daw­niej sa­mo­dziel­na miej­sco­wość. W la­tach 1945–50 wcho­dzi­ła w skład mia­sta Biały Ka­mień w po­wie­cie wał­brzy­skim. 1 stycz­nia 1951 wraz z Bia­łym Ka­mie­niem włą­czo­na do Wał­brzy­cha.

Wikipedia


rozłogowy

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy ro­złóg

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłóg

Wiktionary


rozłożek

ro­dzaj grzy­bów z rzędu ple­śnia­kow­ców


SJP.pl


rozłożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ro­zło­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozkładać, rozłożyć

 przym. rozłożysty

 rzecz. rozkładanka ż.

Wiktionary


rozłożystszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ro­zło­ży­sty


SJP.pl


rozłożysty

ro­zło­żo­ny sze­ro­ko, na dużym ob­sza­rze


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) znacz­nie roz­po­star­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Orzeł wiel­ki, o skrzy­dłach ro­zło­ży­stych / i dłu­gich pió­rach, / po­kry­ty pstrym pie­rzem, / przy­le­ciał nad Liban / i za­brał wierz­cho­łek cedru.

 (1.1) Am­brow­ce two­rzą ro­zło­ży­ste sy­ste­my ko­rze­nio­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłożenie n.

 czas. rozkładać ndk., rozłożyć dk.

 przym. rozkładany

Wiktionary


rozłożyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­kła­dać)

 (1.1) po­sta­wić coś zło­żo­ne­go w swej oka­za­ło­ści

 (1.2) po­ło­żyć jeden obok dru­gie­go

 (1.3) po­dzie­lić coś na mniej­sze czę­ści, od­cin­ki, skła­do­we

 (1.4) wy­do­być ele­men­ty skła­do­we z okre­ślo­nej ca­ło­ści

 (1.5) do­pro­wa­dzić do zgni­cia

 (1.6) usta­wić kilka rze­czy da­le­ko od sie­bie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ro­zło­żyć się (ndk. roz­kła­dać się)

 (2.1) zająć jakiś teren

 (2.2) umiej­sco­wić się sze­ro­ko

 (2.3) przy­brać po­zy­cję po­zio­mą

 (2.4) ulec po­dzia­ło­wi na mniej­sze skła­do­we

 (2.5) zo­stać po­dzie­lo­nym na po­szcze­gól­ne czę­ści, od­cin­ki, etapy, itp.

 (2.6) po­du­paść na zdro­wiu

 (2.7) po­du­paść mo­ral­nie czy ma­te­rial­nie

 (2.8) ulec zgni­ciu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Be­zdom­ny spał na kar­to­nach ro­zło­żo­nych obok śmiet­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłożenie n., rozkładanka ż.

 przym. rozkładany, rozłożysty

 czas. rozkładać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozwinąć, rozpostrzeć, rozszerzyć

Wiktionary


rozłożyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: ro­zło­ży­sto, ro­zło­ży­ście


SJP.pl


rozłucki

naz­wi­sko


SJP.pl


rozłup

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych; babia sól;
2. daw­niej: roz­pad­li­na; szpa­ra;
3. daw­niej: gra­bież, ra­bu­nek


SJP.pl


rozłupać

cza­sow­nik

 (1.1) ot­wo­rzyć orzech

 (1.2) po­dzie­lić na czę­ści

Wiktionary


rozłupek

suchy owoc niek­tó­rych ro­ślin, za­wie­ra­ją­cy jedno na­sie­nie


SJP.pl

Ro­złu­pek ("Schi­sti­dium" Bruch & Schimp.) – ro­dzaj mchu na­le­żą­cy do ro­dzi­ny strze­chwo­wa­tych ("Grim­mia­ce­ae"). Wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej, Eu­ro­pie, Azji, Au­stra­lii, na wy­spach at­lan­tyc­kich, wy­spach Au­stra­lii i Oce­a­nii i An­tark­ty­ce.

Wikipedia


rozłupka

suchy owoc niek­tó­rych ro­ślin, za­wie­ra­ją­cy jedno na­sie­nie


SJP.pl


rozłupnia

w bo­ta­ni­ce: ro­dzaj owocu su­che­go, pę­ka­ją­ce­go na czę­ści jed­no­na­sien­ne (ro­złup­ki)


SJP.pl

Ro­złup­nia (łac. "schi­zo­car­pium", ang. "schi­zo­carp") – owoc po­je­dyn­czy, dwu- lub wie­lo­na­sien­ny, zam­knię­ty, suchy i roz­pa­da­ją­cy się. Roz­pa­da się zwy­kle na jed­no­na­sien­ne, zam­knię­te i nie­pę­ka­ją­ce ro­złup­ki (czę­sto na­zy­wa­ne też owoc­ka­mi), w któ­rych ele­men­ty owoc­ni po­zo­sta­ją zro­śnię­te z na­sie­niem.

Wikipedia


rozłupywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­złu­pać)

 (1.1) ude­rza­jąc lub na­ci­ska­jąc sil­nie, po­wo­do­wać pę­ka­nie cze­goś twar­de­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­złu­py­wał drew­no przez całą go­dzi­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłupywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozbijać, rozwalać

Wiktionary


rozłóg

ro­zło­ga;
1. roz­le­gły, pusty teren;
2. pęd bocz­ny ro­ślin bę­dą­cy or­ga­nem rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go; wić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. wy­dłu­żo­ne pędy niek­tó­rych ro­ślin, które płożą się – pod lub tuż nad po­wierzch­nią ziemi;

Wiktionary

Ro­złóg (niec­ka ko­ra­zyj­na) – ro­dzaj niec­ko­wa­tej do­li­ny, cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się nie­wiel­kim spad­kiem dna i ła­god­ny­mi zbo­cza­mi, o dość sta­łym kącie na­chy­le­nia sto­ków, bez ich za­ła­mań. Gra­ni­ca mię­dzy górną czę­ścią do­li­ny a gra­ni­czą­cą z nią wierz­cho­wi­ną jest rów­nie stop­nio­wa i ła­god­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔzwuk, AS: rozu̯uk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rozłogowy

Wiktionary


rozłączalny

da­ją­cy się ro­złą­czyć; ro­złącz­ny


SJP.pl


rozłączać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ro­złą­czyć)

 (1.1) po­wo­do­wać od­dzie­la­nie się uprzed­nio po­łą­czo­nych jed­no­stek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ro­złą­czać się (dk. ro­złą­czyć się)

 (2.1) tra­cić łącz­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłączanie n., rozłączenie n., rozłąka ż.

 czas. rozłączyć dk.

 przym. rozłączalny, rozłączny

 przysł. rozłącznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddalać, oddzielać, rozdzielać, separować

Wiktionary


rozłącznik

kre­ska dzie­lą­ca wyraz na czę­ści; znak prze­nie­sie­nia; dywiz


SJP.pl

Ro­złącz­nik – łącz­nik elek­trycz­ny, któ­re­go klu­czo­wą cechą jest zdol­ność do bez­piecz­ne­go ot­wie­ra­nia i za­my­ka­nia ob­wo­du pod­czas nor­mal­nej pracy in­sta­la­cji pod ob­cią­że­niem. Ro­złącz­ni­ki, ze wzglę­du brak za­bez­pie­czeń nad­mia­ro­wo­prą­do­wych, nie służą do ro­złą­cza­nia prą­dów zwar­cio­wych, wy­ją­tek sta­no­wią ro­złącz­ni­ki bez­piecz­ni­ko­we.

Wikipedia


rozłączny

1. od­dziel­ny;
2. da­ją­cy się ro­złą­czyć; ro­złą­czal­ny


SJP.pl


rozłączyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ro­złą­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ro­złą­czać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ro­złą­czyć się (ndk. ro­złą­czać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|ro­złą­czać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłączanie n., rozłączenie n., rozłąka ż.

 czas. rozłączać ndk.

 przym. rozłączalny, rozłączny

 przysł. rozłącznie

Wiktionary


rozłąka

chwi­lo­we od­da­le­nie od bli­skiej osoby lub miej­sca, po­wo­du­ją­ce tęs­kno­tę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­sta­nie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego żona, która rów­nież od czasu do czasu w za­stęp­stwie wy­pro­wa­dza­ła jam­ni­ka, miała dla męża nie­skoń­czo­ną cier­pli­wość, wpa­so­wa­ła się w jego życie na ta­kiej samej za­sa­dzie, jak to­wa­rzysz­ki ma­ry­na­rzy muszą za­ak­cep­to­wać okre­sy wie­lo­mie­sięcz­nej ro­złą­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozłączenie n., rozłączanie n.

 czas. rozłączyć dk., rozłączać ndk.

Wiktionary


rozścielarka

ma­szy­na ukła­da­ją­ca masę be­to­no­wą lub as­falt na tra­sie; roz­ście­łar­ka


SJP.pl


rozścierwiony

taki, który się roz­ścier­wił


SJP.pl


rozściełarka

ma­szy­na ukła­da­ją­ca masę be­to­no­wą lub as­falt na tra­sie; roz­ście­lar­ka


SJP.pl


rozślimaczać

roz­śli­ma­czać się - po­tocz­nie:
1. coraz bar­dziej roz­cią­gać się w cza­sie; rozw­le­kać się;
2. roz­ją­trzać się (zwy­kle o ra­nach);
3. za­czy­nać pła­kać; roz­pła­ki­wać się


SJP.pl


rozśmieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|roz­śmie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozśmieszać, rozśmieszyć

 rzecz. rozśmieszenie n.

Wiktionary


rozśmieszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­śmie­szyć)

 (1.1) po­wo­do­wać, że ktoś się śmie­je

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːmʲjɛʃat͡ɕ, AS: ro•śmʹi ̯ešać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śmiech m., rozśmieszanie n., rozśmieszenie n.

 czas. rozśmieszyć, śmiać się

 przym. śmieszny

Wiktionary


rozśmieszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. roz­śmie­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|roz­śmie­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːmʲjɛʃɨt͡ɕ, AS: ro•śmʹi ̯ešyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozśmieszenie n., rozśmieszanie n., śmiech m.

 czas. rozśmieszać ndk.

 przym. śmieszny

Wiktionary


rozśmiewać

roz­śmie­wać się - wy­bu­chać śmie­chem; ro­ze­śmie­wać się


SJP.pl


rozśnieżać

po­e­tyc­ko:
1. po­kry­wać bielą, czy­nić bia­łym jak śnieg;
2. roz­śnie­żać się - po­kry­wać się śnie­giem, sta­wać się bia­łym jak śnieg


SJP.pl


rozśnieżyć

roz­śnie­żyć się - po­e­tyc­ko:
1. o śnie­gu: roz­pa­dać się;
2. po­kryć się śnie­giem, stać się bia­łym jak śnieg


SJP.pl


rozśpiewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozś­pie­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozśpiewać dk.

Wiktionary


rozśpiewany

1. taki, który lubi śpie­wać;
2. rozbrz­mie­wa­ją­cy śpie­wem


SJP.pl


rozśpiewać

1. rzad­ko: za­chę­cić kogoś do śpie­wa­nia, spra­wić, że ktoś po­lu­bi śpiew;
2. rozś­pie­wać się -
a) za­cząć śpie­wać, zwła­szcza ocho­czo, czer­piąc z tego przy­jem­ność, ra­dość;
b) o in­stru­men­tach lub pta­kach: za­cząć wy­da­wać dźwię­ki


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przy­go­to­wać apa­rat gło­so­wy, kogoś, chór itp. do śpie­wu ćwi­cze­nia­mi wo­kal­ny­mi

cza­sow­nik zwrot­ny rozś­pie­wać się

 (2.1) przy­go­to­wać się do śpie­wu ćwi­cze­nia­mi wo­kal­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brat grał na in­stru­men­tach, a cała ro­dzi­na była wy­jąt­ko­wo rozś­pie­wa­na.

 (1.1) I odesz­łaś, uko­cha­na, ro­ze­śmia­na, rozś­pie­wa­na, W uro­jo­ne wnie­bow­zię­cia, w let­nią noc świę­te­go Jana.

 (2.1) Rozś­pie­wa­ły się ptaki, po­wra­ca­ją­ce gro­ma­da­mi w mury Zamku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozśpiewanie n.

Wiktionary


rozśpiewka

ćwi­cze­nia przy­go­to­wu­ją­ce apa­rat mowy i całe ciało do śpie­wa­nia lub dłuż­sze­go mó­wie­nia, roz­grzew­ka wo­kal­na


SJP.pl


rozświegotywać

rozś­wier­go­ty­wać;
1. spra­wiać, że coś za­czy­na świe­go­tać;
2. rozś­wie­go­ty­wać się - za­czy­nać świe­go­tać bez umia­ru


SJP.pl


rozświergotywać

rozś­wie­go­ty­wać;
1. spra­wiać, że coś za­czy­na świer­go­tać;
2. rozś­wier­go­ty­wać się - za­czy­nać świer­go­tać bez umia­ru


SJP.pl


rozświetlacz

kos­me­tyk pod­kre­śla­ją­cy rysy twa­rzy, na­da­ją­cy cerze świe­ży wy­gląd


SJP.pl


rozświetlająco

→ rozś­wiet­lać


SJP.pl

Patrz:

rozświetlać

rozświetlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rozś­wiet­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierozświetlanie n.

 czas. rozświetlić, rozświetlać ndk.

Wiktionary


rozświetlać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rozś­wiet­lić)

 (1.1) czy­nić ja­śniej­szym

cza­sow­nik zwrot­ny rozś­wiet­lać się

 (2.1) stać się sa­me­mu ja­śniej­szym, wid­niej­szym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W win­dzie bra­ko­wa­ło ża­rów­ki i śmier­dzia­ło. Je­cha­li w ciem­no­ści, rozś­wiet­la­nej przez chwi­lę na pię­trach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈːfʲjɛtlat͡ɕ, AS: ro•śfʹi ̯etlać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozświetlanie n., rozświetlenie n., światło n., świecenie n.

 czas. rozświetlić dk., świecić ndk.

Wiktionary


rozświetlić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rozś­wiet­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|rozś­wiet­lać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zda­rzy­ło się coś na kształt bły­ska­wi­cy, która na chwi­lę rozś­wiet­li­ła niez­li­czo­ne prze­pa­ście pod­czas mar­szu w gó­rach: nagle wi­dzi­my coś, co nas prze­ra­ża, potem wszyst­ko ni­knie w ciem­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozświetlanie n., rozświetlenie n., światło n., świecenie n.

 czas. rozświetlać ndk., świecić ndk.

Wiktionary


rozświętowywać

rozś­wię­to­wy­wać się - wpa­dać w fer­wor świę­to­wa­nia


SJP.pl


rozżaglać

rzad­ko: roz­pu­szczać, roz­pi­nać żagle


SJP.pl


rozżalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­czu­wa­nie żalu i roz­go­ry­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo wy­sił­ku ofi­ce­rów za­trium­fo­wa­li zbun­to­wa­ni, któ­rych w mie­ście po­dej­mo­wa­no jak bo­ha­te­rów, wyz­wa­la­jąc swe roz­ża­le­nie do fran­cu­skie­go oku­pan­ta za ogra­ni­cze­nia hand­lo­we spo­wo­do­wa­ne sta­nem wo­jen­nym, które ska­zy­wa­ły li­wor­neń­czy­ków na we­ge­ta­cję, gdy nie tak dawno je­szcze opły­wa­li w do­stat­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozżalanie n.

 czas. rozżalać ndk., rozżalić dk.

Wiktionary


rozżarty

1. po­tocz­nie: taki, który roz­żarł się - za­czął jeść bar­dzo dużo, bez umia­ru;
2. daw­niej: taki, który roz­żarł się - roz­zło­ścił się, wpadł w wiel­ki gniew; roz­gnie­wa­ny, roz­ją­trzo­ny, zły


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka → ro­zeż­reć się

przy­miot­nik

 (2.1) daw. za­ja­dły, za­cie­kły, za­pa­mię­ta­ły, za­żar­ty, roz­ju­szo­ny, roz­zło­szczo­ny, rozw­ście­czo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) On (Hek­tor), roz­żar­ty, już na nich z nową mocą godzi, / Już, sto­jąc, na swych woła, ale nie ucho­dzi. / Jak pa­sterz pil­nu­ją­cy trzód na buj­nej paszy, / Głod­ne­go lwa od bydła nie­łat­wo od­stra­szy…

 (2.1) Złoto brzę­czy, ten daje, a tam­ten od­bie­ra, / Ów, że prze­grał, za sie­bie coraz się ob­zie­ra, / Ktoś mu przy­niósł nie­szczę­ście. Piotr prze­grał na kral­kę, / Byłby i wię­cej prze­grał, szczę­ściem po­strzegł balkę, / Po­su­nął się, a miej­sca gdy lep­sze­go siąga, / Już nietr­woż­ny, jak sie­dzi, zgrał się do sze­lą­ga. / Zgrał się, a nowy Tytan, zja­dło­ścią roz­żar­ty, / Jak Ossę i Pe­li­jon.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔʒˈːartɨ, AS: ro•žarty

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zajadły, zaciekły, zapamiętały, zażarty, rozjuszony, rozzłoszczony, rozwścieczony, zapalczywy, zacietrzewiony, rozindyczony, rozjuszony, roznamiętniony

Wiktionary


rozżarzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­ża­rzyć)

 (1.1) roz­grze­wać przed­miot do tem­pe­ra­tu­ry wy­star­cza­ją­co wy­so­kiej, aby zmie­ni­ły się jego kolor lub gę­stość

 (1.2) roz­grze­wać przed­miot do tem­pe­ra­tu­ry po­wo­du­ją­cej jego spa­la­nie się bez wi­docz­ne­go pło­mie­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny roz­ża­rzać się (dk. roz­ża­rzyć się)

 (2.1) roz­grze­wać się do tem­pe­ra­tu­ry roz­po­czy­na­ją­cej pro­ces spa­la­nia

 (2.2) za­czy­nać świe­cić ja­skra­wym, czer­wo­nym lub czer­wo­na­wym świa­tłem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żar m., żarliwość ż.

 czas. rozżarzyć dk., wyżarzać ndk., wyżarzyć dk., żarzyć ndk.

 przym. rozżarzony, żarliwy

 przysł. żarliwie

Wiktionary


rozżarzony

przy­miot­nik

 (1.1) emi­tu­ją­cy dużą ilość żaru

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozżarzać

Wiktionary


rozżerać

po­tocz­nie:
1. wzbu­dzać w kimś gniew; roz­ju­szać, roz­ją­trzać;
2. roz­że­rać się:
a) sta­wać się złym, wście­kłym; roz­ją­trzać się, roz­ju­szać się;
b) za­czy­nać jeść dużo i łap­czy­wie


SJP.pl


rozżywiać

daw­niej: oży­wiać


SJP.pl


rołz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. raz (po­je­dyn­cza re­a­li­za­cja czyn­no­ści)

li­czeb­nik mnoż­ny

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. raz (jed­no­krot­nie)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Górny Śląsk roz, rouz

Wiktionary


rołza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|ż. Róża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż.

Wiktionary


roś

1. mo­czyć, zwil­żać;
2. o de­szczu: padać drob­ny­mi kro­pla­mi; mżyć, dżdżyć, kro­pić, sią­pić;
3. pod­da­wać słomę obrób­ce wstęp­nej w celu od­dzie­le­nia włó­kna od czę­ści zdrew­nia­łych ro­śli­ny;
4. rosić się - po­kry­wać się kro­pla­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roś – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Pisz
  • Roś – rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru
  • Roś – rzeka na Bia­ło­ru­si, lewy do­pływ Niem­na
  • Roś – osied­le typu miej­skie­go na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie woł­ko­wy­skim
  • Roś – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Roś, w re­jo­nie woł­ko­wy­skim, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, na Bia­ło­ru­si
    • Roś – gmina w II RP
  • Roś Biała Cer­kiew – ukra­iń­ski klub pił­kar­ski

Wikipedia


rościan

tro­pi­kal­ne, dzi­kie drze­wo z ro­dzi­ny weł­nia­ko­wa­tych, o wy­so­ko­ści do 40 me­trów, ros­ną­ce m.in. na Su­ma­trze i Bor­neo; du­rian


SJP.pl


rościce

Ro­ści­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie żar­skim, w gmi­nie Żary.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


rościeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rdze­wieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk róścieć

Wiktionary


roścież

daw­niej: oście­że - wew­nętrz­na po­wierzch­nia ot­wo­ru okien­ne­go lub drzwio­we­go; oścież; roz­cież


SJP.pl


rościgniew

imię mę­skie


SJP.pl

Ro­ści­gniew – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Rości-" ("ro­śnie") oraz "-gniew" ("gniew"). Może oz­na­czać "ten, któ­re­go gniew jest silny".

Ro­ści­gniew imie­ni­ny ob­cho­dzi 31 stycz­nia i 4 wrze­śnia.

Wikipedia


rościgniewa

imię żeń­skie


SJP.pl


rościgniewiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ro­ści­gnie­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


rościgniewostwo

Ro­ści­gniew z mał­żon­ką; Ro­ści­gnie­wo­wie


SJP.pl


rościgniewowie

Ro­ści­gniew z mał­żon­ką; Ro­ści­gnie­wo­stwo


SJP.pl


rościgniewowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ro­ści­gnie­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


rościmin

Ro­ści­min – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Mro­cza. Co roku w czerw­cu jest tam or­ga­ni­zo­wa­na "Ro­ści­mi­nia­da so­bót­ko­wa" z okaz­ji roz­po­czę­cia lata. W pół­noc od wsi znaj­du­je się Je­zio­ro Ro­ści­miń­skie Duże a na po­łud­nie Je­zio­ro Ro­ści­miń­skie Małe.

Wikipedia


rościmir

dawne imię mę­skie


SJP.pl


rościn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­ścin – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Draw­no
  • Ro­ścin – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Ro­ścin­no, Ro­ści­no, Ro­ścin­ko

Wikipedia


rościnno

Ro­ścin­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Skoki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


rościno

Ro­ści­no (niem. "Ro­stin") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie bia­ło­gardz­kim, w gmi­nie Bia­ło­gard. W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 199 miesz­kań­ców. Miej­sce bu­do­wy pier­wszej na świe­cie tzw. pod­wod­nej elek­trow­ni wod­nej.

Wikipedia


rościszewo

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­ści­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Ro­ści­sze­wo
  • Ro­ści­sze­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Trąb­ki Wiel­kie
  • Ro­ści­sze­wo – dawna gro­ma­da

Wikipedia


rościszewski

przy­miot­nik od: Ro­ści­sze­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ro­ści­szew­ski – pol­ski praw­nik, ad­wo­kat, czło­nek Try­bu­na­łu Stanu
  • Fa­bian Ro­ści­szew­ski – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm
  • Hi­po­lit Ro­ści­szew­ski – pol­ski na­u­czy­ciel
  • Jan Eme­ryk Ro­ści­szew­ski – pol­ski przed­się­bior­ca i dy­plo­ma­ta
  • Jerzy Ro­ści­szew­ski – pol­ski rol­nik, ban­ko­wiec i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Wi­told Rot­hen­burg-Ro­ści­szew­ski – pol­ski ad­wo­kat, dzia­łacz Obozu Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ne­go.
  • Ro­ści­szew­scy herbu Ju­no­sza

Wikipedia


rościsław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ro­ści­sław (imię)
  • Ro­ści­sław (ksią­żę wiel­ko­mo­raw­ski)
  • Ro­ści­sław I Mi­chał (zm. 1167) – wiel­ki ksią­żę ki­jow­ski
  • Ro­ści­sław Ru­ry­ko­wicz ksią­żę prze­my­ski
  • Ro­ści­sław – bi­skup Ro­syj­skie­go Ko­ścio­ła Pra­wo­sław­ne­go
  • Ro­ści­sław – sło­wac­ki bi­skup pra­wo­sław­ny

Wikipedia


rościsława

imię żeń­skie


SJP.pl

Ro­ści­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Rości-" ("ro­śnie") oraz "-sława" ("sława"). Może oz­na­czać "ta, któ­rej sława ro­śnie". Od tego imie­nia mogły po­cho­dzić formy skró­co­ne typu Ro­sła­wa. W źró­dłach pol­skich poś­wiad­czo­ne w XII wieku.

Ro­ści­sła­wa imie­ni­ny ob­cho­dzi 7 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia


rościsławice

Ro­ści­sła­wi­ce (niem. "Riem­berg") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki Ślą­skie.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Od nazwy wsi, po­cho­dzi nazwa me­zo­re­gio­nu fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ne­go Wy­so­czyz­na Ro­ści­sła­wic­ka.

Wikipedia


rościsławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ro­ści­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


rościsławostwo

Ro­ści­sław z mał­żon­ką; Ro­ści­sła­wo­wie


SJP.pl


rościsławowie

Ro­ści­sław z mał­żon­ką; Ro­ści­sła­wo­stwo


SJP.pl


rościsławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ro­ści­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


rościć

zgła­szać prawa do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zgła­szać prawa, pre­ten­sje do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nar­ra­tor jest na ogół po­sta­cią au­to­ry­ta­tyw­ną; rości sobie prawo do wsze­chwie­dzy, wobec od­bior­cy przyj­mu­je po­sta­wę pro­tek­cjo­nal­ną lub czę­ściej – opie­kuń­czą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roszczenie n., roszczeniowość ż.

 przym. roszczeniowy

 przysł. roszczeniowo

Wiktionary


rośl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. pęd ro­ślin­ny, ga­łąz­ka

 (1.2) stpol. coś, co ro­śnie, wzra­sta; owoc, płód cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., rośnięcie n., zarośle n., zarastanie n., odrośl ż., urastanie n., urośnięcie n., rosłość ż.

 czas. rosnąć ndk., wzrastać ndk., urosnąć dk., urastać ndk., zarastać ndk., zarosnąć dk.

 przym. rosły, roślinny

 przysł. rośle, roślinnie

 temsłow. -rośl, -rośle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gałązka, gałąź, pręt, rózga

 (1.2) owoc, płód

Wiktionary


roślejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rosły


SJP.pl


roślina

or­ga­nizm żywy, po­bie­ra­ją­cy po­karm w po­sta­ci pro­stych związ­ków nie­or­ga­nicz­nych (ro­śli­ny sa­mo­żyw­ne) lub związ­ków or­ga­nicz­nych (ro­śli­ny cu­dzo­żyw­ne) z mart­we­go po­dło­ża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wyksz­tał­co­ny żywy or­ga­nizm, który po­sia­da zdol­ność wyt­wa­rza­nia sub­stan­cji odżyw­czych dzię­ki po­chła­nia­niu świa­tła;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogro­dzie rosło dużo pię­knych ro­ślin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩna, AS: roślʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinność ż.

:: zdrobn. roślinka ż.

 czas. rosnąć ndk.

 przym. roślinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ziele; daw. planta

Wiktionary


rośliniara

→ ro­śli­niarz


SJP.pl

Patrz:

rośliniarz

rośliniarka

nie­wiel­ki owad z rzędu błon­kó­wek, któ­re­go larwy że­ru­ją w ło­dy­gach, w drew­nie i na li­ściach


SJP.pl


rośliniarki

nie­wiel­ki owad z rzędu błon­kó­wek, któ­re­go larwy że­ru­ją w ło­dy­gach, w drew­nie i na li­ściach


SJP.pl

Ro­śli­niar­ki (Symp­hy­ta) – po­drząd owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych.

Na świe­cie stwier­dzo­no ponad 8850 ga­tun­ków za­li­cza­nych do ro­śli­nia­rek, zgru­po­wa­nych w ponad 800 ro­dza­jów. Jest to naj­star­sza ewo­lu­cyj­nie gałąź błon­kó­wek.

Wikipedia


rośliniarz

po­tocz­nie: mi­ło­śnik, pa­sjo­nat ro­ślin; ro­śli­no­ma­niak


SJP.pl


roślinka

nie­wiel­ka ro­śli­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od ro­śli­na

 (1.2) mała ro­śli­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩnka, AS: roślʹĩnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., roślinność ż.

 przym. roślinny

Wiktionary


roślinkowy

→ ro­ślin­ka


SJP.pl

Patrz:

roślinka

roślinno-białkowy

zro­bio­ny na bazie ro­ślin i biał­ka


SJP.pl


roślinność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wszyst­kie ro­śli­ny da­ne­go te­re­nu

 (1.2) od­przym. cecha tego, co jest ro­ślin­ne

Wiktionary

Ro­ślin­ność – ter­min w spe­cja­li­stycz­nej ter­mi­no­lo­gii ge­o­bo­ta­nicz­nej oz­na­cza ogół zbio­ro­wisk ro­ślin­nych na okre­ślo­nym ob­sza­rze, sta­no­wią­cy przed­miot badań fi­to­so­cjo­lo­gii. Ter­min uzu­peł­nio­ny o przy­miot­nik oz­na­cza grupy zbio­ro­wisk ro­ślin­nych, które łączy po­do­bień­stwo sied­li­sko­we (np. ro­ślin­ność wodna lub leśna), za­się­go­we (np. ro­ślin­ność wy­so­ko­gór­ska lub azo­nal­na), sto­pień przeksz­tał­ce­nia (ro­ślin­ność pier­wot­na lub pół­na­tu­ral­na).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­ślin­ność wodna tego estu­a­rium jest bar­dzo bo­ga­ta.

 (1.1) Pu­sty­nia to ob­szar po­zba­wio­ny ro­ślin­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩnːɔɕt͡ɕ, AS: roślʹĩ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., roślinka ż., rośliny nmos.

 przym. roślinny

Wiktionary


roślinny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest ro­śli­ną lub jej czę­ścią, skła­da się z ro­ślin; jest cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ro­śli­ny

 (1.2) kulin. po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go (1.1), po­zba­wio­ny pro­duk­tów odz­wie­rzę­cych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele nie­bez­piecz­nych or­ga­niz­mów, tak ro­ślin­nych jak zwie­rzę­cych, ma ubar­wie­nie ostrze­gaw­cze.

 (1.1) Co trze­ci Polak ku­pu­je ro­ślin­ne od­po­wied­ni­ki mięsa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈlʲĩnːɨ, AS: roślʹĩ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rośl ż., rośliny nmos., roślina ż., zdrobn. roślinka ż., roślinność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wegetariański, wegański

Wiktionary


roślinobójczy

po­wo­du­ją­cy obu­mie­ra­nie ro­ślin


SJP.pl


roślinomaniaczka

→ ro­śli­no­ma­niak


SJP.pl

Patrz:

roślinomaniak

roślinomaniak

po­tocz­nie: mi­ło­śnik, pa­sjo­nat ro­ślin; ro­śli­niarz


SJP.pl


roślinopodobny

1. ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści ro­ślin; przy­po­mi­na­ją­cy ro­śli­nę;
2. pro­ti­sty ro­śli­no­po­dob­ne - nie­for­mal­na grupa pro­ti­stów za­li­cza­nych daw­niej do ro­ślin


SJP.pl


roślinoznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki, wie­dzy o ro­śli­nach; bo­ta­nik


SJP.pl


roślinoznawstwo

nauka, wie­dza o ro­śli­nach; bo­ta­ni­ka


SJP.pl


roślinożerca

or­ga­nizm ży­wią­cy się ro­śli­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zool. zwie­rzę ży­wią­ce się ro­śli­na­mi

 (1.2) żart. we­ge­ta­ria­nin, we­ga­nin

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrt͡sa, AS: roślʹĩnožerca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinożerność ż.

 przym. roślinożerny

Wiktionary


roślinożerność

o zwie­rzę­ciu: ży­wie­nie się ro­śli­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. spo­sób odży­wia­nia się or­ga­niz­mów po­le­ga­ją­cy na ży­wie­niu się ro­śli­na­mi

 (1.2) od­przym. cecha tego, co jest ro­śli­no­żer­ne; cecha tych, któ­rzy są ro­śli­no­żer­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …nazwa („ro­ślin­ne gady”) jest skut­kiem za­baw­ne­go nie­po­ro­zu­mie­nia ich od­kryw­cy, który na­tu­ral­ny odlew zę­bo­do­łów uznał za zęby z tę­py­mi koń­ca­mi świad­czą­cy­mi o ro­śli­no­żer­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinożerca m.

 przym. roślinożerny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fitofagia

Wiktionary


roślinożerny

odży­wia­ją­cy się ro­śli­na­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zool. taki, który odży­wia się ro­śli­na­mi; któ­re­go głów­nym po­ży­wie­niem są ro­śli­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeleń to przy­kład zwie­rzę­cia ro­śli­no­żer­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ, AS: roślʹĩnožerny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślinożerca m., roślinożerność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fitofagiczny

Wiktionary


roślinożerstwo

ek­spre­syw­nie: je­dze­nie ro­ślin


SJP.pl


rośliny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. syst. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Plan­tae|L.|ref=tak., kró­le­stwo or­ga­niz­mów eu­ka­rio­tycz­nych i au­to­tro­ficz­nych w do­me­nie eu­ka­rion­tów;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: ro­śli­na

Wiktionary

Ro­śli­ny ("Ar­cha­e­pla­sti­da" Adl i in. 2005, dawne nazwy na­u­ko­we: "Ve­ge­ta­bi­lia, Plan­tae, Phy­to­bion­ta, Pla­sti­da, Pri­mo­plan­tae") – eu­ka­rio­tycz­ne i au­to­tro­ficz­ne or­ga­niz­my, wy­ko­rzy­stu­ją­ce ener­gię pro­mie­nio­wa­nia sło­necz­ne­go za spra­wą barw­ni­ków asy­mi­la­cyj­nych (zda­rza­ją się wśród ro­ślin także or­ga­niz­my he­te­ro­tro­ficz­ne – pa­so­żyt­ni­cze, w tym też myko-he­te­ro­tro­ficz­ne, ale mają one cha­rak­ter wtór­ny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W XX wieku ze świa­ta ro­ślin wy­łą­czo­no w osob­ne kró­le­stwa bak­te­rie (z si­ni­ca­mi) i grzy­by, z cza­sem także znacz­ną część glo­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. roślina ż., roślinność ż.

 przym. roślinny

Wiktionary


roślęża

krzew z ro­dzi­ny wer­be­no­wa­tych; awi­ce­nia; roz­cię­ża


SJP.pl


rośniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ro­śnie


SJP.pl


rośnik

mię­so­żer­na ro­śli­na o okrą­głych li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, ros­ną­ca głów­nie na ba­gnach i tor­fo­wi­skach; ro­sicz­ka okrą­gło­list­na


SJP.pl


rośnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ros­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: rośńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rosnąć

 rzecz. rośl ż.

Wiktionary


rośny

pełen rosy


SJP.pl


rość

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. urość)

 (1.1) daw. ros­nąć

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: ro­ścić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na łożu gnu­śnem sen drze­mie le­ni­wy, // W około niego mak ro­ście sen­li­wy, // Na któ­rym pta­ków czar­nych nieme roje // Bu­du­ją gnia­zda i miesz­ka­nie swoje.

 (1.1) W ogniu oj­cow­skiej rostą mi­ło­ści me dzie­ci, // Aż led­wie które z troj­ga na ten świat wy­le­ci, // Ginie, jako Pi­ra­u­sta, i w proch się obra­ca.

 (1.1) Kwi­tła sto­kro­tek gro­ma­da. // Z nich kilka biel­szych wy­ra­sta // Nad głów­ki pom­niej­szych w tra­wie, // Zdają się rość coraz wyżej // W błę­kit nieba.

Wiktionary


roźrzewnić

daw­niej: roz­rzew­nić (uspo­so­bić rzew­nie)


SJP.pl


roźwienica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Roź­wie­ni­ca (do 14 lu­te­go 1968 "Roż­wie­ni­ca") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, sie­dzi­ba gminy Roź­wie­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.

Wikipedia


roźwienicki

przy­miot­nik od: Roź­wie­ni­ca


SJP.pl


roża

obce imię żeń­skie


SJP.pl


rożawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. re­gion w pół­noc­nej i pół­noc­no-wschod­niej Syrii;

Wiktionary

Au­to­no­micz­na Ad­mi­ni­stra­cja Pół­noc­nej i Wschod­niej Syrii (po­wszech­nie znana jako Ro­ża­wa, kurd. "Ro­ja­va" od "Ro­ja­va­ya Kurdistanê" – رۆژاڤایا کوردستانێ – „Za­chod­ni Kur­dy­stan”) – ist­nie­ją­cy w la­tach 2014–2026 de facto au­to­no­micz­ny re­gion w pół­noc­no-wschod­niej Syrii, za­miesz­ka­ny przez ok. 2,5 mln ludzi (w li­sto­pa­dzie 2014 r. wsku­tek na­pły­wu uchodź­ców po­pu­la­cję sza­co­wa­no na 4,6 mln), w więk­szo­ści Kur­dów, któ­rzy sta­no­wi­li ok. 60% lud­no­ści re­gio­nu.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Zachodni Kurdystan, Kurdystan Syryjski

Wiktionary


rożcowy

przy­miot­nik od: rożec (gafel)


SJP.pl


rożdżeniec

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny akan­to­wa­tych; akant


SJP.pl


rożec

drzew­ce bie­gną­ce uko­śnie w sto­sun­ku do masz­tu, słu­żą­ce do pod­no­sze­nia czwo­ro­kąt­ne­go żagla; gaf; gafel


SJP.pl


rożek

różek;
1. mały róg;
2. przed­miot ma­ją­cy kształt rogu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: róg

 (1.2) mały róg

 (1.3) zwi­nię­ty ka­wa­łek wafla lub spe­cjal­nie for­mo­wa­ny wy­piek do na­kła­da­nia lodów

 (1.4) reg. rogal

 (1.5) trój­kąt­ny kocyk do za­wi­ja­nia nie­mow­lę­cia, ro­dzaj be­ci­ka

 (1.6) muz. zob. rożek an­giel­ski.

 (1.7) muz. zob. rożek ba­se­to­wy.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rożek – spo­sób pa­ko­wa­nia lub for­mo­wa­nia pro­duk­tów żyw­no­ścio­wych np. lodów w waflu
  • rożek – ka­wa­łek tka­ni­ny w kształ­cie trój­kąt­nym słu­żą­cy nieg­dyś do za­wi­ja­nia przed­mio­tów lub obec­nie jako opa­ska uci­sko­wa w sa­mo­cho­do­wej ap­tecz­ce
  • rożek – kocyk, becik
  • rożek – ciast­ko z cia­sta fran­cu­skie­go na­dzia­ne­go jabł­ka­mi i zwi­nię­te­go w kształt trój­ką­ta
  • rożek na proch – prze­no­śny po­jem­nik na proch strzel­ni­czy
  • rożki w że­glar­stwie: rożek ta­kie­lar­ski, marsz­pi­kel, swaj­ka.
  • rożek an­giel­ski – in­stru­ment mu­zycz­ny
  • Rożek – część mia­sta Giel­niów, w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Giel­niów
  • Rożek – część wsi Gli­niec, w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Przy­su­cha
  • Fran­ci­szek Rożek (1896-1986) – uczest­nik pow­sta­nia wiel­ko­pol­skie­go, we­te­ran wo­jen­ny
  • Jan Rożek – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Ja­nusz Rożek (1921-2013) – pol­ski po­li­tyk ruchu lu­do­we­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔʒɛk, AS: rožek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różek m., róg m., różek m., rogal m., narożnik m., poroże n., rogacz m., rogacizna ż.

 przym. rożkowy, rogowy, narożny

 czas. rogowacieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) różek

 (1.7) basethorn, basetorn

Wiktionary


rożen

1. ostro za­koń­czo­ny me­ta­lo­wy pręt słu­żą­cy do pie­cze­nia mięsa bez­poś­red­nio nad ogniem
2. pie­cyk elek­trycz­ny z obra­ca­ją­cym się wew­nątrz prę­tem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. pręt z me­ta­lu do opie­ka­nia mięsa nad ogniem

 (1.2) kulin. piec z roż­na­mi (1.1) – elek­trycz­ny lub na opał

 (1.3) kulin. ja­dło­daj­nia ser­wu­ją­ca tanie dania z rusz­tu, fryt­ki i fast foody

 (1.4) daw. żart. szpa­da, ra­pier

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rożen – me­ta­lo­wy pręt do pie­cze­nia po­traw nad ogniem lub też ro­dzaj pieca elek­trycz­ne­go
  • Rożen – dawny za­ścia­nek, obec­ny teren Bia­ło­ru­si
  • Rożen – wieś w Buł­ga­rii
  • Rożen – prze­łęcz w Ro­do­pach Buł­ga­rii
  • Rożen – szczyt gór­ski w Ro­do­pach w Buł­ga­rii
  • Rożen – ob­ser­wa­to­rium astro­no­micz­ne w Ro­do­pach w Buł­ga­rii
  • Mo­na­ster Ro­żeń­ski (Buł­ga­ria)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɔʒɛ̃n, AS: rožẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rożenek m.

Wiktionary


rożenek

zdrob­nie­nie od: rożen (pręt)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) kulin. zdrobn. rożen

Wiktionary

Ro­że­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Alek­san­drów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rożen m.

Wiktionary


rożeniec

ga­tu­nek kacz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Anas acuta|ref=tak., duży ptak wodny gnia­zdu­ją­cy na lą­dzie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔˈʒɛ̃ɲɛt͡s, AS: rožẽńec

Wiktionary


rożkowanie

Roż­ko­wa­nie – tech­ni­ka zdo­bie­nia ce­ra­mi­ki an­go­ba­mi przy po­mo­cy rożka garn­car­skie­go – ma­łe­go na­czy­nia w kształ­cie rożka za­koń­czo­ne­go ot­wo­rem, w któ­rym tkwi rurka lub gęsie pióro.

Do na­czy­nia wlewa się szlam an­go­by, płyn­na glin­ka po­wo­li wy­cie­ka przez rurkę i w ten spo­sób ma­lu­je się za­pla­no­wa­ny motyw na wy­ro­bie. Naj­czę­ściej roż­kiem wy­ko­nu­je się linie po­zio­me, fa­li­ste, krop­ki, ro­zet­ki itp..

Wikipedia


rożkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy rożek


SJP.pl


rożkowiec

roż­ko­wiec strą­ko­wy - zi­mo­zie­lo­ne drze­wo z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce dziko i w upra­wie w re­gio­nie śró­dziem­no­mor­skim; sza­rań­czyn strą­ko­wy, karob, drze­wo ka­ro­bo­we


SJP.pl


rożkowy

→ rożek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy rożka

Wiktionary

Patrz:

rożek

Powiązane:

 rzecz. rożek mrz., różek mrz.

Wiktionary


rożniawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­wia­to­we we wschod­niej Sło­wa­cji;

Wiktionary

Roż­nia­wa (słow. "Rožňava", niem. "Ro­se­nau", węg. "Rozs­nyó", łac. "Ros­na­via") – mia­sto po­wia­to­we we wschod­niej Sło­wa­cji, w kraju ko­szyc­kim. Go­spo­dar­cze i tu­ry­stycz­ne cen­trum hi­sto­rycz­ne­go re­gio­nu Gemer.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rożniawski

Wiktionary


rożniawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Roż­nia­wą, do­ty­czą­cy Roż­nia­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rożniawa ż.

Wiktionary


rożnica

Roż­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Słu­pia. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


rożnik

ro­śli­na ozdob­na po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Płd.


SJP.pl

Roż­nik, złot­nik, syl­fium ("Silp­hium" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 12 do 22 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, gdzie na­le­żą do skład­ni­ków pre­rii i wid­nych lasów. Niek­tó­re ga­tun­ki zo­sta­ły roz­prze­strze­nio­ne jako ro­śli­ny ozdob­ne. Upra­wia­ne są także w Pol­sce, przy czym roż­nik prze­ro­sło­list­ny cza­sem przej­ścio­wo dzi­cze­je.

Wikipedia


rożniątów

Roż­nią­tów (niem. "Ros­nion­tau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie strze­lec­kim, w gmi­nie Strzel­ce Opol­skie.

W lipcu 1936 roku nazwę miej­sco­wo­ści zmie­nio­no na "Kurz­bach".

Wikipedia


rożnowianin

miesz­ka­niec Roż­no­wa


SJP.pl


rożnowianka

miesz­kan­ka Roż­no­wa


SJP.pl


rożnowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roż­no­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Biecz
  • Roż­no­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Ro­goź­no

Wikipedia


rożnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roż­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Mi­ła­ko­wo
  • Roż­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki
  • Roż­no­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Banie
  • Roż­no­wo – dawna gro­ma­da
  • Roż­no­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi Roż­no­wo, w woj. wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


rożnowski

→ Roż­nów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Roż­no­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Roż­now­ski — (1875-1939) dzia­łacz PPS, zo­o­log i ba­dacz Ja­ku­cji
  • Ed­ward Roż­now­ski — (1899-1939) pol­ski le­karz, dok­tor me­dy­cy­ny, dzia­łacz spo­łecz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy, ka­pi­tan re­zer­wy pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go
  • Bar­tosz Roż­now­ski — (ur. 1989) pol­ski lek­ko­at­le­ta, płot­karz i sprin­ter
  • Ka­je­tan Roż­now­ski — h. Ja­strzę­biec (1888-1967) uczest­nik Bitwy War­szaw­skiej, poseł na Sejm Wi­leń­ski w 1922 roku, bur­mistrz Pod­bro­dzia
  • Paweł Ste­fa­no­wicz Roż­now­ski — (1867-1950) ro­syj­ski bi­skup pra­wo­sław­ny

Wikipedia

Patrz:

Rożnów

rożnowy

→ rożen


SJP.pl

Patrz:

rożen

rożny

daw­niej: po­ło­żo­ny w rogu, znaj­du­ją­cy się na rogu


SJP.pl

Rożny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Do­bry­szy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


rożnów

1. ostro za­koń­czo­ny me­ta­lo­wy pręt słu­żą­cy do pie­cze­nia mięsa bez­poś­red­nio nad ogniem
2. pie­cyk elek­trycz­ny z obra­ca­ją­cym się wew­nątrz prę­tem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Roż­nów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Prze­wor­no
  • Roż­nów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Gró­dek nad Du­naj­cem
  • Roż­nów – wieś w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie Woł­czyn
  • Roż­nów – dawna gmina wiej­ska
  • Roż­nów – dawna gro­ma­da
  • Roż­nów – nie­ist­nie­ją­cy przy­sta­nek oso­bo­wy w miej­sco­wo­ści Roż­nów, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim
  • Roż­nów – wieś w re­jo­nie ko­sow­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go
  • Roż­nów – hro­ma­da w re­jo­nie ko­sow­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go
  • Nowy Roż­nów
  • Roż­nów pod Rad­ho­szczem
  • Je­zio­ro Roż­now­skie

Wikipedia


rożyszcze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Ro­ży­szcze (ukr. Рожище) – mia­sto na Ukra­i­nie, sie­dzi­ba hro­ma­dy (do 2020 roku sie­dzi­ba re­jo­nu ro­ży­szczeń­skie­go) w re­jo­nie łuc­kim ob­wo­du wo­łyń­skie­go na Wo­ły­niu.

Znaj­du­je tu się sta­cja ko­le­jo­wa Ro­ży­szcze, po­ło­żo­na na linii Zdoł­bu­nów – Kowel.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rożyszczeński

Wiktionary


rożyński

naz­wi­sko


SJP.pl


rp

[czy­taj: er-PE] skrót od: Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka

 (1.1) = Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RP – Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska
  • RP – Ruch Pa­li­ko­ta
  • RP – Ruch Pa­trio­tycz­ny
  • RP – mię­dzy­na­ro­do­wy kod sa­mo­cho­do­wy dla Fi­li­pin
  • Pro­blem RP – w te­o­rii obli­czeń
  • RP – Na­dre­nia-Pa­la­ty­nat, skrót niem. Rhe­in­land-Pfalz
  • RP – Rapid pro­to­ty­ping
  • RP – Par­tia Re­pu­bli­kań­ska w Na­mi­bii
  • RP – Re­ce­i­ved Pro­nun­cia­tion, wy­mo­wa i ak­cent stan­dar­do­we­go ję­zy­ka an­giel­skie­go uży­wa­ne­go w An­glii
  • Rp. – skrót re­cep­ty
  • Rp. – rupia in­do­ne­zyj­ska
  • R.p. – rdzeń prze­dłu­żo­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We wto­rek pre­zy­dent RP wrę­czył no­mi­na­cje pro­fe­sor­skie 166 na­u­kow­com, na­da­jąc im w ten spo­sób ty­tu­ły pro­fe­so­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛr‿ˈpɛ, AS: er‿pe

Wiktionary


rp.

skrót ła­ciń­skie­go: re­ci­pe - napis na re­cep­tach oz­na­cza­ją­cy "przyj­mij" (od­czy­ty­wa­ny jako cały wyraz)


SJP.pl


rpa

[czy­taj: er-pe-A] skrót od: Re­pu­bli­ka Po­łud­nio­wej Afry­ki - pań­stwo w Afry­ce


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = geogr. polit. Re­pu­bli­ka Po­łud­nio­wej Afry­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W RPA znaj­du­je się naj­da­lej wy­su­nię­ty na po­łud­nie punkt Afry­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛr‿pɛ‿ˈa, AS: er‿pe‿a

Wiktionary


rpc

skrót od:
1. re­mo­te pro­ce­du­re call - zdal­ne wy­wo­ła­nie pro­ce­du­ry;
2. re­si­sti­ve plate cham­ber - ko­mo­ra pły­to­wo-opo­ro­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RPC (ang. re­mo­te pro­ce­du­re call) – zdal­ne wy­wo­ła­nie pro­ce­du­ry (opro­gra­mo­wa­nie kom­pu­te­ro­we)
  • RPC (ang. re­si­sti­ve plate cham­ber) – ko­mo­ra pły­to­wo-opo­ro­wa, ro­dzaj de­tek­to­ra czą­stek ele­men­tar­nych

Wikipedia


rpg

1. skrót od: role-pla­y­ing game, gra to­czą­ca się w fik­cyj­nym świe­cie, ist­nie­ją­cym tylko w wy­o­braź­ni gra­ją­cych, w któ­rej gra­cze wcie­la­ją się w role fik­cyj­nych po­sta­ci;
2. kom­pu­te­ro­wa gra fa­bu­lar­na; cRPG;
3. skrót od: Re­port Pro­gram Ge­ne­ra­tor, język pro­gra­mo­wa­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RPG (właśc. РПГ; skró­to­wiec z ros. ручной противотанковый гранатомёт – rucz­noj pro­ti­wo­tan­ko­wyj gra­na­to­miot) – gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny (dosł. ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny), albo skró­to­wiec z ang....
    • RPG-2 (pol. ozn. RGPpanc-2) – ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny kon­struk­cji ra­dziec­kiej z okre­su po II woj­nie świa­to­wej
    • RPG-7 – ra­dziec­ki, ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny, uży­wa­ny w pań­stwach Ukła­du War­szaw­skie­go oraz wielu in­nych kra­jach, głów­nie Trze­cie­go Świa­ta
    • RPG-16 – ra­dziec­ki gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny, na­stęp­ca RPG-7
    • RPG-18 – ra­dziec­ki ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny opra­co­wa­ny na prze­ło­mie lat 60. i 70. XX wieku, wzo­ro­wa­ny na ame­ry­kań­skim gra­nat­ni­ku M72 LAW
    • RPG-22 – ra­dziec­ki ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny wpro­wa­dzo­ny w 1980-81
    • RPG-26 – ra­dziec­ki ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny opar­ty na RPG-18
    • RPG-27 – ra­dziec­ki ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny opar­ty na RPG-26
    • RPG-29 – ra­dziec­ki ręcz­ny gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny wpro­wa­dzo­ny do użyt­ku w 1989
    • RPG-75 – cze­cho­sło­wac­ki i cze­ski gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny
    • RPG-76 Komar – pol­ski gra­nat­nik prze­ciw­pan­cer­ny wy­ko­rzy­stu­ją­cy wy­rzut­nię jed­no­ra­zo­we­go użyt­ku
  • RPG-57 – ra­dziec­ki gra­nat prze­ciw­pan­cer­ny wpro­wa­dzo­ny do uz­bro­je­nia w la­tach 50. XX wieku

Wikipedia


rpg-owiec

po­tocz­nie: osoba gra­ją­ca w gry fa­bu­lar­ne (RPG); er­pe­go­wiec


SJP.pl


rpn

skrót od:
1. Roz­to­czań­ski Park Na­ro­do­wy;
2. Re­ver­se Po­lish No­ta­tion - od­wrot­na no­ta­cja pol­ska, sy­stem ra­chun­ko­wy sto­so­wa­ny w kal­ku­la­to­rach


SJP.pl

skró­to­wiec, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) = polit. Ruch Państw Nie­za­an­ga­żo­wa­nych;

 (1.2) = Roz­to­czań­ski Park Na­ro­do­wy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • od­wrot­na no­ta­cja pol­ska (ang. re­ver­se po­lish no­ta­tion)
  • Roz­to­czań­ski Park Na­ro­do­wy
  • Ruch Państw Nie­za­an­ga­żo­wa­nych
  • Res Pu­bli­ca Nowa
  • RPN – kod IATA portu lot­ni­cze­go Rosz Pina

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

 

tłu­ma­cze­nia.

* an­giel­ski: (1.1) NAM

źró­dła.

== RPN (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

skró­to­wiec

 (1.1) = mat. in­form. re­ver­se po­lish no­ta­tion → ONP, od­wrot­na no­ta­cja pol­ska

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) NAM

źródła.

== RPN (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = mat. inform. reverse polish notation → ONP, odwrotna notacja polska

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

 

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) NAM

źródła.

== RPN (język angielski.) ==

wymowa.

znaczenia.

skrótowiec

 (1.1) = mat. inform. reverse polish notation → ONP, odwrotna notacja polska

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


rpo

[czy­taj: er-pe-O] skrót od: Rzecz­nik Praw Oby­wa­tel­skich


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) = praw. adm. Rzecz­nik Praw Oby­wa­tel­skich;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – out­so­ur­cing pro­ce­sów re­kru­ta­cyj­nych
  • re­gio­nal­ny pro­gram ope­ra­cyj­ny (zo­bacz też ZPORR)
  • – Or­kie­stra Fil­har­mo­nicz­na z sie­dzi­bą w Ro­che­ster
  • – Kró­lew­ska Or­kie­stra Fil­har­mo­nicz­na z sie­dzi­bą w Lon­dy­nie
  • Rzecz­nik Praw Oby­wa­tel­skich
  • ra­dziec­ki mio­tacz ognia RPO Ryś
  • ra­dziec­ki i ro­syj­ski mio­tacz ognia RPO Trzmiel

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿pɛ‿ˈɔ, AS: er‿pe‿o

Wiktionary


rpp

skró­to­wiec

 (1.1) = Rada Po­li­ty­ki Pie­nięż­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rada Po­li­ty­ki Pie­nięż­nej
  • Rzecz­nik Praw Pa­cjen­ta
  • Ruch Po­par­cia Pa­li­ko­ta
  • Raj­do­wy Pu­char Pol­ski
  • Zgro­ma­dze­nie Lu­do­we na rzecz Po­stę­pu (RPP) – par­tia w Dżi­bu­ti
  • Rajd na rzecz Re­pu­bli­ki (RPP) – par­tia we Fran­cji

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿pɛ‿ˈpɛ, AS: er‿pe‿pe

Wiktionary


rps

skrót

 (1.1) = rę­ko­pis

Wiktionary


rpu

skrót od:
1. Rzecz­nik Praw Ucz­nia;
2. Rzecz­nik Praw Ubez­pie­czo­nych


SJP.pl


rrna

ry­bo­so­mo­wy kwas ry­bo­nu­kle­i­no­wy


SJP.pl

rRNA – ry­bo­so­mal­ny, ry­bo­so­mo­wy RNA (z ang. Ri­bo­so­mal RNA). Czą­stecz­ki kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go wcho­dzą­ce w skład ry­bo­so­mów, które biorą udział w pro­ce­sie bio­syn­te­zy po­li­pep­ty­dów

rRNA pow­sta­je w wy­ni­ku pro­ce­su tran­skryp­cji DNA. U or­ga­niz­mów eu­ka­rion­tycz­nych za jego tran­skryp­cję od­po­wia­da po­li­me­ra­za RNA I (pol I).

Wikipedia


rrrum

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos upad­ku cze­goś; rum, rrum


SJP.pl


rrso

skrót od: rze­czy­wi­sta rocz­na stopa opro­cen­to­wa­nia - cał­ko­wi­ty koszt kre­dy­tu po­no­szo­ny przez kre­dy­to­bior­cę; rrso


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = fi­nans. Rze­czy­wi­sta Rocz­na Stopa Opro­cen­to­wa­nia;

Wiktionary


rrum

wyraz na­śla­du­ją­cy od­głos upad­ku cze­goś; rum, rrrum


SJP.pl


rs:x

klasa jach­tu


SJP.pl


rsa

[czy­taj: er-es-A] znany sy­stem kryp­to­gra­ficz­ny, skrót od pier­wszych liter naz­wisk twór­ców: Ri­vest-Sha­mir-Ad­le­man


SJP.pl

skró­to­wiec, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = Ruch Spo­łe­czeń­stwa Al­ter­na­tyw­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RSA – asy­me­trycz­ny al­go­rytm kryp­to­gra­ficz­ny (z klu­czem pu­blicz­nym), za­pro­jek­to­wa­ny w 1977 przez Rona Ri­ve­sta, Adi Sza­mi­ra oraz Le­o­nar­da Ad­le­ma­na
  • Ruch Spo­łe­czeń­stwa Al­ter­na­tyw­ne­go – pol­ska or­ga­ni­za­cja anar­chi­stycz­na, która pow­sta­ła w Gdań­sku na po­cząt­ku lat osiem­dzie­sią­tych XX wieku
  • Royal So­cie­ty of Arts – in­ter­dy­scy­pli­nar­na or­ga­ni­za­cja bry­tyj­ska z sie­dzi­bą w Lon­dy­nie, za­ło­żo­na w 1754 roku
  • RSA (ang. Royal and Sun Al­lian­ce) – bry­tyj­ska grupa ubez­pie­cze­nio­wa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿ɛs‿ˈa, AS: er‿es‿a

Wiktionary


rsha

skrót od: Re­ichs­si­cher­che­itts­ha­up­tamt - Głów­ny Urząd Bez­pie­czeń­stwa Rze­szy


SJP.pl


rsi

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. urazy na sku­tek chro­nicz­ne­go prze­cią­że­nia mię­śni i ścię­gien;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RSI (Re­pub­bli­ca So­cia­le Ita­lia­na) – ma­rio­net­ko­we pań­stwo Wło­ska Re­pu­bli­ka So­cjal­na z okre­su II wojny świa­to­wej
  • RSI (cho­ro­by) – urazy na sku­tek prze­cią­że­nia or­ga­niz­mu
  • Re­la­ti­ve Strength Index (RSI) – w ana­li­zie tech­nicz­nej, wskaź­nik względ­nej siły
  • RSI (Re­gio­nal­ny Sy­stem In­no­wa­cji)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɛr‿ɛs‿ˈi, AS: er‿es‿i

Wiktionary


rss

po­pu­lar­ny for­mat da­nych do róż­ne­go ro­dza­ju sub­skryp­cji, naj­czę­ściej wia­do­mo­ści


SJP.pl

RSS (skrót od nazwy "Re­al­ly Sim­ple Syn­di­ca­tion", "RDF Site Sum­ma­ry" itd.) – stan­dard roz­po­wszech­nia­nia in­for­ma­cji opar­ty na znacz­ni­kach XML do pre­zen­to­wa­nia no­wo­ści ze stron in­ter­ne­to­wych na bie­żą­co. Pliki w takim for­ma­cie wgry­wa­ne są do czyt­ni­ków RSS, żeby te mogły potem przed­sta­wiać najś­wież­sze in­for­ma­cje na bie­żą­co w czy­tel­nej for­mie i w jed­no­li­tym in­ter­fej­sie. Po­tocz­nie takie pliki na­zy­wa się „ka­na­ła­mi RSS”.

Wikipedia


rsvp

skrót od fran­cu­skie­go: répondez s'il vous plaît [czy­taj: reponDE silwuPLE], pro­szę o od­po­wiedź; zwrot uży­wa­ny na za­pro­sze­niach, oz­na­cza­ją­cy po­trze­bę pot­wier­dze­nia przy­by­cia; r.s.v.p., R.S.V.P.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • R.S.V.P. () – zwrot uży­wa­ny w for­mie skró­tu np. na za­pro­sze­niach.
  • RSVP () – pro­to­kół re­zer­wa­cji za­so­bów uży­wa­ny dla za­pew­nie­nia QOS.
  • RSVP () – me­to­da bły­ska­wicz­nej wi­zu­al­nej pre­zen­ta­cji in­for­ma­cji w psy­cho­lo­gii poz­naw­czej.
  • RSVP () – pry­mi­tyw­na tech­ni­ka wy­szu­ki­wa­nia.
  • RSVP () – pro­jekt z dzie­dzi­ny fi­zy­ki czą­stecz­ko­wej.
  • RSVP – pro­gram na­da­wa­ny w te­le­wiz­ji MuchMusic.

Wikipedia


rsw

skrót od: Ro­bot­ni­cza Spół­dziel­nia Wy­daw­ni­cza "Prasa-Książ­ka-Ruch"


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. Ro­bot­ni­cza Spół­dziel­nia Wy­daw­ni­cza;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług stanu na 21 maja 1991 r., na 19 firm za­chod­nich, bądź z udzia­łem ka­pi­ta­łu ob­ce­go, 8 stało się współ­wła­ści­cie­la­mi ty­tu­łów b. RSW i ulo­ko­wa­ło swój ka­pi­tał w 11 ty­tu­łach.

Wiktionary


rt

skrót od: Księ­ga Rut - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Rut

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RT – tona re­je­stro­wa, zob. jed­nost­ka miary, układ SI
  • RT – ro­syj­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na znana wcze­śniej jako Rus­sia Today
  • RT – ilo­czyn sta­łej ga­zo­wej R i tem­pe­ra­tu­ry T, ma wy­miar ener­gii
  • RT-20 – chor­wac­ki wiel­ko­ka­li­bro­wy ka­ra­bin wy­bo­ro­wy
  • Rt – oz­na­cze­nie po­ste­run­ku od­ga­łęź­ne­go Ret­ki­nia od­dzie­la­ją­ce­go linię ko­le­jo­wą nr 14 od łącz­ni­cy ko­le­jo­wej nr 539 pro­wa­dzą­cej w kie­run­ku Cho­jen
  • Rt – si­glum bi­blij­ne Księ­gi Rut

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut, AS: ḱśẽŋga rut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rut

Wiktionary


rtcn

skró­to­wiec

 (1.1) = rad. telew. ra­dio­wo-te­le­wi­zyj­ne cen­trum na­daw­cze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) RTCN Ka­lisz Mik­stat trans­mi­tu­je dwa pro­gra­my TVP.

Wiktionary


rtf

skrót od: Rich Text For­mat, w in­for­ma­ty­ce: for­mat pli­ków poz­wa­la­ją­cy na ich wy­mia­nę po­mię­dzy róż­ny­mi edy­to­ra­mi tek­stu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rich Text For­mat (RTF) – for­mat pli­ków kom­pu­te­ro­wych
  • Ra­dio­dif­fu­sion-télévision française (RTF) – fran­cu­ski pu­blicz­ny na­daw­ca ra­dio­wo-te­le­wi­zyj­ny funk­cjo­nu­ją­cy w la­tach 1949-1964

Wikipedia


rtfaq

skrót od: Read The Fre­qu­ent­ly Asked Qu­e­stions - prze­czy­taj od­po­wie­dzi na naj­czę­ściej za­da­wa­ne py­ta­nia; RTFF, FTFM


SJP.pl


rtff

skrót od: Read The Fuc­king FAQ - prze­czy­taj cho­ler­ne od­po­wie­dzi na naj­czę­ściej za­da­wa­ne py­ta­nia; FTFAQ, RTFM


SJP.pl


rtfm

skrót od: Read The Fuc­king Ma­nu­al - prze­czy­taj tę cho­ler­ną in­struk­cję; RTFF, RTFAQ


SJP.pl

RTFM – po­pu­lar­ny akro­nim wy­ra­że­nia "read the fuc­king ma­nu­al" ("prze­czy­taj (tę) pie­przo­ną in­struk­cję" lub "(ten) pie­przo­ny po­dręcz­nik").

Zwrot RTFM był uży­wa­ny w ne­ty­kie­cie Use­ne­tu w celu zwró­ce­nia uwagi py­ta­ją­ce­mu, że dany pro­blem jest do­kład­nie opi­sa­ny w po­dręcz­ni­kach sy­ste­mo­wych (do­stęp­nych w unik­sach za po­mo­cą po­le­ce­nia) czy wszel­kie­go ro­dza­ju do­ku­men­ta­cji do­star­cza­nej wraz z opro­gra­mo­wa­niem. Ostat­nio stał się po­pu­lar­ny także na wszel­kie­go ro­dza­ju gru­pach i fo­rach dy­sku­syj­nych w In­ter­ne­cie.

Wikipedia


rtg

rent­ge­no­gram; rtg.


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = med. techn. rent­ge­no­gram, zdję­cie rent­ge­now­skie

skró­to­wiec w funk­cji przy­miot­ni­ka re­la­cyj­ne­go

 (2.1) = rent­ge­now­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­sta­łem skie­ro­wa­nie na RTG krę­go­słu­pa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛr‿tɛ‿ˈɟɛ, AS: er‿te‿ǵe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rtg.

Wiktionary


rtg.

rent­ge­no­gram; RTG


SJP.pl

skrót w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) = med. rent­gen

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rentgen, rentgenogram, prześwietlenie; skr. RTG

Wiktionary


rtl

[czy­taj: er-te-EL] sta­cja te­le­wi­zyj­na


SJP.pl

RTL, RTL Te­le­vi­sion, daw­niej RTL Plus – naj­więk­sza ko­mer­cyj­na sta­cja te­le­wi­zyj­na w Niem­czech. Na­le­ży do RTL Group.

Wikipedia


rtm.

skrót od: rot­mistrz


SJP.pl

skrót

 (1.1) = wojsk. rot­mistrz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rotmistrz mos.

Wiktionary


rton

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = rad. telew. ra­dio­wo-te­le­wi­zyj­ny oś­ro­dek na­daw­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) RTON Gu­ba­łów­ka uru­cho­mio­no w 1958 roku.

Wiktionary


rtpd

skró­to­wiec

 (1.1) = hist. Ro­bot­ni­cze To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Dzie­ci;

Wiktionary


rtr

skrót od: Ruch Trze­ciej Rze­czy­po­spo­li­tej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = polit. Ruch Trze­ciej Rze­czy­po­spo­li­tej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ruch Trze­ciej Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Wsze­chro­syj­ska Pań­stwo­wa Kom­pa­nia Te­le­wi­zyj­na i Ra­dio­wa (Rus­sian Te­le­vi­sion and Radio)

Wikipedia


rtv

[czy­taj: er-te-FAŁ] okre­śle­nie obej­mu­ją­ce od­bior­ni­ki ra­dio­we (ra­dio­od­bior­ni­ki) i te­le­wi­zyj­ne (te­le­wi­zo­ry)


SJP.pl


rtęcica

cho­ro­ba spo­wo­do­wa­na aku­mu­la­cją rtęci w or­ga­niz­mie


SJP.pl

Rtę­ci­ca, za­tru­cie rtę­cią – cho­ro­ba wy­wo­ła­na po­przez aku­mu­la­cję rtęci w or­ga­niz­mie czło­wie­ka.

Do­cho­dzi do niej głów­nie w wy­ni­ku spo­ży­wa­nia za­nie­czy­szczo­ne­go po­kar­mu, nie­pra­wi­dło­we­go uży­wa­nia urzą­dzeń za­wie­ra­ją­cych rtęć (jak np. ter­mo­me­try), na­ra­że­nia za­wo­do­we­go (wy­do­by­cie złota) oraz pod­czas za­bie­gów den­ty­stycz­nych z wy­ko­rzy­sta­niem amal­ga­ma­tu.

Wikipedia


rtęciowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rtę­cio­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niertęciowanie n., rtęciówka ż.

 czas. rtęciować ndk.

Wiktionary


rtęciowy

przy­miot­nik od: rtęć


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. do­ty­czą­cy rtęci, zwią­za­ny z rtę­cią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: r̥tɛ̃ɲˈt͡ɕɔvɨ, AS: r̦tẽńćovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rtęciówka ż., rtęć ż., ortęć ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. merkurialny

Wiktionary


rtęciówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. elektr. wy­so­ko­ci­śnie­nio­wa lampa rtę­cio­wa;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rtęć ż., rtęcica ż., rtęciowanie n., ortęć ż., ortęcianie n., ortęciowanie n.

 czas. rtęciować ndk., ortęciać ndk., ortęciować dk.

 przym. rtęciowy, rtęciówkowy, rtęcicowy, rtęciawy, ortęciowy

 przysł. rtęciowo

Wiktionary


rtęć

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Hg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Hg i licz­bie ato­mo­wej 80; da­ta­def|od XV wieku}}

Wiktionary

Rtęć (Hg, hy­drar­gy­rum, z ὑδράργυρος "hy­drar­gy­ros" ‘wodne sre­bro’) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li przej­ścio­wych. Uz­na­na za pier­wia­stek przez La­vo­i­sie­ra. Rtęć jest je­dy­nym me­ta­lem wy­stę­pu­ją­cym w wa­run­kach nor­mal­nych w sta­nie cie­kłym.

Rtęć wy­stę­pu­je w sko­ru­pie ziem­skiej w ilo­ści 0,05 ppm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma rtęć?

 (1.1) Związ­ki rtęci po­wo­li aku­mu­lu­ją się w or­ga­niz­mach, za­bi­ja­ją więc po­wo­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: r̥tɛ̃ɲt͡ɕ, AS: r̦tẽńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rtęcica ż., rtęciówka ż., ortęć ż., metylortęć ż.

 przym. rtęciowy, rtęciawy, rtęcioorganiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Hg, daw. merkuriusz, przen. żywe srebro

Wiktionary


ru

sym­bol ru­te­nu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • .ru – do­me­na in­ter­ne­to­wa przy­pi­sa­na do Rosji
  • Ru.tv – kanał mu­zycz­ny w ję­zy­ku ro­syj­skim
  • Ru – znak ja­poń­skich sy­la­ba­riu­szy hi­ra­ga­na (る) i ka­ta­ka­na (ル)
  • Ruten (Ru, łac. rut­he­nium) – pier­wia­stek che­micz­ny

Wikipedia


ruada

ele­ment ewo­lu­cji nar­ciar­skiej, ob­cią­ża­ją­cy tył nart


SJP.pl


ruanda

język z ro­dzi­ny ban­tu­i­dal­nych, bę­dą­cy ję­zy­kiem urzę­do­wym w Ru­an­dzie; rwan­da


SJP.pl


ruandyjczyk

oby­wa­tel Ru­an­dy (Rwan­dy); Rwan­dyj­czyk


SJP.pl


ruandyjka

oby­wa­tel­ka Ru­an­dy (Rwan­dy); Rwan­dyj­ka


SJP.pl


ruandyjski

przy­miot­nik od: Ru­an­da (Rwan­da); rwan­dyj­ski


SJP.pl


rub.

skrót od: rubel


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rubel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po roku pracy w Pro­ku­ra­to­rii otrzy­ma­łem pier­wszy sto­pień urzę­do­wy — ase­so­ra. Pen­sja była sto­sun­ko­wo nie­wiel­ka: 750 rub. rocz­nie, czyli 62 rub. 50 kop. mie­sięcz­nie [...].

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₽, RUB

Wiktionary


rubacha

po­tocz­nie o ru­basz­ce, ko­szu­li mę­skiej no­szo­nej po­wszech­nie w XIX wieku w Rosji


SJP.pl


rubai

[czy­taj: rubaj] czte­ro­wiersz znany z li­te­ra­tu­ry mu­zuł­mań­skie­go Wscho­du; ru­baj­jat, ru­ba­jat, rubaj


SJP.pl


rubaj

krót­ki wiersz o te­ma­ty­ce re­flek­syj­no-fi­lo­zo­ficz­nej po­pu­lar­ny w li­te­ra­tu­rze Bli­skie­go Wscho­du; rubai, ru­ba­jat, ru­baj­jat


SJP.pl


rubajat

krót­ki wiersz o te­ma­ty­ce re­flek­syj­no-fi­lo­zo­ficz­nej po­pu­lar­ny w li­te­ra­tu­rze Bli­skie­go Wscho­du; rubai, rubaj, ru­baj­jat


SJP.pl


rubajjat

krót­ki wiersz o te­ma­ty­ce re­flek­syj­no-fi­lo­zo­ficz­nej po­pu­lar­ny w li­te­ra­tu­rze Bli­skie­go Wscho­du; rubai, ru­ba­jat, rubaj


SJP.pl

Ru­baj­jat, ru­bajt do-bajt (pers. < arab. Rubāʿī, l.mn. Rubāʿīyāt) – krót­ki, czte­ro­wier­szo­wy utwór po­e­tyc­ki o tre­ści prze­waż­nie fi­lo­zo­ficz­nej.

Spol­szczo­na nazwa tego ga­tun­ku – ru­baj­jat – przy­ję­ła się głów­nie za spra­wą tłu­ma­czeń czte­ro­wier­szy per­skie­go poety Omara Chaj­ja­ma. Wła­śnie dzię­ki jego twór­czo­ści ru­baj­jat per­ski zy­skał sławę nie­mal na całym świe­cie. Cechą ru­baj­ja­tu jest mo­no­ry­micz­ność. Wier­sze ry­mu­ją się we­dług na­stę­pu­ją­cych sche­ma­tów:

Wikipedia


rubaszka

ko­szu­la męska no­szo­na po­wszech­nie w XIX wieku w Rosji; ru­ba­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bia­ły­stok. ko­szu­la męska

Wiktionary


rubasznica

ro­śli­na ziel­na lub krzew z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych; gru­bosz


SJP.pl


rubasznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. w spo­sób ru­basz­ny, bar­dzo swo­bod­nie, bez­ce­re­mo­nial­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­dzien­nie gry­wał z nami w siat­ków­kę, a pew­ne­go dnia za­pro­sił na piwo do re­sta­u­ra­cji przy dep­ta­ku. Był ru­basz­nie przy­ja­ciel­ski.

 (1.1) – Tro­chę nie­bez­piecz­ne miej­sce dla księ­dza, co Krzy­chu? – rzu­cił ru­basz­nie. – Jedna po­ku­sa obok dru­giej, a każda ma dłuż­sze nogi i lep­sze cycki od na­stęp­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rubaszność ż.

 przym. rubaszny

Wiktionary


rubaszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ru­basz­nie


SJP.pl


rubaszniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ru­basz­ny


SJP.pl


rubasznieć

sta­wać się ru­basz­nym


SJP.pl


rubaszność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ru­basz­ne; cecha tych, któ­rzy są ru­basz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rubaszny

 przysł. rubasznie

Wiktionary


rubaszny

pro­sty, swo­bod­ny, bez­ce­re­mo­nial­ny, niez­wra­ca­ją­cy uwagi na formy to­wa­rzy­skie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pro­sty, do­sad­ny, bez­ce­re­mo­nial­ny, swo­bod­ny w spo­so­bie za­cho­wa­nia, po­u­fa­le żar­to­bli­wy, fry­wol­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tomek rów­nież za­ob­ser­wo­wał, że usta­wicz­ne do­cin­ki ru­basz­ne­go bos­ma­na No­wic­kie­go pod adre­sem car­skie­go agen­ta zjed­na­ły im sym­pa­tię Gol­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈbaʃnɨ, AS: rubašny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rubaszność ż.

 przysł. rubasznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. pantagrueliczny

Wiktionary


rubato

w mu­zy­ce: tempo chwiej­ne, zmien­ne, do­wol­ne, da­ją­ce wy­ko­naw­cy swo­bo­dę wy­dłu­ża­nia pew­nych war­to­ści ryt­micz­nych kosz­tem skra­ca­nia in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. swo­bod­ne tempo

przy­miot­nik

 (2.1) muz. chwiej­ny, swo­bod­ny

przy­słó­wek

 (3.1) muz. swo­bod­nie

Wiktionary

Ru­ba­to (z wł., dosł. „obra­bo­wa­nie”) – chwiej­ność tempa wy­ni­ka­ją­ca z do­wol­ne­go wy­dłu­ża­nia i skra­ca­nia dźwię­ków pod­czas wy­ko­ny­wa­nia ut­wo­rów. Grane w taki spo­sób, by śred­ni rytm na prze­strze­ni frazy lub taktu gra­ne­go ru­ba­to był zgod­ny z ory­gi­nal­nym. Po­ję­cie ru­ba­ta nie jest ści­śle zde­fi­nio­wa­ne, wcho­dzi w skład in­ter­pre­ta­cji dzie­ła i za­le­ży od wy­ko­naw­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pia­ni­sta gra walca Cho­pi­na nieco szyb­ciej w emo­cjo­nal­nym mo­men­cie, a potem zwal­nia – to wła­śnie ru­ba­to.

Wiktionary


rubcowsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Ał­taj­skim, po­ło­żo­ne nad rzeką Alej, sto­li­ca re­jo­nu rub­cow­skie­go;

Wiktionary

Rub­cowsk (ros. Рубцовск) – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Kraju Ał­taj­skim, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu rub­cow­skie­go.

Mia­sto po­ło­żo­ne w po­łud­nio­wej czę­ści Kraju Ał­taj­skie­go, na brze­gu rzeki Alej, do­pły­wu Obu, 318 km od Bar­na­u­łu.

Za­ło­żo­ny w 1886 jako osada Rub­co­wo (Рубцово) w po­bli­żu Oło­wia­nisz­ni­ko­wa (Оловянишниково) i Po­ło­win­ki­no (Половинкино).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rubcowski

Wiktionary


rubcowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rub­cow­skiem, do­ty­czą­cy Rub­cow­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rubcowsk mrz.

Wiktionary


rubeba

smycz­ko­wy in­stru­ment mu­zycz­ny, wy­wo­dzą­cy się z re­ba­bu (ra­ba­bu), roz­po­wszech­nio­ny w Eu­ro­pie od wczes­ne­go śred­nio­wie­cza do XVIII wieku; rebek, ru­bel­la


SJP.pl


rubel

jed­nost­ka mo­ne­tar­na Rosji, równa stu ko­piej­kom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) monet. wa­lu­ta Rosji i niek­tó­rych kra­jów daw­niej wcho­dzą­cych w skład ZSRR, wcze­śniej uży­wa­na w Ce­sar­stwie Ro­syj­skim;

Wiktionary

Rubel (ros. рубль – "rubl"; biał. рубе́ль – "ru­biel") – nazwa wa­lu­ty uży­wa­nej obec­nie w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, we włas­nych od­mia­nach na Bia­ło­ru­si i Nadd­nie­strzu (ofi­cjal­nie część Moł­da­wii) oraz w nie­uz­na­wa­nych re­pu­bli­kach: Ab­chaz­ji i Ose­tii Po­łud­nio­wej (ofi­cjal­nie czę­ści Gruz­ji).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ilu ru­blom od­po­wia­da jeden dolar?

 (1.1) Oddać w banku osiem­set rubli, aha… Do Lu­bli­na wy­słać trzy al­bu­my, tuzin port­mo­ne­tek… Wła­śnie!… Do Wied­nia prze­kaz na ty­siąc dwie­ście gul­de­nów… Z kolei ode­brać tran­sport… Zmo­ni­to­wać ry­ma­rza za nie­o­de­sła­nie wa­li­zek… Ba­ga­te­la!… Na­pi­sać list do Sta­sia… Ba­ga­te­la…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubɛl, AS: rubel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rublówka ż., Rublowka ż.

:: zdrobn. rubelek m.

 przym. rublowy, rublowski

Wiktionary


rubelek

zdrob­nie­nie od: rubel


SJP.pl


rubelit

czer­wo­na­wa od­mia­na tur­ma­li­nu, uży­wa­na głów­nie do celów ozdob­nych; ru­bel­lit


SJP.pl


rubella

smycz­ko­wy in­stru­ment mu­zycz­ny, wy­wo­dzą­cy się z re­ba­bu (ra­ba­bu), roz­po­wszech­nio­ny w Eu­ro­pie od wczes­ne­go śred­nio­wie­cza do XVIII wieku; rebek, ru­be­ba


SJP.pl


rubellit

czer­wo­na­wa od­mia­na tur­ma­li­nu, uży­wa­na głów­nie do celów ozdob­nych; ru­be­lit


SJP.pl

Ru­bel­lit (ru­be­lit) – ró­żo­wa, ró­żo­wo­czer­wo­na, kar­mi­no­wo­czer­wo­na, czer­wo­na, nie­kie­dy ciem­no­czer­wo­na (tur­ma­lin Bor­de­a­ux), fio­le­to­wa, pur­pu­ro­wa, po­ma­rań­czo­wa, przez­ro­czy­sta lub prześ­wie­ca­ją­ca od­mia­na el­ba­i­tu. Mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy tur­ma­li­nów, rzad­ki.

Nazwa mi­ne­ra­łu po­cho­dzi od łac. "ru­bel­lus" = czer­wo­na­wy.

Wikipedia


ruben

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ruben – po­stać bi­blij­na z Księ­gi Ro­dza­ju, naj­star­szy syn Ja­ku­ba
  • Ruben – he­braj­skie imię mę­skie
  • Ruben – naz­wi­sko wy­wo­dzą­ce się od imio­na
  • Rubén Iván Martínez An­dra­de, znany jako Rubén – hisz­pań­ski pił­karz
  • Ruben Sand­wich (t. Re­u­ben Sand­wich) – ame­ry­kań­ska ka­nap­ka

Wikipedia


rubens

Peter Paul Ru­bens (1577-1640), ma­larz fla­mandz­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Peter Paul Ru­bens – fla­mandz­ki ma­larz
  • Ru­bens – pol­ski pio­sen­karz, muzyk
  • Ru­bens Bar­ri­chel­lo
  • Ru­bens (Ru­bens Josué da Costa, 1928-1987) – pił­karz bra­zy­lij­ski
  • Ru­bens (Ru­bens An­to­nio Dias, ur. 2001) – bra­zy­lij­ski pił­karz

Wikipedia


rubensowski

taki jak w twór­czo­ści Ru­ben­sa; o czy­jejś fi­gu­rze, zwła­szcza ko­bie­ty: pulch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ty­po­wy dla stylu Ru­ben­sa;

 (1.2) bo­ga­ty w ob­fi­te krą­gło­ści, ale nie otyły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rubens, Rubensowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pulchny

Wiktionary


rubensowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ru­ben­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


rubiadyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy na­tu­ral­nie w ro­śli­nach z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych;

Wiktionary

Ru­bia­dy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na an­tra­chi­no­nu. Zo­sta­ła po raz pier­wszy wy­i­zo­lo­wa­na z kłą­czy ma­rza­na bar­wier­ska ("Rubia tinc­to­rum", od któ­re­go wzię­ła swoją nazwę) i naz­wa­na przez Ed­war­da Schunc­ka w 1852 roku. Ma dzia­ła­nie prze­ci­wut­le­nia­ją­ce i he­pa­to­o­chron­ne, jed­nak po­dej­rze­wa się ją rów­nież o dzia­ła­nie ra­kot­wór­cze dla nerek,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ete­ro­we po­chod­ne ru­bia­dy­ny rów­nież wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie.

Wiktionary


rubid

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Rb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Rb i licz­bie ato­mo­wej 37;

Wiktionary

Rubid (Rb, ru­bi­dium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li al­ka­licz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma rubid?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubʲit, AS: rubʹit

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rubidowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Rb

Wiktionary


rubidowy

→ rubid


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ru­bi­du

Wiktionary

Patrz:

rubid

Powiązane:

 rzecz. rubid m.

Wiktionary


rubież

1. pas gra­nicz­ny; stre­fa nad­gra­nicz­na; po­gra­ni­cze;
2. frag­ment te­re­nu ma­ją­cy okre­ślo­ne zna­cze­nie tak­tycz­ne lub stra­te­gicz­ne w cza­sie pro­wa­dzo­nych dzia­łań wo­jen­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) podn. stre­fa po­gra­nicz­na, ob­szar przy­gra­nicz­ny

 (1.2) wojsk. pas te­re­nu, na któ­rym od­by­wa­ją się ope­ra­cje wo­jen­ne

 (1.3) daw. bez­lud­ny ob­szar le­żą­cy mię­dzy kra­ja­mi, bez okre­ślo­nej przy­na­leż­no­ści do któ­re­goś z nich

 (1.4) stpol. mord, rzeź, rą­ba­ni­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­bież – osied­le w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie ho­mel­skim
  • Ru­bież – wieś w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie lel­czyc­kim, w siel­so­wie­cie Du­bro­wa
  • Ru­bież – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie klec­kim, w siel­so­wie­cie Czer­wo­na Gwia­zda
  • Ru­bież – dawna osada w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Knia­hi­nin
  • Ru­bież – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wo­ło­żyń­skim, w siel­so­wie­cie Iwie­niec
  • Ru­bież – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Druja
  • Ru­bież – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Sło­bód­ka
  • Ru­bież – dawny fol­wark w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie po­staw­skim, w siel­so­wie­cie Juńki
  • Ru­bież – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie po­staw­skim, w siel­so­wie­cie Ko­ma­je

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­mie­rza­li­śmy pół­noc­ne ru­bie­że Au­stra­lii.

 (1.2) Od­dzia­ły wroga osią­gnę­ły ru­bież gór i wy­sta­wi­ły się na ogień so­jusz­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubʲjɛʃ, AS: rubʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kresy, pogranicze, gwara. rąbież

Wiktionary


rubik

1. naz­wi­sko
2. kost­ka Ru­bi­ka - za­baw­ka w for­mie kost­ki skła­da­ją­ca się z róż­no­ko­lo­ro­wych sze­ścia­nów prze­su­wa­nych w pła­szczyź­nie po­zio­mej i pio­no­wej w celu uzy­ska­nia jed­no­barw­nych ścian


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Piotr Rubik – pol­ski kom­po­zy­tor
  • Anja Rubik – pol­ska mo­del­ka
  • Ernő Rubik – wę­gier­ski na­u­ko­wiec, rzeź­biarz, ar­chi­tekt, i wy­na­laz­ca kost­ki Ru­bi­ka
  • Rubik – mia­sto w Al­ba­nii
  • rubik – jeden z po­zio­mów dia­gno­stycz­nych w gle­bach
  • 133250 Rubik – jedna z pla­ne­to­id

Wikipedia


rubikon

w grze w pi­kie­tę: mi­ni­mal­na licz­ba punk­tów, które na­le­ży zdo­być, by ubie­gać się o wy­gra­ną


SJP.pl

Ru­bi­kon ( Rubicō, Ru­bi­co­ne) – rzeka w pół­noc­nych Wło­szech pły­ną­ca z Ape­ni­nów Pół­noc­nych do Morza Adria­tyc­kie­go, do któ­re­go ucho­dzi na po­łud­nie od Gat­teo.

Wikipedia


rubin

1. mi­ne­rał, czer­wo­na od­mia­na ko­run­du, cenny ka­mień szla­chet­ny;
2. kolor ciem­no­czer­wo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. tle­nek glinu, czer­wo­na od­mia­na ko­run­du;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny osz­li­fo­wa­ny z ru­bi­nu (1.1)

 (1.3) kolor taki jak rubin (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Rubin (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Rubin – ka­mień szla­chet­ny o bar­wie od ró­żo­wa­wo-czer­wo­nej do krwi­sto­czer­wo­nej, od­mia­na ko­run­du, che­micz­nie trit­le­nek di­gli­nu. Jego nazwa po­cho­dzi od czer­wo­nej barwy (z ru­bens).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­bi­ny są jed­ny­mi z naj­cen­niej­szych ka­mie­ni szla­chet­nych wy­ko­rzy­sty­wa­nych w ju­bi­ler­stwie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrubʲĩn, AS: rubʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rubinówka ż., Rubinkowo n.

:: zdrobn. rubinek

 przym. rubinowy

Wiktionary


rubinek

zdrob­nie­nie od: rubin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: rubin

 (1.2) nie­wiel­kiej wiel­ko­ści rubin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pa­cho­łek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zna­la­złem u ju­bi­le­ra w Ka­to­wi­cach pier­ścio­nek z ru­bin­kiem dla cie­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

 rzecz. rubin mrz.

 przym. rubinkowy, rubinowy

Wiktionary


rubinkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rubinowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dawid Ru­bi­no­wicz (1927–1942), Żyd, ofia­ra Ho­lo­ca­u­stu
  • Woj­ciech (Syl­we­ster Piotr) Ru­bi­no­wicz (1889–1974), Polak, fizyk, pro­fe­sor uni­wer­sy­te­tu
  • Adam Ru­bi­no­wicz (1673–1746, Or­mia­nin, ku­piec i rajca ło­wic­ki

Wikipedia


rubinowoczerwony

czer­wo­ny o od­cie­niu ru­bi­no­wym


SJP.pl


rubinowozłoty

złoty o od­cie­niu ru­bi­no­wym


SJP.pl


rubinowy

1. zro­bio­ny z ru­bi­nu, za­wie­ra­ją­cy ru­bi­ny;
2. ma­ją­cy kolor ru­bi­nu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­ko­na­ny z ru­bi­nu

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy kolor ru­bi­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rubin m., rubinek m.

Wiktionary


rubinstein

[czy­taj: RUbinsztajn] naz­wi­sko, m.in. Artur Ru­bin­ste­in (1887-1982) - pia­ni­sta pol­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Akiba Ru­bin­ste­in – pol­ski sza­chi­sta
  • Amnon Ru­bin­ste­in – iz­ra­el­ski praw­nik, po­li­tyk i fe­lie­to­ni­sta
  • Anton Ru­bin­ste­in – ro­syj­ski pia­ni­sta, kom­po­zy­tor i dy­ry­gent
  • Ariel Ru­bin­ste­in – iz­ra­el­ski eko­no­mi­sta
  • Artur Ru­bin­ste­in – pol­ski pia­ni­sta
  • Dave Ru­bin­ste­in – pio­sen­karz z ze­spo­łu Re­a­gan Youth
  • Ely­a­kim Ru­bin­ste­in – iz­ra­el­ski dy­plo­ma­ta i po­li­tyk
  • Eva Ru­bin­ste­in – fo­to­graf­ka, córka Ar­tu­ra Ru­bin­ste­i­na
  • He­le­na Ru­bin­ste­in – jedna z naj­bo­gat­szych ko­biet na świe­cie, wła­ści­ciel­ka licz­nych za­kła­dów bran­ży kos­me­tycz­nej
  • Ida Lvov­na Ru­bin­ste­in – ro­syj­ska ba­let­ni­ca
  • John Ru­bin­ste­in – ame­ry­kań­ski aktor, syn Ar­tu­ra Ru­bin­ste­i­na
  • J. Hyam Ru­bin­ste­in – ma­te­ma­tyk zaj­mu­ją­cy się to­po­lo­gią

Wikipedia


rubisz

naz­wi­sko


SJP.pl


rublowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. geogr. za­chod­nie przed­mie­ście Mosk­wy za­miesz­ka­łe przez bo­ga­tych Ro­sjan i ro­syj­ską elitę po­li­tycz­ną;

Wiktionary

Ru­blow­ka (ros. Рублёвка) – po­tocz­na nazwa za­chod­nie­go przed­mie­ścia Mosk­wy. Daw­niej miej­sce wy­po­czyn­ku Jó­ze­fa Sta­li­na, Le­o­ni­da Breż­nie­wa, Bo­ry­sa Jel­cy­na oraz in­nych przy­wód­ców so­wiec­kich. Zmar­li tam Wło­dzi­mierz Lenin i Józef Sta­lin. Obec­nie sku­pi­sko re­zy­den­cji mi­lio­ne­rów i jedno z naj­bar­dziej pre­sti­żo­wych miejsc w Rosji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rubel m., rubelek m., rublówka ż.

 przym. rublowy, rublowski

Wiktionary


rublowy

przy­miot­nik od: rubel (np. ban­kno­ty ru­blo­we)


SJP.pl


rublówka

mo­ne­ta lub ban­knot o war­to­ści jed­ne­go rubla


SJP.pl


rubrum

daw­niej:
1. napis umie­szczo­ny na ak­tach i in­for­mu­ją­cy o ich tre­ści;
2. czer­wo­ny atra­ment


SJP.pl


rubrycela

ka­len­darz ko­ściel­ny za­wie­ra­ją­cy har­mo­no­gram na­bo­żeństw na po­szcze­gól­ne dni


SJP.pl

Ru­bry­ce­la (łac. "Di­rec­to­rium Di­vi­ni Of­fi­cii" albo "Ordo Di­vi­ni Of­fi­cii"; pot. Dy­rek­to­rium) – w Ko­ście­le ka­to­lic­kim wy­daw­nict­wo, pu­bli­ko­wa­ne zaz­wy­czaj jako rocz­nik, za­wie­ra­ją­ce szcze­gó­ło­wy opis ob­cho­dów w roku li­tur­gicz­nym dla ka­len­da­rza li­tur­gicz­ne­go wy­daw­cy, któ­rym jest or­dy­na­riusz.

Wikipedia


rubryczka

zdrob­nie­nie od: ru­bry­ka


SJP.pl


rubryka

1. miej­sce do wpi­sy­wa­nia da­nych w for­mu­la­rzach, księ­gach ra­chun­ko­wych itp.; po­zy­cja;
2. stałe miej­sce w cza­so­pi­śmie, poś­wię­co­ne okre­ślo­ne­mu ro­dza­jo­wi in­for­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) puste pole na for­mu­la­rzu, kwe­stio­na­riu­szu, księ­gach ra­chun­ko­wych przez­na­czo­ne na umie­szcze­nie w nim kon­kret­nej in­for­ma­cji

 (1.2) w cza­so­pis­mach: dział poś­wię­co­ny pew­ne­mu odręb­ne­mu ro­dza­jo­wi in­for­ma­cji, pow­ta­rza­ją­cy się w każ­dym nu­me­rze i ma­ją­cy tam stałe miej­sce

 (1.3) napis, tytuł w sta­rych rę­ko­pi­sach wy­ko­na­ny czer­wo­ną farbą

 (1.4) rel. prze­pis ko­ściel­ny, ob­ja­śnia­ją­cy ce­re­mo­nię to­wa­rzy­szą­cą mod­lit­wie, na­bo­żeń­stwu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­bry­ka (for­mu­larz) – miej­sce (pole) do wpi­sy­wa­nia da­nych na for­mu­la­rzu
  • ru­bry­ka (cza­so­pis­mo) – miej­sce w cza­so­pi­śmie poś­wię­co­ne sta­łe­mu te­ma­to­wi
  • ru­bryk – tekst ob­ja­śnia­ją­cy do ksiąg li­tur­gicz­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tę ru­bry­kę trze­ba wpi­sać dane mał­żon­ka.

 (1.1) Za­pom­nia­łem wpi­sać naz­wi­sko do ru­bry­ki, ale w każ­dej chwi­li mogę uzu­peł­nić braki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈbrɨka, AS: rubryka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rubryczka ż.

Wiktionary


rubus

ro­śli­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w wielu ga­tun­kach; ma­li­na


SJP.pl


ruccola

[czy­taj: ru­ko­la] jed­no­rocz­na, przy­pra­wo­wa ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych (ro­dzaj sa­ła­ty), ros­ną­ca dziko w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej; ro­kiet­ta siew­na; ru­ko­la


SJP.pl


rucewko

Ru­cew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Złot­ni­ki Ku­jaw­skie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


rucewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­ce­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Złot­ni­ki Ku­jaw­skie
  • Ru­ce­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Za­le­wo

Wikipedia


ruch

1. prze­mie­szcza­nie się ja­kie­goś obiek­tu lub isto­ty;
2. tre­ning wy­ko­ny­wa­ny w celu na­by­cia więk­szej spraw­no­ści fi­zycz­nej;
3. or­ga­ni­za­cja za­wią­za­na w ja­kimś celu lub ze­spół czyn­no­ści, dzia­łań po­dej­mo­wa­nych w ja­kimś celu przez niez­rze­szo­ną grupę osób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. zmia­na po­ło­że­nia w cza­sie;

 (1.2) gest, ru­sze­nie czę­ścią ciała

 (1.3) grupa ludzi dą­żą­cych do ja­kie­goś celu po­li­tycz­ne­go lub spo­łecz­ne­go

 (1.4) w grach: ru­sze­nie bier­ki, fi­gu­ry, za­gra­nie kartą itp., ko­lej­ka

 (1.5) spo­sób po­ru­sza­nia się na dro­dze

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ruch (fi­lo­zo­fia)
  • Ruch (fi­zy­ka)
  • Mo­to­rycz­ność czło­wie­ka
  • Ruch spo­łecz­ny
  • Ruch ko­ściel­ny
  • Ruch in­ter­ne­to­wy – prze­pływ da­nych w In­ter­ne­cie
  • Ruch tu­ry­stycz­ny – do­bro­wol­ne prze­mie­szcza­nie się ludzi
  • Ruch ulicz­ny, dro­go­wy
  • Ruch (mi­to­lo­gia) – ptak z mi­to­lo­gii per­skiej
  • Ruch S.A. (przed­się­bior­stwo) – dy­stry­bu­tor prasy
  • RSW Prasa–Książ­ka–Ruch – pol­skie wy­daw­nict­wo
  • Klub Prasy i Książ­ki „Ruch” – pol­ska sieć domów kul­tu­ry i księ­gar­ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ruch pla­ne­ta­a­net od­by­wa się po elip­sach.

 (1.2) Szu­ler do­strzegł umó­wio­ny ruch ręką swo­je­go wspól­ni­ka i pod­bił staw­kę.

 (1.3) Bar­dzo nie lubię dzia­ła­czek wszel­kich ru­chów fe­mi­ni­stycz­nych.

 (1.4) W swoim ostat­nim ruchu mistrz za­sza­cho­wał prze­ciw­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rux, AS: ruχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchomość ż., ruchliwość ż., ruchawka ż., ruszanie n., ruchanie n., bezruch m., rozruch m., rozruszanie n., ruszenie n., ruchacz m., nieruchomość ż.

 czas. ruszać ndk., ruszyć dk., ruchać ndk., poruszyć dk., poruszać ndk., wyruszyć dk., wyruszać ndk., rozruszać ndk.

 przym. ruchowy, ruchomy, ruchliwy

 przysł. ruchliwie, ruchowo, ruchomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) kolej, kolejka, posunięcie

Wiktionary


ruchable

przy­miot­nik

 (1.1) slang. wulg. żart. zwy­kle o ko­bie­cie: atrak­cyj­ny sek­su­al­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sexy, seksowny, atrakcyjny

Wiktionary


ruchacz

wul­gar­nie: osoba czę­sto upra­wia­ją­ca seks; sek­so­ho­lik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. wulg. osoba, która upra­wia dużo seksu

 (1.2) daw. ten, który po­ru­sza

 (1.3) grub. środ. po­li­cjant wy­dzia­łu ruchu dro­go­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­ła, że tata jest ru­chacz i nas dużo na­ru­chał, a teraz prze­pi­ja pie­nią­dze.

 (1.2) Ci ru­cha­cze wszech losów, mo­nar­chy po­du­fal­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruxat͡ʃ, AS: ruχač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchanie n., ruch m., ruchomość ż., ruchanko n.

 czas. ruchać ndk., ruszać ndk.

 przym. ruchomy, ruchliwy

Wiktionary


ruchaczka

→ ru­chacz


SJP.pl

Patrz:

ruchacz

ruchadło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. roln. pług z od­kład­ni­cą cy­lin­drycz­ną

 (1.2) przest. techn. sil­nik

 (1.3) przest. rzecz ru­sza­ją­ca się, ciało w ruchu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ru­chać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈxãɲɛ, AS: ruχãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

 rzecz. ruch mrz., ruchacz mos., ruchanko n.

 przym. ruchomy, ruchowy

Wiktionary


ruchaniec

ro­dzaj dużej klu­ski (pyzy, pącz­ka) z cia­sta droż­dżo­we­go; pam­puch, pa­ro­wa­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ra­cuch z cia­sta droż­dżo­we­go:

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchanka

po­tocz­nie: seks; bzy­kan­ko, dy­man­ko


SJP.pl


ruchanko

po­tocz­nie: seks; bzy­kan­ko, dy­man­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. sto­su­nek płcio­wy, współ­ży­cie sek­su­al­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ko­niec ty­ra­dy Ka­ri­na wbiła mu szpi­lę, py­ta­jąc, czy aby nie myli do­bre­go ru­chan­ka z mi­ło­ścią, a Je­rzu­lek obra­ził się, bo jego Magda to mi­łość, a nie ja­kieś tam ru­chan­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchanie n., ruchacz m.

 czas. ruchać ndk., wyruchać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bzykanie, bzykanko, dymanko, ruchanie, dupczenie

Wiktionary


ruchaweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Kur­pie. kwia­tek róży

Wiktionary


ruchawica

1. wul­gar­nie: roz­pust­ni­ca
2. daw­niej: po­spo­li­te ru­sze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­pust­ni­ca

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchawka

po­tocz­nie: roz­ru­chy, za­miesz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. roz­ru­chy, za­miesz­ki, spo­łecz­ny nie­po­kój

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z Po­la­ka­mi trud­no coś zro­bić prze­mo­cą i siłą. W Pol­sce po woj­nie wy­da­rzy­ło się pięć ru­cha­wek, pod­czas gdy w po­zo­sta­łych kra­jach so­cja­li­stycz­nych – coś trzy czte­ry. Wła­dza edu­ko­wa­ła się dosyć szyb­ko, wie­dzia­ła, jak pod­cho­dzić do ludzi; co przej­dzie, a co nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch mrz., nieruchomość ż.

 czas. ruchać

 przym. ruchomy

Wiktionary


ruchawość

daw­niej: ruch­li­wość, żwa­wość


SJP.pl


ruchawszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ru­cha­wy


SJP.pl


ruchawy

1. po­tocz­nie: ruch­li­wy, żwawy, rześ­ki;
2. daw­niej: ru­sza­ją­cy się, ru­cho­my


SJP.pl


ruchać

1. prze­sta­rza­łe: po­ru­szać, ru­szać;
2. wul­gar­nie: mieć sto­su­nek płcio­wy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ru­chać)

 (1.1) wulg. upra­wiać z kimś seks (jako stro­na ak­tyw­na)

 (1.2) daw. ru­szać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ru­chać się (dk. wy­ru­chać się)

 (2.1) wulg. upra­wiać seks ze sobą naw­za­jem

 (2.2) wulg. mie­wać sto­sun­ki sek­su­al­ne

 (2.3) daw. ru­szać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W żoł­nier­skich sło­wach (…): masz kij w dupie i my­lisz bu­ract­wo z pew­no­ścią sie­bie. Babki bar­dziej in­te­re­su­je to, czy masz pasję i jak się ru­chasz, a nie twoja ce­fał­ka.

 (1.2) Go­spo­dy­ni idą! — za­wo­ła­ła dziew­ka, ru­cha­jąc mocno ko­zieł­kiem w kie­rzan­ce, jaże śmie­ta­na wy­pry­ski­wa­ła wo­ko­ło.

 (2.3) Wójt jeno ostał, kowal i tych kilku sta­ru­chów led­wie się ru­cha­ją­cych (…)

 (2.3) (…) i pa­nuj­cie nad ry­ba­mi mor­skie­mi, i nad pta­stwem po­wietrz­nem, i nade wsze­mi zwie­rzę­ty, które się ru­cha­ją na ziemi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruxat͡ɕ, AS: ruχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchliwość ż., ruchacz n., ruchak ż., ruchomostwo n., ruchonosz m., ruchość ż., ruchanie n., ruchnięcie n., ruchaniec m., ruchanko n.

 czas. ruchnąć dk., wyruchać dk., przeruchać dk., ruszać ndk., ruszyć dk.

 przym. ruchliwy, ruchomy, ruchowy, ruchawy

 przysł. ruchawo, ruchliwie, ruchomo, ruchomie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutr. przest. chędożyć; wulg. pierdolić, jebać, dupczyć, ciupciać, ciumkać, rżnąć, rypać, młócić, bzykać, zapinać, dymać, chrobotać, walić, posuwać, kepcić

 (2.1) wulg. bzykać się, ciupciać się, pierdolić się; neutr. kochać się, kopulować, spółkować, współżyć, uprawiać seks

Wiktionary


ruchała

1. prze­sta­rza­łe: po­ru­szać, ru­szać;
2. wul­gar­nie: mieć sto­su­nek płcio­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Krzysz­tof Ru­cha­ła – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Mał­go­rza­ta Ru­cha­ła – pol­ska bie­gacz­ka nar­ciar­ska, biath­lo­nist­ka i tre­ner­ka
  • Ro­bert Ru­cha­ła – pol­ski za­wod­nik MMA

Wikipedia


ruchers

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. slang. polit. czło­nek Ruchu Pa­li­ko­ta, póź­niej też Two­je­go Ruchu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nie żal nam Łu­ka­sza Gi­ba­ły, daw­ne­go ru­cher­sa, który jako kan­dy­dat nie­za­leż­ny bił się o sto­lec pre­zy­den­ta w Kra­ko­wie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palikotowiec, palikociarz

Wiktionary


ruchliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ruch­li­wie


SJP.pl


ruchliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ruch­li­we; cecha tych, któ­rzy są ruch­li­wi

Wiktionary

Ruch­li­wość no­śni­ków – w fi­zy­ce oraz che­mii, wiel­kość wy­ra­ża­ją­ca zwią­zek mię­dzy pręd­ko­ścią dryfu elek­tro­nów, jonów lub in­nych no­śni­ków ła­dun­ku, i zew­nętrz­nym polem elek­trycz­nym. Ruch­li­wo­ścią na­zy­wa się cza­sem rów­nież sam pro­ces ruchu skie­ro­wa­ne­go (dry­fo­wa­nia) no­śni­ków ła­dun­ku pod wpły­wem pola elek­trycz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ruchliwy, ruchowy

 przysł. ruchliwie

 rzecz. ruszanie n., ruszenie n., ruch mrz.

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ruch­li­wy


SJP.pl


ruchliwy

1. taki, który jest w nie­u­stan­nym ruchu; ru­sza­ją­cy się;
2. taki, w któ­rym lub na któ­rym trwa wzmo­żo­na ak­tyw­ność w prze­mie­szcza­niu się ja­kichś obiek­tów lub istot;
3. czyn­ny, obrot­ny, rzut­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w nie­u­stan­nym ruchu

 (1.2) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wzmo­żo­nym ru­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W świet­le ruch­li­wych pło­my­ków uka­za­ła się twarz py­ta­ją­ce­go, cy­try­no­wa, o bezkr­wi­stych war­gach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchacz mos., ruch m., ruchliwość ż., ruszanie n., ruszenie n.

 przysł. ruchliwie

 czas. ruszać ndk., ruchać ndk.

 przym. ruchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fertyczny, żwawy

Wiktionary


ruchniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rucho

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. su­knia (no­szo­na przez ko­bie­tę)

 (1.2) stpol. odzież

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruxɔ, AS: ruχo

Wiktionary


ruchocice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­cho­ci­ce – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gro­dzi­skim, w gmi­nie Ra­ko­nie­wi­ce
  • Ru­cho­ci­ce – osada leśna w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gro­dzi­skim, w gmi­nie Ra­ko­nie­wi­ce
  • Ru­cho­ci­ce – dawna gro­ma­da
  • Ru­cho­ci­ce – przy­sta­nek ko­le­jo­wy we wsi Ru­cho­ci­ce

Wikipedia


ruchocinek

Ru­cho­ci­nek – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Wit­ko­wo.

Wikipedia


ruchomo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ru­cho­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch mrz., ruchomostka ż.

 czas. ruchać

 przym. ruchomy

Wiktionary


ruchomostka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. zdrobn. od ru­cho­mość (włas­ność da­ją­ca się prze­no­sić)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ru­cho­most­ka wdowy zo­sta­ła zin­wen­to­wa­ną, oce­nio­ną i wkrót­ce potém wy­sta­wio­ną na sprze­daż z pu­blicz­ne­go targu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchomość ż.

 przym. ruchomy

 przysł. ruchomo

 czas. ruchać

Wiktionary


ruchomości

rze­czy da­ją­ce się prze­no­sić, sta­no­wią­ce czy­jąś włas­ność


SJP.pl


ruchomość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ekon. rzecz sta­no­wią­ca czy­jąś włas­ność, da­ją­ca się prze­no­sić;

Wiktionary

Ru­cho­mość – rzecz ru­cho­ma. Ko­deks cy­wil­ny nie za­wie­ra de­fi­ni­cji ru­cho­mo­ści. Jest ona de­fi­nio­wa­na w dok­try­nie w spo­sób ne­ga­tyw­ny jako wszyst­ko to, co nie jest nie­ru­cho­mo­ścią. Ru­cho­mość, w prze­ci­wień­stwie do nie­ru­cho­mo­ści, można fi­zycz­nie prze­nieść.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W oś­wiad­cze­niu ma­jąt­ko­wym na­le­ży ujaw­nić po­sia­da­ne nie­ru­cho­mo­ści, a także ru­cho­mo­ści o war­to­ści po­wy­żej dzie­się­ciu ty­się­cy zło­tych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈxɔ̃mɔɕt͡ɕ, AS: ruχõmość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruszanie n., ruszenie n., ruchacz m., ruchomostka ż.

 czas. ruszać, ruchać

 przym. ruchomy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) majątek ruchomy, mienie ruchome

Wiktionary


ruchomy

1. bę­dą­cy w ruchu; po­ru­sza­ją­cy się;
2. da­ją­cy się po­ru­szyć, prze­su­nąć; prze­no­śny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­ru­sza­ją­cy się

 (1.2) da­ją­cy się po­ru­szać

 (1.3) da­ją­cy się prze­no­sić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rękę wy­cią­gał do sza­rze­ją­ce­go, ru­cho­me­go cie­nia, który teraz wła­śnie wy­chy­lił się zza lasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈxɔ̃mɨ, AS: ruχõmy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruchomostka ż., ruchacz mos., ruszenie n., ruszanie n., ruch m., ruchanie n., ruchawka ż., ruchomość ż.

 czas. ruszać ndk., uruchomić dk., ruchać ndk.

 przysł. ruchomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dynamiczny

 (1.3) przenośny, mobilny

Wiktionary


ruchowiec

1. czło­wiek, w któ­re­go pa­mię­ci naj­bar­dziej utr­wa­la­ją się wy­o­bra­że­nia ruchu;
2. po­tocz­nie: pra­cow­nik or­ga­ni­za­cji ruchu ko­le­jo­we­go


SJP.pl


ruchowy

ma­ją­cy zwią­zek z ru­chem, po­le­ga­ją­cy na ruchu; mo­to­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ruchu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchliwość ż., ruszanie n., ruchanie n.

 czas. ruszać ndk., ruchać ndk.

 przym. ruchliwy

Wiktionary


ruchy

1. prze­mie­szcza­nie się ja­kie­goś obiek­tu lub isto­ty;
2. tre­ning wy­ko­ny­wa­ny w celu na­by­cia więk­szej spraw­no­ści fi­zycz­nej;
3. or­ga­ni­za­cja za­wią­za­na w ja­kimś celu lub ze­spół czyn­no­ści, dzia­łań po­dej­mo­wa­nych w ja­kimś celu przez niez­rze­szo­ną grupę osób


SJP.pl


ruciane

→ ruta (ro­śli­na); ru­to­wy


SJP.pl

Ru­cia­ne (niem. "Rud­czan­ny", od 1936 "Nie­der­see") – daw­niej odręb­na miej­sco­wość, obec­nie dziel­ni­ca Ru­cia­ne­go-Nidy w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim.

Wikipedia


ruciane-nida

mia­sto w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim;

 (1.2) geogr. adm. nazwa gminy w po­wie­cie pi­skim, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

}|-

Ru­cia­ne-Nida (do 1938 r. Rud­czan­ny, a w la­tach 1938–1945 Nie­der­see) – mia­sto w Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ru­cia­ne-Nida.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. Ru­cia­ne-Nida li­czy­ło 4073 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym Ru­cia­ne-Nida leży na Ma­zu­rach, na ob­sza­rze daw­nej Ga­lin­dii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ruciańsko-nidzki

Wiktionary


rucianianin

miesz­ka­niec Ru­cia­ne­go-Nidy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rucianianka

miesz­kan­ka Ru­cia­ne­go-Nidy (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rucianin

miesz­ka­niec Ru­cia­ne­go-Nidy


SJP.pl


rucianka

miesz­kan­ka Ru­cia­ne­go-Nidy


SJP.pl

Ru­cian­ka – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Mły­na­ry. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Ru­cian­ka", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Nowe Sa­dłu­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


ruciano-nidzki

→ Ru­cia­ne-Nida; ru­ciań­sko-nidz­ki


SJP.pl


ruciany

→ ruta (ro­śli­na); ru­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rutą, do­ty­czą­cy ruty, za­wie­ra­ją­cy rutę

Wiktionary

Ru­cia­ny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Bie­la­ny. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Starą Rzeką.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Ro­zbi­tym Ka­mie­niu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ruta ż., rutka ż.

 przym. rutowy

Wiktionary


ruciański

przy­miot­nik od: Ru­cia­ne


SJP.pl


ruciańsko-nidzki

→ Ru­cia­ne-Nida; ru­cia­no-nidz­ki


SJP.pl


ruciny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ruty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Ru­ci­ny ( Руціны; Рутины) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Widze.

Wikipedia


ruciński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ru­ciń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Artur Ru­ciń­ski (ur. 1976) – śpie­wak ope­ro­wy
  • Jerzy Ru­ciń­ski (1920-1992) – pol­ski che­mik
  • Józef Ru­ciń­ski (ur. 1883) - major sa­pe­rów Woj­ska II RP
  • Ka­zi­mierz Ru­ciń­ski (1873-1945) – pol­ski ar­chi­tekt
  • Marek Ru­ciń­ski (ur. 1953) – pol­ski le­karz, or­to­pe­da i po­li­tyk
  • Mo­dest Ru­ciń­ski (ur. 1979) – pol­ski aktor
  • Sła­wo­mir Ru­ciń­ski (ur. 1943) – pol­sko-ka­na­dyj­ski astro­nom
  • Wie­sław Ru­ciń­ski – pol­ski muzyk
  • Zbi­gniew Ru­ciń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Zdzi­sław Ru­ciń­ski (1895-1940) – nad­ko­mi­sarz Stra­ży Gra­nicz­nej II RP

Wikipedia


ruck

[czy­taj: rak] w rugby: walka o piłkę le­żą­cą na ziemi; młyn spon­ta­nicz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ruck – stały frag­ment gry w rugby union
  • Alan Ruck – ame­ry­kań­ski aktor
  • Ró­bert Ruck – wę­gier­ski sza­chi­sta
  • Ta­y­lor Ruck – ka­na­dyj­ska pły­wacz­ka, olim­pij­ka

Wikipedia


rucki

[czy­taj: rak] w rugby: walka o piłkę le­żą­cą na ziemi; młyn spon­ta­nicz­ny


SJP.pl


ruckoj

naz­wi­sko ro­syj­skie


SJP.pl


ruczaj

po­e­tyc­ko: rzecz­ka, potok, stru­mień


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) poet. stru­myk, potok, mały ciek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­czaj – mały ciek, potok, stru­mień
  • Ba­ta­lion Ru­czaj – od­dział wal­czą­cy w pow­sta­niu war­szaw­skim
  • Ru­czaj – stru­ga, do­pływ Je­zio­ra Nidz­kie­go
  • Ru­czaj – stru­ga, do­pływ Zwie­rzyń­ca
  • Ru­czaj – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Ru­cia­ne-Nida
  • Ru­czaj – wieś na Lit­wie, w gmi­nie so­lecz­nic­kiej
  • Ru­czaj
  • Ru­czaj-Za­bo­rze
  • ulica Ru­czaj w Kra­ko­wie
  • Ma­ciej Ru­czaj – pol­ski pu­bli­cy­sta, po­li­to­log
  • Ru­czaj – część wsi Sa­ut­ki w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Ra­dziu­ki.
  • Ru­czaj – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie szar­kow­szczyń­skim, w siel­so­wie­cie Her­ma­no­wi­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani za­bi­ja pana; za­bi­wszy grze­bie w gaju, na łącz­ce przy ru­cza­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrut͡ʃaj, AS: ručai ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strumyk, potok, strumień, rzeczka

Wiktionary


ruczajnik

strzę­po­tek ru­czaj­nik - motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl

Ru­czaj­nik ("Aga­bus") – ro­dzaj wod­nych chrzą­szczy z ro­dzi­ny pły­wa­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny Aga­bi­nae. Obej­mu­je 177 opi­sa­nych ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją w Eu­ro­pie, Azji, Afry­ce i Ame­ry­ce Pół­noc­nej.

Wikipedia


ruczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


ruda

su­ro­wiec mi­ne­ral­ny, z któ­re­go uzy­sku­je się me­ta­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. ko­pa­li­na wy­do­by­wa­na jako źró­dło uzy­ski­wa­nia me­ta­li

 (1.2) pot. ko­bie­ta o ru­dych wło­sach

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. od: rudy

Wiktionary

Ruda – ko­pa­li­na, czyli skała lub mi­ne­rał, z któ­rej uzy­sku­je się jeden lub wię­cej skład­ni­ków. Ruda w sen­sie prze­my­sło­wym to mi­ne­rał za­wie­ra­ją­cy związ­ki me­ta­li. W ru­dach wy­stę­pu­ją też inne związ­ki che­micz­ne, mniej przy­dat­ne bądź sta­no­wią­ce odpad np. tlen­ki, które two­rzą skałę płon­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rad bo­wiem na­le­ży do grupy pier­wiast­ków ziem al­ka­licz­nych o wy­bit­nie okre­ślo­nych włas­no­ściach, a jak­kol­wiek ilość jego w ru­dach uranu jest nader mała (naj­wy­żej około 500 mgr. na tonnę), to jed­nak przy względ­nej dłu­go­wiecz­no­ści radu (okres półtr­wa­nia wy­no­si 1600 lat) ilość ta jest wy­star­cza­ją­ca, aby można było wy­o­dręb­nić czy­ste sole radu, okre­ślić jego cię­żar ato­mo­wy (226,0), a nawet otrzy­mać Ra w sta­nie me­ta­lu.

 (1.1) Ma­gne­tyt jest naj­bo­gat­szą i naj­lep­szą dla prze­my­słu rudą że­la­za.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruda, AS: ruda

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: przym. rudowy

 (1.2,2.1)

:: przym. rudawy, rudy

:: rzecz. rudzielec mos./mzw., rudy, rudasek m., rudaska ż.

Wiktionary


ruda-huta

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim;

 (1.2) geogr. wieś, sie­dzi­ba gminy Ruda-Huta (1.1);

Wiktionary

Ruda-Huta – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta. Leży w Ob­ni­że­niu Du­bień­skim nad stru­gą Gdo­lan­ką, przy linii ko­le­jo­wej Chełm – Wło­da­wa.

Miej­sco­wość jest so­łect­wem, sie­dzi­bą gminy Ruda-Huta oraz pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa i Nie­po­ka­la­ne­go Serca Najś­więt­szej Maryi Panny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rudzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Świerże (1867-1954)

Wiktionary


rudaczek

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ko­li­brów


SJP.pl


rudak

naz­wi­sko


SJP.pl

Rudak (dawn. niem. "Ro­dec­ke") – część urzę­do­wa To­ru­nia zlo­ka­li­zo­wa­na na le­wo­brzeż­nej czę­ści mia­sta.

Rudak cha­rak­te­ry­zu­je się za­bu­do­wą prze­waż­nie jed­no­ro­dzin­ną, do­ma­mi wy­bu­do­wa­ny­mi w la­tach 90. XX wieku. W dziel­ni­cy mie­szczą się rów­nież ogród­ki dział­ko­we o po­wierzch­ni około 100 ha. Na po­łud­niu znaj­du­ją się ko­pal­nie gliny i za­kła­dy ce­ra­mi­ki bu­dow­la­nej.

Wikipedia


rudan

naz­wi­sko


SJP.pl

Rudan (per. رودان) – mia­sto w Ira­nie, w osta­nie Hor­moz­gan. W 2006 roku mia­sto li­czy­ło 30 060 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rudarnia

skład rudy przy piecu hut­ni­czym


SJP.pl


rudas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o ru­dych wło­sach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę o rudej sier­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • László Rudas
  • Márta Rudas
  • Rudas gyógyfürdő
  • Mi­chał Rudaś

Wikipedia


rudasek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na o ru­dych wło­sach

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudy

 rzecz. rudy mos.

Wiktionary


rudaska

po­tocz­nie: ko­bie­ta o ru­dych wło­sach; ruda, ru­dzie­lec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o ru­dych wło­sach

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudy

 rzecz. rudy mos.

Wiktionary


rudawa

zbli­żo­ny do ru­de­go, nie do końca rudy, pra­wie rudy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­da­wa – część wsi Po­nia­tów w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim w gmi­nie By­strzy­ca Kłodz­ka
  • Ru­da­wa – przy­sió­łek wsi Tłu­ma­czów w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim w gmi­nie Rad­ków
  • Ru­da­wa – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wo­łow­skim, w gmi­nie Wiń­sko
  • Ru­da­wa – część wsi Gaj w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Mo­gi­la­ny
  • Ru­da­wa – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Za­bie­rzów
  • Ru­da­wa – część wsi Bo­dza­nów w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Głu­cho­ła­zy
  • Ru­da­wa – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Złota
  • Ru­da­wa – rzeka, lewy do­pływ Wisły
  • Ru­da­wa – sta­cja ko­le­jo­wa w Ru­da­wie w woj. ma­ło­pol­skim
  • Ru­da­wa – dawna gmina wiej­ska
  • Ru­da­wa – gro­ma­da w po­wie­cie chrza­now­skim
  • Ru­da­wa – gro­ma­da w po­wie­cie wo­łow­skim

Wikipedia


rudawica

Ru­da­wi­ca ( "Ei­sen­berg") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie ża­gań­skim, w gmi­nie Żagań; leży na skra­ju Borów Dol­no­ślą­skich nad Kwisą.

Wikipedia


rudawiec

że­la­zi­ste sku­pie­nia i osady pow­sta­ją­ce w gle­bach pod­mo­kłych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. twar­da, rdza­wa i że­la­zi­sta war­stwa gleby, utrud­nia­ją­ca prze­sią­ka­nie wody i ha­mu­ją­ca roz­wój ko­rze­ni;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­da­wiec (Ro­u­set­tus), je­dy­ny ro­dzaj z ple­mie­nia Ro­u­set­ti­ni
  • Ru­da­wiec – szczyt w Gó­rach Bial­skich
  • Ru­da­wiec – ro­dzaj kon­kre­cji gle­bo­wej, zob. Ruda dar­nio­wa
  • Ru­da­wiec – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie brze­skim
  • Ru­da­wiec – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ka­mie­niec­kim
  • Ru­da­wiec – przy­sió­łek wsi Izdeb­ki w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Noz­drzec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­daw­ce two­rzą się w pro­ce­sach elu­wial­no-ilu­wial­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈdavʲjɛt͡s, AS: rudavʹi ̯ec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orsztyn

Wiktionary


rudawisko

teren pod­mo­kły ze sto­ją­ca wodą w rudym ko­lo­rze


SJP.pl


rudawka

1. ro­śli­no­żer­ny nie­to­perz z Azji lub Afry­ki; pies la­ta­ją­cy; 2 woda ru­de­go ko­lo­ru two­rzą­ca się na ba­gnach i grzą­skich te­re­nach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­daw­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Bir­cza
  • Ru­daw­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie Pła­ska
  • Ru­daw­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Kras­no­pol
  • Ru­daw­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Janów
  • Ru­daw­ka – osied­le miesz­ka­nio­we i część mia­sta War­sza­wy, w dziel­ni­cy Żo­li­borz
  • Ru­daw­ka – potok, do­pływ rzeki Biała Lą­dec­ka
  • Ru­daw­ka – potok, do­pływ Stup­ni­cy
  • Ru­daw­ka – potok, do­pływ Świ­sło­czy
  • Ru­daw­ka – potok, do­pływ Wa­pie­ni­cy
  • Ru­daw­ka – stru­ga, do­pływ Gra­nicz­nej Wody
  • Ru­daw­ka – stru­ga, do­pływ Rud­ni­cy
  • Ru­daw­ka – stru­ga, do­pływ Grem­zdów­ki (Je­zio­ro Głu­che)

Wikipedia


rudawkowate

ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du nie­to­pe­rzy owo­co­żer­nych, o ma­łych uszach, wiel­kich oczach i pa­zu­rach na kciu­ku i dłu­gim palcu; żyją po­je­dyn­czo lub gro­mad­nie w cie­płej stre­fie w Afry­ce, Azji i Au­stra­lii


SJP.pl

Ru­daw­ko­wa­te (Pte­ro­po­di­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du ru­daw­koksz­tałt­nych (Yinp­te­ro­chi­rop­te­ra) w obrę­bie rzędu nie­to­pe­rzy (Chi­rop­te­ra), obej­mu­ją­ca ok. 170 ga­tun­ków. Mają świet­ny wzrok i dobry węch. Żywią się owo­ca­mi, kwia­ta­mi, liść­mi, także owa­da­mi; żyją po­je­dyn­czo lub w bar­dzo licz­nych ko­lo­niach.

Wikipedia


rudawkowaty

o ce­chach ru­daw­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


rudawoblond

blond o od­cie­niu ru­da­wym


SJP.pl


rudawobrunatny

bru­nat­ny o ru­da­wym od­cie­niu


SJP.pl


rudawobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu ru­da­wym, kasz­ta­no­wy, kasz­ta­no­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) brą­zo­wy o ru­da­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wina białe mogą być be­zbarw­ne, bla­do­żół­te, jas­no­żół­te, zło­ci­ste, słom­ko­we, bursz­ty­no­we, po­ma­rań­czo­we a nawet ru­da­wo­brą­zo­we.

Wiktionary


rudawoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ru­da­we skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudavɔˈskʃɨdwɨ, AS: rudavoskšydu̯y

Wiktionary


rudawoszary

szary o ru­da­wym od­cie­niu


SJP.pl


rudawozłoty

złoty o ru­da­wym od­cie­niu


SJP.pl


rudawość

→ ru­da­wy


SJP.pl

Patrz:

rudawy

rudawożółty

żółty o ru­da­wym od­cie­niu


SJP.pl


rudawski

przy­miot­nik od: Rudaw, Ru­da­wa, Ru­da­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ru­da­wa­mi, do­ty­czą­cy Rudaw

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ru­daw­ski – pol­ski eko­no­mi­sta i na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Ta­de­usz Ru­daw­ski – pol­ski in­ży­nier
  • Mar­cin Ru­daw­ski – pol­ski że­glarz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brak rąk do pracy uległ spo­tę­go­wa­niu po re­pa­tria­cji Niem­ców z ru­daw­skich oś­rod­ków prze­my­słu włó­kien­ni­cze­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rudawy ż. lm.

 przym. rudawy

Wiktionary


rudawy

zbli­żo­ny do ru­de­go, nie do końca rudy, pra­wie rudy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pod­bar­wio­ny gdzie­nieg­dzie rudą barwą

 (1.2) zbli­żo­ny ko­lo­rem do ru­de­go

Wiktionary

Ru­da­wy (331.1; daw­niej Góry Krusz­co­we, Erz­ge­bir­ge, Krušné hory) – pasmo gór­skie o dłu­go­ści ok. 150 km i sze­ro­ko­ści ok. 40 km w pół­noc­nych Cze­chach i po­łud­nio­wo-wschod­nich Niem­czech (Sak­so­nia) w są­siedzt­wie do­li­ny Łaby. Sta­no­wi frag­ment Kra­i­ny Rudaw (cz. "Krušnohorská sub­pro­vin­cie").

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cho­dzi­ła boso, zło­ta­wy brąz jej łydek już w oko­li­cy smu­kłych ko­stek płyn­nie prze­cho­dził w ru­da­wy nalot etiop­skie­go pyłu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈdavɨ, AS: rudavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruda ż., Rudawy nmos., rudzielec mos./mzw., Podrudawie n.

 czas. rudzieć, zrudzieć

 przym. rudy, rudawski

 przysł. rudo, rudawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryżawy

 (1.2) ryżawy

Wiktionary


rudbekia

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, upra­wia­na jako kwiat ozdob­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rud­bec­kia|L.|ref=Rud­bec­kia (Aste­ra­ce­ae)., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych o żół­tych kwia­tach;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju rud­be­kia (1.1)

Wiktionary

Rud­be­kia ("Rud­bec­kia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 24 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w na­tu­rze w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, ros­nąc na pre­rii, łą­kach, w la­sach i na brze­gach stru­mie­ni. Niek­tó­re ga­tun­ki są roz­po­wszech­nio­ne w upra­wie i jako dzi­cze­ją­ce rosną też w Eu­ro­pie, Azji i Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dzi­kie kwia­ty wy­strze­li­wa­ły wzdłuż drogi – rud­be­kie, dzi­kie mar­chwie i pnące się kie­lisz­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rudˈbɛca, AS: rudbeḱa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudbekiowy

Wiktionary


rudecki

przy­miot­nik od: Rudka


SJP.pl


rudek

1. zdrob­nie­nie od: Ru­dolf (imię mę­skie);
2. naz­wi­sko


SJP.pl


rudel

daw­niej:
1. ster stat­ku wod­ne­go;
2. wio­sło;
3. stado saren, je­le­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. żegl. ster

 (1.2) daw. wio­sło

 (1.3) przest. stado saren bądź je­le­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ster­nik po­chwy­cił za rudel. Kilka moc­nych, mia­ro­wych po­ru­szeń wio­sła­mi i łódź jak del­fin wy­sko­czy­ła z za­to­ki na pełne morze.

 (1.3) Rudle saren po kil­ka­na­ście sztuk pasły się na po­lach ka­mień­skich ni­czym stada an­ty­lop

Wiktionary


rudera

stary, zni­szczo­ny bu­dy­nek po­pa­da­ją­cy w ruinę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stary, zni­szczo­ny, wa­lą­cy się bu­dy­nek

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) daw. po­zo­sta­ło­ści po zni­szczo­nych bu­dyn­kach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Komu star­czy­ło sił, wlókł się po całym dniu że­bra­ni­ny z po­wro­tem do ru­de­ry, aby przetr­wać pod da­chem je­szcze jedną noc.

 (2.1) Nie wi­dzia­łem w całym kraju pól le­piej upra­wio­nych, ani pię­kniej­sze­go in­wen­ta­rza, ani po­rząd­niej­szych za­bu­do­wań go­spo­dar­skich — a masz wie­dzieć, że p. Mo­dest ob­ją­wszy przed czte­re­ma laty ma­ją­tek po stry­ju, za­stał tylko same ru­de­ra, długi, char­ty i konie wierz­cho­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈdɛra, AS: rudera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ruderka ż.

 przym. ruderalny, ruderowaty, ruderowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) gruzy

Wiktionary


ruderalny

wy­stę­pu­ją­cy sa­mo­rzut­nie na sied­li­skach wyt­wo­rzo­nych przez czło­wie­ka


SJP.pl


ruderka

zdrob­nie­nie od: ru­de­ra


SJP.pl


ruderowaty

przy­po­mi­na­ją­cy wy­glą­dem ru­de­rę


SJP.pl


ruderowy

przy­miot­nik od: ru­de­ra


SJP.pl


rudi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. imię|pol­ski|m. Ru­dolf

Wiktionary

Rudi – miej­sco­wość i gmina w Moł­da­wii, w re­jo­nie So­ro­ca. W 2014 roku li­czy­ła 1008 miesz­kań­ców.

Leży 15 km od mia­sta Otaci, bli­sko Dnie­stru i gra­ni­cy z Ukra­i­ną. We wsi znaj­du­je się Klasz­tor Świę­tej Trój­cy za­ło­żo­ny w 1777 r. oraz jeden z punk­tów ge­o­de­zyj­nych Po­łud­ni­ka Stru­ve­go, wpi­sa­ne­go na listę dzie­dzict­wa ludz­ko­ści UNESCO. W po­bli­żu ma­low­ni­cze wo­do­spa­dy.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) Rudek

Wiktionary


rudka

1. nazwa wielu miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi na Ukra­i­nie;
3. nazwa wielu cie­ków wod­nych w Pol­sce;
4. góra w Su­de­tach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rudka – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie piń­skim, w siel­so­wie­cie Mer­czy­ce
  • Rudka – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ża­bi­nec­kim, w siel­so­wie­cie Chmie­le­wo
  • Rudka – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie po­staw­skim, w siel­so­wie­cie Wo­ro­pa­je­wo
  • Rudka – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Brno, w kraju po­łud­nio­wo­mo­raw­skim
  • Rudka – część mia­sta Zwie­rzy­niec
  • Rudka – część wsi Wólka Ple­bań­ska w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska
  • Rudka – część wsi Bor­dzi­łów­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Ros­sosz
  • Rudka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Chełm
  • Rudka – osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Du­bien­ka
  • Rudka – część wsi Za­wa­dów­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Re­jo­wiec
  • Rudka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta
  • Rudka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Sien­ni­ca Ró­ża­na

Wikipedia


rudki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rudki – część mia­sta Nakło nad No­te­cią
  • Rudki – (nie­stan­da­ry­zo­wa­na) część mia­sta Obor­ni­ki
  • Rudki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie Pruszcz
  • Rudki – osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Kra­śnik
  • Rudki – osada leśna wsi Stró­ża w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Kra­śnik
  • Rudki – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Za­krzó­wek
  • Rudki – przy­sió­łek osady Ła­zo­wa w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Lu­by­cza Kró­lew­ska
  • Rudki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Pi­li­cą
  • Rudki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Przy­łęk
  • Rudki – część wsi Pust­ków w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Dę­bi­ca
  • Rudki – przy­sió­łek wsi Mni­chów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Ję­drze­jów
  • Rudki – część wsi Górno w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Górno

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rudecki

Wiktionary


rudkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • My­ko­ła My­ko­ła­jo­wicz Rud­kow­ski (ukr.: Микола Миколайович Рудьковський; * 1967)
  • Wie­sław Ksa­we­ry Rud­kow­ski (* 1946), pol­ski bok­ser
  • Rud´kowka

Wikipedia


rudlowy

→ rudel


SJP.pl

Patrz:

rudel

rudna

do­ty­czą­cy rudy; za­wie­ra­ją­cy rudę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rudna – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lu­biń­skim, w gmi­nie Rudna
  • Rudna – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Krze­szy­ce
  • Rudna – część wsi Wil­ków w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Irzą­dze
  • Rudna – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Wy­so­ka
  • Rudna – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Zło­tów
  • Rudna – dziel­ni­ca Sos­now­ca
  • Rudna – do­pływ Odry
  • Rudna – do­pływ Pisy
  • Rudna – do­pływ Sanu
  • Rudna – wznie­sie­nie w Gó­rach Kru­czych
  • Rudna – gmina wiej­ska
  • Rudna – dawna gro­ma­da w po­wie­cie lu­biń­skim

Wikipedia


rudnia

daw­niej:
1. ko­pal­nia rudy;
2. piec, w któ­rym topi się rudę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. górn. miej­sce wy­do­by­wa­nia rudy że­la­za

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rud­nia – część wsi Iłowa w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Ruda-Huta
  • Rud­nia – przy­sió­łek wsi Czar­na Wieś Ko­ściel­na w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Czar­na Bia­ło­stoc­ka
  • Rud­nia – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Mi­cha­ło­wo
  • Rud­nia – osada w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Wej­he­ro­wo
  • Rud­nia – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Za­le­wo
  • Rud­nia (do­pływ Bia­łej Lą­dec­kiej)
  • Rud­nia (do­pływ Narwi)
  • Rud­nia (do­pływ Sanu)
  • Rud­nia – dawna gro­ma­da
  • Rud­nia – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie brze­skim, w siel­so­wie­cie Do­ma­cze­wo
  • Rud­nia – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie iwa­ce­wic­kim, w siel­so­wie­cie Byteń
  • Rud­nia – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie iwa­ce­wic­kim, w siel­so­wie­cie Rzecz­ki

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. rudnik

Wiktionary


rudnianin

miesz­ka­niec Rud­nej


SJP.pl


rudnianka

miesz­kan­ka Rud­nej


SJP.pl

Rud­nian­ka (biał. Руднянка) – rzeka na Bia­ło­ru­si, le­wo­stron­ny do­pływ Grzyw­dy.

Dłu­gość rzeki wy­no­si 19 km, po­wierzch­nia do­rze­cza – 110 km². Źró­dło znaj­du­je się 1,5 km na pół­noc­ny wschód od wsi Za­wod­ny Las. Ucho­dzi do Grzyw­dy, przy wsi Lu­bi­szczy­ce. Ska­na­li­zo­wa­na w gór­nym i środ­ko­wym biegu. Naj­więk­szy do­pływ Szu­la­ków­ka.

Wikipedia


rudnica

ru­do­brą­zo­wa mrów­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rud­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Sto­szo­wi­ce
  • Rud­ni­ca – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Krze­szy­ce
  • Rud­ni­ca – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Za­błu­dów
  • Rud­ni­ca – część wsi Kłę­bo­wiec w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Rud­ni­ca – rzeka, do­pływ No­te­ci
  • Rud­ni­ca – stru­ga, do­pływ So­win­ki
  • Rud­ni­ca – stru­ga, do­pływ Rudy
  • Rud­ni­ca – skał­ka w Kar­ko­no­skim Parku Na­ro­do­wym
  • Rud­ni­ca – dawna gmina w woj. wroc­ław­skim (dzi­siej­sze woj. dol­no­ślą­skie)
  • Rud­ni­ca – dawna gro­ma­da w woj. wroc­ław­skim (dzi­siej­sze woj. dol­no­ślą­skie)
  • Rud­ni­ca – dawna sta­cja ko­le­jo­wa w Rud­ni­cy, w woj. lu­bu­skim
  • Rud­ni­ca – wieś w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Urze­cze

Wikipedia


rudnicki

przy­miot­nik od: Rud­nik, Rud­ni­ki


SJP.pl

Rud­nic­ki – pol­skie naz­wi­sko:

Wikipedia


rudniczanin

miesz­ka­niec Rud­ni­ka, Rud­nik


SJP.pl


rudniczanka

miesz­kan­ka Rud­ni­ka, Rud­nik


SJP.pl


rudnik

daw­niej: gór­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rud­nik – część mia­sta By­cha­wa
  • Rud­nik – część mia­sta Gru­dziądz
  • Rud­nik – część mia­sta Lu­blin
  • Rud­nik – część mia­sta Szcze­cin
  • Rud­nik – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Rud­nik
  • Rud­nik – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Wólka
  • Rud­nik – część wsi Ką­ko­lew­ni­ca w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ką­ko­lew­ni­ca
  • Rud­nik – część wsi Tu­bą­dzin w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew
  • Rud­nik – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Będ­ków
  • Rud­nik – część wsi Rud­ni­czek w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Głow­no
  • Rud­nik – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie Dob­czy­ce
  • Rud­nik – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie Suł­ko­wi­ce

Wikipedia


rudniki

daw­niej: gór­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rud­ni­ki – dziel­ni­ca Gdań­ska
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Mię­dzy­rzec Pod­la­ski
  • Rud­ni­ki – część wsi Bed­na­rzów­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Dę­bo­wa Kłoda
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Wi­to­nia
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pęcz­niew
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­ko­łow­skim, w gmi­nie Repki
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Tłuszcz
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Rud­ni­ki
  • Rud­ni­ki – część wsi Po­mi­ga­cze w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Tu­rośń Ko­ściel­na
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Za­wa­dy
  • Rud­ni­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Racz­ki
  • Rud­ni­ki – ko­lo­nia w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca

Wikipedia


rudno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rudno – część mia­sta Gdańsk
  • Rudno – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wo­łow­skim, w gmi­nie Wołów
  • Rudno – osada leśna w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo
  • Rudno – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Czer­ni­ko­wo
  • Rudno – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Żmudź
  • Rudno – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów
  • Rudno – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Mi­la­nów
  • Rudno – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. no­wo­sol­skim, w gmi­nie Nowa Sól
  • Rudno – część wsi Be­sie­kierz Na­wo­jo­wy w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Zgierz
  • Rudno – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Krze­szo­wi­ce
  • Rudno – część wsi Il­ko­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Żabno
  • Rudno – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Dobre

Wikipedia


rudny

do­ty­czą­cy rudy; za­wie­ra­ją­cy rudę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) górn. od­no­szą­cy się do rudy, za­wie­ra­ją­cy rudę

 (1.2) stpol. czer­wo­ny

 (1.3) daw. ru­da­wy, rdza­wy, śnia­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrudnɨ, AS: rudny

Wiktionary


rudo-czarny

w czę­ści rudy, w czę­ści czar­ny


SJP.pl


rudo-zielony

w czę­ści rudy, w czę­ści zie­lo­ny


SJP.pl


rudoblond

blond o od­cie­niu rudym


SJP.pl


rudobrody

ma­ją­cy rudą brodę; ry­żo­bro­dy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma rudy za­rost na bro­dzie

 (1.2) taki, który ma rudy pod­bró­dek, brodę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fry­de­ryk I Ru­do­bro­dy – ce­sarz nie­miec­ki
  • Ru­do­bro­dy – film z 1965 roku, w re­ży­se­rii Akiry Ku­ro­sa­wy
  • Ru­do­bro­dy – fran­cu­ski se­rial ani­mo­wa­ny z 1997 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­czel­nik, tęgi, ru­do­bro­dy Nie­miec, na­ka­za­wszy im zna­kiem mil­cze­nie, po­czął na­stęp­nie na­słu­chi­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈbrɔdɨ, AS: rudobrody

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryżobrody, miedzianobrody; hist. barbarossa

Wiktionary


rudobrunatny

bru­nat­ny o rudym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bru­nat­ny z rudym od­cie­niem

Wiktionary


rudobrzuchy

1. o zwie­rzę­ciu: ma­ją­cy rudą sierść na brzu­chu;
2. drozd ru­do­brzu­chy, bły­szczak ru­do­brzu­chy - ga­tun­ki pta­ków;
3. dik­dik ru­do­brzu­chy, kocz­ko­dan ru­do­brzu­chy - ga­tun­ki ssa­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma rude pod­brzu­sze

Wiktionary


rudobrązowawy

brą­zo­wa­wy o od­cie­niu rudym


SJP.pl


rudobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu rudym


SJP.pl


rudoczarny

czar­ny o rudym od­cie­niu


SJP.pl


rudoczelny

ga­ze­lop­ka ru­do­czel­na - ga­tu­nek an­ty­lo­py


SJP.pl


rudoczerwony

czer­wo­ny o rudym od­cie­niu


SJP.pl


rudodzioby

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma rudy dziób

Wiktionary


rudogardły

sokół ru­do­gar­dły, ste­pów­ka ru­do­gar­dła, błę­kit­nik ru­do­gar­dły - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


rudogłowy

1. dzierz­ba ru­do­gło­wa - ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny dzierzb; ru­do­głów­ka;
2. skrzyd­li­niak ru­do­gło­wy - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny skrzyd­li­nia­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­sia­da rudą głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔɡˈwɔvɨ, AS: rudogu̯ovy

Wiktionary


rudogłówka

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny dzierzb; dzierz­ba ru­do­gło­wa


SJP.pl


rudolf

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ru­dolf – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Ut­wo­rzo­ne ze słów „hrod” - sława, chwa­ła i „wolf” - wilk. Imię to za­pi­sy­wa­no w Pol­sce od XII wieku, m.in. w for­mach "Ro­dul­fus", "Ru­dol­fus", "Ru­dolf" i "Ru­dulf". Czę­sto wy­stę­po­wa­ło w ro­dach pa­nu­ją­cych Au­strii i Nie­miec. Jego żeń­ski­mi od­po­wied­ni­ka­mi są Ru­dol­fa i Ru­dol­fi­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­dolf zga­dza się, pa­saw­czy­cy Le­o­pol­da przy­by­wa­ją do Pragi i jak każda na­jem­na armia łupią i gra­bią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrudɔlf, AS: rudolf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Rudolfina ż., Rudolfa ż.

 przym. rudolfiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Rudi, Rudek

Wiktionary


rudolfa

imię mę­skie


SJP.pl

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Ru­dolf"

Ru­dol­fa, Ru­dol­fi­na – imio­na po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go; żeń­skie od­po­wied­ni­ki imie­nia Ru­dolf, które wy­wo­dzi się od słów oz­na­cza­ją­cych "sława wilka".

Wikipedia


rudolfina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Ru­dol­fa"

Ru­dol­fi­na, Ru­dol­fa – imio­na po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go; żeń­skie od­po­wied­ni­ki imie­nia Ru­dolf, które wy­wo­dzi się od słów oz­na­cza­ją­cych "sława wilka". Ru­dol­fi­na ut­wo­rzo­na jest przy uży­ciu su­fik­su "-ina", który słu­żył do two­rze­nia imion zdrob­nia­łych (por. Al­ber­ty­na).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrudɔlˈfʲĩna, AS: rudolfʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Rudolf m.

Wiktionary


rudolfininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ru­dol­fi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


rudolfostwo

Ru­dolf z mał­żon­ką; Ru­dol­fo­wie


SJP.pl


rudolfowie

Ru­dolf z mał­żon­ką; Ru­dol­fo­stwo


SJP.pl


rudolfowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ru­dol­fa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


rudolicy

1. suseł ru­do­li­cy - ga­tu­nek gry­zo­nia z ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych;
2. tra­go­pan ru­do­li­cy - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych


SJP.pl


rudolph

[czy­taj: RUdolf] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­dolph – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Wood
  • Ru­dolph – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Wood
  • Ru­dolph – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Wood
  • Ru­dolph (ang. Ru­dolph Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Wood

Wikipedia


rudomino

naz­wi­sko


SJP.pl

Ru­do­mi­no ( Ru­da­mi­na) – mia­stecz­ko na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie wi­leń­skim, sie­dzi­ba gminy Ru­do­mi­no.

Wikipedia


rudonogi

1. mróż­ka ru­do­no­ga - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny żron­ko­wa­tych;
2. pędź­ka ru­do­no­ga - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny ło­wi­ko­wa­tych


SJP.pl


rudonośny

ob­fi­tu­ją­cy w rudę; do­star­cza­ją­cy rudy; za­wie­ra­ją­cy rudę


SJP.pl


rudonóg

opuch­lak ru­do­nóg - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


rudoogonowy

1. kocz­ko­dan ru­do­o­go­no­wy - ga­tu­nek małpy;
2. wie­wiór­ka ru­do­o­go­no­wa - ga­tu­nek gry­zo­nia


SJP.pl


rudopióry

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma rude pióra, pie­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈpʲjurɨ, AS: rudopʹi ̯ury

Wiktionary


rudopochodny

uzy­ska­ny z rudy


SJP.pl


rudopomarańczowy

po­ma­rań­czo­wy o rudym od­cie­niu


SJP.pl


rudopłowy

płowy o rudym od­cie­niu


SJP.pl


rudoropomasowiec

sta­tek wodny do prze­wo­zu cie­kłe­go pa­li­wa i rudy; ro­po­ru­do­ma­so­wiec


SJP.pl


rudorzęsy

ma­ją­cy rude rzęsy


SJP.pl


rudosamochodowiec

sta­tek wodny do prze­wo­zu rudy i sa­mo­cho­dów


SJP.pl


rudoskrzydły

fran­ko­lin ru­dos­krzy­dły, chwost­ka ru­dos­krzy­dła - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma rude skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔˈskʃɨdwɨ, AS: rudoskšydu̯y

Wiktionary


rudosterka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych


SJP.pl


rudosterny

ża­łob­ni­ca ru­do­ster­na - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ka­ka­du­o­wa­tych


SJP.pl


rudoszary

szary o rudym od­cie­niu


SJP.pl


rudoszyjka

po­wróz­ka ru­do­szyj­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


rudowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Ru­do­wicz (ur. 1929) – pol­ski eko­no­mi­sta
  • Ma­rian­na Ru­do­wicz (1918-1995) – pol­ska pi­sar­ka
  • Te­re­sa Ru­do­wicz (1928-1994) – pol­ska ma­lar­ka

Wikipedia


rudowiec

sta­tek do prze­wo­zu rudy


SJP.pl


rudowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rudowy

po­cho­dzą­cy od rudy (np. rudy że­la­za)


SJP.pl


rudowąsy

ma­ją­cy rude wąsy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma rude wąsy

Wiktionary


rudowęglowiec

sta­tek wodny do prze­wo­zu węgla i rudy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. sta­tek hand­lo­wy przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu rudy i węgla;

Wiktionary

Ru­do­wę­glo­wiec – ro­dzaj ma­sow­ca – sta­tek wodny przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­zu za­rów­no węgla, jak i rudy.

Po­sia­da duże luki ła­dun­ko­we i wzmoc­nio­ne dno wew­nętrz­ne. Przy peł­nym ła­dun­ku względ­nie lek­kie­go węgla ła­dow­nie stat­ku są cał­ko­wi­cie i rów­no­mier­nie wy­peł­nio­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po kil­ku­mie­sięcz­nych de­ba­tach i prze­tar­gach, jakie upły­nę­ły od czasu wy­co­fa­nia z ek­splo­a­ta­cji pier­wsze­go stat­ku pol­skie­go prze­my­słu okrę­to­we­go, ru­do­wę­glow­ca „Soł­dek”, za­pa­dła wresz­cie de­cyz­ja co do jego dal­szych losów.

Wiktionary


rudowłos

ty­ko­tek ru­do­włos - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ko­łat­ko­wa­tych


SJP.pl


rudowłosa

ma­ją­cy rude włosy; ry­żo­wło­sy, mie­dzia­no­wło­sy, ogni­sto­wło­sy, czer­wo­no­wło­sy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­do­wło­sa (film)
  • Ru­do­wło­sa (po­wieść Or­ha­na Pa­mu­ka)
  • Ru­do­wło­sa (po­wieść Jaye Wells)

Wikipedia


rudowłosy

ma­ją­cy rude włosy; ry­żo­wło­sy, mie­dzia­no­wło­sy, ogni­sto­wło­sy, czer­wo­no­wło­sy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy rude włosy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­bar­dziej na­ra­żo­ne na pro­mie­nio­wa­nie są osoby ru­do­wło­se, pie­go­wa­te, o jas­nej kar­na­cji i oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɔvˈwɔsɨ, AS: rudovu̯osy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudowłosa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rudy; pot. ryżowłosy

Wiktionary


rudozbiornikowiec

ru­do­wiec ze zbior­ni­ka­mi przy­sto­so­wa­ny­mi do prze­wo­zu ła­dun­ków cie­kłych


SJP.pl


rudozielony

zie­lo­ny o rudym od­cie­niu


SJP.pl


rudozłoty

złoty o od­cie­niu rudym


SJP.pl


rudołowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ru­do­ło­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Roź­wie­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś na­le­żą­ca do mia­sta Ja­ro­sła­wia po­ło­żo­na była na prze­ło­mie XVI i XVII wieku w po­wie­cie prze­my­skim ziemi prze­my­skiej wo­je­wództ­wa ru­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa prze­my­skie­go.

Wikipedia


rudości

cecha oz­na­cza­ją­ca, że coś ma kolor rdzy; rdza­wość, bru­nat­ność


SJP.pl


rudość

cecha oz­na­cza­ją­ca, że coś ma kolor rdzy; rdza­wość, bru­nat­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest rude; cecha tych, któ­rzy są rudzi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudy mos., rudzielec m., rudzik m., ruda ż.

 przym. rudy

 przysł. rudo

Wiktionary


rudożółty

żółty o od­cie­niu rudym


SJP.pl


rudy

1. bę­dą­cy ko­lo­ru rdzy; czer­wo­no­brą­zo­wy, ryży, rdza­wy;
2. ma­ją­cy rude włosy, np. ruda dziew­czy­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w ko­lo­rze rdzy

 (1.2) o czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu: ma­ją­cy rude (1.1) włosy (sierść)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rudy (1.2) czło­wiek lub zwie­rzę

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od: ruda

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rudy – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Solec Ku­jaw­ski
  • Rudy – część wsi Za­krzó­wek-Wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Za­krzó­wek
  • Rudy – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Koń­sko­wo­la
  • Rudy – część wsi Bil­czy­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Gdów
  • Rudy – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Kuź­nia Ra­ci­bor­ska
  • Rudy – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Wa­śniów
  • Rudy – część wsi Świn­ków w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Kro­to­szyn
  • Rudy – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Strzał­ko­wo
  • Rudy – dawna gro­ma­da
  • Rudy – staw rybny po­bli­żu re­zer­wa­tu przy­ro­dy Stawy Mi­lic­kie, w za­chod­niej czę­ści Rudy Żmi­grodz­kiej (gmina Żmi­gród)
  • Rudy – sta­cja kolei wą­sko­to­ro­wej w Ru­dach (woj. ślą­skie), na linii Gli­wi­ce – Ra­ci­bórz
  • Rudy – część Dą­bro­wy Gór­ni­czej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrudɨ, AS: rudy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudzielec m., rudasek m., rudaska ż., rudzik mzw., ruda ż., rudość ż., Ruda ż.

 przym. rudawy

 przysł. rudo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płomienisty, rdzawy, rudawy, miedziany, ryży

 (2.1) rudzielec, rudowłosy, rudowłosa, rudasek, rudaska

Wiktionary


rudyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­te­usz Rudyk – pol­ski ko­larz to­ro­wy
  • Pan­te­lej­mon (Rudyk) – ro­syj­ski du­chow­ny pra­wo­sław­ny
  • Ste­fan (Rudyk) – pol­ski du­chow­ny pra­wo­sław­ny

Wikipedia


rudyment

1. pod­sta­wa, fun­da­ment, po­czą­tek;
2. po­zo­sta­łość, reszt­ka cze­goś zni­szczo­ne­go;
3. w bio­lo­gii: na­rząd szcząt­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pod­sta­wa lub po­czą­tek cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rudymentarny

Wiktionary


rudymentacja

pro­ces ewo­lu­cyj­ne­go uw­stecz­nia­nia, za­ni­ka­nia na­rzą­du w or­ga­niz­mach da­ne­go szcze­pu


SJP.pl


rudymentarny

1. ele­men­tar­ny, pod­sta­wo­wy;
2. za­ni­ka­ją­cy, szcząt­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. po­cząt­ko­wy, ele­men­tar­ny, pod­sta­wo­wy, pier­wot­ny

 (1.2) książk. szcząt­ko­wy, za­ni­ka­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­to­miast oczy­wi­ście spra­wa jest tutaj na­tu­ry ru­dy­men­tar­nej, dla­te­go że cho­dzi o prawo świad­ka do ko­rzy­sta­nia z po­mo­cy peł­no­moc­ni­ka, co gwa­ran­tu­je mu usta­wa o sej­mo­wej ko­mi­sji śled­czej.

 (1.2) Uprzą­ta­nie liści i wy­wo­że­nie sko­szo­nej trawy zu­ba­ża ten ru­dy­men­tar­ny eko­sy­stem, przez co ko­niecz­ne jest po­da­wa­nie sztucz­nych na­wo­zów, a nie­raz także pod­le­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrudɨ̃mɛ̃nˈtarnɨ, AS: rudỹmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudyment m., rudymentacja ż., rudymentarność ż.

 przym. rudymentalny

 przysł. rudymentarnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) początkowy, elementarny, podstawowy, pierwotny, daw. rudymentalny

 (1.2) szczątkowy, zanikający, daw. rudymentalny

Wiktionary


rudyst

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych mał­żów ra­fo­wych


SJP.pl


rudysty

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych mał­żów ra­fo­wych


SJP.pl


rudyszwałd

Ru­dysz­wałd ( Rudyšvald, Ru­ders­wald) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Krzy­ża­no­wi­ce, nad gra­ni­cą z Cze­cha­mi, w środ­ko­wej czę­ści Bramy Mo­raw­skiej. Przez wio­skę prze­pły­wa potok Bełk, który ucho­dzi do pły­ną­cej nie­o­po­dal rzeki Odry.

Wikipedia


rudziak

śro­do­wi­sko­wo: wagon do prze­wo­zu rudy


SJP.pl


rudzianin

miesz­ka­niec Rudy Pa­bia­nic­kiej, Rudy Ślą­skiej


SJP.pl


rudzianka

miesz­kan­ka Rudy Pa­bia­nic­kiej, Rudy Ślą­skiej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­dzian­ka – stru­ga, do­pływ Płoni
  • Ru­dzian­ka – stru­ga, do­pływ Ka­na­łu Bema
  • Ru­dzian­ka – dawna ko­lo­nia na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w gmi­nie Cej­ki­nie.
  • Ru­dzan­ka – potok, do­pływ Du­naj­ca

Wikipedia


rudzica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­dzi­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lu­bań­skim, w gmi­nie Sie­kier­czyn
  • Ru­dzi­ca – część wsi Po­dłę­że w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Nie­po­ło­mi­ce
  • Ru­dzi­ca – wieś w woj. ślą­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Ja­sie­ni­ca
  • Ru­dzi­ca – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Kramsk
  • Ru­dzi­ca – dawna gro­ma­da w po­wie­cie biel­skim
  • Ru­dzi­ca – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ko­niń­skim
  • Ru­dzi­ca (gmina)

Wikipedia


rudziczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim w po­wie­cie pszczyń­skim, w gmi­nie Su­szec;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­dzicz­ka – wieś w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Prud­nik
  • Ru­dzicz­ka – wieś w woj. ślą­skim, w pow. pszczyń­skim, w gmi­nie Su­szec
  • Ru­dzicz­ka – dawna gmina wiej­ska, funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 1945-1954
  • Ru­dzicz­ka – zbio­ro­wa gmina wiej­ska funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 1874-1945
  • Ru­dzicz­ka – dawna gro­ma­da

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rudziczecki

Wiktionary


rudziej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rudo


SJP.pl


rudzielec

po­tocz­nie: osoba o ru­dych wło­sach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś o ru­dych wło­sach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) żart. lis

 (2.2) środ. sport. w ko­lar­stwie: kask marki Rudy Pro­ject

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈd͡ʑɛlɛt͡s, AS: ruʒ́elec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudy mos., rudość ż., ruda ż.

 przym. rudy, rudawy

Wiktionary


rudzielka

ru­do­wło­sa ko­bie­ta


SJP.pl


rudzienice

Ru­dzie­ni­ce (niem. "Ra­ud­nitz") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Iława.

Do 1954 roku oraz w la­tach 1973–1976 miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Ru­dzie­ni­ce. W la­tach 1954–1973 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ru­dzie­ni­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


rudzieniec

Ru­dzie­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie par­czew­skim, w gmi­nie Mi­la­nów.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Pa­ra­fia św. Jo­za­fa­ta w Gęsi.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


rudzienko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­dzien­ko – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów
  • Ru­dzien­ko – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Dobre
  • Ru­dzien­ko – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ot­woc­kim, w gmi­nie Koł­biel
  • Ru­dzien­ko – dawna gmina wiej­ska

Wikipedia


rudzieński

przy­miot­nik od: Rudna


SJP.pl


rudzik

1. ptak z ro­dzi­ny dro­zdów (Erit­ha­cus ru­be­cu­la); rasz­ka;
2. re­gio­nal­na nazwa kieł­bia (ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Erit­ha­cus ru­be­cu­la|ref=tak., wy­stę­pu­ją­cy licz­nie w Pol­sce nie­wiel­ki ptak z rdza­wym pod­gard­lem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­dzik (Erit­ha­cus ru­be­cu­la) na­zy­wa­ny rów­nież rasz­ką, ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mu­cho­łów­ko­wa­tych.
  • Ru­dzik – szczyt w Gó­rach So­ko­lich

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrud͡ʑik, AS: ruʒ́ik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rudy mos., rudość ż.

 przym. rudy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) raszka

Wiktionary


rudziniec

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ru­dzi­niec (niem. "Ru­dzi­nitz", 1936–1945 "Rud­gers­ha­gen") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie Ru­dzi­niec, sie­dzi­ba gminy Ru­dzi­niec.

Wikipedia


rudziniecki

przy­miot­nik od: Ru­dzi­niec


SJP.pl


rudzio

zdrob­nie­nie od: Ru­dolf (imię mę­skie)


SJP.pl


rudziszki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­dzisz­ki – mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie troc­kim, sie­dzi­ba gminy Ru­dzisz­ki
  • Ru­dzisz­ki – wieś w Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo
  • Ru­dzisz­ki, Ru­dzisz­ki Pod­wi­lej­skie – chu­tor w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Ryteń
  • Ru­dzisz­ki, Ru­dzisz­ki Żu­siń­skie – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Ryteń
  • Ru­dzisz­ki – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Wor­nia­ny
  • Ru­dzisz­ki 1 – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Wor­nia­ny, sie­dzi­ba Bia­ło­ru­skiej Elek­trow­ni Ją­dro­wej
  • Ru­dzisz­ki – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Mu­ro­wa­na Osz­mian­ka
  • Ru­dzisz­ki − wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Soły
  • Ru­dzisz­ki – dawny fol­wark. Te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny, leżą w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Soły
  • Ru­dzisz­ki – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie po­staw­skim, w siel­so­wie­cie Łyn­tu­py.
  • Ru­dzisz­ki – gmina na Lit­wie
  • Ru­dzisz­ki – dawna gmina w II Rze­czy­po­spo­li­tej

Wikipedia


rudzizna

prze­sta­rza­le: rudy kolor


SJP.pl


rudziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ru­dziń­ski
  • Anna Ru­dziń­ska
  • Eu­sta­chy Ru­dziń­ski
  • Filip Ru­dziń­ski
  • He­le­na Ru­dziń­ska
  • Ka­zi­mierz Ru­dziń­ski (Ru­dzień­ski), herbu Prus III.
  • Krzysz­tof Ru­dziń­ski
  • Mi­chał Ru­dziń­ski (Ru­dzień­ski), herbu Prus III.
  • We­ne­da Do­ba­czew­ska, z domu Ru­dziń­ska
  • Wi­told Ru­dziń­ski
  • Zbi­gniew Ru­dziń­ski

Wikipedia


rudzki

przy­miot­nik od: Ruda Huta, Ruda Pa­bia­nic­ka, Ruda Ślą­ska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z: Ruda-Huta

 (1.2) zwią­za­ny z: Ruda Pa­bia­nic­ka

 (1.3) zwią­za­ny z: Ruda Ślą­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ci­szek Skar­bek Rudz­ki – pol­ski pu­bli­cy­sta, pi­sarz, praw­nik i nu­miz­ma­tyk
  • Kon­stan­ty Rudz­ki – pol­ski in­ży­nier
  • Ka­zi­mierz Rudz­ki – pol­ski aktor, re­ży­ser, kon­fe­ran­sjer i pe­da­gog
  • Mi­chał Rudz­ki – pol­ski gracz e-spor­to­wy
  • Mi­ko­łaj Rudz­ki – kanc­lerz ziem­ski Księ­stwa Cie­szyń­skie­go

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrut͡sʲci, AS: rucʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruda-Huta ż.

Wiktionary


rudłonogi

o ce­chach ru­dło­no­gich (rząd pta­ków)


SJP.pl


rudłonogie

rząd pta­ków, gnia­zdow­ni­ków, do­sko­na­le pły­wa­ją­cych i nur­ku­ją­cych (na­le­żą tu mię­dzy in­ny­mi: fre­ga­ty, pe­li­ka­ny, kor­mo­ra­ny); wio­sło­no­gie, peł­no­płet­we, pe­li­ka­no­we


SJP.pl


rufa

tył stat­ku, okrę­tu, łodzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. tylna część ka­dłu­ba stat­ku;

 (1.2) przen. żart. po­ślad­ki

 (1.3) żegl. pot. zwrot przez rufę

Wiktionary

Rufa – tylna część jed­nost­ki pły­wa­ją­cej, za­rów­no w jej czę­ści na­wod­nej, jak i pod­wod­nej. Ist­nie­je wiele ro­dza­jów form kon­struk­cyj­nych ruf. Wraz z roz­wo­jem że­glu­gi ule­ga­ły one mo­dy­fi­ka­cjom za­rów­no ze wzglę­du na wy­ko­rzy­sty­wa­ny ma­te­riał, przez­na­cze­nie stat­ku, jak i pa­nu­ją­cą w da­nych cza­sach modę. Rufa może być za­koń­czo­na pa­wę­żą zo­rien­to­wa­ną pro­sto­pad­le wzglę­dem lu­stra wody lub po­chy­lo­ną w kie­run­ku rufy, czy dzio­bu jed­nost­ki. Rufa może wy­sta­wać nad po­wierzch­nię wody, two­rząc nawis ru­fo­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re jed­nost­ki po­sia­da­ją iden­tycz­ny dziób i rufę, co za­pew­nia jed­na­ko­we wa­run­ki pły­wa­nia w obu kie­run­kach.

 (1.2) Sprze­daw­czy­ni zlek­ce­wa­ży­ła mnie, obró­ci­ła się rufą i wysz­ła na za­ple­cze.

 (1.3) Jacht zro­bił rufę i wy­o­strzył do pół­wia­tru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrufa, AS: rufa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rufowy

Wiktionary


rufin

imię mę­skie


SJP.pl

Rufin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, wy­wo­dzą­ce się od imie­nia Rufus. Ła­ciń­ska koń­ców­ka "-inus" oz­na­cza przy­na­leż­ność, stąd zna­cze­niem imie­nia jest „przy­na­le­żą­cy do Ru­fu­sa”. W ję­zy­ku pol­skim nie wy­stą­pi­ło w śred­nio­wie­czu.

Imię mało po­pu­lar­ne w Pol­sce, o ma­le­ją­cej po­pu­lar­no­ści. W lipcu 2019 w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, wy­ka­za­no 391 męż­czyzn o tym imie­niu, w stycz­niu 2024 – 324 męż­czyzn, a w 2025 roku – 317 osób.

Wikipedia


rufina

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­fi­na (imię)
  • Ru­fi­na – miej­sco­wość we Wło­szech

Wikipedia


rufinowie

Rufin z żoną


SJP.pl


rufinowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ru­fi­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


rufnica

belka sta­no­wią­ca za­koń­cze­nie rufy stat­ku; stewa tylna


SJP.pl


rufowiec

śro­do­wi­sko­wo: sta­tek do po­ło­wu ryb w sieci spu­szcza­ne z jego tyl­nej czę­ści


SJP.pl


rufowy

przy­miot­nik od: rufa, np. ar­ma­ta ru­fo­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rufą, do­ty­czą­cy fufy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rufa ż.

Wiktionary


rufus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Rufus – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „ru­do­wło­sy”. Ist­nia­ło kil­ku­na­stu świę­tych o tym imie­niu.

Rufus imie­ni­ny ob­cho­dzi: 14 czerw­ca, 27 sierp­nia, 25 wrze­śnia, 7 li­sto­pa­da, 21 li­sto­pa­da, 28 li­sto­pa­da i 18 grud­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­drów­cie wy­bra­ne­go w Panu Ru­fu­sa i jego matkę, która jest i moją matką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrufus, AS: rufus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Rufusowy

 rzecz. Rufusek mos.

Wiktionary


rufusek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Rufus

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ru­fu­sku, pomóż babci wnieść spra­wun­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rufus mos.

 przym. Rufusowy

Wiktionary


rufusowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ru­fu­sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rufus mos., Rufusek mos.

Wiktionary


rug

daw­niej:
1. do­cho­dze­nie urzę­do­we, śledzt­wo są­do­we; rugi;
2. zmarszcz­ka, bru­zda


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Karl Lud­wig Rug – nie­miec­ki hi­sto­ryk
  • Tho­mas Rug – nie­miec­ki ma­larz
  • RUG
  • Under Rug Swept

Wikipedia


ruga

tyle co: bura


SJP.pl


ruganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rugać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruga ż., zruganie n.

 czas. rugać ndk., zrugać dk., rugnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) besztanie, strofowanie, łajanie

Wiktionary


rugać

po­tocz­nie: wy­zy­wać, besz­tać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ru­gnąć lub zru­gać)

 (1.1) wy­ra­żać nie­za­do­wo­le­nie z czy­je­goś nie­wła­ści­we­go po­stę­po­wa­nia w ostry, ka­te­go­rycz­ny spo­sób

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. besztać, ganić, łajać; pot. objeżdżać, obtańcowywać, obsztorcowywać, sztorcować; wulg. opieprzać, opierdalać

Wiktionary


rugbista

[czy­taj: rug­bi­sta albo rag­bi­sta] męż­czyz­na upra­wia­ją­cy rugby; rug­by­sta


SJP.pl


rugbistka

→ rug­bi­sta; rug­byst­ka


SJP.pl


rugbowy

→ rugby [czy­taj: rag­bo­wy]


SJP.pl


rugby

[czy­taj: rugby albo ragby] dru­ży­no­wa gra spor­to­wa z uży­ciem owal­nej piłki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. sport dru­ży­no­wy z uży­ciem owal­nej piłki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rugby – ze­spo­ło­wa gra spor­to­wa i jej od­mia­ny:
    • rugby union – rugby 15-oso­bo­we
      • rugby 7 – 7-oso­bo­wa, olim­pij­ska od­mia­na rugby union
      • rugby 10 – 10-oso­bo­wa od­mia­na rugby
    • rugby le­a­gue – rugby 13-oso­bo­we
      • rugby le­a­gue se­vens – 7-oso­bo­wa od­mia­na rugby le­a­gue
      • rugby le­a­gue nines – 9-oso­bo­wa od­mia­na rugby le­a­gue
  • rugby pod­wod­ne – ze­spo­ło­wa gra spor­to­wa roz­gry­wa­na pod po­wierzch­nią wody w ba­se­nie
  • rugby na wóz­kach – ze­spo­ło­wa gra spor­to­wa dla osób z nie­peł­no­spraw­no­ścia­mi koń­czyn dol­nych
  • Rugby – mia­sto w An­glii (Wiel­ka Bry­ta­nia), od któ­re­go po­cho­dzi nazwa gry rugby
    • Rugby – dy­strykt o sta­tu­sie bo­ro­ugh w hrab­stwie War­wicks­hi­re (An­glia)
    • Rugby – sta­cja ko­le­jo­wa w Rugby

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruɡbɨ, AS: rugby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rugbista m., rugbistka ż.

 przym. rugby'owy

Wiktionary


rugby'owy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rugby, do­ty­czą­cy rugby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rugby n.

Wiktionary


rugbysta

[czy­taj: rug­bi­sta albo rag­bi­sta] męż­czyz­na upra­wia­ją­cy rugby; rug­bi­sta


SJP.pl


rugbystka

→ rug­by­sta; rug­bist­ka


SJP.pl


rugi

daw­niej:
1. usu­wa­nie chło­pów z upra­wia­nej przez nich ziemi;
2. do­cho­dze­nie urzę­do­we, śledzt­wo są­do­we; rug


SJP.pl


rugia

na­le­żą­ca do Nie­miec wyspa na Morzu Bał­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nie­miec­ka wyspa na Morzu Bał­tyc­kim;

Wiktionary

Rugia ( Rügen, wym. "MAF:", w dia­lek­cie ru­gij­skim "Rȯjana", "Rāna"; pol. hist. także "Roja", "Ruja", "Ru­ja­na") – naj­więk­sza wyspa Nie­miec oraz Po­mo­rza, zlo­ka­li­zo­wa­na w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści Morza Bał­tyc­kie­go. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie w ca­ło­ści usy­tu­o­wa­na w po­wie­cie Vor­pom­mern-Rügen i w kraju związ­ko­wym Me­klem­bur­gia-Po­mo­rze Przed­nie. W la­tach 1949–1990 na­le­ża­ła do Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej (NRD).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ame­ry­ka­nie wła­śnie mi­ja­li Rugię na wy­so­ko­ści 20 000 m, wciąż przy­spie­sza­jąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruɟja, AS: ruǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rugijczyk mos., Rugijka ż.

 przym. rugijski

Wiktionary


rugijski

przy­miot­nik od: Rugia (naj­więk­sza wyspa nie­miec­ka)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rugią, do­ty­czą­cy Rugii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rugia ż., Rugijczyk mos., Rugijka ż.

Wiktionary


rugnąć

zwy­zy­wać


SJP.pl


rugowanie

1. usu­wać kogoś z zaj­mo­wa­ne­go miej­sca, wy­dzie­dzi­czać z nie­ru­cho­mo­ści
2. wy­pie­rać, za­stę­po­wać coś czymś innym


SJP.pl


rugować

1. usu­wać kogoś z zaj­mo­wa­ne­go miej­sca, wy­dzie­dzi­czać z nie­ru­cho­mo­ści
2. wy­pie­rać, za­stę­po­wać coś czymś innym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­ru­go­wać)

 (1.1) usu­wać kogoś z zaj­mo­wa­ne­go miej­sca, wy­dzie­dzi­czać z nie­ru­cho­mo­ści

 (1.2) wy­pie­rać, za­stę­po­wać coś czymś innym

 (1.3) mat. zmniej­szać licz­bę zmien­nych lub nie­wia­do­mych w ukła­dzie rów­nań, sto­su­jąc od­po­wied­nie przeksz­tał­ce­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szlach­cie fol­warcz­nej nie za­le­ża­ło je­szcze w tym cza­sie na ru­go­wa­niu chło­pów z grun­tu.

Wiktionary


rugownik

w ma­te­ma­ty­ce: ro­dzaj wyz­nacz­ni­ka, typ funk­cji


SJP.pl

Ru­gow­nik – typ funk­cji, któ­rej ar­gu­men­ta­mi są pary wie­lo­mia­nów lub – z innej per­spek­ty­wy – ich współ­czyn­ni­ki, co czyni ru­gow­nik funk­cją wielu zmien­nych; jest zde­fi­nio­wa­ny wyz­nacz­ni­kiem opi­sa­nym niżej. Klu­czo­wą włas­no­ścią ru­gow­ni­ka jest to, że wy­no­si zero wtedy i tylko wtedy, gdy wie­lo­mia­ny te mają wspól­ny czyn­nik.

Wikipedia


rugowy

zwią­za­ny z ru­ga­mi


SJP.pl


ruhra

[czy­taj: RUra] rzeka w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Niem­czech, prawy do­pływ Renu;

Wiktionary

Ruhra (czyt. [ˈrura], niem. "Ruhr") jest jedną z naj­waż­niej­szych rzek Na­dre­nii Pół­noc­nej-West­fa­lii. Jej dłu­gość to 219,3 km; jej źró­dło znaj­du­je się 674 m n.p.m., jej uj­ście do Renu w Du­is­bur­gu - 17 m n.p.m.

Głów­ne mia­sta to Du­is­burg, Mülheim an der Ruhr, Essen, Bo­chum, Hagen i Dort­mund.

Wikipedia


ruina

1. stan zni­szcze­nia, kra­chu;
2. (zwy­kle w lm - ruiny) gruzy, reszt­ki zni­szczo­nych bu­dow­li;
3. prze­no­śnie:
a) za­nied­ba­ny, zni­szczo­ny bu­dy­nek; ru­de­ra;
b) coś zni­szczo­ne­go, ktoś wy­ni­szczo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan, w któ­rym coś jest upa­dłe, zni­szczo­ne

 (1.2) czło­wiek zde­mo­ra­li­zo­wa­ny; czło­wiek wy­ni­szczo­ny psy­chicz­nie i/lub fi­zycz­nie

 (1.3) krach fi­nan­so­wy lub ma­jąt­ko­wy

 (1.4) obiekt zni­szczo­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ruiny – po­zo­sta­ło­ści zni­szczo­ne­go obiek­tu bu­dow­la­ne­go
  • Ruina – okres w hi­sto­rii Het­ma­na­tu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylko pa­trzeć, jak nowy dy­rek­tor do­pro­wa­dzi ten za­kład do ruiny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈjĩna, AS: rui ̯ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rujnowanie n., zrujnowanie n.

 czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

 przym. zrujnowany

 ims. zrujnowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) upadek, zguba

Wiktionary


ruinacja

po­tocz­nie: do­pro­wa­dze­nie do ruiny, do­szczęt­ne zni­szcze­nie; ruj­na­cja, upa­dek, de­struk­cja, de­mol­ka


SJP.pl


ruinka

zdrob­nie­nie od: ruina


SJP.pl


ruiny

1. stan zni­szcze­nia, kra­chu;
2. (zwy­kle w lm - ruiny) gruzy, reszt­ki zni­szczo­nych bu­dow­li;
3. prze­no­śnie:
a) za­nied­ba­ny, zni­szczo­ny bu­dy­nek; ru­de­ra;
b) coś zni­szczo­ne­go, ktoś wy­ni­szczo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, licz­ba mnoga

 (1.1) ogół po­zo­sta­ło­ści po zni­szczo­nych bu­dow­lach

Wiktionary

Ruiny lub ruina (z łac. "ruere" – prze­wra­cać się) – wi­docz­ne po­zo­sta­ło­ści zni­szczo­ne­go, lecz nie­cał­ko­wi­cie ro­ze­bra­ne­go obiek­tu bu­dow­la­ne­go.

Ruiny pow­sta­ją na sku­tek opu­szcze­nia przez użyt­kow­ni­ków bu­dow­li lub bu­dyn­ków, któ­rych dal­sze użyt­ko­wa­nie nie jest moż­li­we lub opła­cal­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie opu­ści­li to mia­sto, wszę­dzie tylko ruiny i ruiny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rujnowanie n., zrujnowanie n.

 czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

 przym. zrujnowany

 ims. zrujnowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruzy, rumowisko

Wiktionary


ruja

okres wzmo­żo­ne­go po­pę­du płcio­we­go u samic niek­tó­rych ssa­ków; ciecz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. okres wzmo­żo­ne­go po­pę­du płcio­we­go u samic niek­tó­rych ssa­ków

Wiktionary

Ruja, ciecz­ka, estrus ( oe­strus) – faza płod­no­ści samic w cyklu roz­rod­czym więk­szo­ści ssa­ków ło­ży­sko­wych. Ułat­wia sko­ja­rze­nie pary w celu za­pew­nie­nia prze­ka­za­nia genów.

Ruja wy­stę­pu­je cy­klicz­nie – raz ("ssaki mo­no­e­stral­ne") lub kilka ("ssaki po­lie­stral­ne") razy w roku – u psów zwy­kle dwa razy w roku, u in­nych pso­wa­tych i więk­szo­ści ssa­ków dra­pież­nych jeden raz, a u my­szo­wa­tych kilka razy w roku. Poza okre­sem rui sa­mi­ce nie są zdol­ne do roz­ro­du, czy wręcz ko­pu­la­cji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruja, AS: rui ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rujka ż.

 przym. rujowy

Wiktionary


rujewit

bó­stwo sło­wiań­skie


SJP.pl


rujka

zdrob­nie­nie od: ruja


SJP.pl


rujnacja

po­tocz­nie: do­pro­wa­dze­nie do ruiny, do­szczęt­ne zni­szcze­nie; ru­i­na­cja, upa­dek, de­struk­cja, de­mol­ka


SJP.pl


rujnowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ruj­no­wać.

 (1.2) obra­ca­nie cze­goś w ruinę

 (1.3) do­pro­wa­dza­nie do kra­chu, ruiny fi­nan­so­wej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrujnɔˈvãɲɛ, AS: rui ̯novãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruiny ż., zrujnowanie n., ruina ż.

 czas. rujnować ndk., zrujnować dk.

 ims. zrujnowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dewastowanie, niszczenie, pustoszenie, obracanie w gruzy, obracanie w gruzy, obracanie wniwecz

Wiktionary


rujnować

ni­szczyć, psuć, do­pro­wa­dzać do ruiny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zruj­no­wać)

 (1.1) bu­rzyć, ni­szczyć, do­pro­wa­dzać do ruiny

 (1.2) do­pro­wa­dzać do ka­ta­stro­fy fi­nan­so­wej

 (1.3) ni­szczyć czy­jeś zdro­wie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ruj­no­wać się (dk. zruj­no­wać się)

 (2.1) bu­rzyć, ni­szczyć, do­pro­wa­dzać do ruiny sie­bie sa­me­go

 (2.2) do­pro­wa­dzać do ka­ta­stro­fy fi­nan­so­wej sie­bie sa­me­go

 (2.3) ni­szczyć zdro­wie fi­zycz­ne lub psy­chicz­ne sie­bie sa­me­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rujˈnɔvat͡ɕ, AS: rui ̯novać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruiny ż., ruina ż., rujnowanie n.

 ims. zrujnowany

Wiktionary


rujność

w ło­wiect­wie: stan pod­nie­ce­nia płcio­we­go u samic ssa­ków


SJP.pl


rujny

rujna - o cię­żar­nej sa­mi­cy gru­bej zwie­rzy­ny łow­nej


SJP.pl


rujotwórczy

hor­mon ru­jot­wór­czy - żeń­ski hor­mon płcio­wy, wyt­wa­rza­ny głów­nie przez jaj­ni­ki, także przez jądra i korę nad­ner­czy, w po­sta­ci syn­te­tycz­nej sto­so­wa­ny w lecz­nict­wie; estro­gen


SJP.pl


rujowisko

1. okres go­do­wy niek­tó­rych zwie­rząt;
2. miej­sce, gdzie od­by­wa­ją się gody u niek­tó­rych zwie­rząt


SJP.pl


rujowy

przy­miot­nik od: ruja, np. ob­ja­wy ru­jo­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z rują, do­ty­czą­cy rui

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈjɔvɨ, AS: rui ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruja ż.

Wiktionary


rujski

przy­miot­nik od: Ruja (wieś)


SJP.pl


rukiew

by­li­na na­le­żą­ca do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ca w kilku ga­tun­kach upra­wia­nych m.in. do celów spo­żyw­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Na­stur­tium|ref=tak., ro­dzaj by­li­ny na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.2) kulin. po­tra­wa z liści rukwi wod­nej

Wiktionary

Ru­kiew ("Na­stur­tium") – ro­dzaj bylin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je 4 ga­tun­ki. Na­le­żą tu ro­śli­ny, które daw­niej włą­cza­no do ro­dza­ju rze­pi­cha ("Ro­rip­pa"). Ba­da­nia mo­le­ku­lar­ne do­wio­dły odręb­no­ści fi­lo­ge­ne­tycz­nej tego ro­dza­ju, który oka­zał się bli­żej spo­krew­nio­ny z ro­dza­jem rze­żu­cha ("Car­da­mi­ne") niż z "Ro­rip­pa" sensu stric­to.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Już Rzy­mia­nie ja­da­li ruk­wie i bar­dzo im sma­ko­wa­ły.

Wiktionary


rukiewnik

bie­li­nek ru­kiew­nik - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny bie­lin­ko­wa­tych


SJP.pl

Ru­kiew­nik ("Bu­nias" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je trzy ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w Eu­ro­pie, Azji po­łud­nio­wo-za­chod­niej i wschod­niej oraz w pół­noc­nej Afry­ce. W Pol­sce ro­śnie jeden ga­tu­nek in­tro­du­ko­wa­ny i za­do­mo­wio­ny – ru­kiew­nik wschod­ni ("B. orien­ta­lis").

Wikipedia


rukola

jed­no­rocz­na, przy­pra­wo­wa ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych (ro­dzaj sa­ła­ty), ros­ną­ca dziko w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej; ro­kiet­ta siew­na; ruc­co­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. bot. ro­kiet­ta siew­na, ro­śli­na wa­rzyw­na i przy­pra­wo­wa

 (1.2) kulin. ja­rzy­na z pi­kant­nych liści ro­kiet­ty siew­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do obia­du po­da­łem dziś sa­łat­kę z ru­ko­li i sera ple­śnio­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈkɔla, AS: rukola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruccola ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rokietta siewna

Wiktionary


rukolowy

→ ru­ko­la


SJP.pl

Patrz:

rukola

rukosin

Ru­ko­sin – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Tczew. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 224. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


rukować

1. daw­niej:
a) wcho­dzić, wma­sze­ro­wy­wać;
b) wy­ru­szać, umy­kać;
2. gwa­ro­wo: wo­jo­wać, brać udział w woj­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. gw. Śląsk Cie­szyń­ski na­ru­ko­wać)

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Ży­wiec­czyz­na, Lwów, Spisz, Skal­ne Pod­ha­le. iść, za­cią­gąć się, wstę­po­wać do woj­ska

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Ży­wiec­czyz­na, Skal­ne Pod­ha­le. ma­sze­ro­wać

Wiktionary


rukwiel

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, wy­stę­pu­je na wy­brze­żu mor­skim w miej­scach pia­szczy­stych


SJP.pl

Ruk­wiel, dzio­bak ("Ca­ki­le" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych, rzad­ko bylin, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je 7 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na pół­ku­li pół­noc­nej oraz w Au­stra­lii. W Eu­ro­pie rosną dwa ga­tun­ki. Je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju we flo­rze Pol­ski jest ruk­wiel nad­mor­ska "C. ma­ri­ti­ma". Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na sied­li­skach zwią­za­nych z wy­brze­ża­mi mor­ski­mi. Lo­kal­nie i w okre­sach głodu ro­śli­ny z tego ro­dza­ju wy­ko­rzy­sty­wa­ne były jako ja­dal­ne.

Wikipedia


rukwiślad

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych


SJP.pl

Ruk­wi­ślad ("Eru­ca­strum" (DC.) C.Presl) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je od 19 do 27 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w Azji, Afry­ce i Eu­ro­pie. Ruk­wi­ślad fran­cu­ski ("E. gal­li­cum") zo­stał zaw­le­czo­ny także do Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Ga­tu­nek ten na­le­ży także do pol­skiej flory jako za­do­mo­wio­ny an­tro­po­fit, poza tym spo­ty­ka­ny bywa ruk­wi­ślad rze­pi­cho­list­ny, r. ruk­wio­list­ny ("E. na­stur­tii­fo­lium") jako efe­me­ro­fit.

Wikipedia


rulada

1. chwyt w za­pa­sach;
2. ele­ment w mu­zy­ce wo­kal­nej, szyb­ki pasaż


SJP.pl


ruleta

po­pu­lar­na gra ha­zar­do­wa znaj­du­ją­ca się w więk­szo­ści kasyn; ru­let­ka


SJP.pl


ruletka

po­pu­lar­na gra ha­zar­do­wa znaj­du­ją­ca się w więk­szo­ści kasyn; ru­le­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gra ha­zar­do­wa po­le­ga­ją­ca na ob­sta­wia­niu, na któ­rym polu obra­ca­ją­cej się tar­czy za­trzy­ma się po­ru­sza­ją­ca się kulka;

 (1.2) obro­to­wa tar­cza po­dzie­lo­na na po­nu­me­ro­wa­ne pola, uży­wa­na do gry w ru­let­kę (1.1)

 (1.3) przen. sy­tu­a­cja, któ­rej za­koń­cze­nie trud­no prze­wi­dzieć

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­let­ka – ro­dzaj gry ha­zar­do­wej
  • ru­let­ka – przy­rząd, na­rzę­dzie gra­ficz­ne
  • ru­let­ka – przy­rząd ge­o­de­zyj­ny
  • ru­let­ka – ra­deł­ko in­tro­li­ga­tor­skie
  • Ru­let­ka – album mu­zycz­ny Ma­cie­ja Bal­ca­ra
  • ro­syj­ska ru­let­ka – gra ha­zar­do­wa
  • Ro­syj­ska ru­let­ka – te­le­tur­niej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­let­ka in­ter­ne­to­wa to wy­jąt­ko­wa gra, która łączy w sobie cechy gier ha­zar­do­wych i lo­so­wych.

Wiktionary


rulewski

naz­wi­sko


SJP.pl


rulez

wy­krzy­knik

 (1.1) slang. skład­nik fraz wy­krzy­kni­ko­wych z rze­czow­ni­kiem, oz­na­cza­ją­cych czy­jeś prze­ko­na­nie o wy­jąt­ko­wo­ści cze­goś, o byciu naj­lep­szym w swo­jej ka­te­go­rii

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) …pany!, …rządzi!

Wiktionary


rulik

ga­tu­nek ślu­zow­ca (rulik na­drzew­ny)


SJP.pl


rulon

zwój ja­kie­goś ma­te­ria­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cy­lin­drycz­ny zwój z cze­goś pła­skie­go

 (1.2) walec z umie­szczo­nych obok sie­bie monet czy in­nych okrą­głych rze­czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrulɔ̃n, AS: rulõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rulonik mrz.

Wiktionary


rulonik

zdrob­nie­nie od: rulon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: rulon

 (1.2) mały lub cien­ki rulon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈlɔ̃ɲik, AS: rulõńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rulon mrz.

Wiktionary


rulonowy

→ rulon


SJP.pl

Patrz:

rulon

rulować

zwi­jać w rulon


SJP.pl


rum

1. aro­ma­tycz­ny napój al­ko­ho­lo­wy, otrzy­my­wa­ny z trzci­ny cu­kro­wej;
2. daw­niej:
a) ru­mo­wi­sko, gruz;
b) rumor, hałas, wrza­wa, zgiełk;
c) wolne miej­sce, przej­ście


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. napój al­ko­ho­lo­wy o wy­so­kiej za­war­to­ści al­ko­ho­lu, wyt­wa­rza­ny z trzci­ny cu­kro­wej;

Wiktionary

Rum – napój al­ko­ho­lo­wy o wy­so­kiej za­war­to­ści al­ko­ho­lu (37,5–81%) wyt­wa­rza­ny ze sfer­men­to­wa­ne­go soku z trzci­ny cu­kro­wej, kon­cen­tra­tu tego soku lub me­la­sy trzci­no­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do cia­sta dodaj dwie ły­żecz­ki rumu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũm, AS: rũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumowy

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 przym. rumowy

frazeologia.

etymologia.

 etym|ang|rum.

uwagi.

tłumaczenia.

* abenaki: (1.1) akwbi

* angielski: (1.1) rum

* arabski: (1.1) رم

* baskijski: (1.1) ron

* białoruski: (1.1) ром m.

* bułgarski: (1.1) ром m.

* czeski: (1.1) rum m.

* duński: (1.1) rom w.

* esperanto: (1.1) rumo

* fiński: (1.1) rommi

* francuski: (1.1) rhum m.

* hiszpański: (1.1) ron m.

* islandzki: (1.1) romm n.

* jidysz: (1.1) ראָם m. (rom)

* mongolski: (1.1) ром

* niemiecki: (1.1) Rum m.

* nowogrecki: (1.1) ρούμι n.

* rosyjski: (1.1) ром m.

* słowacki: (1.1) rum m.

* szwedzki: (1.1) rom w.

* ukraiński: (1.1) ром m.

* węgierski: (1.1) rum

* włoski: (1.1) rum m.

źródła.

== rum (język angielski.) ==

thumb|rum (1.1)

wymowa.

 IPA|ɹʌm.

 audioUS|En-us-rum.ogg.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) spoż. rum

przymiotnik

 (2.1) bryt. pot. dziwaczny

odmiana.

 (1.1) lp. rum; lm. rums

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


rum-owski

{RUM] (Re­jestr Usług Me­dycz­nych); ru­mow­ski


SJP.pl


rum.

skrót od: ru­muń­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ru­muń­ski

Wiktionary


rumacja

daw­niej:
1. zni­szcze­nie, ruj­na­cja;
2. po­stę­po­wa­nie są­do­we, spra­wa są­do­wa;
3. prze­pro­wadz­ka, prze­no­si­ny


SJP.pl

Ru­ma­cja (łac. "ru­ma­tio") to usu­nię­cie siłą opor­ne­go dłuż­ni­ka z nie­ru­cho­mo­ści. Po­ję­cie to wy­stę­po­wa­ło w pro­ce­sie eg­ze­ku­cyj­nym w XVI i XVII-wiecz­nej Pol­sce. Była to przy­mu­so­wa eg­ze­ku­cja. Gdy ru­ma­cja za­wio­dła ogła­sza­no ba­ni­cję i na­stę­po­wał za­jazd or­ga­ni­zo­wa­ny przez sta­ro­stę.

Wikipedia


rumaczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ru­ma­kiem, do­ty­czą­cy ru­ma­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumak m.

Wiktionary


rumak

prze­sta­rza­łe: ra­so­wy koń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) hipol. ra­so­wy koń wierz­cho­wy

 (1.2) daw. hipol. koń bo­jo­wy po­cho­dzą­cy z eu­ro­pej­skiej czę­ści Tur­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A jed­nak stało się! Po­wie­dzia­łem tej bla­do­li­cej dziew­czy­nie, że ją ko­cham, i jutro slę mego groma Le­o­nar­da na siwym ru­ma­ku do jej babki z epi­sto­łą bła­ga­ją­cą, aby wsta­wi­ła się za mną do jej matki etc., etc., aby na ko­niec rącz­ka panny Wac­ła­wy zo­sta­ła włas­no­ścią twego wier­ne­go sługi.

 (1.1) W po­ło­wie mie­sią­ca boska Se­le­ne kąpie się w Oce­a­nie i ubra­na w szaty świet­li­ste, za­przę­ga jasne ru­ma­ki do wozu, z któ­re­go lecą da­le­kie pro­mie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmak, AS: rũmak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wierzchowiec

Wiktionary


rumakować

po­tocz­nie: po­pi­sy­wać się od­wa­gą; ko­za­czyć, ko­za­ko­wać


SJP.pl


rumas

naz­wi­sko


SJP.pl


rumb

1. po­moc­ni­cza miara na­wi­ga­cyj­na równa 1/32 kąta peł­ne­go, sto­so­wa­na np. do okre­śla­nia kie­run­ku prądu mor­skie­go;
2. w ge­o­dez­ji: kąt po­mię­dzy linią po­łud­ni­ka a ja­kimś kie­run­kiem, li­czo­ny od 0 do 90 stop­ni; czwar­tak


SJP.pl

Rumb – po­za­u­kła­do­wa miara kąta uzy­ska­na przez po­dział okrę­gu na 32 czę­ści. Nieg­dyś po­wszech­nie uży­wa­na w na­wi­ga­cji mor­skiej, nie­o­mal cał­ko­wi­cie wy­par­ta przez sy­stem 360°. Jeden rumb = 11,25° (0,1963495 rad).

Sy­stem skła­da się z hie­rar­chicz­nych po­zio­mów:

Wikipedia


rumba

1. szyb­ki ta­niec ku­bań­ski w ryt­mie syn­ko­po­wa­nym;
2. utwór mu­zycz­ny w takim ryt­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­re­ogr. ta­niec la­ty­no­a­me­ry­kań­ski;

Wiktionary

Rumba – la­ty­no­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski po­cho­dzą­cy z Kuby.

Wikipedia


rumbowy

→ rumba, → rumb


SJP.pl

Patrz:

rumba, → rumb

rumburak

naz­wi­sko


SJP.pl

Rum­bu­rak – cze­cho­sło­wac­ki film z 1984 roku, twór­ców se­ria­li "Ara­be­la" i "Po­wrót Ara­be­li" – Miloša Ma­co­ur­ka i Václava Vorlíčka.

Fa­bu­ła opi­su­je dal­sze losy ty­tu­ło­we­go bo­ha­te­ra Rum­bu­ra­ka, cza­ro­dzie­ja dru­giej ka­te­go­rii w świe­cie ludzi, w któ­rym zo­stał uwię­zio­ny za karę za swe licz­ne prze­wi­nie­nia.

Wikipedia


rumcajs

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię ro­zbój­ni­ka, ty­tu­ło­wej po­sta­ci z cze­cho­sło­wac­kie­go filmu ani­mo­wa­ne­go;

Wiktionary

Rum­cajs ( Rum­cajs) – po­stać li­te­rac­ka, ty­tu­ło­wy bo­ha­ter cyklu po­wie­ści Václava Čtvrtka oraz cze­cho­sło­wac­kie­go se­ria­lu ani­mo­wa­ne­go dla dzie­ci w re­ży­se­rii La­dis­la­va Čapka pod ty­tu­łem "Ro­zbój­nik Rum­cajs". Twór­cą gra­ficz­ne­go wi­ze­run­ku ro­zbój­ni­ka jest ma­larz Radek Pilař. Cykl po­wie­ści liczy osiem tomów, a w Pol­sce wy­da­no czte­ry z nich: pier­wszy, piąty, szó­sty i siód­my. Se­rial liczy 39 od­cin­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rum­cajs spo­glą­dał na ji­czyń­ski rynek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmt͡sajs, AS: rũmcai ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Rumcajsowy, rumcajsowy

Wiktionary


rumcajsowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Rum­caj­sem, taki jak u Rum­caj­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy to na pewno rum­caj­so­wy Ji­czyn? (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrũmt͡sajˈsɔvɨ, AS: rũmcai ̯sovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumcajs

Wiktionary


rumel

dwu­o­so­bo­wa gra w karty, po­pu­lar­na w XIX wieku


SJP.pl


rumelia

kra­i­na hi­sto­rycz­na na Bał­ka­nach


SJP.pl

Ru­me­lia ( Ru­me­li) – kra­i­na hi­sto­rycz­na na Bał­ka­nach, któ­rej nazwa oz­na­cza „zie­mię Rzy­mian” (w zna­cze­niu: Bi­zan­tyń­czy­ków). Zo­sta­ła na­da­na przez Tur­ków zie­miom stop­nio­wo od­bie­ra­nym Ce­sar­stwu Bi­zan­tyń­skie­mu i uży­wa­na w od­nie­sie­niu do eu­ro­pej­skich po­sia­dło­ści Im­pe­rium os­mań­skie­go, stop­nio­wo ros­ną­cych od XIV w. Za­sięg Ru­me­lii stop­nio­wo kur­czył się od XVIII w., wraz z uszczu­pla­niem gra­nic im­pe­rium. Nazwa ta nie obej­mo­wa­ła Pe­lo­po­ne­zu, zna­ne­go ów­cze­śnie jako Morea.

Wikipedia


rumelijski

przy­miot­nik od: Ru­me­lia


SJP.pl


rumelpikieta

daw­niej: rumel (dwu­o­so­bo­wa gra w karty)


SJP.pl


rumford

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ben­ja­min Thomp­son hra­bia Rum­ford (1753-1814) – fizyk
  • Rum­ford – mia­sto w sta­nie Maine, w hrab­stwie Ox­ford
  • Rum­ford – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Maine, w hrab­stwie Ox­ford
  • Rum­ford (ang. Rum­ford Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie Ox­ford

Wikipedia


rumfordzki

1. przy­miot­nik od: Rum­ford (jed­nost­ka osad­ni­cza w USA);
2. zupa rum­fordz­ka - zupa ro­zda­wa­na ubo­gim


SJP.pl


rumia

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

Wiktionary

Rumia (do­dat­ko­wa nazwa w ję­zy­ku ka­szub­skim Rëmiô, niem. "Rah­mel") – mia­sto w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim nad Za­gór­ską Stru­gą. Z mia­sta­mi Wej­he­ro­wem i Redą two­rzy ze­spół trzech miast zwany Małym Trój­mia­stem Ka­szub­skim.

Wieś du­chow­na po­ło­żo­na była w II po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie puc­kim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go. W la­tach 1945–1975 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do tak zwa­ne­go du­że­go wo­je­wództ­wa gdań­skie­go, a w la­tach 1975–1998 do tak zwa­ne­go ma­łe­go wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę dwa bi­le­ty do Rumi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmʲja, AS: rũmʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumski

Wiktionary


rumiak

naz­wi­sko


SJP.pl


rumian

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych; ru­mian żółty zwany jest bar­wier­skim


SJP.pl

Ru­mian ("Ant­he­mis" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ok. 160 ga­tun­ków (li­cząc po wy­łą­cze­niu 36 ga­tun­ków do ro­dza­ju "Cota"). Wy­stę­pu­ją one w całej Eu­ro­pie, za­chod­niej Azji, w pół­noc­nej i wschod­niej Afry­ce. Rosną one zwy­kle w miej­scach su­chych, tra­wia­stych lub ka­mie­ni­stych, czę­sto na ob­sza­rach gór­skich.

Wikipedia


rumianek

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych o wła­ści­wo­ściach lecz­ni­czych;
2. napar z su­szo­nych ko­szycz­ków tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ma­tri­ca­ria|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, o bia­łych kwia­tach z żół­ty­mi głów­ka­mi, uży­wa­na w me­dy­cy­nie na­tu­ral­nej i kos­me­ty­ce;

 (1.2) napar z ru­mian­ku (1.1)

 (1.3) środ. prze­stęp­cze her­ba­ta

Wiktionary

Ru­mia­nek ("Ma­tri­ca­ria" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 5–6 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w całej stre­fie umiar­ko­wa­nej pół­ku­li pół­noc­nej. W Pol­sce ro­dzaj re­pre­zen­to­wa­ny jest przez dwa ga­tun­ki in­tro­du­ko­wa­ne i za­do­mo­wio­ne.

W XX wieku po­pu­lar­nie sto­so­wa­na była wobec tego ro­dza­ju nazwa na­u­ko­wa "Cha­mo­mil­la", cza­sem wciąż spo­ty­ka­na. W la­tach 90. tego wieku i na po­cząt­ku XXI wieku uz­na­na zo­sta­ła za nie­po­praw­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­mia­nek za­wie­ra m.in. fla­wo­no­i­dy, śluzy, ka­ro­te­no­i­dy i sole mi­ne­ral­ne.

 (1.2) Ste­fan dzień roz­po­czy­na od go­rą­ce­go ru­mian­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmʲjãnɛk, AS: rũmʹi ̯ãnek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumiankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. rumnek

Wiktionary


rumianiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ru­mia­no


SJP.pl


rumianin

miesz­ka­niec Rumi


SJP.pl


rumianka

miesz­kan­ka Rumi


SJP.pl

Ru­mian­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gro­dzi­skim, w gmi­nie Żabia Wola.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Bu­ków­ka".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


rumiankowy

→ ru­mia­nek


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zro­bio­ny z ru­mian­ku, za­wie­ra­ją­cy ru­mia­nek

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z ru­mian­kiem, od­no­szą­cy się do ru­mian­ku

Wiktionary

Patrz:

rumianek

Wymowa:

IPA: ˌrũmʲjãŋˈkɔvɨ, AS: rũmʹi ̯ãŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumianek mrz.

Wiktionary


rumianolicy

prze­sta­rza­łe: ma­ją­cy ru­mia­ne lica


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. o ru­mia­nej twa­rzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Go­rą­co dziś — zwró­cił się Ko­ro­wiow do mło­dziut­kiej ru­mia­no­li­cej sprze­daw­czy­ni, ali­ści nie udzie­li­ła mu ona żad­nej od­po­wie­dzi.

Wiktionary


rumianość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ru­mia­ne; cecha tych, któ­rzy są ru­mia­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumiany

 przysł. rumiano

Wiktionary


rumiany

1. za­czer­wie­nio­ny na twa­rzy;
2. czer­wo­ny, za­ró­żo­wio­ny z jed­nej stro­ny;
3. przys­ma­żo­ny, przy­pie­czo­ny na ogniu; zło­ci­sto­brą­zo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy czer­wo­ny lub ró­żo­wy kolor

 (1.2) o pie­czy­wie wy­pie­czo­ny na brą­zo­wy kolor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziew­czy­na była ru­mia­na i wy­raź­nie zmie­sza­na.

 (1.2) W tej pie­kar­ni mają naj­lep­sze pie­czy­wo: za­wsze ru­mia­ne i chru­pią­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmʲjãnɨ, AS: rũmʹi ̯ãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumianość ż., rumieniec

 czas. rumienić się

 przysł. rumiano

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwony, różowy, kraśny

Wiktionary


rumienica

sa­dzan­ka ru­mie­ni­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl

Ru­mie­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Lu­ba­wa.

Od śred­nio­wie­cza do I ro­zbio­ru Pol­ski (1772 r.) na­le­ża­ła do dóbr sto­ło­wych bi­sku­pów cheł­miń­skich.

W 1906 r. w miej­sco­wej szko­le ele­men­tar­nej odbył się strajk dzie­ci prze­ciw­ko na­u­cza­niu re­li­gii w ję­zy­ku nie­miec­kim, który trwał ty­dzień.

Wikipedia


rumieniec

1. ró­żo­we za­bar­wie­nie po­licz­ków;
2. za­ró­żo­wie­nie owocu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cza­so­we ró­żo­we za­bar­wie­nie po­licz­ków

 (1.2) ró­żo­we za­bar­wie­nie owocu z jed­nej stro­ny

Wiktionary

Ru­mie­niec – nie­za­leż­ne od woli, na­pa­do­we za­czer­wie­nie­nie skóry twa­rzy, zwła­szcza po­licz­ków (stąd okre­śle­nia „spiec raka”, „sta­nąć w pą­sach”, „spło­nić się”). Daw­niej ru­mie­niec dziew­czę­ta wy­wo­ły­wa­ły także sztucz­nie (na przy­kład na­cie­ra­jąc po­licz­ki so­kiem z kłą­czy kon­wa­lii ma­jo­wej).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Aaaa, Kaśka pipę po­ka­za­ła! – krzy­knął umo­ru­sa­ny blon­dy­nek, wska­zu­jąc brud­nym pa­lu­chem na dziew­czyn­kę, któ­rej twarz na­tych­miast po­kry­ła się ru­mień­cem

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumiany

 czas. zarumienić, rumienić

 rzecz. rumieńczyk m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pąs

Wiktionary


rumieniowaty

to­czeń (li­szaj) ru­mie­nio­wa­ty - au­to­im­mu­no­lo­gicz­na cho­ro­ba skóry


SJP.pl


rumieniuchny

bar­dzo ru­mia­ny


SJP.pl


rumienić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ru­mie­nić)

 (1.1) przy­pie­kać lub przys­ma­żać na zło­ci­sto­brą­zo­wo

 (1.2) czy­nić ru­mia­nym; po­wo­do­wać ru­mień­ce; za­bar­wiać na czer­wo­no

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ru­mie­nić się (dk. za­ru­mie­nić się)

 (2.1) zmie­niać kolor na zło­ci­sto­brą­zo­wy pod wpły­wem pie­cze­nia lub sma­że­nia

 (2.2) oble­wać się ru­mień­cem; sta­wać się czer­wo­nym na twa­rzy

 (2.3) na­bie­rać czer­wo­ne­go od­cie­nia

 (2.4) odz­na­czać się czer­wie­nią na ja­kimś tle

 (2.5) od­czu­wać wstyd

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumieniec mrz., rumienienie n.; rumień mrz.

 przym. rumieniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypiekać, przysmażać

 (1.2) zarumieniać

 (2.1) przypiekać się, przysmażać się

 (2.2) czerwienić się

 (2.4) czerwienieć

 (2.5) wstydzić się

Wiktionary


rumień

za­czer­wie­nie­nie czę­ści skóry wy­wo­ła­ne przekr­wie­niem; ery­te­ma


SJP.pl

Ru­mień – ter­min me­dycz­ny oz­na­cza­ją­cy miej­sco­we za­czer­wie­nie­nie skóry.

Za­czer­wie­nie­nie jest wy­ni­kiem roz­sze­rze­nia po­wierz­chow­nych na­czyń krwio­no­śnych. Może wy­stą­pić z przy­czyn emo­cjo­nal­nych, aler­gii, prze­grza­nia, ale czę­sto jest oz­na­ką sta­nów cho­ro­bo­wych.

Wikipedia


rumieńce

1. ró­żo­we za­bar­wie­nie po­licz­ków;
2. za­ró­żo­wie­nie owocu


SJP.pl


rumieńczyk

lekki ru­mie­niec


SJP.pl


rumieńszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ru­mia­ny


SJP.pl


rumin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rumin – wieś w Chor­wa­cji, w żu­pa­nii splic­ko-dal­ma­tyń­skiej, w gmi­nie Hrva­ce
  • Rumin – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, w gmi­nie Stare Mia­sto
  • Irena Żu­kow­ska-Rumin – pol­ska na­u­czy­ciel­ka i po­et­ka
  • Ru­mi­na

Wikipedia


ruminacja

1. zwy­kle w licz­bie mno­giej: ob­se­syj­ne myśli zwią­za­ne z nie­u­stan­ny­mi wąt­pli­wo­ścia­mi co do ja­ko­ści i faktu wy­ko­na­nych czyn­no­ści;
2. przew­le­kłe za­bu­rze­nie czyn­no­ścio­we prze­wo­du po­kar­mo­we­go;
3. daw­niej: prze­żu­wa­nie po­kar­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. na­wra­ca­ją­ca myśl o ja­kimś wy­da­rze­niu, roz­pa­mię­ty­wa­nie przesz­ło­ści;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­mi­na­cja – objaw ga­stro­en­te­ro­lo­gicz­ny
  • ru­mi­na­cja – objaw psy­chia­trycz­ny

Wikipedia


ruminacyjny

→ ru­mi­na­cja


SJP.pl

Patrz:

ruminacja

ruminować

daw­niej:
1. prze­żu­wać;
2. prze­tra­wiać w my­ślach, za­sta­na­wiać się, roz­wa­żać


SJP.pl


rumiński

naz­wi­sko


SJP.pl


rumor

hałas spo­wo­do­wa­ny róż­ny­mi od­gło­sa­mi; wrza­wa, ło­skot, łomot


SJP.pl


rumosz

ru­mo­wi­sko skal­ne przy­kry­wa­ją­ce gó­rot­wór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. war­stwa odła­mów skal­nych pow­sta­ła na sku­tek wie­trze­nia lub po­zo­sta­wio­na przez wę­dru­ją­cy lo­do­wiec;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skład la­wi­ny może oscy­lo­wać od cał­ko­wi­tej za­war­to­ści lodu i śnie­gu do prze­wa­ża­ją­cej ilo­ści ru­mo­szu skal­ne­go.

Wiktionary


rumoszowy

od ru­mosz; gleba ru­mo­szo­wa skła­da­ją­ca się z odłam­ków skal­nych


SJP.pl


rumowisko

1. ruiny ja­kichś bu­dow­li
2. roz­drob­nio­ny ma­te­riał skal­ny prze­no­szo­ny przez rzeki
3. okru­chy, odłam­ki skal­ne pow­sta­łe przez roz­kład skał wsku­tek wie­trze­nia me­cha­nicz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­gro­ma­dze­nie odłam­ków i frag­men­tów muru po za­wa­le­niu się bu­dyn­ku

 (1.2) geol. na­gro­ma­dze­nie odłam­ków skal­nych pow­sta­łych w wy­ni­ku od­dzia­ły­wa­nia zja­wisk at­mos­fe­rycz­nych na skały

 (1.3) geol. odłam­ki skal­ne prze­no­szo­ne nur­tem rzeki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­mo­wi­sko skal­ne
  • ru­mo­wi­sko rzecz­ne
  • ru­mo­wi­sko per­skie
  • ru­mosz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na sku­tek bom­bar­do­wań alianc­kich dziel­ni­ca sta­ro­miej­ska za­mie­ni­ła się w ru­mo­wi­sko.

 (1.2) Wie­trze­nie skały przez za­ma­rza­ją­cą w szcze­li­nach wodę do­pro­wa­dzi­ło do pow­sta­nia ru­mo­wi­ska.

 (1.3) Pły­ną­ca tędy rzeka tran­spor­tu­je ru­mo­wi­sko z po­bli­skich skał.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rumowiskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruzy, gruzowisko

Wiktionary


rumowiskowy

przy­miot­nik od: ru­mo­wi­sko


SJP.pl


rumowski

przy­miot­nik od: RUM (Re­jestr Usług Me­dycz­nych); RUM-owski


SJP.pl


rumowy

przy­miot­nik od: rum, np. cia­stecz­ka ru­mo­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z rumem, do­ty­czą­cy rumu

 (1.2) za­wie­ra­ją­cy rum lub tylko ma­ją­cy smak rumu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rum mrz.

Wiktionary


rumpel

drew­nia­ny lub me­ta­lo­wy drą­żek słu­żą­cy do zmia­ny po­ło­że­nia steru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. naj­prost­sze urzą­dze­nie ste­ro­we słu­żą­ce do po­ru­sza­nia ste­rem jed­nost­ki pły­wa­ją­cej, w po­sta­ci dźwi­gni przy­mo­co­wa­nej do płet­wy ste­ro­wej

Wiktionary

Rum­pel, drą­żek ste­ro­wy – naj­prost­sze urzą­dze­nie ste­ro­we słu­żą­ce do po­ru­sza­nia ste­rem jed­nost­ki pły­wa­ją­cej, a mó­wiąc do­kład­niej, do wy­chy­la­nia płet­wy ste­ro­wej. Sta­no­wi je ramię na­ło­żo­ne bez­poś­red­nio na gło­wi­cę trzo­nu steru, lub na górną część płet­wy ste­ro­wej. Ra­mie­niem tym ope­ru­je bez­poś­red­nio ster­nik, trzy­ma­jąc je w ręku lub (przy sta­łych kur­sach) blo­ku­jąc w od­po­wied­niej po­zy­cji liną, wkła­da­jąc w od­po­wied­nie wy­cię­cie li­stwy z kar­ba­mi lub unie­ru­cha­mia­jąc w inny spo­sób.

Wikipedia


rumpolog

osoba wró­żą­ca i okre­śla­ją­ca czyjś cha­rak­ter na pod­sta­wie kształ­tu po­ślad­ków


SJP.pl


rumpologia

wró­że­nie i okre­śla­nie czy­je­goś cha­rak­te­ru na pod­sta­wie kształ­tu po­ślad­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. me­to­da wró­że­nia z po­ślad­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z bru­kow­ców za­mie­ścił wy­wiad z pier­wszym pol­skim spe­cja­li­stą od rum­po­lo­gii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumpolog m., rumpolożka ż.

 przym. rumpologiczny

Wiktionary


rumpologiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rum­po­lo­gią, do­ty­czą­cy rum­po­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumpologia ż., rumpolog m., rumpolożka ż.

Wiktionary


rumski

przy­miot­nik od: Rumia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rumią, do­ty­czą­cy Rumi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumia ż.

Wiktionary


rumsztyk

po­tra­wa z mięsa wo­ło­we­go sma­żo­na lub du­szo­na z ce­bu­lą albo przy­rzą­dza­na na spo­sób an­giel­ski w sta­nie pół­su­ro­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. stek z mięsa wo­ło­we­go;

Wiktionary

Rumsz­tyk – po­tra­wa (ele­ment dania głów­ne­go) przy­go­to­wy­wa­na naj­czę­ściej z mięsa wo­ło­we­go, od­mia­na steku.

Po­tra­wa ma po­stać cię­te­go pla­stra wo­ło­wi­ny po­zy­ska­nej z gór­nej czę­ści zadu o masie od 100 do 150 gra­mów. W trak­cie przy­go­to­wy­wa­nia mięso jest pla­stro­wa­ne, a kra­wędź tłu­szczu i ścię­gna cięte. Na­stęp­nie mięso jest sma­żo­ne lub du­szo­ne, czę­sto z dużą ilo­ścią ce­bu­li lub przy­rzą­dza­ne na spo­sób an­giel­ski na pół­su­ro­wo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mięso na rumsz­ty­ki po­cho­dzi z gór­nej czę­ści zadu wo­le­go.

Wiktionary


rumun

po­tocz­nie: lo­ko­mo­ty­wa z na­pę­dem spa­li­no­wym; spa­li­no­wóz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek na­ro­do­wo­ści ru­muń­skiej, oby­wa­tel Ru­mu­nii, miesz­ka­niec Ru­mu­nii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­mu­ni – naród wschod­nio­ro­mań­ski za­miesz­ku­ją­cy prze­de wszyst­kim Ru­mu­nię
  • ST43 – lo­ko­mo­ty­wa spa­li­no­wa zwana także „Ru­mu­nem”
  • Lxd2 i MBxd2 – po­ja­zdy szy­no­we zwane żar­go­no­wo „Ru­mu­na­mi”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako naj­więk­sza grupa imi­gran­tów we Wło­szech, Ru­mu­ni czę­sto są iden­ty­fi­ko­wa­ni z ogó­łem wy­kro­czeń po­peł­nia­nych przez ob­co­kra­jow­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũmũn, AS: rũmũn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumunia ż., rumuński mrz.

:: fż. Rumunka ż.

 przym. rumuński

Wiktionary


rumuneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Ru­mun­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumunka ż.

Wiktionary


rumunek

oby­wa­tel­ka Ru­mu­nii


SJP.pl


rumunia

pań­stwo w Eu­ro­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. kraj eu­ro­pej­ski nad Mo­rzem Czar­nym, ze sto­li­cą w Bu­ka­resz­cie;

Wiktionary

Ru­mu­nia ( România, IPA: []) – pań­stwo uni­tar­ne w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Eu­ro­py. Gra­ni­czy z Wę­gra­mi i Ser­bią na za­cho­dzie, Buł­ga­rią na po­łud­niu wzdłuż Du­na­ju oraz Ukra­i­ną i Moł­da­wią na pół­no­cy. Kraj ma także do­stęp do Morza Czar­ne­go. Sto­li­cą i naj­więk­szym mia­stem Ru­mu­nii jest Bu­ka­reszt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­mu­nia jest już człon­kiem Unii Eu­ro­pej­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũɲja, AS: rũmũńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumun mos., Rumunka ż., rumuński mrz.

 przym. rumuński

Wiktionary


rumunizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa przy­ję­te z ję­zy­ka ru­muń­skie­go albo na nim wzo­ro­wa­ne


SJP.pl


rumunka

oby­wa­tel­ka Ru­mu­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na na­ro­do­wo­ści ru­muń­skiej, oby­wa­tel­ka Ru­mu­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Han­del żywym to­wa­rem to do­me­na prze­stęp­czo­ści zor­ga­ni­zo­wa­nej. Ofia­ra­mi strę­czy­cie­li pa­da­ją w Niem­czech głów­nie imi­grant­ki – ostat­nio coraz czę­ściej Ru­mun­ki i Buł­gar­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũŋka, AS: rũmũŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rumuński mrz., Rumunia ż.

:: fm. Rumun mos.

 przym. rumuński

Wiktionary


rumuński

zwią­za­ny z Ru­mu­nią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy z Ru­mu­nii, do­ty­czą­cy Ru­mu­nii lub Ru­mu­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. urzę­do­wy język Ru­mu­nii;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja ujęła uchodź­ców ru­muń­skich.

 (2.1) Jacek bie­gle mówi po ru­muń­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũj̃sʲci, AS: rũmũĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rumunia ż., Rumun mos., Rumunka ż.

Wiktionary


rumuńskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ru­muń­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ru­muń­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ru­muń­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rũˈmũj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: rũmũĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


rumuńskość

→ ru­muń­ski


SJP.pl

Patrz:

rumuński

run

[czy­taj: ran]
1. ma­so­we wy­co­fy­wa­nie pie­nię­dzy i pa­pie­rów war­to­ścio­wych z ban­ków;
2. ma­so­we wy­ku­py­wa­nie ja­kichś to­wa­rów;
3. ma­so­we dą­że­nie do osią­gnię­cia cze­goś lub uczest­ni­cze­nia w czymś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RUN – album stu­dyj­ny ze­spo­łu B’z
  • Run – sin­gel Leony Lewis
  • Run – sin­gel ze­spo­łu Snow Pa­trol
  • Run – sin­giel Ghost­fa­ce’a Kil­la­ha
  • Run – sin­gel ze­spo­łu Ca­sca­da
  • Run – sin­gel Milk Inc.
  • Run – sin­gel Amy Mac­do­nald
  • RUN – sin­gel ze­spo­łu BTS
  • Run – sin­gel ze­spo­łu OneRepublic
  • Run– pio­sen­ka i sin­gel z al­bu­mu Smo­lik / Kev Fox
  • Run w ba­se­bal­lu
  • Run w kry­kie­cie

Wikipedia


runa

1. znak pisma ru­nicz­ne­go;
2. w fan­ta­sty­ce i ezo­te­ry­ce: ma­gicz­ny sym­bol


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. jęz. li­te­ra lub znak sta­ro­żyt­ne­go pisma ger­mań­skie­go, uży­wa­ne­go głów­nie przez Skan­dy­na­wów i An­glo­sa­sów;

 (1.2) hist. jęz. li­te­ra lub znak in­ne­go, gra­ficz­nie po­dob­ne­go sta­ro­żyt­ne­go pisma, np. pisma wę­gier­skie­go (ro­wasz), pisma sta­ro­tur­kij­skie­go (or­choń­skie­go)

 (1.3) po­e­mat epic­ki z tra­dy­cji fiń­skiej lub skan­dy­naw­skiej albo jego część

 (1.4) ma­gicz­ny sym­bol lub nie­wiel­ki przed­miot z sym­bo­lem runy (1.1-2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy z nich uży­wał osob­nej stan­ni­cy, czyli znaku cho­rą­giew­ne­go, wy­o­bra­ża­ją­ce­go runę wią­za­ną, z dwóch run skan­dy­naw­skich zło­żo­ną.

 (1.3) Ju­lius Krohn, odrzu­ca­jąc sam epos w ukła­dzie Lönnrota, sku­pił się głów­nie na wa­rian­tach ka­le­va­licz­nych i po­szu­ki­wał w te­ma­ty­ce, ję­zy­ku i stylu sta­rych run za­po­ży­czeń ger­mań­skich i sło­wiań­skich.

 (1.4) Dwa listy, pi­sa­ne na płót­nie, za­wił­gły od de­szczu i rosy, runy roz­la­ły się, za­ma­za­ły.

 (1.4) Be­zi­mien­ny od­da­je serca trzech po­ko­na­nych go­le­mów, a w za­mian otrzy­mu­je runę te­le­por­ta­cyj­ną pro­wa­dzą­cą na pier­wsze pię­tro wieży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũna, AS: rũna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runy nmos., runolog, mos., runologia ż.

 przym. runiczny

Wiktionary


runda

1. w spor­cie: okre­ślo­ny czas czę­ści spot­ka­nia spor­to­we­go
2. po­tocz­nie: obie­gnię­cie, okrą­że­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. część po­je­dyn­ku spor­to­we­go

 (1.2) ruch po tra­sie koń­czą­cej się w punk­cie wyj­ścia, okrą­że­nie

 (1.3) jeden z pow­ta­rzal­nych eta­pów np. gry lub ne­go­cja­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po run­dzie je­sien­nej resz­la­nie zaj­mo­wa­li prze­do­stat­nie miej­sce w ta­be­li.

 (1.2) Klient o mało nie zemd­lał z ek­sta­zy i od razu za­mó­wił je­szcze jedną rundę.

 (1.3) Ja­poń­ska od­mia­na mah­jon­ga jest grą szyb­ką. Sy­stem punk­ta­cji jest upro­szczo­ny, więc przer­wy mię­dzy run­da­mi są krót­sze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũnda, AS: rũnda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) okrążenie

Wiktionary


rundi

język z ro­dzi­ny ban­tu­i­dal­nych, bę­dą­cy, obok fran­cu­skie­go, ję­zy­kiem urzę­do­wym w Bu­run­di; ki­run­di


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. język z ro­dzi­ny bantu, uży­wa­ny w Rwan­dzie, Bu­run­di, Tan­za­nii i Ugan­dzie;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rundi jest ję­zy­kiem urzę­do­wym w Bu­run­di.

Wiktionary


rundka

zdrob­nie­nie od: runda


SJP.pl


rundowy

→ runda


SJP.pl

Patrz:

runda

runianka

ru­nian­ka ja­poń­ska - ga­tu­nek krze­win­ki z ro­dzi­ny buksz­pa­no­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pa­chy­san­dra|Michx.|ref=tak., pół­krze­wia­sta ro­śli­na upra­wia­na w ce­lach ozdob­nych, do­brze zno­szą­ca za­cie­nie­nie;

Wiktionary

Ru­nian­ka ("Pa­chy­san­dra") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny buksz­pa­no­wa­tych. Obej­mu­je trzy ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce na­tu­ral­nie we wschod­niej Azji i wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Pa­chy­san­dra pro­cum­bens" Michx.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwia­ty żeń­skie u ru­nian­ki znaj­du­ją się tylko w dol­nej czę­ści kwia­to­sta­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runo n.

Wiktionary


runicki

przy­miot­nik

 (1.1) daw. ru­nicz­ny

Wiktionary


runiczny

do­ty­czą­cy naj­star­sze­go pisma pół­noc­no­e­u­ro­pej­skie­go z te­re­nów Nie­miec i Skan­dy­na­wii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy run, zwią­za­ny z ru­na­mi

 (1.2) za­pi­sa­ny ru­na­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runy nmos., runa ż.

Wiktionary


runista

wróż­bi­ta po­słu­gu­ją­cy się ru­na­mi


SJP.pl


runistka

→ ru­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

runista

runięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|runąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. runąć

Wiktionary


runk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Ru­mu­nii, na Bu­ko­wi­nie, sku­pi­sko Po­lo­nii

Wiktionary

Runk ( Runcu; Рунк, "Runk") – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Su­cza­wa, w gmi­nie Ka­czy­ka. W 2011 roku li­czy­ła 187 miesz­kań­ców.

Wieś jest za­miesz­ki­wa­na przez mniej­szość pol­ską, []

Wikipedia

Powiązane:

 przym. runcki

Wiktionary


runka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wojsk. drzew­co­wa broń, o trój­dziel­nym że­leź­cu, po­dob­nym do trój­zę­ba, z dłu­gim gro­tem poś­rod­ku i dwoma kol­ca­mi bocz­ny­mi od­gię­ty­mi do góry

Wiktionary

Runka – broń drzew­co­wa spo­krew­nio­na z spisą friul­ską oraz kor­se­ką, o że­leź­cu trój­dziel­nym, po­dob­nym do trój­zę­ba, z dłu­gim gro­tem poś­rod­ku i dwoma kol­ca­mi bocz­ny­mi, od­gię­ty­mi księ­ży­co­wa­to do góry. Runka wy­wo­dzi się z Włoch, w za­chod­niej Eu­ro­pie upo­wszech­ni­ła się w XVI i XVII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrũnka, AS: rũnka

Wiktionary


runko

1. zdrob­nie­nie od: runo;
2. de­li­kat­na przę­dza otrzy­my­wa­na z ba­weł­ny po roz­cze­sa­niu jej na zgrze­blar­kach


SJP.pl


runmageddon

[czy­taj: ran­ma­ge­don] ek­stre­mal­ny bieg z przesz­ko­da­mi


SJP.pl


runny

do­ty­czą­cy tka­nin po­kry­tych pu­szy­stą włó­kien­ną okry­wą, np. runne koce, okry­cia, na­rzu­ty na fo­te­le


SJP.pl


runo

1. strzy­ża owcza; włosy weł­ni­ste na skó­rze zwie­rzę­cia; skóra razem z wełną;
2. po­wierzch­nia włó­kien­na niek­tó­rych tka­nin;
3. naj­niż­sza war­stwa ro­ślin w lesie skła­da­ją­ca się z ro­ślin ziel­nych, po­ro­stów, mchów, grzy­bów; pod­szy­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) masa luźno splą­ta­nych włó­kien, np. z wy­strzy­żo­nej sier­ści;

 (1.2) zob. runo leśne.

Wiktionary

Runo – spój­na masa luźno ze sobą po­wią­za­nych włó­kien lub in­nych włó­kni­stych obiek­tów. Przy­kła­dem niech bę­dzie "runo owcze" czyli zwar­ta masa ow­czej sier­ści otrzy­ma­na w pro­ce­sie strzy­że­nia owcy (por. słyn­ne "Złote runo"). Rów­nież bi­blij­ne "Runo Ge­de­o­na" (runo wełny) jest zna­nym przy­kła­dem runa. Runo to rów­nież obiekt kultu w Ana­to­lii i praw­do­po­dob­nie na Ka­u­ka­zie (w po­sta­ci całej skóry z sier­ścią).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrũnɔ, AS: rũno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runianka ż.

Wiktionary


runodajny

do­star­cza­ją­cy runa


SJP.pl


runolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie ru­no­lo­gii


SJP.pl


runologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem i od­czy­ty­wa­niem pisma ru­nicz­ne­go


SJP.pl


runopodobny

przy­po­mi­na­ją­cy runy (li­te­ry al­fa­be­tu ru­nicz­ne­go)


SJP.pl


runowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­no­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Po­tę­go­wo
  • Ru­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. lidz­bar­skim, w gmi­nie Lidz­bark War­miń­ski
  • Ru­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Trzcian­ka
  • Ru­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Kór­nik
  • Ru­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec
  • Ru­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no
  • Ru­no­wo – dawna gmina wiej­ska w woj. olsz­tyń­skim
  • Ru­no­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie lidz­bar­skim
  • Ru­no­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ło­be­skim
  • Ru­no­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie śrem­skim
  • Ru­no­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim
  • Ru­no­wo – bu­do­wa­ny przy­sta­nek oso­bo­wy w Ru­no­wie w wo­je­wództ­wie po­mor­skim

Wikipedia


runowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ru­now­ski – pol­ski dzia­łacz opo­zy­cji w PRL, ślu­sarz
  • Sta­ni­sław Ru­now­ski – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm

Wikipedia


runowy

przy­miot­nik od: runo (po­wierzch­nia włó­kien­na niek­tó­rych tka­nin), np. wy­ro­by ru­no­we


SJP.pl


runway

[czy­taj: ran­łej] śro­do­wi­sko­wo: pas star­to­wy na lot­ni­sku


SJP.pl


runy

1. naj­star­sze pismo pół­noc­no­e­u­ro­pej­skie, któ­rym po­słu­gi­wa­ły się ple­mio­na ger­mań­skie;
2. za­byt­ki tego pisma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. dawne pismo uży­wa­ne przez ludy ger­mań­skie;

 (1.2) hist. za­byt­ki pi­sa­ne ru­na­mi (1.1)

 (1.3) etn. ka­rel­skie i fiń­skie lu­do­we pie­śni epic­kie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) lm. od: run

Wiktionary

Runy (al­fa­bet ru­nicz­ny) – al­fa­bet uży­wa­ny przez ludy ger­mań­skie, zwany przez nich fuþark. Nie­kie­dy nazwę „runy” od­no­si się także do sy­ste­mów pi­śmien­ni­czych sto­so­wa­nych przez ludy tu­rec­kie, ta­kich jak al­fa­bet or­choń­ski i ro­wasz Ma­dzia­rów. Uży­wa­ny rów­nież w obrzę­dach ma­gicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miecz miał nie­skom­pli­ko­wa­ną rę­ko­jeść, wy­bi­te wschod­ni­mi ru­na­mi znaki ma­nu­fak­tu­ry, z Wysp An­vash chyba, bo z dru­giej stro­ny Lwa z Morza wy­tło­czo­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runa ż.

 przym. runiczny

Wiktionary


runąć

1. upaść, prze­wa­lić się, za­wa­lić się;
2. prze­no­śnie: po­nieść klę­skę;
3. nagle ru­szyć na kogoś, na coś


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) gwał­tow­nie upaść w wy­ni­ku dzia­ła­nia siły cięż­ko­ści

 (1.2) gwał­tow­nie za­wa­lić się

 (1.3) o pla­nach: gdy nagle stają się nie­wy­ko­nal­ne

 (1.4) gwał­tow­nie ru­szyć w danym kie­run­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ko­lej­ne mie­sią­ce zda­wa­ły się pot­wier­dzać słusz­ność tezy Fu­ku­y­a­my: w ślad za Pol­ską posz­ły Węgry, 9 li­sto­pa­da 1989 roku runął Mur Ber­liń­ski, przez Cze­cho­sło­wa­cję prze­to­czy­ła się ak­sa­mit­na re­wo­lu­cja.

 (1.4) Na dźwięk dzwon­ka ucz­nio­wie krzy­cząc z ra­do­ści ru­nę­li ku drzwiom klasy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrũnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: rũnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. runięcie n.

Wiktionary


rup

[czy­taj: rup] skrót od:
1. Re­jo­no­wy Urząd Pocz­ty;
2. Re­jo­no­wy Urząd Pracy


SJP.pl


rupert

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­pert – mia­sto w sta­nie Idaho, w hrab­stwie Mi­ni­do­ka
  • Ru­pert – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Co­lum­bia
  • Ru­pert – miej­sco­wość w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Gre­en­brier
  • Ru­pert – mia­sto w sta­nie Ver­mont, w hrab­stwie Ben­ning­ton
  • Ru­pert (ang. Ru­pert Town) – gmina w sta­nie Ver­mont, w hrab­stwie Ben­ning­ton
  • Ru­pert – forma imie­nia Ro­bert
  • Ru­pert – se­rial ani­mo­wa­ny
  • Ru­pert – ksią­żę le­gnic­ki
  • Ru­pert – rzeka we wschod­niej Ka­na­dzie
  • Ru­pert Bear – ko­miks au­tor­stwa Mary To­ur­tel

Wikipedia


rupia

1.
a) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Indii;
b) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ne­pa­lu;
c) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Pa­ki­sta­nu;
d) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ma­u­ri­tiu­sa;
e) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Se­sze­li;
f) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Sri Lanki;
g) jed­nost­ka mo­ne­tar­na In­do­nez­ji;
h) jed­nost­ka mo­ne­tar­na Ma­le­di­wów;
2. ro­śli­na pod­wod­na o ło­dy­dze pło­żą­cej się po dnie oraz pły­wa­ją­cych nit­ko­wa­tych li­ściach i kwia­tach, ros­ną­ca w wo­dach sło­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) monet. nazwa wa­lu­ty kilku kra­jów az­ja­tyc­kich: Indii, In­do­nez­ji, Ne­pa­lu i Pa­ki­sta­nu, po­sia­da­ją­cej różną war­tość w tych kra­jach;

 (1.2) monet. wa­lu­ta Ma­le­di­wów;

 (1.3) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rup­pia|L.|ref=tak., ro­dzaj pod­wod­nych ro­ślin sło­nych wód;

Wiktionary

Rupia (sanskr. "rūpja" = „sre­bro”) – nazwa jed­nost­ki mo­ne­tar­nej kilku państw az­ja­tyc­kich (Indie, Sri Lanka, Nepal, Pa­ki­stan, In­do­nez­ja) oraz wy­spiar­skich kra­jów na Oce­a­nie In­dyj­skim (Ma­le­di­wy, Se­sze­le, Ma­u­ri­tius). Dzie­li się na 100 jed­no­stek mniej­szych o róż­nych naz­wach w po­szcze­gól­nych kra­jach (pajs, sen, laria lub cent).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrupʲja, AS: rupʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 (1.3)

 rzecz. rupiowate nmos.

 przym. rupiowaty, rupiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ₨

Wiktionary


rupieciarnia

po­mie­szcze­nie za­peł­nio­ne ru­pie­cia­mi; gra­ciar­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym skła­do­wa­ne są ru­pie­cie

 (1.2) iron. po­mie­szcze­nie ze sta­rym wy­po­sa­że­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta twoja ru­pie­ciar­nia mo­gła­by być prze­ro­bio­na na biuro.

 (1.2) Ale ru­pie­ciar­nia z tej pra­cow­ni!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrupʲjɛ̇ˈt͡ɕarʲɲa, AS: rupʹi ̯ėćarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rupieć m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) graciarnia

Wiktionary


rupieciarstwo

za­mi­ło­wa­nie do zbie­ra­nia ru­pie­ci


SJP.pl


rupieciarz

czło­wiek lu­bią­cy zbie­rać rze­czy bez­war­to­ścio­we; gra­ciarz


SJP.pl


rupiecie

przed­miot ma­ło­war­to­ścio­wy, czę­sto be­zu­ży­tecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zbiór sta­rych, zni­szczo­nych i nie­przy­dat­nych rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten tam roz­wią­zy­wał i za­wią­zy­wał rze­my­ki przy worku z roz­ma­i­te­mi ru­pie­cia­mi, drugi to ścią­gał z nóg buty, to nazad je wzu­wał

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈpʲjɛ̇t͡ɕɛ, AS: rupʹi ̯ėće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rupieć m.

Wiktionary


rupieć

przed­miot ma­ło­war­to­ścio­wy, czę­sto be­zu­ży­tecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) posp. stary, zep­su­ty lub zni­szczo­ny przed­miot

 (1.2) posp. przed­miot be­zu­ży­tecz­ny, nie­po­trzeb­ny

 (1.3) pot. po­gard. stara, brzyd­ka ko­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie radio, to zu­peł­ny ru­pieć.

 (1.2) Wy­rzuć te wszyst­kie ru­pie­cie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrupʲjɛ̇t͡ɕ, AS: rupʹi ̯ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rupiecie nmos., rupieciarnia ż., rupieciarstwo n., rupieciarz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grat, gruchot, klekot, rzęch, trup

 (1.2) klamot, śmieć, gw-pl|Poznań. klunkier

 (1.3) raszpla, gw-pl|Poznań. chorlipa

Wiktionary


rupin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rupin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Mły­na­rze
  • Rupin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ba­ra­no­wo
  • Rupin – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. kol­neń­skim, w gmi­nie Kolno

Wikipedia


rupiowate

o ce­chach ru­pio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rupiowaty

o ce­chach ru­pio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rupiowy

1. → rupia;
2. je­zior­ni­ca ru­pio­wa - ga­tu­nek ston­ki


SJP.pl


rupiński

naz­wi­sko


SJP.pl


rupniewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Mie­czy­sław Rup­niew­ski – pol­ski ma­larz
  • Roch Rup­niew­ski – pow­sta­niec li­sto­pa­do­wy, bel­we­der­czyk, dzia­łacz emi­gra­cyj­ny, in­ży­nier, poeta, wol­no­mu­larz
  • Sta­ni­sław Rup­niew­ski – pol­ski urzęd­nik
  • Ste­fan Rup­niew­ski (stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca)

Wikipedia


rupnik

ro­śli­na ste­po­wa z ro­dzi­ny astro­wa­tych; cyt­war


SJP.pl


ruprecht

imię mę­skie


SJP.pl


ruptura

w me­dy­cy­nie: prze­pu­kli­na; her­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­pu­kli­na

 (1.2) daw. pot. żart. eme­ry­tu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym razem jed­nak prze­kro­czył gra­ni­ce wy­trzy­ma­ło­ści i przysz­ła cho­ro­ba - na­ba­wił się rup­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rupˈtura, AS: ruptura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. erupcja ż., korupcja ż.

Wiktionary


rupturowy

przy­miot­nik od: rup­tu­ra


SJP.pl


rura

1. prze­wód o prze­kro­ju pier­ście­nio­wym uży­wa­ny zwy­kle do tran­spor­tu cie­czy i gazów;
2. prze­sta­rza­le:
a) kość długa ze szpi­kiem;
b) lufa broni pal­nej;
3. po­spo­li­cie, obraź­li­wie: ko­bie­ta;
4. re­gio­nal­nie: część pieca ku­chen­ne­go wy­ko­rzy­sty­wa­na do pie­cze­nia i prze­cho­wy­wa­nia dań cie­płych; du­chów­ka, pie­cyk, pie­kar­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­wód do tran­spor­tu pły­nów;

 (1.2) słu­pek do tańca go-go lub akro­ba­cji spor­to­wych

 (1.3) lwów. część pieca do prze­cho­wy­wa­nia go­rą­cych po­traw

 (1.4) wulg. ko­bie­ta

 (1.5) przest. lufa broni pal­nej

 (1.6) kulin. przest. długa kość ku­li­nar­na ze szpi­kiem

 (1.7) reg. pozn. kulin. cha­rak­te­ry­stycz­nie wy­gię­te kru­che ciast­ko wy­pie­ka­ne i spo­ży­wa­ne w okre­sie niek­tó­rych świąt re­li­gij­nych

wy­krzy­knik

 (2.1) okrzyk do uciecz­ki

Wiktionary

Rura – ele­ment kon­struk­cyj­ny o prze­kro­ju po­przecz­nym zwy­kle w kształ­cie pier­ście­nia i znacz­nej dłu­go­ści. Rury są sto­so­wa­ne jako prze­wo­dy do tran­spor­tu cie­czy i gazów lub jako ele­men­ty do bu­do­wy ma­szyn i in­nych urzą­dzeń tech­nicz­nych oraz kon­struk­cji bu­dow­la­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żeby woda po­pły­nę­ła, mu­si­my po­łą­czyć te dwie rury.

 (1.2) Bar­dzo lubię oglą­dać ta­niec na rurze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrura, AS: rura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurowanie n., rurkowanie n., rurownica ż., rurki

:: zdrobn. rurka ż., rureczka ż.

 czas. rurować, rurkować

 przym. rurowy, rurkowy, rurarski, rurowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuba

 (1.3) duchówka, piecyk, piekarnik

Wiktionary


ruraczek

ek­spre­syw­nie: rurak - po­tocz­nie: po­jazd me­cha­nicz­ny, któ­re­go rama wy­ko­na­na jest z rur; ru­ro­wiec, sza­jo­wóz


SJP.pl


rurak

po­tocz­nie: po­jazd me­cha­nicz­ny, któ­re­go rama wy­ko­na­na jest z rur; ru­ro­wiec, sza­jo­wóz


SJP.pl


ruralista

Ru­ra­li­sta − spe­cja­li­sta w za­kre­sie pla­no­wa­nia prze­strzen­ne­go wsi i ob­sza­rów rol­nych; zwany jest rów­nież ar­chi­tek­tem te­re­nów wiej­skich. Ru­ra­li­sta zaj­mu­je się rów­nież pro­jek­to­wa­niem dla celów tu­ry­stycz­nych te­re­nów wy­po­czyn­ko­wych znaj­du­ją­cych się poza mia­stem.

Wikipedia


ruralistka

→ ru­ra­li­sta


SJP.pl

Patrz:

ruralista

ruralistyczny

wiej­ski, lu­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ru­ra­li­sty­ki

Wiktionary


ruralistyka

pro­jek­to­wa­nie i kształ­to­wa­nie kra­jo­bra­zu ot­war­te­go


SJP.pl

Ru­ra­li­sty­ka (łac. "ru­ra­lis" - „wiej­skość”), rza­dziej ru­ry­sty­ka – nauka o pla­no­wa­niu i bu­do­wie ob­sza­rów wiej­skich, także o pow­sta­wa­niu i roz­wo­ju wiej­skich form osad­ni­czych. Zaj­mu­je się ob­sza­ra­mi po­ło­żo­ny­mi poza mia­sta­mi, a więc te­re­na­mi ot­war­ty­mi, te­re­na­mi rol­ni­czy­mi, wsia­mi, mia­stecz­ka­mi o cha­rak­te­rze rol­ni­czym. W Pol­sce po­ję­cie „ru­ra­li­sty­ka” jest czę­sto trak­to­wa­ne wąsko, obej­mu­jąc za­gad­nie­nia zwią­za­ne je­dy­nie z pla­no­wa­niem wsi.

Wikipedia


ruralizacja

prze­no­sze­nie ele­men­tów kul­tu­ry, oby­cza­jo­wo­ści wiej­skiej do mia­sta; ru­sty­fi­ka­cja


SJP.pl

Ru­ra­li­za­cja, ru­sty­fi­ka­cja – pro­ces spo­łecz­ny, w któ­rym te­re­ny miast upo­dab­nia­ją się do ob­sza­rów wiej­skich i przyj­mu­ją wiej­ski styl życia. Jest to efek­tem gwał­tow­nej mi­gra­cji z te­re­nów wiej­skich, zaz­wy­czaj wy­ni­ka­ją­cej z czyn­ni­ków eko­no­micz­nych oraz ma­so­we­go prze­no­sze­nia stan­dar­dów wiej­skich, także na­da­ją­cych tym te­re­nom cha­rak­ter rol­ni­czy. Ter­min ten sto­so­wa­ny jest w od­nie­sie­niu do kra­jów roz­wi­nię­tych.

Wikipedia


ruralnia

warsz­tat, w któ­rym daw­niej wy­ra­bia­no broń palną; rusz­ni­kar­nia


SJP.pl


rurarski

zwią­za­ny z wy­ro­bem lub mon­ta­żem rur


SJP.pl


rurarz

1. ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się mon­ta­żem rur; rur­karz;
2. daw­niej: rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem rur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ukła­da­ją­ca rury

 (1.2) osoba pro­du­ku­ją­ca rury

 (1.3) osoba zbie­ra­ją­ca rury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młody ru­rarz po­szedł robić ruraż.

 (1.2) Je­stem ru­ra­rzem i mam mały warsz­tat ru­rar­ski na Pra­dze.

 (1.3) Ru­rarz za­brał nie­po­trzeb­ne rury mie­dzia­ne z na­sze­go pod­wór­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruraʃ, AS: ruraš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rurki nmos., rureczka ż., ruraż m., rurarstwo n.

 przym. rurowy, rurarski

 czas. rurować

 wykrz. rura

Wiktionary


rurał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. osoba głu­pia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruraw, AS: rurau̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starop|rurała.

Wiktionary


rurała

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. zob. rurał.

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: rurał

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrawa, AS: rurau̯a

Wiktionary


ruraż

bu­dyn­ko­wa in­sta­la­cja z rur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność ukła­da­nia rur

 (1.2) efekt ukła­da­nia rur

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młody ru­rarz po­szedł robić ruraż.

 (1.2) Wczo­raj w bu­dyn­ku zro­bio­no ruraż, dziś po­dłą­cza­my ar­ma­tu­rę sa­ni­tar­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruraʃ, AS: ruraš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rureczka ż., rurarz m., rurarstwo n., rurki

 przym. rurowy, rurarski

 czas. rurować

 wykrz. rura

Wiktionary


rurbanizacja

pro­ces nie­kon­tro­lo­wa­ne­go po­więk­sza­nia się miast; ek­sur­ba­ni­za­cja, pe­ry­ur­ba­ni­za­cja


SJP.pl


rureczka

zdrob­nie­nie od: rurka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: rurka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrɛt͡ʃka, AS: rurečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurarz mos., ruraż mrz., rurka ż., rurki

 przym. rurkowy

 wykrz. rura

Wiktionary


rureczkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem małą rurkę


SJP.pl


rureczkowy

1. zbu­do­wa­ny z ma­łych rurek;
2. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem małą rurkę


SJP.pl


rurecznica

glon mor­ski z rzędu Ce­ra­mia­les; po­li­sy­fo­nia


SJP.pl


rurecznik

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pier­ście­nic za­miesz­ku­ją­cy denne stre­fy wód na całym świe­cie


SJP.pl


rurecznikowy

zro­bio­ny z wy­su­szo­nych ru­recz­ni­ków, np. po­karm ru­recz­ni­ko­wy


SJP.pl


rurflet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. jeden z gło­sów wy­da­wa­nych przez or­ga­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrurflɛt, AS: rurflet

Wiktionary


rurka

1. mała rura - prze­wód o prze­kro­ju pier­ście­nio­wym;
2. przed­miot w kształ­cie wą­skiej, cien­kiej rury, np. rurka z bitą śmie­ta­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: rura

 (1.2) mała rura, prze­wód hy­dra­u­licz­ny

 (1.3) przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy rurkę (1.2)

 (1.4) biol. ro­dzaj hy­me­no­fo­ru u grzy­bów;

 (1.5) kulin. zro­lo­wa­ne wafle lub inne cia­sto na­dzie­wa­ne bitą śmie­ta­ną lub słod­ką masą;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rurka – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów;
    • Rurka – sta­cja ko­le­jo­wa w Rurce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów;
  • Rurka – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fiń­skim, w gmi­nie Choj­na;

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod moim dom­kiem za­ko­pa­no jakąś wiel­ką rurkę.

 (1.2) Hy­dra­u­lik wy­mie­nił nam dwie nie­szczel­ne rurki od ka­lo­ry­fe­rów.

 (1.3) Do ma­ka­ro­nu z serem na słod­ko lep­sze są rurki niż spa­get­ti.

 (1.4) Więk­szość ja­dal­nych grzy­bów ma rurki a nie blasz­ki.

 (1.5) Po szko­le czę­sto ob­ja­dam się rur­ka­mi z kre­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrurka, AS: rurka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurkowanie n., rurowanie n., rurki nmos.

:: zdrobn. rureczka ż.

 czas. rurkować ndk., rurować ndk.

 przym. rurowy, rurkowy, rureczkowy, rurarski, rurowaty

 wykrz. rura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kapilara, cewnik

 (1.4) hymenofor rurkowy

Wiktionary


rurkarski

zwią­za­ny z wą­ski­mi, ob­ci­sły­mi spod­nia­mi


SJP.pl


rurkarz

1. ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się mon­ta­żem rur; ru­rarz;
2. po­gard­li­wie: znie­wie­ścia­ły męż­czyz­na


SJP.pl


rurki

1. mała rura - prze­wód o prze­kro­ju pier­ście­nio­wym;
2. przed­miot w kształ­cie wą­skiej, cien­kiej rury, np. rurka z bitą śmie­ta­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. ob­ci­słe spod­nie z nie­po­sze­rza­ny­mi no­gaw­ka­mi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp.; M., B. i W. lp. od: rurka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwa­żam, że tylko szczu­płe dziew­czy­ny wy­glą­da­ją do­brze w dżin­so­wych rur­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrurʲci, AS: rurʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rurka ż., rura ż., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurkowanie n., rurowanie n., rury

:: zdrobn. rureczka ż.

 czas. rurkować ndk., rurować ndk.

 przym. rurowy, rurkowy, rureczkowy, rurarski

 wykrz. rura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rury, slimki

Wiktionary


rurkoczułkowiec

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pier­ście­nic


SJP.pl


rurkokwiatowce

rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych; wie­lo­si­łow­ce


SJP.pl


rurkokwiatowe

po­dro­dzi­na ro­ślin w obrę­bie astro­wa­tych; Aste­ro­i­de­ae


SJP.pl


rurkokwiatowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych; wie­lo­si­ło­wiec


SJP.pl


rurkokwiatowy

o ce­chach rur­kok­wia­to­wych (po­dro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rurkonos

ro­dzaj nie­to­pe­rza z ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych


SJP.pl

Nie mylić z: rur­ko­no­se – rząd pta­ków.

Rur­ko­nos ("Nyc­ti­me­ne") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Nyc­ti­me­ni­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ru­daw­ko­wa­tych (Pte­ro­po­di­dae).

Wikipedia


rurkonose

rząd wod­nych i nad­wod­nych pta­ków obej­mu­ją­cy 4 ro­dzi­ny: al­ba­tro­sy, bu­rzy­ki, na­wał­ni­ki i nurce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pro­cel­la­rii­for­mes|Fürbringer|ref=tak., rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. n. lp.; M., B. i W. lm nm. od: rur­ko­no­sy

Wiktionary

Rur­ko­no­se (Pro­cel­la­rii­for­mes) – rząd pta­ków z in­fra­gro­ma­dy pta­ków ne­o­gna­tycz­nych (Ne­o­gnat­hae). Praw­do­po­dob­nie wy­o­dręb­ni­ły się na wczes­nym eta­pie ewo­lu­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rząd rur­ko­no­sych obej­mu­je ptaki oce­a­nicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rurkonosy

Wiktionary


rurkonosy

o ce­chach rur­ko­no­sych (rząd pta­ków)


SJP.pl


rurkopław

mor­ski stuł­bio­pław two­rzą­cy ko­lo­nie; ce­wio­pław


SJP.pl


rurkopławy

ja­mo­chło­ny z rzędu za­li­cza­ne­go do gro­ma­dy stuł­bio­pła­wów, wy­stę­pu­ją­ce wy­łącz­nie w mo­rzach peł­no­sło­nych stre­fy umiar­ko­wa­nej i podz­wrot­ni­ko­wej


SJP.pl

Rur­ko­pła­wy, ce­wio­pła­wy (Sip­ho­nop­ho­ra) – rząd wy­łącz­nie mor­skich, pe­la­gicz­nych stuł­bio­pła­wów (Hy­dro­zoa) two­rzą­cych swo­bod­nie pły­wa­ją­ce, wie­lo­po­sta­cio­we ko­lo­nie (kor­mu­sy) zło­żo­ne z osob­ni­ków po­li­po­wa­tych i me­du­zo­wa­tych. Ko­lo­nie ich skła­da­ją się z głów­ne­go pnia, na któ­rym osa­dzo­ne są osob­ni­ki o róż­nej bu­do­wie i ma­ją­ce różne zna­cze­nie fiz­jo­lo­gicz­ne.

Wikipedia


rurkowatość

cecha cze­goś przy­po­mi­na­ją­ce­go rurkę


SJP.pl


rurkowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem rurkę;
2. zło­żo­ny z czę­ści przy­po­mi­na­ją­cych rurki


SJP.pl


rurkować

prze­sta­rza­le:
1. ukła­dać włosy w karby za po­mo­cą rurek;
2. ukła­dać w fałdy; fał­do­wać


SJP.pl


rurkowiec

po­tocz­nie: osoba no­szą­ca rurki (wą­skie, ob­ci­słe spod­nie)


SJP.pl


rurkownica

kwiat ogro­do­wy


SJP.pl


rurkowy

ma­ją­cy kształt rurki


SJP.pl


rurkozębne

Rur­ko­zęb­ne, mrów­ni­ki, słu­po­zęb­ne (Tu­bu­li­den­ta­ta) – rząd ssa­ków z in­fra­gro­ma­dy ło­ży­sko­wych (Pla­cen­ta­lia), do któ­re­go za­li­cza się jedna ro­dzi­na (mrów­ni­ko­wa­te) z jed­nym współ­cze­śnie wy­stę­pu­ją­cym ga­tun­kiem (mrów­ni­kiem). Zwie­rzę­ta te za­miesz­ku­ją ot­war­te te­re­ny Afry­ki, na po­łud­nie od Sa­ha­ry. Nazwę "słu­po­zęb­ne, rur­ko­zęb­ne" zaw­dzię­cza­ją szcze­gól­ne­mu uzę­bie­niu, na które skła­da się 20 słu­po­wa­tych zębów, a nazwa "mrów­ni­ki" zwią­za­na jest z ich pre­fe­ren­cja­mi po­kar­mo­wy­mi – mrów­ni­ki żywią się mrów­ka­mi i ter­mi­ta­mi.

Wikipedia


rurmistrz

w daw­niej Pol­sce: osoba na­dzo­ru­ją­ca miej­skie wo­do­cią­gi


SJP.pl


rurmus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. techn. ro­dzaj wo­do­cią­gu, prze­pom­pow­ni bu­do­wa­ny w śred­nio­wie­czu

Wiktionary


rurociąg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. sy­stem po­łą­czo­nych rur wraz z nie­zbęd­nym os­przę­tem wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tran­spor­tu sub­stan­cji na duże od­le­gło­ści;

Wiktionary

Ru­ro­ciąg – bu­dow­la li­nio­wa słu­żą­ca do prze­sy­ła­nia pły­nów i mie­sza­nin.

We­dług Dy­rek­ty­wy ci­śnie­nio­wej (2014/68/UE) ru­ro­cią­gi oz­na­cza­ją czę­ści skła­do­we in­sta­la­cji ru­ro­wych przez­na­czo­nych do tran­spor­tu pły­nów, po po­łą­cze­niu razem w zin­te­gro­wa­ny układ ci­śnie­nio­wy. Ru­ro­cią­gi obej­mu­ją w szcze­gól­no­ści rury lub układ rur, kształt­ki ru­ro­we, złącz­ki, kom­pen­sa­to­ry, prze­wo­dy ela­stycz­ne lub inne sto­sow­ne czę­ści skła­do­we prze­no­szą­ce ci­śnie­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stare i nie­szczel­ne ru­ro­cią­gi po­wo­du­ją, że więk­szość wody wy­cie­ka zanim do­trze do od­bior­ców.

 (1.1) Przez nasz re­gion ma biec jedna z nitek ru­ro­cią­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrɔt͡ɕɔ̃ŋk, AS: ruroćõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rurociągowy

Wiktionary


rurociągowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ru­ro­cią­giem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rurociąg mrz.

Wiktionary


ruronim

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na wsi lub po­je­dyn­cze­go obiek­tu go­spo­dar­skie­go

Wiktionary


rurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ru­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrurɔˈvãɲɛ, AS: rurovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rurki nmos.

 przym. rurowy

 czas. rurować ndk.

 wykrz. rura

Wiktionary


rurowaty

przy­po­mi­na­ją­cy rurę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy rurę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż.

 przym. rurkowaty, rurkowy, rurowy

 wykrz. rura

Wiktionary


rurować

mon­to­wać rury


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) techn. obu­do­wy­wać ru­ra­mi ot­wo­ry wiert­ni­cze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈrɔvat͡ɕ, AS: rurovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż., rurowanie n., ruraż m., rurarz m., rurarstwo n., rurki nmos.

 przym. rurowy, rurarski

 wykrz. rura

Wiktionary


rurowiec

po­tocz­nie: po­jazd me­cha­nicz­ny, któ­re­go rama wy­ko­na­na jest z rur; rurak, sza­jo­wóz


SJP.pl


rurownia

dział fa­bry­ki zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją rur


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. wy­dział pro­duk­cyj­ny za­kła­du, gdzie wyt­wa­rza się rury

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez włas­nej ru­row­ni to bę­dzie stra­ta czasu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż., rurka ż.

 przym. rurowy

Wiktionary


rurowy

przy­miot­nik od: rura (zwy­kle w zna­cze­niu: prze­wód o prze­kro­ju pier­ście­nio­wym uży­wa­ny zwy­kle do tran­spor­tu cie­czy i gazów), np. po­łą­cze­nia ru­ro­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) techn. do­ty­czą­cy rury

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rurownia ż., rurowanie n., rurki nmos., rurka ż., ruraż mrz., rurarz mos., rura ż.

 wykrz. rura

 czas. rurować ndk.

 przym. rurowaty

Wiktionary


ruryk

Ruryk (sta­ro­ru­ski: Рюрикъ trl: "Riurikъ", ukr./ Рю́рик, Hrœrikr; ur. ok. 830, zm. 879) – we­dług tra­dy­cji kro­ni­kar­skiej przy­wód­ca od­dzia­łu Wa­re­gów, który osiadł na za­pro­sze­nie zbun­to­wa­nej lud­no­ści przysz­łe­go księ­stwa No­wo­grodz­kie­go i zo­stał ich wład­cą około 862 roku. Uwa­ża­ny za za­ło­ży­cie­la pań­stwa ru­skie­go i pro­to­pla­stę rodu Ru­ry­ko­wi­czów, dy­na­stii pa­nu­ją­cej w róż­nych pań­stwach ru­skich nie­przer­wa­nie do śmier­ci cara Fio­do­ra I.

Wikipedia


rurykowicz

czło­nek dy­na­stii ru­skiej wy­wo­dzą­cej się od le­gen­dar­ne­go wodza nor­mań­skie­go Ru­ry­ka


SJP.pl


rurykowicze

dy­na­stia ruska


SJP.pl

Ru­ry­ko­wi­cze ( Рю́риковичі, Рю́риковичи) – ród ruski wy­wo­dzą­cy się od le­gen­dar­ne­go wodza Wa­re­gów – Ru­ry­ka I, po­cho­dzą­ce­go naj­praw­do­po­dob­niej z Pół­wy­spu Jut­landz­kie­go.

Knia­zio­wie z tej dy­na­stii zdo­ła­li sku­pić pod swymi rzą­da­mi część Wa­re­gów, ple­mion sło­wiań­skich i ple­mion ugro­fiń­skich i tym samym dali po­czą­tek Rusi Ki­jow­skiej.

Wikipedia


rurzyca

1. wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim;
2. prawy do­pływ Odry;
3. prawy do­pływ Gwdy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­rzy­ca – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów
  • Ru­rzy­ca – rzeka, prawy do­pływ rzeki Odra
  • Ru­rzy­ca – stru­ga, prawy do­pływ rzeki Gwda
  • Ró­ży­ca

Wikipedia


rurzycki

→ Ru­rzy­ca


SJP.pl

Patrz:

Rurzyca

rurówka

zwie­rzę z gro­ma­dy wie­lo­szcze­tów; ser­pu­la


SJP.pl


rus

dawna gra w karty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mit­słow. le­gen­dar­ny za­ło­ży­ciel pań­stwa ru­skie­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. zob. Ro­sja­nin.

Wiktionary

Rus (ukr. Рус) – le­gen­dar­ny pro­to­pla­sta Ru­si­nów (póź­niej­szych Ukra­iń­ców, Bia­ło­ru­si­nów i Ro­sjan), wy­stę­pu­ją­cy w pol­skiej le­gen­dzie o trzech bra­ciach. Brat Cze­cha i Lecha.

We­dług le­gen­dy po­da­nej w "Kro­ni­ce wiel­ko­pol­skiej" był bra­tem Cze­cha i Lecha, a bra­cia mieli przy­być z Pa­no­nii. Rusa nie znają póź­niej­sze, cze­skie wer­sje le­gen­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług le­gen­dy Rus ucho­dził za brata Lecha i Cze­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rus, AS: rus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rosyjo ż., Rusin ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) współcz. Rosjanin

Wiktionary


rusak

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. rudy koń

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Iwan Rusak – ra­dziec­ki funk­cjo­na­riusz or­ga­nów bez­pie­czeń­stwa
  • Petro Rusak – ukra­iń­ski pił­karz, tre­ner pił­kar­ski
  • Ta­de­usz Rusak – pol­ski żoł­nierz i funk­cjo­na­riusz służb spe­cjal­nych

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rusy

Wiktionary


rusalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ru­sał­ką, do­ty­czą­cy ru­sał­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., Rusałka ż., rusałkowate nmos., rusałeczka ż.

 przym. rusałczy, rusałkowaty

Wiktionary


rusanowo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) te­re­ny, na któ­rych le­ża­ła dawna ko­lo­nia, obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Ho­łu­bi­cze;

 (1.2) wieś w Rosji, w siel­so­wie­cie ko­stiel­cew­skim re­jo­nu kur­cza­tow­skie­go w ob­wo­dzie kur­skim;

 (1.3) osied­le w re­jo­nie za­pad­nod­wiń­skim;

 (1.4) sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Ru­sa­no­wo (1.3), w re­jo­nie za­pad­nod­wiń­skim, w ob­wo­dzie twer­skim, w Rosji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­sa­no­wo – dawna ko­lo­nia. Te­re­ny, na któ­rych le­ża­ła, znaj­du­ją się obec­nie na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Ho­łu­bi­cze
  • Ru­sa­no­wo – wieś w Rosji, w siel­so­wie­cie ko­stiel­cew­skim re­jo­nu kur­cza­tow­skie­go w ob­wo­dzie kur­skim
  • Ru­sa­no­wo – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Ru­sa­no­wo, w re­jo­nie za­pad­nod­wiń­skim, w ob­wo­dzie twer­skim, w Rosji

Wikipedia


rusała

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. ru­sał­ka

Wiktionary


rusałczany

przy­miot­nik

 (1.1) książk. jak u ru­sał­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ru­sał­cza­nej twa­rzy go­ścia ma­lo­wał się jed­nak wyraz po­błaż­li­we­go ro­zba­wie­nia.

Wiktionary


rusałczy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ru­sał­ką, do­ty­czą­cy ru­sał­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsawt͡ʃɨ, AS: rusau̯čy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., rusałkowate nmos.

 przym. rusałkowaty, rusalny

Wiktionary


rusałeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ru­sał­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., rusałkowate nmos.

 przym. rusalny

Wiktionary


rusałka

1. ba­śnio­wa nimfa wodna lub leśna, prze­by­wa­ją­ca w mo­rzach, je­zio­rach, rze­kach, wa­bią­ca ludzi; wod­ni­ca;
2. motyl dzien­ny z ro­dzi­ny po­łud­nic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit­słow. de­mo­nicz­na isto­ta o ko­bie­cej po­sta­ci wy­stę­pu­ją­ca w mi­to­lo­gii sło­wiań­skiej;

 (1.2) ent. nazwa niek­tó­rych ga­tun­ków mo­ty­li z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nymp­ha­li­dae|ref=tak.

Wiktionary

Ru­sał­ka – w re­li­gii Sło­wian de­mo­nicz­na isto­ta za­miesz­ku­ją­ca lasy, pola i zbior­ni­ki wodne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Danka wy­glą­da­ła jak ru­sał­ka z je­zio­ra Świ­teź – wys­mu­kła, blada, z ta­jem­ni­czy­mi zam­glo­ny­mi ocza­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsawka, AS: rusau̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałkowate nmos.

:: zdrobn. rusałeczka ż.

 przym. rusałczy, rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) boginka, panna wodna

Wiktionary


rusałkowate

ro­dzi­na mo­ty­li o sil­nie roz­wi­nię­tych i pię­knie ubar­wio­nych skrzy­dłach; po­łud­ni­ce, po­łud­ni­co­wa­te, per­łow­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nymp­ha­li­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na mo­ty­li dzien­nych;

Wiktionary

Ru­sał­ko­wa­te, ru­sał­ki, po­łud­ni­co­wa­te, po­łud­ni­ce, per­łow­ce (Nymp­ha­li­dae) – ro­dzi­na z grupy mo­ty­li dzien­nych (Rho­pa­lo­ce­ra). W 633 ro­dza­jach za­wie­ra 5 700 ga­tun­ków roz­po­wszech­nio­nych na całym świe­cie (w Pol­sce 75), m.in. ru­sał­ki, prze­plat­ki, do­stoj­ki, mie­nia­ki. Mają zre­du­ko­wa­ną przed­nią parę od­nó­ży, za­tra­ci­ły funk­cje krocz­ne, sa­miec używa ich do czy­szcze­nia czu­łek. Gą­sie­ni­ce owło­sio­ne lub kol­cza­ste.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­sta­wi­cie­le ru­sał­ko­wa­tych mają zre­du­ko­wa­ną przed­nią parę od­nó­ży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusałka ż., rusałeczka ż.

 przym. rusałczy, rusałkowaty, rusalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) południcowate, południce, perłowce

Wiktionary


rusałkowaty

o ce­chach ru­sał­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


ruse

daw­niej, dziś re­gio­nal­nie: ma­ją­cy jasne włosy (blond lub rude)


SJP.pl

Ruse, Ru­szczuk ( Русе; Rusçuk; Se­xa­gin­ta Pri­sta) – mia­sto w Buł­ga­rii, nad Du­na­jem, piąte pod wzglę­dem licz­by miesz­kań­ców w kraju. Sto­li­ca ob­wo­du Ruse i gminy Ruse. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych Ujed­no­li­co­ne­go Sy­ste­mu Ewi­den­cji Lud­no­ści oraz Usług Ad­mi­ni­stra­cyj­nych dla Lud­no­ści, 15 wrze­śnia 2023 roku miej­sco­wość li­czy­ła 141 474 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rusecki

naz­wi­sko


SJP.pl


rusek

1. lek­ce­wa­żą­co o Ro­sja­ni­nie; ruski (Ruski), Rusek;
2. w żar­go­nie ucz­niow­skim - lek­cja ję­zy­ka ro­syj­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. Ro­sja­nin

 (1.2) pot. uczn. język ro­syj­ski jako przed­miot szkol­ny

 (1.3) pot. uczn. lek­cja ję­zy­ka ro­syj­skie­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rusek Mały
  • Rusek Wiel­ki
  • Rusek (wo­je­wództ­wo po­mor­skie) - nazwa znie­sio­na osady
  • Rusek (Hra­dec Králové)
  • Ewa No­wic­ka-Rusek – pol­ska an­tro­po­log
  • Fran­ci­szek Rusek – pol­ski praw­nik (* 1924)
  • Josef Rusek – cze­ski bio­log gle­bo­wy (* 1938)
  • La­dis­lav Rusek – cze­ski ar­ty­sta-pla­styk i pu­bli­cy­sta (* 1927)
  • Paweł Rusek – pol­ski siat­karz (* 1983)
  • Václav Rusek – cze­ski hi­sto­rik far­ma­cji (* 1928)
  • Rusek (naz­wi­sko)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem sobie ze­ga­rek od ru­sków.

 (1.1) Patrz, tam stoją dwa ruski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrusɛk, AS: rusek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rusek m., Ruś ż.

:: fż. ruska ż., Ruska ż.

 przym. ruski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rusek, ruski, kacap, Sowiet

Wiktionary


rushdie

[czy­taj: rasz­di] naz­wi­sko


SJP.pl


rusiec

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­siec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Ru­siec
  • Ru­siec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. prusz­kow­skim, w gmi­nie Na­da­rzyn
  • Ru­siec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wapno
  • Ru­siec – gmina wiej­ska
  • Ru­siec – dawna gro­ma­da
  • Ru­siec – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ruścu, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


rusiecki

przy­miot­nik od: Ru­siec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ru­szczą, do­ty­czą­cy Ru­szczy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruszcza ż.

Wiktionary


rusin

miesz­ka­niec Rusi (jed­ne­go z wielu hi­sto­rycz­nych państw i re­gio­nów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. gbur

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rusin – nie­czyn­ny ko­le­jo­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Ostro­wie, w gmi­nie Po­widz, w po­wie­cie słu­pec­kim
  • Rusin – wieś
  • Kinga Rusin – pol­ska dzien­ni­kar­ka
  • Marek Rusin – pol­ski in­ży­nier
  • Ma­te­usz Rusin – pol­ski aktor
  • Ru­dolf Rusin – pol­ski mi­li­cjant
  • Zbi­gniew Rusin
  • (26390) Rušin – pla­ne­to­i­da
  • Rus­sin

Wikipedia


rusinek

naz­wi­sko


SJP.pl


rusiniak

naz­wi­sko


SJP.pl


rusinka

miesz­kan­ka Rusi (jed­ne­go z wielu hi­sto­rycz­nych państw i re­gio­nów)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka Rusi

Wiktionary

Ru­sin­ka – utwór ma­ce­doń­skie­go pio­sen­ka­rza Włat­ka Iliew­skie­go wy­da­ny w 2011. Au­to­ra­mi pio­sen­ki są Gil­gor Ko­prov, Wła­di­mir Dojčinowski, Jovan Jo­va­nov i Marek Marinkoviḱ-Slat­ka­ri­sti­ka. Ofi­cjal­ny te­le­dysk do pio­sen­ki uka­zał się 17 marca 2011, a jego re­ży­se­rem zo­stał Boško Stoliḱ.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­waż­ną rolę w hi­sto­rii Pol­ski od­gry­wa­ją żony ksią­żąt, jak Niem­ki – Oda, Ryksa i Ju­dy­ta Maria, Czesz­ki – Dą­brów­ka i Ju­dy­ta, Ru­sin­ki – Maria Do­bro­gnie­wa i Zby­sła­wa, żona Miesz­ka, syna Bo­le­sła­wa Śmia­łe­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rusiński

 rzecz. rusiński mrz., Rusin mos.

Wiktionary


rusinowice

Ru­si­no­wi­ce (niem. "Rus­chi­no­witz") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Ko­szę­cin.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga linia ko­le­jo­wa Ka­to­wi­ce – Lu­bli­niec, z przy­stan­kiem Ru­si­no­wi­ce.

Wieś liczy ok. 1300 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rusinowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­si­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Ru­si­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Rypin
  • Ru­si­no­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Sad­lin­ki
  • Ru­si­no­wo – część wsi Po­rąb­ka w woj. ślą­skim, w pow. biel­ski, w gmi­nie Po­rąb­ka
  • Ru­si­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Po­sto­mi­no
  • Ru­si­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Świd­win
  • Ru­si­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Tucz­no
  • Ru­si­no­wo – osada leśna w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Ru­si­no­wo – dawna gro­ma­da
  • Ru­si­no­wo – nie­ist­nie­ją­cy przy­sta­nek oso­bo­wy w Ru­si­no­wie w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim
  • RTCN Ru­si­no­wo – Ra­dio­wo-Te­le­wi­zyj­ne Cen­trum Na­daw­cze Ru­si­no­wo
  • Ru­si­no­wo – wieś w Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, w gmi­nie Be­ro­wo

Wikipedia


rusinowski

przy­miot­nik od: Ru­si­no­wo, Ru­si­nów


SJP.pl


rusinów

nazwa wielu miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­si­nów – część mia­sta Mi­ko­łów
  • Ru­si­nów – część mia­sta Mu­szy­na
  • Ru­si­nów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Świe­bo­dzin
  • Ru­si­nów – część wsi Sie­cie­bo­rzy­ce w woj. lu­bu­skim, w pow. ża­gań­skim, w gmi­nie Szpro­ta­wa
  • Ru­si­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Bor­ko­wi­ce
  • Ru­si­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Ru­si­nów
  • Ru­si­nów – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Maj­dan Kró­lew­ski
  • Ru­si­nów – część wsi Za­chwie­jów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Padew Na­ro­do­wa
  • Ru­si­nów – przy­sió­łek wsi Jamno w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie My­ka­nów
  • Ru­si­nów – gro­ma­da w po­wie­cie przy­su­skim
  • Ru­si­nów – gro­ma­da w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim
  • Ru­si­no­wo

Wikipedia


rusiński

→ Rusin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ru­si­na­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. wschod­nio­sło­wiań­ski język uży­wa­ny przez Ru­si­nów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • język ru­siń­ski – język sło­wiań­ski uży­wa­ny przez Ru­si­nów
  • – naz­wi­sko
  • Wła­dy­sław Ru­siń­ski (1911–1986) – pol­ski hi­sto­ryk
  • Eu­ge­niusz Ru­siń­ski (1949–2019) – pol­ski in­ży­nier me­cha­nik
  • Ko­ściół ka­to­lic­ki obrząd­ku bi­zan­tyj­sko-ru­siń­skie­go
  • Ru­siń­ska Lu­do­wa Re­pu­bli­ka Łem­ków
  • Ru­si­ni

Wikipedia

Patrz:

Rusin

Powiązane:

 rzecz. Rusin m., Rusinka ż., Ruś ż.

Wiktionary


ruska

lek­ce­wa­żą­co o Ro­sjan­ce; Ruska, So­wiet­ka (so­wiet­ka), ka­cap­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek­cew. Ro­sjan­ka

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. lp. od: zob. rusek.

forma przy­miot­ni­ka.

 (3.1) ż. od: zob. ruski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruś ż., Ruska ż.

:: fm. rusek mos., Rusek mos.

 przym. ruski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ruska, kacapka; neutr. Rosjanka

Wiktionary


ruski

1. do­ty­czą­cy Rusi;
2. po­tocz­nie, lek­ce­wa­żą­co:
a) ro­syj­ski (zwią­za­ny z Rosją);
b) ra­dziec­ki (zwią­za­ny ze Związ­kiem Ra­dziec­kim);
3. pie­ro­gi ru­skie - ro­dzaj pie­ro­gów o na­dzie­niu se­ro­wo-ce­bu­lo­wo-ziem­nia­cza­nym


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­wią­zu­ją­cy do Rusi

 (1.2) po­gard. ro­syj­ski, po­cho­dzą­cy z Rosji lub Związ­ku Ra­dziec­kie­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gwara. uczn. język ro­syj­ski (przed­miot szkol­ny)

 (2.2) gwara. uczn. język ro­syj­ski (lek­cja)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) po­gard. Ro­sja­nin (patrz też uwagi)

Wiktionary

Ruski – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa we wsi Bo­ro­wi­ca, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w Pol­sce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta­ta­rzy długo oble­ga­li ten stary, ruski gród.

 (1.2) Znowu nie dzia­ła! No tak, można było się do­my­ślić – prze­cież to jakiś ruski szmelc!

 (2.1) Znów do­sta­łem dwóję z ru­skie­go.

 (3.1) Ku­pi­łem sobie ze­ga­rek od ru­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrusʲci, AS: rusʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruś ż., rusek m., ruska ż., Rusek m., Ruska ż., Rusin ż.

:: fż. Ruska ż., ruska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rusiński

 (1.2) pogard. kacapski; neutr. rosyjski

 (2.1) rusak, rusek

 (3.1) pejor. kacap, przest. Moskal, Sowiet

Wiktionary


ruskie

ru­skie pie­ro­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. kulin. pie­ro­gi ru­skie

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|ruski.

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) depr. plu­ral|ruski.

Wiktionary

Ru­skie (ukr. Руське) – nie­ist­nie­ją­ca obec­nie wieś w Bie­szcza­dach na te­re­nie gminy Lu­to­wi­ska, po­ło­żo­na na lewym brze­gu Sanu, na­prze­ciw­ko Chmie­la.

Lo­ko­wa­na przed 1580 ro­kiem na pra­wie wo­ło­skim w do­brach Kmi­tów. W 1921 r. li­czy­ła 30 domów i 184 miesz­kań­ców – sa­mych gre­ko­ka­to­li­ków. We wsi była nie­wiel­ka cer­kiew zbu­do­wa­na w 1848 roku i dwór. W po­ło­wie XIX wieku wła­ści­cie­la­mi po­sia­dło­ści ta­bu­lar­nej w Ru­skiem była Kry­sty­na Niem­czew­ska i współ­wła­ści­cie­le.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyjdź na obiad, będą ru­skie.

 (3.1) I co? Ru­skie znowu zbom­bar­do­wa­ły Ukra­i­nę!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ruś m.

 przym. ruski

Wiktionary


ruskin

[czy­taj: ra­skin] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­skin – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Hills­bo­ro­ugh
  • Ru­skin – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Nuc­kolls
  • John Ru­skin – kry­tyk an­giel­ski

Wikipedia


ruskość

ruski cha­rak­ter


SJP.pl


rusnak

naz­wi­sko


SJP.pl


rusocice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­so­ci­ce – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Żary
  • Ru­so­ci­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Czer­ni­chów
  • Ru­so­ci­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


rusocin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­so­cin – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Nysa
  • Ru­so­cin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. śrem­skim, w gmi­nie Dolsk
  • Ru­so­cin – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Pruszcz Gdań­ski
  • Ru­so­cin – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ko­re­lic­kim, w siel­so­wie­cie Rajca

Wikipedia


rusofil

zwo­len­nik, sym­pa­tyk tego, co ro­syj­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek od­da­ny spra­wom zwią­za­nym z Rosją, sym­pa­tyk Ro­sjan

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy pre­zy­dent jest ru­so­fo­bem, a pre­mier ru­so­fi­lem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsɔfʲil, AS: rusofʹil

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofilstwo n., rusofilia ż.

 przym. rusofilski

Wiktionary


rusofilia

sym­pa­tia do Ro­sjan i wszyst­kie­go, co ro­syj­skie; ru­so­fil­stwo, ru­so­fi­lizm, mo­ska­lo­fi­lizm, mo­ska­lo­fil­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) życz­li­wy sto­su­nek do wszyst­kie­go, co ro­syj­skie

Wiktionary

Ru­so­fi­lia, ru­so­fil­stwo, ru­so­fi­lizm – przy­chyl­ny sto­su­nek wobec Rosji, jej hi­sto­rii, ję­zy­ka, kul­tu­ry, oby­cza­jów czy do sa­mych Ro­sjan. An­to­ni­mem ru­so­fi­lii jest ru­so­fo­bia.

Ru­so­fi­lia w kon­tek­ście hi­sto­rycz­nym jest zja­wi­skiem zwią­za­nym z na­ro­da­mi, które miały stały kon­takt z Rosją, czę­sto są­sia­du­jąc z nią lub będąc pod jej oku­pa­cją. W czę­ściach Eu­ro­py Wschod­niej ru­so­fi­lia za­czę­ła po­ja­wiać się od po­cząt­ku XX wieku w cha­rak­te­rze ruchu mniej­szo­ścio­we­go (patrz: mo­ska­lo­fil­stwo).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rusofil mos.

 przym. rusofilski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rusofilizm

Wiktionary


rusofilizm

ru­so­fil­stwo, mo­ska­lo­fi­lizm, mo­ska­lo­fil­stwo;
1. sym­pa­tia do Ro­sjan i wszyst­kie­go, co ro­syj­skie;
2. przy­chyl­ność dla daw­ne­go ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go wśród lud­no­ści ukra­iń­skiej na te­re­nie Ga­li­cji, dą­żą­ce­go do so­ju­szu z car­ską Rosją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) życz­li­wy sto­su­nek do wszyst­kie­go, co ro­syj­skie

Wiktionary


rusofilka

→ ru­so­fil


SJP.pl

Patrz:

rusofil

rusofilski

przy­jaz­ny Rosji, wszyst­kie­mu co ro­syj­skie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­ce­cho­wa­ny ru­so­fil­stwem, sym­pa­ty­zu­ją­cy z Rosją, Ro­sja­na­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofilstwo n., rusofil mos., rusofilka ż., rusofilia ż.

Wiktionary


rusofilstwo

ru­so­fi­lizm, mo­ska­lo­fi­lizm, mo­ska­lo­fil­stwo;
1. sym­pa­tia do Ro­sjan i wszyst­kie­go, co ro­syj­skie;
2. przy­chyl­ność dla daw­ne­go ruchu spo­łecz­no-po­li­tycz­ne­go wśród lud­no­ści ukra­iń­skiej na te­re­nie Ga­li­cji, dą­żą­ce­go do so­ju­szu z car­ską Rosją


SJP.pl


rusofob

osoba ne­ga­tyw­nie na­sta­wio­na do wszyst­kie­go, co ro­syj­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek nie­lu­bią­cy Ro­sjan i Rosji, kse­no­fo­bicz­nie trak­tu­ją­cy spra­wy ro­syj­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy pre­zy­dent jest ru­so­fo­bem, a pre­mier ru­so­fi­lem?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsɔfɔp, AS: rusofop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż.

:: fż. rusofobka ż.

 przym. rusofobiczny

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusofobia

wro­gość lub nie­chęć do Ro­sjan i do wszyst­kie­go, co ro­syj­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. nie­chęć do Rosji, Ro­sjan i tego, co ro­syj­skie;

Wiktionary

Ru­so­fo­bia – po­sta­wa wy­ra­ża­ją­ca nie­chęć lub strach przed Rosją, Ro­sja­na­mi lub ro­syj­ską kul­tu­rą. Prze­ci­wień­stwem ru­so­fo­bii jest ru­so­fi­lia.

Hi­sto­rycz­nie ru­so­fo­bia obej­mo­wa­ła za­rów­no ini­cjo­wa­ne przez pań­stwo jak i od­dol­ne prze­śla­do­wa­nia i dy­skry­mi­na­cję, a także pro­pa­gan­dę za­wie­ra­ją­cą na­stro­je an­ty­ro­syj­skie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrusɔˈfɔbʲja, AS: rusofobʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofob mos., rusofobka ż.

 przym. rusofobiczny

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusofobicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ru­so­fo­bicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż., rusofob mos., rusofobka ż.

 przym. rusofobiczny

Wiktionary


rusofobiczny

→ ru­so­fo­bia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi lub nie­chęt­ny do Ro­sjan i do wszyst­kie­go, co ro­syj­skie

Wiktionary

Patrz:

rusofobia

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż., rusofob mos., rusofobka ż.

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusofobka

ko­bie­ta ma­ją­ca wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co ro­syj­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta nie­lu­bią­ca Ro­sjan i Rosji, kse­no­fo­bicz­nie trak­tu­ją­ca spra­wy ro­syj­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusofobia ż.

:: fm. rusofob mos.

 przym. rusofobiczny

 przysł. rusofobicznie

Wiktionary


rusowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ada Ru­so­wicz (1944–1991) – pol­ska pio­sen­kar­ka
  • Ania Ru­so­wicz (ur. 1983) – pol­ska pio­sen­kar­ka

Wikipedia


rusowo

Ru­so­wo – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Ustro­nie Mor­skie.

We­dług da­nych urzę­du gminy z 2005 roku wieś miała 372 miesz­kań­ców.

W la­tach 1954–1957 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ru­so­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ustro­nie Mor­skie.

Wikipedia


russ

skrót od: Rada Uczel­nia­na Sa­mo­rzą­du Stu­denc­kie­go


SJP.pl

Russ – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Grand Est, w de­par­ta­men­cie Dolny Ren.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 1113 osoby, 96 os./km².

Wikipedia


russell

[czy­taj: rasel] naz­wi­sko, m.in. Ber­trand Rus­sell (1872-1970) - uczo­ny an­giel­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alice Rus­sell – an­giel­ska pio­sen­kar­ka so­u­lo­wa
  • Ber­trand Rus­sell – bry­tyj­ski ma­te­ma­tyk i fi­lo­zof
  • Bill Rus­sell – były ame­ry­kań­ski ko­szy­karz i pier­wszy czar­no­skó­ry tre­ner w NBA
  • Char­les Taze Rus­sell – twór­ca ruchu Ba­da­czy Pisma Świę­te­go
  • Craig Rus­sell – bry­tyj­ski pi­sarz, spe­cja­li­zu­ją­cy się w po­wie­ściach kry­mi­nal­nych
  • Dale Rus­sell – ka­na­dyj­ski pa­le­on­to­log
  • Ge­or­ge Rus­sell – bry­tyj­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy
  • Ge­or­ge Wil­liam Rus­sell – ir­landz­ki poeta, ma­larz, mi­styk, fi­lo­zof i pu­bli­cy­sta, za­ło­ży­ciel ir­landz­kie­go ruchu te­o­zo­ficz­ne­go
  • Ha­rold Rus­sell – ka­na­dyj­sko-ame­ry­kań­ski aktor
  • Henry Rus­sell – ame­ry­kań­ski lek­ko­at­le­ta, mistrz olim­pij­ski z 1928
  • Henry Nor­ris Rus­sell – ame­ry­kań­ski astro­nom
  • Jane Rus­sell – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka

Wikipedia


russo

Russo, właśc. Ri­car­do So­a­res Flo­ren­cio (ur. 15 stycz­nia 1976 w Re­ci­fe) – bra­zy­lij­ski pił­karz, wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji prawy obroń­ca. Obec­nie wy­stę­pu­je w EC Santo André.

Wikipedia


russocice

Nie mylić z: Ru­so­ci­ce.

Rus­so­ci­ce (nazwa hi­sto­rycz­na: Ru­so­ci­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wów.

Do 1870 ist­nia­ła gmina Rus­so­ci­ce. W okre­sie II Rze­czy­po­spo­li­tej wieś była sie­dzi­bą gminy Wła­dy­sła­wów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


rustaweli

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­sta­we­li Szota – XII-wiecz­ny gru­ziń­ski poeta
  • Ru­sta­we­li – sta­cja metra w Tbi­li­si
  • Ru­sta­we­lis Gam­zi­ri – naj­więk­sza ulica w Tbi­li­si w Gruz­ji

Wikipedia


rustawi

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej Gruz­ji, po­ło­żo­ne nad rzeką Kurą;

Wiktionary

Ru­sta­wi ( რუსთავი) – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej Gruz­ji, w re­gio­nie Dolna Kart­lia, nad rzeką Kurą.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1948 r. w po­bli­żu du­że­go za­kła­du me­ta­lur­gicz­ne­go, na miej­scu sta­re­go osied­la, zni­szczo­ne­go przez Ti­mu­ra około 1400 r. Czwar­te co do wiel­ko­ści mia­sto kraju, liczy ponad 100 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy in­ny­mi uczest­ni­cy Sym­poz­jum zwie­dzi­li Ru­staw­skie Za­kła­dy Me­ta­lur­gicz­ne i zbu­do­wa­ne obok nowe mia­sto Ru­sta­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rustawski

Wiktionary


rustawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ru­sta­wi, do­ty­czą­cy Ru­sta­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy in­ny­mi uczest­ni­cy Sym­poz­jum zwie­dzi­li Ru­staw­skie Za­kła­dy Me­ta­lur­gicz­ne i zbu­do­wa­ne obok nowe mia­sto Ru­sta­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rustawi n.

Wiktionary


rustyfikacja

prze­no­sze­nie ele­men­tów kul­tu­ry, oby­cza­jo­wo­ści wiej­skiej do mia­sta; ru­ra­li­za­cja


SJP.pl


rustyk

de­ko­ra­cyj­ne wy­koń­cze­nie ścian bu­dyn­ku okła­dzi­ną z chro­po­wa­to ob­cio­sa­ne­go ka­mie­nia; ru­styk


SJP.pl

Ru­styk (łac. "Ru­sti­cus") – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, od "ru­sti­cus" - "ru­sty­kal­ny". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Ru­styk, mnich (V wiek).

Ru­styk imie­ni­ny ob­cho­dzi 25 kwiet­nia, 17 sierp­nia, 10 paź­dzier­ni­ka, 14 paź­dzier­ni­ka i 26 paź­dzier­ni­ka.

Wikipedia


rustyka

de­ko­ra­cyj­ne wy­koń­cze­nie ścian bu­dyn­ku okła­dzi­ną z chro­po­wa­to ob­cio­sa­ne­go ka­mie­nia; ru­styk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) de­ko­ra­cyj­ne wy­koń­cze­nie ścia­ny okła­dzi­ną z chro­po­wa­to ocio­sa­ne­go ka­mie­nia na wzór na­tu­ral­ne­go łomu ka­mien­ne­go;

Wiktionary

Ru­sty­ka – spo­sób de­ko­ra­cyj­ne­go obro­bie­nia fak­tu­ry po­wierzch­ni muru ka­mien­ne­go lub ka­mien­nej okła­dzi­ny ścien­nej, tak aby miały su­ro­wy wy­gląd (zwany po­pu­lar­nie „na dziko”). Po­le­gał na obłu­pa­niu albo od­bi­ciu kra­wę­dzi ka­mien­ne­go bloku przy po­mo­cy od­bi­ja­ka. Obro­bio­ne w ten spo­sób lico było imi­ta­cją na­tu­ral­ne­go łomu ka­mien­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rustykalny

 przysł. rustykalnie

Wiktionary


rustykalizm

za­mi­ło­wa­nie do życia wiej­skie­go


SJP.pl


rustykalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ru­sty­kal­ny, wiej­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W domu znaj­du­ją się ru­sty­kal­nie wy­koń­czo­ne meble.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rustykalny

 rzecz. rustykalność ż., rustyka ż.

Wiktionary


rustykalność

ze­spół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla wsi i wie­śnia­ków; lu­do­wość, chłop­skość, wiej­skość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co ru­sty­kal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Myślę nie tylko o Bro­dziń­skim, lecz o pew­nych ce­chach men­tal­no­ści pol­skiej utr­wa­lo­nych w kul­tu­rze bądź świa­do­mie wów­czas lan­so­wa­nych, ta­kich jak idyl­lizm, sło­wiań­skość, ru­sty­kal­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rustykalny

 przysł. rustykalnie

Wiktionary


rustykalny

książ­ko­wo: ma­ją­cy zwią­zek ze wsią i jej miesz­kań­ca­mi; wiej­ski, chłop­ski, wie­śnia­czy, lu­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. o wiej­skim cha­rak­te­rze (mó­wiąc o przed­mio­tach, bu­dyn­kach itp.)

 (1.2) hist. wiej­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­mie­ścia cha­rak­te­ry­zu­ją się za­bu­do­wą w stylu ru­sty­kal­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrustɨˈkalnɨ, AS: rustykalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rustykalność ż., rustyka ż.

 przysł. rustykalnie

Wiktionary


rustykostwo

Ru­styk z mał­żon­ką; Ru­sty­ko­wie


SJP.pl


rustykowany

rzad­ko: okła­dać ru­sty­ką


SJP.pl


rustykować

rzad­ko: okła­dać ru­sty­ką


SJP.pl


rustykowie

Ru­styk z mał­żon­ką; Ru­sty­ko­stwo


SJP.pl


rustykowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ru­sty­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


rusy

daw­niej, dziś re­gio­nal­nie: ma­ją­cy jasne włosy (blond lub rude)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. rudy

Wiktionary

Rusy (niem. "Ros­sen", dawn. pol. "Ro­si­ny") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim, w gmi­nie Bra­nie­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rusak

Wiktionary


rusycysta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ru­sy­cy­sty­ki (nauki o ję­zy­ku i li­te­ra­tu­rze ro­syj­skiej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. jęz. znaw­ca ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry ro­syj­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycyzm mrz.

Wiktionary


rusycystka

→ ru­sy­cy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zaw. jęz. znaw­czy­ni ję­zy­ka, li­te­ra­tu­ry i kul­tu­ry ro­syj­skiej

 (1.2) eduk. na­u­czy­ciel­ka ję­zy­ka ro­syj­skie­go

Wiktionary

Patrz:

rusycysta

Przykłady

 (1.2) Gdy ru­sy­cyst­ka prze­bie­ga­ła wzro­kiem naz­wi­ska w dzien­ni­ku, wy­bie­ra­jąc ofia­rę do prze­py­ta­nia przy ta­bli­cy, w kla­sie było cicho jak w gro­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycysta mos., rusycyzm mrz., rusycystyka ż.

Wiktionary


rusycystyczny

→ ru­sy­cy­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ru­sy­cy­sty­ką, do­ty­czą­cy ru­sy­cy­sty­ki

Wiktionary

Patrz:

rusycystyka

Powiązane:

 rzecz. rusycyzm mrz., rusycystyka ż.

Wiktionary


rusycystyka

→ ru­sy­cy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka zwią­za­na z kul­tu­rą, ję­zy­kiem i li­te­ra­tu­rą Rosji

Wiktionary

Patrz:

rusycysta

Powiązane:

 przym. rusycystyczny

 rzecz. rusycyzm mrz., rusycystka ż.

Wiktionary


rusycyzm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa wzo­ro­wa­ne na ję­zy­ku ro­syj­skim albo z niego prze­ję­te


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ka ro­syj­skie­go;

Wiktionary

Ru­sy­cyz­my (rzad­ko: ru­syzm) – za­po­ży­cze­nia ro­syj­skie, wy­ra­zy, ich zna­cze­nia i formy, związ­ki wy­ra­zo­we i kon­struk­cje ję­zy­ko­we prze­ję­te z ję­zy­ka ro­syj­skie­go lub wzo­ro­wa­ne na jego mo­de­lach, które nie są zgod­ne z nor­ma­mi ję­zy­ka pol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­li dobrą pol­szczyz­ną, z mi­ni­mal­ną do­miesz­ką ru­sy­cyz­mów, jak zresz­tą mówi lud na całem Pod­la­siu i Chełm­szczyź­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈsɨt͡sɨsm̥, AS: rusycysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycystyka ż., rusycysta mos., rusycystka ż., rusyfikacja ż.

 czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

 przym. rusycystyczny

Wiktionary


rusyfikacja

przyj­mo­wa­nie lub na­rzu­ca­nie kul­tu­ry ro­syj­skiej i ję­zy­ka ro­syj­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. kult. polit. na­rzu­ca­nie lub pro­ces przyj­mo­wa­nia ję­zy­ka i kul­tu­ry ro­syj­skiej;

Wiktionary

Ru­sy­fi­ka­cja – pro­ces do­bro­wol­ne­go lub przy­mu­so­we­go przys­wa­ja­nia ję­zy­ka ro­syj­skie­go i kul­tu­ry ro­syj­skiej przez osoby lub zbio­ro­wo­ści funk­cjo­nu­ją­ce wcze­śniej w ra­mach in­nych kul­tur.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W stycz­niu 1900 mi­ni­strem ds. Fin­lan­dii zo­stał Wia­cze­sław Pleh­we, jeden z au­to­rów ma­ni­fe­stu z 15 lu­te­go 1899 i zwo­len­nik ru­sy­fi­ka­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrusɨfʲiˈkat͡sʲja, AS: rusyfʹikacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusycyzm mrz., rusyfikatorstwo n., rusyfikator m., rusyfikatorka ż., rusyfikowanie n.

 czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

 przym. rusyfikacyjny, rusyfikatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rusyfikowanie, zruszczanie

Wiktionary


rusyfikacyjny

do­ty­czą­cy ru­sy­fi­ka­cji


SJP.pl


rusyfikator

osoba na­rzu­ca­ją­ca kul­tu­rę ro­syj­ską i język ro­syj­ski


SJP.pl


rusyfikatorka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ru­sy­fi­ka­cją


SJP.pl


rusyfikatorski

→ ru­sy­fi­ka­tor


SJP.pl

Patrz:

rusyfikator

rusyfikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­rzu­ca­nie albo przyj­mo­wa­nie ję­zy­ka i kul­tu­ry ro­syj­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusyfikacja ż., rusyfikatorstwo n., rusyfikator m., rusyfikatorka ż., zrusyfikowanie n.

 czas. rusyfikować ndk., zrusyfikować dk.

 przym. rusyfikacyjny, rusyfikatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. ruszczenie

Wiktionary


rusyfikować

zru­szczać, ru­szczyć;
1. pod­da­wać kogoś lub coś wpły­wom kul­tu­ry i ję­zy­ka Ro­sjan;
2. ru­sy­fi­ko­wać się - pod­da­wać się wpły­wom kul­tu­ry i ję­zy­ka Ro­sjan, sta­wać się Ro­sja­ni­nem, na­bie­rać cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Ro­sjan; ru­szczeć


SJP.pl


rusyzm

wyraz po­cho­dzą­cy z ję­zy­ków uży­wa­nych na wschod­nich kre­sach daw­nej Pol­ski


SJP.pl


ruszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ru­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʃãɲɛ, AS: rušãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchomość ż., ruchliwość ż., ruszenie n., nieruchomość ż.

 przym. ruchomy, ruchowy, ruchliwy

 czas. ruszać ndk., ruszyć dk.

Wiktionary


ruszać

1. za­czy­nać czyn­ność po­ru­sza­nia się w ja­kimś kie­run­ku;
2. zmie­niać miej­sce po­ło­że­nia cze­goś, wy­ko­ny­wać ruchy;
3. do­ty­kać cze­goś;
4. za­czy­nać funk­cjo­no­wa­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. ru­szyć)

 (1.1) wpra­wiać w ruch lub utrzy­my­wać w ruchu, po­wo­do­wać wy­ko­na­nie ruchu

 (1.2) roz­po­czy­nać dzia­ła­nie

 (1.3) pot. do­ty­kać

 (1.4) pot. po­wo­do­wać silne emo­cje

 (1.5) pot. uszczu­plać za­so­by

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ru­szać się (dk. ru­szyć się)

 (2.1) wpra­wiać sie­bie w ruch lub w nim po­zo­sta­wać, wy­ko­ny­wać ruch

 (2.2) wy­ko­ny­wać ja­kieś dzia­ła­nie, roz­po­czy­nać wy­ko­ny­wa­nie dzia­ła­nia

 (2.3) pot. upra­wiać ak­tyw­ność fi­zycz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wsta­ję i ru­szam w drogę zgod­nie z adre­sem, który na szczę­ście za­no­to­wa­łam, spo­rzą­dza­jąc do­kład­ny szkic ze strzał­ka­mi.

 (1.2) Na trasę rusza ko­lej­ny za­wod­nik! – Krzy­knął do mi­kro­fo­nu spra­wo­zdaw­ca spor­to­wy.

 (1.3) Nie ru­szaj tego, bo zba­brzesz!

 (1.4) To mnie rusza.

 (2.2) Rusz się! Mu­si­my już iść.

 (2.3) On się pra­wie nie rusza, nic dziw­ne­go, że grub­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʃat͡ɕ, AS: rušać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchomość ż., rozruch m., poruszenie n., wzruszenie n., ruchacz m., ruszanie n., ruszenie n.

 czas. ruchać, ruszyć dk., poruszać ndk., poruszyć dk., wyruszać ndk., wyruszyć dk., rozruszać, wzruszać, obruszać

 przym. ruchomy, ruchliwy, ruchowy, rozruchowy, poruszający, wzruszający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) kręcić

Wiktionary


ruszbana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zjeż­dżal­nia

Wiktionary


ruszciarz

ro­bot­nik w pod­sadz­kow­ni oczy­szcza­ją­cy ruszt leja pod­sadz­ko­we­go z brył ma­te­ria­łu i in­nych za­nie­czy­szczeń


SJP.pl


ruszcik

zdrob­nie­nie od: ruszt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ruszt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ruszt, lecz tylko mały rusz­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruszt m.

Wiktionary


ruszczak

naz­wi­sko


SJP.pl


ruszczeć

pod­da­wać się wpły­wom kul­tu­ry i ję­zy­ka Ro­sjan, sta­wać się Ro­sja­ni­nem, na­bie­rać cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Ro­sjan; ru­sy­fi­ko­wać się, ru­szczyć się


SJP.pl


ruszczyc

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fer­dy­nand Ru­szczyc – pol­ski ma­larz, gra­fik, ry­sow­nik, sce­no­graf, pe­da­gog
  • Fer­dy­nand Boh­dan Ru­szczyc – pol­ski hi­sto­ryk sztu­ki
  • Marek Ru­szczyc – pol­ski pi­sarz, dzien­ni­karz i re­por­ter

Wikipedia


ruszczyk

wiecz­nie zie­lo­ny krzew z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych; my­szo­płoch


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ru­szczyk – ro­dzaj grzy­bów
  • ru­szczyk – ro­dzaj ro­ślin

Wikipedia


ruszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. jęz. język ruski (któ­ry­kol­wiek współ­czes­ny lub sta­ro­ru­ski)

 (1.2) książk. kult. to, co ru­skie

 (1.3) książk. jęz. język ro­syj­ski

Wiktionary

Ru­szczyz­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Ko­ma­rów-Osada.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ko­ma­rów-Osada. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 158 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Umie­szczo­ny w becz­ce li­lio­wy wrzas­nął naj­czyst­szą ru­szczyz­ną bez cie­nia ja­kie­go­kol­wiek ob­ce­go ak­cen­tu: - Mor­du­ją!.

Wiktionary


ruszczyć

zru­szczać, ru­sy­fi­ko­wać;
1. pod­da­wać kogoś lub coś wpły­wom kul­tu­ry i ję­zy­ka Ro­sjan;
2. ru­szczyć się - pod­da­wać się wpły­wom kul­tu­ry i ję­zy­ka Ro­sjan, sta­wać się Ro­sja­ni­nem, na­bie­rać cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Ro­sjan; ru­szczeć


SJP.pl


ruszczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


ruszecki

→ Rusz­ki


SJP.pl

Patrz:

Ruszki

ruszenice

Ru­sze­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie opo­czyń­skim, w gmi­nie Żar­nów.

W skład so­łect­wa "Ru­sze­ni­ce" wcho­dzi także wieś Ru­sze­ni­ce-Ko­lo­nia.

Ru­sze­ni­ce są obec­nie nie­wiel­ką miej­sco­wo­ścią po­ło­żo­ną nie­o­po­dal rzeki Czar­nej.

Wikipedia


ruszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ru­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʃɛ̃ɲɛ, AS: rušẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruch m., ruchomość ż., ruchliwość ż., ruszanie n., nieruchomość ż.

 czas. ruszać ndk., ruszyć dk.

 przym. ruchomy, ruchliwy

Wiktionary


ruszki

1. wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim;
3. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rusz­ki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Osię­ci­ny
  • Rusz­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Bedl­no
  • Rusz­ki – część wsi Janów w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Mło­dzie­szyn
  • Rusz­ki – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ruszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­mian Rusz­kie­wicz – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Ka­zi­mierz Rusz­kie­wicz – rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Piotr Rusz­kie­wicz – pol­ski ję­zy­koz­naw­ca
  • Woj­ciech Rusz­kie­wicz – pol­ski rug­by­sta

Wikipedia


ruszkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rusz­ko­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Niem­cza
  • Rusz­ko­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Bor­ko­wi­ce
  • Rusz­ko­wo, Rusz­ków

Wikipedia


ruszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rusznica

dawna ręcz­na broń palna o dłu­giej lufie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. hist. ręcz­na broń palna o dłu­giej lufie

Wiktionary

Rusz­ni­ca (sta­ro­pol. "ru­śni­ca" z czes. "ručnice") – jeden z pier­wszych typów pry­mi­tyw­nej ręcz­nej broni pal­nej nie­po­sia­da­ją­cej zamka, zna­nej w Eu­ro­pie już od XIV w.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rusznikarz m.

 przym. rusznicowy, rusznikarski

Wiktionary


rusznicowy

→ rusz­ni­ca


SJP.pl

Patrz:

rusznica

rusznik

ukra­iń­ski wy­szy­wa­ny ręcz­nik de­ko­ra­cyj­ny


SJP.pl


rusznikarka

→ rusz­ni­karz


SJP.pl

Patrz:

rusznikarz

rusznikarnia

warsz­tat, w któ­rym na­pra­wia się broń


SJP.pl


rusznikarski

przy­miot­nik od: rusz­ni­karz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rusz­ni­kar­stwem, do­ty­czą­cy rusz­ni­kar­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusznikarstwo n., rusznikarz m., rusznica ż., rusznikarka ż.

Wiktionary


rusznikarstwo

Rusz­ni­kar­stwo – rze­mio­sło, w któ­re­go za­kres wcho­dzi pro­duk­cja i na­pra­wa broni strze­lec­kiej. Osoba za­wo­do­wo zaj­mu­ją­ca się rusz­ni­kar­stwem na­zy­wa­na jest rusz­ni­ka­rzem.

W Pol­sce rusz­ni­kar­stwo jest za­wo­dem po­zasz­kol­nym, wy­ko­ny­wać może go więc osoba po ukoń­cze­niu prak­tyk cze­lad­ni­czych i uzy­ska­niu upraw­nień cze­lad­ni­ka lub mi­strza.

Wikipedia


rusznikarz

1. żoł­nierz na­pra­wia­ją­cy broń palną;
2. daw­niej: rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy rusz­ni­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. osoba zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją, na­pra­wą i kon­ser­wa­cją ręcz­nej broni pal­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rusznikarstwo n., rusznica ż.

:: fż. rusznikarka ż.

 przym. rusznikarski

Wiktionary


ruszowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­szo­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Gło­gów
  • Ru­szo­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Kłodz­ko
  • Ru­szo­wi­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ruszt

1. część pa­le­ni­ska skła­da­ją­ca się z me­ta­lo­wych prę­tów;
2. w bu­dow­nict­wie kon­struk­cja zło­żo­na z sze­re­gu krzy­żu­ją­cych się belek sta­no­wią­ca pod­sta­wę fun­da­men­tów, stro­pów, da­chów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część urzą­dze­nia do spa­la­nia (pieca lub kotła), a także gril­la, pod którą umie­szcza się pa­li­wo

 (1.2) bud. pła­ski układ kon­struk­cyj­ny, zło­żo­ny z krzy­żu­ją­cych się belek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ruszt pa­le­ni­sko­wy
  • ruszt (bu­dow­nict­wo)
  • ruszt (me­cha­ni­ka)
  • ruszt Re­jew­skie­go – me­to­da de­kryp­ta­żu
  • ruszt po­krocz­ny – ro­dzaj prze­no­śni­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wyłóż kieł­ba­sę na ruszt, bo drew­no już się roz­pa­lio.

 (1.2) W tym bu­dyn­ku kon­struk­cję nośną stro­pu sta­no­wi ruszt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruʃt, AS: rušt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rusztowy

 rzecz. rusztowanie n.

:: zdrobn. ruszcik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. grill

 (1.2) kratownica

Wiktionary


rusztowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. pro­wi­zo­rycz­na kon­struk­cja szkie­le­to­wa ułat­wia­ją­ca prace na wy­so­ko­ści przy wzno­sze­niu i re­mon­to­wa­niu bu­dow­li;

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rusz­to­wać.

Wiktionary

Rusz­to­wa­nie – tym­cza­so­wa kon­struk­cja, umoż­li­wia­ją­ca pracę na wy­so­ko­ści od dwóch do kil­ku­dzie­się­ciu me­trów ponad po­dło­żem (zie­mią, po­dło­gą po­mie­szcze­nia, po­wierzch­nią po­kła­du stat­ku itp.), tzn. poza za­się­giem rąk sto­ją­ce­go czło­wie­ka.

Rusz­to­wa­nia wy­ko­rzy­sty­wa­ne są przy bu­do­wie i re­mon­tach bu­dyn­ków (przez tyn­ka­rzy, ma­la­rzy, de­ka­rzy itp.), ale także jako tym­cza­so­we kon­struk­cje nośne do róż­nych in­nych celów (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To miało być tym­cza­so­we rusz­to­wa­nie, a stoi już sie­dem mie­się­cy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʃtɔˈvãɲɛ, AS: ruštovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruszt m.

 czas. rusztować ndk.

Wiktionary


rusztowanko

zdrob­nie­nie od: rusz­to­wa­nie


SJP.pl


ruszyć

1. za­cząć czyn­ność po­ru­sza­nia się w ja­kimś kie­run­ku;
2. zmie­nić miej­sce po­ło­że­nia cze­goś;
3. dot­knąć cze­goś;
4. za­cząć funk­cjo­no­wa­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ru­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ru­szać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­tych­miast oto­czy­ły go opary wy­la­nych trun­ków i mart­wych ma­rzeń, ty­po­we dla ta­kich spe­lun. Ru­szył w stro­nę baru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʃɨt͡ɕ, AS: rušyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruszanie n., ruszenie n., ruch mrz., nieruchomość ż.

 czas. ruchać, poruszać ndk., ruszać ndk.

Wiktionary


ruszów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ru­szów – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zgo­rze­lec­kim, w gmi­nie Wę­gli­niec
  • Ru­szów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ła­bu­nie
  • Ru­szów – dawna gmina wiej­ska ist­nie­ją­ca w la­tach 1946–1954 w woj. wroc­ław­skim
  • Ru­szów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie za­moj­skim
  • Ru­szów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie zgo­rze­lec­kim
  • Ru­szów – sta­cja ko­le­jo­wa w Ru­szo­wie, w woj. dol­no­ślą­skim
  • Ru­szów-Ko­lo­nia

Wikipedia


rusłan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. zob. Ru­sła­na.

Wiktionary

Ru­słan ( Руслан ("Rusłán"); daw­niej także Еруслан ("Jerusłán")) – ro­syj­skie imię mę­skie, za­po­ży­czo­ne z ję­zy­ków tu­rec­kich, gdzie wy­stę­pu­je pod po­sta­cia­mi "Ars­lan", "Arys­lan" itp. Do­słow­nie zna­czy „lew” (por. арыслан ("arys­lan"), арӑслан ("arăslan"), арыстан ("ary­stan"), ars­lan itd.).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Rusłana ż.

Wiktionary


rusłana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. zob. Ru­słan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znana ukra­iń­ska pio­sen­kar­ka i ak­ty­wist­ka Ru­sła­na Ły­życz­ko przy­je­cha­ła do Pol­ski, by wczo­raj wziąć udział w pro­gra­mie „Świat się kręci” i opo­wie­dzieć, co tak na­praw­dę dzie­je się w jej oj­czyź­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rusłan m.

Wiktionary


rut

1. ro­śli­na ozdob­na i lecz­ni­cza, daw­niej uży­wa­na na wian­ki ślub­ne;
2. daw­niej: droga, kie­ru­nek, marsz­ru­ta


SJP.pl

skrót

 (1.1) = bibl. Księ­ga Rut

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Rut, Ruta – po­stać bi­blij­na z Księ­gi Rut.

Mo­a­bit­ka, która po­ślu­bi­ła jed­ne­go z dwóch synów Noemi (Mach­lo­na), gdy jej ro­dzi­na prze­nio­sła się z Bet­le­jem do Moabu ucie­ka­jąc przed gło­dem. Kiedy mąż i sy­no­wie Noemi umar­li, Noemi zde­cy­do­wa­ła się wró­cić do Bet­le­jem. Rut po­sta­no­wi­ła nie opu­ścić swej te­ścio­wej i wró­cić razem z nią. Jej sio­stra Orpa na­to­miast zo­sta­ła w Mo­a­bie.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) W dniu, kiedy wy­ku­pisz pole z rąk Noemi – dodał Booz – weź­miesz rów­nież i Rut Mo­a­bit­kę, żonę zmar­łe­go, aby utr­wa­lić jego imię na jego dzie­dzict­wie.

 (2.1) Jej babka była Ży­dów­ką, miała na imię Rut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈrut, AS: ḱśẽŋga rut

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. Rt

 (2.1) kolokacje imię ż|święta=tak|D=Rut|B=Rut. • Księga Rut

Wiktionary


ruta

1. ro­śli­na ozdob­na i lecz­ni­cza, daw­niej uży­wa­na na wian­ki ślub­ne;
2. daw­niej: droga, kie­ru­nek, marsz­ru­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ruta|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin o żół­tych kwia­tach i cha­rak­te­ry­stycz­nych li­ściach, zna­la­zła za­sto­so­wa­nie w me­dy­cy­nie, upra­wia­na także jako ro­śli­na ozdob­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ruta (ma­chi­na ne­u­ro­ba­li­stycz­na)
  • Ruta (imię)
  • ruta – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ru­to­wa­tych
    • ruta zwy­czaj­na – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dza­ju ruta
  • ruta (że­glar­stwo)
  • ruta (ro­dzaj szkod­ni­ka)
  • Ruta – osada w Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. kę­trzyń­skim, w gmi­nie Bar­cia­ny
  • Ruta – dawny fol­wark w daw­nym po­wie­cie no­wo­gródz­kim
  • Ruta – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie Lov­renc na Po­hor­ju
  • Ruta – rzeka w na Bia­ło­ru­si, w re­jo­nie no­wo­gródz­kim i ko­re­lic­kim ob­wo­du gro­dzień­skie­go
  • R.U.T.A. – Pro­jekt mu­zycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Włas­no­ści lecz­ni­cze ruty znane były już w sta­ro­żyt­no­ści, uży­wa­no jej wów­czas jako środ­ka roz­kur­czo­we­go i mo­czo­pęd­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruta, AS: ruta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zdrobn. rutka

 przym. ruciany, rutowy

Wiktionary


rutczanin

miesz­ka­niec Rutek


SJP.pl


rutczanka

miesz­kan­ka Rutek


SJP.pl


rutecki

przy­miot­nik od: Rutki


SJP.pl


ruten

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Ru i licz­bie ato­mo­wej 44;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Ru”. Zo­bacz też: do­me­na in­ter­ne­to­wa.ru.

Ruten (Ru, rut­he­nium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy me­ta­li przej­ścio­wych (że­la­zow­ców) w ukła­dzie okre­so­wym. Pier­wia­stek ten nie ma włas­nych mi­ne­ra­łów, wy­stę­pu­je głów­nie w sta­nie wol­nym razem z in­ny­mi pla­ty­now­ca­mi, naj­czę­ściej w ru­dach siarcz­ko­wych że­la­za, chro­mu i niklu. Za­war­tość w sko­ru­pie ziem­skiej wy­no­si 5·10−7% wag. Two­rzy głów­nie związ­ki kom­plek­so­we, ale znane są też pro­ste związ­ki tego pier­wiast­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma ruten?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrutɛ̃n, AS: rutẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutenizm mrz.

 przym. rutenowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ru

Wiktionary


rutenistka

→ ru­te­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

rutenista

rutenistyczny

→ ru­te­ni­sty­ka


SJP.pl

Patrz:

rutenistyka

rutenistyka

fi­lo­lo­gia ukra­iń­ska, rza­dziej bia­ło­ru­ska


SJP.pl


rutenizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ule­ga­nie lub pod­da­wa­nie kogoś lub cze­goś wpły­wom kul­tu­ry ukra­iń­skiej i ję­zy­ka ukra­iń­skie­go

 (1.2) hist. pro­ces przys­wa­ja­nia ję­zy­ka i kul­tu­ry ru­skiej;

Wiktionary

Ru­te­ni­za­cja – pro­ces przys­wa­ja­nia lub na­rzu­ca­nia kul­tu­ry ru­siń­skiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrutɛ̃ɲiˈzat͡sʲja, AS: rutẽńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutenizm m.

 czas. rutenizować

 przym. rutenizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ukrainizacja

Wiktionary


rutenizacyjny

→ ru­te­ni­za­cja


SJP.pl

Patrz:

rutenizacja

rutenizm

wyraz, zwrot lub kon­struk­cja skład­nio­wa przy­ję­te z któ­re­goś z ję­zy­ków ru­skich albo na nim wzo­ro­wa­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz, zwrot, forma gra­ma­tycz­na za­po­ży­czo­na do ja­kie­goś ję­zy­ka z ję­zy­ków ru­skich, zwła­szcza z ję­zy­ka ukra­iń­skie­go;

Wiktionary

Ru­te­nizm ( rut­he­nus „ruski”), za­po­ży­cze­nie ru­skie – wyraz, zwrot, kon­struk­cja skład­nio­wa za­po­ży­czo­na z jed­ne­go z ję­zy­ków wschod­nio­sło­wiań­skich (daw­niej zwa­nych ru­ski­mi) bądź na nim wzo­ro­wa­na. Ter­mi­nu tego używa się głów­nie w od­nie­sie­niu do za­po­ży­czeń z ję­zy­ka ukra­iń­skie­go, czyli ukra­i­niz­mów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dia­lek­tach kre­so­wych jest dużo ru­sy­cyz­mów lub ru­te­niz­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈtɛ̃ɲism̥, AS: rutẽńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutenistyka ż., rutenista mos., rutenistka ż., rutenizacja ż., ruten mrz.

 przym. rutenistyczny, ruteński

 czas. rutenizować

Wiktionary


rutenowy

→ ruten


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ru­te­nu

Wiktionary

Patrz:

ruten

Powiązane:

 rzecz. ruten m.

Wiktionary


ruter

urzą­dze­nie lub pro­gram za­pew­nia­ją­ce łącz­ność mię­dzy róż­ny­mi sie­cia­mi kom­pu­te­ro­wy­mi; ro­u­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. zob. ro­u­ter.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrutɛr, AS: ruter

Wiktionary


ruterford

jed­nost­ka ak­tyw­no­ści ciała pro­mie­niot­wór­cze­go; re­zer­ford; rut­her­ford


SJP.pl


rutewka

ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych o li­lio­wych kwia­tach


SJP.pl

Ru­tew­ka ("Tha­lic­trum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Obej­mu­je ponad 200 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie w umiar­ko­wa­nych stre­fach pół­ku­li pół­noc­nej, a także w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i po­łud­nio­wej Afry­ce. Ru­tew­ki rosną w miej­scach wid­nych, su­chych i ska­li­stych, ale też w wil­got­nych łą­kach i w for­ma­cjach za­ro­ślo­wych.

Wikipedia


rutewkowaty

1. róż­dży­ca ru­tew­ko­wa­ta - ga­tu­nek pa­pro­ci z ro­dzi­ny or­licz­ko­wa­tych;
2. zdro­jów­ka ru­tew­ko­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. przy­po­mi­na­ją­cy ru­tew­kę, ma­ją­cy cechy ru­tew­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutewka

Wiktionary


rutewnik

ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, o du­żych, bia­łych kwia­tach, wy­stę­pu­ją­ca w stre­fie al­pej­skiej


SJP.pl

Ru­tew­nik ("Cal­liant­he­mum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Obej­mu­je 15 ga­tun­ków. Trzy ga­tun­ki wy­stę­pu­ją w gó­rach Eu­ro­py, a po­zo­sta­łe w Azji środ­ko­wej i wschod­niej (po Ja­po­nię). W Pol­sce ro­śnie dziko jeden ga­tu­nek – ru­tew­nik ja­skro­wa­ty "C. co­rian­dri­fo­lium".

Wikipedia


ruteński

daw­niej: ukra­iń­ski


SJP.pl


ruth

[czy­taj: rut] obce imię żeń­skie


SJP.pl

Ruth – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na, w hrab­stwie Rut­her­ford.

Wikipedia


rutherford

[czy­taj: ra­dze­ford] pro­mie­niot­wór­czy pier­wia­stek che­micz­ny o licz­bie ato­mo­wej 104, otrzy­ma­ny sztucz­nie (sym­bol: Rf)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Rt i licz­bie ato­mo­wej 104;

 (1.2) przest. fiz. me­trol. po­za­u­kła­do­wa jed­nost­ka ak­tyw­no­ści źró­dła pro­mie­niot­wór­cze­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­niel Rut­her­ford – szkoc­ki che­mik i fizyk (1749 – 1819)
  • Er­nest Rut­her­ford – fizyk bry­tyj­ski (1871 – 1937)
  • John­ny Rut­her­ford – ame­ry­kań­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy (ur. 1938)
  • Jo­seph Rut­her­ford – kaz­no­dzie­ja re­li­gij­ny (1869 – 1942)
  • Paul Rut­her­ford – pu­zo­ni­sta
  • Paul Rut­her­ford – wo­ka­li­sta Fran­kie Goes to Hol­ly­wo­od
  • Rut­her­ford – mia­sto w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie Ber­gen
  • Rut­her­ford – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Napa
  • Rut­her­ford – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Da­up­hin
  • Rut­her­ford – miej­sco­wość w sta­nie Ten­nes­see, w hrab­stwie Gib­son
  • Rut­her­ford (ang. Rut­her­ford Towns­hip) – gmina w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Mar­tin
  • hrab­stwo Rut­her­ford (ang. Rut­her­ford Co­un­ty) – w sta­nie Ka­ro­li­na Pół­noc­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma rut­her­ford?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Rf; wcześniejsze nazwy unnilquadium (Unq), kurczatow (Ku)

 (1.2) rezerford, symbol. rd

Wiktionary


rutherfordowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy rut­he­for­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutheford m.

Wiktionary


ruting

wyz­na­cza­nie trasy dla pa­kie­tu da­nych w sie­ciach te­le­in­for­ma­tycz­nych; ro­u­ting, ro­u­to­wa­nie, tra­so­wa­nie


SJP.pl


rutinoscorbin

[czy­taj: ru­ti­no­skor­bin] nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu wi­ta­mi­no­we­go za­wie­ra­ją­ce­go wi­ta­mi­nę C (kwas askor­bi­no­wy) i ru­to­zyd (ru­ty­nę)


SJP.pl


rutisol

nazwa hand­lo­wa pre­pa­ra­tu sto­so­wa­ne­go jako śro­dek wspo­ma­ga­ją­cy układ na­czy­nio­wy, za­wie­ra­ją­ce­go ru­to­zyd


SJP.pl


rutka

aro­ma­tycz­na ro­śli­na lecz­ni­cza; ruta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rutka – część wsi Ki­sie­lów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­wor­skim, w gmi­nie Za­rze­cze
  • Rutka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Du­bi­cze Cer­kiew­ne
  • Rutka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Je­le­nie­wo
  • Rutka – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. kę­trzyń­skim, w gmi­nie Bar­cia­ny
  • Rutka – część wsi Mie­rzyn w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec
  • Rutka Pa­chuc­kich – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sej­neń­skim, w gmi­nie Kras­no­pol nad rzeką Ma­ry­chą
  • Rutka-Tar­tak – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu Wschod­nio­su­wal­skim, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim
  • Rutka-Tar­tak (gro­ma­da) – dawna gro­ma­da, czyli najm­niej­sza jed­nost­ka po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go Pol­skiej Rze­czy­po­spo­li­tej Lu­do­wej w la­tach 1954–1972
  • Rutka I – wieś na Bia­ło­ru­si w re­jo­nie no­wo­gródz­kim ob­wo­du gro­dzień­skie­go, w siel­so­wie­cie Ko­sze­le­wo
  • Rutka II – wieś na Bia­ło­ru­si w re­jo­nie no­wo­gródz­kim ob­wo­du gro­dzień­skie­go, w siel­so­wie­cie Brol­ni­ki
  • Rutka (rzeka) – rzeka w Rosji prze­du­ral­skiej, do­pływ Wołgi
  • Re­zer­wat przy­ro­dy Rutka

Wikipedia


rutki

aro­ma­tycz­na ro­śli­na lecz­ni­cza; ruta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rutki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Kar­nie­wo
  • Rutki – wieś w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Nie­mod­lin
  • Rutki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Wizna
  • Rutki – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Żu­ko­wo
  • Rutki – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Pasym
  • Rutki – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie zam­brow­skim. Sie­dzi­bą gminy jest Rutki-Kos­sa­ki
  • Rutki – dawna gro­ma­da w woj. bia­ło­stoc­kim
  • Rutki-Begny, Rutki-Borki, Rutki-Gło­wi­ce, Rutki-Jatki, Rutki-Kos­sa­ki, Rutki-Mar­sze­wi­ce, Rutki-No­wi­ny, Rutki-Tar­tak Nowy

Wikipedia


rutkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Rut­kie­wicz (1875–1950) – po­li­tyk le­wi­co­wy okre­su II Rze­czy­po­spo­li­tej
  • Jan Rut­kie­wicz (ur. 1931) – pol­ski re­ży­ser fil­mo­wy
  • Wanda Rut­kie­wicz-Błasz­kie­wicz (ur. 1943) – pol­ska hi­ma­la­ist­ka
  • Bo­gusz Rut­kie­wicz (ur. 1965) – pol­ski ba­si­sta i gi­ta­rzy­sta roc­ko­wy
  • Marek Rut­kie­wicz (ur. 1981) – ko­larz pol­skiej grupy DHL-Aut­hor
  • Mag­da­le­na Jad­wi­ga Rut­kie­wicz-Lu­te­rek (ur. 1962) – pol­ska ko­stiu­mo­graf fil­mo­wa
  • Rot­kie­wicz, Rot­ko­wicz
  • Rut­ko­wi­ce

Wikipedia


rutkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rut­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Czar­nia
  • Rut­ko­wo – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Piec­ki.
  • Rut­ko­wo – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty
  • Rut­ko­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bie­sie­kierz

Wikipedia


rutkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rut­kow­ski – pol­skie naz­wi­sko. We­dług da­nych z lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je ponad 40 ty­się­cy osób.
  • Bro­ni­sław Rut­kow­ski – (1898–1964) pol­ski or­ga­ni­sta, pe­da­gog, kry­tyk mu­zycz­ny, dy­ry­gent i kom­po­zy­tor.
  • Da­niel Rut­kow­ski (ur. 1989) – pol­ski za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki wagi piór­ko­wej oraz za­pa­śnik.
  • Hen­ryk Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jacek Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jan Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Józef Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ka­zi­mierz Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Krzysz­tof Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Leon Rut­kow­ski – an­tro­po­log
  • Łu­kasz Rut­kow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ma­te­usz Rut­kow­ski – sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia


rutolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy li­ście jak ruta

Wiktionary


rutowate

o ce­chach ru­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Ru­to­wa­te ("Ru­ta­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu myd­leń­cow­ców "Sa­pin­da­les" (lub ru­tow­ców "Ru­ta­les" w niek­tó­rych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych). Obej­mu­je 161 ro­dza­jów i 2085 ga­tun­ków, za­miesz­ku­ją­cych stre­fy tro­pi­kal­ną i sub­tro­pi­kal­ną, rza­dziej stre­fę umiar­ko­wa­ną.

Wikipedia


rutowaty

o ce­chach ru­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rutowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


rutowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Ru­to­wicz – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je mniej niż 800 osób.

Wikipedia


rutowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


rutowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rutowy

→ ruta (ro­śli­na); ru­cia­ny


SJP.pl


rutozyd

gli­ko­zyd zbu­do­wa­ny z glu­ko­zy, ram­no­zy i kwer­ce­ty­ny; ru­ty­na, wi­ta­mi­na P


SJP.pl


rutulski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ru­tu­la­mi, do­ty­czą­cy Ru­tu­lów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ru­tul­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rutulowie lm m.

Wiktionary


rutwica

ro­śli­na z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rut­wi­ca – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych
  • Rut­wi­ca – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Rut­wi­ca – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Rut­wi­ca – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Rut­wi­ca – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Rut­wi­cy w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


rutyl

mi­ne­rał, po­spo­li­ta od­mia­na dwut­len­ku ty­ta­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mi­ne­rał, dwut­le­nek ty­ta­nu;

Wiktionary

Rutyl – mi­ne­rał z gro­ma­dy tlen­ków. Jest mi­ne­ra­łem bar­dzo po­spo­li­tym, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nym skład­ni­kiem wielu skał.

Nazwa po­cho­dzi od "łac. ru­ti­lus = czer­wo­ny (go­re­ją­cy"), na­wią­zu­jąc do barwy niek­tó­rych od­mian tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrutɨl, AS: rutyl

Wiktionary


rutylowy

→ rutyl


SJP.pl

Patrz:

rutyl

rutyna

1. wpra­wa na­by­ta prak­ty­ką; doś­wiad­cze­nie, bie­głość;
2. skłon­ność do dzia­ła­nia we­dług utar­tych wzo­rów; sza­blo­no­wość, sche­ma­tycz­ność;
3. gli­ko­zyd zbu­do­wa­ny z glu­ko­zy, ram­no­zy i kwer­ce­ty­ny; ru­to­zyd, wi­ta­mi­na P


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. fla­wo­no­id po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go;

 (1.2) po­stę­po­wa­nie we­dług utar­tych sza­blo­nów

 (1.3) mo­no­to­nia, nuda, brak zmian

Wiktionary

Ru­ty­na, ru­to­zyd ( ru­to­si­dum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów fla­wo­no­i­do­wych. Na­tu­ral­ny zwią­zek po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, po­zy­ski­wa­ny z kwia­tów pe­reł­kow­ca ja­poń­skie­go ("Styph­no­lo­bium ja­po­ni­cum") i z ziela gryki ("Fa­go­py­rum escu­len­tum"). Po raz pier­wszy ru­ty­na zo­sta­ła wy­i­zo­lo­wa­na z ziela ruty zwy­czaj­nej (stąd nazwa). Jest cza­sa­mi błęd­nie na­zy­wa­na wi­ta­mi­ną P.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruˈtɨ̃na, AS: rutỹna

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) rzecz. rutyniarstwo n., rutyniarz m.

 (1.2) przym. rutynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rutozyd

Wiktionary


rutyniara

→ ru­ty­niarz; wy­ja­dacz­ka, we­te­ran­ka


SJP.pl


rutyniarski

do­ty­czą­cy ru­ty­nia­rza, ru­ty­ny


SJP.pl


rutyniarz

1. czło­wiek trzy­ma­ją­cy się form po­stę­po­wa­nia na­by­tych przez ru­ty­nę;
2. czło­wiek ma­ją­cy wpra­wę w czymś


SJP.pl


rutyniczny

daw­niej: na­by­ty przez wpra­wę, wy­ni­ka­ją­cy z ru­ty­ny, sza­blo­no­wy, tra­dy­cyj­ny; ru­ty­ni­stycz­ny


SJP.pl


rutynista

prze­sta­rza­le: ru­ty­niarz


SJP.pl


rutynistka

→ ru­ty­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

rutynista

rutynistyczny

daw­niej: na­by­ty przez wpra­wę, wy­ni­ka­ją­cy z ru­ty­ny, sza­blo­no­wy, tra­dy­cyj­ny; ru­ty­nicz­ny


SJP.pl


rutynizm

daw­niej: ru­ty­niar­stwo - kie­ro­wa­nie się ru­ty­ną


SJP.pl


rutynowany

doś­wiad­czo­ny, bie­gły


SJP.pl


rutynowy

wy­ko­ny­wa­ny czę­sto i nie­mal au­to­ma­tycz­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­ny­wa­ny wg sta­łej pro­ce­du­ry o pow­ta­rzal­nych kro­kach

 (1.2) o oso­bie bie­gły w czę­sto wy­ko­ny­wa­nym za­da­niu o pow­ta­rzal­nym cha­rak­te­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo że za­bieg enu­kle­a­cji więk­szo­ści le­ka­rzy wy­da­je się pro­stym, ru­ty­no­wym za­bie­giem, to wiąże się z dużą licz­bą po­wi­kłań.

 (1.2) A ru­ty­no­wy na­u­czy­ciel bez po­my­słów i uczeń, który widzi, że na­u­czy­ciel bez po­dręcz­ni­ka jest nic nie wart, bo nie jest w sta­nie nic cie­ka­we­go zro­bić, to naj­gor­sze, co może się przy­tra­fić pol­skiej edu­ka­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrutɨ̃ˈnɔvɨ, AS: rutỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rutyna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rutynowany

Wiktionary


rutynoza

Ru­ty­no­za, 6-"O"-α--ram­no­zy­lo-β--glu­ko­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy de­ok­sy­cu­krów, di­sa­cha­ryd zbu­do­wa­ny z reszt ram­no­zy i glu­ko­zy.

Wikipedia


ruwenzori

masyw gór­ski w środ­ko­wej Afry­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pasmo gór­skie w Afry­ce Środ­ko­wej, na po­gra­ni­czu De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ki Konga i Ugan­dy;

Wiktionary

Ru­wen­zo­ri ( Rwen­zo­ri) – pasmo gór­skie w środ­ko­wej Afry­ce na gra­ni­cy De­mo­kra­tycz­nej Re­pu­bli­ki Konga i Ugan­dy. Sta­no­wią, obok Ki­li­man­dża­ro i góry Kenia, jeden z trzech ob­sza­rów w Afry­ce gdzie wy­stę­pu­ją współ­cze­śnie lo­dow­ce. Spoś­ród sze­ściu głów­nych ma­sy­wów w Ru­wen­zo­ri naj­wyż­sza jest Góra Stan­le­ya, a do­kład­niej jeden z jej wierz­choł­ków na­zy­wa­ny Szczy­tem Mał­go­rza­ty ("Marg­he­ri­ta", 5109 m n.p.m.).

Wikipedia


ruwenzorski

→ Ru­wen­zo­ri (pasmo gór­skie w Afry­ce)


SJP.pl


ruzicki

naz­wi­sko


SJP.pl


ruzyndla

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny bo­dzisz­ko­wa­tych; an­gin­ka, pe­lar­go­nia pach­ną­ca, an­gi­no­wiec, ge­ra­nium, ge­ra­nia


SJP.pl


ruła

1. w gwa­rze poz­nań­skiej: spo­kój, opa­no­wa­nie;
2. w gwa­rze ślą­skiej: rura;
3. w gwa­rze ucz­niow­skiej:
a) ocena nie­do­sta­tecz­na; pała;
b) po­wol­ne ruchy, śla­ma­zar­ność, fleg­ma­tycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rura

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. rama ro­we­ro­wa lub mo­to­ro­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruwa, AS: ruu̯a

Wiktionary


ruń

zie­le­nie­ją­ca ro­ślin­ność, tu­dzież wscho­dzą­ce zboże


SJP.pl


ruś

nazwa wielu hi­sto­rycz­nych państw, dziel­nic i ob­sza­rów pow­sta­łych na te­re­nach wschod­niej Eu­ro­py, głów­nie obec­nej Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. polit. hi­sto­rycz­na nazwa ziem po­ło­żo­nych na ob­sza­rze dzi­siej­szej Ukra­i­ny i Bia­ło­ru­si, a także w za­chod­niej czę­ści Rosji eu­ro­pej­skiej oraz wschod­niej czę­ści Pol­ski

 (1.2) geogr. mia­sto na Lit­wie:

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi i osad w Pol­sce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ruś Ki­jow­ska – pań­stwo ist­nie­ją­ce od 862 r. do 1240 r.
  • Ruś Ha­lic­ko-Wo­łyń­ska – pań­stwo ist­nie­ją­ce od 1199 r. do 1392 r.
  • Ruś Mo­skiew­ska – pań­stwo ru­skie ist­nie­ją­ce od 1328 r. do 1547 r.
  • Ruś Za­kar­pac­ka (Pod­kar­pac­ka) – pań­stwo ist­nie­ją­ce od 1136 r. do 1478 r.
  • Ruś Wło­dzi­mier­sko-Su­zdal­ska – pań­stwo ist­nie­ją­ce od X w. do XIV w.
  • Ruś Biała – kra­i­na hi­sto­rycz­na obej­mu­ją­ca Smo­leń­szczyz­nę i wschod­nie te­re­ny dzi­siej­szej Bia­ło­ru­si
  • Ruś Czar­na – kra­i­na hi­sto­rycz­na, czę­ścio­wo nie­za­leż­ne pań­stwo ist­nie­ją­ce od 1084 r. do 1441 r.
  • Ruś Czer­wo­na – kra­i­na hi­sto­rycz­na obec­nie na po­gra­ni­czu Pol­ski i Ukra­i­ny
  • Ruś – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Wizna
  • Ruś – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Sta­wi­gu­da
  • Ruś – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Morąg
  • Ruś Szlach­tow­ska – re­gion czte­rech wsi w do­li­nie Ru­skie­go Po­to­ku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W śred­nio­wie­czu miesz­kań­cy Ma­zo­wsza za­sied­la­li Ma­zu­ry, Pod­la­sie, Litwę i Ruś.

 (1.1) W prze­ci­wień­stwie do kra­jów za­chod­nio­sło­wiań­skich, które zna­la­zły się na pe­ry­fe­riach Ko­ścio­ła ła­ciń­skie­go, poś­red­nio tylko pod­le­ga­jąc od­dzia­ły­wa­niu głów­nych ognisk kul­tu­ry chrze­ści­jań­skie­go Za­cho­du, Ruś ko­rzy­sta­ła bez­poś­red­nio z kul­tu­ry Bi­zan­cjum, głów­nej wów­czas skarb­ni­cy do­rob­ku cy­wi­li­za­cyj­ne­go świa­ta śró­dziem­no­mor­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruɕ, AS: ruś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ruski mos./mrz., rusiński mrz., ruskie nmos., Wszechruś ż., Rusin ż., Ruska ż., rusek m., ruska ż., Rusek mos.

 przym. ruski, rusiński

Wiktionary


ruśkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ruśniatka

ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl


rużomberk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­wia­to­we w pół­noc­nej Sło­wa­cji;

Wiktionary

Ru­żom­berk (słow. "Ružomberok", węg. "Róz­sa­he­gy", niem. "Ro­sen­berg") – mia­sto po­wia­to­we w środ­ko­wej Sło­wa­cji, w kraju ży­liń­skim, w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie Lip­tów.

Ru­żom­berk leży na wy­so­ko­ści 496 m n.p.m. w Kot­li­nie Lip­tow­skiej, u uj­ścia Revúcy do Wagu, mię­dzy pas­ma­mi gór­ski­mi Gór Cho­czań­skich na pół­no­cy, Wiel­kiej Fatry na po­łud­nio­wym za­cho­dzie i Niż­nych Tatr na po­łud­nio­wym wscho­dzie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruˈʐɔm.bɛrk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rużomberski

Wiktionary


rużomberski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ru­żom­ber­kiem, do­ty­czą­cy Ru­żom­ber­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oce­nia się, że w ru­żom­ber­skim po­wie­cie wy­mor­do­wa­no około 2 tys. pa­trio­tów sło­wac­kich. Tę­pie­nie pow­stań­ców w tym po­wie­cie było spra­wą pre­sti­żo­wą, gdyż Ru­żom­berk był dawną sie­dzi­bą Hlin­ki i in­nych lu­dac­kich przy­wód­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rużomberk mrz.

Wiktionary


rv.

re­wers (od­wrot­na stro­na); S.o.


SJP.pl


rwa

ból nerwu:
a) rwa kul­szo­wa - ból nerwu kul­szo­we­go; is­chias;
b) rwa ra­mien­na - ból ner­wów szyj­nych, pro­mie­niu­ją­cy do barku, ra­mie­nia i ręki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zob. rwa kul­szo­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rwać

Wiktionary


rwactwo

rzad­ko, po­tocz­nie: chci­wość, pa­zer­ność, za­chłan­ność


SJP.pl


rwacz

1. po­tocz­nie: czło­wiek wy­cią­ga­ją­cy ko­rzy­ści oso­bi­ste ze swo­jej po­sa­dy, sy­tu­a­cji itd.;
2. w rugby: jeden z za­wod­ni­ków młyna;
3. żar­to­bli­wie o den­ty­ście;
4. daw­niej: ten, kto coś rwie lub rwie się do cze­goś


SJP.pl


rwanda

język z ro­dzi­ny ban­tu­i­dal­nych, bę­dą­cy ję­zy­kiem urzę­do­wym w Ru­an­dzie; ru­an­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. język, któ­rym mówi się w Rwan­dzie;

Wiktionary

Rwan­da (Re­pu­bli­ka Rwan­dy, daw­niej Ru­an­da, Re­pu­bli­ka Ru­an­dy) – pań­stwo w środ­ko­wo-wschod­niej Afry­ce o po­wierzch­ni 26,4 tys. km². Rwan­da gra­ni­czy z: Bu­run­di (290 km), De­mo­kra­tycz­ną Re­pu­bli­ką Konga (217 km), Tan­za­nią (217 km) i Ugan­dą (169 km). W 2024 roku w Rwan­dzie miesz­ka­ło 13,6 mln osób. Ję­zy­ka­mi urzę­do­wy­mi są: rwan­da, an­giel­ski i fran­cu­ski. Sto­li­cą pań­stwa jest Ki­ga­li. Od 2006 roku Rwan­da po­dzie­lo­na jest na 5 pro­win­cji (daw­niej było ich 12). Wa­lu­tą Rwan­dy jest frank rwan­dyj­ski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrvãnda, AS: rvãnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjczyk mos., Rwandyjka ż.

 przym. rwandyjski

Wiktionary


rwandyjczyk

oby­wa­tel Rwan­dy (Ru­an­dy); Ru­an­dyj­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Rwan­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjt͡ʃɨk, AS: rvãndyi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjka ż., rwanda ż.

 przym. rwandyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ruandyjczyk

Wiktionary


rwandyjka

oby­wa­tel­ka Rwan­dy (Ru­an­dy); Ru­an­dyj­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Rwan­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjka, AS: rvãndyi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjczyk mos., rwanda ż.

 przym. rwandyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ruandyjka

Wiktionary


rwandyjski

przy­miot­nik od: Rwan­da (Ru­an­da); ru­an­dyj­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Rwan­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na re­zul­ta­ty nie trze­ba było długo cze­kać – na wschod­ni Zair spa­dła in­waz­ja wojsk rwan­dyj­skich i ugan­dyj­skich.

 (1.1) (…) jed­nym z pier­wszych ar­ty­stów, któ­rzy pod­ję­li temat rwan­dyj­skich czy­stek et­nicz­nych, był autor ko­mik­sów – po­cho­dzą­cy z bel­gij­skie­go Liège Jean-Phi­lip­pe Stas­sen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvãnˈdɨjsʲci, AS: rvãndyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rwanda ż., Rwandyjka ż., Rwandyjczyk mos., rwanda ż.

 przym. antyrwandyjski, prorwandyjski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ruandyjski

Wiktionary


rwanie

kon­ku­ren­cja na­le­żą­ca do dwu­bo­ju olim­pij­skie­go w pod­no­sze­niu cię­ża­rów, po­le­ga­ją­ca na unie­sie­niu sztan­gi w jed­nym tem­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sport. jedna z kon­ku­ren­cji w pod­no­sze­niu cię­ża­rów

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rwać.

Wiktionary

Rwa­nie (ang. "Pul­ling", 2006-2009) – bry­tyj­ski se­rial ko­me­dio­wy stwo­rzo­ny przez Sha­ron Hor­gan i Den­ni­sa Kelly'ego. Wy­pro­du­ko­wa­ny przez Sil­ver River Pro­duc­tions.

Świa­to­wa pre­mie­ra se­ria­lu miała miej­sce 23 li­sto­pa­da 2006 roku na an­te­nie BBC Three. Ostat­ni od­ci­nek se­ria­lu zo­stał wy­e­mi­to­wa­ny 17 maja 2009 roku. W Pol­sce pre­mie­ra se­ria­lu od­by­ła się 29 lu­te­go 2008 roku na ka­na­le Co­me­dy Cen­tral Pol­ska.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrvãɲɛ, AS: rvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wyrywać, rwać ndk.

 rzecz. urwanie n., zrywka ż.

Wiktionary


rwaniec

1. pro­dukt od­pa­do­wy otrzy­my­wa­ny pod­czas odziar­nia­nia ba­weł­ny
2. pro­dukt od­pa­do­wy pow­sta­ły pod­czas nit­ko­wa­nia jed­wa­biu
3. ro­dzaj cia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto droż­dżo­we po­sy­pa­ne kru­szon­ką

Wiktionary


rwać

1. szar­piąc, dzie­lić na ka­wał­ki; roz­ry­wać;
2. gwał­tow­nie cią­gnąć ku sobie; po­ry­wać; wy­ry­wać;
3. obry­wać z drze­wa, z krza­ka; zry­wać;
4. po­wo­do­wać ostry ból ko­ja­rzą­cy się z szar­pa­niem;
5. po­tocz­nie: pę­dzić, gnać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­do­by­wać, wy­ry­wać

 (1.2) szar­piąc dzie­lić coś na czę­ści

 (1.3) boleć w uciąż­li­wy, dłu­gotr­wa­ły spo­sób

 (1.4) posp. uwo­dzić, po­dry­wać

cza­sow­nik zwrot­ny rwać się

 (2.1) być chęt­nym

 (2.2) dzie­lić się na czę­ści wsku­tek szar­pa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Den­ty­sta rwie ząb.

 (1.2) Ko­bie­ty rwały bie­liz­nę na ban­da­że i przy­no­si­ły ostat­ni ka­wa­łek chle­ba, a jak i tego za­bra­kło, to choć słowo po­cie­sze­nia.

 (1.3) Rwie mnie w krzy­żu już drugi dzień. To chyba ko­rzon­ki.

 (1.4) Na ostat­niej dy­sko­te­ce rwa­łem nie­złą laskę.

 (2.1) Chło­pa­ki rwą się do ro­bo­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rvat͡ɕ, AS: rvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zryw mrz., zrywka ż., oberwaniec mos., rwanie n., urwanie n., rwa ż.

 czas. przerywać, podrywać, wyrywać, oberwać

 przym. zrywkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) podwalać się

Wiktionary


rwe

[czy­taj: er-wu-E] skrót od: Radio Wolna Eu­ro­pa


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = publ. hist. Radio Wolna Eu­ro­pa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • RWE – nie­miec­ki kon­cern ener­ge­tycz­ny
  • RWE – Radio Wolna Eu­ro­pa
  • RWE – Rot-Weiß Er­furt
  • RWE – Rot-Weiss Essen
  • Rwè

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wy­jeź­dzie na Za­chód za­trud­nił się w RWE.

Wiktionary


rwetes

hałas spo­wo­do­wa­ny krzy­ka­mi osób ro­bią­cych coś w poś­pie­chu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. hałas w po­łą­cze­niu z bie­ga­ni­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtem ze świe­cą wcho­dzi mama… / Co za rwe­tes? Co za krzy­ki? A do łóżka!

 (1.1) Przez całą noc pa­no­wał wiel­ki rwe­tes, gdyż wszyst­ko usta­wia­no na swo­jem miej­scu, a nadto wciąż nad­jeż­dża­ły ło­dzie z przy­ja­ciół­mi dzie­dzi­ca.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmider, rozgardiasz, wrzawa, zamęt, zamieszanie

Wiktionary


rwpg

skrót od: Rada Wza­jem­nej Po­mo­cy Go­spo­dar­czej - or­ga­ni­za­cja po­wo­ła­na w Mosk­wie w 1949 roku, któ­rej celem miała być współ­pra­ca go­spo­dar­cza państw za­leż­nych od ZSRR


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) hist. polit. ekon. Rada Wza­jem­nej Po­mo­cy Go­spo­dar­czej;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. RWPG-owski

 przysł. RWPG-owsko

Wiktionary


rwpg-owski

→ RWPG


SJP.pl

Patrz:

RWPG

rws

[czy­taj: er-wu-ES] skrót od: re­fe­ren­cyj­na war­tość spo­ży­cia - orien­ta­cyj­ne ilo­ści skład­ni­ków odżyw­czych, które po­win­ny być spo­ży­wa­ne w ciągu doby


SJP.pl


rwący

1. szar­piąc, dzie­lić na ka­wał­ki; roz­ry­wać;
2. gwał­tow­nie cią­gnąć ku sobie; po­ry­wać; wy­ry­wać;
3. obry­wać z drze­wa, z krza­ka; zry­wać;
4. po­wo­do­wać ostry ból ko­ja­rzą­cy się z szar­pa­niem;
5. po­tocz­nie: pę­dzić, gnać


SJP.pl


ryan

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paul Ryan – ame­ry­kań­ski po­li­tyk, kon­gres­men, kan­dy­dat na urząd wi­ce­pre­zy­den­ta w 2012
  • Lee Ryan – bry­tyj­ski pio­sen­karz
  • Kate Ryan – bel­gij­ska wo­ka­list­ka
  • Meg Ryan – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka
  • Ryan – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie De­la­wa­re
  • Ryan – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Ryan (ang. Ryan Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Sum­ner
  • Ryan (ang. Ryan Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie LaMoure
  • Ryan (ang. Ryan Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Schu­yl­kill
  • Ryan – film ani­mo­wa­ny

Wikipedia


ryanair

[czy­taj: rajan-er] ir­landz­ki prze­woź­nik ofe­ru­ją­cy tanie prze­wo­zy lot­ni­cze


SJP.pl

Ry­a­na­ir – ir­landz­ka tania linia lot­ni­cza z sie­dzi­bą w Du­bli­nie. Flota Ry­a­na­ir liczy 624 sa­mo­lo­ty typu Bo­e­ing 737-800 oraz Bo­e­ing 737 MAX 8-200.

W 2016 był naj­więk­szą w Eu­ro­pie i jedną z naj­więk­szych na świe­cie.

Wikipedia


ryb.

skrót od: ry­bo­łów­stwo (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót w funk­cji przy­miot­ni­ka

 (1.1) = ry­bac­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbat͡sʲci, AS: rybacʹḱi

Wiktionary


ryba

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy obej­mu­ją­cej około 20 tys. ga­tun­ków zmien­no­ciepl­nych krę­gow­ców wod­nych, przy­sto­so­wa­nych do życia w wo­dzie (m.in. od­dy­cha­nie skrze­la­mi, koń­czy­ny w po­sta­ci płetw)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. zwie­rzę z gro­ma­dy krę­gow­ców, ży­ją­ce w wo­dzie;

 (1.2) spoż. mięso ryb (1.1) bę­dą­ce su­row­cem spo­żyw­czym i da­niem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryby od­dy­cha­ją w wo­dzie skrze­la­mi.

 (1.2) Za­wsze w so­bo­ty ja­da­my sma­żo­ną rybę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨba, AS: ryba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybak m., rybactwo n., narybek m., Ryba ż., Ryby nmos.

:: zdrobn. rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybeńka ż.

:: zgrub. rybsko n.

 czas. rybaczyć, zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki

Wiktionary


rybacki

zwią­za­ny z ry­ba­kiem, ry­ba­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ry­bact­wem i ry­ba­ka­mi, do­ty­czą­cy ry­bact­wa i ry­ba­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Je­ste­śmy cał­ko­wi­cie sa­mo­wy­star­czal­ni - mówi z dumą Giao Che Nat. — Lu­dzie pra­cu­ją w ko­o­pe­ra­ty­wach — mamy spół­dziel­nie: ry­bac­ką, pie­kar­ską, sto­lar­ską, re­sta­u­ra­cyj­ną.

 (1.1) W tym roku pier­wszy raz ścią­gnię­to sieci ry­bac­kie, dzię­ki czemu mo­to­rów­ki i jach­ty mogą swo­bod­nie pły­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbat͡sʲci, AS: rybacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybsko n., Rybaki nmos., rybność ż., rybeńka ż., rybactwo n., rybak m., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., Rybka ż., narybek mrz., rybaczki nmos., rybaczenie n., zarybianie n., zarybienie n., wyrybianie n., wyrybienie n., Ryba ż., Ryby nmos.

 czas. rybaczyć ndk., zarybiać ndk., zarybić dk., wyrybiać ndk., wyrybić dk.

 przym. rybny, rybi

Wiktionary


rybackość

→ ry­bac­ki


SJP.pl

Patrz:

rybacki

rybactwo

zawód, za­ję­cie ry­ba­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ho­dow­la i ło­wie­nie stwo­rzeń wod­nych;

Wiktionary

Ry­bact­wo (go­spo­dar­ka ry­bac­ka) – ze­spół pla­no­wa­nych i sko­or­dy­no­wa­nych czyn­no­ści ma­ją­cych na celu ra­cjo­nal­ne go­spo­da­ro­wa­nie or­ga­niz­ma­mi wod­ny­mi w myśl zasad eko­no­mii i zgod­nie z za­ło­że­nia­mi ochro­ny przy­ro­dy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczki nmos., rybaczek mos., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybcia ż., rybunia ż., rybsko n., rybak m., rybaczówka ż., rybaczenie n., rybny m., narybek m., rybik m., Rybka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybny, rybacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybołówstwo

Wiktionary


rybaczek

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się po­ło­wem ryb;
2. żona ry­ba­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od rybak

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od ry­bacz­ka

 (2.2) D. od ry­bacz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczka ż., rybak m., ryba ż., rybactwo n., rybaczki nmos., rybaczenie n.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybi, rybacki

Wiktionary


rybaczka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się po­ło­wem ryb;
2. żona ry­ba­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta rybak

 (1.2) żona ry­ba­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybak mos., rybarz mos., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybactwo n., rybaczki

 przym. rybacki

 przysł. rybacko

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybaczki

dam­skie spod­nie się­ga­ją­ce do po­ło­wy łydek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) spod­nie z no­gaw­ka­mi skró­co­ny­mi pod ko­la­na­mi

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lp. od rzecz. ry­bacz­ka

 (2.2) M. lm. od rzecz. ry­bacz­ka

 (2.3) W. lm. od rzecz. ry­bacz­ka

Wiktionary

Ry­bacz­ki (Ce­ry­li­nae) – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny zi­mo­rod­ko­wa­tych (Al­ce­di­ni­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ubra­na w zie­lo­ną tu­ni­kę z dłu­gim rę­ka­wem i białe spod­nie ry­bacz­ki, wy­glą­da­ła jak zwy­kła tu­ryst­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybaczek mos., rybaczka ż., ryba ż., rybka ż., rybcia ż., rybunia ż., rybsko n., rybak m., rybaczówka ż., rybactwo n., rybaczenie n., rybny m., narybek m., rybik m., Rybka ż., Ryby nmos., Ryba ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybny, rybacki

Wiktionary


rybaczy

przy­miot­nik

 (1.1) daw. ry­bac­ki

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3os. lp. ter. od: ry­ba­czyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rybaczyć

 rzecz. Ryby nmos., Ryba ż., rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż.

Wiktionary


rybaczyć

po­tocz­nie: łowić ryby, węd­ko­wać; ry­ba­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. lub gwara. być ry­ba­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryba ż., Ryba ż., rybka ż., Rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybsko n., rybactwo n., narybek m., rybaczenie n., rybaczki nmos., Ryby nmos., rybarz mos., rybitw m., rybarczyk mos., rybitwa ż.

:: zdrobn. rybaczek m.

:: fż. rybaczka ż.

 czas. rybiarzyć ndk.

 przym. rybny, rybi, rybacki, rybaczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybakować; gwara. rybiarzyć

Wiktionary


rybak

osoba trud­nią­ca się ło­wie­niem ryb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ryb. czło­wiek trud­nią­cy się za­wo­do­wo ło­wie­niem ryb;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|oko­li­ce Kras­no­jar­ska. na­le­śnik z tar­tych ziem­nia­ków

Wiktionary

Rybak – osoba trud­nią­ca się ry­bo­łów­stwem, utrzy­mu­ją­ca się z po­ło­wu ryb i in­nych owo­ców morza (frut­ti di mare) – kre­we­tek, małży itp. Sło­wem tym współ­cze­śnie okre­śla się za­rów­no osoby wy­ko­nu­ją­ce ten zawód w po­je­dyn­kę (na morzu – rzad­ko) lub w nie­wiel­kich, kil­ku­o­so­bo­wych ze­spo­łach, pły­wa­ją­cych na kil­ku­to­no­wych ku­trach (ry­bact­wo), jak rów­nież ma­ry­na­rzy wiel­kich jed­no­stek oce­a­nicz­nych (ry­bo­łów­stwo prze­my­sło­we).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨbak, AS: rybak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryba ż., Ryba ż., rybka ż., Rybka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybsko n., rybactwo n., narybek m., rybaczenie n., rybaczki nmos., Ryby nmos., rybarz mos., rybitw m., rybarczyk mos., rybitwa ż.

:: zdrobn. rybaczek m.

:: fż. rybaczka ż.

 czas. rybaczyć ndk.

 przym. rybny, rybi, rybacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rybarz, stpol. rybitw, stpol. rybitwa

Wiktionary


rybaki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Pri­morsk (eg­zo­nim wa­rian­to­wy);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­ba­ki – część mia­sta Chełm­no
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Do­brzyń nad Wisłą
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Gol­cze­wo
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Łomża
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Nie­sza­wa
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Nowe
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Poz­nań
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Toruń
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Wroc­ław
  • Ry­ba­ki – część mia­sta Wy­szo­gród
  • Ry­ba­ki – ko­lo­nia wsi Szczu­ka w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Brod­ni­ca
  • Ry­ba­ki – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Wil­ków

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybacki

 rzecz. Rybak mos./ż.

Wiktionary


rybakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rybakow

Ry­ba­kow, ros. Рыбаков – po­pu­lar­ne (118 na li­ście) naz­wi­sko ro­syj­skie, w ję­zy­ku an­giel­skim jako "Ry­ba­kov".

Wikipedia


rybakowate

o ce­chach ry­ba­ko­wa­tych (ro­dzi­na nie­to­pe­rzy)


SJP.pl

Ry­ba­ko­wa­te, ry­ba­ki (Noc­ti­lio­ni­dae) – mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du mrocz­koksz­tałt­nych (Ve­sper­ti­lio­ni­for­mes) w obrę­bie rzędu nie­to­pe­rzy (Chi­rop­te­ra).

Wikipedia


rybakowaty

o ce­chach ry­ba­ko­wa­tych (ro­dzi­na nie­to­pe­rzy)


SJP.pl


rybakować

po­tocz­nie: łowić ryby, węd­ko­wać; ry­ba­czyć


SJP.pl


rybakowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­ba­ko­wo – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie Kło­da­wa
  • Ry­ba­ko­wo – osada leśna w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gmi­nie Kło­da­wa
  • Ry­ba­ko­wo – część wsi Leśny Rów w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. kę­trzyń­skim, w gmi­nie Sro­ko­wo

Wikipedia


rybakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rybakówka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­ba­ków­ka – część wsi Łomna w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Nowy Wi­śnicz
  • Ry­ba­ków­ka – ko­lo­nia w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Go­ły­min-Oś­ro­dek
  • Ry­ba­ków­ka – część wsi An­to­niów­ka Świer­żow­ska w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Ma­cie­jo­wi­ce
  • Ry­ba­ków­ka – część wsi Łąck w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Łąck
  • Ry­ba­ków­ka – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce
  • Ry­ba­ków­ka – osada wsi Nowa Wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Brań­szczyk
  • Ry­ba­ków­ka – część wsi Kukle w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Giby
  • Ry­ba­ków­ka – część wsi Gaj w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec
  • Ry­ba­ków­ka – część wsi Nowe Gro­dzicz­no w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Gro­dzicz­no
  • Ry­ba­ków­ka – osada leśna w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Czło­pa
  • Ry­ba­ków­ka – dawna osada w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wi­lej­skim, w siel­so­wie­cie Wia­zyń

Wikipedia


rybarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. syn ry­ba­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ry­bar­czyk (ur. 1947) – pol­ski in­ży­nier elek­tro­tech­nik
  • Le­cho­sław Ry­bar­czyk (ur. 1943) – pol­ski mo­to­ro­wod­niak
  • Maria Ry­bar­czyk (ur. 1955) – pol­ska ak­tor­ka
  • Na­ta­lia Ry­bar­czyk (ur. 1987) – pol­ska ta­ek­won­dzist­ka
  • To­masz Ry­bar­czyk (ur. 1974) – pol­ski pił­karz
  • Wi­told Ry­bar­czyk (1946–2007) – pro­fe­sor, spe­cja­li­sta od er­go­no­mii

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rybak mos., rybaczka ż., rybarz mos., rybaczek mos., rybactwo n.

 przym. rybacki

 przysł. rybacko

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybarski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ry­bar­ski (ur. 1980) – pol­ski tre­ner pił­kar­ski
  • An­to­ni Ry­bar­ski (1886–1962) – pol­ski ar­chi­wi­sta, hi­sto­ryk
  • Jan Ry­bar­ski (1817–1893) – ksiądz, poseł
  • Jan Ry­bar­ski (1941–2018) – chór­mistrz, pe­da­gog
  • Le­o­nard Ry­bar­ski (1892–1915) – ofi­cer Le­gio­nów Pol­skich
  • Le­o­pold Ry­bar­ski (1909–2004) – pol­ski autor sztuk sce­nicz­nych
  • Łu­kasz Ry­bar­ski (ur. 1964) – pol­ski aktor, re­ży­ser
  • Mie­czy­sław Ry­bar­ski (1892–1947) – na­u­czy­ciel pol­ski, hi­sto­ryk li­te­ra­tu­ry
  • Roman Ry­bar­ski (1887–1942) – pol­ski eko­no­mi­sta i po­li­tyk

Wikipedia


rybarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. rybak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybak mos., rybaczka ż., rybarczyk mos., rybaczek mos., rybactwo n.

 przym. rybacki

 przysł. rybacko

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybarzowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­ba­rzo­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zgo­rze­lec­kim, w gmi­nie Bo­ga­ty­nia
  • Ry­ba­rzo­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Bucz­ko­wi­ce
  • Ry­ba­rzo­wi­ce – dawna gro­ma­da
  • Ry­ba­rzo­wi­ce – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ry­ba­rzo­wi­cach, w gmi­nie Bo­ga­ty­nia

Wikipedia


rybawiryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ana­lo­gów nu­kle­o­zy­dów pu­ry­no­wych, sto­so­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­wi­ru­so­wy


SJP.pl

Ry­ba­wi­ry­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy ana­lo­gów nu­kle­o­zy­dów. Sto­so­wa­na jest jako lek prze­ciw­wi­ru­so­wy w cięż­kich za­ka­że­niach wi­ru­sem RSV, wi­ru­sem HCV (w po­łą­cze­niu z in­ter­fe­ro­na­mi alfa-2) i w in­nych in­fek­cjach wi­ru­so­wych.

Wikipedia


rybałt

dawny śpie­wak pie­śni re­li­gij­nych, aktor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. śred­nio­wiecz­ny śpie­wak ko­ściel­ny

 (1.2) hist. śred­nio­wiecz­ny wę­drow­ny aktor lub muzyk

Wiktionary

Ry­bałt (z wł. "ri­bal­do") – w sta­ro­pol­szczyź­nie okre­śle­nie ar­ty­stów sztu­ki ple­bej­skiej (miej­skiej), naj­czę­ściej wę­drow­nych śpie­wa­ków, sztuk­mi­strzów, mu­zy­kan­tów i ak­to­rów. Ry­bałt był jed­no­o­so­bo­wym przed­sta­wi­cie­lem sztu­ki ży­we­go planu. Upra­wiał wszyst­kie ga­tun­ki mu­zycz­no-li­te­rac­ko-ta­necz­no-cyr­ko­we. Po­słu­gi­wał się ję­zy­kiem na­ro­do­wym. Ry­bał­ci upra­wia­li także, prze­waż­nie ano­ni­mo­wą twór­czość li­te­rac­ką – ko­me­dia ry­bał­tow­ska i li­te­ra­tu­ra ry­bał­tow­ska, które zy­ski­wa­ły po­pu­lar­ność szcze­gól­nie w XVII wieku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨbawt, AS: rybau̯t

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybałtów m.

:: zdrobn. rybałcik m.

 przym. rybałtowski

Wiktionary


rybałtowski

przy­miot­nik od: ry­bałt


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. odrzecz. zwią­za­ny z ry­bał­tem (zwy­kle wę­drow­nym)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨbawˈtɔfsʲci, AS: rybau̯tofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybałt mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rybałtski

Wiktionary


rybcia

ry­beń­ka, ry­becz­ka;
1. pie­szczot­li­wie o rybie;
2. pie­szczot­li­wie o bli­skiej oso­bie


SJP.pl


rybczewice

gmina wiej­ska w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ryb­cze­wi­ce Pier­wsze – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Ryb­cze­wi­ce
  • Ryb­cze­wi­ce Dru­gie – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, sie­dzi­ba gminy Ryb­cze­wi­ce
  • Ryb­cze­wi­ce – gmina w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim
  • Ryb­cze­wi­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


rybczewicki

przy­miot­nik od: Ryb­cze­wi­ce


SJP.pl


rybczyzna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ryb­czyz­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród.

Wieś kró­lew­ska sta­ro­stwa raj­grodz­kie­go w ziemi biel­skiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go w 1795 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wikipedia


rybczyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Ryb­czyń­ski (ur. 1955) – pol­ski poeta
  • An­drzej Ryb­czyń­ski (ur. 1943) – pol­ski fo­to­re­por­ter i fo­to­gra­fik
  • Mi­chał Ryb­czyń­ski (1945-2011) – pol­ski mu­zy­ko­log
  • Mie­czy­sław Ryb­czyń­ski (1873-1937) – pol­ski in­ży­nier hy­dro­tech­nik
  • Na­ta­lia Ryb­czyn­ski (?) – ka­na­dyj­ska pa­le­on­to­log.
  • Wi­told Ryb­czyń­ski (1881-1949) – pol­ski fizyk i ma­te­ma­tyk, po­pu­la­ry­za­tor nauki, wy­kła­dow­ca na Po­li­tech­ni­ce Lwow­skiej
  • Zbi­gniew Ryb­czyń­ski (ur. 1949) – pol­ski re­ży­ser, ope­ra­tor fil­mo­wy, ar­ty­sta mul­ti­me­dial­ny

Wikipedia


rybeczka

ryb­cia, ry­beń­ka;
1. pie­szczot­li­wie o rybie;
2. pie­szczot­li­wie o bli­skiej oso­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: rybka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbɛt͡ʃka, AS: rybečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybeńka

Wiktionary


rybeńka

ryb­cia, ry­becz­ka;
1. pie­szczot­li­wie o rybie;
2. pie­szczot­li­wie o bli­skiej oso­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: ryba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybeczka

Wiktionary


rybi

1. zwią­za­ny z rybą, np. rybia ość; rybny;
2. prze­no­śnie: po­zba­wio­ny za­pa­łu, ży­wio­ło­wo­ści; zimny, obo­jęt­ny, nie­czu­ły


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rybą, do­ty­czą­cy ryby

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ryby

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) taki, jak u ryby

Wiktionary

Rybi, Rybi Potok – potok, prawy do­pływ Ka­mie­ni­cy o dłu­go­ści ok. 1,5 km i spad­ku 100 m/km.

Wy­pły­wa z za­chod­nich sto­ków Ma­go­rzy­cy. Ma kilka źró­dło­wych cie­ków wy­pły­wa­ją­cych na wy­so­ko­ści 800–850 m, jeden z nich wy­pły­wa spod Nowej Po­la­ny. Ucho­dzi do Ka­mie­ni­cy po­ni­żej Rzek, czę­ści wsi Lu­bo­mierz w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie li­ma­now­skim, w gmi­nie Msza­na Dolna. Zbo­cza do­li­ny Ry­bie­go Po­to­ku po­ra­sta jo­dło­wy las regla dol­ne­go. Jest to jedna z nie­licz­nych po­zo­sta­ło­ści daw­nej pu­szczy gor­czań­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (3.1) W wy­dzia­le „étrangers” (dla cu­dzo­ziem­ców) me­ro­stwa za­ga­du­ję żan­dar­ma o ry­bich oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbʲi, AS: rybʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybaczek mos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybeczka ż., rybak m., rybność ż., narybek mrz., Ryba ż., Rybka ż., Ryby nmos.

 przym. rybny, rybacki

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybiarka

1. ry­biar­ka duża - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pu­szczy­ko­wa­tych;
2. daw­niej: ry­bacz­ka


SJP.pl

Ry­biar­ka – skała na pół­wy­spie Bu­chwałd w miej­sco­wo­ści Nie­dzi­ca, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­tar­skim, w gmi­nie Łap­sze Niżne.

Skała zbu­do­wa­na jest z wa­pie­ni. Znaj­du­je się w pół­noc­nym wy­brze­żu pół­wy­spu Bu­chwałd i opada nie­mal pio­no­wy­mi ścia­na­mi o wy­so­ko­ści kil­ku­dzie­się­ciu me­trów do sztucz­ne­go zbior­ni­ka wod­ne­go, jakim jest Je­zio­ro Czorsz­tyń­skie, a jej wierz­cho­łek wzno­si się około 100 m nad taflą wody w tym zbior­ni­ku.

Wikipedia


rybiarz

1. po­tocz­nie:
a) osoba lu­bią­ca jeść ryby;
b) sprze­daw­ca ryb;
c) ho­dow­ca ryb;
2. daw­niej: rybak


SJP.pl


rybice

Ry­bi­ce – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Świerz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


rybicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Ry­bic­ki – pol­ski hi­sto­ryk, żoł­nierz AK
  • Anna Ry­bic­ka – pol­ska flo­re­cist­ka
  • Anna Ry­bic­ka – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Ar­ka­diusz Ry­bic­ki – pol­ski po­li­tyk, dzia­łacz spo­łecz­ny i sa­mo­rzą­do­wy, poseł
  • Bo­gu­sław Ry­bic­ki – pol­ski po­li­tyk
  • Bo­że­na Ry­bic­ka – pol­ska tech­no­log ży­wie­nia, dzia­łacz­ka
  • Edel­tra­u­da He­lios-Ry­bic­ka – pol­ska in­ży­nier-che­mik, ge­o­che­mik oraz wy­kła­dow­ca
  • Fe­liks Ry­bic­ki – pol­ski kom­po­zy­tor, dy­ry­gent i pe­da­gog
  • Hen­ryk Ry­bic­ki – pol­ski pił­karz
  • Iza­be­la Ry­bic­ka – żoł­nierz Armii Kra­jo­wej, pow­sta­niec war­szaw­ski
  • Jacek Ry­bic­ki – pol­ski po­li­tyk, poseł
  • Jan Ry­bic­ki – pol­ski tłu­macz

Wikipedia


rybieniecki

przy­miot­nik od: Ry­bien­ko


SJP.pl


rybienko

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ry­bien­ko (kaszb. "Rëbienkò" lub też "Rëbinkò", niem. "Alt­ham­mer") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie wej­he­row­skim, w gmi­nie Gnie­wi­no.

Miej­sco­wość jest czę­ścią skła­do­wą so­łect­wa "Rybno".

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


rybieński

przy­miot­nik od: Rybno


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Rybna, zwią­za­ny z Ryb­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybno n., rybnianin m., rybnianka ż.

Wiktionary


rybik

owad z rzędu szcze­cio­gon­ków, szkod­nik pro­wa­dzą­cy wy­łącz­nie nocny tryb życia (po­spo­li­ty w do­mach)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) owad z pod­gro­ma­dy nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Di­con­dy­lia|Hen­nig|ref=tak. (1953), tra­dy­cyj­nie za­li­cza­ny do owa­dów bezs­krzy­dłych;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbʲik, AS: rybʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybność ż., rybeńka ż., rybeczka ż., rybaczki nmos., rybactwo n., narybek mrz., Ryby nmos., Ryba ż.

Wiktionary


rybin

Rybin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrze­szow­skim, w gmi­nie Ko­by­la Góra.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym w miej­sco­wo­ści sta­cjo­no­wa­ła pla­ców­ka Stra­ży Gra­nicz­nej I linii „Rybin”.

Wikipedia


rybitol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, skład­nik wi­ta­mi­ny B2 (ry­bo­fla­wi­ny)


SJP.pl

Ry­bi­tol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pię­cio­wę­glo­wy al­ko­hol wie­lo­wo­do­rot­le­no­wy (cu­krol). Jest skład­ni­kiem wi­ta­mi­ny B2 (ry­bo­fla­wi­ny), FAD i FMN.

Ry­bi­tol jest pro­duk­tem re­duk­cji na­tu­ral­nej ry­bo­zy. Jego obec­ność stwier­dzo­no w ro­śli­nach, np. miłku wio­sen­nym ("Ado­nis ver­na­lis") i prze­wier­cie­niu sier­po­wa­tym ("Bu­ple­u­rum fal­ca­tum"), a także w spa­dzi wy­dzie­la­nej przez plusk­wia­ki "". Jest też skład­ni­kiem kwa­sów tej­cho­jo­wych i po­li­sa­cha­ry­dów ścian ko­mór­ko­wych wielu bak­te­rii Gram-do­dat­nich.

Wikipedia


rybitw

ptak wodny z ro­dzi­ny ry­bitw, ży­wią­cy się głów­nie ma­ły­mi ry­ba­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. rybak

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od ry­bit­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybak mos./mrz., rybitwa

Wiktionary


rybitwa

ptak wodny z ro­dzi­ny ry­bitw, ży­wią­cy się głów­nie ma­ły­mi ry­ba­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. przy­po­mi­na­ją­cy mewę ptak za­miesz­ku­ją­cy brze­gi zbior­ni­ków wod­nych;

 (1.2) daw. ry­bo­łów­stwo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. rybak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ga­tun­ki pta­ków z ro­dzi­ny ry­bitw (Ster­ni­dae), na te­re­nie Pol­ski wy­stę­pu­ją:
    • ry­bit­wa bia­ło­czel­na
    • ry­bit­wa bia­łos­krzy­dła
    • ry­bit­wa bia­ło­wą­sa
    • ry­bit­wa czar­na
    • ry­bit­wa czu­ba­ta
    • ry­bit­wa krót­ko­dzio­ba
    • ry­bit­wa po­pie­la­ta
    • ry­bit­wa rzecz­na (ry­bit­wa zwy­czaj­na)
    • ry­bit­wa ró­żo­wa
    • ry­bit­wa wiel­ko­dzio­ba
  • okrę­ty pol­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) gdzie­nieg­dzie, nisko nad rzeką, skrzyd­la­ty­mi punk­ta­mi prze­la­ty­wa­ły ry­bit­wy (…)

 (2.1) Tęgi z was ry­bit­wa! I jam pró­bo­wał ło­wit­wy, ale mi rybka srebr­na uszła z sieci.

 (2.1) (…) i ry­bit­wo­wie, któ­rzy za­sta­wia­li wię­cie­rze po za­ro­słych wy­brze­żach Ro­so­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈbʲitfa, AS: rybʹitfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. narybek mrz., rybak mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński racka

 (1.2) rybactwo

 (2.1) rybołowca, rybołówca, rybitw

Wiktionary


rybińsk

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ja­ro­sław­skim, port nad Wołgą;

Wiktionary

Ry­bińsk (ros. Рыбинск, Ry­binsk) – mia­sto w środ­ko­wej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ja­ro­sław­skim, port nad Wołgą, w po­bli­żu Zbior­ni­ka Ry­biń­skie­go. Około 184,6 tys. miesz­kań­ców (2020). W la­tach 1984–1989 no­si­ło nazwę „An­dro­pow”. W po­bli­żu mia­sta znaj­du­je się port lot­ni­czy Sta­ro­siel­je.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybiński

Wiktionary


rybiński

przy­miot­nik od: Rybin, Ry­bi­na, Ry­bi­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­biń­skiem, do­ty­czą­cy Ry­biń­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ry­biń­ski (ur. 1949) – pol­ski pio­sen­karz
  • An­to­ni Ry­biń­ski urzęd­nik Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów
  • Cze­sław Ry­biń­ski (1872–1928) – ge­ne­rał
  • Jakub Zyg­munt Ry­biń­ski (zm. 1725) – ge­ne­rał
  • Jacek Józef Ry­biń­ski (1701–1782) – cy­sters, ostat­ni opat klasz­to­ru w Oli­wie
  • Jan Ry­biń­ski (zm. po 1608) – pol­ski poeta re­ne­san­so­wy
  • Jerzy Ry­biń­ski (ur. 1945) – pol­ski wo­ka­li­sta
  • Jerzy Ry­biń­ski (1921–2014) – pol­ski dzia­łacz i dzien­ni­karz spor­to­wy
  • Józef Ry­biń­ski (1912–1986) – pi­sarz, dzien­ni­karz
  • Józef Igna­cy Ry­biń­ski (1745–1806) – ka­no­nik kra­kow­ski
  • Ka­zi­mierz Ry­biń­ski (zm. 1787) – kasz­te­lan krusz­wic­ki
  • Ka­zi­mierz An­drzej Ry­biń­ski (1924-2011) – pol­ski le­karz

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rybińsk mrz.

Wiktionary


rybka

mała ryba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ryba

 (1.2) mała ryba

 (1.3) pie­szczot­li­wie o bli­skiej oso­bie

 (1.4) żegl. środ­ko­wa klep­ka drew­nia­ne­go po­kła­du stat­ku

 (1.5) środ. jęz. do­słow­ny, fi­lo­lo­gicz­ny prze­kład tek­stu, jako pod­sta­wa prze­kła­du ar­ty­stycz­ne­go

 (1.6) środ. muz. wzo­rzec rytmu ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, zło­żo­ny z nie­ko­niecz­nie sen­sow­nych wy­ra­zów, a do­star­cza­ny au­to­ro­wi tek­stu przez kom­po­zy­to­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rybka – wieś w Pol­sce
  • Rybka – bal­la­da Adama Mic­kie­wi­cza
  • Rybka – po­ję­cie w po­ez­ji
  • Rybka – kom­pu­te­ro­wy pro­gram sza­cho­wy
  • rybka – mina, uży­wa­na przez Pol­ską Ma­ry­nar­kę Wo­jen­ną przed II wojną świa­to­wą

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wtem się coś z lekka po­trą­ci • Śród krysz­ta­ło­wej przez­ro­czy, • Woda się z lekka za­mą­ci, • Rybka nad wodę pod­sko­czy; • I jak skał­ka pła­skim bo­kiem • Gdy z lek­kich rąk chłop­ca pierzch­nie, • Tak nasza rybka pod­sko­kiem • Mokre ca­łu­je po­wierzch­nie.

 (1.2) Wąż wodny gonił drob­ną rybkę, uno­sząc kłęb­ki mułu spo­mię­dzy ka­mie­ni.

 (1.2) W ak­wa­rium wy­lę­gły się nam rybki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨpka, AS: rypka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybactwo n., rybność ż., ryba ż., rybak m., Ryba ż., Ryby nmos., rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż., rybaczki nmos., rybsko n., Rybka ż., narybek mrz.

 przym. rybi, rybny, rybacki

 czas. rybaczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż.

 (1.3) rybeńka ż., rybeczka ż., rybcia ż.

Wiktionary


rybko

mała ryba


SJP.pl


rybkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Ryb­kow­ski (1912–1987), pol­ski re­ży­ser i sce­na­rzy­sta.
  • Ta­de­usz Ryb­kow­ski (1848–1926), pol­ski ma­larz i ilu­stra­tor.

Wikipedia


rybnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Moł­da­wii, w Nadd­nie­strzu, nad Dnie­strem;

 (1.2) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kow­skim Ukra­i­ny, prawy do­pływ Prutu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ryb­ni­ca – dziel­ni­ca Włoc­ław­ka
  • Ryb­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kar­ko­no­skim, w gmi­nie Stara Ka­mie­ni­ca
  • Ryb­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Kąty Wroc­ław­skie
  • Ryb­ni­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Su­siec
  • Ryb­ni­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Kli­mon­tów
  • Ryb­ni­ca – ga­jów­ka w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. cho­szczeń­skim, w gmi­nie Recz
  • Ryb­ni­ca – dawna gro­ma­da
  • Ryb­ni­ca – sta­cja ko­le­jo­wa w Ryb­ni­cy, w po­wie­cie kar­ko­no­skim; w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim
  • Ryb­ni­ca – je­zio­ro w Kot­li­nie Płoc­kiej, po­ło­żo­ne w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w gra­ni­cach mia­sta Włoc­ła­wek.
  • Ryb­ni­ca – je­zio­ro po­ło­żo­ne w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Recz
  • Ryb­ni­ca – mia­sto w Moł­da­wii
    • Ryb­ni­ca – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Ryb­ni­ca

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybnicki

Wiktionary


rybnicki

przy­miot­nik od: Ryb­nik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ryb­ni­kiem, do­ty­czą­cy Ryb­ni­ka

 (1.2) zwią­za­ny z Ryb­ni­cą, do­ty­czą­cy Ryb­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybnica ż., Rybnik mrz.

Wiktionary


rybniczanin

miesz­ka­niec Ryb­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ryb­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybnik mrz.

:: fż. rybniczanka ż.

Wiktionary


rybniczanka

miesz­kan­ka Ryb­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ryb­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybnik mrz.

:: fm. rybniczanin mos.

Wiktionary


rybnik

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. (obec­nie gw-pl|Górny Śląsk.) staw rybny

Wiktionary

Ryb­nik – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, na Gór­nym Ślą­sku na Pła­sko­wy­żu Ryb­nic­kim, nad rze­ka­mi Rudą i Na­cy­ną. Jest sie­dzi­bą władz po­wia­tu ryb­nic­kie­go, a także naj­więk­szym mia­stem aglo­me­ra­cji ryb­nic­ko-ja­strzęb­skiej i Ryb­nic­kie­go Okrę­gu Wę­glo­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rybnik mrz., Ryba ż., Ryby lm nm., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż.

Wiktionary


rybno

1. nazwa wielu miej­sco­wo­ści w Pol­sce;
2. część Gdań­ska;
3. osied­le w Wil­ka­no­wie;
4. je­zio­ro w Pol­sce;
5. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rybno – przy­sió­łek wsi Mści­wo­jów w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ja­wor­skim, w gmi­nie Mści­wo­jów
  • Rybno – osada w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Nowa Ruda
  • Rybno – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Ko­neck
  • Rybno – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie War­lu­bie
  • Rybno – część wsi Toruń w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Re­jo­wiec Fa­brycz­ny
  • Rybno – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Świd­ni­ca
  • Rybno – część wsi Do­brze­ni­ca w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Praż­mów
  • Rybno – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Rybno
  • Rybno – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Wysz­ków
  • Rybno – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Łomża
  • Rybno – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Gnie­wi­no
  • Rybno – wieś w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Kło­buck

Wikipedia


rybność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. za­sob­ność zbior­ni­ka lub cieku w ryby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla węd­ka­rza to istny raj, głów­nie ze wzglę­du na mno­gość wy­stę­pu­ją­cych tu ga­tun­ków, a także wiel­ką ryb­ność rzek i je­zior, któ­rych są tu ty­sią­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybeczka ż., Ryba ż., Ryby nmos., ryba ż., rybka ż., rybeńka ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary


rybny

1. taki, który otrzy­mu­je się z ryb lub z do­dat­kiem ryb, np. sa­łat­ka rybna; rybi;
2. zwią­za­ny z ho­dow­lą, po­ło­wem i przet­wór­stwem ryb, np. sklep rybny;
3. książ­ko­wo: za­sob­ny, ob­fi­tu­ją­cy w ryby np. rzeki rybne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ho­dow­lą ryb, po­ło­wem i hand­lem nimi

 (1.2) kulin. spoż. otrzy­my­wa­ny z ryb, przy­rzą­dza­ny z ryb lub z ich do­dat­kiem

 (1.3) książk. ob­fi­tu­ją­cy w ryby, pełen ryb, ry­bo­daj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zni­knę­ły z półek skle­po­wych wszyst­kie kon­ser­wy mięs­ne i rybne, kon­fi­tu­ry i dżemy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbnɨ, AS: rybny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybactwo n., rybność ż., rybeńka ż., narybek mrz., ryba ż., rybak ż., rybaczki nmos., Ryba ż., Ryby nmos., Rybka ż., rybka ż., rybeczka ż., rybsko n.

 czas. rybaczyć, zarybić dk., zarybiać ndk.

 przym. rybi, rybacki

 przysł. rybio

Wiktionary


rybocice

Ry­bo­ci­ce ( Re­ip­zig) – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, w gmi­nie Słu­bi­ce.

Przez wieś prze­pły­wa rzeka Ilan­ka w swoim dol­nym biegu. W po­bli­żu wsi znaj­du­je się przy­sta­nek ko­le­jo­wy na zlik­wi­do­wa­nej linii ko­le­jo­wej nr 386, z przy­stan­kiem Ry­bo­ci­ce. Ry­bo­ci­ce po­ło­żo­ne są przy dro­dze lo­kal­nej Słu­bi­ce – Urad.

Wikipedia


rybociąg

w ry­bo­łów­stwie: ru­ro­ciąg do prze­sy­ła­nia na od­le­głość cie­czy wraz z ry­ba­mi


SJP.pl


rybodajny

ob­fi­tu­ją­cy w ryby; do­star­cza­ją­cy ryb


SJP.pl


ryboflawina

na­le­żą­cy do wi­ta­min grupy B żółty, roz­pu­szczal­ny w wo­dzie barw­nik, wcho­dzą­cy w skład wielu en­zy­mów, nie­zbęd­ny do pra­wi­dło­we­go wzro­stu i roz­wo­ju ludzi i zwie­rząt; wi­ta­mi­na B2; lak­to­fla­wi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. wi­ta­mi­na z grupy B;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ry­bo­fla­wi­na wy­stę­pu­je mię­dzy in­ny­mi w droż­dżach, ja­jach i mleku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨbɔflaˈvʲĩna, AS: ryboflavʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ryboflawinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laktoflawina, witamina B2

Wiktionary


rybojad

po­gard­li­wie: osoba ja­da­ją­ca ryby; ry­bo­żer­ca


SJP.pl


rybojaszczur

mor­ski gad ko­pal­ny z okre­su me­zo­zo­icz­ne­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dłu­gim, uzę­bio­nym py­skiem; ich­tio­za­ur, ich­tio­za­u­rus


SJP.pl


rybojaszczury

mor­ski gad ko­pal­ny z okre­su me­zo­zo­icz­ne­go, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dłu­gim, uzę­bio­nym py­skiem; ich­tio­za­ur, ich­tio­za­u­rus


SJP.pl


rybojeż

tro­pi­kal­na ryba mor­ska z rzędu na­jeż­koksz­tałt­nych; je­żo­ryb; je­żów­ka; na­jeż­ka; dio­don


SJP.pl


rybonukleaza

enzym bio­rą­cy udział w roz­kła­dzie czą­ste­czek kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go na mniej­sze frag­men­ty


SJP.pl


rybonukleinowy

przy­miot­nik

 (1.1) bio­chem. do­ty­czą­cy ry­bo­nu­kle­i­ny; zwią­za­ny z ry­bo­zą w kwa­sie nu­kle­i­no­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­da­nia wy­ka­za­ły obec­ność ma­te­ria­łu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go w prób­ce wi­ru­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybonukleina ż.

Wiktionary


rybonukleotyd

pod­sta­wo­wa jed­nost­ka bu­dul­co­wa kwasu nu­kle­i­no­we­go (RNA)


SJP.pl


ryboradka

ry­bo­rad­ka dzie­wi­ca - ga­tu­nek jętki


SJP.pl


rybosom

ku­li­sta struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w obrę­bie ko­mór­ki, od­gry­wa­ją­ca klu­czo­wą rolę w pro­ce­sie syn­te­zy bia­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­kro­biol. or­ga­nel­lum zbu­do­wa­ne z kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go i bia­łek, słu­żą­ce do pro­duk­cji bia­łek w pro­ce­sie trans­la­cji;

Wiktionary

Ry­bo­som – kom­pleks bia­łek z kwa­sa­mi nu­kle­i­no­wy­mi słu­żą­cy do pro­duk­cji bia­łek w pro­ce­sie trans­la­cji. Ry­bo­so­my zbu­do­wa­ne są z rRNA i bia­łek. Ka­ta­li­tycz­na ak­tyw­ność ry­bo­so­mu zwią­za­na jest wła­śnie z za­war­tym w nim rRNA, na­to­miast biał­ka bu­du­ją struk­tu­rę ry­bo­so­mu i dzia­ła­ją jako ko­fak­to­ry zwięk­sza­ją­ce wy­daj­ność trans­la­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rybosomalny, rybosomowy

Wiktionary


rybosomalny

→ ry­bo­som; ry­bo­so­mo­wy


SJP.pl


rybosomowy

→ ry­bo­som; ry­bo­so­mal­ny


SJP.pl


rybotycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­bo­ty­cza­mi, do­ty­czą­cy Ry­bo­tycz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rybotycze nmos.

Wiktionary


rybotycze

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w gmi­nie Fre­dro­pol;

Wiktionary

Ry­bo­ty­cze – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­my­skim, w gmi­nie Fre­dro­pol.

Ry­bo­ty­cze uzy­ska­ły lo­ka­cję miej­ską przed 1494 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ne w 1918 roku.

Wieś jest so­łect­wem razem z Ko­pys­nem i Po­sa­dą Ry­bo­tyc­ką. We wsi ma sie­dzi­bę pa­ra­fia św. To­ma­sza Apo­sto­ła.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rybotyczanin m., rybotyczanka ż.

 przym. rybotycki

Wiktionary


rybować

śro­do­wi­sko­wo: łowić ryby, węd­ko­wać


SJP.pl


rybowo

Ry­bo­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wieś w gmi­nie Go­łańcz, 5 km na za­chód od mia­sta, nad Jez. Ry­bow­skim (8 ha).

Wikipedia


ryboza

cu­kier pro­sty, skład­nik m.in. kwa­sów ry­bo­nu­kle­i­no­wych, nu­kle­o­ty­dów, wi­ta­mi­ny B12


SJP.pl

Ry­bo­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, pię­cio­wę­glo­wy cu­kier pro­sty (pen­to­za) na­le­żą­cy do aldoz (al­do­pen­to­za). Wy­ka­zu­je czyn­ność op­tycz­ną (le­wo­skręt­na forma o kon­fi­gu­ra­cji i pra­wo­skręt­na forma).

Sta­no­wi ele­ment struk­tu­ral­ny ry­bo­nu­kle­o­zy­dów, ry­bo­nu­kle­o­ty­dów (np.

Wikipedia


ryboznawca

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o ry­bach; ich­tio­log


SJP.pl


ryboznawczy

zwią­za­ny z wie­dzą o ry­bach, ho­dow­li ryb; ich­tio­lo­gicz­ny


SJP.pl


ryboznawstwo

wie­dza o ry­bach, o ho­dow­li ryb; ich­tio­lo­gia


SJP.pl


rybozym

czą­stecz­ka kwasu ry­bo­nu­kle­i­no­we­go o wła­ści­wo­ściach po­dob­nych do en­zy­mów biał­ko­wych


SJP.pl


rybołów

duży, ry­bo­żer­ny orzeł ży­ją­cy nad zbior­ni­ka­mi wod­ny­mi i na wy­brze­żach mor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pan­dion ha­lia­e­tus|ref=tak., ptak dra­pież­ny ry­bo­żer­ny śred­nie­go roz­mia­ru;

Wiktionary

Ry­bo­łów ("Pan­dion ha­lia­e­tus") – ga­tu­nek du­że­go, prze­waż­nie wę­drow­ne­go ptaka dra­pież­ne­go z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny ry­bo­ło­wów (Pan­dio­ni­dae).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨˈbɔwuf, AS: rybou̯uf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybołówstwo n., rybołowstwo n., rybołówca m., rybołowca m., rybołówka ż., rybołowka ż., rybołowek m.

 przym. rybołówczy, rybołowny

Wiktionary


rybołówczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ry­bo­łów­stwem, do­ty­czą­cy ry­bo­łów­stwa, po­ło­wu ryb

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­wiel­ki pol­ski prze­mysł ry­bo­łów­czy, jaki ist­niał w okre­sie przed­wo­jen­nym, uległ de­wa­sta­cji na sku­tek dzia­łań wo­jen­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybołówstwo n., rybołów m.

Wiktionary


rybołówstwo

gałąź go­spo­dar­ki obej­mu­ją­ca po­zy­ski­wa­nie ryb oraz in­nych zwie­rząt z mórz, je­zior i rzek w ce­lach kon­sump­cyj­nych i przet­wór­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gałąź go­spo­dar­ki obej­mu­ją­ca ło­wie­nie i ho­dow­lę ryb;

 (1.2) daw. prawo do odła­wia­nia ryb w danym sta­wie lub rzece

Wiktionary

Ry­bo­łów­stwo – gałąź go­spo­dar­ki obej­mu­ją­ca po­zy­ski­wa­nie (połów) ryb i in­nych zwie­rząt oprócz wie­lo­ry­bów (wie­lo­ryb­nict­wo), mię­dzy in­ny­mi sko­ru­pia­ków i mię­cza­ków ("frut­ti di mare" – owoce morza) oraz ro­ślin wod­nych w ce­lach spo­żyw­czych. Or­ga­niz­my te wy­do­by­wa się za­rów­no na mo­rzach i oce­a­nach, jak i w rze­kach i je­zio­rach, w celu ich spo­ży­cia lub dal­sze­go przet­wo­rze­nia (prze­mysł rybny).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sło­wia­nie od wie­ków trud­ni­li się ło­wiect­wem, ry­bo­łów­stwem, bart­nict­wem, skot­nict­wem i rol­nict­wem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybołowstwo n., rybołówca m., rybołowca m., rybołów m., rybołówka ż., rybołowka ż., rybołowek m.

 przym. rybołówczy, rybołowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. rybołowstwo

Wiktionary


rybożer

ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl


rybożerca

po­gard­li­wie: osoba ja­da­ją­ca ryby; ry­bo­jad


SJP.pl


rybożerność

→ ry­bo­żer­ny


SJP.pl

Patrz:

rybożerny

rybożerny

ży­wią­cy się ry­ba­mi


SJP.pl


rybski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ryb­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Bo­gu­sław Ryb­ski (1922–2007) – harc­mistrz
  • Hen­ryk Ryb­ski (1917–1997) – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny

Wikipedia


rybsko

zgru­bie­nie od: ryba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgrub. od ryba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rybactwo n., rybaczki nmos., narybek mrz., Rybka ż., ryba ż., rybka ż., rybak m.

 przym. rybacki, rybny

 czas. rybaczyć

Wiktionary


rybuloza

wę­glo­wo­dan (mo­no­sa­cha­ryd) skła­da­ją­cy się z 5 ato­mów węgla (pen­to­za)


SJP.pl

Ry­bu­lo­za – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ke­to­pen­to­za – cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy pięć ato­mów węgla i ke­to­no­wą grupę funk­cyj­ną, o wzo­rze su­ma­rycz­nym C5H10O5. Po­sia­da dwa enan­cjo­me­ry – -ry­bu­lo­zę (-ery­tro­pen­tu­lo­za) i -ry­bu­lo­zę (-ery­tro­pen­tu­lo­za). -Ry­bu­lo­za jest dia­ste­re­o­i­zo­me­rem -ksy­lu­lo­zy.

Wikipedia


rybus

naz­wi­sko


SJP.pl


ryby

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy obej­mu­ją­cej około 20 tys. ga­tun­ków zmien­no­ciepl­nych krę­gow­ców wod­nych, przy­sto­so­wa­nych do życia w wo­dzie (m.in. od­dy­cha­nie skrze­la­mi, koń­czy­ny w po­sta­ci płetw)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) astr. zo­dia­kal­ny gwia­zdo­zbiór nieba pół­noc­ne­go, w Pol­sce wi­docz­ny je­sie­nią;

 (1.2) astr. astrol. dwu­na­sty znak zo­dia­ku, w któ­rym Słoń­ce znaj­du­je się od 20 (21) lu­te­go do 20 marca;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) pot. osoby uro­dzo­ne pod zna­kiem Ryb (1.2); lm. od: Ryba

Wiktionary

Ryby – tra­dy­cyj­na nazwa zmien­no­ciepl­nych, pier­wot­nie wod­nych krę­gow­ców, od­dy­cha­ją­cych skrze­la­mi i po­ru­sza­ją­cych się za po­mo­cą płetw. Obej­mu­je bez­żu­chwow­ce krą­gło­u­ste (Cyc­lo­sto­ma­ta) oraz ma­ją­ce szczę­ki ryby wła­ści­we (Pi­sces).

Ryby sta­no­wią naj­licz­niej­szą i naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ną grupę współ­cze­śnie ży­ją­cych krę­gow­ców (ponad po­ło­wę).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gwia­zdo­zbiór Ryb jest jed­nym z naj­więk­szych na nie­bie.

 (1.1) Kon­ste­la­cja Ryb gó­ru­je o pół­no­cy w paź­dzier­ni­ku, za­wie­ra licz­ne ga­lak­ty­ki.

 (1.2) Ryby to jeden ze zna­ków zo­dia­ku, który wy­stę­pu­je po Wod­ni­ku, a przed Ba­ra­nem.

 (1.2) Pod ko­niec lu­te­go Słoń­ce wcho­dzi w znak Ryb.

 (1.2) Ry­ba­mi, jed­nym z zi­mo­wych, wod­nych i zmien­nych zna­ków zo­dia­ku, rzą­dzą pla­ne­ta­a­ne­ty Jo­wisz i Nep­tun.

 (2.1) Oni za­cho­wu­ją się jak ty­po­we Ryby.

 (2.1) Moi ro­dzi­ce są zo­dia­kal­ny­mi Ry­ba­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨbɨ, AS: ryby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryba ż., ryba ż., rybka ż., rybeczka ż., rybeńka ż., rybność ż., rybiość ż., rybnik mrz., rybak mos., rybactwo n., rybaczówka ż., rybackość ż., rybaczaność ż., rybaczość ż., rybaczenie n., rybakowanie n., rybaczka ż., rybakówka ż., rybaczki nmos., rybiarz mos., rybiarka ż., rybiarstwo n., rybiarzenie n., Rybka ż., rybik mzw., narybek mzw., narybienie n., narybność ż., narybkowość ż.

 czas. rybaczyć ndk., rybakować ndk., rybiarzyć ndk., narybić dk., zarybiać ndk., zarybić dk.

 przym. rybi, rybny, rybacki, rybaczy, rybaczany, narybny, narybkowy

 przysł. rybacko, rybio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. Psc

 (1.2) symbol. ♓

Wiktionary


ryc.

skrót od: ry­ci­na


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ry­ci­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ɕĩna, AS: ryćĩna

Wiktionary


rycak

naz­wi­sko


SJP.pl


rycerka

1. po­tocz­nie: ko­bie­ta wa­lecz­na, ma­ją­ca cechy ry­ce­rza;
2. daw­niej: zawód, za­ję­cie ry­ce­rza


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­cer­ka – potok, do­pływ Soły
  • Ry­cer­ka Dolna – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Raj­cza
  • Ry­cer­ka Górna – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Raj­cza
  • Ry­cer­ka – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ry­cer­ce Dol­nej

Wikipedia


rycerski

1. do­ty­czą­cy ry­ce­rza lub ry­cer­stwa;
2. wła­ści­wy ry­ce­rzo­wi; mężny, bo­ha­ter­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ry­ce­rzem i ry­cer­stwem

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) za­cho­wu­ją­cy się w spo­sób przy­pi­sy­wa­ny śred­nio­wiecz­ne­mu ry­cer­stwu

 (2.2) świad­czą­cy o ry­cer­stwie, ry­cer­sko­ści

Wiktionary

Ry­cer­ski, Ry­cer­ski Potok – potok, do­pływ Ry­cer­ki. Pow­sta­je z po­łą­cze­nia po­to­ku Śru­bi­ta z po­to­kiem Racza uz­na­wa­nym za górny bieg Ry­cer­skie­go. Po­łą­cze­nie po­to­ków Racza i Śru­bi­ta na­stę­pu­je na wy­so­ko­ści około 716 m w lesie, u wschod­nich pod­nó­ży szczy­tu Obłaz.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele czasu i uwagi szlach­ta poś­wię­ca­ła po­lo­wa­niom, które uwa­ża­no za zdro­wą, praw­dzi­wie męską roz­ryw­kę, wspa­nia­le ćwi­czą­cą ry­cer­skie umie­jęt­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛrsʲci, AS: rycersʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerz m., rycerstwo n., rycerskość ż.

 przysł. rycersko

Wiktionary


rycerskość

→ ry­cer­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co/kto ry­cer­skie/ry­cer­ski

Wiktionary

Patrz:

rycerski

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛrskɔɕt͡ɕ, AS: rycerskość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rycerski

 rzecz. rycerz m., rycerstwo n.

 przysł. rycersko

Wiktionary


rycerstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. w śred­nio­wie­czu: war­stwa spo­łecz­na, która sta­no­wi­łą elitę spo­łe­czeń­stwa fe­u­dal­ne­go i jego siłę zbroj­ną;

 (1.2) hist. ry­ce­rze zgro­ma­dze­ni pod czy­jąś ko­men­dą, na polu walki itd.

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Ry­cerz”. Zo­bacz też: film pod tym ty­tu­łem.

Ry­cer­stwo – stan spo­łecz­ny zło­żo­ny z kon­nych wo­jow­ni­ków ist­nie­ją­cy w fe­u­dal­nej Eu­ro­pie w okre­sie peł­ne­go i póź­ne­go śred­nio­wie­cza. W za­mian za na­da­nia ziem­skie ry­cer­stwo przyj­mo­wa­ło na sie­bie obo­wią­zek służ­by pod roz­ka­za­mi se­nio­ra, wyt­wo­rzy­ło rów­nież swo­i­sty styl życia, ce­re­mo­niał i etykę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod na­ci­skiem ry­cer­stwa do­stoj­ni­cy li­tew­scy po­wró­ci­li na sejm i osta­tecz­nie osią­gnię­to po­ro­zu­mie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerz m., rycerskość ż.

 przym. rycerski

 przysł. rycersko

Wiktionary


rycerz

do­brze uz­bro­jo­ny i szla­chet­nie uro­dzo­ny żoł­nierz wal­czą­cy w cza­sach śred­nio­wie­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek uprzy­wi­le­jo­wa­ne­go stanu żoł­nier­skie­go; zwy­kle sta­wał do walki jako jeź­dziec;

 (1.2) przen. tytuł na­da­wa­ny człon­kom niek­tó­rych sto­wa­rzy­szeń lub za­ko­nów

 (1.3) przen. o męż­czyź­nie peł­nym ga­lan­te­rii w sto­sun­ku do ko­biet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uważa się, że naj­słyn­niej­szym pol­skim ry­ce­rzem był Za­wi­sza Czar­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨt͡sɛʃ, AS: ryceš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerskość ż., rycerstwo n., Rycerka ż., Rycerzowa ż.

:: zdrobn. rycerzyk m.

 przym. rycerski

 przysł. rycersko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. raciądz

 (1.2) kawaler

 (1.3) dżentelmen, gentleman

Wiktionary


rycerzewko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­ce­rzew­ko – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Pa­kość
  • Ry­ce­rzew­ko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Świd­win

Wikipedia


rycerzyk

zdrob­nie­nie od: ry­cerz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od ry­cerz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­cho­lo­mop­sis|Sin­ger., ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców

 (2.2) mykol. grzyb z ro­dza­ju ry­ce­rzy­ków (2.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡sɛʒɨk, AS: rycežyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycerz mos.

Wiktionary


rycharski

naz­wi­sko


SJP.pl


rychcik

naz­wi­sko


SJP.pl


rycheza

żona Miesz­ka II Lam­ber­ta, kró­lo­wa pol­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­che­za − imię
  • Ry­che­za lo­ta­ryń­ska − kró­lo­wa Pol­ski, żona Miesz­ka II
  • Ryksa szwedz­ka, zwana Ry­che­zą − księż­na wiel­ko­pol­ska, żona Prze­my­sła II

Wikipedia


rychlej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ry­chło


SJP.pl


rychlejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ry­chły


SJP.pl


rychlewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kry­sty­na Kar­wic­ka-Rych­le­wicz – pol­ska dzien­ni­kar­ka, dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Woj­ciech Rych­le­wicz – pol­ski dy­plo­ma­ta, urzęd­nik

Wikipedia


rychlewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­nusz Rych­lew­ski (1915-1987) – pol­ski pro­za­ik, dra­ma­turg i pu­bli­cy­sta, pod­po­rucz­nik WP
  • Eu­ge­nia Rych­lew­ska znana jako Ha­li­na Głusz­ków­na (1923-2012) – pol­ska ak­tor­ka
  • Eu­ge­niusz Rych­lew­ski (ur. 1926) – pol­ski pro­fe­sor nauk eko­no­micz­nych, stryj prof. Jacka Rych­lew­skie­go
  • Jan Rych­lew­ski (1934-2011) – pol­ski pro­fe­sor nauk tech­nicz­nych, kie­row­nik przy­go­to­wań me­ry­to­rycz­nych lotu kos­micz­ne­go Mi­ro­sła­wa Her­ma­szew­skie­go
  • Jacek Rych­lew­ski (1947-2003) – pol­ski che­mik i ma­te­ma­tyk, pro­fe­sor UAM
  • Ta­de­usz Rych­lew­ski – pol­ski pro­fe­sor nauk me­dycz­nych, rek­tor AWF w Poz­na­niu (2002-2008)
  • Ur­szu­la Rych­lew­ska – pol­ska che­micz­ka, pro­fe­sor UAM, żona prof. Jacka Rych­lew­skie­go
  • Lud­wi­ka Rych­lew­ska (zm. 2010) – pol­ska fi­lo­log kla­sycz­na, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Wroc­ław­skie­go

Wikipedia


rychlicki

przy­miot­nik od: Rych­li­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rych­lic­ki – pol­skie naz­wi­sko
  • Cze­sław Rych­lic­ki (1939–2022) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, te­o­log, pro­fe­sor nauk te­o­lo­gicz­nych;
  • Flo­rian Rych­lic­ki (1910–1988) – pol­ski ar­chi­tekt;
  • Ger­hard Rych­lic­ki (ur. 1944) – pol­ski che­mik, pro­fe­sor che­mii fi­zycz­nej, ad­sorp­cji i ka­ta­li­zy;
  • Jacek Rych­lic­ki (ur. 1962) – pol­ski siat­karz, re­pre­zen­tant Pol­ski, wi­ce­mistrz Eu­ro­py (1983);
  • Kamil Rych­lic­ki (ur. 1996) – luk­sem­bur­ski siat­karz po­cho­dze­nia pol­skie­go;
  • Mi­chał Rych­lic­ki (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Mie­czy­sław Rych­lic­ki (1925–2012) – żoł­nierz Okrę­gu Lwow­skie­go Armii Kra­jo­wej, po II woj­nie świa­to­wej – pio­nier Szcze­ci­na;
  • Mira Rych­lic­ka (1930–2007) – pol­ska ak­tor­ka te­a­tral­na;
  • Te­re­sa Rych­lic­ka-Kas­przyk ((ur. 1950) – pol­ska siat­kar­ka, mi­strzy­ni i re­pre­zen­tant­ka Pol­ski;
  • Zbi­gniew Rych­lic­ki (1922–1989) – pol­ski ar­ty­sta gra­fik, ilu­stra­tor ksią­żek dla dzie­ci.

Wikipedia


rychlik

bar­dzo wczes­na od­mia­na owsa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rych­lik (niem. Re­i­chen) – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. su­lę­ciń­ski, w gmi­nie Su­lę­cin
  • Rych­lik (niem. Ka­ro­li­na) – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Trzcian­ka
  • Rych­lik – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Trzcian­ka
  • Rych­lik (niem.: Wilde Mann) – gór­ski stru­mień w Gó­rach Izer­skich
  • An­drzej Jan Rych­lik (ur. 1955) – pol­ski po­li­tyk, in­ży­nier, na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki, przed­się­bior­ca, poseł na Sejm I ka­den­cji
  • Igna­cy Rych­lik (1856–1928) – pol­ski na­u­czy­ciel, hi­sto­ryk i ge­o­graf, bur­mistrz elekt Ja­ro­sła­wia i poseł do par­la­men­tu wie­deń­skie­go
  • Jan Rychlík (1916–1964) – cze­ski kom­po­zy­tor
  • Jerzy Rych­lik – pol­ski dy­plo­ma­ta, praw­nik
  • Józef Rych­lik (ur. 1946) – pol­ski kom­po­zy­tor i pe­da­gog
  • Mi­chał Rych­lik (ur. 1997) – pol­ski wy­ko­naw­ca trapu i autor tek­stów
  • Mi­ko­łaj Rych­lik (XV w.) – szlach­cic pol­ski, dwo­rza­nin kró­lew­ski, po­da­ją­cy się za króla Wła­dy­sła­wa War­neń­czy­ka
  • Paweł Rych­lik (ur. 1986) – pol­ski po­li­tyk

Wikipedia


rychliki

bar­dzo wczes­na od­mia­na owsa


SJP.pl

Rych­li­ki (niem. "Re­i­chen­bach") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Rych­li­ki przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 527.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Rych­li­ki.

Wikipedia


rychliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rych­li­wie


SJP.pl


rychliwość

→ rych­li­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest rych­li­we; cecha tych, któ­rzy są rych­li­wi

Wiktionary

Patrz:

rychliwy

Powiązane:

 przym. rychliwy

 przysł. rychliwie

Wiktionary


rychliwy

śpie­szą­cy się z ja­ki­miś dzia­ła­nia­mi; pręd­ki


SJP.pl


rychliński

naz­wi­sko


SJP.pl


rychnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rych­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Świe­cie nad Osą
  • Rych­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Grun­wald
  • Rych­no­wo – gro­ma­da funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 1954–1959
  • Rych­no­wo – gro­ma­da funk­cjo­nu­ją­ca w la­tach 1971–1972

Wikipedia


rychnów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rych­nów – wieś w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Na­my­słów
  • Rych­nów – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Bli­za­nów
  • Rych­nów – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bar­li­nek
  • Rych­nów – gro­ma­da w po­wie­cie ka­li­skim
  • Rych­nów – gro­ma­da w po­wie­cie my­śli­bor­skim
  • Rych­nów Dolny, Rych­nów-Ko­lo­nia
  • Rych­no­wo

Wikipedia


rycht

rych­tyg, rych­tyk;
1. gwa­ro­wo:
a) istot­nie, rze­czy­wi­ście;
b) na­praw­dę;
2. daw­niej:
a) nie­chyb­nie, na pewno, ani chybi;
b) do­kład­nie, po­rząd­nie, na­le­ży­cie


SJP.pl


rychtal

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Rych­tal ( Re­icht­hal) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kę­piń­skim, jest sie­dzi­bą gminy Rych­tal. Leży na te­re­nie hi­sto­rycz­ne­go Dol­ne­go Ślą­ska.

Wikipedia


rychtalanin

miesz­ka­niec Rych­ta­la (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rychtalanka

miesz­kan­ka Rych­ta­la (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rychtalski

przy­miot­nik od: Rych­tal


SJP.pl


rychter

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rych­ter – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Sta­ni­sław Rych­ter – pol­ski woj­sko­wy
  • Ta­de­usz Rych­ter – pol­ski ma­larz i gra­fik
  • Wi­told Rych­ter – pol­ski woj­sko­wy, raj­do­wiec i dzia­łacz spor­to­wy
  • Zdzi­sław Rych­ter – pol­ski aktor, ka­ska­der i li­te­rat
  • Zenon Rych­ter – pol­ski in­ży­nier

Wikipedia


rychtig

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wła­ści­wie

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poz­nań. rze­czy­wi­ście

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­praw­dę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) reg-pl|Poznań|richtig., reg-pl|Poznań|rychtych.

Wiktionary


rychtowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rych­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rychtować ndk.

Wiktionary


rychtować

po­tocz­nie: przy­go­to­wy­wać, szy­ko­wać, przy­rzą­dzać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot., gw-pl|Poz­nań. przy­go­to­wy­wać, przy­rzą­dzać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nic mi nie rych­tuj, bo nie je­stem głod­ny.

 (1.1) Ję­dras wew kuch­ni rych­to­woł szczu­bla wew sosie sznyt­losz­ko­wym. → An­drzej w kuch­ni szy­ko­wał szczu­pa­ka w sosie ko­per­ko­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨxˈtɔvat͡ɕ, AS: ryχtovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rychtowanie n.

 czas. narychtować, wyrychtować dk.

Wiktionary


rychtyczny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Ma­zu­ry. wła­ści­wy, praw­dzi­wy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. narychtować

Wiktionary


rychtyg

rych­tyk, rycht;
1. gwa­ro­wo:
a) istot­nie, rze­czy­wi­ście;
b) na­praw­dę;
2. daw­niej:
a) nie­chyb­nie, na pewno, ani chybi;
b) do­kład­nie, po­rząd­nie, na­le­ży­cie


SJP.pl


rychtyk

rych­tyg, rycht;
1. gwa­ro­wo:
a) istot­nie, rze­czy­wi­ście;
b) na­praw­dę;
2. daw­niej:
a) nie­chyb­nie, na pewno, ani chybi;
b) do­kład­nie, po­rząd­nie, na­le­ży­cie


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) reg. pozn. rze­czy­wi­ście

 (1.2) reg. pozn. aku­rat

 (1.4) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. wła­śnie, aku­rat, zu­peł­nie tak

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) wy­cho­dze za panym de­rech­to­rym i zym obo­ceł Zim­no­te, a tyn Zim­no­ta to beł rych­tyk pi­ja­ny. → wy­cho­dzę za panem dy­rek­to­rem i zo­ba­czy­łem Zim­no­tę, a Zim­no­ta aku­rat był pi­ja­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) reg. pozn. richtig

Wiktionary


rychu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. Ry­szard

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­li­na zro­bi­ła zdję­cie Ry­cho­wi.

 (1.1) Rychu, po­wiedz wresz­cie, ile ty masz lat?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Rysiek mos., Rysiu mos., Ryś mos./mzw./mrz., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

 przym. Ryszardowy, Ryśkowy, Rysiowy

Wiktionary


rychwalanin

miesz­ka­niec Ry­chwa­ła


SJP.pl


rychwalanka

miesz­kan­ka Ry­chwa­ła


SJP.pl


rychwalski

→ Ry­chwał


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­chwa­łem, do­ty­czą­cy Ry­chwa­ła

Wiktionary

Patrz:

Rychwał

Powiązane:

 rzecz. Rychwał mrz., rychwalanin m., rychwalanka ż.

Wiktionary


rychwał

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Ry­chwał – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ko­niń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ry­chwał.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2009 mia­sto li­czy­ło 2370 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rychwałd

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­chwałd – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Ple­śna
  • Ry­chwałd – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ży­wiec­kim, w gmi­nie Gi­lo­wi­ce
  • Ry­chwałd – do 1948 nazwa wsi Ow­cza­ry
  • Ry­chwałd – w la­tach 1945–1947 nazwa mia­sta Bo­ga­ty­nia
  • Ry­chwałd – dawna gro­ma­da
  • Ry­chwałd, mia­sto w po­wie­cie Kar­wi­na
  • Ry­chwałd lub Wiel­ka Leśna (słow. Veľká Lesná)
  • Ry­chwał­dek

Wikipedia


rychło

przy­słó­wek

 (1.1) szyb­ko, żwawo

 (1.2) nie­dłu­go, wkrót­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Frank ta­nie­je, bo po­li­ty­ka SNB ry­chło nie znor­mal­nie­je.

 (1.2) Na szczę­ście czy na nie­szczę­ście, sam już nie wiem, moja praca ry­chło oka­za­ła się sy­zy­fo­wa (…).

 (1.2) Mam na­dzie­ję, że ry­chło za­koń­czy­my pro­ces kształ­to­wa­nia no­we­go sy­ste­mu do­wo­dze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rychły

 rzecz. rychłość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybko, prędko

Wiktionary


rychłogój

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rzad. med. ry­chłoz­rost

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rychłozrost; daw. rychłozlep

Wiktionary


rychłoli

daw­niej: przy­słó­wek od­przy­miot­ni­ko­wy "ry­chło" po­łą­czo­ny z par­ty­ku­łą py­ta­ją­cą "-li" (= czy), np. "Nie wie­dział, ry­chło­li skoń­czy pracę w ogród­ku."


SJP.pl


rychłowice

Ry­chło­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Wie­luń.

Przez obrze­ża wsi prze­bie­ga ruch­li­wa droga kra­jo­wa nr 43 łą­czą­ca Czę­sto­cho­wę z Wie­lu­niem.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


rychłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rychłozrost

szyb­kie za­go­je­nie się, za­bliź­nie­nie się rany


SJP.pl


rychłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ry­chłe; cecha tych, któ­rzy są rych­li

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rychły

 przysł. rychło

Wiktionary


rychły

ma­ją­cy wkrót­ce na­stą­pić


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­od­le­gły w cza­sie

 (1.2) daw. pręd­ki, po­ryw­czy, po­pęd­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wia­do­mo, w re­li­gii chrze­ści­jań­skiej ko­ro­na cier­nio­wa sta­no­wi nie tylko sym­bol mę­czeń­stwa, ale i za­po­wiedź ry­chłe­go zmart­wychw­sta­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rychło

 rzecz. rychłość ż.

Wiktionary


ryciak

naz­wi­sko


SJP.pl


rycina

1. ry­su­nek, re­pro­duk­cja fo­to­gra­fii;
2. od­bit­ka gra­ficz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. druk. ilu­stra­cja w książ­ce, daw­niej wy­ko­ny­wa­na ręcz­nie tech­ni­ka­mi gra­ficz­ny­mi

 (1.2) szt. druk. każda od­bit­ka gra­ficz­na z ma­try­cy lub płyta wy­ko­ny­wa­na do­wol­ną tech­ni­ką np. sta­lo­ry­tu lub mie­dzio­ry­tu;

Wiktionary

Ry­ci­na – każda od­bit­ka gra­ficz­na (z ma­try­cy), np. drze­wo­ryt, mie­dzio­ryt, li­to­gra­fia; okre­śle­nie może być uży­wa­ne w od­nie­sie­niu do wszyst­kich tech­nik (w tym kom­pu­te­ro­wych), a samo po­dło­że nie musi być nawet pła­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zrzą­dze­niem choch­li­ka dru­kar­skie­go dzie­więć­dzie­sią­ta trze­cia ry­ci­na zo­sta­ła wy­dru­ko­wa­na do góry no­ga­mi. Ry­ci­na przed­sta­wia­ła wnę­trze śred­nio­wiecz­ne­go ko­ścio­ła typu sa­lo­we­go.

 (1.2) Usłuż­ny su­biekt ot­wie­ra dal­sze skła­dy, wy­peł­nio­ne aż po sufit książ­ka­mi, ry­ci­na­mi, fo­to­gra­fia­mi. Te wi­nie­ty, te ry­ci­ny prze­cho­dzą sto­krot­nie naj­śmiel­sze nasze ma­rze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ɕĩna, AS: ryćĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycie n., rytownik m., ryt m.

 czas. ryć ndk., zryć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. ryc.

Wiktionary


rycinka

zdrob­nie­nie od: ry­ci­na


SJP.pl


rycki

przy­miot­nik od: Ryki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­ka­mi, do­ty­czą­cy Ryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryki nmos.

Wiktionary


rycyk

ptak wę­drow­ny z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych; szla­mik rycyk; szlam­nik rycyk


SJP.pl

Rycyk, szla­mik rycyk, szlam­nik rycyk ("Li­mo­sa li­mo­sa") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych (Sco­lo­pa­ci­dae). Bli­ski za­gro­że­nia wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


rycyna

1. po­tocz­nie: olej ry­cy­no­wy - olej z na­sion rącz­ni­ka uży­wa­ny jako śro­dek prze­czy­szcza­ją­cy;
2. biał­ko o sil­nych wła­ści­wo­ściach tok­sycz­nych wy­stę­pu­ją­ce w na­sio­nach rącz­ni­ka po­spo­li­te­go


SJP.pl

Ry­cy­na – biał­ko o sil­nych wła­ści­wo­ściach tok­sycz­nych po­cho­dzą­ce z rącz­ni­ka po­spo­li­te­go ("Ri­ci­nus com­mu­nis" z ro­dzi­ny "Eup­hor­bia­ce­ae"). Wszyst­kie czę­ści ro­śli­ny za­wie­ra­ją ry­cy­nę, ale naj­więk­sze jej stę­że­nie (od 1 do 5%) wy­stę­pu­je w na­sio­nach. Jako sub­stan­cja biał­ko­wa z grupy lek­tyn nie mie­sza się z ole­ja­mi, co umoż­li­wia pro­duk­cję niesz­kod­li­we­go dla ludzi oleju ry­cy­no­we­go (który nie za­wie­ra ry­cy­ny).

Wikipedia


rycynina

Ry­cy­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­lo­i­dów. Tru­ją­cy al­ka­lo­id pi­ry­dy­no­wy bę­dą­cy po­chod­ną pi­ry­dy­ny. Wy­stę­pu­je w na­sio­nach i w mło­dych ro­śli­nach rącz­ni­ka.

Wikipedia


rycynowy

olej ry­cy­no­wy - olej z na­sion rącz­ni­ka uży­wa­ny jako śro­dek prze­czy­szcza­ją­cy; ry­cy­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z na­sion rącz­ni­ka, za­wie­ra­ją­cy ry­cy­nę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycyna ż.

Wiktionary


rycynus

1. po­spo­li­te okre­śle­nie olej­ku ry­cy­no­we­go (śro­dek prze­czy­szcza­ją­cy);
2. ro­śli­na z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych, po­cho­dzą­ca z kra­jów tro­pi­kal­nych, któ­rej na­sio­na wy­ko­rzy­sty­wa­ne są do pro­duk­cji oleju dla far­ma­cji i prze­my­słu


SJP.pl


ryczanin

miesz­ka­niec Ryk (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ryczanka

miesz­kan­ka Ryk (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ryczałt

1. usta­lo­na od­gór­nie suma po­dat­ku do­cho­do­we­go i obro­to­we­go;
2. cał­ko­wi­ta suma przez­na­czo­na na okre­ślo­ne wy­dat­ki, bez po­dzia­łu na po­szcze­gól­ne po­zy­cje


SJP.pl

Ry­czałt ( rits­chart) – na­leż­na kwota pie­nięż­na w wy­so­ko­ści usta­lo­nej z góry – bez roz­li­cza­nia kosz­tów po­szcze­gól­nych tran­sak­cji, np. zry­czał­to­wa­na opła­ta pocz­to­wa – kwota usta­lo­na z góry na­leż­na za ko­rzy­sta­nie z usług pocz­to­wych; ry­czałt po­dat­ko­wy – upro­szczo­na me­to­da na­li­cza­nia po­dat­ku, bez usta­la­nia pod­sta­wy wy­mia­ru po­dat­ku.

Wikipedia


ryczałtem

w eko­no­mii: pła­cąc ogól­nie, bez ro­zbi­cia na po­szcze­gól­ne sumy


SJP.pl


ryczałtowiec

po­tocz­nie: osoba roz­li­cza­ją­ca się ry­czał­to­wo


SJP.pl


ryczałtowy

1. do­ty­czą­cy ry­czał­tu;
2. do­ko­ny­wa­ny hur­to­wo


SJP.pl


ryczek

w gwa­rze poz­nań­skiej: sto­łe­czek


SJP.pl


ryczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ry­czeć.

 (1.2) od­głos wy­da­wa­ny przez niek­tó­re zwie­rzę­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ryčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ryczeć ndk., ryknąć dk.

 rzecz. ryk mrz., rykowisko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ryk

Wiktionary


ryczeć

1. o zwie­rzę­tach: wy­da­wać gło­śny, do­nio­sły głos, ryk;
2. po­tocz­nie: gło­śno, prze­raź­li­wie krzy­czeć, śpie­wać; drzeć się, wrze­szczeć;
3. grzmieć, hu­czeć, rozbrz­mie­wać;
4. po­tocz­nie: gło­śno śmiać się lub pła­kać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ry­knąć)

 (1.1) o niek­tó­rych zwie­rzę­tach: wy­da­wać prze­cią­gły i do­no­śny od­głos

 (1.2) o lu­dziach: wy­da­wać do­no­śny głos pła­cząc, śpie­wa­jąc lub śmie­jąc się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨt͡ʃɛt͡ɕ, AS: ryčeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryczenie n., porykiwanie n., rykowisko n., ryczka ż., ryk mrz.

 czas. ryknąć dk., zaryczeć dk., wyryczeć dk., porykiwać ndk.

 przym. rykliwy

Wiktionary


ryczka

w gwa­rze poz­nań­skiej: sto­łe­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. reg-pl|Poz­nań. sto­łek, ta­bo­ret

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rycz­ka – część wsi Kras­ne w Pol­sce, w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Uści­mów
  • Rycz­ka – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim
  • Rycz­ka – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie za­kar­pac­kim
  • ta­bo­ret rycz­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W an­trej­ce na rycz­ce stoją bumsy w tytce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryk m.

 czas. ryczeć

Wiktionary


ryczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ryczywolski

→ Ry­czy­wół


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ry­czy­wo­łu, zwią­za­ny z Ry­czy­wo­łem

Wiktionary

Patrz:

Ryczywół

Powiązane:

 rzecz. Ryczywół m., ryczywolanin m., ryczywolanka ż.

Wiktionary


ryczywół

1. nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce;
2. część mia­sta Boch­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wieś i gmina w po­wie­cie obor­nic­kim

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­czy­wół – część mia­sta Boch­nia
  • Ry­czy­wół – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Ko­zie­ni­ce
  • Ry­czy­wół – przy­sió­łek wsi Świ­śli­na w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Pa­włów
  • Ry­czy­wół – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ka­li­no­wo
  • Ry­czy­wół – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim, w gmi­nie Ry­czy­wół
  • Ry­czy­wół – gmina wiej­ska w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. obor­nic­kim
  • Ry­czy­wół – gro­ma­da w po­wie­cie ko­zie­nic­kim
  • Ry­czy­wół – gro­ma­da w po­wie­cie obor­nic­kim
  • Ry­czy­wół – to­wa­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Ry­czy­wo­le, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim
  • Gro­ma­da Ry­czy­wół

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ry­czy­wół leży nad Flin­tą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryczywolanin m., ryczywolanka ż.

 przym. ryczywolski

Wiktionary


ryczów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­czów – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie Spyt­ko­wi­ce
  • Ry­czów – wieś w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Ogro­dzie­niec
  • Ry­czów – dawna gmina
  • Ry­czów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie wa­do­wic­kim
  • Ry­czów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie za­wier­ciań­skim
  • Ry­czów – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w woj. ma­ło­pol­skim
  • Ry­czów-Ko­lo­nia

Wikipedia


rydel

ro­dzaj ło­pa­ty (do ko­pa­nia ziemi itp.); szpa­del


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj ło­pa­ty

 (1.2) gw-pl|Poz­nań. da­szek czap­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [..] nie miał co robić, bo mu nie wy­pa­da­ło ani sie­kie­ry wziąć, ani grabi i rydla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨdɛl, AS: rydel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydelek mrz., rydlówka ż., Rydel mos./ż.

Wiktionary


ryder

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ryder – mia­sto w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Ward
  • Ryder (ang. Ryder Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Ward
  • Ryder – bry­tyj­ska grupa mu­zycz­na
  • Ryder Sy­stem – przed­się­bior­stwo z bran­ży tran­spor­to­wej z sie­dzi­bą w Miami (Flo­ry­da)

Wikipedia


rydlewo

Ryd­le­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Żnin.

Wieś du­chow­na, włas­ność su­fra­ga­nii gnieź­nień­skiej, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie kcyń­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 236 miesz­kań­ców. Jest sie­dem­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Żnin.

Wikipedia


rydlewski

naz­wi­sko


SJP.pl


rydlisko

trzo­nek, na któ­rym osa­dzo­ny jest rydel


SJP.pl


rydułtowianin

miesz­ka­niec Ry­duł­tów


SJP.pl


rydułtowianka

miesz­kan­ka Ry­duł­tów


SJP.pl


rydułtowski

przy­miot­nik od: Ry­duł­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­duł­to­wa­mi, do­ty­czą­cy Ry­duł­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rydułtowy nmos., rydułtowianin m., rydułtowianka ż.

Wiktionary


rydułtowy

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

Wiktionary

}|-

Ry­duł­to­wy – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie wo­dzi­sław­skim.

We­dług da­nych po­cho­dzą­cych z 31 grud­nia 2023 r. mia­sto miało 20 168 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɨduwˈtɔvɨ, AS: ryduu̯tovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydułtowianin m., rydułtowianka ż.

 przym. rydułtowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. Rydy

Wiktionary


rydwan

dwu­ko­ło­wy wóz bo­jo­wy za­przę­żo­ny w dwa lub czte­ry konie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dwu­ko­ło­wy wóz bo­jo­wy za­przę­żo­ny w dwa lub czte­ry konie

 (1.2) daw. pro­sty wóz kryty

 (1.3) daw. oka­za­ły, duży po­jazd

Wiktionary

Ryd­wan – po­jazd konny, naj­czę­ściej dwu­ko­ło­wy za­przę­żo­ny w dwa lub czte­ry konie, zwy­kle z tyłu ot­war­ty.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨdvãn, AS: rydvãn

Wiktionary


rydygier

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fio­dor Ry­dy­gier – ro­syj­ski ge­ne­rał
  • Lud­wik Ry­dy­gier – pol­ski le­karz i ge­ne­rał

Wikipedia


rydykiul

daw­niej:
a) ozdob­na to­reb­ka dam­ska
b) wo­re­czek na przy­bo­ry do szy­cia, haf­to­wa­nia itp.


SJP.pl


rydz

grzyb z ro­dza­ju mle­cza­jów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mykol. grzyb ja­dal­ny z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lac­ta­rius de­li­cio­sus|ref=tak., mle­czaj rydz, z kon­cen­trycz­ny­mi pa­sa­mi na ka­pe­lu­szu;

 (1.2) daw. bot. roln. ro­śli­na ole­i­sta z ga­tun­ku nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ca­me­li­na sa­ti­va|(L.) Crantz|ref=tak., lnicz­nik siew­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rydz – grzyb ja­dal­ny
  • rydz – ro­śli­na ole­i­sta zwy­cza­jo­wo zwana także rydz
  • Aneta Rydz
  • Ed­ward Śmi­gły-Rydz
  • Mał­go­rza­ta Rydz
  • Woj­ciech Rydz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) weź mój ko­szyk i sam zbie­raj rydze, bo mnie to, przyz­nam się, nie bawi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨt͡s, AS: ryc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rydzyk m., Rydzówka ż., Rydzyna ż., Rydzyny nmos., rdza ż., Rydzynki nmos., Rydzewo n., rdzewienie n., zardzewienie n.

:: zdrobn. rydzyk m., ryżyk m., rydzek m.

 czas. rdzewieć ndk., zardzewieć dk.

 przym. rydzowy, rydzówkowy, rydzynowy, ryży, rdzawy, rydzewski, rydzynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mleczaj rydz, rydz pański, rydzyk, rydzek, rycek, ryżyk, ryzok

 (1.2) lnicznik siewny, lnianka siewna, lnianka, lennica, judra, rydzyk, ryżyk

Wiktionary


rydz-śmigły

Ed­ward Rydz-Śmi­gły (1886-1941) - po­li­tyk


SJP.pl


rydzewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­dze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Cie­cha­nów
  • Ry­dze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Sierpc
  • Ry­dze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród
  • Ry­dze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Miast­ko­wo
  • Ry­dze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ełk
  • Ry­dze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Miłki
  • Ry­dze­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie
  • Ry­dze­wo – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie
  • Ry­dze­wo – dawna gmina
  • Ry­dze­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie draw­skim
  • Ry­dze­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie gi­życ­kim
  • Ry­dze­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie gra­jew­skim

Wikipedia


rydzewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­dzew­ski – pol­skie naz­wi­sko. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku naz­wi­sko to no­si­ło 4054 pol­skich oby­wa­te­li.
  • Bog­dan Ry­dzew­ski – pol­ski oto­ry­no­la­ryn­go­log i na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Bro­ni­sław Ry­dzew­ski – pol­ski ge­o­log
  • Cze­sław Ry­dzew­ski – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki
  • Fran­ci­szek Bay-Ry­dzew­ski – pol­ski aktor
  • Gra­ży­na Ry­dzew­ska – pol­ska le­kar­ka
  • Hen­ryk Ry­dzew­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Gra­ży­na Ry­dzew­ska – pol­ska le­kar­ka
  • Hen­ryk Ry­dzew­ski – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Jacek Ry­dzew­ski – pol­ski ar­che­o­log
  • Jaga Ry­dzew­ska – pol­ska tłu­macz­ka i pi­sar­ka
  • Lech Ry­dzew­ski – pol­ski po­rucz­nik

Wikipedia


rydzkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rydzowisko

miej­sce, w któ­rym rosną rydze


SJP.pl


rydzowy

→ rydz


SJP.pl

Patrz:

rydz

rydzyk

mały rydz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mykol. pot. nie­wiel­ki, młody rydz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­lan­ce za­u­wa­ży­łam sku­pi­sko ry­dzy­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨd͡zɨk, AS: ryʒyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydz m.

 przym. rydzowy

Wiktionary


rydzyna

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Ry­dzy­na (niem. "Re­i­sen") – mia­sto w za­chod­niej Pol­sce, woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ry­dzy­na. Po­ło­żo­ne na Wy­so­czyź­nie Le­szczyń­skiej, około 8 km od Lesz­na, przy dro­dze Poz­nań-Wroc­ław, nad Ko­pa­ni­cą. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. le­szczyń­skie­go.

Wikipedia


rydzynianin

miesz­ka­niec Ry­dzy­ny


SJP.pl


rydzynianka

miesz­kan­ka Ry­dzy­ny


SJP.pl


rydzyński

przy­miot­nik od: Ry­dzy­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­dzy­ną, do­ty­czą­cy Ry­dzy­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rydzyna ż., rydzynianin m., rydzynianka ż.

Wiktionary


ryfa

1. mło­dzie­żo­wo: wpad­ka, gafa;
2. w gwa­rze poz­nań­skiej: beksa (ko­bie­ta);
3. daw­niej, dziś gwa­ro­wo: ko­bie­ta głu­pia, nie­za­rad­na; cym­bał­ka, tu­man­ka;
4. gwa­ro­wo: że­laz­na skuw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. daw. gwara. że­laz­na skuw­ka lub obręcz słu­żą­ca do wzmac­nia­nia ele­men­tów drew­nia­nych, np. dysz­la lub koła

 (1.2) gw-pl|Bory Tu­chol­skie. kręg ku­chen­ny (ele­ment pieca)

 (1.3) gw-pl|Poz­nań. ekspr. twarz, gęba

 (1.6) pot. slang. stan ogól­nej nie­mo­cy, bez­sen­su lub trud­na sy­tu­a­cja ży­cio­wa

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, żeń­ski lub ni­ja­ki

 (3.1) gw-pl|Poz­nań. beksa

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Jego wła­śnie An­drzej za­ma­lo­wał w ryfę i nos mu roz­ju­szył.

 (2.1) Niech ją, kto chce, bie­rze, byle nie taki bał­wan, taki niedź­wia­dek, taki ryfa.

 (3.1) Co to za ryfa, beczy i beczy!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obręcz, skuwka

 (1.3) twarz, gęba

 (1.4) grymas, mina

 (1.5) wpadka, przypał, klops, lipa, niepowodzenie

 (2.1) cymbał, bałwan, prostak, gapa, bufon

Wiktionary


ryfampicyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­ka­żeń m.in. prąt­kiem gruź­li­cy i prąt­kiem trądu;

Wiktionary

Ry­fam­pi­cy­na, ri­fam­pi­cy­na (INN: ri­fam­pi­cin; skrót: RMP; ATC: J04 AB02) – pół­syn­te­tycz­ny an­ty­bio­tyk an­sa­my­cy­no­wy o dzia­ła­niu bak­te­rio­bój­czym, sto­so­wa­ny w le­cze­niu za­ka­żeń wraż­li­wy­mi drob­no­u­stro­ja­mi, w tym: prąt­kiem gruź­li­cy i prąt­kiem trądu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rifampicyna ż.

Wiktionary


ryfej

w ge­o­lo­gii: czę­sto uży­wa­na nazwa gór­ne­go pro­te­ro­zo­i­ku


SJP.pl

Ryfej – jed­nost­ka stra­ty­gra­ficz­na wy­dzie­la­na w przesz­ło­ści jako sy­stem w obrę­bie gór­ne­go pro­te­ro­zo­i­ku, po­mię­dzy wen­dem a środ­ko­wym pro­te­ro­zo­i­kiem (675–1650 mln lat temu). Obec­nie jed­nost­ka hi­sto­rycz­na, nie­u­ży­wa­na we współ­czes­nej ofi­cjal­nej stra­ty­gra­fii.

Nazwa za­pro­po­no­wa­na przez Ni­ko­ła­ja Szat­skie­go w 1945, wy­wo­dzi się od ła­ciń­skiej nazwy gór Ural "Rip­he­us", gdyż po raz pier­wszy skały tego kom­plek­su wy­o­dręb­nio­no w po­łud­nio­wej czę­ści Uralu.

Wikipedia


ryfka

zdrob­nie­nie od: Re­be­ka (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) po­u­fa­ła forma imie­nia Re­be­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moją drugą bab­cię, matkę ojca, Ryfkę Rot­ten­berg, pa­mię­tam bar­dzo mało, mia­łam 6 lat, kiedy zmar­ła.

 (1.1) Prze­jeż­dża­li grubi Niem­cy w gru­bym tanku. • (Ucie­kaj, ucie­kaj Ryfka!) • „Mama pod gru­za­mi, tata w Maj­dan­ku…”

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rebeka ż.

Wiktionary


ryfla

ro­dzaj skro­ba­ka uży­wa­ny przez gra­we­rów i rzeź­bia­rzy


SJP.pl


ryflować

obra­biać po­wierzch­nię przed­mio­tów tak, aby nadać im szorst­kość


SJP.pl


ryft

wąski, długi i głę­bo­ki rów tek­to­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. rów tek­to­nicz­ny o znacz­nej dłu­go­ści i głę­bo­ko­ści;

Wiktionary

Ryft – typ rowu tek­to­nicz­ne­go o roz­cią­gło­ści setek lub nawet ty­się­cy ki­lo­me­trów, ogra­ni­czo­ny rów­no­le­gły­mi do sie­bie usko­ka­mi nor­mal­ny­mi.

Pow­sta­je na sku­tek roz­cią­gnię­cia się sko­ru­py ziem­skiej, które jest po­wo­do­wa­ne przez wzno­sze­nie się roz­grza­nej ma­te­rii pła­szcza ziem­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ak­tu­al­nie ob­ser­wu­je się two­rze­nie no­we­go ryftu na te­ry­to­rium Etio­pii, na pół­no­cy re­gio­nu Afar, w miej­scu zbie­gu płyt tek­to­nicz­nych: afry­kań­skiej, arab­skiej i so­ma­lij­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ryftowy

Wiktionary


ryftowy

do­ty­czą­cy ryftu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ryf­tem, do­ty­czą­cy ryftu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oba brze­gi do­li­ny ryf­to­wej od­da­la­ją się od sie­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryft mrz.

Wiktionary


ryg

gór­ni­cza ma­szy­na do wy­ko­ny­wa­nia wier­ceń


SJP.pl


ryga

1. prze­sta­rza­le: sza­blon w grube linie lub krat­kę pod­kła­da­ny pod czy­stą kart­kę w celu rów­ne­go pi­sa­nia; li­niu­szek;
2. w tra­dy­cyj­nej tech­ni­ce dru­kar­skiej: ma­te­riał ze­cer­ski uży­wa­ny w celu roz­dzie­la­nia łamów lub uzy­ska­nia więk­sze­go od­stę­pu mię­dzy wier­sza­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. kart­ka z na­dru­ko­wa­ny­mi li­nia­mi

Wiktionary

Ryga ( Rīga [], pol. i lit. "Ryga," niem. i szw. Riga, Riia, liw. Rīgõ, Riika, ‏ריגע‎, Rige, Рига, Riga) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Łotwy, po­ło­żo­ne nad rzeką Dźwi­ną w po­bli­żu jej uj­ścia do Bał­ty­ku w Za­to­ce Ry­skiej. Jest głów­nym oś­rod­kiem go­spo­dar­czo-prze­my­sło­wym, ko­mu­ni­ka­cyj­nym (port mor­ski, lot­ni­czy i węzeł ko­le­jo­wy Ryga Cen­tral­na), kul­tu­ral­nym i na­u­ko­wym kraju.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) liniuszek

Wiktionary


rygiel

1. me­ta­lo­wa za­su­wa wsu­wa­na do spe­cjal­ne­go ot­wo­ru w celu zam­knię­cia cze­goś;
2. po­przecz­ne wznie­sie­nie za­my­ka­ją­ce do­li­nę rzecz­ną, lo­dow­co­wą;
3. ele­ment me­cha­niz­mu blo­ku­ją­ce­go ruch in­nych czę­ści urzą­dzeń;
4. po­zio­ma belka uży­wa­na w bu­dow­nict­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ro­dzaj me­cha­niz­mu za­my­ka­ją­ce­go, me­ta­lo­wy pręt lub sztab­ka wsu­wa­ne do od­po­wied­nie­go ot­wo­ru lub sko­bla

 (1.2) techn. prze­suw­ny ele­ment blo­ku­ją­cy ruch in­nych czę­ści me­cha­niz­mu lub ma­szy­ny

 (1.3) bud. pręt kon­struk­cyj­ny po­zio­my albo po­chy­ły, który łączy słupy drew­nia­ne­go szkie­le­tu bu­dow­la­ne­go lub belka dzie­lą­ca szkie­let ścia­ny na mniej­sze czę­ści czy też wy­dzie­la­ją­ca w niej ot­wo­ry okien­ne albo drzwio­we

 (1.4) geol. wał od­gra­dza­ją­cy ko­cioł po­lo­dow­co­wy od niż­sze­go pię­tra do­li­ny lub od­se­pa­ro­wu­ją­cy je­zio­ra

Wiktionary

Ry­giel – w bu­dow­nict­wie, prze­waż­nie po­zio­my ele­ment kon­struk­cyj­ny, belka roz­pię­ta po­mię­dzy dwoma słu­pa­mi. W bu­dow­nict­wie drew­nia­nym okre­śla­ny rów­nież jako "roz­wo­ra".

Współ­cze­śnie na­zy­wa się tak prze­de wszyst­kim belki o kon­struk­cji żel­be­to­wej lub sta­lo­wej, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w kon­struk­cji szkie­le­to­wej bu­dyn­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. ryglować ndk., zaryglować dk.

 przym. ryglowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasuwa

Wiktionary


rygielek

zdrob­nie­nie od: ry­giel


SJP.pl


rygielski

naz­wi­sko


SJP.pl


rygier

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­mund Ry­gier − pol­ski aktor i re­ży­ser
  • Jerzy Ry­gier − pol­ski aktor i re­ży­ser te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Leon Ry­gier − pol­ski poeta, pro­za­ik, pu­bli­cy­sta i na­u­czy­ciel
  • Te­o­dor Ry­gier − pol­ski rzeź­biarz

Wikipedia


ryglewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ryglice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Ry­gli­ce – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ry­gli­ce. Po­ło­żo­ne około 20 km na po­łud­nio­wy wschód od Tar­no­wa, w po­bli­żu Tu­cho­wa. Prawa miej­skie po­sia­da­ło w la­tach 1824–1934 i od 2001.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 mia­sto miało 2673 miesz­kań­ców.

Wikipedia


ryglicki

przy­miot­nik od: Ry­gli­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­gli­ca­mi, do­ty­czą­cy Ry­glic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryglice nmos.

Wiktionary


rygliczanin

miesz­ka­niec Ry­glic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rygliczanka

miesz­kan­ka Ry­glic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ryglować

za­my­kać coś na ry­giel (me­ta­lo­wa za­su­wa)


SJP.pl


ryglowy

→ ry­giel


SJP.pl

Patrz:

rygiel

rygobert

imię mę­skie


SJP.pl

Ry­go­bert – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "bo­ga­to bły­szczą­cy". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Ry­go­bert, ar­cy­bi­skup Reims (VIII wiek).

Wikipedia


rygor

usta­lo­ny po­rzą­dek zmu­sza­ją­cy do za­cho­wa­nia ści­śle okre­ślo­nych prze­pi­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) usta­lo­ny po­rzą­dek zmu­sza­ją­cy do za­cho­wa­nia ści­śle okre­ślo­nych prze­pi­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowy na­u­czy­ciel wpro­wa­dził duży rygor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨɡɔr, AS: rygor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rygoryzm m., rygorystyczność ż., rygorysta m., rygorystka ż.

 przym. rygorystyczny

 przysł. rygorystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyscyplina, zdyscyplinowanie, karność, mores, subordynacja, reżim

Wiktionary


rygorowy

→ rygor


SJP.pl

Patrz:

rygor

rygorozum

dawne okre­śle­nie eg­za­mi­nu, do któ­re­go przy­stę­pu­je ubie­ga­ją­cy się o sto­pień na­u­ko­wy dok­to­ra; ri­go­ro­sum


SJP.pl


rygorysta

czło­wiek trzy­ma­ją­cy się ści­śle prze­pi­sów; for­ma­li­sta


SJP.pl


rygorystka

→ ry­go­ry­sta


SJP.pl

Patrz:

rygorysta

rygorystycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ry­go­ry­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rygor m.

 przym. rygorystyczny

Wiktionary


rygorystyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ry­go­ry­stycz­nie


SJP.pl


rygorystyczny

trzy­ma­ją­cy się ści­śle prze­pi­sów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­strze­ga­ją­cy prze­pi­sów w spo­sób bezwz­ględ­ny

 (1.2) ocze­ku­ją­cy ści­słe­go prze­strze­ga­nia zasad

 (1.3) opar­ty na ry­go­rze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rygor mrz., rygorysta mos., rygorystka ż., rygorystyczność ż., rygoryzm mrz.

 przysł. rygorystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) formalistyczny, pedantyczny, skrupulatny

 (1.2) srogi, surowy, sztywny

 (1.3) sztywny, ścisły

Wiktionary


rygoryzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ści­słe prze­strze­ga­nie zasad

Wiktionary

Ry­go­ryzm (z łac. "rigor" – sztyw­ność) – w te­o­lo­gii mo­ral­nej sy­stem etycz­ny gło­szą­cy, że przy sto­so­wa­niu norm mo­ral­nych do kon­kret­nych przy­pad­ków na­le­ży iść za opi­nią pewną lub przy­najm­niej pra­wie pewną.

Jest on po­krew­ny tu­cjo­ryz­mo­wi, a także pro­ba­bi­lio­ryz­mo­wi, sprze­ci­wia się na­to­miast pro­ba­bi­liz­mo­wi, a zwła­szcza lak­syz­mo­wi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rygor mrz.

 przym. rygorystyczny

Wiktionary


ryguła

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ry­gu­ła – pol­ski sztan­gi­sta
  • Piotr Ry­gu­ła – rzym­sko­ka­to­lic­ki ksiądz

Wikipedia


rygweda

jedna z czte­rech Wed, zbiór hym­nów pow­sta­ły praw­do­po­dob­nie w la­tach 1500-1200 p.n.e.; Rig­we­da


SJP.pl

Ryg­we­da ( ऋग्वेद, trl. "ṛgveda", Rig­ve­da) – jedna z "san­hit" (zbio­rów) wcho­dzą­ca w skład wed, naj­star­szy za­by­tek li­te­rac­ki in­do­a­ryj­ski, nie­jed­no­li­ty tre­ścio­wo i chro­no­lo­gicz­nie.

W roku 2007 wpi­sa­na na listę UNESCO "Pa­mięć Świa­ta".

Wikipedia


ryj

1. u zwie­rząt prze­dłu­że­nie pyska
2. po­spo­li­cie: twarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. wy­dłu­żo­na szczę­ka u zwie­rząt

 (1.2) posp. twarz

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. → zob. ryć.

Wiktionary

Ryj – potok, le­wo­brzeż­ny do­pływ Wi­sło­ki o dłu­go­ści 7,99 km i po­wierzch­ni zlew­ni 16,12 km².

Potok pły­nie w Be­ski­dzie Ni­skim. Jego źró­dła znaj­du­ją się na wy­so­ko­ści 620 m n.p.m., na za­chód od szczy­tu Ko­la­nin. Po­cząt­ko­wo pły­nie w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim, przez ob­szar po­ro­śnię­ty lasem, na­stęp­nie skrę­ca na wschód i prze­pły­wa przez wsie: Ja­wo­rze i Desz­ni­cę. Ucho­dzi do Wi­sło­ki w Ką­tach po­ni­żej mostu na Wi­sło­ce (droga wo­je­wódz­ka nr 992). Prze­wa­ga do­pły­wów pra­wo­brzeż­nych nad le­wo­brzeż­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) zwa­lił się na gruby zad i jeno chrzą­ka­ją­cym ryjem wo­dził za nią, gdy mu żar­cie prze­gar­nia­ła (…)

 (1.2) Nie wku­rzaj mnie, bo ina­czej w ryj do­sta­niesz!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨj, AS: ryi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryjówka ż., zdrobn. ryjek m.

 przym. ryjowaty

 czas. ryć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) morda, facjata, pysk, sznupa

Wiktionary


ryjec

1. rzad­ko: okre­śle­nie zwie­rzę­cia ry­ją­ce­go;
2. po­gard­li­wie: kujon


SJP.pl


ryjek

mały ryj u zwie­rząt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. zdrobn. od: ryj

 (1.2) pot. żart. buzia

 (1.3) ent. na­rząd słu­żą­cy owa­dom do po­bie­ra­nia po­kar­mu

 (1.4) zool. nazwa kilku wy­mar­łych ssa­ków owa­do­żer­nych z rzędu owa­do­że­rów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ryjek – ro­dzaj wy­mar­łych ssa­ków z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny ryj­ko­wa­tych
  • ryjek (ro­strum) – po­ję­cie z ana­to­mii zwie­rząt
  • Ryjek – po­stać z serii ksią­żek i ko­mik­sów Tove Jans­son o Mu­min­kach i se­ria­lu ani­mo­wa­ne­go z cyklu Mu­min­ki
  • Ryb­nic­ka Je­sień Ka­ba­re­to­wa „Ryjek” – fe­sti­wal grup ka­ba­re­to­wych or­ga­ni­zo­wa­ny przez Fun­da­cję Elek­trow­ni Ryb­nik

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W chle­wi­ku miesz­ka świn­ka / i trąca ryj­kiem drzwi. / Gdy niosą jej je­dze­nie / to ona: kwi, kwi, kwi!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryj mrz., ryjec mzw., ryjówka ż.

 czas. ryć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rostrum

Wiktionary


ryjewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ry­je­wo ( Reh­hof, daw­niej "Zie­glers­hu­ben") – wieś w pół­noc­nej Pol­sce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Ry­je­wo, któ­rej jest sie­dzi­bą. Leży na pra­wym brze­gu Wisły, w pół­noc­nej czę­ści Ni­zi­ny Kwi­dzyń­skiej, ok. 10 km na pół­noc od Kwi­dzy­na, na tra­sie linii ko­le­jo­wej Mal­bork-Kwi­dzyn-Gru­dziądz (sta­cja Ry­je­wo) i przy skrzy­żo­wa­niu dróg wo­je­wódz­kich nr 525 i 607.

Wikipedia


ryjewski

przy­miot­nik od: Ry­je­wo


SJP.pl


ryjkogłowy

typ ma­łych, dra­pież­nych bez­krę­gow­ców; szczot­ko­ryj­ce, ry­jo­kręt­ki


SJP.pl

Ryj­ko­gło­wy, ry­jo­kręt­ki (Ki­nor­hyn­cha), szczot­ko­ryj­ce – typ ma­łych (0,2–1 mm), wy­łącz­nie mor­skich, dra­pież­nych bez­krę­gow­ców, do któ­re­go za­li­cza się ponad 150 ga­tun­ków. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą ryj­ko­gło­wych jest obec­ność pię­ciu lub sze­ściu rzę­dów pier­ście­nio­wo uło­żo­nych ha­czy­ków na gło­wie.

Wikipedia


ryjkogłów

przed­sta­wi­ciel typu ma­łych, dra­pież­nych bez­krę­gow­ców


SJP.pl


ryjkonos

ga­tu­nek nie­to­pe­rza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cra­se­o­nyc­te­ris thon­glon­gy­ai|J. Ed­wards Hill|ref=tak., ga­tu­nek nie­to­pe­rza wy­stę­pu­ją­cy w Taj­lan­dii i Bir­mie

 (1.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ma­cro­sce­li­des pro­bo­sci­de­us|G. Shaw|ref=tak., ga­tu­nek ma­łe­go ssaka z ro­dzi­ny ryj­ko­no­so­wa­tych wy­stę­pu­ją­ce­go w po­łud­nio­wej Afry­ce

Wiktionary

Ryj­ko­nos ("Ma­cro­sce­li­des") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny Ma­cro­sce­li­di­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ryj­ko­no­so­wa­tych (Ma­cro­sce­li­di­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Błona ogo­no­wa ryj­ko­no­sów jest do­brze roz­wi­nię­ta.

 (1.2) Opie­ka ro­dzi­ciel­ska u ryj­ko­no­sów ogra­ni­cza się tylko do wie­czor­ne­go kar­mie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryjkonosowate nmos., ryjkonosowe nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świnionos

 (1.2) ryjoskoczek

Wiktionary


ryjkonosowate

o ce­chach ryj­ko­no­so­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Ryj­ko­no­so­wa­te, ryj­ko­no­sy, dłu­go­usz­ki, ry­jo­skocz­ko­wa­te, ry­jo­skocz­ki (Ma­cro­sce­li­di­dae) – je­dy­na wy­stę­pu­ją­ca współ­cze­śnie ro­dzi­na ssa­ków w obrę­bie rzędu ryj­ko­no­so­wych (Ma­cro­sce­li­dea).

Wikipedia


ryjkonosowaty

o ce­chach ryj­ko­no­so­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


ryjkonosowe

o ce­chach ryj­ko­no­so­wych (rząd ssa­ków)


SJP.pl

Ryj­ko­no­so­we (Ma­cro­sce­li­dea) – rząd nie­wiel­kich, na­ziem­nych ssa­ków ło­ży­sko­wych z pod­gro­ma­dy ży­wo­rod­nych i grupy afro­te­rów. Mimo bliż­sze­go po­kre­wień­stwa ze sło­nia­mi niż z ry­jów­ko­wa­ty­mi wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją te dru­gie. Ich po­zy­cję sy­ste­ma­tycz­ną od­kry­to do­pie­ro w la­tach 90. XX wieku. Zwie­rzę­ta te po­zo­sta­ją słabo poz­na­ne. Za­li­cza się tu kil­ka­na­ście ga­tun­ków spo­ty­ka­nych na roz­le­głych ob­sza­rach w Afry­ce. Żywią się głów­nie owa­da­mi, zwła­szcza mrów­ka­mi i ter­mi­ta­mi, uzu­peł­nia­jąc dietę po­kar­mem ro­ślin­nym.

Wikipedia


ryjkonosowy

o ce­chach ryj­ko­no­so­wych (rząd ssa­ków)


SJP.pl


ryjkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ryjek, po­dob­ny do ryjka


SJP.pl


ryjkowce

na­dro­dzi­na kos­mo­po­li­tycz­nych owa­dów ro­śli­no­żer­nych z rzędu chrzą­szczy


SJP.pl

Ryj­kow­ce (Cur­cu­lio­no­i­dea) – na­dro­dzi­na owa­dów z rzędu chrzą­szczy, po­drzę­du wie­lo­żer­nych i serii (in­fra­rzę­du) Cu­cu­ji­for­mia. Liczy ponad 62 ty­sią­ce opi­sa­nych ga­tun­ków. Chrzą­szcze te że­ru­ją na róż­nych ga­tun­kach ro­ślin, prze­cho­dząc roz­wój wew­nątrz tka­nek ro­ślin­nych. Larwy pę­dra­ko­wa­te. Cha­rak­te­ry­stycz­ny dla do­ro­słych jest przód głowy wy­cią­gnię­ty w ryjek, który może być jed­nak bar­dzo krót­ki. Czuł­ki za­koń­czo­ne są bu­ław­ką. Znane od tria­su lub jury.

Wikipedia


ryjkowcowate

ro­dzi­na kos­mo­po­li­tycz­nych owa­dów z rzędu chrzą­szczy, ro­śli­no­żer­nych, o gło­wie wy­cią­gnię­tej w ryjek; na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi: wołek zbo­żo­wiec, smo­lik, sło­nik, kwie­ciak; ryj­kow­ce


SJP.pl

Ryj­kow­co­wa­te, sło­ni­ki (Cur­cu­lio­ni­dae) – ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych i na­dro­dzi­ny ryj­kow­ców. W za­pi­sie ko­pal­nym znane od aptu.

Wikipedia


ryjkowcowaty

o ce­chach ryj­kow­co­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


ryjkowiec

chrząszcz, przed­sta­wi­ciel kos­mo­po­li­tycz­nych owa­dów z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych, o gło­wie wy­cią­gnię­tej w ryjek


SJP.pl


ryjkowy

→ ryjek


SJP.pl

Patrz:

ryjek

ryjogłowe

rząd gadów o pry­mi­tyw­nej bu­do­wie; sfe­no­don­ty, ryn­cho­ce­fa­le


SJP.pl


ryjogłowy

gady ry­jo­gło­we - rząd gadów o pry­mi­tyw­nej bu­do­wie; sfe­no­don­ty, ryn­cho­ce­fa­le


SJP.pl


ryjonos

dra­pież­ny ssak z ro­dzi­ny ła­si­co­wa­tych, za­miesz­ku­ją­cy łąki i te­re­ny leśne Birmy, Ne­pa­lu i In­do­chin


SJP.pl


ryjoskoczek

nie­wiel­ki ssak afry­kań­ski z rzędu ryj­ko­no­sów, o wy­dłu­żo­nym nosie i krót­kich koń­czy­nach


SJP.pl


ryjosz

ry­josz bu­ra­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


ryjowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ryj, po­dob­ny do ryja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy ryj

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryj mzw./mrz.

Wiktionary


ryjowisko

teren, na któ­rym wy­pa­sa­ne są świ­nie


SJP.pl


ryjowy

→ ryj


SJP.pl

Patrz:

ryj

ryjza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Te­re­sa

Wiktionary


ryjówek

ssak z rzędu owa­do­żer­nych; sorek


SJP.pl

Ry­jó­wek ("Sun­cus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny zę­bieł­ków (Cro­ci­du­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych (So­ri­ci­dae).

Wikipedia


ryjówka

ssak z rzędu owa­do­żer­nych; sorek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Sorex||ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych;

 (1.2) zool. ssak z ro­dza­ju ry­jó­wek (1.1)

Wiktionary

Ry­jów­ka ("Sorex") – ro­dzaj owa­do­żer­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny ry­jó­wek (So­ri­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych (So­ri­ci­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mał­żo­wi­na uszna u ry­jów­ki jest pra­wie cał­kiem ukry­ta w fu­trze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryj mrz., ryjek mrz.

 czas. ryć

Wiktionary


ryjówki

ssak z rzędu owa­do­żer­nych; sorek


SJP.pl

Ry­jów­ki (So­ri­ci­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków z ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych (So­ri­ci­dae).

Wikipedia


ryjówkokształtne

rząd ssa­ków ło­ży­sko­wych


SJP.pl

Ry­jów­koksz­tałt­ne (So­ri­co­morp­ha) – po­drząd ssa­ków ło­ży­sko­wych za­li­cza­nych do owa­do­żer­nych (In­sec­ti­vo­ra), a w kla­dy­sty­ce do La­u­ra­siat­he­ria.

Wikipedia


ryjówkowate

ro­dzi­na ssa­ków z rzędu owa­do­żer­nych, o smu­kłym ciele, dłu­giej ry­jo­wa­to wy­cią­gnię­tej gło­wie i ak­sa­mit­nym gę­stym wło­sie; żyją na całym świe­cie, z wy­jąt­kiem Au­stra­lii, Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej i An­tark­ty­dy


SJP.pl

Ry­jów­ko­wa­te, sorki (So­ri­ci­dae) – ro­dzi­na ssa­ków z po­drzę­du Eri­na­ce­o­ta w obrę­bie rzędu owa­do­że­rów (Eu­li­po­typh­la). Na­le­ży do niej przesz­ło 300 ga­tun­ków, w tym ry­jów­ka ma­lut­ka, która jest najm­niej­szym ssa­kiem Pol­ski oraz ry­jó­wek etru­ski uwa­ża­ny za najm­niej­sze­go zna­ne­go ssaka na świe­cie. Ry­jów­ko­wa­te za­miesz­ku­ją Azję, Eu­ro­pę, Afry­kę, Ame­ry­kę Pół­noc­ną i Po­łud­nio­wą.

Wikipedia


ryjówkowaty

o ce­chach ry­jów­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


ryk

ryki;
1. gło­śny, prze­cią­gły, do­no­śny od­głos wy­da­wa­ny przez zwie­rzę­ta;
2. od­głos przy­po­mi­na­ją­cy głos zwie­rząt;
3. po­tocz­nie: gło­śny, prze­raź­li­wy krzyk, śpiew, śmiech, płacz wy­da­wa­ny przez ludzi w pod­nie­ce­niu, bólu itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­no­śny i prze­cią­gły głos niek­tó­rych zwie­rząt

 (1.2) ostry, do­no­śny, prze­cią­gły głos; dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy ryk (1.1)

 (1.3) pot. gło­śny, prze­raź­li­wy krzyk, śpiew, śmiech lub płacz

Wiktionary

Herb Ryk i jego od­mia­ny

Ryk (Reck, Recke, Rück, Rek, Ryck, Rueck) – in­flanc­ki herb szla­chec­ki, ba­ro­now­ski i hra­biow­ski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨk, AS: ryk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rykowisko n., ryczka ż., porykiwanie n., ryczenie n.

 czas. ryczeć, zaryczeń, wyryczeć się, porykiwać

Wiktionary


rykaczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


rykała

naz­wi­sko


SJP.pl


ryki

ryk;
1. gło­śny, prze­cią­gły, do­no­śny od­głos wy­da­wa­ny przez zwie­rzę­ta;
2. od­głos przy­po­mi­na­ją­cy głos zwie­rząt;
3. po­tocz­nie: gło­śny, prze­raź­li­wy krzyk, śpiew, śmiech, płacz wy­da­wa­ny przez ludzi w pod­nie­ce­niu, bólu itp.


SJP.pl

Ryki – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu ryc­kie­go oraz gminy miej­sko-wiej­skiej Ryki.

We­dług da­nych GUS z 31 grud­nia 2021 r. Ryki li­czy­ły 9498 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rykiel

naz­wi­sko


SJP.pl


ryknąć

1. o niek­tó­rych zwie­rzę­tach, zwła­szcza kro­wie: wydać prze­cią­gły, do­no­śny głos;
2. wydać bar­dzo gło­śne, ha­ła­śli­we dźwię­ki


SJP.pl


rykoszet

1. od­bi­cie się le­cą­ce­go przed­mio­tu, po­wo­du­ją­ce zmia­nę kie­run­ku dal­sze­go jego ruchu;
2. przed­miot, który odbił się od ja­kiejś przesz­ko­dy i zmie­nił kie­ru­nek ruchu;
3. po­tocz­nie: przy­kra i nie­spo­dzie­wa­na kon­sek­wen­cja cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. od­bi­cie się le­cą­ce­go przed­mio­tu od ja­kiejś przesz­ko­dy, po­wo­du­ją­ce gwał­tow­ną zmia­nę tra­jek­to­rii lotu, lub ten od­bi­ja­ją­cy się przed­miot;

 (1.2) przen. nie­spo­dzie­wa­na przy­kra kon­sek­wen­cja cze­goś

Wiktionary

Ry­ko­szet – zmia­na tra­jek­to­rii le­cą­ce­go przed­mio­tu, bę­dą­ca wy­ni­kiem jego zde­rze­nia z przesz­ko­dą. Także okre­śle­nie sa­me­go od­bi­te­go (zry­ko­sze­to­wa­ne­go) przed­mio­tu. Ter­min sto­so­wa­ny zwła­szcza wobec po­ci­sków wy­strze­li­wa­nych z broni pal­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨˈkɔʃɛt, AS: rykošet

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odbicie

Wiktionary


rykoszetować

o wy­strze­lo­nym po­ci­sku: od­bi­jać się od twar­dej po­wierzch­ni i le­cieć dalej w innym kie­run­ku


SJP.pl


rykoszetowy

→ ry­ko­szet, np. wy­strza­ły ry­ko­sze­to­we


SJP.pl


rykowisko

1. miej­sce, gdzie zbie­ra­ją się je­le­nie i łosie w okre­sie go­do­wym;
2. za­cho­wa­nie się je­le­ni i łosi w cza­sie rui


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łow. czas godów u je­le­ni

 (1.2) łow. miej­sce walk je­le­nich w okre­sie go­do­wym

Wiktionary

Ry­ko­wi­sko – okres go­do­wy je­le­ni szla­chet­nych, w Pol­sce roz­po­czy­na się w dru­giej po­ło­wie wrze­śnia i trwa około czte­rech ty­god­ni.

Samce je­le­ni za­czy­na­ją wy­da­wać gło­śne od­gło­sy, za­czy­na­jąc tuż przed za­cho­dem słoń­ca, a koń­cząc o świ­cie. Przez całą noc po­tęż­ny, ba­so­wy ryk byków roz­le­ga się echem na wiele ki­lo­me­trów po oko­li­cy. Okres go­do­wy je­le­ni wschod­nich (sika) jest na­zy­wa­ny gwi­zdo­wi­skiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­sach go­rą­co, ry­ko­wi­sko wkra­cza w kul­mi­na­cyj­ną fazę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryczenie n., ryk mrz.

 czas. ryczeć ndk., ryknąć dk., zaryczeć dk.

 przym. rykowiskowy

Wiktionary


rykowiskowy

→ ry­ko­wi­sko


SJP.pl

Patrz:

rykowisko

rykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ryksa

imię żeń­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­che­za Lo­ta­ryń­ska (ok. 993-1063) – kró­lo­wa pol­ska, żona Miesz­ka II Lam­ber­ta
  • Ryksa (1116-po 1155) – księż­nicz­ka pol­ska, kró­lo­wa szwedz­ka, córka Bo­le­sła­wa III Krzy­wo­u­ste­go, żona Ma­gnu­sa Sil­ne­go i Swer­ke­ra I Star­sze­go
  • Ryksa (1130/1140-1185?) – księż­nicz­ka ślą­ska, ce­sa­rzo­wa hisz­pań­ska, córka Wła­dy­sła­wa II Wy­gnań­ca, żona Al­fon­sa VII Im­pe­ra­to­ra
  • Ryksa (ok. 1190-po 1238) – księż­nicz­ka wiel­ko­pol­ska, córka Odona Miesz­ko­wi­ca
  • Ryksa (?-1288/1293) – księż­na wiel­ko­pol­ska, żona Prze­my­sła II
  • Ryksa Elż­bie­ta (1288-1335) – kró­lo­wa pol­ska i cze­ska, córka Prze­my­sła II, żona Wac­ła­wa II
  • Ryksa – imię żeń­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świę­ta Ryksa była to­wa­rzysz­ką świę­tej mę­czen­ni­cy Ur­szu­li.

 (1.1) Po­waż­ną rolę w hi­sto­rii Pol­ski od­gry­wa­ją żony ksią­żąt, jak Niem­ki – Oda, Ryksa i Ju­dy­ta Maria, Czesz­ki – Dą­brów­ka i Ju­dy­ta, Ru­sin­ki – Maria Do­bro­gnie­wa i Zby­sła­wa, żona Miesz­ka, syna Bo­le­sła­wa Śmia­łe­go.

Wiktionary


ryksza

rik­sza;
1. lekki, dwu­ko­ło­wy po­jazd o jed­nym lub dwu sie­dze­niach, po­pu­lar­ny w kra­jach Da­le­kie­go Wscho­du
2. trzy­ko­ło­wy rower lub mo­to­ro­wer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. rik­sza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨkʃa, AS: rykša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rykszarz mos.

Wiktionary


rykszarz

czło­wiek kie­ru­ją­cy ryk­szą (rik­szą) lub cią­gną­cy ryk­szę; rik­szarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. rik­szarz.

Wiktionary

Ryk­szarz (wietn. "Xích lô") – wiet­nam­sko-fran­cu­sko-hong­koń­ski dra­mat fil­mo­wy z 1995 roku w re­ży­se­rii Tran Anh Hunga.

Obraz miał swoją pre­mie­rę w kon­kur­sie głów­nym na 52. MFF w We­ne­cji, gdzie zdo­był Zło­te­go Lwa oraz Na­gro­dę FIPRESCI. W oj­czy­stym Wiet­na­mie zo­stał jed­nak­że za­ka­za­ny ze wzglę­du na oglą­da­nie się na za­chod­nie ten­den­cje oraz re­a­li­stycz­ne uka­za­nie ulicz­nej biedy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈrɨkʃaʃ, AS: rykšaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryksza ż.

Wiktionary


ryl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. techn. szpa­del

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Do­ro­ta Ryl – pol­ska sa­mo­rzą­do­wiec i urzęd­nicz­ka
  • Elż­bie­ta Ryl-Gór­ska – pol­ska śpie­wacz­ka ope­ret­ko­wa i pe­da­gog
  • Hen­ryk Ryl – pol­ski re­ży­ser te­a­tru lalek, dra­ma­turg
  • Ja­nusz Ryl-Kry­stia­now­ski – pol­ski lal­karz, re­ży­ser te­a­tral­ny
  • Wik­tor Ryl – pol­ski woj­sko­wy lot­nik i ko­larz

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztecher

Wiktionary


rylcowaty

1. wy­ro­stek ryl­co­wa­ty - część kości łok­cio­wej, pro­mie­nio­wej lub skro­nio­wej;
2. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem rylec


SJP.pl


rylcowy

→ rylec


SJP.pl

Patrz:

rylec

rylec

na­rzę­dzie o ostrym końcu, uży­wa­nie do rycia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. wą­skie, wy­dłu­żo­ne na­rzę­dzie, zwy­kle sta­lo­we i osa­dzo­ne na drew­nia­nej opraw­ce, słu­żą­ce do ry­to­wa­nia lub pi­sa­nia

 (1.2) roln. część ro­bo­cza na­rzę­dzi rol­ni­czych do spulch­nia­nia gleby, ta­kich jak radło czy socha

 (1.3) ar­che­ol. na­rzę­dzie ka­mien­ne, zwy­kle krze­mien­ne, uży­wa­ne przez ludzi pier­wot­nych do obrób­ki in­nych ma­te­ria­łów

 (1.4) hist. sta­ro­żyt­ny przy­rząd do pi­sa­nia na ta­blicz­kach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gwia­zdo­zbiór Rylca
  • rylec (na­rzę­dzie)
  • Rylec (ar­che­o­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Z mego serca try­ska pię­kne słowo: / utwór mój gło­szę dla króla; / mój język jest jak rylec bie­głe­go pi­sa­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rylcowatość ż., rylczak mrz.

 przym. rylcowaty, rylcowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk sztift

 (1.4) styl

Wiktionary


rylski

przy­miot­nik od: Riła


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fe­liks Ryl­ski (1770–1823) – ka­pi­tan Woj­ska Pol­skie­go
  • Eu­sta­chy Ryl­ski (1817–1899) – wła­ści­ciel dóbr, poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji
  • Ed­ward Ryl­ski (1821–1895) – hra­bia, ofi­cer au­striac­ki, pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Au­gust Ści­bor-Ryl­ski (1841–1902) – pow­sta­niec stycz­nio­wy, urzęd­nik, wła­ści­ciel ziem­ski
  • Wi­told Ści­bor-Ryl­ski (1871–1926) – ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go
  • Wła­dy­sław Ści­bor-Ryl­ski (1882–1922) – puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go, ko­men­dant Kor­pu­su Ka­de­tów Nr 2 w Mod­li­nie
  • Mak­sym Ryl­ski (1895–1964) – ukra­iń­ski poeta, tłu­macz, pu­bli­cy­sta, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Zyg­munt Ryl­ski (1898–1945) – pod­puł­kow­nik pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go, oj­ciec Zbi­gnie­wa
  • Wło­dzi­mierz Ści­bor-Ryl­ski (1914–1939) – pod­po­rucz­nik re­zer­wy ka­wa­le­rii Woj­ska Pol­skie­go, dzia­łacz ka­to­lic­ki, praw­nik
  • Zbi­gniew Ści­bor-Ryl­ski (ur. 1917) – żoł­nierz AK, ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go
  • Zbi­gniew Ryl­ski (ur. 1923) – major Woj­ska Pol­skie­go, syn Zyg­mun­ta
  • Alek­san­der Ści­bor-Ryl­ski (1928–1983) – pi­sarz, re­ży­ser i sce­na­rzy­sta fil­mo­wy

Wikipedia


rym

1. zgod­ność brzmie­nia koń­có­wek wy­ra­zów, znaj­du­ją­cych się prze­waż­nie na końcu wer­sów;
2. zwy­kle w lm., książk. wier­sze ry­mo­wa­ne, po­ez­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. para dwóch słów na końcu wersu ut­wo­ru pi­sa­ne­go wier­szem o iden­tycz­nych lub po­dob­nie brzmią­cych koń­ców­kach

Wiktionary

Rym – pow­tó­rze­nie jed­na­ko­wych lub po­dob­nych ukła­dów brzmie­nio­wych w za­koń­cze­niach wy­ra­zów, zaj­mu­ją­cych usta­lo­ną po­zy­cję w obrę­bie wersu (w po­ez­ji) lub zda­nia.

Rymy peł­nią funk­cję wier­szot­wór­czą (wska­zu­ją ko­niec wersu, wzmac­nia­ją rytm, łączą wersy w stro­fy), in­stru­men­ta­cyj­ną (wpły­wa­ją na kształt brzmie­nio­wy ut­wo­ru) i se­man­tycz­ną (zna­cze­nio­wą; uwy­pu­kla­ją zna­cze­nia słów ry­mu­ją­cych się).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co to za wiersz, skoro nie ma rymów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃m, AS: rỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymowanka ż.

 czas. rymować

 przym. rymiczny

 ims. rymowany

Wiktionary


ryma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. katar

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. grypa

Wiktionary


rymanowianin

miesz­ka­niec Ry­ma­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rymanowianka

miesz­kan­ka Ry­ma­no­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


rymanowski

przy­miot­nik od: Ry­ma­nów, Ry­ma­nów-Zdrój


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­ma­no­wem, do­ty­czą­cy Ry­ma­no­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • – naz­wi­sko
  • Bog­dan Ry­ma­now­ski (ur. 1967) – pol­ski dzien­ni­karz te­le­wi­zyj­ny, ra­dio­wy i in­ter­ne­to­wy
  • Pa­tryk Ry­ma­now­ski (ur. 1982) – pol­ski śpie­wak ope­ro­wy (bas)
  • Za­wad­ka Ry­ma­now­ska – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla
  • Ru­daw­ka Ry­ma­now­ska – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Ry­ma­nów
  • Ry­ma­nów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rymanów mrz., rymanowianin m., rymanowianka ż.

Wiktionary


rymanów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Ry­ma­nów – mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ry­ma­nów.

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1376. W XVI w. w wo­je­wództ­wie ru­skim.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 mia­sto li­czy­ło 3545 miesz­kań­ców, będąc 36. naj­lud­niej­szym mia­stem w wo­je­wództ­wie.

Wikipedia


rymar

naz­wi­sko


SJP.pl


rymarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


rymarka

1. ma­szy­na do szy­cia skóry;
2. tech­ni­ka wy­ra­bia­nia przed­mio­tów ze skóry; ry­mar­stwo;
3. daw­niej: żona ry­ma­rza


SJP.pl


rymarkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rymarnia

warsz­tat zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem i na­pra­wą przed­mio­tów ze skóry i ma­te­ria­łów skó­ro­po­dob­nych


SJP.pl


rymarowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rymarski

do­ty­czą­cy ry­ma­rza, ry­mar­stwa


SJP.pl


rymarstwo

tech­ni­ka wy­ra­bia­nia przed­mio­tów ze skóry; ry­mar­ka


SJP.pl

Ry­mar­stwo – dział rze­mio­sła zaj­mu­ją­cy się wyt­wa­rza­niem uprzę­ży kon­nych, sio­deł, ak­ce­so­riów jeź­dziec­kich i skó­rza­nych pasów pęd­nych.

Tra­dy­cyj­nie wy­ro­by szyte były ręcz­nie ze skór, a na­stęp­nie wy­kań­cza­ne me­ta­lo­wy­mi oku­cia­mi. Część pra­cow­ni za­cho­wa­ło ten spo­sób pracy, po­zo­sta­łe wy­ko­rzy­stu­ją szy­cie ma­szy­no­we. Ry­ma­rze po­sia­da­li włas­ne cechy re­gu­lu­ją­ce zwy­cza­je, za­sa­dy zdo­by­wa­nia za­wo­du i roz­są­dza­ją­ce spory.

Wikipedia


rymarz

1. rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy przed­mio­ty ze skóry;
2. żar­to­bli­wie: osoba, która two­rzy nie­u­dol­ne wier­sze; ry­mo­kle­ta, ry­mo­pis, wier­szo­pis, wier­szo­rób, ry­mo­rób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ra­bia­niem przed­mio­tów ze skóry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ry­marz – rze­mieśl­nik trud­nią­cy się ry­mar­stwem
  • Ry­marz – szczyt w Su­de­tach
  • Fer­dy­nand Ry­marz – dzia­łacz pań­stwo­wy
  • Cze­sław Ry­marz – pro­fe­sor, puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go, wy­kła­dow­ca Woj­sko­wej Aka­de­mii Tech­nicz­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oddać w banku osiem­set rubli, aha… Do Lu­bli­na wy­słać trzy al­bu­my, tuzin port­mo­ne­tek… Wła­śnie!… Do Wied­nia prze­kaz na ty­siąc dwie­ście gul­de­nów… Z kolei ode­brać tran­sport… Zmo­ni­to­wać ry­ma­rza za nie­o­de­sła­nie wa­li­zek… Ba­ga­te­la!… Na­pi­sać list do Sta­sia… Ba­ga­te­la…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃maʃ, AS: rỹmaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymarstwo n.

 przym. rymarski

Wiktionary


rymaszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


rymań

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rymań (niem. "Roman") – wieś gmin­na w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Rymań, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 112. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Rymań.

Pod ko­niec 2009 roku w Ry­ma­niu było za­re­je­stro­wa­nych 77 pod­mio­tów go­spo­dar­czych.

Wikipedia


rymański

przy­miot­nik od: Rymań


SJP.pl


rymesa

wek­sel, na któ­rym znaj­du­je się co najm­niej jeden indos


SJP.pl

Ry­me­sa – wek­sel pu­szczo­ny w obieg, tj. wek­sel, który po­sia­da co najm­niej jeden indos

Wikipedia


rymkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Rym­kie­wicz (1913-1983) – pol­ski poeta
  • Bro­ni­sław Rym­kie­wicz (ur. 1849, zm. 1907) – pol­ski in­ży­nier ko­lej­nict­wa.
  • Fran­ci­szek Rym­kie­wicz (1756–1799) – ge­ne­rał major Woj­ska Pol­skie­go
  • Ja­nusz Rym­kie­wicz (ur. 1959) – pol­ski aktor dub­bin­go­wy i fil­mo­wy
  • Ja­ro­sław Marek Rym­kie­wicz (1935–2022) – pol­ski poeta, ese­i­sta, dra­ma­turg i kry­tyk li­te­rac­ki
  • Józef Rym­kie­wicz (ur. 1798) – po­rucz­nik Woj­ska Pol­skie­go
  • Wła­dy­sław Rym­kie­wicz (1900–1984) – pol­ski pro­za­ik
  • Zyg­munt Rym­kie­wicz (1862–1934) – ge­ne­rał major Armii Im­pe­rium Ro­syj­skie­go

Wikipedia


rymnicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rym­ni­kiem, do­ty­czą­cy Rym­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rymnik mrz.

Wiktionary


rymnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Ru­mu­nii, u pod­nó­ża Kar­pat Wschod­nich, nad rzeką Rym­nik;

Wiktionary

Zo­bacz też: Râmnicu Sărat.

Rym­nik (rum. "Râmnicu Sărat") – mia­sto we wschod­niej Ru­mu­nii, w okrę­gu Buzău, u pod­nó­ża Kar­pat Wschod­nich, nad rzeką Rym­nik. Liczy około 38,8 tys. miesz­kań­ców.

W 1789 roku nad rzeką o tej samej naz­wie ro­ze­gra­ła się bitwa nad Rym­ni­kiem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rymnicki

Wiktionary


rymnąć

gwa­ro­wo: ude­rzyć się, prze­wró­cić się, czę­sto także: po­ło­żyć się na krót­ki czas, zdrzem­nąć się


SJP.pl


rymobaj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­e­tyc­ki ba­jarz

Wiktionary


rymoid

rym przy­bli­żo­ny, po­do­bień­stwo brzmie­nia za­koń­czeń wy­ra­zów zbli­żo­ne do rymu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. nie­peł­na zgod­ność brzmień za­koń­czeń wy­ra­zów, przy­po­mi­na­ją­ca rym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie jest to je­dy­na cecha „re­ak­cyj­na”. Rymy tra­dy­cyj­ne prze­wa­ża­ją nad wszel­kie­go ro­dza­ju ry­mo­i­da­mi; rym nie­ści­sły użyty jest za­wsze oględ­nie, […]

Wiktionary


rymokleta

po­gard­li­wie: ktoś, kto two­rzy mało war­to­ścio­we, liche wier­sze; wier­szo­kle­ta, wier­szo­pis, ry­mo­pis, wier­szo­rób, ry­mo­rób


SJP.pl


rymopis

po­gard­li­wie: ktoś, kto two­rzy mało war­to­ścio­we, liche wier­sze; wier­szo­kle­ta, ry­mo­kle­ta, wier­szo­pis, wier­szo­rób, ry­mo­rób


SJP.pl


rymorób

po­gard­li­wie: ktoś, kto two­rzy mało war­to­ścio­we, liche wier­sze; wier­szo­kle­ta, ry­mo­kle­ta, ry­mo­pis, wier­szo­pis, wier­szo­rób


SJP.pl


rymoróbstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) two­rze­nie rymów, ry­mo­wa­nie

Wiktionary


rymotwór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. poeta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. wiersz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymotwórca m., rymotórczyni m., rymotwórstwo n.

 przym. rymotwórczy

Wiktionary


rymotwórca

rzad­ko: ten, kto ukła­da wier­sze; poeta, wer­sy­fi­ka­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) poeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rymotwór mos./mrz.

Wiktionary


rymotwórczy

do­ty­czą­cy two­rze­nia rymów; wier­szot­wór­czy, po­e­tyc­ki


SJP.pl


rymotwórstwo

two­rze­nie wier­szy; wier­szo­pi­sar­stwo


SJP.pl


rymowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ry­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rymować ndk.

Wiktionary


rymowanka

krót­ki wier­szyk o pro­stych ry­mach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­sty, krót­ki wiersz ry­mo­wa­ny

 (1.2) pot. wy­ra­że­nie o ry­mu­ją­cych się czę­ściach, czę­sto o cha­rak­te­rze dźwię­ko­na­śla­dow­czym, np. hokus-pokus, trele-mo­re­le, szuru-buru

Wiktionary

Ry­mo­wan­ka – wier­szo­wa­na forma li­te­rac­ka, zwy­kle o nie­wiel­kiej war­to­ści ar­ty­stycz­nej.

W ry­mo­wan­ce mogą się znaj­do­wać na­stę­pu­ją­ce ro­dza­je bra­ków for­mal­nych:

Obec­nie ry­mo­wan­ki ule­ga­ją za­pom­nie­niu, jed­nak cza­sa­mi ut­wo­ry o tego ro­dza­ju for­mie za­cho­wu­ją się w pa­mię­ci lub za­pi­sach. Do­ty­czy to szcze­gól­nie ut­wo­rów ka­ba­re­to­wych lub po­ez­ji dla dzie­ci. W pol­skiej tra­dy­cji li­te­rac­kiej ry­mo­wan­ki o więk­szej war­to­ści li­te­rac­kiej są też czę­sto kla­sy­fi­ko­wa­ne jako frasz­ki lub bajki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­pom­nia­łem sobie wtedy jakąś głu­piut­ką ry­mo­wan­kę z pod­sta­wów­ki i po­sta­no­wi­łem ją wy­re­cy­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rym mrz.

 czas. rymować ndk.

Wiktionary


rymować

1. do­bie­rać wy­ra­zu do rymu;
2. pisać wier­sze


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) two­rzyć rymy

cza­sow­nik zwrot­ny ry­mo­wać się

 (2.1) o sło­wach: two­rzyć rym z in­ny­mi sło­wa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ry­mu­ję po pol­sku, bo nie je­stem z Wa­szyng­to­nu, Lon­dy­nu, Rzymu czy znad Ba­la­to­nu (Ka­li­ber 44 „Mię­dzy­mia­sto­wa”).

 (2.1) „Po­rzą­dek” ry­mu­je się ze sło­wem „obrzą­dek”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: rỹmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rym m., rymowanka ż., rymowanie n.

Wiktionary


rymownik

pu­bli­ka­cja za­wie­ra­ją­ca ze­sta­wie­nia wy­ra­zów z po­dob­nie brzmią­cy­mi za­koń­cze­nia­mi, po­moc­na w two­rze­niu wier­szy


SJP.pl


rymowy

→ rym


SJP.pl

Patrz:

rym

rympał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) środ. przest. me­ta­lo­wy pręt, drąg lub łom słu­żą­cy do wy­wa­ża­nia za­bez­pie­czeń, np. drzwi

 (1.2) środ. przest. tępe na­rzę­dzie (np. kij, kołek) wy­ko­rzy­sty­wa­ne do za­da­wa­nia ude­rzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­dzie­je z rym­pa­łem w rę­kach, kiedy or­ga­ni­zu­ją prze­stęp­czą ro­bo­tę, rów­nież się przed ni­czym nie co­fa­ją, po­ko­nu­ją każdą przesz­ko­dę

 (1.1) W ten spo­sób, za­miast słu­żyć in­sty­tu­cjom pań­stwa do walki z prze­stęp­czo­ścią, na­rzę­dzie stało się rym­pa­łem w rę­kach prze­stęp­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rympalić

 rzecz.

:: zdrobn. rympałek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) war. rępał

 (1.1) pręt; łom

Wiktionary


ryms

wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy od­głos na­głe­go, nie­spo­dzie­wa­ne­go ude­rze­nia, upad­ku, strza­łu itp.; rym


SJP.pl

„Ryms”, także „RYMS” (pod­ty­tuł: "Ma­ga­zyn o li­te­ra­tu­rze dla dzie­ci i mło­dzie­ży") – pol­skie cza­so­pis­mo poś­wię­co­ne li­te­ra­tu­rze dla dzie­ci i mło­dzie­ży, uka­zu­ją­ce się od 2007 roku jako kwar­tal­nik wy­da­wa­ny przez Wy­daw­nict­wo Hokus-Pokus i po­łą­czo­ne z in­ter­ne­to­wym por­ta­lem (wor­tal).

Wikipedia


rymsnąć

upaść; bęc­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pot. prze­wró­cić się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rymnąć

Wiktionary


rymsza

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Rym­sza – pol­ski i ruski pi­sarz i poeta
  • Alak­sandr Rym­sza – bia­ło­ru­ski ho­ke­i­sta
  • Marek Rym­sza – pol­ski so­cjo­log

Wikipedia


rymunda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. gw-pl|Lwów., reg-pl|Prze­myśl. wred­na, py­ska­ta, zła, kłót­li­wa ko­bie­ta

 (1.2) pejor. gw-pl|Lwów, Cie­sza­nów. ko­bie­ta lek­kich oby­cza­jów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Już nie mogę wy­trzy­mać z tą, szel­mą, pi­jacz­ką, — wy­ja­śni­ła powód kłót­ni. // — Z szel­mą, pi­jacz­ką, — roz­krzy­cza­ła się za drzwia­mi wście­kła baba — ja ci tu dam zaraz szel­mę, ty ry­mun­do, jak ci wy­le­ję ury­nał na głowę!

 (1.1) „A ty ry­mun­do” — woła na jedną, „a ty ły­cza­kow­ska szka­po” krzy­czy na drugą, „na tom was ho­do­wa­ła i hy­du­ko­wa­ła [= edu­ko­wa­ła] na ele­ganc­kie panny, by­ście się śmia­ły z wa­szej ro­dzo­nej matki. A szlak by was wszedł, ścier­wa dzia­dow­skie!”…

 (1.1) — Po­sta­wisz setkę spra­gnio­nej dziew­czy­nie? — za­py­ta­ła Czar­na Werka, waląc się na wolne krze­sło koło Po­piel­skie­go. // — Posz­ła won, stara ry­mun­da! — po­wie­dział do niej po lwow­sku […].

Wiktionary


rymut

naz­wi­sko


SJP.pl


rymy

1. zgod­ność brzmie­nia koń­có­wek wy­ra­zów, znaj­du­ją­cych się prze­waż­nie na końcu wer­sów;
2. zwy­kle w lm., książk. wier­sze ry­mo­wa­ne, po­ez­ja


SJP.pl


ryn

1. ryba chrzęst­nosz­kie­le­to­wa; rasz­pla, skwat, anioł mor­ski;
2. daw­niej: rynna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce;

 (1.3) geogr. pu­sty­nia po­mię­dzy Ka­zach­sta­nem a Rosją;

Wiktionary

Ryn ( Rhein) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej Pol­sce, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ryn.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. Ryn li­czył 2678 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1657 r. na Ryn na­je­cha­li Ta­ta­rzy het­ma­na Go­siew­skie­go, któ­rzy spa­li­li zamek.

 (1.2) Jadąc przez Ryn, wi­dzie­li­śmy bo­cia­ny.

 (1.3) Miesz­kań­ca­mi Ryna są prze­de wszyst­kim Ka­za­cho­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃n, AS: rỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryński mrz., Rynianin m., Rynianka ż.

 przym. ryński

Wiktionary


ryna

1. ryba chrzęst­nosz­kie­le­to­wa; rasz­pla, skwat, anioł mor­ski;
2. daw­niej: rynna


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ryna – ru­muń­sko-szwaj­car­ski dra­mat oby­cza­jo­wy
  • ryna – Squ­a­ti­na du­me­ril
  • ryna, ina­czej rasz­pla zwy­czaj­na – Squ­a­ti­na squ­a­ti­na
  • ryna – Rhina an­cy­lo­sto­mus (pi­sa­ne też Rhina an­cy­lo­sto­ma)

Wikipedia


rynar

w gór­nict­wie: po­wróz do cią­gnię­cia że­laz­ne­go łań­cu­cha, za­koń­czo­ny ha­kiem; rynał


SJP.pl


rynarzewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­na­rze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin.
  • Ry­na­rze­wo – osied­le w Gdań­sku, w dziel­ni­cy Oliwa
  • Ry­na­rze­wo – dawna gro­ma­da
  • Ry­na­rze­wo – nie­czyn­na sta­cja ko­le­jo­wa w Za­mo­ściu, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim

Wikipedia


rynatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. Re­nat­ka

Wiktionary


rynchocefal

przed­sta­wi­ciel rzędu pry­mi­tyw­nych pier­wot­nych gadów wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cych duże ja­szczur­ki


SJP.pl


rynchocefale

przed­sta­wi­ciel rzędu pry­mi­tyw­nych pier­wot­nych gadów wy­glą­dem przy­po­mi­na­ją­cych duże ja­szczur­ki


SJP.pl


ryndak

naz­wi­sko


SJP.pl

Ryn­dak (forma żeń­ska Ryn­dak, Ryn­da­ko­wa, licz­ba mnoga: Ryn­da­ko­wie) – pol­ski naz­wi­sko. Nosi je około 1007 osób. Naj­wię­cej osób o tym naz­wi­sku miesz­ka na te­re­nie Ma­ło­pol­ski i Pod­kar­pa­cia.

Na po­cząt­ku lat 90-XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 829 osób

Wikipedia


ryneczek

zdrob­nie­nie od: rynek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. nie­wiel­ki rynek, plac w cen­trum mia­sta

 (1.2) pot. tar­go­wi­sko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczom tu­ry­stów uka­zał się uro­czy ry­ne­czek.

 (1.2) Ku­pi­łaś tę bluz­kę na ry­necz­ku?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɛt͡ʃɛk, AS: rỹneček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynek m.

 przym. rynkowy

Wiktionary


ryneczka

zdrob­nie­nie od: rynka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: rynka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɛt͡ʃka, AS: rỹnečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynka ż.

Wiktionary


rynek

1. plac w cen­trum mia­sta, wokół któ­re­go znaj­du­ją się bu­dyn­ki, a w środ­ku czę­sto ra­tusz;
2. daw­niej: głów­ny plac tar­go­wy w cen­trum mia­sta;
3. ca­łoksz­tałt sto­sun­ków hand­lo­wych i go­spo­dar­czych;
4. rejon o okre­ślo­nym za­po­trze­bo­wa­niu na coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­dzie­lo­na część mia­sta, plac, gdzie kupcy sprze­da­ją swoje to­wa­ry ze stra­ga­nów;

 (1.2) cen­tral­ne miej­sce w mie­ście, gdzie daw­niej był rynek (1.1)

 (1.3) ekon. po­ję­cie obej­mu­ją­ce cały han­del ja­ki­miś su­row­ca­mi lub pro­duk­ta­mi na ja­kimś ob­sza­rze;

 (1.4) łódź. bazar, tar­go­wi­sko, miej­sce targu nie­ko­niecz­nie na rynku (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rynek – w ur­ba­ni­sty­ce, miej­ski głów­ny plac, czę­ste w przesz­ło­ści miej­sce hand­lu – targ
  • rynek – w eko­no­mii, ab­strak­cyj­ne po­ję­cie okre­śla­ją­ce miej­sce do­ko­ny­wa­nia tran­sak­cji
  • Rynek – część mia­sta Jed­li­cze
  • Rynek – część mia­sta Ka­za­nów
  • Rynek – część mia­sta Ka­zi­mie­rza Wiel­ka
  • Rynek – część mia­sta Pi­szczac
  • Rynek – część mia­sta Mie­lec
  • Rynek – część mia­sta So­ko­łów Ma­ło­pol­ski
  • Rynek – część wsi Szewo w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Rynek – część wsi Ło­ma­zy w pow. bial­skim, w gmi­nie Ło­ma­zy
  • Rynek – część wsi Ros­sosz w pow. bial­skim, w gmi­nie Ros­sosz
  • Rynek – część wsi Sła­wa­ty­cze w pow. bial­skim, w gmi­nie Sła­wa­ty­cze

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­li­śmy na rynku świe­żą ka­pu­stę i mięso.

 (1.2) Przy na­szym rynku znaj­du­je się pocz­ta, ko­ściół, ko­mi­sa­riat i urząd mia­sta.

 (1.3) Na pol­skim rynku stali za­no­to­wa­no znacz­ny wzrost cen.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃nɛk, AS: rỹnek

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) zdrobn. ryneczek

 (1) przym. rynkowy, przyrynkowy, wokółrynkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) targowisko, targ, bazar

 (1.2) centrum, plac

 (1.3) handel

 (1.4) ryneczek

Wiktionary


ryngraf

ro­dzaj me­da­lio­nu wy­ko­na­ne­go z cien­kiej bla­chy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. sze­ro­ki bla­sza­ny na­pier­śnik z sym­bo­lem re­li­gij­nym lub na­ro­do­wym no­szo­ny przez woj­sko­wych

Wiktionary

Ryn­graf (z niem. "Ring­kra­gen" (dosł. "okręż­ny koł­nierz"), sta­ro­pol. "ka­plerz") – na­szyj­nik z bla­sza­nym wi­sio­rem w kształ­cie tar­czy ama­zo­nek lub tar­czy her­bo­wej, wy­wo­dzą­cy się z oboj­czy­ka (ele­men­tu zbroi).

Ryn­gra­fy wy­ko­na­ne były zwy­kle z mo­sięż­nej lub srebr­nej bla­chy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mar­sza­łek miał na pier­si ryn­graf z Najś­więt­szą Pa­nien­ką.

Wiktionary


rynia

pry­mi­tyw­na ro­śli­na lą­do­wa po­cho­dzą­ca z dol­ne­go de­wo­nu, obec­nie wy­mar­ła, bez­list­na, nie­wiel­kich roz­mia­rów (do 0,5 m wy­so­ko­ści) o pę­dach roz­ga­łę­zia­ją­cych się głów­nie wid­la­sto


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rynia (ro­śli­na) (Rhy­nia) – ro­dzaj ro­ślin ko­pal­nych z gro­ma­dy ry­nio­fi­tów
  • Rynia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. le­gio­now­skim, w gmi­nie Nie­po­ręt
  • Rynia – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Dobre
  • Rynia – dawna gro­ma­da w pow. miń­skim

Wikipedia


ryniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ry­niak (1967-), ho­ke­i­sta, sto­larz
  • Bro­ni­sław Ry­niak, żoł­nierz, pra­cow­nik zwią­za­ny z Sa­no­kiem
  • Jan Ry­niak (1967-), te­ni­si­sta, ho­ke­i­sta, tre­ner, sę­dzia ho­ke­jo­wy
  • Mo­ni­ka Ry­niak (1960-), na­u­czy­ciel­ka, dzia­łacz­ka spo­łecz­na, po­słan­ka na Sejm V i VI ka­den­cji
  • Sta­ni­sław Ry­niak (1915-2004), ar­chi­tekt, pier­wszy pol­ski wię­zień Aus­chwitz-Bir­ke­nau

Wikipedia


rynianin

miesz­ka­niec Ryna, Ryni


SJP.pl


rynianka

miesz­kan­ka Ryna, Ryni


SJP.pl


rynica

Ry­ni­ca (niem. "Ro­der­beck") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Wi­du­cho­wa.

31 grud­nia 2008 r. wieś miała 220 miesz­kań­ców.

We wsi ro­śnie pom­ni­ko­wy dąb, o ob­wo­dzie pnia 734 cm i wy­so­ko­ści 24,5 m (w 2015).

Wikipedia


rynienka

1. mała rynna, po­dłuż­ne pła­skie na­czy­nie, coś speł­nia­ją­ce­go funk­cję rynny;
2. mała pa­tel­nia; rynka


SJP.pl


rynienkowato

→ ry­nien­ko­wa­ty


SJP.pl

Patrz:

rynienkowaty

rynienkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem wą­skie ko­ryt­ko, po­dob­ny do rynny


SJP.pl


rynienkowy

→ ry­nien­ka


SJP.pl

Patrz:

rynienka

ryniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rynifer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ran­gi­fer|C.H. Smith|ref=tak., re­ni­fer

Wiktionary


rynka

re­gio­nal­ne: ron­de­lek z rącz­ką lub dwoma usz­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. daw. niski, pła­ski ron­de­lek dwu­usz­ny lub z pro­stą rącz­ką (daw­niej trój­noż­ny) do sma­że­nia lub du­sze­nia po­traw, zwy­kle mięs­nych, ro­dzaj głę­bo­kiej pa­tel­ni;

 (1.2) lwów. pła­ski lub niski gar­nek

 (1.3) reg-pl|Kresy. pa­tel­nia

Wiktionary

Rynka (ty­gie­lek) – niski, pła­ski ron­de­lek, zwy­kle gli­nia­ny, z dwoma ucha­mi lub rącz­ką, cza­sem na trzech nóż­kach, słu­żą­cy do du­sze­nia i sma­że­nia po­traw mięs­nych i in­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. ryneczka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kielimka, kielemka, tygielek

Wiktionary


rynkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Ryn­kie­wicz (1927–2019) – pol­ski in­ży­nier, dzia­łacz po­li­tycz­ny, spo­łecz­ny i emi­gra­cyj­ny
  • Ed­mund Ryn­kie­wicz (1935–2022) – pol­ski tech­nik rol­nict­wa, poseł na Sejm PRL IX ka­den­cji
  • Ihar Ryn­kie­wicz (ur. 1968) – bia­ło­ru­ski praw­nik, ad­wo­kat i dzia­łacz spo­łecz­ny, po­li­tyk
  • Iwo Ryn­kie­wicz (ur. 1970) – pol­ski twór­ca sztu­ki współ­czes­nej, ma­larz, rzeź­biarz
  • Ka­zi­mierz Ryn­kie­wicz (1901–1990) – pol­ski rol­nik i po­li­tyk, poseł na Sejm PRL I ka­den­cji
  • Krzysz­tof Ryn­kie­wicz (ur. 1945) – pol­ski bok­ser
  • Krzysz­tof Ryn­kie­wicz (ur. 1952) – pol­ski gra­fik, sce­no­graf, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta, twór­ca fil­mów ani­mo­wa­nych oraz na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Olaf Ryn­kie­wicz (ur. 2002) – pol­ski lek­ko­at­le­ta spe­cja­li­zu­ją­cy się w cho­dzie spor­to­wym
  • Roman Ryn­kie­wicz (ur. 1981) – pol­ski ka­na­dyj­karz
  • Zdzi­sław Ryn­kie­wicz (ur. 1931) – pol­ski ar­ty­sta fo­to­gra­fik

Wikipedia


rynkowe

→ ryn­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

rynkowy

rynkowiec

zwo­len­nik go­spo­dar­ki opar­tej na za­sa­dach wol­ne­go rynku; wol­no­ryn­ko­wiec


SJP.pl


rynkowo

→ ryn­ko­wy


SJP.pl

Ryn­ko­wo ( "Rin­kau") – osied­le po­ło­żo­ne w Pół­noc­nym Pasie Re­kre­a­cyj­nym Byd­go­szczy. Więk­szą część osied­la zaj­mu­ją ob­sza­ry leśne. Nie­licz­ną za­bu­do­wę sta­no­wią domy jed­no­ro­dzin­ne oraz obiek­ty prze­my­sło­we. Na gra­ni­cy osied­la prze­bie­ga linia ko­le­jo­wa ze zlik­wi­do­wa­ną dla ruchu pa­sa­żer­skie­go sta­cją Ryn­ko­wo i nadal uży­wa­nym przy­stan­kiem oso­bo­wym Ryn­ko­wo Wia­dukt.

Wikipedia

Patrz:

rynkowy

rynkowość

→ ryn­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

rynkowy

rynkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rynkowy

→ ryn­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. do­ty­czą­cy rynku, tj. kupna i sprze­da­ży

 (1.2) umiej­sco­wio­ny na rynku, placu miej­skim

Wiktionary

Patrz:

rynkowy

Powiązane:

 rzecz. rynek mrz., rynkowe n.

:: zdrobn. ryneczek mrz.

Wiktionary


rynkówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ryn­ków­ka – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Smę­to­wo Gra­nicz­ne. Ma sta­tus so­łect­wa

W la­tach 1945–1975 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do tzw. du­że­go wo­je­wództ­wa gdań­skie­go, a w la­tach 1975–1998 do tzw. ma­łe­go wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


rynna

rur­ko­wa­ta kon­struk­cja do od­pro­wa­dza­nia de­szczu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. rura, do któ­rej spły­wa­ją wody zgro­ma­dzo­ne na dachu pod­czas de­szczu:

 (1.2) geol. dłu­gie i wą­skie wgłę­bie­nie pow­sta­ją­ce na sku­tek ruchu lo­dow­ca, lą­do­lo­du bądź spły­wa­ją­cej wody;

 (1.3) nad­mu­chi­wa­na zjeż­dżal­nia, słu­żą­ca do ewa­ku­a­cji ludzi z sa­mo­lo­tu

Wiktionary

Rynna – pó­łot­war­ta rura naj­czę­ściej kła­dzio­na wokół kra­wę­dzi dachu bu­dyn­ków, do któ­rej spły­wa woda opa­do­wa z dachu pod­czas de­szczu. Rynnę pod­trzy­mu­je wspor­nik rynny (inne nazwy: hak do rynny, pot. ry­naj­za, ryn­hak).

Rynna czę­sto jest my­lo­na z rurą spu­sto­wą, czyli pio­no­wą rurą, łą­czą­cą rynnę z zie­mią lub po­dziem­ną in­sta­la­cją ka­na­li­za­cji de­szczo­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po de­szczu, po­zo­sta­łe na dachu wody opa­do­we spły­nę­ły po ryn­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃nːa, AS: rỹ•na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynniarz m., rynnica ż.

:: zdrobn. rynienka ż.

 przym. rynnowy

Wiktionary


rynnica

chrząszcz że­ru­ją­cy na to­po­lach, osi­kach i wierz­bach


SJP.pl

Ryn­ni­ca – zwy­cza­jo­wa nazwa kilku ga­tun­ków nie­wiel­kich, ro­śli­no­żer­nych chrzą­szczy z ro­dzi­ny ston­ko­wa­tych za­li­cza­nych daw­niej do ro­dza­ju "Chry­so­me­la" Lin­na­e­us, 1758 (syn. "Me­la­so­ma" Step­hens, 1831). W wy­ni­ku zmian w kla­sy­fi­ka­cji jeden z ga­tun­ków ("Chry­so­me­la aenea") zo­stał prze­nie­sio­ny do ro­dza­ju "Pla­gio­ster­na".

Wikipedia


rynnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ko­cioł na trzech no­gach

Wiktionary


rynnowy

→ rynna


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rynną, do­ty­czą­cy rynny

 (1.2) ma­ją­cy kształt rynny

Wiktionary

Patrz:

rynna

Powiązane:

 rzecz. rynna ż., rynienka ż., rynniarz m., rynnica ż.

Wiktionary


ryno-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z nosem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ryno- + -logia = ry­no­lo­gia

 (1.1) ryno- + pla­sty­ka = ry­no­pla­sty­ka

 (1.1) ryno- + -sko­pia = ry­no­sko­pia

Wiktionary


rynolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi nosa i zatok przy­no­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób nosa i zatok przy­no­so­wych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka ry­no­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ry­no­log zrobi mi sep­to­pla­sty­kę, bo mam skrzy­wio­ną prze­gro­dę no­so­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃ˈnɔlɔk, AS: rỹnolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynologia ż.

 przym. rynologiczny

 przysł. rynologicznie

Wiktionary


rynologia

dział me­dy­cy­ny do­ty­czą­cy scho­rzeń nosa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. nauk. dia­gno­sty­ka i le­cze­nie cho­rób nosa oraz zatok przy­no­so­wych;

Wiktionary

Ry­no­lo­gia (z gr. rhi­nos, rynos) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się fiz­jo­lo­gią, roz­poz­na­wa­niem, dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem nosa i zatok przy­no­so­wych, zaś ry­no­chi­rur­gia zaj­mu­je się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym nosa i zatok przy­no­so­wych.

Le­karz zaj­mu­ją­cy się ry­no­lo­gią to ry­no­log.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Le­ka­rza zaj­mu­ją­ce­go się ry­no­lo­gią na­zy­wa­my ry­no­lo­giem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynolog mos./ż.

 przym. rynologiczny

 przysł. rynologicznie

Wiktionary


rynologiczny

→ ry­no­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

rynologia

rynoskopia

w me­dy­cy­nie: oglą­da­nie jam nosa przez noz­drza za po­mo­cą en­do­sko­pu lub od stro­ny gar­dła za po­mo­cą lu­ster­ka; ri­no­sko­pia


SJP.pl

Ry­no­sko­pia albo ri­no­sko­pia (łac. "rhi­no­sco­pia") – me­to­da dia­gno­stycz­na, po­le­ga­ją­ca na ba­da­niu jam no­so­wych wzro­kiem, po­wszech­nie sto­so­wa­na przez la­ryn­go­lo­gów.

Wikipedia


rynsztoczek

zdrob­nie­nie od: rynsz­tok


SJP.pl


rynsztok

1. ot­war­ty kanał, zwy­kle wzdłuż kra­wę­dzi jezd­ni, od­pro­wa­dza­ją­cy z ulicy wody ście­ko­we i opa­do­we; ściek ulicz­ny;
2. prze­no­śnie: mar­gi­nes spo­łecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ot­war­ty kanał, zwy­kle wzdłuż kra­wę­dzi jezd­ni, od­pro­wa­dza­ją­cy z ulicy wody opa­do­we i ście­ko­we

 (1.2) przen. śro­do­wi­sko ludzi zde­mo­ra­li­zo­wa­nych

Wiktionary

Rynsz­tok – za­głę­bie­nie mię­dzy jezd­nią a chod­ni­kiem. Słu­ży­ło do od­pro­wa­dza­nia wód opa­do­wych, roz­to­po­wych i ście­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rynsztokowy

Wiktionary


rynsztokos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. żart. kiep­skiej ja­ko­ści, śmier­dzą­cy pa­pie­ros lub cy­ga­ro

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨ̃w̃ˈʃtɔkɔs, AS: rỹũ̯štokos

Wiktionary


rynsztokowy

1. → rynsz­tok;
2. prze­no­śnie: wul­gar­ny, or­dy­nar­ny, nie­cen­zu­ral­ny; bru­ko­wy, ulicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rynsz­to­kiem, do­ty­czą­cy rynsz­to­ku

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy ne­ga­tyw­ne cechy ko­ja­rzą­ce się z rynsz­to­kiem i ulicą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rynsztok mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) plugawy, ordynarny, wulgarny

Wiktionary


rynsztunek

broń i sprzęt woj­sko­wy żoł­nie­rza


SJP.pl

Rynsz­tu­nek (od niem. "rüstung", także: ry­stu­nek, rysz­tu­nek) – ogół uz­bro­je­nia i opo­rzą­dze­nia skła­da­ją­ce­go się na wy­po­sa­że­nie in­dy­wi­du­al­ne żoł­nie­rza. W woj­sku pol­skim ter­min uży­wa­ny od XVI wieku (współ­cze­śnie już nie­sto­so­wa­ny).

Wikipedia


rynwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Kresy. rynna

Wiktionary


ryokan

[czy­taj: rjo­kan] tra­dy­cyj­ny za­jazd (hotel) ja­poń­ski, ofe­ru­ją­cy noc­leg i wy­ży­wie­nie dla po­dró­żu­ją­cych


SJP.pl

Ry­o­kan (jap. 旅館 ry­o­kan) – tra­dy­cyj­na ja­poń­ska go­spo­da (za­jazd, hotel) świad­czą­ca usłu­gi noc­le­gu i wy­ży­wie­nia dla po­dró­żu­ją­cych.

Znaj­du­ją się na te­re­nie ca­łe­go kraju, a w hi­sto­rycz­nych cen­trach tu­ry­stycz­nych – jak Kioto czy Nara – wy­stę­pu­ją licz­nie. Roz­pię­tość ce­no­wa usłu­gi noc­le­gu w ry­o­ka­nie waha się od kil­ku­dzie­się­ciu do kil­ku­set euro za jedną noc.

Wikipedia


ryolit

mag­mo­wa skała wul­ka­nicz­na; li­pa­ryt, rio­lit


SJP.pl

Ry­o­lit, li­pa­ryt, rio­lit (z gr. ρεω - "płynę" i λίθος - "ka­mień") – kwa­śna skała wy­lew­na albo hi­pa­by­sal­na, o skła­dzie po­dob­nym do gra­ni­tu (jest to wy­lew­ny od­po­wied­nik gra­ni­tu – pow­stał z magmy o tym samym skła­dzie che­micz­nym, tylko od­mien­ne były wa­run­ki pow­sta­wa­nia, które za­pi­sa­ły się w jego wy­glą­dzie, struk­tu­rze i wy­trzy­ma­ło­ści).

Wikipedia


rypacz

po­tocz­nie: szam­pon o moc­nym dzia­ła­niu oczy­szcza­ją­cym


SJP.pl


rypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rypać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈpãɲɛ, AS: rypãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rypać, rypnąć

Wiktionary


rypać

1. po­tocz­nie: robić coś z wy­sił­kiem, nie­u­dol­nie;
2. "rypać" lub "rypać się" - wul­gar­nie: upra­wiać seks;
3. pot. mówić bez ogró­dek;
4. pot. ude­rzać, walić;
5. rypać się:
a) posp. psuć się;
b) po­peł­niać błędy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ryp­nąć)

 (1.1) pot. ude­rzać, bić

 (1.2) pot. gryźć

 (1.3) pot. robić coś z wy­sił­kiem i nie­u­dol­nie

 (1.4) rub. upra­wiać seks

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ryp­nąć)

 (2.1) pot. boleć

 (2.2) pot. mówić bez za­ha­mo­wań

 (2.3) pot. pę­dzić, gnać

 (2.4) daw. gw-pl|War­sza­wa. ucie­kać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rypać się

 (3.1) pot. bić się

 (3.2) pot. psuć się

 (3.3) rub. upra­wiać seks ze sobą wza­jem­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale Wal­dek go równo rypie po pysku!

 (1.2) Ko­ma­ry rypią. Przejdź­my do środ­ka.

 (2.1) Na kacu za­wsze rypie mnie łeb.

 (2.3) A teraz rypaj pan do swego pana Ol­szew­skie­go i za­mel­duj, że przy­je­chał pan Dyzma z po­le­ce­niem od mi­ni­stra.

 (2.4) Wie­jąc przed straż­ni­ka­mi, Ma­ciek rypał co sił krę­ty­mi ulicz­ka­mi Sta­re­go Mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨpat͡ɕ, AS: rypać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rypacz m., rypanie n., rypanko n., rypnięcie n., Rypienica ż.

 czas. rypnąć dk., zrypać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłuc, walić

 (1.4) rżnąć, ruchać, dymać

 (2.1) boleć, wulg. napierdalać

 (2.3) posp. walić, popylać, zasuwać

Wiktionary


rypała

po­tocz­nie: ten, co ude­rza, kłuje


SJP.pl


rypin

mia­sto w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim


SJP.pl

Rypin – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa ku­jaw­sko-po­mor­skie­go, sie­dzi­ba władz po­wia­tu ry­piń­skie­go i gminy wiej­skiej Rypin.

Rypin był mia­stem kró­lew­skim Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go.

Po­ło­żo­ne na szla­ku wio­dą­cym z Kujaw na War­mię i z Po­mo­rza na Ma­zo­wsze. Leży w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści hi­sto­rycz­nej ziemi do­brzyń­skiej nad rzeką Ry­pie­ni­cą – do­pły­wem Drwę­cy.

Wikipedia


rypinianin

miesz­ka­niec Ry­pi­na


SJP.pl


rypinianka

miesz­kan­ka Ry­pi­na


SJP.pl


rypiński

przy­miot­nik od: Rypin


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ry­pi­nem, do­ty­czą­cy Ry­pi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rypin mrz., Rypinianin mos., Rypinianka ż.

Wiktionary


rypnąć

1. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś bez ogró­dek;
2. po­tocz­nie: ude­rzyć, wal­nąć;
3. ryp­nąć się - pop­suć się; po­peł­nić błąd; ude­rzyć się w coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rypać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|rypać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten zaś za­czął się uspra­wied­li­wiać z na­iw­ną sło­dy­czą: — Prze­pra­szam was, że się tro­chę unio­słem. Boże, bądź mi­ło­ściw mnie grzesz­ne­mu! — ryp­nął się w pierś pię­ścią, aż za­dud­ni­ło. — Ale Ty wi­dzisz, jaka ta mło­dzież dzi­siaj roz­pu­szczo­na! Jak dzia­dow­ski bat. Ty wi­dzisz i nie grzmisz!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rypanie n., rypnięcie n., rypanko n.

 czas. rypać ndk.

Wiktionary


ryps

tka­ni­na o gę­stym splo­cie z wy­pu­kły­mi po­dłuż­ny­mi lub po­przecz­ny­mi prąż­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. wie­lo­ma­te­ria­ło­wa tka­ni­na o splo­cie ryp­so­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sze­dłem do ojca, sta­ną­łem za fo­te­lem, opie­ra­jąc się dłoń­mi o nie­bie­ska­wy, spło­wia­ły ryps.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rypsowy

Wiktionary


rypsalis

kak­tus na­drzew­ny lub na­skal­ny, upra­wia­ny jako ro­śli­na ozdob­na; rip­sa­lis


SJP.pl


rypsowy

splot ryp­so­wy - splot płó­cien­ny pow­sta­ją­cy z dwóch lub wię­cej nitek os­no­wy lub wątku


SJP.pl


rys

1. wła­ści­wość, cha­rak­te­ry­stycz­na cecha,
2. opis, stre­szcze­nie, szkic,
3. zwy­kle w licz­bie mno­giej: linie twa­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) krót­ki i nie­zbyt szcze­gó­ło­wy opis

 (1.2) cecha cha­rak­te­ry­stycz­na

 (1.3) jedna z linii sta­no­wią­cych kon­tur ele­men­tu twa­rzy

Wiktionary

Wroc­ław­ska Grupa Gra­fi­ków "RYS" – grupa gra­fi­ków pow­sta­ła w 1969 z ini­cja­ty­wy Zyg­mun­ta Wa­śniew­skie­go i Ja­nu­sza Ha­lic­kie­go. Dzia­ła­ła we Wroc­ła­wiu.

Pa­tro­nem grupy „RYS” było Pań­stwo­we Ogni­sko Kul­tu­ry Pla­stycz­nej we Wroc­ła­wiu i Sto­wa­rzy­sze­nie Pla­sty­ków Ama­to­rów, na­to­miast za­ło­żył ją ze­spół zło­żo­ny z ab­sol­wen­tów i wy­kła­dow­ców tegoż Ogni­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Świa­tło bi­ją­ce z księ­gar­ni MPiK oble­wa­ło jego suche, mę­skie rysy i za­pa­la­ło złote bły­ski w prze­past­nych oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨs, AS: rys

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysik mrz., rysownik mos., rysunek mrz., zarys mrz., rysownica ż.

 czas. rysować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) streszczenie, szkic

 (1.3) kontur

Wiktionary


rys.

skrót od: ry­su­nek (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = ry­su­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ge­o­me­trię do­kle­jo­nych taśm po­ka­za­no na rys. 2.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować

 rzecz. rysunek mrz.

Wiktionary


rysa

1. dra­śnię­cie, za­dra­pa­nie;
2. pę­knię­cie, szcze­li­na;
3. jedna z wła­ści­wo­ści mi­ne­ra­łu roz­poz­na­wa­na po ko­lo­rze pyłu pow­sta­łe­go po sprosz­ko­wa­niu tego mi­ne­ra­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­dłuż­ny ślad, wgłę­bie­nie po za­dra­pa­niu po­wierzch­ni

 (1.2) po­dłuż­ne pę­knię­cie po­wierzch­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rysa – barwa prosz­ku mi­ne­ra­łu
  • rysa – for­ma­cja skal­na
  • Rysa – żleb opa­da­ją­cy z Rysów w Ta­trach Pol­skich
  • Rysa – film Mi­cha­ła Rosy z 2008
  • Rysa – se­rial kry­mi­nal­ny Ma­cie­ja Mi­ga­sa z 2020

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rysowanie n., zarysowanie n., rysunek m., rysuneczek m., rysownik m., rysowniczka ż., rysik m.

:: zdrobn. ryska ż.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., wyrysować dk.

 przym. rysunkowy

Wiktionary


rysak

koń przy­u­czo­ny do bar­dzo szyb­kie­go kłusa, uży­wa­ny głów­nie do wy­ści­gów w za­przę­gu; kłu­sak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. na­rzę­dzie sto­lar­skie do za­ry­so­wy­wa­nia linii na drew­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) jeźdz. kłu­sak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę, podaj mi rysak, który leży na półce.

 (2.1) Stad­ni­na ku­pi­ła no­we­go ry­sa­ka od ho­dow­cy w Ho­lan­dii.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. rysa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kłusak

Wiktionary


rysi

zwią­za­ny z ry­siem, zro­bio­ny z futra rysia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla rysia; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do rysia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨɕi, AS: ryśi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryś m., rysica ż., rysiątko n.

Wiktionary


rysia

dra­pież­ny ssak z ro­dzi­ny kotów ży­ją­cy w Eu­ro­pie i po­łud­nio­wej Azji, spo­ty­ka­ny w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) imię|pol­ski|ż. zdrobn. Ry­szar­da

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lp. od: Rysio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nosi je na szyi za­wie­szo­ne na spe­cjal­nej, po­da­ro­wa­nej przez pra­bab­cię Rysię jed­wab­nej wstą­żecz­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Ryszarda ż., Ryś mos./mzw./mrz., Rysiu mos., Rysiek mos., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary


rysica

sa­mi­ca rysia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. sa­mi­ca rysia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młode wdra­pa­ło się na ry­si­cę i za­czę­ło sku­bać jej ucho.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysię n., rysiątko n.

:: zdrobn. rysiczka ż.

:: fm. ryś m.

 przym. rysi

 przysł. rysio

Wiktionary


rysiek

zdrob­nie­nie od: Ry­szard (imię mę­skie); Ryś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ry­szard

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ja­dę z Ryś­kiem do skle­pu.

 (1.1) Ryś­ko­wi nie za­le­ża­ło na tej ofer­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszarda ż., Rychu mos., Rysia ż., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos., Ryśkowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rysio

Wiktionary


rysień

śpiesz­nik ry­sień - pająk z ro­dzi­ny śpiesz­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


rysik

wkład do ołów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prę­cik sta­no­wią­cy wkład do ołów­ka lub kred­ki

 (1.2) in­form. na­rzę­dzie kształ­tem zwy­kle przy­po­mi­na­ją­ce dłu­go­pis, słu­żą­ce do ob­słu­gi­wa­nia urzą­dzeń wy­po­sa­żo­nych w ekran do­ty­ko­wy;

 (1.3) techn. na­rzę­dzie tra­ser­skie w po­sta­ci cien­kie­go sta­lo­we­go pręta, słu­żą­ce do wy­kre­śla­nia linii i punk­tów na po­wierzch­ni tra­so­wa­nych przed­mio­tów

 (1.4) hist. przy­rząd z łupku o kształ­cie ołów­ka, uży­wa­ny daw­niej do pi­sa­nia na ta­blicz­kach łup­ko­wych

Wiktionary

Rysik (ang. "sty­lus pen") – na­rzę­dzie gra­ficz­ne, kształ­tem przy­po­mi­na­ją­ce dłu­go­pis. Za­stę­pu­je mysz­kę i umoż­li­wia łatwą edy­cję pli­ków gra­ficz­nych w urzą­dze­niach wy­po­sa­żo­nych w ekran do­ty­ko­wy. Daw­niej uży­wa­ny w ta­ble­tach gra­ficz­nych, a na­stęp­nie w ta­ble­tach zin­te­gro­wa­nych z kom­pu­te­rem PC. Jed­nym z pier­wszych był Le­no­vo X41 Ta­blet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie na­ry­so­wa­łem na lek­cji prze­kro­ju żaby, bo zła­mał mi się rysik.

 (1.2) Niek­tó­re ta­ble­ty ob­słu­gu­je się pal­cem, a inne ry­si­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysownica ż., rysowanie n., rysunek m., rysa ż., rys m., rysownik m., rysowniczka ż.

 czas. rysować ndk.

 przym. rysunkowy, rysikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grafit, wkład ołówkowy

 (1.4) rylec

Wiktionary


rysikowy

→ rysik


SJP.pl

Patrz:

rysik

rysiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Rysi lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­si­ny – osada leśna wsi Borsk w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Kar­sin
  • Ry­si­ny – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Kło­da­wa
  • Ry­si­ny – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Kramsk
  • Ry­si­ny-Ko­lo­nia

Wikipedia


rysio

zwią­za­ny z ry­siem, zro­bio­ny z futra rysia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. Ry­szard

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysio był Świę­tym Mi­ko­ła­jem na przedsz­kol­nej za­ba­wie mi­ko­łaj­ko­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard m., Rysiek m., Rysiu m., Ryś m., Rychu m., Rysia ż., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

 przym. Ryszardowy, Ryśkowy, Rysiowy

Wiktionary


rysiowice

Ry­sio­wi­ce – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Ot­mu­chów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

W 2012 r. miej­sco­wość stała się so­łect­wem.

Wikipedia


rysiowie

Rysio z mał­żon­ką


SJP.pl


rysiowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Rysia lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Rysia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ry­sio­wy ro­we­rek stoi na we­ran­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rysio mos., Rysiu mos., Rychu mos., Rysiek mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ryśkowy

Wiktionary


rysiu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gwara. imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Ry­szard

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) W. lp. od: Rysio i Rysia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rysiu był świę­tym mi­ko­ła­jem na przedsz­kol­nym przy­ję­ciu mi­ko­łaj­ko­wym.

 (1.1) Jacku, nie wiesz, jakie ma wzię­cie Rysiu u pań.

 (2.1) Cześć Rysiu! Jak się masz?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Rysio mos., Rysiek mos., Rychu mos., Rysia ż., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos. lm., Ryśkowie mos. lm.

 przym. Rysiowy

Wiktionary


rysią

prze­sta­rza­łe: kłu­sem (biec rysią - biec kłu­sem)


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) daw. jeźdz. kłu­sem

 (1.2) daw. chyżo

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. B. lp. rysi

 (2.2) ż. N. lp. rysi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­je­cha­li rysią ku od­le­głym wzgó­rzom.

 (1.2) Gdy spo­strzegł go, pu­ścił się do niego rysią.

 (2.1) Widzę rysią twarz.

 (2.2) Idę z rysią twa­rzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨɕiɔ̃w̃, AS: ryśiõũ̯

Wiktionary


rysiątko

młode rysia; rysię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: rysię (młody ryś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mi­ca po­ło­ży­ła się, a ry­siąt­ka zaraz sku­pi­ły się przy matce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryś mzw., rysica ż.

 przym. rysi

Wiktionary


rysię

młode rysia; ry­siąt­ko


SJP.pl


ryska

mała rysa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. rysa

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. → zob. ryski.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­glą­da­jąc się z bli­ska, za­u­wa­ży­łem ryskę na po­wierzch­ni po­li­tu­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨska, AS: ryska

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować

 rzecz. rysa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skaza, zadrapanko

Wiktionary


ryski

przy­miot­nik od: Ryga


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Ryga, do­ty­czą­cy mia­sta Ryga

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lp. oraz M., B. i W. lm. od ryska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨsʲci, AS: rysʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryga ż., ryżanka ż., ryżanin mos.

Wiktionary


rysopis

opis wy­glą­du czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opis szcze­gó­łów wy­glą­du czło­wie­ka (twa­rzy, zna­ków szcze­gól­nych itp.) uży­wa­ny zaz­wy­czaj do ułat­wia­nia od­naj­dy­wa­nia osób po­szu­ki­wa­nych, za­gi­nio­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsɔpʲis, AS: rysopʹis

Wiktionary


rysopisowy

→ ry­so­pis


SJP.pl

Patrz:

rysopis

rysowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ry­so­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨsɔˈvãɲɛ, AS: rysovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować ndk.

 rzecz. rysownica ż., rysowniczka ż., rysownik mos., rysik mrz., rysa ż.

Wiktionary


rysować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­ry­so­wać)

 (1.1) two­rzyć ry­su­nek, szkic za po­mo­cą ołów­ka, kred­ki, węgla, kredy lub in­ne­go twar­de­go na­rzę­dzia

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) opi­sy­wać coś obra­zo­wo, w pla­stycz­ny spo­sób

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­ry­so­wać / za­ry­so­wać)

 (3.1) robić rysy na ja­kiejś twar­dej po­wierzch­ni

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ry­so­wać się (dk. brak)

 (4.1) o spo­so­bie ry­so­wa­nia: przed­sta­wiać, obra­zo­wać

 (4.2) sta­wać się wi­docz­nym

 (4.3) o zja­wi­skach ab­strak­cyj­nych: uwi­dacz­niać się

 (4.4) ujaw­niać kie­ru­nek roz­wo­ju wy­pad­ków

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ry­so­wać się (dk. po­ry­so­wać się / za­ry­so­wać się)

 (5.1) o gład­kich przed­mio­tach: po­kry­wać się ry­sa­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj przedsz­ko­la­ki ry­su­ją kred­ka­mi swoje zwie­rząt­ka.

 (2.1) Ide­o­lo­dzy so­cja­liz­mu ry­so­wa­li przed nami wizję szczę­śli­we­go spo­łe­czeń­stwa rów­nych ludzi.

 (3.1) Tylko stalą na­rzę­dzio­wą mo­żesz ry­so­wać szkło.

 (4.1) Na ry­sun­kach wy­ko­naw­czych nity ry­su­je się bez upro­szczeń.

 (4.2) W świet­le brza­sku po­czę­ły ry­so­wać się po­wo­li kon­tu­ry drzew.

 (4.3) Tylko w chwi­li prze­bu­dze­nia sen ry­su­je się nam wy­raź­nie.

 (4.4) Myślę, że z tak do­brym wyksz­tał­ce­niem ry­su­je się przed tobą świet­la­na przysz­łość.

 (4.4) Na Bli­skim Wscho­dzie ry­su­je się nowy kon­flikt zbroj­ny.

 (5.1) Wyś­wiet­lacz ko­mór­ki no­szo­nej w ple­ca­ku może ry­so­wać się o twar­de przed­mio­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsɔvat͡ɕ, AS: rysovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obrys mrz., obrysowanie n., porysowanie n., przerysowanie n., rys mrz., rysa ż., Rysy lm nm., rysik mrz., ryska ż., rysowanie n., rysowanka ż., rysownica ż., rysownictwo n., rysowniczka ż., rysownik mos., rysunek mrz., rysunki lm nm., zarys mrz., zarysowanie n.

 czas. dorysować dk., narysować dk., obrysować dk., odrysować dk., porysować dk., przerysować dk., rozrysować dk., wrysować dk., wyrysować dk., zarysować dk., zrysować dk.

 przym. dorysowany, narysowany, nienarysowany, nieobrysowany, nieporysowany, nieprzerysowany, nierozrysowany, nierysowalny, nierysowany, nierysujący, niezarysowany, obrysowany, obrysowujący, porysowany, przerysowany, przerysowujący, rozrysować, rysowany, rysowniczy, rysujący, rysunkowy, wrysowany, wyrysowany, wrysowujący, zarysowany, zarysowujący, zrysowany

 skr. rys.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkicować, kreślić; skr. rys.

 (2.1) kreślić

 (3.1) szorować, drapać

 (4.2) uwidaczniać się

 (5.1) zmatowić się, podrapać się

Wiktionary


rysownia

pra­cow­nia kre­ślar­ska; kre­ślar­nia


SJP.pl


rysownica

gład­ka, pro­sto­kąt­na deska, na któ­rej roz­pi­na się pa­pier przed ry­so­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. gład­ka deska w kształ­cie pro­sto­ką­ta, na któ­rej roz­pi­na się kart­kę pa­pie­ru w celu łat­wiej­sze­go ry­so­wa­nia, kre­śle­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do póź­nej nocy sie­dział po­chy­lo­ny nad ry­sow­ni­cą i kre­ślił w ostrym, nie­bie­skim świet­le moc­nej ża­rów­ki. Wy­kań­czał pro­jekt, który po­ju­trze mu­siał zło­żyć u pro­fe­so­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysunek mrz., rysownictwo n., rysowanie n., rys mrz., rysik mrz., rysuneczek mrz., rysownik mos. rysowniczka ż.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., zarysowywać ndk., odrysować dk., odrysowywać ndk., przerysować dk., przerysowywać ndk.

 przym. rysunkowy, rysowniczy

 przysł. rysunkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deska kreślarska; daw. rajzbret

Wiktionary


rysownictwo

sztu­ka ry­so­wa­nia


SJP.pl


rysowniczka

ar­tyst­ka po­słu­gu­ją­ca się tech­ni­ką ry­so­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która wy­ko­nu­je za­wo­do­wo ry­sun­ki – np. ar­ty­stycz­ne, do ko­mik­sów lub fil­mów ani­mo­wa­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨsɔvʲˈɲit͡ʃka, AS: rysovʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysunek m., rysownictwo n., rysowanie n., rysownica ż.

:: fm. rysownik m.

 czas. rysować, narysować, zarysować, zarysowywać, odrysować, odrysowywać, przerysować, przerysowywać

 przym. rysunkowy, rysowniczy

Wiktionary


rysownik

ar­ty­sta po­słu­gu­ją­cy się tech­ni­ką ry­so­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto wy­ko­nu­je za­wo­do­wo ry­sun­ki – np. ar­ty­stycz­ne, do ko­mik­sów lub fil­mów ani­mo­wa­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsɔvʲɲik, AS: rysovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysunek m., rysownictwo n., rysowanie n., rysownica ż., rys m., rysik m., rysuneczek m.

:: fm. rysowniczka ż.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk., zarysowywać ndk., odrysować dk., odrysowywać ndk., przerysować dk., przerysowywać ndk.

 przym. rysunkowy, rysowniczy

 przysł. rysunkowo

Wiktionary


rysuneczek

zdrob­nie­nie od: ry­su­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ry­su­nek

Wiktionary


rysunek

1. to, co jest na­ry­so­wa­ne; ilu­stra­cja, ry­ci­na;
2. zarys, kon­tur cze­goś;
3. lek­cja ry­so­wa­nia;
4. dzie­dzi­na sztu­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co zo­sta­ło na­ry­so­wa­ne;

 (1.2) książk. kon­tur, kształt cze­goś

 (1.3) szt. eduk. ar­chit. dzie­dzi­na sztuk pla­stycz­nych przed­sta­wia­ją­ca kształ­ty i po­ło­że­nie w prze­strze­ni za po­mo­cą linii kre­ślo­nej tu­szem, kred­ką, ołów­kiem itp.

 (1.4) zob. ry­sun­ki.

Wiktionary

Ry­su­nek – kom­po­zy­cja linii wy­ko­na­na na pła­szczyź­nie, po­le­ga­ją­ca na na­no­sze­niu na po­wierzch­nię wa­lo­rów wi­zu­al­nych przy uży­ciu od­po­wied­nich na­rzę­dzi. Także dział sztuk pla­stycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na biur­ku le­ża­ły ry­sun­ki Maćka ze szki­ca­mi pej­za­żu.

 (1.3) Moja sio­stra za trze­cim razem do­sta­ła się na wy­ma­rzo­ny ry­su­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsũnɛk, AS: rysũnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rys mrz., rysik mrz., rysownik mos., rysowniczka ż., rysunki lm nm.

:: zdrobn. rysuneczek mrz.

 czas. rysować ndk., narysować dk., zarysować dk.

 przym. rysunkowy

 przysł. rysunkowo

 skr. rys.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. rys.

Wiktionary


rysunki

1. to, co jest na­ry­so­wa­ne; ilu­stra­cja, ry­ci­na;
2. zarys, kon­tur cze­goś;
3. lek­cja ry­so­wa­nia;
4. dzie­dzi­na sztu­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. lek­cja pla­sty­ka­a­sty­ki w szko­le

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: ry­su­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Synu, po­dob­no do­sta­łeś wczo­raj dwóję z ry­sun­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈsũnʲci, AS: rysũnʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rysować

 rzecz. rysunek mrz.

Wiktionary


rysunkowy

→ ry­su­nek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ry­sun­ku, opie­ra­ją­cy się na ry­sun­ku

Wiktionary

Patrz:

rysunek

Przykłady

 (1.1) Za­cho­wu­je się jak facet z ame­ry­kań­skich dow­ci­pów ry­sun­ko­wych, uwa­lo­ny na ka­na­pie, przed te­le­wi­zo­rem, z pusz­ką piwa w ręku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨsũŋˈkɔvɨ, AS: rysũŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysownica ż., rysunek m., rysuneczek m., rysowniczka ż., rysownik mos., rysa ż., rysik mrz.

 czas. rysować

 przysł. rysunkowo

Wiktionary


rysy

1. dra­śnię­cie, za­dra­pa­nie;
2. pę­knię­cie, szcze­li­na;
3. jedna z wła­ści­wo­ści mi­ne­ra­łu roz­poz­na­wa­na po ko­lo­rze pyłu pow­sta­łe­go po sprosz­ko­wa­niu tego mi­ne­ra­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­wyż­szy szczyt Pol­ski;

Wiktionary

Rysy ( Me­e­ra­ug­spit­ze, Rysy, Ten­ger­szem-csúcs) – góra zlo­ka­li­zo­wa­na na gra­ni­cy pol­sko-sło­wac­kiej, w Ta­trach Wy­so­kich (jed­nej z czę­ści Tatr). Ma trzy wierz­choł­ki, z któ­rych naj­wyż­szy jest środ­ko­wy (2501 m n.p.m.), znaj­du­ją­cy się w ca­ło­ści na te­ry­to­rium Sło­wa­cji. Wierz­cho­łek pół­noc­no-za­chod­ni, przez który bie­gnie gra­ni­ca, sta­no­wi naj­wy­żej po­ło­żo­ny punkt Pol­ski (we­dług więk­szo­ści naj­bar­dziej wia­ry­god­nych źró­deł 2499 m – wię­cej in­for­ma­cji w sek­cji „To­po­gra­fia”) i na­le­ży do Ko­ro­ny Eu­ro­py.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku po­sta­no­wi­li­śmy wejść na Rysy.

 (1.1) O, a na tym zdję­ciu jest nasz synek z Ry­sa­mi w tle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨsɨ, AS: rysy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysa ż.

 czas. rysować ndk.

Wiktionary


rysz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Albin Rysz (1930-1993), pol­ski le­karz
  • Ant­ho­ny Rysz (1924-2015), ame­ry­kań­ski du­chow­ny
  • Ge­rard Rysz (1892-1978), pol­ski ka­pu­cyn
  • Jacek Rysz (1961-), pol­ski le­karz
  • To­masz Rysz (1976-), pol­ski ho­ke­i­sta

Wikipedia


ryszard

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Ry­szar­da

Wiktionary

Ry­szard – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa oz­na­cza­ją­ce­go „ten, który jest po­tęż­ny i bo­ga­ty”. W do­ku­men­tach po pol­sku wy­stę­pu­je od po­cząt­ku XIII wieku.

Imię było po­pu­lar­ne w la­tach 50. XX wieku. W XXI wieku traci na po­pu­lar­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ry­szard co roku był świę­tym mi­ko­ła­jem na szkol­nej za­ba­wie mi­ko­łaj­ko­wej.

 (1.1) Ry­szar­dzie, ależ z cie­bie ranny pta­szek, ale czy śnia­dan­ko przy­go­to­wa­łeś?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨʃart, AS: ryšart

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszardowa ż., Ryszardówna ż., Ryszardostwo lm m., Ryśkowa ż., Rysia ż.

:: zdrobn. Rysio m., Ryś m., Rysiek m.

:: fż. Ryszarda ż.

 przym. Ryszardowy

Wiktionary


ryszarda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Ry­szard

Wiktionary

Ry­szar­da – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Ry­szard po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go.

W stycz­niu 2024 r. w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, wy­ka­za­no 4026 ko­biet o imie­niu Ry­szar­da na­da­nym jako imię pier­wsze.

Ry­szar­da imie­ni­ny ob­cho­dzi 18 wrze­śnia, jako wspom­nie­nie św. Ry­szar­dy Szwab­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciot­ka Ry­szar­da czę­sto ma­wia­ła: cierp ciało, sko­roś chcia­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rysiek m., Rychu m.

:: zdrobn. Rysia ż., Ryśka ż.

:: fm. Ryszard m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rysia, Ryśka

Wiktionary


ryszardostwo

Ry­szard z mał­żon­ką; Ry­szar­do­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) Ry­szard z mał­żon­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardowie mos., Ryśkowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary


ryszardowie

Ry­szard z mał­żon­ką; Ry­szar­do­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) Ry­szard z mał­żon­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryśkowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary


ryszardowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ry­szar­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ry­szar­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ry­szar­do­wa im­pa­la ma za­ło­żo­ną blo­ka­dę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszard mos., Rychu mos., Rysio mos., Rysiek mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary


ryszardziny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ry­szar­dy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


ryszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo
  • Ry­sze­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Py­rzy­ce
  • Ry­sze­wo – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Ry­sze­wie w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


ryszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


ryszi

tytuł hin­du­i­stycz­ny w okre­sie we­dyz­mu; riszi


SJP.pl

Ryszi ( ऋषि, trl. ṛṣi, rishi) – tytuł

hin­du­i­stycz­ny. W okre­sie we­dyz­mu przy­słu­gi­wał ka­pła­nom – au­to­rom hym­nów we­dyj­skich i niek­tó­rym bogom (np. Agnie­mu).

Na­to­miast w okre­sie Brah­ma­nów i Upa­ni­szad ryszi po­strze­ga­ni byli jako klasa istot wy­raź­nie odręb­na od bogów (dewa), przod­ków (pitry), ludzi i zwie­rząt. Ich li­czeb­ność nie jest ści­śle okre­ślo­na, niek­tó­re źró­dła po­da­ją listę nawet 48 ty­się­cy imion ry­szich.

Wikipedia


ryszka

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rysz­ka – le­śni­czów­ka w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Osie.
  • Rysz­ka – rzeka, prawy do­pływ Wdy
  • Rysz­ka – pol­skie naz­wi­sko
  • Adolf Rysz­ka (ur. 5 lu­te­go 1935, zm. 28 kwiet­nia 1995) – pol­ski rzeź­biarz, pe­da­gog.
  • An­drzej Rysz­ka (ur. 2 lu­te­go 1959) – pol­ski per­ku­si­sta
  • Cze­sław Rysz­ka (ur. 3 lipca 1946) – dzien­ni­karz i pi­sarz ka­to­lic­ki, poseł, se­na­tor
  • Fran­ci­szek Rysz­ka (ur. 4 sierp­nia 1924, zm. 31 marca 1998) – pol­ski praw­nik, hi­sto­ryk, po­li­to­log
  • Józef Rysz­ka (ur. 18 grud­nia 1893, zm. 14 li­sto­pa­da 1970) – dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy, zie­mia­nin, se­na­tor IV i poseł na Sejm V ka­den­cji w II RP
  • Józef Rysz­ka (ur. 14 lu­te­go 1920, zm. 17 li­sto­pa­da 1943) – poeta, dzia­łacz po­dzie­mia pod­czas oku­pa­cji nie­miec­kiej
  • Mi­ro­sław Rysz­ka (ur. 26 stycz­nia 1960) – pol­ski mię­dzy­na­ro­do­wy sę­dzia pił­kar­ski

Wikipedia


ryszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mar­cin Rysz­kie­wicz – pol­ski ge­o­log, ewo­lu­cjo­ni­sta i po­pu­la­ry­za­tor nauki
  • Józef Rysz­kie­wicz (oj­ciec) – pol­ski ar­ty­sta ma­larz
  • Józef Rysz­kie­wicz (syn) – pol­ski ma­larz ba­ta­li­sta i ofi­cer
  • Wła­dy­sław Rysz­kie­wicz – pol­ski pilot woj­sko­wy

Wikipedia


ryszkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­nusz Rysz­kow­ski – pol­ski poeta i dzien­ni­karz
  • Ma­ciej Rysz­kow­ski – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Mi­chał Rysz­kow­ski – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm
  • Paweł Rysz­kow­ski – pol­ski urzęd­nik, poseł na Sejm
  • Sta­ni­sław Rysz­kow­ski – pol­ski urzęd­nik
  • Woj­ciech Rysz­kow­ski – pol­ski spe­cja­li­sta nauk o kul­tu­rze fi­zycz­nej

Wikipedia


ryt

1. ry­su­nek wgłęb­ny wy­ko­na­ny za po­mo­cą ja­kie­go­kol­wiek rylca w twar­dym ma­te­ria­le
2. spo­sób wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści li­tur­gicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. an­trop. usta­lo­ny obrzą­dek

 (1.2) rel. jeden z obrząd­ków w ro­dzi­nie li­tur­gicz­nej;

 (1.3) hist. ro­dzaj sy­stem wta­jem­ni­czeń w wol­no­mu­lar­stwie

 (1.4) szt. wy­ci­na­nie lub ry­so­wa­nie za po­mo­cą ostrych na­rzę­dzi

 (1.5) szt. ry­su­nek wy­ry­ty w twar­dym ma­te­ria­le

 (1.6) szt. ry­ci­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ryt – obrzą­dek li­tur­gicz­ny
  • ryt – sy­stem wta­jem­ni­czeń w wol­no­mu­lar­stwie (np. Ryt Szkoc­ki Dawny i Uz­na­ny, Ryt Fran­cu­ski No­wo­czes­ny)
  • ryt – ry­su­nek wy­ko­na­ny w twar­dym ma­te­ria­le za po­mo­cą rylca (gra­wer­stwo)
  • Ryt – Sto­wa­rzy­sze­nie Pol­skich Ar­ty­stów Gra­fi­ków „Ryt”
  • Ryt – wieś w Buł­ga­rii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­dia­nie z Da­ko­ty mieli swoje okre­ślo­ne ryty i obrzę­dy.

 (1.2) Mówi się o li­tur­gicz­nych ry­tach to­le­dań­skim czy izy­do­riań­skim.

 (1.6) Ar­ty­sta za­pre­zen­to­wał swoje naj­no­wsze ryty przed­sta­wia­ją­ce ar­chi­tek­tu­rę Cie­szy­na.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-3) rzecz. rytuał m., rytualizacja ż., rytualizm m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

 (1.1-3) czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

 (1.1-3) przym. rytualny

 (1.1-3) przysł. rytualnie

 (1.4-5) rzecz. rycina ż., rytownik mos., rytownictwo n., rytowanie n.

 (1.4-6) czas. ryć ndk., wyryć dk.

 (1.4-6) przym. wyryty

Wiktionary


ryta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ryta, Rita – imię żeń­skie
  • Ryta – po­rzą­dek, prawo re­li­gij­ne hin­du­iz­mu
  • Ryta – potok, do­pływ Wie­przów­ki
  • Ryta – rzeka na Bia­ło­ru­si, le­wo­stron­ny do­pływ Mu­chaw­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­wie­dzi­li­śmy sank­tu­a­rium świę­tej Ryty w lipcu zesz­łe­go roku.

Wiktionary


rytel

chrząszcz z ro­dzi­ny drwion­ko­wa­tych


SJP.pl

Rytel ( Rit­tel) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk. Wieś bo­ro­wiac­ka przy dro­dze kra­jo­wej nr 22, za­miesz­ka­na przez Bo­ro­wia­ków.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Czersk, obej­mu­ją­ce miej­sco­wo­ści: Rytel, Błota, Duża Klo­nia, Ka­ro­le­wo, Ko­ni­gort, Ko­ni­gór­tek, Le­śnict­wo Je­ziór­ko, Le­śnict­wo Ol­szy­ny, Le­śnict­wo Ostro­wy, Duże Wę­do­ły, Małe Wę­do­ły, Młyn­ki, Mo­drze­je­wo, Ol­szy­ny, Płec­no, Rytel-Dwo­rzec, Rytel-Nad­le­śnict­wo, Uboga.

Wikipedia


rytelski

1. → Rytel (wieś);
2. de­ka­nat ry­tel­ski - jeden z trzy­dzie­stu de­ka­na­tów w rzym­sko­ka­to­lic­kiej die­cez­ji pel­pliń­skiej; de­ka­nat Rytel


SJP.pl


ryterski

przy­miot­nik od: Rytro (miej­sco­wość wy­po­czyn­ko­wa nad Po­pra­dem)


SJP.pl


rytka

naz­wi­sko


SJP.pl

Rytka (do 1945 niem. "Riet­her Mühle") – dawna, nie­ist­nie­ją­ca dziś osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim w gmi­nie Nowe Warp­no, po­ło­żo­na w la­sach Pu­szczy Wkrzań­skiej na po­łud­nie od Je­zio­ra No­wo­war­pień­skie­go nad rzeką My­śli­bor­ką, włą­czo­na w gra­ni­ce No­we­go Warp­na. Osada usy­tu­o­wa­na na gra­ni­cy pol­sko-nie­miec­kiej.

Wikipedia


rytlewski

naz­wi­sko


SJP.pl


rytm

1. re­gu­lar­ne pow­ta­rza­nie się cze­goś w jed­na­ko­wych od­stę­pach;
2. usta­lo­na ko­lej­ność zda­rzeń, zja­wisk lub pro­ce­sów;
3. w li­te­ra­tu­rze: za­u­wa­żal­na pow­ta­rzal­ność ele­men­tów skład­nio­wych;
4. w mu­zy­ce: czyn­nik re­gu­lu­ją­cy czas trwa­nia dźwię­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. jeden z ele­men­tów dzie­ła mu­zycz­ne­go, od­po­wie­dzial­ny za or­ga­ni­za­cję cza­so­wą ut­wo­ru;

 (1.2) okre­ślo­ny po­rzą­dek pow­ta­rza­ją­cy się okre­so­wo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rytm bio­lo­gicz­ny
  • rytm do­bo­wy
  • rytm pa­ra­sy­sto­licz­ny
  • rytm za­to­ko­wy
  • rytm
  • rytm and blues
  • Ofi­cy­na Wy­daw­ni­cza „Rytm”
  • Sto­wa­rzy­sze­nie Ar­ty­stów Pol­skich „Rytm”
  • Rytm (rzeź­ba)
  • Rytm Ziemi (album mu­zycz­ny)
  • Rytm – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w re­jo­nie rze­czyc­kim, w ob­wo­dzie ho­mel­skim, na Bia­ło­ru­si
  • Ze­spół Fil­mo­wy Rytm - pro­du­cent pol­skich fil­mów fa­bu­lar­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mojej pio­sen­ce bra­ku­je rytmu, mógł­byś spoj­rzeć?

 (1.2) Każdy mój dzień musi mieć okre­ślo­ny rytm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨtm̥, AS: rytm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytmiarz mos., rytmiczka ż., rytmiczność ż., rytmik mos., rytmika ż., rytmizacja ż., rytmodziejstwo n., rytmoid mrz., rytmoidyczność ż., rytmizowanie n.

 czas. rytmizować

 przym. antyarytmiczny, arytmiczny, rytmiczny, rytmoidyczny, rytmotwórczy

 przysł. arytmicznie, rytmicznie

Wiktionary


rytmiczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ryt­mi­ką, kształ­ce­niem po­czu­cia rytmu po­przez ćwi­cze­nia ru­cho­we


SJP.pl


rytmicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ryt­micz­ny, zgod­nie z ryt­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­spek­tor sie­dział, ryt­micz­nie ude­rza­jąc w blat pal­ca­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż.

 przym. rytmiczny

Wiktionary


rytmiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ryt­micz­nie


SJP.pl


rytmiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ryt­micz­ny


SJP.pl


rytmiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ryt­micz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytm m., rytmika ż., rytmik m., rytmiarz m., rytmizacja ż., rytmizowanie n.

 czas. rytmizować ndk.

 przym. rytmiczny

 przysł. rytmicznie

Wiktionary


rytmiczny

mia­ro­wy, pow­ta­rza­ją­cy się, utrzy­ma­ny w ryt­mie


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pow­ta­rza­ją­cy się jed­no­staj­nie, prze­bie­ga­ją­cy równo, mia­ro­wo

 (1.2) utrzy­ma­ny w ryt­mie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rytmizować, zrytmizować

 rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż., rytmika ż., rytmizacja ż., rytmoid mrz.

 przym. rytmoidyczny

 przysł. rytmicznie

Wiktionary


rytmik

osoba zaj­mu­ją­ca się ryt­mi­ką, kształ­ce­niem po­czu­cia rytmu po­przez ćwi­cze­nia ru­cho­we


SJP.pl


rytmika

1. ćwi­cze­nia ru­cho­we w rytm cze­goś, zwy­kle mu­zy­ki
2. re­gu­lar­ne pow­ta­rza­nie się cze­goś; ryt­micz­ność
3. ogół zja­wisk po­wią­za­nych z ryt­mem w mu­zy­ce i li­te­ra­tu­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół zja­wisk ryt­micz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ryt­mi­ka jako sy­stem umu­zy­kal­nia­ją­cy
  • Ryt­mi­ka jako ca­łoksz­tałt prze­bie­gu ryt­micz­ne­go
  • Ryt­mi­ka – Dzie­cię­cy Ze­spół Ryt­mi­ki i Tańca Ryt­mi­ka dzia­ła­ją­cy w Cze­skim Cie­szy­nie przy Pol­skim Związ­ku Kul­tu­ral­no-Oś­wia­to­wym

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rytm mrz., rytmiczność ż.

 przym. rytmiczny

Wiktionary


rytmizacja

sto­so­wa­nie rytmu w ut­wo­rze li­te­rac­kim lub mu­zycz­nym


SJP.pl


rytmizować

1. sto­so­wać rytm w ut­wo­rze li­te­rac­kim lub mu­zycz­nym
2. ryt­mi­zo­wać się - sta­wać się coraz bar­dziej ryt­micz­nym


SJP.pl


rytmotwórczy

two­rzą­cy rytm wier­sza


SJP.pl


rytmowy

→ rytm (rzad­ko); ryt­micz­ny


SJP.pl


rytmy

po­tocz­nie o ta­necz­nej, ryt­micz­nej mu­zy­ce


SJP.pl


ryton

grec­kie na­czy­nie gli­nia­ne lub me­ta­lo­we w kształ­cie rogu, któ­re­go dolna część ozdo­bio­na jest or­na­men­tem w kształ­cie głowy zwie­rzę­cej lub ludz­kiej


SJP.pl

Ryton (stgr. "ῥυτόν", od "ῥέω" – „płynę”) – sta­ro­żyt­ne na­czy­nie w kształ­cie rogu słu­żą­ce do picia wina przy uro­czy­stych okaz­jach.

Jego naj­star­szą i pier­wot­ną po­sta­cią był praw­do­po­dob­nie róg woli. Uży­wa­ne w śró­dziem­no­mor­skim kręgu kul­tu­ro­wym, wy­wo­dzi­ło się z Gre­cji, gdzie znane było już w kul­tu­rze egej­skiej (eg­zem­pla­rze od­na­le­zio­no w gro­bach szy­bo­wych w My­ke­nach), a na­stęp­nie roz­po­wszech­nio­ne w kręgu od­dzia­ły­wa­nia kul­tu­ry grec­kiej.

Wikipedia


rytornel

daw­niej: ri­tor­nel, ri­tor­nel­lo;
1. sie­dem­na­sto­wiecz­ny ta­niec fran­cu­ski odz­na­cza­ją­cy się się szyb­kim tem­pem i trój­dziel­nym me­trum;
2. mu­zy­ka do tego tańca;
3. we wczes­nych ope­rach XVII wieku: ustęp in­stru­men­tal­ny o cha­rak­te­rze in­ter­lu­dium, po­prze­dza­ją­cy arię lub na­stę­pu­ją­cy po niej;
4. wło­ska forma po­e­tyc­ka, skła­da­ją­ca się z trzy­wer­so­wych strof, w któ­rych ry­mu­je się wers pier­wszy z trze­cim;
5. w pięt­na­sto­wiecz­nym ma­dry­ga­le: ostat­nie dwa wersy zwrot­ki;
6. in­stru­men­tal­ny re­fren w pie­śni zwrot­ko­wej zwa­nej arią, wy­ko­ny­wa­ny po każ­dej zwrot­ce, po­pu­lar­ny w Niem­czech w XVII wieku


SJP.pl


rytować

1. wy­ci­nać ry­su­nek na pły­cie gra­ficz­nej, z któ­rej robi się od­bit­ki; ryć;
2. gra­we­ro­wać


SJP.pl


rytownictwo

dzie­dzi­na gra­fi­ki, tech­ni­ka ro­bie­nia od­bi­tek z wy­ry­te­go na me­ta­lu lub drew­nie ry­sun­ku


SJP.pl


rytowniczka

→ ry­tow­nik


SJP.pl

Patrz:

rytownik

rytownik

ar­ty­sta po­słu­gu­ją­cy się tech­ni­ką ry­tow­nict­wa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ry­tow­nik – osoba zaj­mu­ją­ca się ry­tow­nict­wem
  • ry­tow­nik (Pi­ty­o­ge­nes) – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych

Wikipedia


rytro

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rytro – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Rytro.

Wieś kró­lew­ska "Ryt­ter", po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie są­dec­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go, na­le­ża­ła do te­nu­ty bar­cic­kiej.

W miej­sco­wo­ści jest sta­cja ko­le­jo­wa Rytro.

Wikipedia


rytter

naz­wi­sko


SJP.pl


rytualista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. zwo­len­nik ko­ściel­ne­go ry­tu­a­liz­mu

 (1.2) ktoś, kto zaj­mu­je się prze­pro­wa­dza­niem ry­tu­a­łów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytuał m., ryt m., rytualizm m.

:: fż. rytualistka ż.

 przym. rytualny, rytualistyczny, rytowy

 przysł. rytualnie

Wiktionary


rytualistka

→ ry­tu­a­li­sta


SJP.pl

Patrz:

rytualista

rytualistyczny

→ ry­tu­a­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ry­tu­a­liz­mem, do­ty­czą­cy ry­tu­a­liz­mu

Wiktionary

Patrz:

rytualizm

Powiązane:

 rzecz. rytualizm m., rytuał m., ryt m., rytualista m., rytualistka ż.

 przym. rytualny, rytowy

 przysł. rytualnie

Wiktionary


rytualizacja

1. przeksz­tał­ce­nie cze­goś w sek­wen­cję pow­ta­rzal­nych, zwy­cza­jo­wych, sym­bo­licz­nych czyn­no­ści; na­da­nie cze­muś cech ry­tu­a­łu;
2. ewo­lu­cyj­ny pro­ces pro­wa­dzą­cy do pow­sta­wa­nia dzie­dzicz­nych, cha­rak­te­ry­stycz­nych ga­tun­ko­wo wzor­ców za­cho­wań, zwła­szcza sy­gna­ło­wych


SJP.pl


rytualizm

rzad­ko: ści­słe prze­strze­ga­nie ry­tu­a­łu


SJP.pl

Ry­tu­a­lizm – kur­czo­we trzy­ma­nie się pew­nych tra­dy­cyj­nych spo­so­bów po­stę­po­wa­nia w obrę­bie grupy spo­łecz­nej lub spo­łe­czeń­stwa, gor­li­we prze­strze­ga­nie norm, przy zu­peł­nym ab­stra­ho­wa­niu od celów, do re­a­li­za­cji któ­rych dąży dana grupa czy spo­łe­czeń­stwo. Igno­ro­wa­nie war­to­ści uz­na­nych w spo­łe­czeń­stwie lub gru­pie spo­łecz­nej. Ry­tu­a­lizm jest jedną z wy­róż­nio­nych przez Ro­ber­ta K. Mer­to­na de­wia­cji spo­łecz­nych.

Wikipedia


rytualnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ry­tu­al­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨtuˈwalʲɲɛ, AS: rytuu̯alʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytualista mos., ryt mrz., rytuał

 przym. rytualny, rytualistyczny

Wiktionary


rytualność

→ ry­tu­al­ny


SJP.pl

Patrz:

rytualny

rytualny

→ ry­tu­ał; ry­tu­a­ło­wy (prze­sta­rza­łe)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ry­tu­a­łem, do­ty­czą­cy ry­tu­a­łu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­ni­ster podał też, że sza­cun­ko­wa war­tość sprze­da­ży mięsa z uboju ry­tu­al­ne­go to 1,2-1,5 mld zł, czyli – jak mówił – to zna­czą­ca pro­duk­cja.

 (1.1) W 1736 o po­peł­nie­nie mordu ry­tu­al­ne­go zo­sta­li po­są­dze­ni sta­ro­za­kon­ni z Poz­na­nia.

 (1.1) Picie rakii ma na Bał­ka­nach czę­sto zna­cze­nie ry­tu­al­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨtuˈwalnɨ, AS: rytuu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryt mrz., rytuał mrz., rytualizm mrz., rytualista mos.

 przym. birytualny, rytualistyczny

 przysł. rytualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzędowy

Wiktionary


rytuał

1. usta­lo­ny spo­sób po­stę­po­wa­nia, wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści pod­czas obrzę­dów re­li­gij­nych czy ma­gicz­nych, uro­czy­sto­ści itp.
2. ze­spół czyn­no­ści, które przez swoją pow­ta­rzal­ność two­rzą zwy­czaj


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­trop. ze­spół spe­cy­ficz­nych sek­wen­cji sfor­ma­li­zo­wa­nych, sym­bo­licz­nych czy­nów i wy­po­wie­dzi, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla danej kul­tu­ry;

 (1.2) przen. pot. pow­ta­rza­ne re­gu­lar­nie czyn­no­ści

Wiktionary

Ry­tu­ał (łac. "ri­tu­a­lis" od "ritus" – 'obrzą­dek; zwy­czaj') – pow­ta­rzal­na, ustruk­tu­ry­zo­wa­na sek­wen­cja dzia­łań o cha­rak­te­rze sym­bo­licz­nym, sta­no­wią­ca ele­ment zwy­cza­ju spo­łecz­ne­go. Ry­tu­a­ły wy­stę­pu­ją we wszyst­kich zna­nych spo­łe­czeń­stwach ludz­kich.

Ter­min ten od­no­si się głów­nie do obrzę­dów ma­gicz­nych i re­li­gij­nych, i do­ty­czy czyn­no­ści prze­wi­dy­wal­nych oraz pow­ta­rza­ją­cych się we­dług usta­lo­nej normy, dość czę­sto za­wie­ra­ją­cych także aspekt per­for­ma­tyw­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas ry­tu­a­łu ka­pła­ni zło­ży­li w ofie­rze mnó­stwo gadów, a kon­kret­nie trzy­dzie­ści dwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈtuwaw, AS: rytuu̯au̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytualista mos., rytualizacja ż., rytualizm m., ryt m., rytualność ż., rytualizowanie n., zrytualizowanie n.

 czas. rytualizować ndk., zrytualizować dk.

 przym. rytualny, birytualny, rytualistyczny

 przysł. rytualnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ceremoniał, obrządek, obrzęd

Wiktionary


rytuałowy

→ ry­tu­ał


SJP.pl

Patrz:

rytuał

rytuksymab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek im­mu­no­lo­gicz­ny (im­mu­no­su­pre­syj­ny i prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy) do te­ra­pii niek­tó­rych chło­nia­ków, bia­ła­czek i cho­rób au­to­im­mu­ni­za­cyj­nych; prze­ciw­cia­ło mo­no­klo­nal­ne bę­dą­ce chi­me­rą ludz­ko-mysią

Wiktionary

Ry­tuk­sy­mab (INN: "ri­tu­xi­mab", ATC L01X C02) – lek prze­ciw­no­wot­wo­ro­wy i im­mu­no­su­pre­syj­ny. Jest to ludz­ko-mysie chi­me­rycz­ne prze­ciw­cia­ło mo­no­klo­nal­ne anty-CD20, pro­du­ko­wa­ne me­to­dą in­ży­nie­rii ge­ne­tycz­nej w ho­dow­li za­wie­si­ny ko­mó­rek jaj­ni­ka cho­mi­ka chiń­skie­go. Ry­tuk­sy­mab jest sto­so­wa­ny w le­cze­niu chło­nia­ków nie­ziar­ni­czych (NHL), przew­le­kłej bia­łacz­ki lim­fo­cy­to­wej (CLL) i re­u­ma­to­i­dal­ne­go za­pa­le­nia sta­wów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas pier­wsze­go wlewu ry­tuk­sy­ma­bu u więk­szo­ści cho­rych wi­du­je się ob­ja­wy nie­po­żą­da­ne, które za­ni­ka­ją przy ko­lej­nych ta­kich kro­plów­kach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa handlowa: MabThera

Wiktionary


rytwianianin

miesz­ka­niec Ryt­wian (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


rytwianianka

miesz­kan­ka Ryt­wian (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


rytwiany

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim;

 (1.2) geogr. adm. gmina wiej­ska w Pol­sce z sie­dzi­bą w Ryt­wia­nach (1.1);

Wiktionary

Ryt­wia­ny – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie sta­szow­skim, w gmi­nie Ryt­wia­ny. Ma sta­tus so­łect­wa.

Po­ło­żo­na nad rzeką Czar­ną Sta­szow­ską, 5 km na po­łud­nio­wy wschód od Sta­szo­wa. Sie­dzi­ba władz gminy Ryt­wia­ny.

Przez wieś prze­cho­dzi zie­lo­ny szlak tu­ry­stycz­ny z Chań­czy do Pie­la­szo­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Ryt­wia­nach miesz­kam od uro­dze­nia, ale chcę stąd wy­je­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rytwianin m., rytwianka ż.

Wiktionary


rytwiański

przy­miot­nik od: Ryt­wia­ny


SJP.pl


rytwiński

naz­wi­sko


SJP.pl


rywal

1. prze­ciw­nik w po­je­dyn­ku,
2. męż­czyz­na wal­czą­cy z kimś o wzglę­dy ko­bie­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która kon­ku­ru­je w czymś

 (1.2) daw. mąż sio­stry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opra­cuj­cie tak­ty­kę tak, by ry­wa­li od razu wpu­ścić w ma­li­ny.

 (1.1) Skład biało-czer­wo­nych zde­cy­do­wa­nie od­bie­gał od op­ty­mal­ne­go, na­to­miast ry­wa­le do Chi­ca­go przy­je­cha­li w naj­moc­niej­szym ze­sta­wie­niu, z kadrą nasz­pi­ko­wa­ną me­da­li­sta­mi ostat­nich mi­strzostw świa­ta i igrzysk olim­pij­skich w Rio de Ja­ne­i­ro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rywalizacja ż., rywalizowanie n.

:: fż. rywalka ż.

 czas. rywalizować ndk.

 przym. rywalizacyjny

 przysł. rywalizacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adwersarz, konkurent, oponent, przeciwnik, wróg, współzawodnik

 (1.2) szwagier

Wiktionary


rywalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ubie­ga­nie się o pier­wszeń­stwo, o zdo­by­cie cze­goś; kon­ku­ro­wa­nie

 (1.2) sport. za­wo­dy, zma­ga­nia spor­to­we, roz­gryw­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siła, ry­wa­li­za­cja i fi­zycz­na od­wa­ga nor­mal­nych, przyz­wo­i­tych męż­czyzn jest od­po­wie­dzial­na za więk­szość tego, co w świe­cie jest słusz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨvalʲiˈzat͡sʲja, AS: ryvalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rywal m., rywalka ż., rywalizowanie n.

 czas. rywalizować ndk.

 przym. rywalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozgrywka

 (1.2) konkurencja, rozgrywka

Wiktionary


rywalizacyjny

do­ty­czą­cy ry­wa­li­za­cji


SJP.pl


rywalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ubie­ga­nie się o pier­wszeń­stwo lub o zdo­by­cie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rywalizować

 rzecz. rywalizacja ż., rywal m., rywalka ż.

Wiktionary


rywalizować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ubie­gać się o pier­wszeń­stwo lub o zdo­by­cie cze­goś

 (1.2) przen. o dwóch oso­bach lub rze­czach itp.: być na mniej wię­cej jed­na­ko­wym po­zio­mie, nie poz­wa­la­jąc na stwier­dze­nie, która z nich jest lep­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O palmę pier­wszeń­stwa ry­wa­li­zo­wa­ły pio­sen­ki w wy­ko­na­niu Kry­sty­ny Proń­ko, Krzysz­to­fa Kraw­czy­ka, Bo­gu­sła­wa Meca, Zbi­gnie­wa Wo­dec­kie­go i…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rywalizacja ż., rywalizowanie n., rywal m., rywalka ż.

 przym. rywalizacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konkurować, stawać w szranki

Wiktionary


rywalka

ko­bie­ta współ­za­wod­ni­czą­ca z kimś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: rywal

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈvalka, AS: ryvalka

Wiktionary

Powiązane:

 zob. rywal.

Wiktionary


rywanol

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go i an­ty­sep­tycz­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go eta­kry­dy­nę; Ri­va­nol


SJP.pl


rywaroksaban

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. do­ust­ny lek prze­ciw­krze­pli­wy, bez­poś­red­ni in­hi­bi­tor czyn­ni­ka Xa

Wiktionary

Ry­wa­rok­sa­ban ( ri­va­ro­xa­ba­num) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­za­krze­po­wy, bez­poś­red­ni i od­wra­cal­ny in­hi­bi­tor czyn­ni­ka Xa, sto­so­wa­ny w za­po­bie­ga­niu za­krze­pom u pa­cjen­tów z grup wy­so­kie­go ry­zy­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A czy sto­so­wa­nie ry­wa­rok­sa­ba­nu przez star­szych ludzi jest ra­czej bez­piecz­ne?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa handlowa: Xarelto

Wiktionary


rywałd

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­wałd – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Ra­dzyń Cheł­miń­ski
  • Ry­wałd – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Sta­ro­gard Gdań­ski
  • Ry­wałd – gro­ma­da w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim
  • Ry­wałd – gro­ma­da w po­wie­cie wą­brze­skim

Wikipedia


rywin

naz­wi­sko


SJP.pl


rywka

imię żeń­skie


SJP.pl


rywuła

ga­tu­nek wina wło­skie­go


SJP.pl


ryza

1. jed­nost­ka ilo­ści ar­ku­szy pa­pie­ru, równa zwy­kle 500 sztu­kom;
2. w le­śnict­wie: urzą­dze­nie słu­żą­ce do spu­szcza­nia drew­na w te­re­nie gór­skim, skła­da­ją­ce się z rynny ziem­nej lub drew­nia­ne­go ko­ry­ta; ślizg;
3. daw­niej: kar­ność, rygor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ligr. miar. ilość pa­pie­ru równa zwy­kle 500 ar­ku­szom;

 (1.2) leśn. techn. prze­no­śnik (np. w po­sta­ci rynny wyż­ło­bio­nej w ziemi) słu­żą­cy do tran­spor­to­wa­nia drew­na ze sto­ków gór­skich

 (1.3) daw. jed­no­ra­zo­wy spław fli­sac­ki

 (1.4) zob. ryzy.

Wiktionary

Ryza (od niem. "Ries") – tra­dy­cyj­na jed­nost­ka licz­by ar­ku­szy pa­pie­ru. Po­cząt­ko­wo li­czy­ła 480 ar­ku­szy pa­pie­ru pi­śmien­ne­go. Obec­nie równa jest 500 ar­ku­szom pa­pie­ru przez­na­czo­ne­go do druku o gra­ma­tu­rze 80g. Opa­ko­wa­nia pa­pie­rów z więk­szą gra­ma­tu­rą mają mniej­szą licz­bę ar­ku­szy (np. 125 ar­ku­szy dla gra­ma­tu­ry 350g).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ryza pa­pie­ru, którą wrę­czył mi gość, za­sko­czy­ła mnie bar­dziej, niż jego zdzi­wił widok mo­je­go ciała sauté. Mimo to wzię­łam pa­ku­nek w ręce, a on po­kle­pał mnie po po­ślad­kach i mru­knął: – Takie dup­sko to ro­zu­miem!

 (1.3) Umowę o spław pod­pi­sy­wał z kup­cem lub jego fak­to­rem ret­man, on też do­bie­rał ze­spół fli­sac­ki na tzw. ryzę lub rajzę, czyli jed­no­ra­zo­wy spław.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨza, AS: ryza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rajza

Wiktionary


ryzalit

wy­stęp w po­wierzch­ni ścia­ny bu­dyn­ku od fun­da­men­tu po dach, pełni funk­cję ozdob­ną i po­sze­rza wnę­trze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. frag­ment bu­dyn­ku wy­su­nię­ty z lica ele­wa­cji na całej jego wy­so­ko­ści, od fun­da­men­tu po dach;

Wiktionary

Ry­za­lit – wy­stęp z lica w ele­wa­cji bu­dyn­ku od kil­ku­dzie­się­ciu cen­ty­me­trów do kil­ka­krot­no­ści tej wiel­ko­ści, jed­nak mniej­szy niż wiel­kość bocz­ne­go skrzy­dła bu­dow­li. Za­sto­so­wa­nie jed­ne­go lub kilku ry­za­li­tów dzie­li fa­sa­dę na 3, 5 lub wię­cej czę­ści. Jego funk­cją jest prze­ła­ma­nie mo­no­to­nii, dla­te­go część cof­nię­ta wzglę­dem ry­za­li­tu nie po­win­na mieć sze­ro­ko­ści po­rów­ny­wal­nej z ry­za­li­tem. Pro­wa­dzo­ny jest od fun­da­men­tów po dach (przez wszyst­kie kon­dy­gna­cje bu­dyn­ku) i sta­no­wią­cy or­ga­nicz­ną część lica.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fa­sa­dę ozda­bia­ją dwa ry­za­li­ty zwień­czo­ne trój­kąt­ny­mi szczy­ta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ryzalitowy

Wiktionary


ryzoderma

jed­no­war­stwo­wa skór­ka ro­ślin­na okry­wa­ją­ca tylko ko­rze­nie; epi­ble­ma


SJP.pl

Ry­zo­der­ma, epi­ble­ma, skór­ka ko­rze­nia – pier­wot­na tkan­ka okry­wa­ją­ca ko­rze­nie. Wy­stę­pu­je w mło­dych par­tiach ko­rze­ni. Głów­ną funk­cją ry­zo­der­my jest po­bie­ra­nie wody i soli mi­ne­ral­nych z gleby, a także w nie­wiel­kim stop­niu wy­mia­na ga­zo­wa.

W celu wła­ści­wej re­a­li­za­cji funk­cji ce­chu­je się dużą po­wierzch­nią styku ze śro­do­wi­skiem (czyli z glebą) i łatwą prze­pu­szczal­no­ścią.

Wikipedia


ryzofora

wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo li­ścia­ste z ro­dzi­ny ko­rze­nia­ro­wa­tych, z ob­sza­rów tro­pi­kal­nych, wy­pu­szcza­ją­ce z pnia i ga­łę­zi licz­ne ko­rze­nie pod­po­ro­we i po­wietrz­ne, wcho­dzą­ce w skład na­mo­rzy­nów, ce­nio­ne m.in. ze wzglę­du na twar­de drew­no uży­wa­ne jako bu­du­lec i do obrób­ki sto­lar­skiej; ko­rze­nia­ra, ko­rze­nia­ra na­mo­rzy­niec, sro­ży­pląt


SJP.pl


ryzoid

cien­ki, nit­ko­wa­ty wy­ro­stek o bu­do­wie jedno- lub wie­lo­ko­mór­ko­wej, wyt­wa­rza­ny przez dolną część ło­dyż­ki ro­śli­ny i przyt­wier­dza­ją­cy ją do po­dło­ża; chwyt­nik, ri­zo­id


SJP.pl


ryzoidalny

ma­ją­cy wy­gląd ko­rze­ni


SJP.pl


ryzolitofit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. li­to­fit wni­ka­ją­cy w po­wierzch­nio­wą war­stwę skały

Wiktionary


ryzomorf

twór w po­sta­ci dłu­gie­go, roz­ga­łę­zio­ne­go sznu­ra, przyt­wier­dza­ją­cy niek­tó­re ro­dza­je grzy­bów do po­dło­ża; sznur przetr­wal­ny


SJP.pl


ryzomorfa

sznu­ro­wa­ty twór grzy­ba wy­ra­sta­ją­cy z plek­ten­chy­my


SJP.pl


ryzopus

ro­dzaj grzy­bów ple­śnio­wych


SJP.pl


ryzosfera

przy­ko­rze­nio­wa war­stwa gleby, ce­chu­ją­ca się bo­ga­tą florą grzy­bo­wą i bak­te­ryj­ną; ri­zos­fe­ra, sfera ko­rze­nio­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. ekol. prze­strzeń obej­mu­ją­ca glebę w za­się­gu ko­rze­ni ro­ślin wraz z za­sied­la­ją­cy­mi ją or­ga­niz­ma­mi;

Wiktionary

Ry­zos­fe­ra – prze­strzeń obej­mu­ją­ca po­wierzch­nię ko­rze­nia, ota­cza­ją­cą go glebę oraz ko­mór­ki kory. Jest to stre­fa in­ten­syw­nej dzia­łal­no­ści mi­kro­bio­lo­gicz­nej i re­la­cji mię­dzy ro­śli­ną, glebą a mi­kro­or­ga­niz­ma­mi. Różni się skła­dem od in­nych czę­ści gleby i wpły­wa na obieg azotu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czyn­ni­kiem wa­bią­cym mogą być gra­dien­to­wo wy­stę­pu­ją­ce zmia­ny w ry­zos­fe­rze, pow­sta­łe wsku­tek czyn­no­ści ży­cio­wych ko­rze­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mikoryzosfera ż.

 przym. ryzosferyczny, mikoryzosferyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strefa korzeniowa

Wiktionary


ryzować

rzeź­bić; ry­to­wać


SJP.pl


ryzy

prze­sta­rza­łe: kar­ność, su­bor­dy­na­cja, rygor, po­rzą­dek; dziś tylko w wy­ra­że­niach: "trzy­mać kogoś w ry­zach", "wziąć kogoś w ryzy" - zmu­szać kogoś do po­słu­szeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. po­słu­szeń­stwo, su­bor­dy­na­cja, obec­nie tylko w zwro­tach: trzy­mać w ry­zach, wziąć w ryzy

Wiktionary


ryzyk-fizyk

po­tocz­nie: wy­krzy­knik uży­wa­ny w mo­men­cie po­dej­mo­wa­nia ry­zy­ka; li­cząc na szczę­ście, ry­zy­ku­jąc


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pot. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy emo­cje zwią­za­ne z po­dej­mo­wa­niem trud­nej de­cyz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ryzyk-fizyk, idę do szefa. Albo do­sta­nę pod­wyż­kę, albo wy­le­cę z hu­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨk‿ˈfʲizɨk, AS: ryzyk‿fʹizyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) raz kozie śmierć

Wiktionary


ryzykancki

1. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla osoby lu­bią­cej ry­zy­ko­wać, np. ry­zy­kanc­ki cha­rak­ter, po­mysł; śmia­ły, bra­wu­ro­wy, ry­zy­kow­ny;
2. bę­dą­cy ry­zy­kan­tem, ma­ją­cy szcze­gól­ną skłon­ność do ry­zy­ko­wa­nia, np. ry­zy­kanc­ki kie­row­ca, akro­ba­ta; lek­ko­myśl­ny, nie­o­stroż­ny, nie­roz­sąd­ny


SJP.pl


ryzykancko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ry­zy­kanc­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n.

 czas. ryzykować

 przysł. ryzykownie

 przym. ryzykowny

Wiktionary


ryzykanctwo

skłon­ność do po­dej­mo­wa­nia ry­zy­kow­nych przed­sięw­zięć, upo­do­ba­nie do ry­zy­ko­wa­nia; bra­wu­ra, choj­ract­wo, bo­ha­ter­szczyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skłon­ność do po­dej­mo­wa­nia ry­zy­kow­nych dzia­łań

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzykowność ż., ryzyko n., ryzykant mos., ryzykantka ż.

 czas. ryzykować

 przysł. ryzykownie

 przym. ryzykowny

Wiktionary


ryzykant

osoba po­dej­mu­ją­ca ry­zy­ko, po­ry­wa­ją­ca się na ry­zy­kow­ne przed­sięw­zię­cia; zuch, choj­rak, bo­ha­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś lu­bią­cy po­dej­mo­wać ry­zy­ko

Wiktionary

Ry­zy­kant – ame­ry­kań­ski film z 2005 roku w re­ży­se­rii Keoni Wax­man.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɨˈzɨkãnt, AS: ryzykãnt

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ryzykować

 rzecz. ryzyko n., ryzykanctwo n., ryzykantka ż., ryzykowność ż., zaryzykowanie n.

 przym. ryzykowny

 przysł. ryzykownie

Wiktionary


ryzykantka

ko­bie­ta po­dej­mu­ją­ca ry­zy­ko, po­ry­wa­ją­ca się na ry­zy­kow­ne przed­sięw­zię­cia; bo­ha­ter­ka, choj­racz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lu­bią­ca po­dej­mo­wać ry­zy­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkãntka, AS: ryzykãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaryzykowanie n., ryzykanctwo, ryzykant, ryzykowność, ryzyko

 przym. ryzykowny

 przysł. ryzykownie

 czas. ryzykować

Wiktionary


ryzyko

1. nie­bez­pie­czeń­stwo, że coś zda­rzy się w inny od ocze­ki­wa­ne­go spo­sób; "do­brze skal­ku­lo­wa­na nie­pew­ność"
2. dzia­ła­nie zwią­za­ne z nie­bez­pie­czeń­stwem; także po­dej­mo­wa­nie ta­kich dzia­łań; ry­zy­ko­wa­nie
3. w pra­wie: moż­li­wość po­ja­wie­nia się szko­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) moż­li­wość, praw­do­po­do­bień­stwo, że coś się nie uda

 (1.2) moż­li­wość wy­stą­pie­nia nie­ko­rzyst­nych zda­rzeń lub efek­tów

 (1.3) praw. praw­do­po­do­bień­stwo pow­sta­nia szko­dy ob­cią­ża­ją­ce osobę posz­ko­do­wa­ną nie­za­leż­nie od jej winy, jeśli umowa lub prze­pis praw­ny nie zo­bo­wią­za­ły innej osoby do wy­rów­na­nia szko­dy

Wiktionary

Ry­zy­ko – praw­do­po­do­bień­stwo wy­stą­pie­nia kon­kret­ne­go skut­ku w okre­ślo­nym cza­sie lub w okre­ślo­nej sy­tu­a­cji.

Ry­zy­ko jest po­ję­ciem wie­loz­nacz­nym, trud­nym do zde­fi­nio­wa­nia. W róż­nych dzie­dzi­nach nauk jest ono róż­nie in­ter­pre­to­wa­ne, dla­te­go zda­niem niek­tó­rych au­to­rów stwo­rze­nie jed­nej uni­wer­sal­nej de­fi­ni­cji jest nie­moż­li­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Dieta ro­ślin­na jest po­zy­tyw­nie sko­re­lo­wa­na z niż­szym ry­zy­kiem cu­krzy­cy, nad­ci­śnie­nia, cho­rób serca, udaru i śmier­ci z ja­kiej­kol­wiek przy­czy­ny.

 (1.2) Spe­cja­li­ści od ochro­ny śro­do­wi­ska prze­strze­ga­ją przed ry­zy­kiem glo­bal­ne­go ocie­ple­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨzɨkɔ, AS: ryzyko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary


ryzykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ry­zy­ko­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨkɔˈvãɲɛ, AS: ryzykovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ryzykować

 przym. ryzykowny

 rzecz. ryzyko n., zaryzykowanie n., ryzykowność ż.

 przysł. ryzykownie

Wiktionary


ryzykować

1. po­dej­mo­wać ry­zy­ko, dzia­łać, li­cząc się z moż­li­wo­ścią nie­ko­rzyst­ne­go, szkod­li­we­go za­koń­cze­nia;
2. ry­zy­ko­wać coś - na­ra­żać coś na nie­bez­pie­czeń­stwo, li­czyć się ze stra­tą cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­ry­zy­ko­wać)

 (1.1) po­dej­mo­wać ry­zy­ko; dzia­łać, li­cząc się z moż­li­wo­ścią nie­ko­rzyst­ne­go za­koń­cze­nia

 (1.2) na­ra­żać coś cen­ne­go na utra­tę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cho­dząc pod dra­bi­ną ry­zy­ku­je się sie­dem lat nie­szczę­ścia.

 (1.2) Ry­zy­ko­wa­ła życie, by ura­to­wać brata.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkɔvat͡ɕ, AS: ryzykovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykowność n., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odważyć się

Wiktionary


ryzykownie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ry­zy­kow­ny, nie­bez­piecz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­bu­rze­nia oso­bo­wo­ści by­wa­ją trud­ne w dia­gno­zie dla pro­fe­sjo­na­li­sty – ry­zy­kow­nie po­dej­mo­wać się ta­kie­go za­da­nia, jeśli nie jest się przesz­ko­lo­nym w tej dzie­dzi­nie. Ludz­kie za­cho­wa­nia i mo­ty­wa­cje są zło­żo­ne, a ety­kiet­ki – zwy­kle upro­szczo­ne i nie­traf­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykancko

Wiktionary


ryzykowniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ry­zy­kow­nie


SJP.pl


ryzykowniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ry­zy­kow­ny


SJP.pl


ryzykowność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ry­zy­kow­ne; cecha tych, któ­rzy są ry­zy­kow­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n., ryzykanctwo n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykowny, ryzykancki

 przysł. ryzykownie

Wiktionary


ryzykowny

wią­żą­cy się z ry­zy­kiem, gro­żą­cy nie­bez­pie­czeń­stwem lub po­peł­nie­niem błędu (np. ry­zy­kow­na gra, ry­zy­kow­ny skok)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wią­żą­cy się z ry­zy­kiem, gro­żą­cy nie­bez­pie­czeń­stwem lub po­peł­nie­niem błędu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By­wa­ją in­te­re­sy ry­zy­kow­ne, ale dają szyb­ki zysk i łatwe są do zwi­nię­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨzɨˈkɔvnɨ, AS: ryzykovny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryzyko n., ryzykowność ż., ryzykanctwo n., ryzykant m., ryzykantka ż., ryzykowanie n., zaryzykowanie n.

 czas. ryzykować ndk., zaryzykować dk.

 przym. ryzykancki

 przysł. ryzykownie, ryzykancko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hazardowy, pokerowy

Wiktionary


ryć

1. robić doły w ziemi; kopać, roz­ko­py­wać, prze­ko­py­wać, grze­bać;
2. wy­rzy­nać na pły­cie, ka­mie­niu itp. or­na­men­ty, ry­sun­ki, na­pi­sy; żło­bić, rzeź­bić;
3. po­tocz­nie:
a) uczyć się cze­goś; kuć, za­ku­wać;
b) robić coś długo, mo­zol­nie;
c) śmiać się; chi­chrać się, ryć się;
d) prze­szu­ki­wać, re­wi­do­wać;
4. ryć się:
a) za­głę­biać się, za­grze­by­wać się;
b) po­tocz­nie: śmiać się; chi­chrać się, ryć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zryć)

 (1.1) kopać, robić doły w ziemi

 (1.2) wy­rzy­nać coś w pły­cie, ka­mie­niu, drew­nie, me­ta­lu

 (1.3) środ. uczyć się

 (1.4) pot. dzia­łać szkod­li­wie, po­gar­szać stan

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. do­no­śnie się śmiać

 (2.2) pot. prze­szu­ki­wać coś do­kład­nie

 (2.3) pot. utrud­niać komuś osią­gnię­cie cze­goś, dzia­łać na czy­jąś szko­dę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ryć się (dk. zryć się)

 (3.1) ryć (2.2)

 (3.2) książk. poet. o emo­cjach: kryć, skry­wać się

 (3.3) środ. uczyć się

 (3.4) pot. wpy­chać się, prze­py­chać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kret ryje ko­ry­ta­rze w ziemi.

 (1.4) Cóż, ale jeśli tylko dla mnie głu­po­tą jest po­le­ca­nie wzię­cia nar­ko­ty­ków - i to tych naj­bar­dziej ry­ją­cych mózg - to pro­szę bar­dzo - bierz­cie.

 (2.1) Już od paru go­dzin ry­je­my z tego, jak łatwo można wyz­wo­lić tutaj nie­ludz­kie ener­gie i ak­tyw­no­ści za po­mo­cą jed­nej li­te­ry.

 (2.2) Do­pie­ro by się za­czę­ła awan­tu­ra, rycie w pa­pie­rach, grze­ba­nie w tecz­kach - wojna na górze w ma­ku­la­tu­rze.

 (2.3) Kto ryje pod sze­fem rządu?

 (3.1) Nie­raz chcia­ło­by się przy­pom­nieć sobie, ale cóż za praca ryć się w tym morzu ar­ku­szy, nie zna­jąc czę­sto ani daty, ani mie­sią­ca, ani cza­sem roku.

 (3.2) Nie­po­kój brzmiał w szep­tach, czaił się w oczach, rył się w twa­rzach i szar­pał ser­ca­mi.

 (3.3) Tomek ostat­nio nawet z domu nie wy­cho­dzi tylko się ryje przed eg­za­mi­nem z matmy.

 (3.4) Za­bie­ram głos w tej spra­wie, co nie zna­czy, że nie­pro­szo­ny ryję się "na trze­cie­go" (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨt͡ɕ, AS: ryć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rycina ż., ryj m., ryjek m., ryjówka ż., rycie n., ryt mrz.

 czas. poryć, zryć, wyryć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) uczyć się, pot. wkuwać, pot. zakuwać

 (1.4) pot. przeryć, zryć

 (3.3) uczyć się, pot. wkuwać, pot. zakuwać

Wiktionary


ryłko

zdrob­nie­nie od: ryło


SJP.pl

Ryłko – przed­się­bior­stwo z Kal­wa­rii Ze­brzy­dow­skiej pro­du­ku­ją­ce obu­wie.

Przed­się­bior­stwo funk­cjo­nu­je od lat 50. XX wieku. Po­cząt­ko­wo był to mały za­kład rze­mieśl­ni­czy, który wyt­wa­rzał buty me­to­dą tra­dy­cyj­ną i był pro­wa­dzo­ny jed­no­o­so­bo­wo, przez wła­ści­cie­la. []

Wikipedia


ryło

po­tocz­nie: twarz; ryj, gęba, morda, pysk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) posp. obraź. twarz

 (1.2) lwów. twarz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żal pa­trzeć na to po­spo­li­te ryło.

 (1.1) Jak panu dam w ryło, to pana ro­dzo­ny Lenin nie pozna.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryj, gęba, morda, facjata, pysk

Wiktionary


ryńsk

Ryńsk – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie wą­brze­skim, w gmi­nie Ryńsk.

We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (2011) li­czy­ła 746 miesz­kań­ców. Jest drugą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Ryńsk.

Wikipedia


ryński

przy­miot­nik od: Ryn, Rynia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Ryn

 (1.2) przym. od Rynia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nu­mizm. reń­ski

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨ̃j̃sʲci, AS: rỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryn mrz.

Wiktionary


ryńszczok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nu­mizm. reń­ski

Wiktionary


ryś

dra­pież­ny ssak z ro­dzi­ny kotów ży­ją­cy w Eu­ro­pie i po­łud­nio­wej Azji, spo­ty­ka­ny w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. dra­pież­ny, cęt­ko­wa­ny kot z pę­dzel­ka­mi na koń­cach uszu;

Wiktionary

Ryś ("Lynx") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny kotów (Fe­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ko­to­wa­tych (Fe­li­dae). Daw­niej zwany ostro­wi­dzem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tych bo­rach i ba­gni­skach znaj­do­wał łatwy przy­tu­łek zwierz wszel­kie­go ro­dza­ju, w naj­głęb­szych mro­kach le­śnych żyła moc niez­mier­na turów bro­da­tych, niedź­wie­dzi i dzi­kich świń, a obok nich licz­na szara ga­wiedź wil­ków, ry­siów, kun, stada sarn i kra­śnych su­ha­ków; w ba­gni­skach i w ła­chach rzecz­nych bobry za­kła­da­ły swoje że­re­mia, o któ­rych to bo­brach cho­dzi­ły wie­ści na Za­po­ro­żu, że są mię­dzy nimi stu­let­nie star­ce, białe jak śnieg ze sta­ro­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨɕ, AS: ryś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryś m. ż.

:: fż. rysica ż.

 przym. rysi

Wiktionary


ryśka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: Ry­szar­da

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: Ry­siek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­szek Wa­wrów wspom­niał, że jego oj­ciec Wicko w mło­do­ści buj­nie ka­wa­le­ro­wał w Ha­dyń­ko­wi­cach. Jego pier­wsza mi­łość na­zy­wa­ła się Ryśka Ka­pu­styń­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryszarda ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rysia

Wiktionary


ryśkowie

zdrob­nie­nie od: Ry­szard (imię mę­skie); Ryś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. Ry­siek z mał­żon­ką

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., W. lm. od: Ry­siek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rychu mos., Rysia ż., Rysiek mos., Rysio mos., Rysiu mos., Ryszard mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie mos.

 przym. Rysiowy, Ryszardowy, Ryśkowy

Wiktionary


ryśkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ryśka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do Ryśka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ktoś wi­dział Ryś­ko­we pie­lu­chy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rysiek mos., Rychu mos., Rysio mos., Ryszardostwo n., Ryszardowie nmos., Ryśkowie nmos.

Wiktionary


ryż

1. ro­śli­na zbo­żo­wa ros­ną­ca na cie­płych ob­sza­rach wszyst­kich czę­ści świa­ta, upra­wia­na w wielu ga­tun­kach dla ziar­na a także ros­ną­ca dziko,
2. ziar­no tej ro­śli­ny lub po­tra­wy przy­rzą­dza­ne z tych zia­ren


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na zbo­żo­wa nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Oryza|L.|ref=tak., z ro­dzi­ny traw wy­stę­pu­ją­ca w kli­ma­cie wil­got­nym;

 (1.2) hand. spoż. na­sio­na ryżu (1.1)

 (1.3) kulin. spoż. ugo­to­wa­ne na­sio­na ryżu (1.1)

Wiktionary

Ryż ("Oryza" L.) – ro­dzaj zbóż z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych obej­mu­ją­cy 25 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­je w stre­fie kli­ma­tów go­rą­cych i cie­płych na całym świe­cie. Ryż spo­żyw­czy, bę­dą­cy pod­sta­wą wy­ży­wie­nia 1/3 lud­no­ści świa­ta, jest pro­duk­tem otrzy­my­wa­nym z ziar­na ryżu siew­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Bez­mięs­ną pa­el­lę robi się z ryżu i mnó­stwa zdro­wych, ko­lo­ro­wych wa­rzyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨʃ, AS: ryš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryżówka ż., ryżowiec m., Ryżówka ż., ryżowisko n.

 przym. ryżowy

Wiktionary


ryża

ro­dzaj or­na­men­tu w stro­ju lu­do­wym w kształ­cie zyg­za­ka


SJP.pl


ryżanin

miesz­ka­niec Rygi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Rygi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈʒãɲĩn, AS: ryžãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ryga ż.

:: fż. ryżanka ż.

 przym. ryski

Wiktionary


ryżanka

1. po­tocz­nie: zupa ja­rzy­no­wa z ryżem;
2. nie­du­ża ryba z ro­dzi­ny ka­czor­ko­wa­tych, ho­do­wa­na jako rybka ak­wa­rio­wa; ry­żów­ka, me­da­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Rygi

 (1.2) kulin. zupa z ryżu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈʒãnka, AS: ryžãnka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. Ryga ż., ryżanin mos.

:: przym. ryski

 (1.2)

:: rzecz. ryż mrz.

:: przym. ryżowy

Wiktionary


ryżanówka

wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Ry­ża­nów­ka – miej­sco­wość na Ukra­i­nie, po­ło­żo­na 150 km na po­łud­nie od Ki­jo­wa i 18 km na za­chód od Zwi­no­gród­ka (sto­li­cy ob­wo­du). Miej­sce usy­tu­o­wa­nia licz­nych kur­ha­nów scy­tyj­skich, z któ­rych naj­słyn­niej­szym jest tzw. Wiel­ki Kur­han Ry­ża­now­ski, znaj­du­ją­cy się ok. 6 km na po­łud­nie od miej­sco­wo­ści.

Wikipedia


ryżawy

zbli­żo­ny do ry­że­go, nie do końca ryży, pra­wie ryży


SJP.pl


ryżniak

ro­dzaj gry­zo­ni z ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych


SJP.pl

Ryż­niak ("Ory­zo­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


ryżobrody

ma­ją­cy ryżą brodę; ru­do­bro­dy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. taki, który ma ryży za­rost na bro­dzie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɨʒɔˈbrɔdɨ, AS: ryžobrody

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rudobrody, miedzianobrody; hist. barbarossa

Wiktionary


ryżogłowy

ma­ją­cy ryże włosy na gło­wie; ru­do­gło­wy


SJP.pl


ryżojad

1. ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z rzędu wró­blo­wych;
2. lek­ce­wa­żą­co o Chiń­czy­ku; Chi­nol (chi­nol), żół­tek, sko­śno­o­ki


SJP.pl

Ry­żo­jad ("Do­li­cho­nyx ory­zi­vo­rus") – ga­tu­nek ma­łe­go, wę­drow­ne­go ptaka z po­dro­dzi­ny ry­żo­ja­dów (Do­li­cho­ny­chi­nae) (któ­rej jest je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem) w ro­dzi­nie ka­cy­ko­wa­tych (Ic­te­ri­dae). Gnia­zdu­je w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, zi­mu­je w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Jest bli­ski za­gro­że­nia wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


ryżowar

elek­trycz­ne urzą­dze­nie do go­to­wa­nia ryżu


SJP.pl


ryżowiec

1. czar­nuch ry­żo­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych;
2. ry­żo­wiec siwy - ga­tu­nek eg­zo­tycz­ne­go ptaka spo­krew­nio­ne­go z astryl­dem


SJP.pl


ryżowisko

1. pole ry­żo­we;
2. pole po ze­bra­niu ros­ną­ce­go na nim ryżu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. pole ry­żo­we

 (1.2) roln. rży­sko po ryżu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mamę zo­ba­czy­li­śmy do­pie­ro po kilku dniach, kiedy nas też po­sła­li do pracy na ry­żo­wi­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryż mrz., ryżówka ż., ryżowiec m., Ryżówka ż.

 przym. ryżowy

Wiktionary


ryżowy

1. → ryż (ro­śli­na lub jej ziar­no);
2. po­tocz­nie: chiń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) spo­rzą­dzo­ny z ryżu

 (1.2) zwią­za­ny z ryżem, do­ty­czą­cy ryżu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɨˈʒɔvɨ, AS: ryžovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryżowisko n., ryż m., ryżówka ż.

Wiktionary


ryżowłosy

ma­ją­cy rude włosy; ru­do­wło­sy, mie­dzia­no­wło­sy, ogni­sto­wło­sy, czer­wo­no­wło­sy


SJP.pl


ryży

żół­to­po­ma­rań­czo­wy, ce­gla­sty, rudy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. rudy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. męż­czyz­na ma­ją­cy ryże (1.1) włosy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mogła wprost pa­trzeć na No­wa­kow­skie­go, który, uśmie­cha­jąc się pod ryżą czu­pry­ną, stał na progu w swo­jej cien­kiej pi­żam­ce i osten­ta­cyj­nie bim­bał to­reb­ką lan­dry­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɨʒɨ, AS: ryžy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rydz mzw./mrz., ryżość ż., ryża ż.

 przym. ryżawy

Wiktionary


ryżyk

1. re­gio­nal­na nazwa mle­cza­ja rydza;
2. zdrob­nie­nie od: ryż


SJP.pl


ryżówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ory­zias la­ti­pes||ref=tak. mała ryba z ro­dzi­ny ka­czor­ko­wa­tych za­sied­la­ją­ca wody słod­kie i sło­na­we Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej;

 (1.2) pot. spoż. wódka ry­żo­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ry­żów­ka – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim
  • ry­żów­ka – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ka­czor­ko­wa­tych (Adria­nicht­hy­i­dae)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ak­wa­ry­sty­ce ry­żów­ki są uwa­ża­ne za ryby łatwe w utrzy­ma­niu.

 (1.2) Wie­czo­rem ra­czy­li­śmy się ry­żów­ką przy­wie­zio­na z Ja­po­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ryż mrz., ryżowisko n.

 przym. ryżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ryżanka japońska, ryżówka japońska, medaka

Wiktionary


rz

skrót od: List do Rzy­mian - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład No­we­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

dwuz­nak

 (1.1) jęz. dwuz­nak pol­ski oz­na­cza­ją­cy fonem IPA2|ʒ.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rz – dwuz­nak wy­stę­pu­ją­cy w ję­zy­ku pol­skim i ka­szub­skim
  • Rz – skrót od Listu do Rzy­mian z No­we­go Te­sta­men­tu
  • rz. – rzeka

Wikipedia


rz.

skrót od: rzeka


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rzeka

Wiktionary


rz.-kat.

skrót od: rzym­sko­ka­to­lic­ki; rzym.-kat.


SJP.pl


rzad.

skrót od: rzad­ki, rzad­ko (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = (ter­min, zwrot) rzad­ki, rzad­ko uży­wa­ny

Wiktionary


rzadkawy

przy­miot­nik

 (1.1) nieco rzad­ki

Wiktionary


rzadki

1. wy­stę­pu­ją­cy w du­żych od­stę­pach czasu; nie­czę­sto spo­ty­ka­ny; wy­jąt­ko­wy; szcze­gól­ny;
2. skła­da­ją­cy się z ele­men­tów znaj­du­ją­cych się da­le­ko od sie­bie lub w du­żych od­stę­pach; roz­pro­szo­ny;
3. ma­ją­cy pap­ko­wa­tą lub płyn­ną kon­sy­sten­cję; cie­kły; płyn­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­dzą­cy rzad­ko

 (1.2) pół­płyn­ny, ma­ją­cy pół­płyn­ną kon­sy­sten­cję

 (1.3) o ele­men­tach roz­mie­szczo­nych we względ­nie du­żych od­stę­pach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zać­mie­nie Słoń­ca jest rzad­kim zja­wi­skiem.

 (1.2) Jeśli zupa jest zbyt rzad­ka, za­wsze można ją za­gę­ścić kaszą.

 (1.3) Moja żona ma rzad­kie włosy, ale i tak ją ko­cham.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒatʲci, AS: žatʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzadkość ż., rozrzedzenie, przerzedzenie

 czas. rzednieć, rzednąć, przerzedzać, przerzednąć, rozrzedzać, rozrzedzić

 przysł. rzadko, z rzadka, na rzadko

 przym. rzadziutki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unikalny, wyjątkowy, szczególny, nieczęsty, sporadyczny

 (1.2) rozrzedzony

 (1.3) rozproszony, pojedynczy

Wiktionary


rzadkie

1. wy­stę­pu­ją­cy w du­żych od­stę­pach czasu; nie­czę­sto spo­ty­ka­ny; wy­jąt­ko­wy; szcze­gól­ny;
2. skła­da­ją­cy się z ele­men­tów znaj­du­ją­cych się da­le­ko od sie­bie lub w du­żych od­stę­pach; roz­pro­szo­ny;
3. ma­ją­cy pap­ko­wa­tą lub płyn­ną kon­sy­sten­cję; cie­kły; płyn­ny


SJP.pl


rzadko

przy­słó­wek

 (1.1) pra­wie nigdy, z du­ży­mi od­stę­pa­mi cza­so­wy­mi mię­dzy ko­lej­ny­mi wy­da­rze­nia­mi

 (1.2) o ele­men­tach w zbio­rze: da­le­ko od sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten bry­dży­sta rzad­ko się myli.

 (1.1) Ga­le­ry były bar­dzo cięż­ką karą i ska­za­ni rzad­ko mogli dożyć jej końca.

 (1.1) Rzad­ko wy­po­ży­czam książ­ki z bi­blio­te­ki.

 (1.2) W tym lesie drze­wa rosną bar­dzo rzad­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒatkɔ, AS: žatko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzadkość ż., rzednięcie n., rozrzedzenie n., przerzedzenie n.

 czas. rzednieć dk., rzednąć ndk., przerzedzać ndk., przerzednąć dk., rozrzedzać ndk., rozrzedzić dk.

 przym. rzadki, rzadziutki

 przysł. z rzadka, na rzadko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieczęsto

 (1.2) pojedynczo

Wiktionary


rzadkopióry

ma­ją­cy rzad­kie pióra


SJP.pl


rzadkoskurcz

spo­wol­nie­nie skur­czów serca po­ni­żej 60 na mi­nu­tę; bra­dy­kar­dia


SJP.pl


rzadkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rzadkowłosy

ma­ją­cy rzad­kie włosy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma rzad­kie, mi­zer­ne włosy lub takąż sierść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przysz­ło du­cho­wień­stwo: ma­leń­ki, si­wiut­ki jak go­łą­bek pop, w zło­tych oku­la­rach, w be­re­cie, długi wy­so­ki rzad­ko­wło­sy dja­kon o cho­ro­bli­wie dzi­wacz­nej ciem­nej i żół­tej twa­rzy […] sic.

Wiktionary


rzadkość

1. cecha pra­wie wszyst­kich dóbr po­trzeb­nych czło­wie­ko­wi, po­le­ga­ją­ca na ogra­ni­czo­nej ich ilo­ści w danym cza­sie w sto­sun­ku do za­po­trze­bo­wa­nia na nie
2. coś niez­wy­kłe­go, nie­czę­sto spo­ty­ka­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co jest rzad­kie, nie­ty­po­we, zda­rza się/wy­stę­pu­je rzad­ko

Wiktionary

Rzad­kość – po­ję­cie w eko­no­mii, oz­na­cza­ją­ce ogra­ni­czo­ną ilość za­so­bów w sto­sun­ku do po­trzeb.

Ro­zbież­ność po­mię­dzy nie­o­gra­ni­czo­ny­mi po­trze­ba­mi a ogra­ni­czo­ny­mi za­so­ba­mi, słu­żą­cy­mi ich za­spo­ka­ja­niu po­wo­du­je, że nie wszyst­kie po­trze­by będą mogły być za­spo­ko­jo­ne jed­no­cze­śnie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­le­nie sika są w Pol­sce rzad­ko­ścią, jed­nak nasi po­łud­nio­wi są­sie­dzi mają bar­dzo licz­ną po­pu­la­cję i prze­pię­kne gwi­zdo­wi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒatkɔɕt͡ɕ, AS: žatkość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzadki

 przysł. rzadko, z rzadka, na rzadko

Wiktionary


rzadny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. brzyd­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiś ty je rzad­ny! → Jaki ty je­steś brzyd­ki.

Wiktionary


rzadszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rzad­ki


SJP.pl


rzadziej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rzad­ko


SJP.pl


rzadziuchny

zdrob­nie­nie od: rzad­ki; rza­dziut­ki


SJP.pl


rzadziutki

zdrob­nie­nie od: rzad­ki; rza­dziuch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: rzad­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Chudy je­steś jak szcza­pa, a i brodę masz krót­ką, rza­dziut­ką…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒaˈd͡ʑutʲci, AS: žaʒ́utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzadki

 przysł. rzadko

Wiktionary


rzadzizna

wada wew­nętrz­na od­le­wu


SJP.pl


rzaz

ślad na drze­wie pow­sta­ją­cy po przej­ściu piły


SJP.pl


rzażka

daw­niej: pi­łecz­ka dla dzie­ci do tar­cia drze­wa; żażka


SJP.pl


rzec

pod­nio­śle: po­wie­dzieć, prze­mó­wić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. przest. mówić, odzy­wać się, ko­mu­ni­ko­wać coś

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) książk. po­wie­dzieć, odez­wać się, za­ko­mu­ni­ko­wać coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale Pódź­wa-Śmiga nie­dar­mo jest fron­to­wy wyga, ge­niusz de­cyz­ji, że tak rzekę, dał roz­kaz.

 (1.1) Tako rze­cze Za­ra­tu­stra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt͡s, AS: žec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeczony

 czas. orzec dk., odrzec dk., wyrzec dk.

 rzecz. porzekadło n., rzecznik mos., rzeczniczka ż., przyrzeczenie n., rzecz ż., orzeczenie n., rzeczenie n., narzeczona ż.

 wykrz. rzekłem

Wiktionary


rzecin

Rze­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Wron­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Za­bu­do­wa wpa­so­wa­na w łuk wyd­mo­wy, skon­cen­tro­wa­na przy szo­sie, pe­ry­fe­ryj­ne przy­siół­ki roz­pro­szo­ne (np.

Wikipedia


rzeciądz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. łań­cuch

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ɕɔ̃nt͡s, AS: žećõnc

Wiktionary


rzecki

naz­wi­sko


SJP.pl


rzecz

przed­miot ma­te­rial­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyt­wór ma­te­rial­ny, przed­miot

 (1.2) spra­wa, pro­blem, za­gad­nie­nie

 (1.3) temat, treść, wątek

 (1.4) za­da­nie, obo­wią­zek, czyn­ność

 (1.5) za­kres, dzie­dzi­na, dział

 (1.6) wy­da­rze­nie, fakt, oko­licz­ność

 (1.7) przed­sięw­zię­cie, za­miar, plan, czyn

 (1.8) filoz. de­sy­gnat

 (1.9) daw. roz­mo­wa, ga­da­nie, mó­wie­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: rzec

Wiktionary

Rzecz, sub­stan­cja pier­wsza, byt jed­nost­ko­wy ( res) – ka­te­go­ria przed­mio­tów, od in­nych przed­mio­tów (np. zda­rzeń czy re­la­cji) róż­nią­cych się tym, że:

Re­i­ści uwa­ża­ją, że wszel­kie ka­te­go­rie przed­mio­tów da się zre­du­ko­wać do ka­te­go­rii rze­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Strych pełen jest sta­rych rze­czy.

 (1.2) Na ze­bra­niu z pew­no­ścią oma­wia­no rze­czy dużej wagi.

 (1.3) Po­li­ty­ka to ra­czej nudna rzecz.

 (1.4) Męska to rzecz – po­lo­wa­nie.

 (1.5) Kla­sy­fi­ko­wa­nie ję­zy­ków jest rze­czą ję­zy­koz­naw­stwa.

 (1.6) Wczo­raj stała się nie­praw­do­po­dob­na rzecz!

 (1.7) Do­pu­ści­łeś się w swym życiu ha­nieb­nych rze­czy.

 (1.9) Mło­dzie­niec spo­do­bał się iey, a iemu takoś Medea, wstą­pi­li z sobą w rzecz, a z rze­czy w przy­iaźń. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛt͡ʃ, AS: žeč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczownik m., rzeczowność ż., rzeczowość ż., rzeczywistość ż.

 czas. rzec dk.

 przym. rzeczowy, rzeczowny, rzeczownikowy

 przysł. rzeczowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedmiot, obiekt

Wiktionary


rzecz.

skrót od: rze­czow­nik, rze­czow­ni­ko­wy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = eduk. błąd rze­czo­wy

Wiktionary


rzeczek

rzę­so­rek rze­czek - nie­wiel­ki ssak owa­do­żer­ny z ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych za­miesz­ku­ją­cy bio­to­py wil­got­ne


SJP.pl


rzeczenica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rze­cze­ni­ca (ka­szub. "Réknicô", niem. "Ste­gers") – wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Rze­cze­ni­ca. Leży przy skrzy­żo­wa­niu drogi kra­jo­wej nr 25 z drogą wo­je­wódz­ką 202.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Rze­cze­ni­ca", w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Ba­gni­ca i Lest­ni­ca. W końcu 2025 so­łect­wo li­czy­ło 1449 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rzeczenicki

przy­miot­nik od: Rze­cze­ni­ca


SJP.pl


rzeczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzec.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: žečẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec

 rzecz. rzecznik mos., orzeczenie n., rzeczniczka ż.

Wiktionary


rzeczka

mała rzeka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. mała rzeka

 (1.2) wąska rzeka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzecz­ka – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wał­brzy­skim, w gmi­nie Walim
  • Rzecz­ka – potok, do­pływ Ko­coń­ki
  • Rzecz­ka – potok, do­pływ Stry­szów­ki
  • Rzecz­ka – potok, do­pływ Rudy
  • Rzecz­ka – stru­ga, do­pływ Uher­ki
  • Rzecz­ka – stru­ga, do­pływ Czło­pi­cy
  • Sucha Rzecz­ka, Ruda Rzecz­ka, Sucha Rzecz­ka (gro­ma­da)
  • rzeka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad rzecz­ką, opo­dal krzacz­ka miesz­ka­ła kacz­ka-dzi­wacz­ka (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ʃka, AS: žečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeka ż., rzeczułka ż., dorzecze n.

 przym. rzeczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczułka

 (1.2) potok

Wiktionary


rzeczkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rzecznictwo

1. wy­stę­po­wa­nie w czy­imś imie­niu;
2. wy­stę­po­wa­nie w obro­nie lub w celu po­par­cia ja­kiejś spra­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie jako obroń­ca bądź rzecz­nik kogoś lub cze­goś, po­pie­ra­nie ja­kiejś spra­wy

 (1.2) wy­po­wia­da­nie się w imie­niu ja­kiejś innej osoby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecznik mos., rzeczniczka ż.

Wiktionary


rzeczniczka

1. ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca w obro­nie kogoś lub cze­goś;
2. ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca w imie­niu kogoś in­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. urz. ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca, prze­ma­wia­ją­ca w czy­imś imie­niu, re­pre­zen­tu­ją­ca pu­blicz­nie ja­kie­goś wy­so­kie­go rangą urzęd­ni­ka lub in­sty­tu­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bur­mistrz wez­wał do sie­bie nową rzecz­nicz­kę ma­gi­stra­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec dk./ndk., rzeknąć dk.

 rzecz. rzeczenie n., rzecznictwo n.

:: fm. rzecznik m.

Wiktionary


rzeczniczy

→ rzecz­nik


SJP.pl

Patrz:

rzecznik

rzecznik

1. osoba wy­stę­pu­ją­ca w obro­nie kogoś lub cze­goś;
2. osoba wy­stę­pu­ją­ca w imie­niu kogoś in­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. osoba wy­stę­pu­ją­ca w obro­nie kogoś lub cze­goś, po­pie­ra­ją­ca jakąś spra­wę

 (1.2) polit. urz. osoba wy­stę­pu­ją­ca, prze­ma­wia­ją­ca w czy­imś imie­niu, re­pre­zen­tu­ją­ca pu­blicz­nie ja­kie­goś wy­so­kie­go rangą urzęd­ni­ka lub in­sty­tu­cję;

 (1.3) hist. w daw­nej Pol­sce: obroń­ca są­do­wy, praw­nik pro­wa­dzą­cy spra­wę w imie­niu klien­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • om­buds­man (pol. rzecz­nik) – okre­śle­nie po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka szwedz­kie­go, okre­śla­ją­ce nie­za­leż­ne­go urzęd­ni­ka, do któ­re­go można się od­wo­ły­wać po wy­czer­pa­niu moż­li­wo­ści praw­nych.
  • Rzecz­nik Praw Dziec­ka
  • Rzecz­nik Praw Oby­wa­tel­skich
  • Rzecz­nik Dy­scy­pli­ny Fi­nan­sów Pu­blicz­nych
  • Rzecz­nik Fi­nan­so­wy
  • Rzecz­nik Kon­su­men­tów
  • Rzecz­nik Ma­łych i Śred­nich Przed­się­bior­ców
  • Rzecz­nik Praw Pa­cjen­ta
  • Rzecz­nik Praw Pa­cjen­ta Szpi­ta­la Psy­chia­trycz­ne­go
  • W Sej­mie RP trwa także pro­ces le­gis­la­cyj­ny nad usta­wą o Rzecz­ni­ku Praw Żoł­nie­rza ([http://orka.sejm.gov.pl/proc6.nsf/opisy/3068.htm druk sej­mo­wy nr 3068]).
  • Rzecz­nik In­te­re­su Pu­blicz­ne­go
  • Rzecz­nik Praw Ab­sol­wen­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Rzecz­nik Praw Pa­cjen­ta, poza pod­ję­ciem dzia­łań włas­nych, może się też zwró­cić do Rzecz­ni­ka Praw Oby­wa­tel­skich lub Rzecz­ni­ka Praw Dziec­ka o pod­ję­cie dzia­łań z za­kre­su ich kom­pe­ten­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec dk./ndk., rzeknąć dk.

 rzecz. rzeczenie n., rzecznictwo n.

:: fż. rzeczniczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrońca

Wiktionary


rzecznikować

peł­nić funk­cję rzecz­ni­ka


SJP.pl


rzecznikowski

→ rzecz­nik


SJP.pl

Patrz:

rzecznik

rzeczniowski

przy­miot­nik od: Rzecz­niów


SJP.pl


rzeczniów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rzecz­niów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w gmi­nie Rzecz­niów.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Rzecz­niów oraz rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii św. Re­sty­tu­ta i Nie­po­ka­la­ne­go Po­czę­cia Najś­więt­szej Maryi Panny.

Wikipedia


rzeczny

do­ty­czą­cy rzeki; ży­ją­cy w rzece; zwią­za­ny z rzeką


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do rzeki, zwią­za­ny z rzeką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­sko­na­łym su­row­cem dla prze­my­słu ce­ra­micz­ne­go są iły trze­cio­rzę­do­we, lo­dow­co­we i rzecz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛt͡ʃnɨ, AS: žečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeka ż., rzeczka ż., rzeczułka ż.

Wiktionary


rzeczony

(wyżej, wcze­śniej) wspom­nia­ny, cy­to­wa­ny, przy­to­czo­ny, wy­mie­nio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ten, o któ­rym wcze­śniej wspom­nia­no

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzec dk., rzeknąć dk., narzekać ndk., ponarzekać dk., zarzekać ndk., złorzeczyć ndk.

 rzecz. orzeczenie n.

Wiktionary


rzeczowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rze­czo­wo


SJP.pl


rzeczownik

1. część mowy obej­mu­ją­ca wy­ra­zy oz­na­cza­ją­ce ludzi, zwie­rzę­ta, przed­mio­ty, cechy, czyn­no­ści i stany;
2. wyraz na­le­żą­cy do tej czę­ści mowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. część mowy umoż­li­wia­ją­ca roz­róż­nia­nie przed­mio­tów, osób, zwie­rząt, pojęć itp. po­przez na­da­nie im nazw lub imion;

Wiktionary

Rze­czow­nik – sa­mo­dziel­na skład­nio­wo i se­man­tycz­nie od­mien­na część mowy na­zy­wa­ją­ca rze­czy, obiek­ty, miej­sca, osoby, czyn­no­ści, or­ga­niz­my, zja­wi­ska i po­ję­cia ab­strak­cyj­ne. Rze­czow­nik w ję­zy­ku pol­skim pełni funk­cję głów­nie pod­mio­tu w zda­niu; może też peł­nić funk­cję do­peł­nie­nia, oko­licz­ni­ka, przy­daw­ki lub orzecz­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaz­wy­czaj rze­czow­ni­ki sta­no­wią pod­mio­ty zdań, ale mogą być rów­nież i do­peł­nie­nia­mi.

 (1.1) Wyraz „rze­czow­nik” sam w sobie jest rze­czow­ni­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɔvʲɲik, AS: žečovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 przym. rzeczownikowy, odrzeczownikowy, rzeczowy

 przysł. rzeczownikowo, rzeczowo

Wiktionary


rzeczownikować

rzad­ko: rze­czow­ni­ko­wać się - przeksz­tał­cać się w rze­czow­nik; sub­stan­ty­wi­zo­wać się


SJP.pl


rzeczownikowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób wła­ści­wy rze­czow­ni­ko­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzaj­nik może wy­stą­pić przed li­czeb­ni­kiem uży­tym rze­czow­ni­ko­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeczownikowy

 rzecz. rzeczownik mrz., rzeczownikowość ż.

Wiktionary


rzeczownikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. od­no­szą­cy się do rze­czow­ni­ka, zwią­za­ny z rze­czow­ni­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aby ut­wo­rzyć zda­nie, trze­ba je uzu­peł­nić skład­ni­kiem typu rze­czow­ni­ko­we­go, który okre­śli, do kogo lub czego fra­ze­o­lo­gizm się od­no­si.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rzeczownikowo

 rzecz. rzeczownik mrz., rzecz ż.

Wiktionary


rzeczowny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. za­stę­pu­ją­cy rze­czow­nik lub wy­ra­żo­ny za po­mo­cą rze­czow­ni­ka albo za­im­ka w jego funk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­da­mi za­im­ków rze­czow­nych są: ja, ty, my, wy, oni, kto, co, nic, coś, ktoś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 przym. rzeczowy

Wiktionary


rzeczowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób rze­czo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈt͡ʃɔvɔ, AS: žečovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeczowy

 rzecz. rzecz ż., rzeczowość ż., rzeczownik m.

Wiktionary


rzeczowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest rze­czo­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 przym. rzeczowy

 przysł. rzeczowo

Wiktionary


rzeczowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do rze­czy (a nie osób)

 (1.2) do­ty­czą­cy tre­ści (a nie stro­ny for­mal­nej)

 (1.3) wolny od emo­cji, uprze­dzeń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz mrz., rzeczowość ż., rzeczownik mrz.

 przysł. rzeczowo

 przym. rzeczowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedmiotowy

 (1.2) istotny, konkretny, trafny, właściwy

 (1.3) obiektywny

Wiktionary


rzeczoznawca

osoba po­wo­ła­na do wy­da­wa­nia spe­cja­li­stycz­nych orze­czeń lub opi­nii w spra­wach spor­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­da­ją­ca orze­cze­nia w spra­wach do­ty­czą­cych jego kom­pe­ten­cji, a nie­jas­nych dla in­nych

Wiktionary

Rze­czoz­naw­ca – tytuł przyz­na­wa­ny na pod­sta­wie od­po­wied­nich prze­pi­sów szcze­gól­nych oso­bom o wy­so­kich kwa­li­fi­ka­cjach i od­po­wied­nio dużym, udo­ku­men­to­wa­nym doś­wiad­cze­niu w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie i spe­cjal­no­ści za­wo­do­wej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɔˈznaft͡sa, AS: žečoznafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczoznawstwo n.

 przym. rzeczoznawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) biegły, ekspert, opiniodawca, specjalista

Wiktionary


rzeczoznawczy

zwią­za­ny z dzia­łal­no­ścią po­le­ga­ją­cą na wy­da­wa­niu spe­cja­li­stycz­nych orze­czeń lub opi­nii w spra­wach spor­nych


SJP.pl


rzeczoznawczyni

spe­cja­list­ka po­wo­ły­wa­na do wy­da­wa­nia opi­nii w spra­wach spor­nych, wcho­dzą­cych w za­kres jej kwa­li­fi­ka­cji; ek­spert­ka; bie­gła


SJP.pl


rzeczoznawstwo

dzia­łal­ność po­le­ga­ją­ca na wy­da­wa­niu spe­cja­li­stycz­nych orze­czeń lub opi­nii w spra­wach spor­nych


SJP.pl


rzeczpospolita

1. forma ustro­ju pań­stwo­we­go, któ­re­go pod­sta­wą jest po­wo­ły­wa­nie władz naj­wyż­szych na czas okre­ślo­ny, w dro­dze wy­bo­rów;
2. pań­stwo o ta­kiej for­mie ustro­ju (okre­śle­nie uży­wa­ne nie­o­mal wy­łącz­nie w od­nie­sie­niu do pań­stwa pol­skie­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. re­pu­bli­ka;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska – pań­stwo pol­skie w la­tach 1918–1945 oraz od 31 grud­nia 1989 do chwi­li obec­nej
    • Rzecz­po­spo­li­ta (I Rzecz­po­spo­li­ta) – pań­stwo pol­skie ist­nie­ją­ce od roku 1454 do 1795
      • Rzecz­po­spo­li­ta Oboj­ga Na­ro­dów – od roku 1569 do 1795
      • Rzecz­po­spo­li­ta szla­chec­ka – jedno z okre­śleń Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów
    • II Rzecz­po­spo­li­ta – odro­dzo­ne pań­stwo pol­skie, ist­nie­ją­ce w la­tach 1918–1945. Ofi­cjal­nie Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska
    • Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska – ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1944–1952 (pot. Pol­ska Lu­do­wa)
    • Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa (PRL) – ofi­cjal­na nazwa w la­tach 1952–1989
    • III Rzecz­po­spo­li­ta – uży­wa­na nazwa Pol­ski od 31 grud­nia 1989 roku. Urzę­do­wo Rzecz­po­spo­li­ta Pol­ska
  • Rzecz­po­spo­li­ta Pa­włow­ska – re­pu­bli­ka sa­mo­rzą­do­wa na Wi­leń­szczyź­nie w II poł. XVIII w.
  • Rzecz­po­spo­li­ta Mo­siń­ska – pię­ciod­nio­wa, nie­pod­le­gła re­pu­bli­ka pol­ska z 1848 roku
  • Rzecz­po­spo­li­ta Za­ko­piań­ska – pań­stwo ist­nie­ją­ce przez ok. 1 mie­siąc na te­re­nie Za­ko­pa­ne­go pod ko­niec 1918 roku
  • Rzecz­po­spo­li­ta Troj­ga Na­ro­dów – kon­cep­cja po­li­tycz­na z cza­sów Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Takie będą Rze­czy­po­spo­li­te, jakie ich mło­dzie­ży cho­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃpɔˈspɔlʲita, AS: žečpospolʹita

Wiktionary

Powiązane:

 skr. Rzplita

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) republika

Wiktionary


rzeczułka

mała rzeka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od rzeka

 (1.2) wąska rzeka

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Skrę­cił na­stęp­nie ku rze­czuł­ce i wszedł w nią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeka ż., rzeczka ż., dorzecze n.

 przym. rzeczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeczka, ruczaj

Wiktionary


rzeczy

przed­miot ma­te­rial­ny


SJP.pl

Rze­czy (fr. "Les Cho­ses. Une hi­sto­i­re des années so­i­xan­te ") – de­biu­tanc­ka po­wieść fran­cu­skie­go pi­sa­rza Ge­or­ges’a Pe­re­ca z 1965 roku, za którą otrzy­mał w tym samym roku Na­gro­dę Re­na­u­dot.

Wikipedia


rzeczyca

1. nazwa wielu miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce;
2. nazwa kilku miej­sco­wo­ści i ich czę­ści na Bia­ło­ru­si;
3. nazwa kilku wsi na Ukra­i­nie;
4. nazwa kilku rzek w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­czy­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Grę­bo­ci­ce
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Środa Ślą­ska
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Mię­dzy­rzec Pod­la­ski
  • Rze­czy­ca – część wsi Słod­ków Drugi w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Kra­śnik
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Ka­zi­mierz Dolny
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ul­hó­wek
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Ma­sze­wo
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Świe­bo­dzin
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Za­dzim
  • Rze­czy­ca – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Rze­czy­ca
  • Rze­czy­ca – część wsi Ci­sow­ni­ca w woj. ślą­skim, w pow. cie­szyń­skim, w gmi­nie Go­le­szów

Wikipedia


rzeczyce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­czy­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Fram­pol
  • Rze­czy­ce – część wsi Pa­wło­wicz­ki w woj. opol­skim, w pow. kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pa­wło­wicz­ki
  • Rze­czy­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. gli­wic­kim, w gmi­nie Ru­dzi­niec
  • Rze­czy­ce – dawna gro­ma­da w pow. gli­wic­kim

Wikipedia


rzeczycki

przy­miot­nik od: Rze­czy­ca


SJP.pl


rzeczysko

dawne ko­ry­to rzeki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­czy­sko – stru­ga, do­pływ Pi­li­cy
  • Rze­czy­sko – potok, do­pływ Ole­śni­cy

Wikipedia


rzeczywistoliczbowy

przy­miot­nik

 (1.1) mat. do­ty­czą­cy liczb rze­czy­wi­stych, zwią­za­ny z licz­ba­mi rze­czy­wi­sty­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨvʲistɔlʲid͡ʒˈbɔvɨ, AS: žečyvʹistolʹiǯbovy

Wiktionary


rzeczywistość

1. to, co rze­czy­wi­ście, obiek­tyw­nie ist­nie­je, co jest praw­dzi­we; re­al­ność;
2. re­a­lia życia, wa­run­ki, w któ­rych ktoś żyje, coś się od­by­wa, np. rze­czy­wi­stość spo­łecz­na;
3. w in­for­ma­ty­ce: rze­czy­wi­stość wir­tu­al­na - sztucz­na prze­strzeń wyś­wiet­la­na na ekra­nie kom­pu­te­ra, poz­wa­la­ją­ca użyt­kow­ni­ko­wi np. na zna­le­zie­nie się w świe­cie gry kom­pu­te­ro­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw­da, praw­dzi­wość; coś, co wy­da­rzy­ło się (ist­nie­je) na­praw­dę; obiek­tyw­nie

 (1.2) re­a­li­stycz­ność, świat re­al­ny

Wiktionary

Rze­czy­wi­stość – wszyst­ko co ist­nie­je. W naj­szer­szym zna­cze­niu za­wie­ra wszyst­kie byty, za­rów­no ob­ser­wo­wal­ne, jak i po­ję­cio­we, wpro­wa­dzo­ne przez naukę czy fi­lo­zo­fię.

W za­chod­niej fi­lo­zo­fii ist­nie­je hie­rar­chia po­zio­mów pojęć rze­czy­wi­sto­ści: od su­biek­tyw­nej i fe­no­me­no­lo­gicz­nej przez obiek­tyw­ną opi­sy­wa­ną za po­mo­cą fak­tów aż do ma­te­ma­tycz­nych mo­de­li rze­czy­wi­sto­ści wy­ra­ża­nych za po­mo­cą rów­nań i ak­sjo­ma­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W rze­czy­wi­sto­ści je­ste­śmy tylko zwy­kły­mi ludź­mi, choć za­wsze mo­że­my po­ma­rzyć, że bę­dzie­my mi­lio­ne­ra­mi.

 (1.2) 1 mm na ry­sun­ku od­po­wia­da 100 cm w rze­czy­wi­sto­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɔɕt͡ɕ, AS: žečyvʹistość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzecz ż.

 czas. urzeczywistniać

 przym. rzeczywisty

 przysł. rzeczywiście

 partyk. rzeczywiście

Wiktionary


rzeczywistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rze­czy­wi­sty


SJP.pl


rzeczywisty

1. obiek­tyw­nie ist­nie­ją­cy, np. rze­czy­wi­sty świat, czło­wiek; re­al­ny, re­a­li­stycz­ny, praw­dzi­wy;
2. taki, który się na­praw­dę zda­rzył, np. rze­czy­wi­sta sy­tu­a­cja; re­al­ny, re­a­li­stycz­ny, praw­dzi­wy;
3. wy­róż­nia­ją­cy się au­ten­tycz­no­ścią, np. rze­czy­wi­sta przy­czy­na, rze­czy­wi­sty ta­lent; au­ten­tycz­ny, praw­dzi­wy, nies­fał­szo­wa­ny;
4. w od­nie­sie­niu do ty­tu­łów, sta­no­wisk: ak­tyw­nie w czymś uczest­ni­czą­cy; czyn­ny;
5. w ma­te­ma­ty­ce: licz­by rze­czy­wi­ste - licz­by wy­mier­ne i nie­wy­mier­ne


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy miej­sce na­praw­dę

 (1.2) mat. bę­dą­cy licz­bą rze­czy­wi­stą lub przyj­mu­ją­cy war­to­ści bę­dą­ce licz­ba­mi rze­czy­wi­sty­mi

 (1.3) mat. po­wią­za­ny z licz­ba­mi rze­czy­wi­sty­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rząd twier­dzi, że stopa bez­ro­bo­cia wy­no­si osiem pro­cent, ale rze­czy­wi­ste war­to­ści są znacz­nie wyż­sze.

 (1.2) Wie­lo­mian rze­czy­wi­sty stop­nia n może mieć od 0 do n pier­wiast­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲistɨ, AS: žečyvʹisty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczywistość ż.

 czas. urzeczywistniać ndk., urzeczywistnić dk.

 przym. nierzeczywisty

 przysł. rzeczywiście

 partyk. rzeczywiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawdziwy, realny, faktyczny

Wiktionary


rzeczywiście

1. obiek­tyw­nie ist­nie­ją­cy, np. rze­czy­wi­sty świat, czło­wiek; re­al­ny, re­a­li­stycz­ny, praw­dzi­wy;
2. taki, który się na­praw­dę zda­rzył, np. rze­czy­wi­sta sy­tu­a­cja; re­al­ny, re­a­li­stycz­ny, praw­dzi­wy;
3. wy­róż­nia­ją­cy się au­ten­tycz­no­ścią, np. rze­czy­wi­sta przy­czy­na, rze­czy­wi­sty ta­lent; au­ten­tycz­ny, praw­dzi­wy, nies­fał­szo­wa­ny;
4. w od­nie­sie­niu do ty­tu­łów, sta­no­wisk: ak­tyw­nie w czymś uczest­ni­czą­cy; czyn­ny;
5. w ma­te­ma­ty­ce: licz­by rze­czy­wi­ste - licz­by wy­mier­ne i nie­wy­mier­ne


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z rze­czy­wi­sto­ścią, na­praw­dę, fak­tycz­nie

par­ty­ku­ła

 (2.1) w for­mie py­ta­nia: wy­ra­ża wąt­pli­wość

 (2.2) po­ka­zu­je za­sko­cze­nie po uś­wia­do­mie­niu sobie, że wcze­śniej­sze wąt­pli­wo­ści były nie­słusz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy rze­czy­wi­ście było tak, jak w tej hi­sto­rii?

 (2.1) Rze­czy­wi­ście? Ma­ciek jest byłym żon­gle­rem?

 (2.2) Rze­czy­wi­ście! Mia­łaś rację, Ma­ciek po­tra­fi żon­glo­wać sied­mio­ma pił­ka­mi jed­no­cze­śnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛt͡ʃɨˈvʲiɕt͡ɕɛ, AS: žečyvʹiśće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczywistość

 przym. rzeczywisty

 czas. urzeczywistniać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naprawdę, faktycznie, autentycznie, dosłownie

 (2.1) naprawdę, czyżby

 (2.2) faktycznie, istotnie, naprawdę, nie inaczej, ano, no, no tak, owszem, w rzeczy samej, w istocie

Wiktionary


rzeczówka

po­tocz­nie: wy­da­tek rze­czo­wy


SJP.pl


rzednąć

tra­cić gę­stość, sta­wać się rzad­kim


SJP.pl


rzega

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg-pl|Ma­ło­pol­ska. pręga

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzegaty

Wiktionary


rzegnowo

wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim


SJP.pl

Rze­gno­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie gnieź­nień­skim, w gmi­nie Łu­bo­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


rzegnowski

→ Rze­gno­wo


SJP.pl

Patrz:

Rzegnowo

rzegocin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­go­cin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski
  • Rze­go­cin – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Nowy Kor­czyn
  • Rze­go­cin – część wsi Wie­lo­po­le Skrzyń­skie w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rop­czyc­ko-sę­dzi­szow­skim, w gmi­nie Wie­lo­po­le Skrzyń­skie

Wikipedia


rzegot

gwa­ro­wo:
a) re­chot
b) hałas spo­wo­do­wa­ny ude­rza­niem w przed­mio­ty me­ta­lo­we; ło­skot


SJP.pl


rzegotać

1. gwa­ro­wo: re­cho­tać;
2. grze­cho­tać, wy­wo­ły­wać hałas, ude­rza­jąc w me­ta­lo­we przed­mio­ty, dzwon­ki itp.


SJP.pl


rzejowice

Rze­jo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­drąb. W Rze­jo­wi­cach swoje źró­dło ma rzeka Lu­cią­ża.

Rze­jo­wi­ce były wsią ar­cy­bi­skup­stwa gnieź­nień­skie­go w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go w końcu XVI wieku.

Wikipedia


rzeka

1. na­tu­ral­ny, więk­szy ciek wodny pow­sta­ły z po­łą­cze­nia po­to­ków lub wy­pły­wa­ją­cy z je­zio­ra, źró­dła lub mo­kra­dła, pły­ną­cy stale lub okre­so­wo, wpły­wa­ją­cy do morza, innej rzeki lub je­zio­ra;
2. duża ilość obiek­tów po­ru­sza­ją­cych się nie­przer­wa­nym stru­mie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hy­drol. ciek na po­wierzch­ni ziemi;

Wiktionary

Rzeka – na­tu­ral­ny, po­wierzch­nio­wy ciek pły­ną­cy w wyż­ło­bio­nym przez eroz­ję rzecz­ną ko­ry­cie, okre­so­wo za­le­wa­ją­cy do­li­nę rzecz­ną. W Pol­sce przyj­mu­je się, że rzekę sta­no­wi ciek o po­wierzch­ni do­rze­cza po­wy­żej 100 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pły­nie rzeka Wisła po pol­skiej kra­i­nie…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛka, AS: žeka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. porzecze n., dorzecze n., zarzecze n.

:: zdrobn. rzeczka ż., rzeczułka ż.

 przym. rzeczny

Wiktionary


rzekać

daw­niej: po­wia­dać, odzy­wać się


SJP.pl


rzeknąć

daw­niej: rzec


SJP.pl


rzekomo

mo­du­lant, przy­słó­wek

 (1.1) tak, że coś przy­po­mi­na, ale jest nie­wia­ry­god­ne lub nie­praw­dzi­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nowa usta­wa ma rze­ko­mo chro­nić prawa osób transpł­cio­wych – ale wielu transpł­cio­wych dzia­ła­czy twier­dzi, że robi do­kład­nie od­wrot­nie.

 (1.1) (…) jako wię­zień w tiur­mie kras­no­jar­skiej, gdzie ku mo­je­mu zdzi­wie­niu da­wa­no cza­sem zupę z mię­sem rze­ko­mo ba­ra­nim, nie­raz ja­dłem psinę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzekomy

 rzecz. rzekomość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jak mówią, jakoby, niby, podobno, ponoć, pozornie

Wiktionary


rzekomość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest rze­ko­me; cecha tych, któ­rzy są rze­ko­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzekomy

 przysł. rzekomo

Wiktionary


rzekomy

nie­ist­nie­ją­cy w rze­czy­wi­sto­ści; po­zor­ny; fał­szy­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­bę­dą­cy takim, za ja­kie­go się go uważa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty­be­tań­czy­cy tę rze­ko­mą, ta­jem­ni­czą, bu­dzą­cą strach isto­tę na­zy­wa­ją kan­gu­li, Ne­pal­czy­cy na­to­miast yeti.

 (1.1) Owa rze­ko­ma gwia­zda nie po­pi­sa­ła się na estra­dzie ni­czym.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. rzekomo

 rzecz. rzekomość ż.

Wiktionary


rzekot

gwa­ro­wo: re­chot; rze­got


SJP.pl


rzekotanie

gwa­ro­wo: re­cho­tać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rze­ko­tać.

 (1.2) od­głos go­do­wy wy­da­wa­ny przez żaby

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛkɔˈtãɲɛ, AS: žekotãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzekot m., rzekotka ż.

 czas. rzekotać

 przym. rzekotkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzekot

Wiktionary


rzekotać

gwa­ro­wo: re­cho­tać


SJP.pl


rzekotka

ja­skra­wo­zie­lo­na żabka drzew­na, w Pol­sce pod ochro­ną


SJP.pl


rzekuń

wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

Rze­kuń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Rze­kuń.

Wikipedia


rzekuński

zwią­za­ny z Rze­ku­niem, do­ty­czą­cy Rze­ku­nia


SJP.pl


rzekłem

wy­krzy­knik

 (1.1) po­wie­dzia­łem, wy­da­łem po­le­ce­nie (i tak ma się stać); ko­niec dy­sku­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań mnie na­ga­by­wać o pie­nią­dze – nie dam ci; rze­kłem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛkwɛ̃m, AS: žeku̯ẽm

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) zob. rzec.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) basta, kwita, książk. howgh

Wiktionary


rzem.

skrót od: rze­mio­sło, rze­mieśl­ni­czy


SJP.pl


rzemienica

ro­dzaj drze­wa lub krze­wu ros­ną­ce­go w Tas­ma­nii; Eu­cryp­hia lu­ci­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Eu­cryp­hia lu­ci­da|ref=tak., ro­dzaj krze­wów lub drzew z ro­dzi­ny ra­dzi­lisz­ko­wa­tych ros­ną­cych na Tas­ma­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mio­dzie uzy­ski­wa­nym z rze­mie­ni­cy do­pu­szcza się nie wię­cej niż 10% sa­cha­ro­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇̃ˈɲit͡sa, AS: žẽmʹi ̯ė̃ńica

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewo skórzane

Wiktionary


rzemienicowy

→ rze­mie­ni­ca, np. miód rze­mie­ni­co­wy


SJP.pl


rzemieniec

ta­sie­miec za­li­cza­ny do li­gu­li, pa­so­ży­tu­ją­cy w je­li­cie pta­ków wod­nych; larwy rze­mień­ca pa­so­ży­tu­ją w jamie ciała ryb, głów­nie kar­pio­wa­tych, wy­wo­łu­jąc cho­ro­bę li­gu­lo­zę


SJP.pl


rzemieniecki

naz­wi­sko


SJP.pl


rzemienny

zro­bio­ny z gru­bej skóry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny z rze­mie­nia, sple­cio­ny z rze­mie­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­czę­ściej karę cie­les­ną wy­mie­rza­no rózgą brzo­zo­wą oraz dy­scy­pli­ną wy­ko­na­ną z pa­sków rze­mien­nych (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemień m., rzemyk m., rzemyczek mrz.

Wiktionary


rzemienowice

Rze­mie­no­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Opa­to­wiec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go. W 2014 Gmina Opa­to­wiec wy­da­ła ilu­stro­wa­ną mo­no­gra­fię gminy i jej so­łectw.

Wikipedia


rzemień

pas, pasek skó­rza­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pasek z od­po­wied­nio wy­pra­wio­nej gru­bej skóry uży­wa­ny do wią­za­nia, mo­co­wa­nia cze­goś;

Wiktionary

Zo­bacz też: Rze­mień – wieś w po­wie­cie mie­lec­kim w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim.

Rze­mień – od­po­wied­nio wy­pra­wio­na i wy­su­szo­na skóra zwie­rzę­ca cięta w po­sta­ci pasów lub pa­sków o róż­nej sze­ro­ko­ści.

Rze­mie­nie wy­ka­zu­ją znacz­ną wy­trzy­ma­łość me­cha­nicz­ną i daw­niej były sze­ro­ko sto­so­wa­ne w wielu sprzę­tach i urzą­dze­niach do­mo­we­go użyt­ku (san­da­ły, prze­gub cepa, uprząż koń­ska, ele­ment łą­cze­nio­wy pasa w prze­kład­ni pa­so­wej, itp.).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzemyk m., rzemyczek m.

 przym. rzemienny

Wiktionary


rzemieślnictwo

1. rzad­ko: praca rze­mieśl­ni­ka, wyt­wór­czość rze­mieśl­ni­cza; rze­mio­sło;
2. daw­niej: ogół rze­mieśl­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogół rze­mieśl­ni­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło n., rzemieślnik mos., rzemieślniczka ż.

 przym. rzemieślniczy

Wiktionary


rzemieślniczka

ko­bie­ta pro­du­ku­ją­ca lub na­pra­wia­ją­ca różne przed­mio­ty ręcz­nie lub z udzia­łem pro­stych na­rzę­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta upra­wia­ją­ca rze­mio­sło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Licz­ne rze­mieśl­nicz­ki sprze­da­ją u nas swoje wy­ro­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło n., rzemieślnictwo n.

:: fm. rzemieślnik mos.

 przym. rzemieślniczy, rzemieślniczo

 przysł. rzemieślniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielniczka

Wiktionary


rzemieślniczo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób rze­mieśl­ni­czy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲit͡ʃɔ, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńičo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemieślnik mos., rzemieślniczka ż.

Wiktionary


rzemieślniczy

do­ty­czą­cy rze­mio­sła, rze­mieśl­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­czą­cy się do rze­mieśl­ni­ka lub rze­mio­sła

 (1.2) do­ty­czą­cy umie­jęt­no­ści warsz­ta­to­wych ar­ty­sty lub stro­ny tech­nicz­nej dzie­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można tu kupić wszyst­ko: od chle­ba po naj­róż­niej­sze wy­ro­by rze­mieśl­ni­cze.

 (1.2) Cią­głe ob­co­wa­nie z elitą li­te­rac­ką poz­wo­li­ło mu per­fek­cyj­nie przys­wo­ić sobie umie­jęt­no­ści rze­mieśl­ni­cze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛ̃mʲjɛ̇ɕl̥ʲˈɲit͡ʃɨ, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło, rzemieślnik, rzemieślniczka, rzemieślnictwo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielniczy

 (1.2) warsztatowy, techniczny

Wiktionary


rzemieślnik

drob­ny wyt­wór­ca pro­du­ku­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy różne przed­mio­ty ręcz­nie lub z udzia­łem pro­stych na­rzę­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba upra­wia­ją­ca rze­mio­sło (zaj­mu­ją­ca się drob­ną wyt­wór­czo­ścią lub na­pra­wą, po­sia­da­ją­ca warsz­tat rze­mieśl­ni­czy)

Wiktionary

Rze­mieśl­nik – czło­wiek zaj­mu­ją­cy się rze­mio­słem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan Jan to wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny i ce­nio­ny rze­mieśl­nik.

 (1.1) Nowe mia­sto szyb­ko przy­cią­gnę­ło wielu rze­mieśl­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik, AS: žẽmʹi ̯ėśl̦ʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemiosło n., rzemieślnictwo n.

:: fż. rzemieślniczka ż.

 przym. rzemieślniczy, rzemieślniczo

 przysł. rzemieślniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielnik

Wiktionary


rzemiosło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drob­na wyt­wór­czość prze­my­sło­wa, po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu i na­pra­wie przed­mio­tów co­dzien­ne­go użyt­ku przy po­mo­cy ręcz­nych na­rzę­dzi i pro­stych ma­szyn; także: umie­jęt­ność pro­wa­dze­nia ta­kiej dzia­łal­no­ści

 (1.2) umie­jęt­no­ści warsz­ta­to­we ar­ty­sty, obej­mu­ją­ce tech­ni­kę two­rze­nia i zna­jo­mość formy dzie­ła

 (1.3) po­gard. twór­czość o ni­skich wa­lo­rach ar­ty­stycz­nych

 (1.4) pot. zawód, pro­fe­sja, za­ję­cie

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Rze­mio­sło – za­wo­do­we wy­ko­ny­wa­nie dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej przez osobę fi­zycz­ną, po­sia­da­ją­cą udo­ku­men­to­wa­ne kwa­li­fi­ka­cje do wy­ko­ny­wa­nia danej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej we włas­nym imie­niu i na swój ra­chu­nek, przy za­trud­nie­niu nie­wiel­kiej licz­by pra­cow­ni­ków, któ­rych praca ma na celu wspie­ra­nie dzia­łal­no­ści rze­mieśl­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­nich la­tach ob­ser­wu­je się wzrost za­in­te­re­so­wa­nia daw­ny­mi rze­mio­sła­mi.

 (1.2) Ta rzeź­ba jest świa­dect­wem nie tylko niez­wy­kłej wy­o­braź­ni ar­ty­sty, lecz także do­sko­na­le opa­no­wa­ne­go rze­mio­sła.

 (1.3) Po­wiedz, komu za­mie­rzasz wcis­nąć to marne rze­mio­sło?

 (1.4) Tego lata poz­na­li­śmy tro­chę le­kar­skie­go rze­mio­sła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ, AS: žẽmʹi ̯osu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemieślnik, rzemieślniczka, rzemieślnictwo

 przym. rzemieślniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękodzielnictwo

 (1.2) warsztat, technika

 (1.4) robota

Wiktionary


rzemiński

naz­wi­sko


SJP.pl


rzemlik

ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kózek; groź­ne szkod­ni­ki drzew


SJP.pl

Rzem­lik ("Sa­per­da") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny zgrzy­pi­ko­wych.

Wikipedia


rzempoła

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. rzę­po­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) po­sia­dał wpraw­dzie skrzyp­ki, lecz grał jak na­jo­stat­niej­szy rzem­po­ła.

Wiktionary


rzemyczek

zdrob­nie­nie od: rze­myk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: rze­mień

 (1.2) drob­ny rze­mień

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Sa­kiew­kę przy­wią­zał rze­mycz­kiem do pasa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzemień mrz., rzemyk mrz.

 przym. rzemienny, rzemykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzemień, rzemyk

Wiktionary


rzemyk

skó­rza­ny, cien­ki pa­se­czek, sznu­re­czek


SJP.pl


rzemykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rzemykowy

→ rze­myk


SJP.pl

Patrz:

rzemyk

rzep

ro­dzaj za­pię­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) owoc ło­pia­nu w po­sta­ci czep­nych ko­szycz­ków

 (1.2) pot. czep­ne za­pię­cie wy­ro­bów tek­styl­nych wy­ko­na­ne z tka­ni­ny vel­cro

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od: rzepa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rzep – owoc ło­pia­nu po­kry­ty ha­czy­ka­mi, które wcze­pia­ją się w futro zwie­rząt, roz­no­szą­cych w ten spo­sób jego na­sio­na,
  • rzep – po­tocz­ne okre­śle­nie ma­te­ria­łu o naz­wie hand­lo­wej Vel­cro, wy­na­la­zek ma­ją­cy po­stać taśmy po­kry­tej ma­ły­mi ha­czy­ka­mi, które wcze­pia­ją się w drugą po­kry­tą tka­ni­ną taśmę two­rząc razem po­łą­cze­nie łatw...

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛp, AS: žep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzepik m.

 przym. rzepowy

Wiktionary


rzepa

ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bras­si­ca rapa|subsp=rapa|L.|ref=Bras­si­ca rapa subsp. rapa., jeden z pod­ga­tun­ków ka­pu­sty wła­ści­wej o zgru­bia­łym ko­rze­niu spi­chrzo­wym;

 (1.2) bot. ro­śli­na z pod­ga­tun­ku rzepy (1.1)

 (1.3) spoż. ja­rzy­na z ko­rze­nia rzepy (1.2)

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: rzep

Wiktionary

Ka­pu­sta wła­ści­wa ty­po­wa, rzepa wła­ści­wa ty­po­wa, naj­czę­ściej jed­nak na­zy­wa­na w skró­cie rzepą ("Bras­si­ca rapa" subsp. "rapa") – pod­ga­tu­nek ka­pu­sty wła­ści­wej, na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych (daw­niej zwa­nej ro­dzi­ną krzy­żo­wych). Znany jest wy­łącz­nie z upra­wy, nie ro­śnie dziko.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzepak m., rzep m., rzepicha ż.

:: zdrobn. rzepka ż.

 przym. rzepowy, rzepakowy

Wiktionary


rzepak

jed­no­rocz­na ro­śli­na ziel­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. roln. ro­śli­na ole­i­sta o jas­no­żół­tych kwia­tach, upra­wia­na także na paszę zie­lo­ną;

Wiktionary

Rze­pak ("Bras­si­ca napus" L. var. "napus") – od­mia­na ka­pu­sty rze­pak. Wy­stę­pu­je tylko w upra­wie. Dość czę­sto dzi­cze­je z upraw, ale jest tylko efe­me­ro­fi­tem. Sta­tus we flo­rze Pol­ski: efe­me­ro­fit, ke­no­fit. Praw­do­po­dob­nie jest mie­szań­cem ka­pu­sty wa­rzyw­nej ("Bras­si­ca ole­ra­cea") i ka­pu­sty wła­ści­wej ("Bras­si­ca rapa"). Jest upra­wia­ny głów­nie w kra­jach Eu­raz­ji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za ja­kieś pięć minut po­win­na znów wy­je­chać w cie­płą prze­strzeń żół­tych pól rze­pa­ku cią­gną­cych się z obu stron szosy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛpak, AS: žepak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepa ż.

 przym. rzepakowy

Wiktionary


rzepakowy

przy­miot­nik

 (1.1) roln. zwią­za­ny z rze­pa­kiem

 (1.2) kulin. otrzy­ma­ny wyt­wo­rzo­ny z rze­pa­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miód wie­lok­wia­to­wy różni się sma­kiem od rze­pa­ko­we­go, spa­dzio­we­go, aka­cjo­we­go czy fa­ce­lio­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛpaˈkɔvɨ, AS: žepakovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepak mrz., rzepa ż.

Wiktionary


rzepczyno

Rzep­czy­no (niem. "Rep­zin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Brzeż­no.

We wsi znaj­du­je się od­bu­do­wa­ny z nie­mal zu­peł­nej ruiny ne­o­go­tyc­ki pałac z wieżą zwień­czo­ną blan­ka­mi. Do nie­daw­na wła­ści­cie­lem obiek­tu było sto­wa­rzy­sze­nie To­wa­rzy­stwo Pracy Twór­czej które dzia­ła od roku 1994.

Wikipedia


rzepczyński

naz­wi­sko


SJP.pl


rzepecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Naz­wi­sko pol­skie.

Wikipedia


rzepedź

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rze­pedź ( Репедь) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie sa­noc­kim, w gmi­nie Ko­mań­cza. Leży na po­gra­ni­czu Be­ski­du Ni­skie­go i Bie­szcza­dów. Skła­da się z dwóch czę­ści: hi­sto­rycz­nej w do­li­nie po­to­ku Rze­ped­ka oraz póź­niej­szej, prze­my­sło­wej u zbie­gu rzek Osła­wy i Osła­wi­cy.

Wikipedia


rzepiara

śro­do­wi­sko­wo: ko­bie­ta fo­to­gra­fu­ją­ca się na tle pola rze­pa­ku i pu­bli­ku­ją­ca tego typu zdję­cia w me­diach spo­łecz­no­ścio­wych


SJP.pl


rzepicha

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, rzod­kiew ros­ną­ca dziko w miej­scach pod­mo­kłych, na łą­kach i na na­mu­li­stych brze­gach wód


SJP.pl

Rze­pi­cha (Rzep­ka) – wzmian­ko­wa­na w Kro­ni­ce Galla Ano­ni­ma żona Pia­sta, pro­to­pla­sty dy­na­stii Pia­stów, i matka Sie­mo­wi­ta.

Po­stać Rze­pi­chy po­ja­wia­ła się w źró­dłach za­wsze obok męża, a jej wątek nie był ro­zbu­do­wy­wa­ny. Samo imię ma formę zdrob­nia­łą i po­cho­dzi od rzepy z przy­rost­kiem pom­niej­sza­ją­cym.

Wikipedia


rzepiennicki

przy­miot­nik od: Rze­pien­nik Strzy­żew­ski


SJP.pl


rzepień

rzad­ka ro­śli­na, ros­ną­ca w miej­scach ru­de­ral­nych i cie­plej­szych re­gio­nach Pol­ski


SJP.pl

Rze­pień ("Xant­hium") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go od dwóch do ponad 20 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te są sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne ros­nąc na­tu­ral­nie na obu kon­ty­nen­tach ame­ry­kań­skich, w po­łud­nio­wej Eu­raz­ji i pół­noc­nej Afry­ce, a poza tym in­tro­du­ko­wa­ne na po­zo­sta­łych ob­sza­rach wszyst­kich kon­ty­nen­tów z wy­jąt­kiem An­tark­ty­dy.

Wikipedia


rzepik

ro­śli­na ole­i­sta z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Agri­mo­nia|ref=tak|L.., ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;

 (1.2) bot. ogrod. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bras­si­ca rapa|ref=tak|L.., Bras­si­ca cam­pe­stris subsp. ole­i­fe­ra, pod­ga­tu­nek rzepy

Wiktionary

Rze­pik ("Agri­mo­nia" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. We­dług róż­nych ujęć liczy około 10–21 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go na pół­ku­li pół­noc­nej oraz na ob­sza­rach gór­skich w stre­fie rów­ni­ko­wej. Ro­śli­ny te rosną na łą­kach i w mu­ra­wach. Niek­tó­re ga­tun­ki były w przesz­ło­ści wy­ko­rzy­sty­wa­ne lecz­ni­czo oraz jako źró­dło żół­te­go barw­ni­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzep mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jabłecznik

 (1.2) kapusta właściwa olejowa, rzepa olejna, rzepa właściwa olejowa

Wiktionary


rzepin

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Rze­pin ( Rep­pen) – mia­sto w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Rze­pin.

Rze­pin uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1329 ro­kiem.

Wikipedia


rzepinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­pi­nek – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. słu­bic­kim, w gmi­nie Rze­pin
  • Rze­pi­nek – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Pa­włów
  • Rze­pin

Wikipedia


rzepinianin

miesz­ka­niec Rze­pi­na


SJP.pl


rzepinianka

miesz­kan­ka Rze­pi­na


SJP.pl


rzepiska

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­pi­ska – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Rze­pi­ska – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ta­trzań­skim, w gmi­nie Bu­ko­wi­na Ta­trzań­ska
  • Rze­pi­ska – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Haj­nów­ka
  • Rze­pi­ska – osada w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Stę­ży­ca
  • Rze­pi­ska – osada w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Li­pusz
  • Rze­pi­ska – część wsi Woj­ska w woj. ślą­skim, w pow. tar­no­gór­skim, w gmi­nie Two­róg
  • Rze­pi­ska – nie­stan­da­ry­zo­wa­na część wsi Wan­dy­no­wo w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Bytoń
  • Rze­pi­ski

Wikipedia


rzepiński

przy­miot­nik od: Rze­pin


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rze­pi­nem, do­ty­czą­cy Rze­pi­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzepin mrz.

Wiktionary


rzepka

1. mała, spła­szczo­na kość wcho­dzą­ca w skład stawu ko­la­no­we­go, chro­nią­ca ko­la­no przed ura­za­mi;
2. mała rzepa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: rzepa

 (1.2) anat. nie­du­ża kość chro­nią­ca staw ko­la­no­wy u wielu czwo­ro­no­gów, rów­nież u czło­wie­ka

 (1.3) zool. część od­nó­ża sta­wo­no­ga mię­dzy udem a go­le­nią

Wiktionary

Rzep­ka ( pa­tel­la) – ele­ment koń­czy­ny lub od­nó­ża zwie­rząt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam trzy rzep­ki i ka­pust­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepa ż.

 przym. rzepkowy

Wiktionary


rzepkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Rzep­kow­ski (1921–2000) – pol­ski ofi­cer, ge­ne­rał bry­ga­dy WP, za­stęp­ca do­wód­cy Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej 1967–1983
  • Mi­ro­sław Rzep­kow­ski (ur. 1959) – pol­ski woj­sko­wy, rol­nik i spor­to­wiec spe­cja­li­zu­ją­cy się w strze­lect­wie

Wikipedia


rzepkowy

→ rzep­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z rzep­ką, do­ty­czą­cy rzep­ki

Wiktionary

Patrz:

rzepka

Przykłady

 (1.1) Zmia­ny do­ty­ka­ją­ce chrząst­kę rzep­ki i prze­ciw­le­głych kłyk­ci uda cha­rak­te­ry­zu­ją się roz­włó­knie­niem, pow­sta­niem szcze­lin i eroz­ją do­pro­wa­dza­ją­cą w kon­sek­wen­cji do zmian zwy­rod­nie­nio­wych stawu rzep­ko­wo–udo­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzepka ż.

Wiktionary


rzeplin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­plin – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Żó­ra­wi­na
  • Rze­plin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ul­hó­wek
  • Rze­plin – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Skała
  • Rze­plin – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­ro­sław­skim, w gmi­nie Pruch­nik
  • Rze­plin-Osada, Ko­lo­nia Rze­plin

Wikipedia


rzepliński

naz­wi­sko


SJP.pl


rzepnica

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych o drob­nych, li­ro­wa­tych li­ściach i żół­tych kwia­tach, po­spo­li­ta w całej Pol­sce; gor­czy­ca; ogni­cha


SJP.pl

Rzep­ni­ca (ka­szub. Rzep­ni­ca; niem. "Sep­nitz") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce na Po­je­zie­rzu By­tow­skim po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Bytów. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy 228. Na te­re­nie wsi znaj­du­je się je­zio­ro Rzep­ni­ca oraz wiele lasów. Wieś bez­poś­red­nio przy­le­ga do By­to­wa i sta­no­wi już wła­ści­wie jego pół­noc­no-wschod­nie przed­mie­ście.

Wikipedia


rzepnik

motyl z ro­dzi­ny bie­lin­ko­wa­tych, szkod­nik niek­tó­rych upraw; bie­li­nek rzep­nik


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzep­nik – wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, po­wie­cie kro­śnień­skim, gmi­nie Wo­ja­szów­ka
  • Rzep­nik – potok w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, po­wie­cie kra­kow­skim, gmi­nie Mo­gi­la­ny

Wikipedia


rzepowaty

wa­rzy­wa rze­po­wa­te - grupa wa­rzyw obej­mu­ją­ca rzepę, bru­kiew, rzod­kiew, rzod­kiew­kę i rzod­kiew ja­poń­ską


SJP.pl


rzepowy

→ rzep, → rzepa


SJP.pl

Patrz:

rzep, → rzepa

rzepołuch

ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych; ma­ko­ląg­wa żół­to­dzio­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­du­e­lis fla­vi­ro­stris|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny ziar­no­ja­dów;

Wiktionary

Rze­po­łuch, ma­ko­ląg­wa żół­to­dzio­ba ("Li­na­ria fla­vi­ro­stris") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych (Frin­gil­li­dae), za­miesz­ku­ją­cy Wyspy Bry­tyj­skie, Pół­wy­sep Skan­dy­naw­ski, Ka­u­kaz oraz za­chod­nią i środ­ko­wą Azję.

W Pol­sce nie­licz­nie po­ja­wia się na prze­lo­tach (IX–XII i III–IV) i zi­mu­je; lo­kal­nie może być śred­nio licz­ny.

Wikipedia


rzerzęczyce

Rze­rzę­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Kłom­ni­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go. Miej­sco­wość liczy ok. 1,8 tys. miesz­kań­ców, co sta­wia ją na dru­gim miej­scu w gmi­nie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści.

Wikipedia


rzesiowski

naz­wi­sko


SJP.pl


rzeski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z rze­szą, do­ty­czą­cy rze­szy (np.: Rze­szy Nie­miec­kiej lub Mo­nar­chii Au­stro-Wę­gier­skiej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W roku 955 dnia 10 sierp­nia po­nie­śli Wę­grzy zu­peł­ną klę­skę nad Le­chem pod Augs­bur­giem. Ce­sarz Otton I. po­ra­ził ich na głowę, wy­pę­dził z Mar­chii wschod­niej i po­sta­no­wił roku 983 Le­o­pol­da Ba­ben­ber­ga mar­gra­bią, gdy Bur­chard, wójt rze­ski ra­ty­zboń­ski, który tę god­ność pia­sto­wał, żyć prze­stał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeszański, rzeszny, rzeszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeszowy

Wiktionary


rzesza

duża licz­ba ludzi; tłum; ciżba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mnó­stwo, duża licz­ba ludzi

 (1.2) adm. polit. duże pań­stwo pow­sta­łe z po­łą­cze­nia mniej­szych jed­no­stek

Wiktionary

Rze­sza (niem. "Reich") – hi­sto­rycz­ne okre­śle­nie pań­stwa nie­miec­kie­go, sto­so­wa­ne dla pod­kre­śle­nia jed­no­ści au­to­no­micz­nych nie­miec­kich re­gio­nów lub państw re­gio­nal­nych.

Można wy­róż­nić czte­ry okre­sy hi­sto­rycz­ne, w któ­rych pań­stwo­wość nie­miec­ka okre­śla­na była w ten spo­sób:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʃa, AS: žeša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeszański, rzeszowy, rzeski, rzeszny

 czas. zrzeszać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłum, ciżba, masa

Wiktionary


rzeszanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Rze­szy, Wiel­kiej Rze­szy lub Małej Rze­szy w re­jo­nie wi­leń­skim

 (1.2) miesz­ka­niec rze­szy (na przy­kład Rze­szy Nie­miec­kiej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzesza ż., rzesza ż., rzeszanka ż.

 przym. rzeszański, rzeszowy, rzeski, rzeszny

Wiktionary


rzeszański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Rze­szy, Wiel­kiej Rze­szy lub Małej Rze­szy w re­jo­nie wi­leń­skim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., Rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeszowy, rzeski, rzeszny

Wiktionary


rzesze

duża licz­ba ludzi; tłum; ciżba


SJP.pl


rzesznikowo

Rzesz­ni­ko­wo (do 1945 r. niem. "Re­sel­kow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Rymań przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 112. Przez Resz­ni­ko­wo prze­pły­wa stru­ga Rzecz­ni­ca, do któ­rej wpada tutaj potok Wę­gor­ka. Na za­chód od wsi pły­nie rzeka Moł­sto­wa.

Wikipedia


rzeszny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z rze­szą, do­ty­czą­cy rze­szy (np.: Rze­szy Nie­miec­kiej lub Mo­nar­chii Au­stro-Wę­gier­skiej)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż.

 przym. rzeski, rzeszowy, rzeszański

Wiktionary


rzeszotarowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rze­szo­ta­ra­mi, do­ty­czą­cy Rze­szo­ta­rach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszotary nmos., rzeszoto n.

Wiktionary


rzeszotarski

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rze­szo­tar­stwem, do­ty­czą­cy rze­szo­tar­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszotarstwo n., rzeszoto n., Rzeszotary nmos.

Wiktionary


rzeszotary

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w gmi­nie Mił­ko­wi­ce;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w gmi­nie Świąt­ni­ki Górne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­szo­ta­ry – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. le­gnic­kim, w gmi­nie Mił­ko­wi­ce
  • Rze­szo­ta­ry – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Świąt­ni­ki Górne
  • Rze­szo­ta­ry – dawna gro­ma­da w po­wie­cie kra­kow­skim
  • Rze­szo­ta­ry – dawna gro­ma­da w po­wie­cie le­gnic­kim
  • Rze­szo­ta­ry – przy­sta­nek ko­le­jo­wy, nieg­dyś sta­cja ko­le­jo­wa w Rze­szo­ta­rach, w po­wie­cie le­gnic­kim
  • Rze­szo­ta­ry-Chwa­ły
  • Rze­szo­ta­ry-Gor­ta­ty
  • Rze­szo­ta­ry-Pszcze­le
  • Rze­szo­ta­ry-Stara Wieś
  • Rze­szo­ta­ry-Za­wa­dy

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzeszotarzanin m., rzeszotarzanka ż., rzeszoto n., rzeszotko n., rzeszotarz m., rzeszotnik m., Rzeszotków m., Rzeszotko n., rzeszotarstwo n.

 przym. rzeszotarowy, rzeszotowy, rzeszotarski

Wiktionary


rzeszotko

Rze­szot­ko – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Oj­rzeń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


rzeszotnik

daw­niej: rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy rze­szo­ta, sita


SJP.pl


rzeszoto

1. sito;
2. prze­tak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. sito o du­żych ot­wo­rach

Wiktionary

Rze­szo­to – skała na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej (część Wy­ży­ny Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej), w miej­sco­wo­ści Su­ło­szo­wa w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Su­ło­szo­wa. Skała znaj­du­je się w lesie, w gór­nej czę­ści oro­gra­ficz­nie pra­we­go zbo­cza wą­wo­zu Babie Doły i można do niej do­je­chać as­fal­to­wą drogą, którą pro­wa­dzi szlak ro­we­ro­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ko­mór­ce zna­le­zio­no stare, przer­dze­wia­łe rze­szo­to.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʃɔtɔ, AS: žešoto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszotarz mos., rzeszotnik mos., rzeszotarstwo n., geogr. Rzeszotary nmos., rzeszotarzanin mos., rzeszotarzanka ż., Rzeszotków m., Rzeszotko n., Rzeszoto n.

:: zdrobn. rzeszotko n.

 przym. rzeszotowy, rzeszotarski; rzeszotarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetak

Wiktionary


rzeszotowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rze­szo­tem, do­ty­czą­cy rze­szo­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszoto n., Rzeszotary nmos.

Wiktionary


rzeszowiak

po­tocz­nie: rze­szo­wia­nin (miesz­ka­niec Rze­szo­wa)


SJP.pl


rzeszowianin

miesz­ka­niec Rze­szo­wa; Rze­szo­wiak (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Rze­szo­wa

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Rze­szo­wa, uro­dzo­na w Rze­szo­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: žešovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowskie n., Rzeszowianin m., Rzeszowianka ż.

:: fż. rzeszowianka ż.

 przym. rzeszowski

Wiktionary


rzeszowianka

miesz­kan­ka Rze­szo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Rze­szo­wa

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Rze­szo­wa, uro­dzo­na w Rze­szo­wie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔˈvʲjãnka, AS: žešovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowianin m., Rzeszowianka ż.

:: fm. rzeszowianin m.

 przym. rzeszowski

Wiktionary


rzeszowski

przy­miot­nik od: Rze­szów, Rze­szow­skie (Rze­szow­szczyz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Rze­szo­wa, zwią­za­ny z Rze­szo­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie pię­cio­let­niej swej dzia­łal­no­ści Radio rze­szow­skie do­ko­na­ło na­gra­nia około 25-ciu ze­spo­łów wo­kal­nych i kapel lu­do­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʃɔfsʲci, AS: žešofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeszowianin m., rzeszowianka ż., Rzeszów m., Rzeszowszczyzna ż., Rzeszowskie n.

 przym. rzeszowy

Wiktionary


rzeszowskie

przy­miot­nik od: Rze­szów, Rze­szow­skie (Rze­szow­szczyz­na)


SJP.pl


rzeszowszczyzna

re­gion rze­szow­ski; Rze­szow­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. re­gion wokół Rze­szo­wa, obej­mu­ją­cy w przy­bli­że­niu ob­szar daw­ne­go wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go lub obec­ne­go pod­kar­pac­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rze­szow­szczyz­na jest po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʃɔfˈʃt͡ʃɨzna, AS: žešofščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszów mrz., Rzeszowskie n., rzeszowiak mos., Rzeszowianin mos., rzeszowianin mos., Rzeszowianka ż., rzeszowianka ż.

 przym. rzeszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rzeszowskie, Podkarpackie

Wiktionary


rzeszowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rze­szą, do­ty­czą­cy rze­szy (np.: Rze­szy Nie­miec­kiej lub Mo­nar­chii Au­stro-Wę­gier­skiej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cen­tral­ne wła­dze Rze­szy nie­miec­kiej były daw­niej: Urząd spraw zew­nętrz­nych (Aus­war­ti­ges Amt), Rze­szo­wy Urząd spraw wew­nętrz­nych (Re­ich­samt des In­nern), Rze­szo­wy Urząd Ma­ry­nar­ki (Re­ichs­ma­ri­ne­amt), Rze­szo­wy Urząd spra­wied­li­wo­ści (Re­ich­sju­sti­zamt), Rze­szo­wy Urząd skar­bo­wy (Re­ichss­chat­zamt) i je­szcze kilka in­nych urzę­dów sic..

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzesza ż., rzeszanin m., rzeszanka ż., Rzeszów m.

 przym. rzeski, rzeszny, rzeszański, rzeszowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeski

Wiktionary


rzeszut

naz­wi­sko


SJP.pl


rzeszutek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Rze­szu­tek (ur. 1991) – pol­ski za­wod­nik w sko­kach do wody
  • Emil Rze­szu­tek (1940–1997) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, rek­tor se­mi­na­rium du­chow­ne­go „Ho­sia­num” w Olsz­ty­nie
  • Zdzi­sław Rze­szu­tek (1918–1998) – pol­ski za­kon­nik, ka­pu­cyn, bi­bli­sta, tłu­macz Pisma Świę­te­go z ję­zy­ków ory­gi­nal­nych

Wikipedia


rzeszyn

Rze­szyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Je­zio­ra Wiel­kie.

Wikipedia


rzeszynek

Rze­szy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Je­zio­ra Wiel­kie.

Wikipedia


rzeszów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim;

Wiktionary

}|-

Rze­szów – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce, sto­li­ca wo­je­wództ­wa pod­kar­pac­kie­go i oś­ro­dek aglo­me­ra­cji rze­szow­skiej. We­dług naj­no­wszych da­nych GUS z 30 czerw­ca 2026 r. Rze­szów za­miesz­ki­wa­ło 199 604 osoby, co czyni go 14. mia­stem Pol­ski pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród miej­sco­wo­ści daw­nej Rusi Czer­wo­nej, któ­ry­mi król Ka­zi­mierz Wiel­ki prze­ja­wiał szcze­gól­ne za­in­te­re­so­wa­nie, znaj­do­wał się Rze­szów.

 (1.1) W Rze­szo­wie i oko­li­cach stwo­rzy­li sieć firm słu­pów – za­re­je­stro­wa­nych na pod­sta­wio­nych ludzi – które brały ma­te­ria­ły od pro­du­cen­tów i hur­tow­ni­ków, de­kla­ru­jąc póź­niej­szą za­pła­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʃuf, AS: žešuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeszowszczyzna ż., rzeszowianin m., rzeszowianka ż.

 przym. rzeszowski, podrzeszowski, rzeszowy

Wiktionary


rzeszówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rze­szó­wek – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zło­to­ryj­skim, w gmi­nie Świe­rza­wa
  • Rze­szó­wek – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Oksa

Wikipedia


rzetelnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób rze­tel­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzetelność ż.

 przym. rzetelny

Wiktionary


rzetelniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rze­tel­nie


SJP.pl


rzetelniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rze­tel­ny


SJP.pl


rzetelność

książ­ko­wo:
1. ucz­ci­wość, su­mien­ność, so­lid­ność;
2. praw­dzi­wość, au­ten­tycz­ność, wia­ry­god­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha do­kład­ne­go wy­peł­nia­nia obo­wiąz­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rze­tel­ność – po­zy­tyw­na cecha cha­rak­te­ru świad­czą­ca o pre­cy­zyj­no­ści, do­kład­no­ści i po­praw­no­ści wy­ko­ny­wa­nych zadań, bę­dą­ca ich zło­że­niem.
  • rze­tel­ność – w me­to­do­lo­gii nauki, cecha oz­na­cza­ją­ca pow­ta­rzal­ność po­mia­ru.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rzetelny

 przysł. rzetelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładność, solidność, wiarygodność

Wiktionary


rzetelny

książ­ko­wo:
1. na­le­ży­cie wy­ko­nu­ją­cy swoją pracę, so­lid­nie wy­peł­nia­ją­cy przy­ję­te na sie­bie obo­wiąz­ki; su­mien­ny, so­lid­ny, godny za­u­fa­nia;
2. wy­ko­na­ny w spo­sób do­kład­ny, na­le­ży­ty; po­rząd­ny, wła­ści­wy, so­lid­ny;
3. zgod­ny z praw­dą, nie­u­da­wa­ny; praw­dzi­wy, au­ten­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­le­ży­cie wy­ko­nu­ją­cy swoje obo­wiąz­ki

 (1.2) od­po­wia­da­ją­cy wy­ma­ga­niom

 (1.3) zgod­ny z praw­dą, wia­ry­god­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Skon­cen­truj­my się więc na eli­tach. Rze­tel­ne ba­da­nie elit oka­za­ło się moż­li­we do­pie­ro po upad­ku sy­ste­mu ko­mu­ni­stycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈtɛlnɨ, AS: žetelny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzetelność ż.

 przysł. rzetelnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) solidny

 (1.2) należyty, właściwy, odpowiedni

 (1.3) prawdziwy, autentyczny, wiarygodny

Wiktionary


rzewień

by­li­na o du­żych li­ściach z ja­dal­ny­mi ogon­ka­mi; ra­bar­bar


SJP.pl


rzewieński

→ Rzew­nie (wieś i gmina wiej­ska w Pol­sce); rzew­nień­ski


SJP.pl


rzewliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rzew­li­wie


SJP.pl


rzewliwość

książ­ko­wo: cecha tego, co jest pełne bólu, żalu, smut­ku, tęs­kno­ty; tkli­wość, smęt­ność, rzew­ność, ckli­wość


SJP.pl


rzewliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rzew­li­wy


SJP.pl


rzewliwy

książ­ko­wo: pełen bólu, żalu, smut­ku, tęs­kno­ty; tkli­wy, smęt­ny, rzew­ny, tęs­kny


SJP.pl


rzewnia

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny rzew­nio­wa­tych, o sil­nie zre­du­ko­wa­nych li­ściach, ros­ną­ce prze­de wszyst­kim na te­re­nach pu­styn­nych i sa­wan­no­wych; ka­zu­a­ry­na


SJP.pl

Rzew­nia, ka­zu­a­ry­na ("Ca­su­a­ri­na" L.) – ro­dzaj drzew lub krze­wów z ro­dzi­ny rzew­nio­wa­tych "Ca­su­a­ri­na­ce­ae". Obej­mu­je 14 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na­tu­ral­nie w po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji i Au­stra­lii, ale zo­sta­ły sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej.

Wikipedia


rzewniański

do­ty­czą­cy Rzew­nia, zwią­za­ny z Rzew­niem


SJP.pl


rzewnie

książ­ko­wo: pełen bólu, żalu, smut­ku, tęs­kno­ty; tkli­wy, smęt­ny, rzew­li­wy, tęs­kny


SJP.pl

Rzew­nie – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Rzew­nie.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Rzew­nie.

W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się ko­ściół, który jest sie­dzi­bą pa­ra­fii św. Jacka. W struk­tu­rze ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go pa­ra­fia na­le­ży do me­tro­po­lii bia­ło­stoc­kiej, die­cez­ji łom­żyń­skiej, de­ka­na­tu Różan.

Wikipedia


rzewniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rzew­nie


SJP.pl


rzewniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rzew­ny


SJP.pl


rzewnieński

→ Rzew­nie (wieś i gmina wiej­ska w Pol­sce); rze­wień­ski


SJP.pl


rzewniowate

o ce­chach rzew­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Rzew­nio­wa­te ("Ca­su­a­ri­na­ce­ae" R. Br.) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu bu­kow­ców ("Fa­ga­les"). Za­li­cza się tutaj 4 ro­dza­je z 95 ga­tun­ka­mi. Za­sięg ich wy­stę­po­wa­nia obej­mu­je ob­szar od Ma­da­ga­ska­ru, po­przez po­łud­nio­wo-wschod­nią Azję do wysp Oce­a­nii i Au­stra­lii, gdzie znaj­du­je się cen­trum zróż­ni­co­wa­nia ro­dzi­ny. Ślady ko­pal­ne świad­czą o daw­nym wy­stę­po­wa­niu tych ro­ślin także w po­łud­nio­wej Afry­ce i w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Wikipedia


rzewniowaty

o ce­chach rzew­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rzewniowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


rzewniowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


rzewnowo

Rzew­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 106 Rzew­no­wo - Star­gard - Py­rzy­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


rzewność

książ­ko­wo: cecha tego, co jest pełne bólu, żalu, smut­ku, tęs­kno­ty; tkli­wość, smęt­ność, rzew­li­wość, ckli­wość


SJP.pl


rzewny

książ­ko­wo: pełen bólu, żalu, smut­ku, tęs­kno­ty; tkli­wy, smęt­ny, rzew­li­wy, tęs­kny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ża­łos­ny, tęs­kny, pełen smut­ku

Wiktionary

Rzew­ny ("Ur­wi­sko") – potok w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, do­pływ Wilgi o dłu­go­ści 6,8 km. Cały swój bieg potok prze­pły­wa na ob­sza­rze mia­sta Kra­ko­wa. Wy­pły­wa w Si­dzi­nie. Spły­wa w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim przez Kliny Za­ci­sze, Kliny Bor­kow­skie, Borek Fa­łęc­ki, po po­łud­nio­wej stro­nie Cmen­ta­rza pa­ra­fial­ne­go Borek Fa­łęc­ki i Lasu Bor­kow­skie­go, w są­siedzt­wie pętli tram­wa­jo­wej „Borek Fa­łęc­ki”, na­stęp­nie rów­no­le­gle do ulicy Za­ko­piań­skiej w rejon ulicy Zbro­ja­rzy, gdzie wpły­wa do ko­lek­to­ra, któ­rym prze­pły­wa aż do wy­lo­tu przed uj­ściem do Wilgi w Ła­giew­ni­kach w re­jo­nie ulicy Lud­wi­sa­rzy na wy­so­ko­ści 205 m n.p.m.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jej rzew­ny la­ment po­ru­szył serce hra­bie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzewność ż.

 przysł. rzewnie, rzewno

Wiktionary


rzewuski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Rze­wu­ski (?–1717) – rot­mistrz kró­lew­ski, kasz­te­lan pod­la­ski i sta­ro­sta wiski
  • Adam Rze­wu­ski (1805–1888) – ge­ne­rał ro­syj­ski
  • Adam Wa­wrzy­niec Rze­wu­ski (1760–1825) – kasz­te­lan wi­teb­ski, pu­bli­cy­sta, po­li­tyk
  • Ale­xan­der Rze­wu­ski (1863–1941) – pol­ski ra­dio­log prak­ty­ku­ją­cy w Szwaj­ca­rii
  • Fran­ci­szek Rze­wu­ski (1730–1800) – pi­sarz polny ko­ron­ny, póź­niej mar­sza­łek nad­wor­ny ko­ron­ny oraz mar­sza­łek wiel­ki ko­ron­ny od 1783
  • Hen­ryk Rze­wu­ski (1791–1866) – pi­sarz, pse­u­do­nim li­te­rac­ki Ja­rosz Bejła
  • Józef Rze­wu­ski (1739–1816) – sta­ro­sta dro­ho­byc­ki, ge­ne­rał lejt­nant wiel­ki li­tew­ski, poseł.
  • Fran­ci­szek Ka­zi­mierz Rze­wu­ski (?–1683) – stol­nik po­dol­ski, poseł na sejm
  • Mi­chał Flo­rian Rze­wu­ski (?–1687) – pi­sarz ziem­ski lwow­ski, puł­kow­nik kró­lew­ski, pod­skar­bi nad­wor­ny ko­ron­ny od 1681 oraz sta­ro­sta chełm­ski
  • Mi­chał Józef Rze­wu­ski (1699–1769) – wo­je­wo­da po­dol­ski, wo­je­wo­da pod­la­ski, pi­sarz wiel­ki ko­ron­ny, kraj­czy wiel­ki ko­ron­ny
  • Pawel Rze­wu­ski (1804-1892) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Paweł Rze­wu­ski (1990-) – pol­ski pi­sarz

Wikipedia


rzewuszki

Rze­wusz­ki – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Sar­na­ki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa i Mę­czen­ni­ka w Sar­na­kach.

Wikipedia


rzez

1. ro­dzaj ostrza w niek­tó­rych przy­rzą­dach słu­żą­cych do cię­cia
2. cię­cie, prze­pi­ło­wa­nie, przerz­nię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ro­dzaj ostrza w niek­tó­rych ma­szy­nach, przy­rzą­dach słu­żą­cych do cię­cia

 (1.2) techn. cię­cie, przerz­nię­cie, prze­pi­ło­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przekrój

Wiktionary


rzezactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. czyn­ność rze­za­nia, zaj­mo­wa­nie się rze­za­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary


rzezacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. rzeź­biarz, ry­tow­nik, sny­cerz

 (1.2) daw. za­bój­ca, mor­der­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary


rzezak

1. ro­dzaj ostrza w siecz­kar­ni, pługu lub in­nych na­rzę­dziach;
2. zwie­rzę przez­na­czo­ne do uboju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj spe­cjal­ne­go ostrza w siecz­kar­ni, pługu lub in­nych go­spo­dar­czych na­rzę­dziach me­cha­nicz­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) w za­kła­dach przet­wór­stwa mięs­ne­go: pra­cow­nik, który za­rzy­na drób

 (2.2) rel. rzeź­nik ży­dow­ski, do­ko­nu­ją­cy uboju zwie­rząt we­dług prze­pi­sów ry­tu­al­nych

 (2.3) rel. czło­wiek do­peł­nia­ją­cy obrząd­ku obrze­za­nia u żydów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezacz mos., rzezanie n., rzezactwo n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.3) mohel

Wiktionary


rzezanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. cię­cie na czę­ści

 (1.2) przest. rzeź­bie­nie

 (1.3) daw. bicie, za­bi­ja­nie

 (1.4) daw. do­ko­ny­wa­nie obrze­za­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary


rzezaniec

męż­czyz­na po­zba­wio­ny jąder; ka­strat; eu­nuch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. eu­nuch

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzezać ndk.

 rzecz. rzeźnik mrz./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kastrat, eunuch, trzebieniec

Wiktionary


rzezawa

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rze­za­wa – wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie bo­cheń­skim, w gmi­nie Rze­za­wa, w za­chod­nim krań­cu Kot­li­ny San­do­mier­skiej, na pół­noc­ny wschód od Boch­ni. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Rze­za­wa.

W roku 2021 we wsi miesz­ka­ły 2894 osoby, z czego 51,4% miesz­kań­ców sta­no­wi­ły ko­bie­ty, a 48,6% męż­czyź­ni.

Wikipedia


rzezawski

przy­miot­nik od: Rze­za­wa


SJP.pl


rzezać

prze­sta­rza­le: ciąć, rzeź­bić, pi­ło­wać, szli­fo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. (współcz. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk.) ciąć na czę­ści, rżnąć

 (1.2) przest. rzeź­bić, cię­ciem wy­do­by­wać kształt

 (1.3) daw. bić, za­bi­jać

 (1.4) daw. do­ko­ny­wać obrze­za­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rze­zać się (dk. brak)

 (2.1) daw. za­bi­jać się, mor­do­wać się naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Koło ogro­du wy­so­ki płot z zie­lo­nych szta­chet, a każda szta­che­ta u góry w upro­szczo­ny kształt serca rze­za­na. Ile szta­chet, tyle serc zie­lo­nych. Ładne to było.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzez mrz., rzeź ż., rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezactwo n., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. ciąć, krajać, kroić, odcinać, piłować, przerzynać; gw. Górny Śląsk rżnóńć

 (1.2) współcz. ryć, rżnąć, strugać, wycinać, żłobić

 (1.3) współcz. eksterminować, mordować, ukatrupiać, utrupiać, uśmiercać, wybijać, zabijać; kłaść kogoś trupem, odbierać komuś życie, pozbawić kogoś życia; eufem. wyprawiać / wysyłać kogoś na tamten świat

 (1.4) współcz. obrzezywać

Wiktionary


rzezimieszek

zło­dziej, rabuś, ban­dy­ta, opry­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. zło­dziej, rabuś, ban­dzior

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tasz tego rze­zi­miesz­ka, co nie zdą­żył je­szcze krwi ze szty­le­tu otrzeć, a już z cy­nicz­nym uśmie­chem szedł w ob­ję­cia czter­na­sto­la­tek... I pa­mię­tasz jego roz­mo­wę ostat­nią?...

 (1.1) — Tak! stanę! — za­wo­ła­łem. — Nie je­stem rze­zi­miesz­kiem, ani też (przy­najm­niej dotąd) za­bój­cą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk, AS: žeźĩmʹi ̯ešek

Wiktionary


rześciowate

o ce­chach rze­ścio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Rze­ścio­wa­te ("Re­stio­na­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu wiech­li­now­ców. Na­le­ży tu ok. 545 ga­tun­ków za­li­cza­nych do 64 ro­dza­jów. Naj­licz­niej­sze w ga­tun­ki są ro­dza­je: rześć "Re­stio" (90 ga­tun­ków), "Is­chy­ro­le­pis" (50), "Ele­gia" (35), "Tham­no­chor­tus" (35).

Wikipedia


rześciowaty

o ce­chach rze­ścio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rześciowce

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


rześciowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych


SJP.pl


rześki

1. pełen werwy, ocho­ty do życia i pracy; dziar­ski, żwawy, wy­po­czę­ty, ener­gicz­ny;
2. bę­dą­cy wy­ra­zem czy­jejś ocho­ty do życia, do­bre­go sa­mo­po­czu­cia, np. rześ­ki wy­gląd;
3. prze­no­śnie: da­ją­cy orzeź­wie­nie, ochło­dę; orzeź­wia­ją­cy, chłod­ny, odś­wie­ża­ją­cy, ożyw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pełen chęci do dzia­ła­nia

 (1.2) świad­czą­cy o wi­go­rze, go­to­wo­ści do dzia­ła­nia

 (1.3) pełen orzeź­wie­nia, świe­żo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kiedy zaś szym­pans wra­cał do swo­jej chaty, ten nie­daw­no rześ­ki i pełen ognia twór oka­zy­wał się star­cem, znie­do­łęż­nia­łym i apa­tycz­nym.

 (1.3) Dzie­sięć minut póź­niej barka roz­po­czę­ła swój długi zjazd na rów­ni­ny, a pie­sek sie­dział na dzio­bie i roz­ko­szo­wał się rześ­ką bryzą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rześkość ż.

 przysł. rześko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziarski, krzepki, ochoczy, rzeźwy, wypoczęty

 (1.2) dynamiczny, rzeźwy, świeży, zdrowy, żwawy

 (1.3) chłodnawy, chłodny, orzeźwiający, ożywczy

Wiktionary


rześko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób rześ­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rześkość ż.

 przym. rześki

Wiktionary


rześkość

1. uczu­cie ocho­ty do życia i pracy; dziar­skość, werwa, wigor, ener­gicz­ność;
2. prze­no­śnie: cecha tego, co orzeź­wia, chło­dzi; świe­żość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest rześ­kie; cecha tego, kto jest rześ­ki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rześki

 przysł. rześko

Wiktionary


rześć

ro­dzaj ro­ślin z rzędu wiech­li­now­ców, wy­stę­pu­ją­cy w około 90 ga­tun­kach


SJP.pl


rzeź

1. ubój zwie­rząt
2. ma­so­wy mord; ma­sa­kra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bru­tal­ne mor­der­stwo (naj­czę­ściej do­ko­ny­wa­ne na dużej ilo­ści ist­nień)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rzeź – ubój zwie­rząt
  • rzeź – po­tocz­nie ma­sa­kra, lu­do­bój­stwo
  • Rzeź (oryg. Car­na­ge) – film z 2011 roku, w re­ży­se­rii Ro­ma­na Po­lań­skie­go
  • Rzeź (oryg. The Trip­per) − hor­ror fil­mo­wy z 2006 roku, w re­ży­se­rii Da­vi­da Ar­qu­et­te’a

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛɕ, AS: žeś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźnia ż., rzeźnik mos., rzezaniec mos., rzez mrz., rzezak mrz./mos., rzezacz mos., rzezanie n., obrzezek mrz., obrzezaniec mos., obrzezanie n., obrzezywanie n., porzezanie n., wyrzezanie n., zarzezanie n.

 czas. rzezać ndk., obrzezać dk., obrzezywać ndk., porzezać dk., wyrzezać dk., zarzezać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) masakra, pogrom

Wiktionary


rzeźba

1. uksz­tał­to­wa­nie po­wierzch­ni
2. trój­wy­mia­ro­wa forma ar­ty­stycz­na
3. gałąź sztuk pla­stycz­nych obej­mu­ją­ca two­rze­nie trój­wy­mia­ro­wych form z róż­nych ma­te­ria­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. dzie­dzi­na sztuk pla­stycz­nych zwią­za­na z two­rze­niem trój­wy­mia­ro­wych form z róż­nych ma­te­ria­łów;

 (1.2) szt. trój­wy­mia­ro­wy obiekt bę­dą­cy formą ar­ty­stycz­ną

 (1.3) geogr. geol. uksz­tał­to­wa­nie te­re­nu;

 (1.4) uksz­tał­to­wa­nie bu­dyn­ku

 (1.5) pot. uksz­tał­to­wa­nie po­wierzch­ni, ciała

 (1.6) stpol. rzeź, rze­za­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś na za­ję­ciach z rzeź­by wy­pa­la­li­śmy nasze gli­nia­ne na­czy­nia.

 (1.2) Wenus z Milo to mar­mu­ro­wa rzeź­ba, która znaj­du­je się w Mu­ze­um Luwru.

 (1.3) Wydma jest formą rzeź­by po­wierzch­ni ziemi po­cho­dze­nia eo­licz­ne­go.

 (1.5) Tre­ning na rzeź­bę – to tre­ning, któ­re­go celem jest na­da­nie mię­śniom od­po­wied­nich kształ­tów i pro­por­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑba, AS: žeźba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźbiarstwo n., rzeźbiarz m., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźbiarstwo

 (1.3) morfologia

Wiktionary


rzeźbiarka

→ rzeź­biarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. ar­tyst­ka, która wy­ko­nu­je rzeź­by

 (1.2) pot. gwara. rzeź­biar­stwo

Wiktionary

Patrz:

rzeźbiarz

Wymowa:

IPA: ʒɛʑˈbʲjarka, AS: žeźbʹi ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbienie n.

:: fm. rzeźbiarz m.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary


rzeźbiarski

do­ty­czą­cy rzeź­bia­rza, rzeź­biar­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szt. zwią­za­ny z rzeź­bia­rzem, rzeź­biar­stwem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbiarz mos., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 czas. narzeźbić dk., porzeźbić ndk., rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary


rzeźbiarsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób rzeź­biar­ski

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzeźbić, wyrzeźbić

 rzecz. rzeźbiarz mos., rzeźbiarstwo n., rzeźbiarka ż.

 przym. rzeźbiarski

Wiktionary


rzeźbiarstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. sztu­ka two­rze­nia rzeźb

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „rzeź­ba”. Zo­bacz też: rzeź­ba te­re­nu.

Rzeź­biar­stwo – dzie­dzi­na sztuk pla­stycz­nych zwią­za­na z two­rze­niem trój­wy­mia­ro­wych form z róż­nych ma­te­ria­łów, co odróż­nia ją od ma­lar­stwa i gra­fi­ki, zwy­kle dwu­wy­mia­ro­wych.

Efek­tem rzeź­biar­stwa są rzeź­by, przez­na­czo­ne zwy­kle do oglą­da­nia do­o­kol­ne­go. Ce­cha­mi rzeźb jest zwy­kle fak­tu­ra (za­leż­na od ma­te­ria­łu) oraz kolor (po­li­chro­mia), a także skala (mi­nia­tu­ro­wa lub mo­nu­men­tal­na).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarz m., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźba

Wiktionary


rzeźbiarz

ar­ty­sta two­rzą­cy rzeź­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. ar­ty­sta two­rzą­cy prze­strzen­ne dzie­ła sztu­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rzeź­biarz – osoba trud­nią­ca się rzeź­biar­stwem
  • Rzeź­biarz – gwia­zdo­zbiór

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑbʲjaʃ, AS: žeźbʹi ̯aš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźba ż., rzeźbiarstwo n., rzeźbienie n., wyrzeźbienie n.

:: fż. rzeźbiarka ż.

 czas. rzeźbić ndk., wyrzeźbić dk.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

Wiktionary


rzeźbienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzeź­bić.

 (1.2) wy­rzeź­bio­ny w czymś kształt, wzór, forma

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛʑˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: žeźbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzeźbić, wyrzeźbić

 rzecz. rzeźbiarstwo n., rzeźbiarka ż., rzeźbiarz m., rzeźba

 przym. rzeźbiarski

Wiktionary


rzeźbić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­rzeź­bić)

 (1.1) szt. wy­ci­nać w czymś, na­da­jąc okre­ślo­ny kształt

 (1.2) przen. kształ­to­wać wła­ści­wą po­stać

 (1.3) przen. pot. wy­ko­ny­wać coś nie­prze­my­śla­nie lub byle jak (po­gard­li­wie o czyn­no­ści)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­rzeź­bi­łem sobie fu­jar­kę z drew­na.

 (1.2) Ar­ka­diusz nic tylko spę­dza całe dnie na si­łow­ni i rzeź­bi swoje mę­skie ciało.

 (1.3) Nie wiem, co teraz rzeź­bisz z tymi pa­pie­ra­mi, ale obie­ca­łeś mi pomóc z dzieć­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑbʲit͡ɕ, AS: žeźbʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźbiarz m., rzeźbiarstwo n., rzeźba ż., rzeźbiarka ż., rzeźbienie n.

 przym. rzeźbiarski

 przysł. rzeźbiarsko

 czas. wyrzeźbić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rytować, strugać

Wiktionary


rzeźbotwórczy

zwią­za­ny ze zmia­na­mi uksz­tał­to­wa­nia po­wierzch­ni Ziemi, wpły­wa­ją­cy na rzeź­bę te­re­nu


SJP.pl


rzeźnia

1. po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do uboju zwie­rząt;
2. ma­so­wy mord; po­grom; ma­sa­kra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce, gdzie za­bi­ja się zwie­rzę­ta dla celów spo­żyw­czych, spra­wia tusze i dzie­li mięso;

 (1.2) pot. przen. akt ma­so­we­go, okrut­ne­go za­bi­ja­nia

 (1.3) daw. jatki, w któ­rych sprze­da­je się mięso

 (1.4) daw. rynna, którą spu­szcza się drew­no z gór na ni­zi­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pó­ki będą ist­nia­ły rzeź­nie, będą ist­nia­ły i pola bitew.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑɲa, AS: žeźńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeź ż., rzeźnik m., rzeźniczka ż., rzeźniczyna ż., rzeźnictwo n., rzezanie n., obrzezanie n., rzezalnia ż., rzeźnica ż., rzeźniczanka ż., rzeźność ż., obrzezaniec mos., obrzezek mrz., obrzezywanie n., porzezanie n., rzez mrz., rzezactwo n., rzezacz mos., rzezak mos./mrz.

 czas. porzezać, obrzezywać, rzezać ndk., obrzezać dk.

 przym. rzeźny, rzeźniczy, rzeźnicki, rzeźniany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ubojnia; daw. szlachtuz, kutlof, rzezalnia, rzeźnica

 (1.2) rzeź, pogrom, masakra

 (1.3) sklep mięsny; mięso-wędliny; daw. jatki

Wiktionary


rzeźnicki

do­ty­czą­cy rzeź­nict­wa, rzeź­ni­ków; rzeź­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeź­nict­wem, do­ty­czą­cy rzeź­nict­wa

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do rzeź­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Taż pro­szę pań­stwa, to jest re­gu­lar­ne py­sko­bi­cie, ja­kie­go nawet w na­szym rzeź­nic­kim fachu nie znają!

 (2.1) Po­wiedz­my odra­zu, że był to skład rzeź­nic­ki jed­ne­go z naj­więk­szych i naj­bo­gat­szych rzeź­ni­ków miej­sco­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźnia ż., obrzezanie n., rzeźniczka ż., rzeźnictwo n., rzeźnik mos.

 przym. rzeźniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźniczy

 (2.1) rzeźniczy

Wiktionary


rzeźnictwo

zawód rzeź­ni­ka


SJP.pl

Rzeź­nict­wo – dzie­dzi­na rze­mio­sła zaj­mu­ją­ca się ubo­jem zwie­rząt rzeź­nych i ich przet­wa­rza­niem.

Wikipedia


rzeźniczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Rzeź­ni­czak (1947, Gdańsk – 2010, Choj­ni­ce), pol­ski rze­mieśl­nik i przed­się­bior­ca
  • Fran­ci­szek Rzeź­ni­czak (1914, Ką­ko­le­wo – 1991 Zie­lo­na Góra), pol­ski muzyk, ka­pel­mistrz
  • Ma­te­usz Rzeź­ni­czak (1992) – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Ma­te­usz Rzeź­ni­czak (1998) – pol­ski lek­ko­at­le­ta, sprin­ter, olim­pij­czyk z 2020
  • Sta­ni­sław Rzeź­ni­czak (* 1954, Kiet­lin), pol­ski lek­ko­at­le­ta śred­nio­dy­stan­so­wiec
  • Zenon Rzeź­ni­czak (* 1957, Zduń­ska Wola), pol­ski po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, praw­nik
  • Jakub Rzeź­ni­czak (* 1986, Łódź), pił­karz gra­ją­cy na po­zy­cji obroń­cy
  • Da­riusz Rzeź­ni­czek (* 1968, Cho­rzów), pol­ski pił­karz wy­stę­pu­ją­cy na po­zy­cji po­moc­ni­ka
  • Mo­ni­ka Rzeź­ni­czek, wo­ka­list­ka
  • Rzeź­nik (Řezník)

Wikipedia


rzeźniczek

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ubo­jem zwie­rząt;
2. ko­bie­ta sprze­da­ją­ca mięso i węd­li­ny;
3. wła­ści­ciel­ka skle­pu mięs­ne­go


SJP.pl


rzeźniczka

1. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się ubo­jem zwie­rząt;
2. ko­bie­ta sprze­da­ją­ca mięso i węd­li­ny;
3. wła­ści­ciel­ka skle­pu mięs­ne­go


SJP.pl


rzeźniczy

do­ty­czą­cy rzeź­nict­wa, rzeź­ni­ków; rzeź­nic­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeź­ni­kiem, do­ty­czą­cy rzeź­ni­ka

 (1.2) do­ty­czą­cy rzeź­nict­wa, ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie w rzeź­nict­wie

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do rzeź­ni­ka, bę­dą­cy jego włas­no­ścią lub dzie­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obrzezanie n., rzeźnik mos., rzeźniczka ż., rzeźnia ż., rzeźnictwo n.

 przym. rzeźnicki

Wiktionary


rzeźnik

1. osoba zaj­mu­ją­ca się ubo­jem zwie­rząt;
2. osoba sprze­da­ją­ca mięso i węd­li­ny;
3. wła­ści­ciel skle­pu mięs­ne­go;
4. po­gard­li­wie o sła­bym chi­rur­gu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się ubo­jem zwie­rząt i por­cjo­wa­niem mięsa

 (1.2) pot. sprze­daw­ca w skle­pie mięs­nym

 (1.3) pot. przen. kat, opraw­ca

 (1.4) pot. po­gard. nie­u­dol­ny chi­rurg

 (1.5) środ. dia­lekt tra­de­rów forex para GBP/JPY

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. sklep mięs­ny

Wiktionary

Rzeź­nik (ma­sarz) – zawód rze­mieśl­ni­czy, osoba zaj­mu­ją­ca się ubo­jem zwie­rząt rzeź­nych, a na­stęp­nie obrób­ką tusz po­u­bo­jo­wych.

Nie­kie­dy w skład kom­pe­ten­cji rzeź­ni­ka wcho­dzą rów­nież takie za­da­nia jak:

Wy­ma­ga­na w tym za­wo­dzie ze wzglę­du na ro­dzaj i wa­run­ki wy­ko­ny­wa­nej pracy jest spraw­ność i wy­trzy­ma­łość fi­zycz­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­kład mięs­ny za­trud­nia 10 rzeź­ni­ków na pełny etat.

 (1.2) Za ladą stał młody rzeź­nik, więc ko­lej­ka szyb­ko się skur­czy­ła.

 (1.3) Rzeź­nik z Ro­sto­wa zo­stał oskar­żo­ny o za­mor­do­wa­nie 53 osób.

 (1.4) Ten nowy chi­rurg to rzeź­nik, spar­ta­czył babce ope­ra­cję.

 (2.1) Wzię­łam u rzeź­ni­ka tro­chę ślą­skiej i kość dla psa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛʑɲik, AS: žeźńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźnictwo n., rzeź ż., rzeźnia ż., rzezalnia ż., rzezak m., rzezacz m., rzez m., rzezaniec m., rzezanie n., obrzezanie n., obrzezaniec m., obrzezek mrz., obrzezywanie n., porzezanie n., rzezactwo n., wyrzezanie n., zarzezanie n., rzeźniczyna ż.

:: zdrobn. rzeźniczek m.

:: fż. rzeźniczka ż.

 czas. zarzezać dk., wyrzezać dk., porzezać dk., obrzezywać ndk., rzezać ndk., obrzezać dk.

 przym. rzeźniczy, rzeźnicki, rzeźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) oprawca, kat

 (1.4) chirurg

Wiktionary


rzeźny

zwią­za­ny z rze­zią, z ubo­jem zwie­rząt go­spo­dar­skich


SJP.pl


rzeźwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rzeź­wo


SJP.pl


rzeźwiejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rzeź­wy


SJP.pl


rzeźwy

1. orzeź­wia­ją­cy, świe­ży;
2. pełen werwy, żwawy, dziar­ski, rześ­ki


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. przy­jem­nie chłod­ny

 (1.2) książk. pełen ener­gii, go­to­wy do dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wie­trze było rzeź­we, lecz dzień za­po­wia­dał się go­rą­cy.

 (1.2) Na­za­jutrz pod­niósł się wy­spa­ny, rzeź­wy i we­so­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeźwość ż.

 czas. orzeźwiać ndk., orzeźwić dk., rzeźwić ndk.

 przym. rzeźwo

 przysł. rzeźwiąco

Wiktionary


rzeż

prze­sta­rza­le: ciąć, rzeź­bić, pi­ło­wać, szli­fo­wać


SJP.pl


rzeżewo-morzyce

wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim


SJP.pl

Rze­że­wo-Mo­rzy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­bień Ku­jaw­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 167 miesz­kań­ców. Jest trzy­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Lu­bień Ku­jaw­ski.

Wikipedia


rzeżewsko-morzycki

→ Rze­że­wo-Mo­rzy­ce


SJP.pl

Patrz:

Rzeżewo-Morzyce

rzeżucha

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nie­ja­dal­na ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­da­mi­ne|L.|ref=tak.);

 (1.2) ogrod. kulin. spoż. nazwa pie­przy­cy siew­nej (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Le­pi­dium sa­ti­vum|L.|ref=tak.), ro­śli­ny ziel­nej z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych, sto­so­wa­nej w kuch­ni;

Wiktionary

Zo­bacz też: pie­przy­ca siew­na – po­tocz­nie zwana rze­żu­chą.

Rze­żu­cha ("Car­da­mi­ne" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 260 ga­tun­ków sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych na kuli ziem­skiej, zwła­szcza na pół­ku­li pół­noc­nej. Do ro­dzi­mej flory pol­skiej na­le­ży 9 ga­tun­ków w wą­skim uję­ciu ro­dza­ju i 12 po włą­cze­niu tu ro­dza­ju ży­wiec ("Den­ta­ria"). Ro­śli­ny tu za­li­cza­ne wy­stę­pu­ją na sied­li­skach wil­got­nych, za­rów­no łą­ko­wych jak i le­śnych. Niek­tó­re ga­tun­ki upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie rze­żu­chy są gorz­kie i nie na­da­ją się do je­dze­nia.

 (1.2) Nad sto­łem uno­sił się za­pach świe­żo ścię­tej rze­żu­chy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʒuxa, AS: žežuχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeżuśnia ż.

:: zdrobn. rzeżuszka ż.

 przym. rzeżuchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pieprzyca, pieprzyca siewna; stpol. czartowa broda, lud. pieprzyca psia

Wiktionary


rzeżuchowy

→ rze­żu­cha


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z rze­żu­chy, do­ty­czą­cy rze­żu­chy

Wiktionary

Patrz:

rzeżucha

Wymowa:

IPA: ˌʒɛʒuˈxɔvɨ, AS: žežuχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeżucha ż.

Wiktionary


rzeżuszka

zdrob­nie­nie od: rze­żu­cha


SJP.pl

Rze­żusz­ka ("Hut­chin­sia") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych wy­róż­nia­ny w wielu uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych w XIX i XX wieku. W 1982 wy­ka­za­no błąd w dia­gno­zie tak­so­no­micz­nej ro­dza­ju, który spo­wo­do­wał uz­na­nie nazwy na­u­ko­wej ro­dza­ju za sy­no­nim "Noc­ca­ea", przy czym więk­szość ga­tun­ków tu za­li­cza­nych tra­fi­ła do ro­dza­ju "Hor­nun­gia".

Wikipedia


rzeżusznik

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych; gę­siów­ka


SJP.pl

Rze­żusz­nik, gę­siów­ka ("Car­da­mi­nop­sis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych tra­dy­cyj­nych uję­ciach. Współ­cze­śnie na­le­żą­ce tu ga­tun­ki włą­cza­ne są do ro­dza­ju rzod­kiew­nik "Ara­bi­dop­sis", choć wciąż w niek­tó­rych pu­bli­ka­cjach ro­dzaj bywa wy­o­dręb­nia­ny.

Wikipedia


rzeżyca

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej czę­ści Łotwy, w środ­ko­wej Łat­ga­lii;

 (1.2) geogr. rzeka we wschod­niej Łot­wie

Wiktionary

Rze­ży­ca ( Rēzekne, Ro­sit­ten, ros. dawn. Режица, "Re­żi­ca"; ‏רעזשיצע‎, "Re­żi­ce") – miej­sco­wość (mia­sto wy­dzie­lo­ne) we wschod­niej czę­ści Łotwy. Liczy 37 200 miesz­kań­ców, głów­nie Ło­ty­szy (45%) i Ro­sjan (44,3%). Rze­ży­cę za­miesz­ku­je rów­nież nie­wiel­ka spo­łecz­ność pol­ska – około 1000 osób (2,7% lud­no­ści). Jest wę­złem ko­mu­ni­ka­cyj­nym oraz cen­trum go­spo­dar­czym i kul­tu­ral­nym środ­ko­wej czę­ści Łat­ga­lii.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rzeżycki

Wiktionary


rzeżycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rze­ży­cą, do­ty­czą­cy Rze­ży­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa nasze po­wia­ty, rze­życ­ki i lu­cyń­ski, w ni­czym nie były daw­niej po­dob­ne do tego zni­szczo­ne­go, zruj­no­wa­ne­go i zdep­ta­ne­go kraju, jakim stały się póź­niej nasze In­flan­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzeżyca ż.

Wiktionary


rzeżączka

za­kaź­na cho­ro­ba we­ne­rycz­na, wy­wo­ła­na przez go­no­ko­ki; try­per, go­no­rea


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­kaź­na cho­ro­ba we­ne­rycz­na;

Wiktionary

Rze­żącz­ka (gr. γονόρροια "go­nórr­ho­ia", łac. "go­norr­ho­ea", co zna­czy „na­sie­nio­tok”), także wie­wiór, try­per – cho­ro­ba za­kaź­na, prze­no­szo­na drogą płcio­wą, któ­rej czyn­ni­kiem etio­lo­gicz­nym jest Gram-ujem­na bak­te­ria – dwo­in­ka rze­żącz­ki ("Ne­is­se­ria go­norr­ho­e­ae").

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɛˈʒɔ̃n͇t͡ʃka, AS: žežõṇčka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzeżączkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiewiór, tryper, gonorea

Wiktionary


rzeżączkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z rze­żącz­ką, do­ty­czą­cy rze­żącz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeżączka ż.

Wiktionary


rzeżęcin

wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim


SJP.pl

Rze­żę­cin – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Mo­rze­szczyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

We wsi bu­dy­nek szko­ły z po­cząt­ku XX wieku. W 2006 r. ob­cho­dzo­no 690-lecie lo­ka­cji wsi przez cy­ster­sów.

Wikipedia


rzeżęciński

→ Rze­żę­cin


SJP.pl

Patrz:

Rzeżęcin

rzgowianin

miesz­ka­niec Rzgo­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


rzgowianka

miesz­kan­ka Rzgo­wa (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


rzgowski

przy­miot­nik od: Rzgów, wieś gmin­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze Rzgo­wem, do­ty­czą­cy Rzgo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzgów mrz., rzgowianin m., rzgowianka ż.

Wiktionary


rzgów

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rzgów – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Rzgów, nad rzeką Ner, bę­dą­ce czę­ścią aglo­me­ra­cji łódz­kiej.

W końcu XVI wieku Rzgów był mia­stem du­chow­nym na­le­żą­cym do ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej kra­kow­skiej, zlo­ka­li­zo­wa­nym w po­wie­cie piotr­kow­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


rzić

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dupa, tyłek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedno frela, kiero be­di­no­wa­ła u na­szy­go Pre­zi­dyn­ta, śle­cia­ła ze sło­dow, szcza­ska­ła sie cołko rzić.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. do rzici

 przysł. do rzici

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zadek, dupa, tyłek

Wiktionary


rznąć

[czy­taj: żnąć] rżnąć (czę­ściej);
1. ciąć, kra­jać;
2. rzeź­bić, szli­fo­wać;
3. po­tocz­nie:
a) za­bi­jać czymś ostrym;
b) wrzy­nać się;
c) robić coś (np. grać na in­stru­men­cie) z za­pa­łem;
d) boleć;
e) mówić ostro;
f) od­pi­sy­wać, zrzy­nać;
4. wul­gar­nie:
a) mieć sto­su­nek sek­su­al­ny;
b) od­da­wać kał;
5. rżnąć się - po­tocz­nie:
a) bić się naw­za­jem;
b) mieć sto­su­nek sek­su­al­ny


SJP.pl


rzodkiew

jed­no­rocz­na, dwu­let­nia lub wie­lo­let­nia ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, po­wszech­nie upra­wia­na dla ja­dal­nych zgru­bień ko­rze­nio­wych ma­ją­cych dużą war­tość odżyw­czą i wła­ści­wo­ści lecz­ni­cze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rap­ha­nus|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju rzod­kiew (1.1)

 (1.3) spoż. kulin. ja­rzy­na z ko­rze­ni spi­chrzo­wych upraw­nych ga­tun­ków rzodk­wi (1.2)

Wiktionary

Rzod­kiew ("Rap­ha­nus") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Na­le­żą do niego w za­leż­no­ści od uję­cia trzy ga­tun­ki lub jeden. Ro­śli­ny te po­cho­dzą z ba­se­nu Morza Śró­dziem­ne­go. Roz­prze­strze­nio­ne zo­sta­ły nie­mal na całym świe­cie. W Pol­sce wy­stę­pu­ją w za­leż­no­ści od uję­cia dwa ga­tun­ki (upra­wia­na rzod­kiew zwy­czaj­na "R.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzodkiewka ż.

 przym. rzodkwiany, rzodkiewkowy

Wiktionary


rzodkieweczka

zdrob­nie­nie od: rzod­kiew­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: rzod­kiew­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɔtʲcɛˈvɛt͡ʃka, AS: žotʹḱevečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzodkiewka ż.

 przym. rzodkiewkowy

Wiktionary


rzodkiewka

od­mia­na rzodk­wi, jed­no­rocz­na ro­śli­na wa­rzyw­na upra­wia­na dla ja­dal­nej bulwy o bia­łej, ró­żo­wej, czer­wo­nej lub fio­le­to­wej skór­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ogrod. ro­śli­na o ja­dal­nych, ce­nio­nych sma­ko­wo bul­wach;

 (1.2) spoż. kulin. bulwa rzod­kiew­ki (1.1)

Wiktionary

Rzod­kiew­ka ("Rap­ha­nus sa­ti­vus" var. "sa­ti­vus") – od­mia­na rzodk­wi zwy­czaj­nej. Jest upra­wia­na w wielu re­gio­nach świa­ta. W Pol­sce wy­stę­pu­je głów­nie jako ro­śli­na upraw­na, lecz przej­ścio­wo dzi­cze­je (er­gaz­jo­fi­go­fit). W upra­wie wy­stę­pu­je wiele kul­ty­wa­rów. Rów­nież rzod­kiew czar­na i rzod­kiew ja­poń­ska to kul­ty­wa­ry rzod­kiew­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) W in­spek­tach są już nawet rzod­kiew­ki. […] Z głę­bo­kie­go pół­mi­ska kurzą się flaki, obok stoi wy­bor­ne masło, rzod­kiew­ka, bu­łecz­ki, sery, piwo i wino.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔtʲˈcɛfka, AS: žotʹḱefka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzodkiew ż., zdrobn. rzodkieweczka ż.

 przym. rzodkiewkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gw. Śląsk radiska, gw. Poznań redyska, gw. Białystok redźka

Wiktionary


rzodkiewkowy

→ rzod­kiew­ka


SJP.pl

Patrz:

rzodkiewka

rzodkiewnik

ro­śli­na z ro­dzi­ny krzy­żo­wych, o drob­nych bia­łych kwiat­kach


SJP.pl

Rzod­kiew­nik ("Ara­bi­dop­sis" Heynh.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ka­pu­sto­wa­tych. Obej­mu­je 10–11 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Eu­ro­pie i Azji, i tylko "Ara­bi­dop­sis are­ni­co­la" ro­śnie en­de­micz­nie w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. W Pol­sce rosną dwa ga­tun­ki tra­dy­cyj­nie tu włą­cza­ne: rzod­kiew­nik po­spo­li­ty ("A.

Wikipedia


rzowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Rzów, zwią­za­ny z Rzami

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­zbie­ra­ły­śmy jagód w rzow­skim lesie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzianin mos., rzianka ż., Rzy nmos.

Wiktionary


rzońca

naz­wi­sko


SJP.pl


rzplita

Rzecz­po­spo­li­ta


SJP.pl

skrót, rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) = książk. Rzecz­po­spo­li­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wój badań w ciągu pół­to­ra wieku uka­zał nam obraz Rzpli­tej XVIII w. dużo bar­dziej zło­żo­ny, zróż­ni­co­wa­ny, bar­dziej kon­kret­ny i dy­na­micz­ny, niż go sobie wy­o­bra­ża­li daw­niej­si hi­sto­ry­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzeczpospolita ż., Rzepa ż.

Wiktionary


rzs

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. re­u­ma­to­i­dal­ne za­pa­le­nie sta­wów

Wiktionary


rzucanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzu­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przetr­wa­ły w bu­dyn­ku także ma­chi­ku­ły – ot­wo­ry do rzu­ca­nia ka­mie­ni oraz lania wrząt­ku i roz­to­pio­nej smoły na oble­ga­ją­cych. To rzad­kość w bu­dow­lach, które dotr­wa­ły do na­szych cza­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sãɲɛ, AS: žucãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerzutka ż., rzucawka ż., rzut m., rzutnik m., rzutka ż., rzucenie n., odrzutowiec mrz.

 czas. rzucać ndk., rzucić dk.

Wiktionary


rzucawka

naj­cięż­sza po­stać za­tru­cia cią­żo­we­go, wy­stę­pu­ją­ca zwy­kle pod ko­niec ciąży lub pod­czas po­ro­du, cha­rak­te­ry­zu­je się m.in. na­pa­da­mi drga­wek, utra­tą przy­tom­no­ści; eklamp­sja; rzu­caw­ka cią­żo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. napad drga­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzut m., rzucanie n.

 czas. rzucać ndk.

Wiktionary


rzucać

1. wpra­wiać rzecz w lot wy­pu­szcza­jąc ją z ręki z na­da­niem pew­nej pręd­ko­ści;
2. prze­wra­cać, zwa­lać, ude­rzać; gwał­tow­nie po­ru­szać, po­trzą­sać;
3. po­tocz­nie: po­zo­sta­wiać kogoś, opu­szczać; od­cho­dzić, re­zy­gno­wać z cze­goś;
4. rzu­cać się - po­ru­szać się cha­o­tycz­nie, bez­wied­nie lub ze zde­ner­wo­wa­nia czy zło­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rzu­cić)

 (1.1) wy­wo­ły­wać chwi­lo­wy lot przed­mio­tu

 (1.2) prze­wra­cać kogoś

 (1.3) wy­sy­łać, kie­ro­wać do­kądś

 (1.4) pot. zre­zy­gno­wać ze związ­ku z kimś

 (1.5) po­wie­dzieć coś szyb­ko, zdaw­ko­wo

 (1.6) po­zbyć się na­ło­gu

 (1.7) zre­zy­gno­wać z cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rzu­cać się (dk. rzu­cić się)

 (2.1) pot. przen. de­ner­wo­wać się (wy­ko­nu­jąc gesty osoby zde­ner­wo­wa­nej), ci­skać się

 (2.2) zro­bić coś ze sobą, skie­ro­wać się gwał­tow­nie w ja­kimś kie­run­ku

 (2.3) łap­czy­wie coś brać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie rzu­caj we mnie za­baw­ka­mi.

 (1.2) Po­li­cjant do­padł zło­dzie­ja i rzu­cił go na zie­mię.

 (1.3) Lampa z ulicy rzu­ca­ła nieco świa­tła do sy­pial­ni.

 (1.4) Magda rzu­ci­ła mnie dla in­ne­go.

 (1.5) „Wy­łącz to!” — rzu­cił, nie od­wra­ca­jąc głowy.

 (1.6) Za mie­siąc od dzi­siaj rzu­cam pa­le­nie.

 (1.7) Chcę rzu­cić stu­dia.

 (2.1) Nie rzu­caj się tak! Zaraz ci to na­pra­wię.

 (2.1) Kiedy zo­ba­czył, że nie ma go na li­ście przy­ję­tych na ten wy­dział, za­czął rzu­cać się jak wście­kły pies.

 (2.2) Za­cho­wu­je się, jakby mogła rzu­cić się dla niego w ogień.

 (2.2) Rzu­ci­li się sobie w ra­mio­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒut͡sat͡ɕ, AS: žucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzutnik mos./mrz., rzucawka ż., rzucenie n., rzucanie n., rzut m., rzutnik m., rzutka ż., wyrzut m., podrzutek mos., odrzutowiec mrz.

 czas. rzucić, podrzucić dk., podrzucać, wyrzucać ndk., zrzucać ndk., rozrzucać ndk., wyrzucić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciskać, miotać, ciepać

 (1.4) dać kosza, porzucić, zerwać

Wiktionary


rzucenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzu­cić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O rzu­ce­niu pa­le­nia już nawet nie wspo­mi­nam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: žucẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wrucić się, rzucić dk., rzucać ndk.

 rzecz. przerzutka ż., odrzutowiec mrz., rzut, rzutnik, rzutka, rzucanie

Wiktionary


rzucewo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. miej­sco­wość w Pol­sce (po­wiat pucki, 18°28'E, 54°41'N);

Wiktionary

Rzu­ce­wo (kaszb. "Rzucewò", niem. "Rut­zau") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży nad Za­to­ką Pucką mię­dzy Redą a Puc­kiem. Stara osada ry­bac­ka i ry­cer­ska. Ma sta­tus so­łect­wa.

Po 1466 roku wzmian­ko­wa­na ko­lej­no jako dobra Wej­he­rów, So­bie­skich i Prze­ben­dow­skich pod nazwą "Ru­cze­wo".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie byłem w Rzu­ce­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒuˈt͡sɛvɔ, AS: žucevo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzucewski

Wiktionary


rzuchów

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzu­chów – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. le­żaj­skim, w gmi­nie Le­żajsk
  • Rzu­chów – wieś w woj. ślą­skim, w pow. ra­ci­bor­skim, w gmi­nie Kor­no­wac
  • Rzu­chów – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Dąbie
  • Rżu­chów

Wikipedia


rzucik

drob­ny wzór na ja­kimś tle


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od rzut

 (1.2) drob­ny wzór, deseń na tka­ni­nie, ta­pe­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzut m.

Wiktionary


rzucić

1. wpra­wić rzecz w lot wy­pu­szcza­jąc ją z ręki z na­da­niem pew­nej pręd­ko­ści;
2. prze­wró­cić, zwa­lić, ude­rzyć; gwał­tow­nie po­ru­szyć, po­trząs­nąć;
3. po­tocz­nie: po­zo­sta­wić kogoś, opu­ścić; odejść, zre­zy­gno­wać z cze­goś;
4. rzu­cić się - gwał­tow­nym ru­chem sko­czyć w dół; gwał­tow­nie zbli­żyć się do cze­goś lub kogoś; za­brać się za coś z za­pa­łem, bez resz­ty


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rzu­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|rzu­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: žućić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., zrzut mrz., rzutnik mrz., podrzutek mos., odrzutowiec mrz., rozrzutnik mos./mrz.

 czas. wyrzucać, wyrzucić, podrzucać, wrucić się, rzucać

Wiktionary


rzuców

Rzu­ców – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przy­su­skim, w gmi­nie Bor­ko­wi­ce. Leży nad rzeką Ja­bło­ni­cą, poś­ród lasów i wzgórz Garbu Giel­niow­skie­go. Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 727. Wieś ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś jest sie­dzi­bą rzym­sko­ka­to­lic­kiej pa­ra­fii Wnie­bow­zię­cia Najś­więt­szej Maryi Panny.

Wikipedia


rzut

1. wpra­wie­nie w ruch ja­kie­goś ciała, przed­mio­tu; rzu­ce­nie;
2. widok obiek­tu z per­spek­ty­wy ma­ją­cej co najm­niej jeden wy­miar mniej, np. rzut kuli na pła­szczyz­nę;
3. klasa dy­scy­plin spor­to­wych, np. rzut oszcze­pem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wpra­wie­nie w ruch i spo­wo­do­wa­nie chwi­lo­we­go lotu ja­kie­goś przed­mio­tu przez wy­rzu­ce­nie go z pewną siłą

 (1.2) szyb­ki, ener­gicz­ny ruch ręki, nogi, głowy lub gwał­tow­ny skok ca­łe­go ciała

 (1.3) geom. odw­zo­ro­wa­nie fi­gu­ry na pła­szczyź­nie lub innej po­wierzch­ni

 (1.4) sport. po­wa­le­nie prze­ciw­ni­ka na zie­mię – w spor­tach walki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rzut rów­no­le­gły: rzut pro­sto­kąt­ny, rzut uko­śny, rzut ak­so­no­me­trycz­ny (rzut izo­me­trycz­ny, rzut di­me­trycz­ny, rzut tri­me­trycz­ny/try­me­trycz­ny a. ani­zo­me­trycz­ny),
  • rzut środ­ko­wy (per­spek­ty­wicz­ny), per­spek­ty­wa rzutu zbież­ne­go: jed­no­zbież­na, dwu­zbież­na, trój­zbież­na w ar­chi­tek­tu­rze i sztu­kach wi­zu­al­nych,
  • rzut w ar­chi­tek­tu­rze i bu­dow­nict­wie;
  • wybór skła­do­wej pary upo­rząd­ko­wa­nej (lub więk­szej ich licz­by dla krot­ki),
  • rzut oraz ope­ra­tor rzu­to­wy w al­ge­brze li­nio­wej,
  • rzut ska­lar­ny w al­ge­brze li­nio­wej.
  • rzut pio­no­wy: w górę, w dół; rzut po­zio­my, rzut uko­śny.
  • rzut dy­skiem,
  • rzut mło­tem,
  • rzut oszcze­pem;
  • rzut be­re­tem,
  • rzut mo­ne­tą,

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzut mo­ne­tą za­de­cy­do­wał, kto roz­pocz­nie mecz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒut, AS: žut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozrzutnik mos./mrz., rzucawka ż., rzucanie n., rzucenie n., narzut m., narzuta ż., odrzut m., podrzut m., wyrzut m., zarzut m., zrzut m., narzutniak m., rzutnik m., rzutka ż., wyrzutnia ż., rzutowanie n., podrzutek mos., odrzutowiec mrz., rzucik mrz.

 czas. wrucić się, podrzucać, rzucać ndk., rzucić dk., rzutować ndk., wyrzucać

 przym. rzutowy, rzutny, bezodrzutowy

Wiktionary


rzutek

krą­żek wy­rzu­ca­ny w po­wie­trze, słu­żą­cy za lotny cel w strze­la­niu spor­to­wym


SJP.pl


rzutka

sto­sun­ko­wo cien­ka lina z włó­kien na­tu­ral­nych lub syn­te­tycz­nych z cię­żar­kiem na końcu, słu­żą­ca do prze­rzu­ca­nia liny ho­low­ni­czej lub cumy na inny sta­tek lub na­brze­że


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. linka z cię­żar­kiem na końcu, słu­żą­ca do prze­rzu­ca­nia ze stat­ku na inny sta­tek lub na brzeg w celu po­da­nia przy­wią­za­nej do jej dru­gie­go końca cumę;

 (1.2) pot. strzał­ka, lotka

Wiktionary

Rzut­ka – sto­sun­ko­wo cien­ka lina, (8-12 mm śred­ni­cy), z włó­kien na­tu­ral­nych lub syn­te­tycz­nych, z ob­cią­że­niem na końcu, (tra­dy­cyj­nie uży­wa­no gałki bos­mań­skiej), wo­re­czek z pia­skiem, obec­nie spe­cjal­ne ob­ciąż­ni­ki z gumy. W roz­wią­za­niach pro­wi­zo­rycz­nych lub w miej­scach o ni­skim stan­dar­dzie można spot­kać ka­wa­łek me­ta­lu) uży­wa­na głów­nie przy ma­ne­wrach cu­mo­wa­nia stat­ku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈʒutka, AS: žutka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzucać

 rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., odrzutowiec mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dart, lotka, strzałka

Wiktionary


rzutki

1. ener­gicz­ny, przed­się­bior­czy i po­my­sło­wy w dzia­ła­niu;
2. daw­niej: pręd­ki, żwawy, zwin­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ener­gicz­ny, po­my­sło­wy, przed­się­bior­czy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (2.1) pot. dart

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lp., M., B., W. lm. od: rzut­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dart
  • rzut­ki (dart, plum­ba­ta) – po­cisk przez­na­czo­ny do rzu­ca­nia ręcz­ne­go bądź przy uży­ciu procy. Uży­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści i śred­nio­wie­czu. Od oszcze­pu różni się obec­no­ścią lotek i mniej­szy­mi roz­mia­ra­mi.
  • strze­la­nie do rzut­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oto umysł jej jest wpraw­dzie nie­po­spo­li­ty, ale także zbyt pro­sto­li­nij­ny na tu­tej­sze sto­sun­ki, a zwła­szcza za mało rzut­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒutʲci, AS: žutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. rzutkość ż.

 (2.1) czas. wyrzucać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) energiczny

 (2.1) dart

Wiktionary


rzutkowiec

za­wod­nik upra­wia­ją­cy strze­la­nie do rzut­ków


SJP.pl


rzutkość

za­rad­ność, obrot­ność, po­my­sło­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest rzut­ki – ener­gicz­ny, przed­się­bior­czy i po­my­sło­wy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzutki

 przysł. rzutko

Wiktionary


rzutnia

1. miej­sce (spor­to­we lub woj­sko­we) przy­go­to­wa­ne do wy­ko­ny­wa­nia rzu­tów (np. dy­skiem, gra­na­tem);
2. w ma­te­ma­ty­ce: pła­szczyz­na stała, na któ­rej odw­zo­ro­wu­je się, po­przez rzut, fi­gu­ry ge­o­me­trycz­ne


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rzut­nia (ge­o­me­tria)
  • rzut­nia lek­ko­at­le­tycz­na

Wikipedia


rzutnik

apa­rat pro­jek­cyj­ny do wyś­wiet­la­nia po­je­dyn­czych obra­zów nie­ru­cho­mych; dia­skop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia slaj­dów, np. fil­mów lub pre­zen­ta­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒutʲɲik, AS: žutʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzucanie n., rzucenie n., rzut m., rzutnia ż., odrzutowiec mrz.

 czas. rzutować, rzucać ndk., rzucić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) projektor, diaskop

Wiktionary


rzutnikowy

→ rzut­nik


SJP.pl

Patrz:

rzutnik

rzutny

od­no­szą­cy się spor­tów po­le­ga­ją­cych na rzu­ca­niu czymś na od­le­głość


SJP.pl


rzutować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wie­rać wpływ na coś, od­bi­jać się na czymś, mieć po­wią­za­nie z czymś

 (1.2) fiz. fot. wyś­wiet­lać obraz na ekra­nie lub innej po­wierzch­ni za po­mo­cą urzą­dze­nia op­tycz­ne­go (np. rzut­ni­ka)

 (1.3) mat. geom. wyz­na­czać rzut (odw­zo­ro­wa­nie) fi­gu­ry lub punk­tu na pła­szczyz­nę lub pro­stą

 (1.4) psych. nieś­wia­do­mie przy­pi­sy­wać włas­ne cechy, uczu­cia lub prze­ży­cia świa­tu zew­nętrz­ne­mu i innym lu­dziom

 (1.5) prze­no­sić zja­wi­ska w inną dzie­dzi­nę lub na inną pła­szczyz­nę; przed­sta­wiać coś na tle cze­goś

 (1.6) ar­chit. kre­ślić plan lub prze­krój obiek­tu

 (1.7) in­form. zmie­niać typ da­nych zmien­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brak ryt­micz­nej pracy jed­ne­go za­kła­du rzu­tu­je na nie­rów­no­mier­ną pracę wszyst­kich za­kła­dów.

 (1.1) Ostat­nie wy­da­rze­nia nie­ko­rzyst­nie rzu­tu­ją na pu­blicz­ny wi­ze­ru­nek na­szej firmy.

 (1.2) Ar­ty­sta zre­zy­gno­wał z płót­na na rzecz wy­łącz­nie ru­cho­mych obra­zów rzu­to­wa­nych na ścia­nę.

 (1.3) Rzu­tu­je­my punk­ty A i B na oś od­cię­tych i na oś rzęd­nych.

 (1.4) Czło­wiek nieś­wia­do­mie rzu­tu­je swoje prze­ży­cia na świat zew­nętrz­ny.

 (1.5) Hi­sto­ria ta pro­wa­dzi nas po­przez dzie­je jed­no­stek rzu­to­wa­ne na sze­ro­kie tło sto­sun­ków po­li­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʐuˈtɔvat͡ɕ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzut mrz., rzutnik mrz., rzutowanie n., narzut mrz., odrzut mrz., wyrzut mrz., podrzut mrz., przerzut mrz.

 czas. rzucać ndk., narzucać ndk., odrzucać ndk.

 przym. rzutowy, rzutnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wpływać, oddziaływać, mieć wpływ, zaważać

 (1.2) wyświetlać

 (1.3) odwzorowywać

 (1.4) przypisywać, przenosić, eksterioryzować

 (1.6) rysować, kreślić, projektować

 (1.7) konwertować

Wiktionary


rzutowy

→ rzut


SJP.pl

Patrz:

rzut

rzwieć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. ry­czeć

Wiktionary


rzy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin;

 (1.2) geogr. osada leśna w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzy – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin
  • Rzy – osada leśna w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wa­ka­cje spę­dza­my w na­szych Rzach.

 (1.2) Jej ro­dzi­na po­cho­dzi z Rzów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzowski

 rzecz. rzianin mos., rzianka ż.

Wiktionary


rzyg

po­tocz­nie: coś obrzyd­li­we­go, bu­dzą­ce­go wstręt, odra­zę


SJP.pl


rzygacz

1. ozdob­ne za­koń­cze­nie rynny, naj­czę­ściej w kształ­cie pa­szczy zwie­rzę­cej lub smo­czej; gar­gu­lec, rzy­gu­lec, gar­łacz, plwacz;
2. po­tocz­nie: osoba wy­mio­tu­ją­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. de­ko­ra­cyj­ne za­koń­cze­nie rynny lub od­pro­wa­dze­nia wody z dachu w po­sta­ci fi­gur­ki lub głowy zwie­rzę­cia, czło­wie­ka, pot­wo­ra itp.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) posp. grub. ktoś, kto rzyga

Wiktionary

Rzy­gacz, ina­czej gar­gu­lec ( gar­gu­lio „gar­dło”), także: gar­łacz, plu­wacz, plwacz – de­ko­ra­cyj­ne, ozdob­ne, wy­sta­ją­ce poza lico muru, za­koń­cze­nie rynny da­cho­wej, z któ­re­go woda de­szczo­wa ma swo­bod­ny od­pływ wo­do­spa­do­wy.

Po­cząt­ko­wo ka­mien­ne, póź­niej wy­ko­ny­wa­ne z bla­chy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na dachu ka­te­dry umie­szczo­no rzy­ga­cze przed­sta­wia­ją­ce ta­jem­ni­cze zwie­rzę­ta.

 (2.1) Pod pło­tem jakiś rzy­gacz zo­sta­wił wczo­raj­szą ko­la­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡat͡ʃ, AS: žygač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzyganie n., rzyganko n., rzygi nmos., rzygowiny nmos., rzygowina ż.

:: fż. rzygaczka ż.

 czas. porzygiwać, wyrzygiwać, rzygać dk., rzygnąć ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., orzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gargulec, garłacz, pluwacz, plwacz

Wiktionary


rzyganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzy­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzygać

 rzecz. rzygacz mos./mrz.

Wiktionary


rzyganko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: rzy­ga­nie

Wiktionary


rzygać

po­tocz­nie:
1. zwra­cać za­war­tość żo­łąd­ka; wy­mio­to­wać;
2. gwał­tow­nie wy­rzu­cać coś z sie­bie; bluz­gać, bu­chać czymś;
3. mieć cze­goś dosyć, mieć wstręt do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. rzy­gnąć)

 (1.1) grub. wy­mio­to­wać

 (1.2) posp. grub. przen. mieć cze­goś dość

 (1.3) pot. przen. gwał­tow­nie wy­rzu­cać stru­mień cze­goś z sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­wa­lo­ny na­sto­la­tek na im­pre­zie rzy­gał pod prysz­ni­cem.

 (1.2) Niech już Aśka wraca z tego ur­lo­pu, rzy­gam już wy­peł­nia­niem tych pa­pie­rów.

 (1.3) Wul­kan rzy­gał lawą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡat͡ɕ, AS: žygać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzygi nmos., rzygowiny nmos., rzyganie n., rzygnięcie n., rzygacz m.

 czas. porzygiwać, rzygnąć dk., wyrzygiwać ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przen. pot. haftować, wymiotować, eufem. czyścić

 (1.2) mieć dość, mieć po dziurki w nosie, mieć powyżej uszu

 (1.3) chlustać, bluzgać, lać się strumieniami

Wiktionary


rzygi

tor­sje; po­spo­li­cie:
1. zwró­co­na przez usta za­war­tość żo­łąd­ka; wy­mio­ci­ny, rzy­go­wi­ny;
2. zwra­ca­nie przez usta za­war­to­ści żo­łąd­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) grub. wy­mio­ci­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na chod­ni­ku leżą czy­jeś rzygi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɟi, AS: žyǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzyganie n., rzyganko n., rzygacz m., rzygaczka ż., rzygowiny nmos., rzygowina ż.

 czas. porzygiwać, wyrzygiwać, obrzygać, rzygać ndk., rzygnąć dk., zarzygać dk., orzygać dk., wyrzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wymiociny, rzygowiny, rzygowina, paw

Wiktionary


rzygnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzy­gnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: žyǵńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzygnąć, rzygać, wyrzygać, obrzygać, wyrzygiwać, porzygiwać

 rzecz. rzygowiny nmos.

Wiktionary


rzygnąć

po­tocz­nie:
1. zwró­cić za­war­tość żo­łąd­ka; zwy­mio­to­wać;
2. gwał­tow­nie wy­rzu­cić coś z sie­bie; bluz­nąć, buch­nąć czymś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. rzy­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|rzy­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: žygnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzygacz mos./mrz., rzygi

 czas. rzygać

Wiktionary


rzygowina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. wy­mio­ci­na

Wiktionary


rzygowiny

po­spo­li­cie: zwró­co­na za­war­tość żo­łąd­ka; wy­mio­ci­ny, rzygi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) posp. wy­mio­ci­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌʒɨɡɔˈvʲĩnɨ, AS: žygovʹĩny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzygi nmos., rzyganie n., rzygnięcie n., rzygacz m.

 czas. porzygiwać, wyrzygiwać, rzygać ndk., wyrzygać dk., obrzygać dk., narzygać dk., zarzygać dk., urzygać dk., zrzygać się dk.

Wiktionary


rzygownik

po­tocz­nie: port­fe­netr, bal­kon fran­cu­ski


SJP.pl


rzygulec

ozdob­ne za­koń­cze­nie rynny, naj­czę­ściej w kształ­cie pa­szczy zwie­rzę­cej lub smo­czej; gar­gu­lec, rzy­gacz, gar­łacz, plwacz


SJP.pl


rzykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzy­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzykać ndk.

Wiktionary


rzykać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. mod­lić się

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. od­ma­wiać (mod­lit­wę)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hyjd­la zaś po­la­zła rzy­kać do ko­ścio­ła.

 (1.2) Jak staro rzyko zdro­waś­ki to jej nie przesz­ko­dzej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzykanie n.

Wiktionary


rzym

sto­li­ca Włoch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Włoch;

 (1.2) hist. sta­ro­żyt­na cy­wi­li­za­cja rzym­ska;

 (1.3) hist. Ce­sar­stwo Rzym­skie;

 (1.4) przen. pa­pież; naj­wyż­sze wła­dze Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go

 (1.5) geogr. nazwa kilku pol­skich wsi i osad;

Wiktionary

( Roma, "Roma") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Włoch, po­ło­żo­ne w środ­ko­wej czę­ści kraju nad rzeką Tyber i Mo­rzem Tyr­reń­skim, za­ra­zem sto­li­ca re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­no-hi­sto­rycz­ne­go La­cjum ("Lazio").

Cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne ( co­mu­ne spe­cia­le) ma po­wierzch­nię 1287 km² i licz­bę lud­no­ści 2 825 661, będąc trze­cim co do wiel­ko­ści mia­stem Unii Eu­ro­pej­skiej. Mia­sto Sto­łecz­ne Rzym ma 4 331 856 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­je­dzie­my na wy­ciecz­kę do Rzymu.

 (1.2) Jedną z roz­ry­wek w Rzy­mie były walki gla­dia­to­rów.

 (1.3) Stop­nio­wo Rzym pod­bi­jał te­re­ny na pół­noc od Ita­lii.

 (1.4) Pro­te­stan­ci zer­wa­li wszel­kie związ­ki z Rzy­mem.

 (1.5) Je­cha­li­śmy ko­lej­ką przez Rzym i We­ne­cję w dro­dze do Bi­sku­pi­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨ̃m, AS: žỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzymianin mos., rzymianka ż., Rzymianin mos., Rzymianka ż.

 przym. rzymski, podrzymski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. peryfr. Wieczne Miasto, Miasto Siedmiu Wzgórz

 (1.3) Cesarstwo Rzymskie

 (1.4) papież

Wiktionary


rzym.

skrót od: rzym­ski


SJP.pl


rzym.-kat.

skrót od: rzym­sko­ka­to­lic­ki; rz.-kat.


SJP.pl


rzymianin

miesz­ka­niec Rzymu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Rzymu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mario był rzy­mia­ni­nem, w Ne­a­po­lu prze­by­wał tylko w de­le­ga­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn, AS: žỹmʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzym mrz., Rzymianin mos.

:: fż. rzymianka ż., Rzymianka ż.

 przym. rzymski

Wiktionary


rzymianka

1. letni but trzy­ma­ją­cy się na sto­pie dzię­ki licz­nym rze­my­kom opla­ta­ją­cym stopę wraz z kost­ką;
2. po­tocz­nie: au­to­stra­da, droga do Rzymu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Rzymu (mia­sta)

 (1.2) pot. au­to­stra­da, droga do Rzymu

 (1.3) lekki san­dał z rze­my­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek, prze­by­wa­jąc w sto­li­cy Włoch, poz­nał trzy sym­pa­tycz­ne rzy­mian­ki, które opro­wa­dzi­ły go po mie­ście.

 (1.2) Wra­cam do domu starą rzy­mian­ką, żeby nie pła­cić tyle za prze­jazd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨ̃ˈmʲjãnka, AS: žỹmʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzym mrz., Rzymianka ż., Rzymianin mos.

:: fm. rzymianin mos.

 przym. rzymski

Wiktionary


rzymowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Rzy­mow­ski – pol­ski in­ży­nier
  • Jerzy Rzy­mow­ski – pol­ski dzien­ni­karz, re­dak­tor, tłu­macz i pi­sarz
  • Win­cen­ty Rzy­mow­ski – pol­ski li­te­rat, dzien­ni­karz i po­li­tyk
  • Wi­told Rzy­mow­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk

Wikipedia


rzymski

1. przy­miot­nik od: Rzym (sto­li­ca Włoch lub pań­stwo sta­ro­żyt­ne);
2. cyfry rzym­skie - cyfry wpro­wa­dzo­ne przez sta­ro­żyt­nych Rzy­mian, dziś uży­wa­ne do oz­na­cza­nia dat; I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Rzymu, wy­wo­dzą­cy się z Rzymu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Rzymu

 (1.2) od­no­szą­cy się do pań­stwa Rzymu, wy­wo­dzą­cy się z Rzymu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Rzymu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli tylko rzym­skich pa­pie­ży brać pod uwagę – skon­klu­do­wał To­masz Alfa – to na­stęp­nym jest u Ma­la­chia­sza "Wil­czy­ca nie­biań­ska".

 (1.2) Hi­sto­ria tej miej­sco­wo­ści sięga da­le­ko w przesz­łość, aż do cza­sów rzym­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɨ̃msʲci, AS: žỹmsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) rzecz. Rzym

 (1.1) rzecz. rzymianin, rzymianka

 (1.2) rzecz. Rzymianin, Rzymianka

Wiktionary


rzymsko

1. przy­miot­nik od: Rzym (sto­li­ca Włoch lub pań­stwo sta­ro­żyt­ne);
2. cyfry rzym­skie - cyfry wpro­wa­dzo­ne przez sta­ro­żyt­nych Rzy­mian, dziś uży­wa­ne do oz­na­cza­nia dat; I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000


SJP.pl

Rzym­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Dobra.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


rzymskokat.

skrót od: rzym­sko­ka­to­lic­ki


SJP.pl


rzymskokatolicki

od­no­szą­cy się do obrząd­ku rzym­skie­go ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ka­to­li­cyz­mem i ka­to­li­ka­mi obrząd­ku ła­ciń­skie­go, do­ty­czą­cy ka­to­li­cyz­mu i ka­to­li­ków obrząd­ku ła­ciń­skie­go

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ka­to­li­cyz­mu i ka­to­li­ków obrząd­ku ła­ciń­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta ka­pli­ca na­le­ży do miej­sco­wej wspól­no­ty rzym­sko­ka­to­lic­kiej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łaciński

Wiktionary


rzymskość

→ rzym­ski


SJP.pl

Patrz:

rzymski

rzyszczewko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzy­szczew­ko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Po­la­nów
  • Rzy­szczew­ko – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Sław­no
  • Rzy­szczew­ko – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Biały Bór

Wikipedia


rzyszczowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Rzy­szczo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rzyszczów mrz.

Wiktionary


rzyszczów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. mia­sto w Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ki­jow­skim;

Wiktionary

Rzy­szczów ( Ржищів, "Rży­szcziw") – mia­sto na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie ki­jow­skim. Oś­ro­dek prze­my­słu spo­żyw­cze­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. rzyszczowski

Wiktionary


rzytka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od rzyć

 (1.2) przest. pie­szczot­li­wie o po­ślad­kach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzyć ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pupa, pupcia, dupka, dupeczka, dupina, dupcia, dupunia, dupeńka

Wiktionary


rzywno

Rzyw­no – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie żniń­skim, w gmi­nie Ła­bi­szyn. Miej­sco­wość wcho­dzi w skład so­łect­wa Nowe Dąbie.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

Wikipedia


rzyć

daw­niej, obec­nie re­gio­nal­nie: dupa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. współcz. reg. po­ślad­ki

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. tyłek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Może jakby Jarek do­stał po­rząd­ne­go kopa w rzyć, toby szedł tro­chę szyb­ciej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɨt͡ɕ, AS: žyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rzytka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tyłek, pupa, pośladki, zad, zadek; wulg. dupa

Wiktionary


rząbiec

Rzą­biec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Wło­szczo­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

8 wrze­śnia 1944 miała tam miej­sce par­ty­zanc­ka bitwa pod Rząb­cem mię­dzy od­dzia­ła­mi Bry­ga­dy Świę­to­krzy­skiej a od­dzia­łem Armii Lu­do­wej i grupą par­ty­zan­tów so­wiec­kich.

Wikipedia


rząch

po­tocz­nie: stary, be­zu­ży­tecz­ny przed­miot lub po­jazd; rzęch, grat, gru­chot, ru­pieć


SJP.pl


rząd

1. zbiór ele­men­tów uło­żo­nych obok sie­bie po­zio­mo; sze­reg;
2. jed­nost­ka w sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów ży­wych;
3. ozdob­na uprząż koń­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. wy­ko­naw­czy organ pań­stwa zaj­mu­ją­cy się jego fi­nan­sa­mi oraz pro­wa­dzą­cy jego po­li­ty­kę wew­nętrz­ną i za­gra­nicz­ną;

 (1.2) jęz. przy­pa­dek de­kli­na­cji, w któ­rym znaj­du­je się wyraz bę­dą­cy okre­śle­niem da­ne­go

 (1.3) spra­wo­wa­nie wła­dzy

 (1.4) grupa ludzi lub ele­men­tów umie­szczo­na obok sie­bie jeden za dru­gim lub jeden obok dru­gie­go

 (1.5) biol. w sy­ste­ma­ty­ce: jed­nost­ka obej­mu­ją­ca ro­dzi­ny;

 (1.6) pot. rząd (1.4) fo­te­li na wi­dow­ni

 (1.7) mat. fiz. po­zy­cja wzglę­dem prze­cin­ka dzie­sięt­ne­go naj­star­szej cyfry w za­pi­sie danej licz­by

 (1.8) jeźdz. kom­plet­ny os­przęt do jazdy kon­nej;

 (1.9) roln. ogrod. ro­śli­ny upraw­ne po­sa­dzo­ne i ros­ną­ce w jed­nej linii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rząd – apa­rat ad­mi­ni­stra­cji albo organ spra­wu­ją­cy wła­dzę wy­ko­naw­czą (w Pol­sce: Rada Mi­ni­strów)
    • reżim, w zna­cze­niu ujem­nym
    • rząd fe­de­ral­ny
    • rząd ko­a­li­cyj­ny
    • rząd więk­szo­ścio­wy
    • rząd mniej­szo­ścio­wy
    • rząd jed­no­ści na­ro­do­wej
    • rząd tech­no­kra­tycz­ny
    • rząd tym­cza­so­wy
  • rząd ma­cie­rzy, rząd ope­ra­to­ra li­nio­we­go – po­ję­cia al­ge­bry li­nio­wej
  • rząd grupy i rząd ele­men­tu – po­ję­cia te­o­rii grup
  • rząd po­chod­nej cząst­ko­wej – po­ję­cie ra­chun­ku róż­nicz­ko­we­go i cał­ko­we­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług po­li­to­lo­gów rząd jest czę­ścią wła­dzy wy­ko­naw­czej.

 (1.2) Rzą­dem cza­sow­ni­ka „nie­na­wi­dzić” jest do­peł­niacz.

 (1.3) Wszy­scy ze smut­kiem wspo­mi­na­li rządy po­przed­nie­go króla.

 (1.4) Ge­ne­rał w za­my­śle­niu prze­szedł obok rzę­dów wy­pro­sto­wa­nych żoł­nie­rzy.

 (1.5) Kar­pie na­le­żą do ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych z rzędu kar­pioksz­tałt­nych.

 (1.6) Mamy miej­sca w siód­mym rzę­dzie.

 (1.7) To na­pię­cie jest o kilka rzę­dów mniej­sze od tam­te­go.

 (1.8) Wy­mie­ni­łem ostat­nio kilka ele­men­tów mo­je­go rzędu koń­skie­go.

 (1.9) Zwie­rzę­ta wy­ja­dły mi cały rząd ka­pu­sty!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nt, AS: žõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. porządek mrz., urzędnik mos., zarządca mos., narząd mrz.

 czas. urzędować, porządkować, zrzędzić

 (1.1,3) czas. rządzić, zarządzać / zarządzić

:: przym. rządowy, wewnątrzrządowy, podrzędny

 zdrobn. rządek

 przym. rzędowy, podrzędny

 przysł. rzędowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gabinet

 (1.2) rekcja

 (1.3) władza

 (1.4) szereg; reg. śl. raja

Wiktionary


rządca

1. osoba za­rzą­dza­ją­ca czymś;
2. ad­mi­ni­stra­tor nie­ru­cho­mo­ści, pry­wat­ne­go ma­jąt­ku ziem­skie­go w przed­wo­jen­nej Pol­sce


SJP.pl


rządczyni

1. prze­sta­rza­łe: żona rząd­cy;
2. daw­niej: ko­bie­ta rzą­dzą­ca, kie­ru­ją­ca czymś


SJP.pl


rządcówka

bu­dy­nek speł­nia­ją­cy funk­cję miesz­ka­nia i biura rząd­cy ma­jąt­ku ziem­skie­go


SJP.pl


rządek

zdrob­nie­nie od: rząd; rzą­dzik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: rząd

 (1.2) ogrod. nie­wiel­kie rzędy ro­ślin upraw­nych ros­ną­ce w jed­nej linii

 (1.3) gw-pl|Kra­ków, War­sza­wa. sześć ma­łych bułek two­rzą­cych ca­łość

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ndɛk, AS: žõndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd m., rzędna ż., grzęda ż., grządka ż.

 przym. rządkowy, rzędowy

 przysł. rzędowo

Wiktionary


rządkami

zdrob­nie­nie od: rząd; rzą­dzik


SJP.pl


rządkiem

zdrob­nie­nie od: rząd; rzą­dzik


SJP.pl


rządkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Rząd­kow­ski – pol­ski szer­mierz
  • Jan Rząd­kow­ski – pol­ski woj­sko­wy
  • Jerzy Rząd­kow­ski – pol­ski pow­sta­niec
  • Lud­wik Rząd­kow­ski – pol­ski che­mik, en­cy­klo­pe­dy­sta, pow­sta­niec wiel­ko­pol­ski

Wikipedia


rządniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rząd­nie


SJP.pl


rządniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rząd­ny


SJP.pl


rządny

1. daw­niej: umie­ją­cy do­brze go­spo­da­ro­wać, za­rzą­dzać czymś; go­spo­dar­ny;
2. daw­niej: po­rząd­ny


SJP.pl


rządokracja

sy­stem rzą­dze­nia, w któ­rym cała wła­dza na­le­ży do rządu


SJP.pl


rządowy

→ rząd (organ za­rzą­dza­ją­cy pań­stwem)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z rzą­dem, wy­wo­dzą­cy się z rządu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niem­ca­mi wstrzą­sa­ły coraz częst­sze kry­zy­sy rzą­do­we, wzra­sta­ło bez­ro­bo­cie, na­si­la­ły się trud­no­ści w funk­cjo­no­wa­niu go­spo­dar­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: žõndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd m., rządca m., rządzenie n., podrząd mrz.

 czas. rządzić ndk.

Wiktionary


rządy

1. na­czel­ny organ wy­ko­naw­czy w pań­stwie; rada mi­ni­strów;
2. spra­wo­wa­nie wła­dzy, zwierzch­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) spra­wo­wa­nie wła­dzy, wła­da­nie

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: rząd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mądry wład­ca do­brze swój lud po­pro­wa­dzi, / a rządy ro­zum­ne­go będą do­brze upo­rząd­ko­wa­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząd mrz.

 czas. rządzić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rządzenie, władanie

Wiktionary


rządzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzą­dzić.

Wiktionary

Rzą­dze­nie (ang. "go­ver­nan­ce"; cza­sem za­rzą­dza­nie) – zło­żo­ny sy­stem lub struk­tu­ra pro­ce­sów, funk­cji, struk­tur, reguł, praw i norm ut­wo­rzo­nych z re­la­cji, in­te­rak­cji, dy­na­mi­ki wła­dzy i ko­mu­ni­ka­cji w obrę­bie zor­ga­ni­zo­wa­nej grupy. Wyz­na­cza gra­ni­ce ak­cep­to­wal­nych za­cho­wań i prak­tyk róż­nych pod­mio­tów w gru­pie oraz kon­tro­lu­je ich pro­ce­sy de­cy­zyj­ne po­przez two­rze­nie i eg­zek­wo­wa­nie zasad i wy­tycz­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ʒɔ̃nˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: žõnʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rządzić

 przym. rządowy

Wiktionary


rządzik

zdrob­nie­nie od: rząd; rzą­dek


SJP.pl


rządzić

spra­wo­wać wła­dzę, roz­ka­zy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wo­wać wła­dzę, pa­no­wać

 (1.2) kie­ro­wać czymś, za­rzą­dzać

 (1.3) jęz. wią­zać z wy­ra­zem okre­śla­nym jedną z form wy­ra­zu okre­śla­ją­ce­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rzą­dzić się

 (2.1) po­stę­po­wać we­dług swo­jej woli, upo­do­ba­nia

 (2.2) być rzą­dzo­nym, wła­da­nym, kie­ro­wa­nym przez kogoś

 (2.3) kie­ro­wać się w swoim po­stę­po­wa­niu

 (2.4) pot. pro­wa­dzić in­te­re­sy, za­rzą­dzać pie­niędz­mi lub mie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sam Wi­tołd, cho­ciaż go piszą wiel­kim knia­ziem, rzą­dzi prze­cie Litwą z ra­mie­nia Ja­gieł­ły i jest tylko wiel­ko­rząd­cą, za­słu­ga więc spad­nie na króla.

 (1.1) Chcia­ła­bym kie­dyś rzą­dzić ja­kimś kra­jem.

 (1.2) Nasz szef rzą­dzi firmą od pię­ciu lat

 (1.3) Cza­sow­nik rzą­dzi przy­pad­kiem rze­czow­ni­ka.

 (2.1) Jan rzą­dzi się tak, jakby był w swoim domu.

 (2.2) Gre­cja rzą­dzi­ła się bez kró­lów.

 (2.3) Rzą­dził się chę­cią zysku.

 (2.4) Rzą­dził się oszczęd­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: žõńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rządy nmos., rządzenie n., rząd, zarząd

 czas. zarządzać, zarządzić, wyrządzić, przyrządzić, zrządzić

 przym. rządowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) władać, panować

 (1.2) szefować, zarządzać, administrować, dowodzić

 (2.3) kierować się

Wiktionary


rządzona

spra­wo­wać wła­dzę, roz­ka­zy­wać


SJP.pl


rządzony

spra­wo­wać wła­dzę, roz­ka­zy­wać


SJP.pl


rządząca

spra­wo­wać wła­dzę, roz­ka­zy­wać


SJP.pl


rządzący

spra­wo­wać wła­dzę, roz­ka­zy­wać


SJP.pl


rząp

1. dolna część szybu gór­ni­cze­go, po­ło­żo­na po­ni­żej ostat­nie­go po­zio­mu, miej­sce, gdzie zbie­ra się woda spły­wa­ją­ca z szybu; rzą­pie, rzą­pik, żąp, żomp;
2. daw­niej: zbior­nik wody, cy­ster­na lub basen


SJP.pl

Rząp, rzą­pie, w gór­nict­wie – naj­niż­sza część szybu usy­tu­o­wa­na po­ni­żej ostat­nie­go po­zio­mu wy­do­byw­cze­go w ko­pal­ni. Jest to nie­ek­splo­a­to­wa­na część szybu, ma­ją­ca za za­da­nie zbie­ra­nie ście­ka­ją­cej po ścia­nach wody. Zbie­ra­na woda jest na­stęp­nie od­sy­sa­na za po­mo­cą pomp od­wad­nia­ją­cych.

Wikipedia


rząpiarz

ro­bot­nik gór­ni­czy pra­cu­ją­cy w płucz­ce krusz­co­wej, wy­bie­ra­ją­cy szlam z osad­ni­ków


SJP.pl


rząpica

motyl z ro­dzi­ny brud­nic


SJP.pl


rząpie

dolna część szybu gór­ni­cze­go, po­ło­żo­na po­ni­żej ostat­nie­go po­zio­mu, miej­sce, gdzie zbie­ra się woda spły­wa­ją­ca z szybu; rząp, rzą­pik, żąp, żomp


SJP.pl


rząpik

dolna część szybu gór­ni­cze­go, po­ło­żo­na po­ni­żej ostat­nie­go po­zio­mu, miej­sce, gdzie zbie­ra się woda spły­wa­ją­ca z szybu; rząp, rzą­pie, żąp, żomp


SJP.pl


rząsa

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Rząsa (1919-1980) – rzeź­biarz
  • Mar­cin Rząsa (ur. 1965) – rzeź­biarz, syn An­to­nie­go
  • Marek Rząsa (ur. 1957) – poseł, sa­mo­rzą­do­wiec
  • Mi­chał Rząsa (1898-?) – żoł­nierz
  • To­masz Rząsa (ur. 1973) – pił­karz

Wikipedia


rząsieński

→ Rzą­śnia (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


rząska

Rzą­ska – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Za­bie­rzów, przy linii ko­le­jo­wej nr 133 Dą­bro­wa Gór­ni­cza Ząb­ko­wi­ce – Kra­ków Głów­ny.

W la­tach 1975–1998 Rzą­ska ad­mi­ni­stra­cyj­nie znaj­do­wa­ła się w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim.

Wikipedia


rząśnia

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rzą­śnia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Rzą­śnia.

Na te­re­nie gminy dzia­łal­ność dusz­pa­ster­ską pro­wa­dzi Pa­ra­fia św. Rocha w Rzą­śni.

We wsi jest Ze­spół Szkol­no-Przedsz­kol­ny im. Jana Pawła II w Rzą­śni.

Wikipedia


rząśnicki

przy­miot­nik od: Rzą­śnik


SJP.pl


rząśnik

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzą­śnik – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zło­to­ryj­skim, w gmi­nie Świe­rza­wa
  • Rzą­śnik – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Stary Lu­bo­tyń
  • Rzą­śnik – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Rzą­śnik
  • Rzą­śnik – gmina w pow. wysz­kow­skim
  • Rzą­śnik – dawna gmina w wo­je­wództ­wie wroc­ław­skim
  • Rzą­śnik – gro­ma­da w po­wie­cie wysz­kow­skim
  • Rzą­śnik – gro­ma­da w po­wie­cie zło­to­ryj­skim
  • Rzą­śnik Szla­chec­ki, Rzą­śnik Wło­ściań­ski, Rzą­śnik-Maj­dan

Wikipedia


rzęch

po­tocz­nie: stary, be­zu­ży­tecz­ny przed­miot lub po­jazd; rząch, grat, gru­chot, ru­pieć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. stary, wy­ek­splo­a­to­wa­ny po­jazd me­cha­nicz­ny lub urzą­dze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie ro­zu­miem Janka, do­brze za­ra­bia, a takim rzę­chem jeź­dzi.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzęzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grat, rupieć, gruchot, klekot, trup

Wiktionary


rzęczkowo

Rzęcz­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Zła­wieś Wiel­ka. Wieś leży na po­ło­żo­na jest na skra­ju Pra­do­li­ny To­ruń­sko-Ebers­waldz­kiej. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 701 miesz­kań­ców. Jest dzie­wią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Zła­wieś Wiel­ka.

Wikipedia


rzędami

1. zbiór ele­men­tów uło­żo­nych obok sie­bie po­zio­mo; sze­reg;
2. jed­nost­ka w sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów ży­wych;
3. ozdob­na uprząż koń­ska


SJP.pl


rzędem

1. zbiór ele­men­tów uło­żo­nych obok sie­bie po­zio­mo; sze­reg;
2. jed­nost­ka w sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów ży­wych;
3. ozdob­na uprząż koń­ska


SJP.pl


rzędkowice

Rzęd­ko­wi­ce – wieś łań­cu­cho­wa li­czą­ca ponad sto go­spo­darstw w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Wło­do­wi­ce.

Wikipedia


rzędna

jedna z współ­rzęd­nych punk­tu; licz­ba rze­czy­wi­sta okre­śla­ją­ca po­ło­że­nie punk­tu na osi rzęd­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. pio­no­wa oś ukła­du współ­rzęd­nych

 (1.2) mat. licz­ba rze­czy­wi­sta bę­dą­ca drugą współ­rzęd­ną w pro­sto­kąt­nym ukła­dzie współ­rzęd­nych, oz­na­cza­na jako y;

 (1.3) geod. wiel­kość okre­śla­ją­ca wy­so­kość od pła­szczyz­ny od­nie­sie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Ga­tu­nek za­sied­la po­ło­ni­ny i za­ro­śla ko­so­drze­wi­ny na rzęd­nych od 1350 do 2260 m n.p.m.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rzędny

 rzecz. podrząd mrz., rządek mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) współrzędna

Wiktionary


rzędowice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzę­do­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Książ Wiel­ki
  • Rzę­do­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ko­niu­sza
  • Rzę­do­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Do­bro­dzień
  • Rzę­do­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie lu­bli­niec­kim
  • Rzę­do­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie mie­chow­skim

Wikipedia


rzędowicki

→ Rzę­do­wi­ce


SJP.pl

Patrz:

Rzędowice

rzędownik

na­rzę­dzie rol­ni­cze do wyz­na­cza­nia rzę­dów do sa­dze­nia


SJP.pl


rzędowość

→ rzę­do­wy


SJP.pl

Rzę­do­wość – ter­min sto­so­wa­ny przy opi­sie bu­do­wy związ­ku che­micz­ne­go okre­śla­ją­cy sto­pień pod­sta­wie­nia atomu w czą­stecz­ce. Uży­wa­ny jest on prze­de wszyst­kim w che­mii or­ga­nicz­nej do wska­za­nia licz­by grup or­ga­nicz­nych przy­łą­czo­nych do da­ne­go atomu, co poz­wa­la cza­sem na scha­rak­te­ry­zo­wa­nie ogól­nych wła­ści­wo­ści związ­ku i prze­wi­dze­nie jego za­cho­wa­nia w trak­cie niek­tó­rych re­ak­cji che­micz­nych. Nie­kie­dy ter­mi­nu tego używa się rów­nież w che­mii nie­or­ga­nicz­nej do opisu soli po­cho­dzą­cych od kwa­sów wie­lo­pro­to­no­wych.

Wikipedia

Patrz:

rzędowy

rzędowy

→ rząd (sze­reg)


SJP.pl


rzędu

1. zbiór ele­men­tów uło­żo­nych obok sie­bie po­zio­mo; sze­reg;
2. jed­nost­ka w sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów ży­wych;
3. ozdob­na uprząż koń­ska


SJP.pl


rzędzik

krocz­nik rzę­dzik - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


rzędówka

Rzę­dów­ka, wieś sznu­ro­wa – typ wsi, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się luźną za­bu­do­wą wzdłuż drogi, naj­czę­ściej po jej jed­nej stro­nie i pro­sto­pad­le do drogi bie­gną­cy­mi sze­ro­ki­mi pa­sa­mi pól, któ­rych sze­ro­kość od­po­wia­da sze­ro­ko­ści za­gro­dy go­spo­dar­skiej znaj­du­ją­cej się po dru­giej stro­nie drogi.

Wikipedia


rzęgnowo

wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim


SJP.pl

Rzę­gno­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Dzierz­go­wo.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Ma­cie­ja w Pa­wło­wie Ko­ściel­nym.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Rzę­gno­wo.

Wikipedia


rzęgnowski

→ Rzę­gno­wo


SJP.pl

Patrz:

Rzęgnowo

rzępajło

rzad­ko: gra­jek brzdą­ka­ją­cy nie­u­mie­jęt­nie na ja­kimś in­stru­men­cie; rzę­po­ła


SJP.pl


rzępolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. gra­nie na in­stru­men­cie mu­zycz­nym w spo­sób nie­u­mie­jęt­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępolista m., rzępoła m., rzępajło m.

 czas. rzępolić ndk.

Wiktionary


rzępolista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto rzę­po­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępolenie n., rzępoła m., rzępajło m.

 czas. rzępolić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzępajło, rzępoła

Wiktionary


rzępolić

po­tocz­nie: grać nie­u­mie­jęt­nie na ja­kimś in­stru­men­cie; pi­to­lić, dyn­do­lić, dryn­do­lić, brzą­kać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) lek­cew. grać nie­u­mie­jęt­nie na ja­kimś in­stru­men­cie, zwła­szcza stru­no­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­sta­ła­byś już rzę­po­lić na tym pia­ni­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ʒɛ̃mˈpɔlʲit͡ɕ, AS: žẽmpolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępoła mos., rzępolista mos., rzępolenie n.

 czas. porzępolić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piłować, rąbać

Wiktionary


rzępoła

(r. męski) gra­jek brzdą­ka­ją­cy nie­u­mie­jęt­nie na ja­kimś in­stru­men­cie; rzę­paj­ło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. kiep­ski muzyk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niech kie­row­nik zwol­ni tego rzę­po­łę, bo uszy więd­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzępolenie n., rzępolista mos.

 czas. rzępolić ndk.

 przym. rzępolony

 ims. rzępolony

Wiktionary


rzęsa

1. (zwy­kle w lm - rzęsy) krót­ki, sztyw­ny wło­sek wy­ra­sta­ją­cy na brze­gu po­wie­ki, osła­nia­ją­cy oko przed cia­ła­mi ob­cy­mi;
2. pły­wa­ją­ca ro­śli­na wodna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. kos­met. jeden z wło­sów ros­ną­cy na brze­gu po­wie­ki;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Lemna|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin uno­szą­cych się na po­wierzch­ni wody;

 (1.3) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju rzęsa (1.2)

Wiktionary

Rzęsa ("Lemna" ) – ro­dzaj drob­nych ro­ślin wod­nych z ro­dzi­ny obraz­ko­wa­tych, li­czą­cy 13 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych nie­mal na całym świe­cie, z czego 5 w Pol­sce. Rzęsy są jed­ny­mi z najm­niej­szych ro­ślin ziel­nych. Osią­gnę­ły niez­wy­kłą sku­tecz­ność rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go, w sprzy­ja­ją­cych wa­run­kach po­tra­fią pod­wo­ić swoją li­czeb­ność nawet w 48 go­dzin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój mąż ma dłuż­sze rzęsy ode mnie.

 (1.2) Staw był po­ro­śnię­ty rzęsą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈʒɛ̃w̃sa, AS: žẽũ̯sa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzęsistek m., rzęsistkowica ż.

:: zdrobn. rzęska ż.

Wiktionary


rzęsiak

ro­dzaj msza­ków z rzędu mesz­kow­ców


SJP.pl


rzęsiakowate

ro­dzi­na msza­ków z rzędu mesz­kow­ców


SJP.pl


rzęsielnica

chrząszcz z ro­dzi­ny ston­ko­wa­tych


SJP.pl


rzęsinowiec

kra­śnik rzę­si­no­wiec - motyl z ro­dzi­ny kra­śni­ko­wa­tych


SJP.pl


rzęsistkowica

cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez rzę­sist­ki, prze­no­szo­na drogą płcio­wą


SJP.pl

Rzę­sist­ko­wi­ca (try­cho­mo­na­do­za łac. "tri­cho­mo­na­do­sis", ang. tri­cho­mo­nia­sis) – cho­ro­ba pa­so­żyt­ni­cza dróg mo­czo­wo-płcio­wych czło­wie­ka i zwie­rząt wy­wo­ły­wa­na przez pier­wot­nia­ki z ro­dza­ju "Tri­cho­mo­nas" (rzę­sist­ki), prze­no­szo­na głów­nie drogą płcio­wą.

Cha­rak­te­ry­sty­ka pa­so­ży­ta i cykl ży­cio­wy.

Wikipedia


rzęsistkowy

→ rzę­sist­ka


SJP.pl

Patrz:

rzęsistka

rzęsistość

cecha cze­goś gęsto sku­pio­ne­go, wy­stę­pu­ją­ce­go w dużej ilo­ści


SJP.pl


rzęsistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rzę­si­sty


SJP.pl


rzęsisty

wy­stę­pu­ją­cy w dużej ilo­ści, gęsto sku­pio­ny, bar­dzo in­ten­syw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy w dużej ilo­ści lub w sil­nym na­tę­że­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rzęsistek m., rzęsistkownica ż.

Wiktionary


rzęsiście

przy­słó­wek

 (1.1) bar­dzo in­ten­syw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okna jej miesz­ka­nia były oś­wiet­lo­ne rzę­si­ście i we­so­ło.

Wiktionary


rzęsiściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: rzę­si­ście, rzę­si­sto


SJP.pl


rzęska

1. zdrob­nie­nie od: rzęsa (w zna­cze­niu: krót­ki, sztyw­ny wło­sek wy­ra­sta­ją­cy na brze­gu po­wie­ki);
2. nit­ko­wa­ta, kró­ciut­ka wy­pust­ka plaz­ma­tycz­na wy­stę­pu­ją­ca na ko­mór­kach na­błon­ko­wych zwie­rząt wie­lo­ko­mór­ko­wych;
3. u jed­no­ko­mór­ko­wych ro­ślin wod­nych i pier­wot­nia­ków: jeden z wielu bar­dzo licz­nych nit­ko­wa­tych two­rów umoż­li­wia­ją­cych im po­ru­sza­nie się


SJP.pl

Rzę­ski – (łac. "ci­lium") or­ga­nel­lum ruchu, cien­kie wy­rost­ki cy­to­plaz­ma­tycz­ne, osa­dzo­ne na ciał­kach pod­sta­wo­wych. Wy­stę­pu­ją w niek­tó­rych ko­mór­kach eu­ka­rio­tycz­nych oraz bak­te­riach. Rzę­ski są mniej­sze niż wicie i wy­stę­pu­ją w więk­szej ilo­ści.

Wikipedia


rzęskowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kos­krzy­dłych; My­ma­ri­dae


SJP.pl


rzęskowaty

1. rzad­ko: opa­trzo­ny rzę­ska­mi;
2. o ce­chach rzę­sko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


rzęskowo

Rzę­sko­wo – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści gminy Gry­fi­ce.

W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się świet­li­ca wiej­ska. Dzie­ci z Rzę­sko­wa są do­wo­żo­ne do Szko­ły Pod­sta­wo­wej Nr 4 w Gry­fi­cach i Gim­naz­jum Nr 2 w Gry­fi­cach.

Wikipedia


rzęsny

daw­niej: rzę­si­sty


SJP.pl


rzęsokrążek

wolno pły­wa­ją­ca, owal­na larwa mor­skich wie­lo­szcze­tów oraz niek­tó­rych mię­cza­ków, po­sia­da­ją­ca dwa wień­ce rzę­sek, za po­mo­cą któ­rych się po­ru­sza; tro­cho­fo­ra


SJP.pl


rzęsorek

ssak z ro­dzi­ny ry­jó­wek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ne­o­mys|Kaup|ref=tak., ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych;

 (1.2) zool. ry­jów­ka z ro­dza­ju rzę­sor­ków (1.1)

Wiktionary

Rzę­so­rek ("Ne­o­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ry­jó­wek (So­ri­ci­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny ry­jów­ko­wa­tych (So­ri­ci­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ogon służy rzę­sor­ko­wi przy pły­wa­niu jako ster.

Wiktionary


rzęsowate

ro­dzi­na drob­nych ro­ślin jed­no­li­ścien­nych, wod­nych, z wolno pły­wa­ją­cy­mi czło­na­mi pę­do­wy­mi; wy­stę­pu­ją na całej kuli ziem­skiej


SJP.pl


rzęsowaty

o ce­chach rzę­so­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rzęsowy

→ rzęsa (rzad­ko)


SJP.pl


rzęst

ro­śli­na z ro­dzi­ny na­stro­szo­wa­tych; na­strosz; szczyt­ni­ca


SJP.pl


rzęzić

cięż­ko i gło­śno od­dy­chać; char­czeć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­rzę­zić)

 (1.1) wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk pod­czas od­dy­cha­nia wsku­tek cho­ro­by dróg od­de­cho­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A ten na­prze­ciw­ko z ra­kiem tcha­wi­cy pry­cha i rzęzi jak stara lo­ko­mo­bi­la.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rząch m., rzęch m., rzężenie n.

 czas. rzężeć ndk., wyrzęzić dk., zarzęzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzężeć

Wiktionary


rzęśl

ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny rzę­ślo­wa­tych


SJP.pl

Rzęśl ("Cal­li­tri­che" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych (w daw­niej­szych sy­ste­mach zwy­kle za­li­cza­ny do drob­nej ro­dzi­ny rzę­ślo­wa­tych "Cal­li­tri­cha­ce­ae"). Na­le­ży do niego ok. 60–75 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych nie­mal na całej Ziemi, głów­nie na ob­sza­rach o kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym.

Wikipedia


rzęślowate

ro­dzi­na kos­mo­po­li­tycz­nych ro­ślin wod­nych z klasy dwu­li­ścien­nych, o li­ściach na­prze­ciw­le­głych i kwia­tach po­zba­wio­nych ok­wia­tu; na­le­żą do niej mię­dzy in­ny­mi: rzęśl sta­wo­wa, rzęśl wio­sen­na


SJP.pl


rzęślowaty

o ce­chach rzę­ślo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


rzęśnia

dłu­go­wiecz­na by­li­na z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych; espar­ce­ta siew­na


SJP.pl


rzęśnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rzę­śni­ca – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Zło­cie­niec
    • Rzę­śni­ca – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Rzę­śni­ca – nie­ist­nie­ją­ca wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów

Wikipedia


rzężenie

szme­ry sły­szal­ne przy osłu­chi­wa­niu płuc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzę­zić.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rzę­żeć.

 (1.3) sport. gwara. nie­sku­tecz­ne wspi­na­nie się, wspi­na­nie się z wiel­ką trud­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzęzić ndk., rzężeć ndk.

Wiktionary


rzężeć

tyle co: rzę­zić


SJP.pl


rzężący

cięż­ko i gło­śno od­dy­chać; char­czeć


SJP.pl


réaumur

Réaumur – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Kraj Loary, w de­par­ta­men­cie Wan­dea.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 736 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 33 osoby/km² (wśród 1504 gmin Kraju Loary Réaumur pla­su­je się na 704. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 473.).

Wikipedia


rémy

jed­nost­ka po­chło­nię­tej przez or­ga­nizm dawki pro­mie­nio­wa­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rémy – gmina
  • Char­les-Honoré Rémy – fran­cu­ski dra­ma­turg
  • Jo­seph Rémy – bel­gij­ski bok­ser
  • Loïc Rémy – fran­cu­ski pił­karz
  • Ni­cho­las Rémy – fran­cu­ski praw­nik
  • Sébastien Rémy – luk­sem­bur­ski pił­karz
  • Wil­liam Rémy – fran­cu­ski pił­karz
  • Rémy Co­in­tre­au – fran­cu­ski pro­du­cent al­ko­ho­li
  • Rémy Mar­tin – fran­cu­ska marka ko­nia­ka
  • La Cha­pel­le-Saint-Rémy
  • La­ne­u­vil­le-à-Rémy
  • Remy

Wikipedia


résistance

[czy­taj: rez-isTĄS] ruch oporu we Fran­cji skie­ro­wa­ny prze­ciw nie­miec­kim oku­pan­tom pod­czas II wojny świa­to­wej


SJP.pl


résumé

[czy­taj: reziME albo rezüME] krót­kie, zwię­złe stre­szcze­nie (np. prze­bie­gu dy­sku­sji, wy­kła­du itp.); pod­su­mo­wa­nie, osta­tecz­ny wynik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pod­su­mo­wa­nie, stre­szcze­nie

Wiktionary


ród

1. dy­na­stia, linia;
2. ro­dzi­na;
3. po­cho­dze­nie, uro­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duża, wie­lo­po­ko­le­nio­wa ro­dzi­na

 (1.2) ze­spół ludzi po­cho­dzą­cych od jed­ne­go przod­ka

 (1.3) grupa ludzi zło­żo­na z ro­dzi­ców, dzie­ci, wnu­ków i bli­skich krew­nych

 (1.7) daw. przyj­ście na świat, uro­dze­nie

 (1.8) daw. ro­dzaj, po­krój

Wiktionary

Ród – grupa spo­łecz­na opar­ta na wspól­no­cie krwi, obej­mu­ją­ca ro­dzi­ny wy­wo­dzą­ce swe po­cho­dze­nie od wspól­ne­go przod­ka. Więź wew­nętrz­ną rodu u więk­szo­ści ludów pier­wot­nych oraz w bar­dziej roz­wi­nię­tych ustro­jach sta­no­wi­ło po­cho­dze­nie oj­cow­skie. Ród jest po­ję­ciem na­drzęd­nym w sto­sun­ku do ro­dzi­ny, skła­da się bo­wiem z wielu ro­dzin po­sia­da­ją­cych nie­jed­no­krot­nie inne naz­wi­ska.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie po­ło­żo­no też żad­ne­go na­pi­su, aby się oń żaden kon­sul nie pot­knął, albo zna­ko­mi­ty ród nie zaw­sty­dził.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rut, AS: rut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poród mrz., rodaczka ż., rodzina ż., narodzenie n., zrodzenie n., urodzenie n., urodziny n.

 czas. rodzić ndk., narodzić dk., zrodzić dk., urodzić dk.

 przym. rodowy, rodzinny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klan

Wiktionary


róg

1. wy­ro­stek u zwie­rząt lub bez­krę­gow­ców
2. sub­stan­cja two­rzą­ca rogi zwie­rzę­ce
3. przed­miot wyt­wo­rzo­ny z rogu zwie­rzę­ce­go
4. in­stru­ment dęty; wal­tor­nia
5. skraj, kant
6. kąt
7. zbieg dwóch ulic
8. rzut rożny lub pole, z któ­re­go jest wy­ko­ny­wa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. anat. twar­dy wy­ro­stek wy­stę­pu­ją­cy na gło­wie niek­tó­rych ssa­ków, zwy­kle pa­rzy­ście;

 (1.2) muz. ro­dzaj in­stru­men­tu dę­te­go bla­sza­ne­go;

 (1.3) miej­sce styku dwóch ulic

 (1.4) miej­sce styku kra­wę­dzi ja­kie­goś przed­mio­tu

 (1.5) sport. miej­sce i spo­sób wy­ko­ny­wa­nia za­gra­nia zwa­ne­go rzu­tem roż­nym

 (1.6) anat. część kości gny­ko­wej; część rdze­nia krę­go­we­go

 (1.7) ma­te­riał po­zy­ski­wa­ny z rogów (1.1) i kopyt niek­tó­rych zwie­rząt

 (1.8) daw. po­jem­nik z rogu (1.7), np. na tytoń, sól, proch strzel­ni­czy

 (1.9) zool. pot. czu­łek śli­ma­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • róg – twar­dy wy­ro­stek wy­stę­pu­ją­cy na gło­wie niek­tó­rych ssa­ków
  • róg – mu­zycz­ny in­stru­ment dęty bla­sza­ny
  • róg – miej­sce i spo­sób wy­ko­ny­wa­nia za­gra­nia zwa­ne­go rzu­tem roż­nym (patrz – piłka nożna)
  • Róg – zgru­po­wa­nie „Róg”
  • Róg – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Kras­no­sielc
  • Róg – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Stu­dzie­ni­ce
  • Róg – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ja­no­wo
  • Róg – przy­sió­łek w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Po­zez­drze
  • Róg – dawna gro­ma­da
  • Róg – nie­czyn­ny przy­sta­nek oso­bo­wy w Rogu, w po­wie­cie by­tow­skim, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim,
  • Róg – naj­wyż­szy szczyt Za­wo­rów (Góry Sto­ło­we)
  • Róg – szczyt w sło­wac­kich Ta­trach Za­chod­nich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten żubr ma duże rogi.

 (1.2) Śpie­waj­cie Panu przy wtó­rze cytry, przy wtó­rze cytry i przy dźwię­ku harfy, przy trą­bach i dźwię­ku rogu: ra­duj­cie się wobec Pana, Króla.

 (1.3) Na rogu ulicy jest dom, z któ­re­go można swo­bod­nie ob­ser­wo­wać dwie skrzy­żo­wa­nie.

 (1.4) Jej ze­szyt ma po­za­gi­na­ne rogi.

 (1.7) W izbach były okna z szy­ba­mi z rogu, ze­stru­ga­ne­go cien­ko i tak wy­gła­dzo­ne­go, że był pra­wie jak szkło przeź­ro­czy­sty.

 (1.9) Śli­mak, śli­mak wy­staw rogi, dam ci sera na pie­ro­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruk, AS: ruk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. narożnik m., rogacizna ż., rogacz m., poroże n., rogal m., rogatywka ż., narożnik m.

:: zdrobn. rożek m., różek m.

 przym. rożny, rogaty, rogowy, zrogowaciały, narożny

 czas. rogowacieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) waltornia

 (1.3) narożnik, węgieł, winkiel, reg. pozn. eka

 (1.4) kant, krawędź

 (1.5) korner, reg. pozn. eka

Wiktionary


rój

1. chma­ra la­ta­ją­cych owa­dów;
2. nowa ro­dzi­na pszcze­la lub ro­dzi­na za­miesz­ku­ją­ca jeden ul, gnia­zdo;
3. wiel­ka ilość, mro­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duża grupa la­ta­ją­cych owa­dów lub (rza­dziej) ma­łych pta­ków

 (1.2) ent. pszczo­ły, osy, trzmie­le i inne owady la­ta­ją­ce, które żyją w jed­nym gnieź­dzie

 (1.3) pszcz. część ro­dzi­ny pszcze­lej opu­szcza­ją­ca wraz z kró­lo­wą gnia­zdo

 (1.4) przen. duże na­gro­ma­dze­nie ru­sza­ją­cych się osób

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rój – nowa ro­dzi­na pszcze­la, która, wraz z matką, opu­szcza do­tych­cza­so­we gnia­zdo.
  • rój – pszczo­ły, osy, szer­sze­nie lub trzmie­le ży­ją­ce w jed­nym gnieź­dzie bądź ulu.
  • rój – la­ta­ją­ca gro­mad­nie, skłę­bio­na masa owa­dów lub pta­ków.
  • rój – jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na od­dzia­łu UPA
  • Rój – dziel­ni­ca Żor
  • Rój – po­wieść Mi­cha­e­la Crich­to­na z 2002 roku
  • Rój – ame­ry­kań­ski film ka­ta­stro­ficz­ny z 1978 roku
  • To­wa­rzy­stwo Wy­daw­ni­cze „Rój”
  • „Rój” – Pod­wy­dział Pro­pa­gan­dy Mo­bi­li­za­cyj­nej Biura In­for­ma­cji i Pro­pa­gan­dy Armii Kra­jo­wej
  • „Rój” – pse­u­do­nim Mie­czy­sła­wa Dzie­miesz­kie­wi­cza, żoł­nie­rza po­dzie­mia an­ty­ko­mu­ni­stycz­ne­go
  • rój me­te­o­ro­i­dów
  • rój me­te­o­rów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-2) Na stry­chu za­gnieź­dził się rój os.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruj, AS: rui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rojenie n., rójka ż., rojnik m., wyrojenie n., zarojenie n., urojenie n.

 czas. roić ndk., wyroić dk., zaroić dk., uroić dk.

 przym. rojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chmara

 (1.4) mrowie

Wiktionary


rójka

ma­so­we loty owa­dów


SJP.pl

Rójka, ro­je­nie – licz­ne wy­stą­pie­nie us­krzyd­lo­nych owa­dów do­ro­słych (ima­gi­nes) w celu od­by­cia lotu go­do­we­go, pod­czas któ­re­go do­cho­dzi do ko­pu­la­cji.

Okre­śle­nie "rójka" jest uży­wa­ne do lotów go­do­wych mró­wek (For­mi­ci­dae), ter­mi­tów (Isop­te­ra), jętek (Ep­he­me­rop­te­ra), chru­ści­ków (Tri­chop­te­ra), mu­chó­wek (Dip­te­ra) i wielu in­nych owa­dów. Nie do­ty­czy to pszczół, dla któ­rych rójka jest roz­dzie­le­niem ro­dzi­ny na dwie lub wię­cej ro­dzin. Do lotów go­do­wych u pszczół do­cho­dzi po za­sied­le­niu no­we­go gnia­zda.

Wikipedia


rólka

nie­zbyt zna­czą­ca, epi­zo­dycz­na rola ak­tor­ska


SJP.pl


rómel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. od­pust

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. kram

Wiktionary


rómmel

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ju­liusz Róm­mel (1881–1967) – pol­ski ge­ne­rał
  • Karol Róm­mel (1988–1967) – pol­ski olim­pij­czyk
  • Krzysz­tof Róm­mel (1948–2017) – pol­ski urzęd­nik, dy­plo­ma­ta
  • Wal­de­mar Róm­mel (1917–2000) – pol­ski dy­plo­ma­ta, la­ty­no­a­me­ry­ka­ni­sta

Wikipedia


rószkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


rów

1. po­dłuż­ny dół wy­ko­pa­ny w ziemi;
2. głę­bo­ki wykop z na­sy­pem chro­nią­cy przed ogniem nie­przy­ja­cie­la; okop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­dłuż­ny dół wy­ko­pa­ny w ziemi

 (1.2) wulg. wgłę­bie­nie mię­dzy po­ślad­ka­mi

 (1.3) geol. zob. rów oce­a­nicz­ny.;

 (1.4) geol. zob. rów tek­to­nicz­ny.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rów – forma uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu, przesz­ko­da te­re­no­wa
    • Rów wodny (rów me­lio­ra­cyj­ny) – sztucz­ny ciek
  • Rów tek­to­nicz­ny – forma ge­o­lo­gicz­na
  • Rów – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty
  • Rów – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz
  • Rów – osada w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ścier­skim, w gmi­nie Dzie­mia­ny
  • Rów – pół­wy­sep
  • Rów – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Rowie w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim
  • Rów – rzeka na Po­do­lu
  • inne hasła za­czy­na­ją­ce się od rów
  • rowy
  • inne hasła za­czy­na­ją­ce się od rowy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pi­ja­ny kie­row­ca wje­chał do przy­droż­ne­go rowu.

 (1.2) Po­chy­lił się i było mu widać rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruf, AS: ruf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. rowek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bruzda pośladkowa

Wiktionary


rówieński

1. → Równe;
2. obwód ró­wień­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Rów­nem, do­ty­czą­cy Rów­ne­go (mia­sta na za­chod­niej Ukra­i­nie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równianin mos., Równe n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. także równieński

Wiktionary


rówieśnictwo

bycie ró­wie­śni­kiem


SJP.pl


rówieśniczka

ko­bie­ta w tym samym wieku, co jakaś inna


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na w tym samym wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W życiu bym nie po­my­śla­ła, że Ania jest naszą ró­wie­śnicz­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲjɛ̇ɕˈɲit͡ʃka, AS: ruvʹi ̯ėśńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rówieśnica ż., rówieśnictwo n.

:: fm. rówieśnik m.

 przym. rówieśniczy, rówieśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równolatka, rówieśnica

Wiktionary


rówieśnik

czło­wiek równy dru­gie­mu wie­kiem; rów­no­la­tek, ró­wie­śny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba w tym samym wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W życiu bym nie po­my­ślał, że ten łysy facet jest na­szym ró­wie­śni­kiem.

 (1.1) Marta i Grze­siek to nasi ró­wie­śni­cy, a mają już do­ro­słe dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈvʲjɛ̇ɕɲik, AS: ruvʹi ̯ėśńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rówieśnictwo n.

:: fż. rówieśnica ż., rówieśniczka ż.

 przym. rówieśniczy, rówieśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równolatek, jednolatek

Wiktionary


rówieśny

czło­wiek równy dru­gie­mu wie­kiem; rów­no­la­tek, ró­wie­śnik


SJP.pl


równa

czy­nić rów­nym, gład­kim; pro­sto­wać; wy­gła­dzać


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Równa – osada wsi Lu­bo­szy­ce, w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gó­row­skim, w gmi­nie Je­miel­no
  • Równa – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki
  • Równa – szczyt w pa­śmie Po­ło­ni­ny Rów­nej, na Ukra­i­nie
  • Równa Góra, Równy

Wikipedia


równacz

1. ma­szy­na do wy­rów­ny­wa­nia dróg grun­to­wych; rów­niacz;
2. daw­niej: osoba usu­wa­ją­ca nie­rów­no­ści; wy­rów­ny­wacz


SJP.pl


równak

spój­nik

 (1.1) gw-pl|Poz­nań, Ma­zu­ry. jed­nak

Wiktionary


równanie

czy­nić rów­nym, gład­kim; pro­sto­wać; wy­gła­dzać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mat. wy­ra­że­nie zło­żo­ne z dwóch lub wię­cej czę­ści po­łą­czo­nych zna­kiem rów­no­ści

 (1.2) chem. sche­ma­tycz­ny zapis re­ak­cji che­micz­nej

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rów­nać.

Wiktionary

Rów­na­nie – forma zda­nio­wa po­sta­ci for­mu­la_1 gdzie for­mu­la_2 są ter­ma­mi i przy­najm­niej jeden z nich za­wie­ra pewną zmien­ną. Rów­na­nie jest więc for­mu­łą ato­mo­wą z co najm­niej jedną zmien­ną wolną. Term po lewej stro­nie znaku rów­no­ści na­zy­wa się "lewą stro­ną rów­na­nia", a term po pra­wej – "prawą stro­ną rów­na­nia". Szcze­gól­nym przy­pad­kiem rów­na­nia jest forma, w któ­rej jeden z ter­mów jest stałą np. for­mu­la_3 czyli gdy jest po­sta­ci for­mu­la_4

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nadal nie wiem, jakie jest roz­wią­za­nie tego rów­na­nia.

 (1.1) Każdy uczeń koń­czą­cy szko­łę pod­sta­wo­wą po­wi­nien umieć roz­wią­zać rów­na­nie 2x + 3 = 11.

 (1.2) Czy to jest rów­na­nie tej re­ak­cji?

 (1.3) Rów­na­nie w dół spra­wia, że naj­lep­si są nie­do­ce­nia­ni, a rów­na­nie w górę, że naj­gor­si nie na­dą­ża­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvˈnãɲɛ, AS: ruvnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równina ż., równik m.

 czas. równać, wyrównywać, dorównać

 przym. równy

 przysł. równie

Wiktionary


równać

czy­nić rów­nym, gład­kim; pro­sto­wać; wy­gła­dzać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) czy­nić rów­nym, gład­kim

 (1.2) wojsk. sta­wać w pro­stym sze­re­gu

cza­sow­nik zwrot­ny rów­nać się

 (2.1) być takim samym co do war­to­ści, licz­by, ilo­ści itp.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) W tym kraju śred­nia licz­ba na­ro­dzin równa się śred­niej licz­bie zgo­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnat͡ɕ, AS: ruvnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równik m., równanie n., równość ż., równina, ż.

 przym. równy, równiusieńki, równiuteńki, równiutki, równiuśki

 przysł. równo, równie

 czas. wyrównać, wyrównywać, zrównać, zrównywać, porównać, porównywać, przyrównać, przyrównywać, dorównać, dorównywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostować, wygładzać

Wiktionary


równe

gład­ka po­wierzch­nia, równy teren


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Ukra­i­nie;

Wiktionary

Równe ( Рівне / Riwne, ‏ראָװנע‎, "Rowne") – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny, sto­li­ca ob­wo­du ró­wień­skie­go i re­jo­nu ró­wień­skie­go. Licz­ba miesz­kań­ców w 2025 roku wy­no­si­ła 261 002.

Mia­sto po­ło­żo­ne nad rzeką Uście. Przez mia­sto prze­cho­dzi głów­na droga Kijów-Ży­to­mierz-Równe-Dubno-Lwów-Czop; Równe-Łuck-Uści­ług. Leży na głów­nej dro­dze mię­dzy War­sza­wą a Ki­jo­wem, około 200 km od pol­skiej gra­ni­cy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. równianin mos., równianka ż.

 przym. rówieński, równieński

Wiktionary


równia

1. pła­ski teren;
2. rów­nia po­chy­ła czyli pro­sta ma­szy­na słu­żą­ca do pod­no­sze­nia cięż­kich przed­mio­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pła­ska pła­szczyz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rów­nia po­chy­ła – ma­szy­na pro­sta
  • Rów­nia – wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim
  • Rów­nia – nie­stan­da­ry­zo­wa­na nazwa czę­ści wsi Bi­na­ro­wa w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim
  • Rów­nia (szczyt) – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Rów­nia (ok. 807) – wznie­sie­nie na po­łud­nio­wo-wschod­nim ra­mie­niu Skrzycz­ne­go w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Rów­nia – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie do­liń­skim, obec­nie Bu­ko­wec
  • Rów­nia – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie roż­nia­tow­skim ob­wo­du iwa­no­fran­kiw­skie­go
  • Rów­nia – wieś do 1939 w po­wie­cie do­liń­skim, na po­łud­nie od wsi Stań­kow­ce, obec­nie jej część

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równik mrz., równina ż.

 przym. równy

Wiktionary


równiacha

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) życz­li­wy czło­wiek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równiak

Wiktionary


równiacz

1. ma­szy­na do wy­rów­ny­wa­nia drug grun­to­wych; rów­nacz;
2. strug z że­laz­nym ostrzem do wy­gła­dza­nia desek i drew­nia­nych przed­mio­tów


SJP.pl


równiaczka

→ row­niak


SJP.pl

Patrz:

rowniak

równiak

1. ro­dzaj stru­ga sto­lar­skie­go;
2. młot uży­wa­ny w bla­char­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) życz­li­wy czło­wiek

Wiktionary


równianin

miesz­ka­niec Rów­ne­go (mia­sta na Ukra­i­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Rów­ne­go; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Równe n.

:: fż. równianka ż.

 przym. rówieński

Wiktionary


równianka

1. ozdob­ny splot w po­sta­ci zwie­sza­ją­ce­go się pół­wień­ca z liści, kwia­tów, owo­ców; gir­lan­da;
2. ele­ment de­ko­ra­cyj­ny rzeź­bio­ny w ka­mie­niu, drew­nie, od­le­wa­ny w gip­sie lub ma­lo­wa­ny


SJP.pl


równiarka

Rów­niar­ka – ma­szy­na do robót ziem­nych, słu­żą­ca głów­nie do pro­fi­lo­wa­nia po­dło­ży pod na­wierzch­nię dróg, lot­nisk, rowów i po­bo­czy, wy­rów­ny­wa­nia na­sy­pów. Sto­so­wa­ne są rów­nież do mie­sza­nia ma­te­ria­łów dro­go­wych w pro­ce­sie sta­bi­li­za­cji, do zry­wa­nia sta­rej na­wierzch­ni, traw­ni­ków itp. oraz do wy­rów­ny­wa­nia po­wierzch­ni pola.

Wikipedia


równica

na­rzę­dzie ko­wal­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rów­ni­ca – potok w woj. dol­no­ślą­skim, do­pływ Wa­li­szow­skiej Wody
  • Rów­ni­ca – szczyt gór­ski (884,6 m) w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Rów­ni­ca – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie brod­nic­kim, w gmi­nie Zbicz­no
  • Rów­ni­ca – część wsi Brzy­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Łącko
  • Rów­ni­ca – przy­sió­łek wsi Za­go­rzyn w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Łącko
  • Rów­ni­ca – część wsi Koź­mi­ce Wiel­kie w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wie­lic­kim, w gmi­nie Wie­licz­ka
  • Rów­ni­ca – część mia­sta Ustroń w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie cie­szyń­skim, w gmi­nie mia­sto Ustroń

Wikipedia


równicki

naz­wi­sko


SJP.pl


równie

przy­słó­wek

 (1.1) w taki sam spo­sób

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rów­nie – część mia­sta Brzo­stek
  • Rów­nie – część mia­sta Cięż­ko­wi­ce
  • Rów­nie – przy­sió­łek wsi Stra­dom­ka w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Boch­nia
  • Rów­nie – część wsi Tar­na­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Rów­nie – część wsi Roż­no­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Biecz
  • Rów­nie – część wsi Ropa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. gor­lic­kim, w gmi­nie Ropa
  • Rów­nie – część wsi Pa­sier­biec w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Li­ma­no­wa
  • Rów­nie – część wsi Gru­szów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. my­śle­nic­kim, w gmi­nie Ra­cie­cho­wi­ce
  • Rów­nie – część wsi Biała Niżna w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Gry­bów
  • Rów­nie – część wsi Woj­na­ro­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Ko­rzen­na
  • Rów­nie – część wsi Po­la­ny w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Kry­ni­ca-Zdrój
  • Rów­nie – część wsi Ochot­ni­ca Dolna w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Ochot­ni­ca Dolna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czym­że jest nazwa? To, co zo­wiem różą, pod inną nazwą rów­nie by pach­nia­ło.

 (1.1) Ma­rze­niem jest wszyst­kich mia­stecz­ko­wych ptasz­ni­ków za­sta­wiać w tym za­kąt­ku sidła na wilgi, kra­ski, dzwoń­ce, dro­zdy, je­mio­łu­chy – do­stęp wszak­że do pu­stel­ni rów­nie trud­ny od stro­ny wody, jak lądu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvʲɲɛ, AS: ruvʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równo

 przym. równy, równiusieńki, równiuteńki, równiutki, równiuśki

 rzecz. równina ż., równość ż., równanie n.

 partyk. również

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tak samo, identycznie, kropka w kropkę

Wiktionary


równiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: równo, rów­nie


SJP.pl


równiejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: równy


SJP.pl


również

też, także


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …uży­wa­na do wy­ra­że­nia, że orze­cze­nie nie do­ty­czy tylko jed­ne­go ele­men­tu, ale i in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

 (1.1) Przy­nio­słem z ma­ga­zy­nu nie tylko mło­tek, ale rów­nież gwoź­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvʲɲɛʃ, AS: ruvʹńeš

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. równie

 przym. równy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) też, także, i, reg. śl. aji

Wiktionary


równik

1. naj­dłuż­szy rów­no­leż­nik na ziemi (około 40 075 ki­lo­me­trów dłu­go­ści);
2. ge­o­me­tria: koło wiel­kie pow­sta­łe przez prze­cię­cie kuli pła­szczyz­ną prze­cho­dzą­cą przez śro­dek kuli i pro­sto­pa­dłą do osi, wokół któ­rej kula się obra­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) astr. geogr. część wspól­na po­wierzch­ni ciała nie­bie­skie­go oraz pła­szczyz­ny pro­sto­pa­dłej do osi obro­tu i prze­cho­dzą­cej przez śro­dek masy ciała;

Wiktionary

Rów­nik – wspól­na nazwa dwóch bli­sko po­wią­za­nych pojęć: ma­te­ma­tycz­ne­go i astro­no­micz­no-ge­o­gra­ficz­ne­go:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rów­nik dzie­li Zie­mię na dwie czę­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvʲɲik, AS: ruvʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równość ż., równina ż., równia ż., równiarka ż., równacz m., równiacha m., równanie n.

 czas. równać ndk.

 przym. równikowy, równy, równościowy, równinny

 przysł. równo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. ekwator

Wiktionary


równikowy

→ rów­nik; ek­wa­to­rial­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. do­ty­czą­cy rów­ni­ka, zwią­za­ny z rów­ni­kiem

 (1.2) geogr. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ob­sza­rów znaj­du­ją­cych się w po­bli­żu rów­ni­ka ziem­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ucz­nio­wie mają sobie wy­o­bra­żać, jak wy­glą­da kra­jo­braz lasu rów­ni­ko­we­go, sa­wan­ny, pu­sty­ni, oazy, stepu, wy­so­kich gór, tun­dry, tajgi, po­je­zie­rza, kra­jo­braz prze­my­sło­wy, rol­ni­czy, śró­dziem­no­mor­ski i in.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲɲiˈkɔvɨ, AS: ruvʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) ekwatorialny

Wiktionary


równina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. pła­ski lub pra­wie cał­ko­wi­cie po­zio­my teren;

Wiktionary

Rów­ni­na – wiel­ko­po­wierzch­nio­wa forma uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu. Sta­no­wi ją pła­ski lub pra­wie cał­ko­wi­cie po­zio­my (na­chy­le­nie do 3°) teren. Rów­ni­ny mogą wy­stę­po­wać na ob­sza­rach nizin, wyżyn lub gór (do­li­ny rzek lub wierz­cho­wi­ny), cha­rak­ter rów­nin­ny mają znacz­ne po­wierzch­nie den oce­a­nów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dzi­siej­szych cza­sach odz­na­ka Stra­ży Miej­skiej na ca­łych rów­ni­nach wzbu­dza­ła co najm­niej sza­cu­nek, jeśli już nie skła­nia­ła do peł­nej współ­pra­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvʲˈɲĩna, AS: ruvʹńĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równia ż., równość ż., równanie n., wyrównywanie n., wyrównanie n., zrównanie n., zrównywanie n., równiarka ż., wyrównywacz m., równik m.

 czas. równać ndk., wyrównywać ndk., wyrównać dk., zrównywać ndk., zrównać dk.

 przym. równy, równinny, równościowy

 przysł. równie, równo, równinnie, równościowo

 temsłow. równo-

Wiktionary


równinka

zdrob­nie­nie od: rów­ni­na


SJP.pl


równinny

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy rów­ni­ną

 (1.2) wy­stę­pu­ją­cy, zda­rza­ją­cy się na rów­ni­nach, wła­ści­wy rów­ni­nom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równina ż., równik m.

 przym. równy

Wiktionary


równiuczko

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przest. rów­niut­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potym wszę­dy roz­licż­ne kwie­cia roz­sa­dzo­no, • Wszyt­ko rów­niucż­ko ro­stąc pię­knie przy­stro­io­no. • Nuż ony Roz­ma­ry­ny, ony Ma­ie­ra­ny, • Dru­gie ie­szcze won­ny­ej­sze co ich tu nie znamy. sic.

Wiktionary


równiusieńki

zdrob­nie­nie od: równy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: równy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na szyi pan Jan ma prze­wią­za­ną apasz­kę w ko­lo­rze tu­li­pa­na, jest wy­pach­nio­ny, włos­gład­ko przy­cze­sa­ne z rów­niu­sień­kim prze­dział­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲɲüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: ruvʹńüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiutki, równiuteńki

Wiktionary


równiuteńki

zdrob­nie­nie od: równy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: równy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvʲɲuˈtɛ̃ɲci, AS: ruvʹńutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiutki, równiusieńki

Wiktionary


równiutki

zdrob­nie­nie od: równy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: równy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­to­miast jed­noz­nacz­ne jest wpro­wa­dze­nie kar – wszyst­kie są rów­niut­kie, po 100 tys. zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvʲˈɲutʲci, AS: ruvʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiusieńki, równiuteńki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równiuśki

Wiktionary


równiuśki

zdrob­nie­nie od: równy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: równy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvʲˈɲüɕci, AS: ruvʹńüśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równo, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiutki, równiusieńki, równiuteńki

Wiktionary


równo

przy­słó­wek

 (1.1) pro­sto

 (1.2) jed­na­ko­wo, rów­no­mier­nie

 (1.3) re­gu­lar­nie

 (1.4) do­kład­nie

 (1.5) gład­ko

 (1.6) w jed­nej linii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Równo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce
  • Równo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bar­li­nek
  • Równo – wieś w re­jo­nie ko­wel­skim ob­wo­dzie wo­łyń­skim
  • Równo – hro­ma­da wiej­ska w re­jo­nie ko­wel­skim ob­wo­dzie wo­łyń­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­trząc na sa­mo­lot wi­dzi­my, jak on leci równo.

 (1.2) Po­da­łam każ­de­mu równo po dwie książ­ki.

 (1.3) Pro­szę wszyst­kich tan­ce­rzy, by kroki do­sta­wiać równo - naj­pierw panie, potem pa­no­wie!

 (1.4) Wy­li­czy­łeś sumę równo.

 (1.5) Wło­sie pudla było równo przy­cię­te.

 (1.6) Sprin­te­rzy bie­gną równo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnɔ, AS: ruvno

Wiktionary

Powiązane:

 czas. równać

 przysł. równie, równiusieńko, równiuteńko, równiutko, równiuśko

 przym. równy, równiuśki, równiutki, równiusieńki, równiuteńki

 rzecz. wyrównanie n., równina ż., równik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-6) tak samo

Wiktionary


równo-

prze­dro­stek

 (1.1) pod­kre­śla jed­na­ko­wość, rów­ność skła­do­wych okre­ślo­nych przez drugi człon zło­że­nia

 (1.2) wska­zu­je na równą, taką samą licz­bę ele­men­tów okre­ślo­nych przez drugi człon wy­ra­zu zło­żo­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgu­bi­łem gdzieś to równobocz­ne pudło na pre­zent.

 (1.2) Ha! Na­pi­sa­li­śmy równostro­ni­co­we prace ma­gi­ster­skie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnɔ, AS: ruvno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równina ż.

Wiktionary


równoboczność

→ rów­no­bocz­ny


SJP.pl

Patrz:

równoboczny

równoboczny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) geom. ma­ją­cy wszyst­kie boki równe

Wiktionary


równoczesność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest rów­no­czes­ne; cecha tych, któ­rzy są rów­no­czes­ni

Wiktionary

Rów­no­czes­ność − za­cho­dze­nie zda­rzeń o róż­nych współ­rzęd­nych prze­strzen­nych w tym samym cza­sie.

W me­cha­ni­ce new­to­now­skiej rów­no­czes­ność zda­rzeń nie za­le­ży od ukła­du od­nie­sie­nia, co zwią­za­ne jest z niez­mien­no­ścią upły­wu czasu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. równoczesny

 przysł. równoczesnie, równocześnie

Wiktionary


równoczesny

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się w tym samym cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W obra­biar­kach ze ste­ro­wa­niem od­cin­ko­wym w za­sa­dzie nie jest moż­li­wy rów­no­czes­ny ruch w kilku kie­run­kach wzdłuż pro­wad­nic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoczesność ż.

 przysł. równocześnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izochroniczny, jednoczesny, koincydencyjny, paralelny, równoległy, symultaniczny, synchroniczny, współbieżny, współrzędny, zbieżny

Wiktionary


równocześnie

przy­słó­wek

 (1.1) w tym samym cza­sie; jed­no­cze­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bę­dzie­my ana­li­zo­wać spra­wę – mówi la­ko­nicz­nie jeden z urzęd­ni­ków w biu­rze dy­rek­cji Pol­skich Kolei Pań­stwo­wych, pro­sząc rów­no­cze­śnie o nie­po­da­wa­nie naz­wi­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈt͡ʃɛɕɲɛ, AS: ruvnočeśńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoczesność ż.

 przym. równoczesny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednocześnie

Wiktionary


równokierunkowy

ma­ją­cy takie same włas­no­ści we wszyst­kich kie­run­kach, o włas­no­ściach fi­zycz­nych nie­za­leż­nych od kie­run­ku; izo­tro­po­wy


SJP.pl


równokątność

→ rów­no­kąt­ny


SJP.pl

Patrz:

równokątny

równolatek

czło­wiek równy dru­gie­mu wie­kiem; ró­wie­śnik, ró­wie­śny


SJP.pl


równolatka

ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca tyle samo lat co inna


SJP.pl


równolegle

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) o po­ło­że­niu w prze­strze­ni: w spo­sób równo od­le­gły na całej swo­jej dłu­go­ści

 (1.2) o cza­sie: od­by­wa­ją­cy się w tym samym od­cin­ku czasu

 (1.3) elek­tron. o po­łą­cze­niu: w taki spo­sób, aby ut­wo­rzyć obwód rów­no­le­gły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie głów­ne ulice na­sze­go mia­stecz­ka bie­gną pra­wie rów­no­le­gle.

 (1.2) Po­sie­dze­nia ko­mi­sji fi­nan­sów i oś­wia­ty zo­sta­ną prze­pro­wa­dzo­ne rów­no­le­gle, w są­sied­nich sa­lach.

 (1.2) Nasz syn Jacek stu­diu­je rów­no­le­gle dwa kie­run­ki: in­for­ma­ty­kę i au­to­ma­ty­kę.

 (1.3) Aby uzy­skać spa­dek prądu, na­le­ży do­dat­ko­wo włą­czyć rów­no­le­gle opor­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈlɛɡlɛ, AS: ruvnolegle

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoległość ż., równoleżnik mrz.

 przym. równoległy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współbieżnie, wzdłuż

 (1.2) jednocześnie, równocześnie, paralelnie, symultanicznie

Wiktionary


równoległa

w ma­te­ma­ty­ce: linia pro­sta rów­no­le­gła


SJP.pl


równoległobok

czwo­ro­kąt o bo­kach pa­ra­mi rów­nych i wza­jem­nie rów­no­le­głych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt o dwóch pa­rach rów­no­le­głych boków;

Wiktionary

Rów­no­le­gło­bok – czwo­ro­kąt ma­ją­cy dwie pary rów­no­le­głych boków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rów­no­le­gło­bok to czwo­ro­kąt, w któ­rym prze­kąt­ne prze­ci­na­ją się naw­za­jem na po­ło­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk, AS: ruvnolegu̯obok

Wiktionary


równoległościan

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o trzech pa­rach rów­no­le­głych prze­ciw­le­głych ścian (zbu­do­wa­ny z sze­ściu rów­no­le­gło­bo­ków);

Wiktionary

Rów­no­le­gło­ścian – wie­lo­ścian o trzech pa­rach rów­no­le­głych prze­ciw­le­głych ścian. Ścia­ny rów­no­le­gło­ścia­nu są rów­no­le­gło­bo­ka­mi. Rów­no­le­gło­ścian ma 8 wierz­choł­ków i 12 kra­wę­dzi.

Jeśli ścia­ny rów­no­le­gło­ścia­nu są rom­ba­mi, to na­zy­wa się on rom­bo­e­drem, jeśli pro­sto­ką­ta­mi – pro­sto­pa­dło­ścia­nem, jeśli kwa­dra­ta­mi – sze­ścia­nem (fo­rem­nym).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. równoległościenny

Wiktionary


równoległość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co rów­no­le­głe

Wiktionary

Rów­no­le­głość – w ma­te­ma­ty­ce jest to wspól­na nazwa po­wią­za­nych re­la­cji mię­dzy fi­gu­ra­mi ge­o­me­trycz­ny­mi jak:

Oprócz tego rów­no­le­głość ma zna­cze­nia mniej ma­te­ma­tycz­ne, bliż­sze zja­wi­skom fi­zycz­nym – rów­no­le­głe pro­ce­sy są przy­najm­niej czę­ścio­wo jed­no­czes­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. równoległa ż., równoleżnik mrz.

 przym. równoległy

 przysł. równolegle

Wiktionary


równoległy

przy­miot­nik

 (1.1) geom. o pro­stych, pół­pro­stych, od­cin­kach, wek­to­rach: ma­ją­ce ten sam kie­ru­nek

 (1.2) geom. o pła­szczyz­nach, pół­pła­szczyz­nach: ma­ją­ce ten sam kie­ru­nek pro­stych pro­sto­pa­dłych

 (1.3) po­dob­ny pod ja­kimś wzglę­dem do cze­goś in­ne­go

 (1.4) od­by­wa­ją­cy się, dzie­ją­cy się w tym samym cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­ci­nek A jest rów­no­le­gły do od­cin­ka B.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈlɛɡwɨ, AS: ruvnolegu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoleżnik mrz., równoległość ż., równoległa ż.

 przysł. równolegle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) podobny, analogiczny, paralelny, jednakowy, tożsamy

 (1.4) równoczesny, jednoczesny, zsynchronizowany

Wiktionary


równoleżnik

1. w ge­o­gra­fii: umow­ny okrąg na po­wierzch­ni Ziemi w pła­szczyź­nie pro­sto­pa­dłej do jej osi obro­tu;
2. w ge­o­me­trii: okrąg na sfe­rze po­sia­da­ją­cej wy­róż­nio­ną oś, pow­sta­ły na prze­cię­ciu sfery z pła­szczyz­ną pro­sto­pa­dłą do tej osi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. umow­ny okrąg pow­sta­ły wsku­tek prze­cię­cia po­wierzch­ni kuli ziem­skiej pła­szczyz­ną pro­sto­pa­dłą do jej osi;

Wiktionary

Rów­no­leż­nik – okrąg pow­sta­ły wsku­tek prze­cię­cia po­wierzch­ni kuli ziem­skiej pła­szczyz­ną pro­sto­pa­dłą do jej osi. Naj­dłuż­szym rów­no­leż­ni­kiem jest rów­nik, który ma 40 075,704 km dłu­go­ści. Rów­nik dzie­li kulę ziem­ską na dwie pół­ku­le – pół­noc­ną i po­łud­nio­wą. Pod­sta­wo­we rów­no­leż­ni­ki to: rów­nik, zwrot­nik Raka i zwrot­nik Ko­zio­roż­ca, a także koło pod­bie­gu­no­we pół­noc­ne i po­łud­nio­we. Rów­no­leż­ni­ki mają różne dłu­go­ści, w za­leż­no­ści od sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­dłuż­szym rów­no­leż­ni­kiem jest rów­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoległość ż.

 przym. równoległy, równoleżnikowy

 przysł. równolegle, równoleżnikowo

Wiktionary


równoleżnikowo

przy­słó­wek

 (1.1) geogr. zgod­nie z prze­bie­giem rów­no­leż­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pasmo gór­skie cią­gnie się rów­no­leż­ni­ko­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoleżnik mrz.

 przym. równoleżnikowy

Wiktionary


równoleżnikowy

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. od­no­szą­cy się do rów­no­leż­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoleżnik mrz.

 przysł. równoleżnikowo

Wiktionary


równoliczność

po­sia­da­nie rów­nej licz­by ele­men­tów przez zbio­ry


SJP.pl


równomiernie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób rów­no­mier­ny, równo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziec­ko od­dy­cha­ło rów­no­mier­nie, ale nie po­su­wa­ło się ani o cen­ty­metr.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równomierny

 rzecz. nierównomierność ż., równomierność ż.

Wiktionary


równomierniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: rów­no­mier­nie


SJP.pl


równomierniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: rów­no­mier­ny


SJP.pl


równomierność

cecha oz­na­cza­ją­ca, że coś wy­stę­pu­je w rów­nych, jed­na­ko­wych od­stę­pach czasu, re­gu­lar­nie w jed­na­ko­wych od­le­gło­ściach, ilo­ściach; jed­no­staj­ność, rów­ność, mia­ro­wość, ryt­micz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­mie­szcze­nie cze­goś w prze­strze­ni lub w cza­sie w iden­tycz­nych od­stę­pach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li chce­my aby lód nie zer­wał się nam pod no­ga­mi mu­si­my pa­mię­tać o rów­no­mier­no­ści ro­zło­że­nia masy na­sze­go ciała, przy­kła­do­wo przez po­ło­że­nie się na tafli lodu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nierównomierność ż.

 przym. równomierny, nierównomierny

 przysł. równomiernie, nierównomiernie

Wiktionary


równomierny

wy­stę­pu­ją­cy w rów­nych, jed­na­ko­wych od­stę­pach czasu, re­gu­lar­nie w jed­na­ko­wych od­le­gło­ściach, ilo­ściach; jed­no­staj­ny, równy, mia­ro­wy, ryt­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­stę­pu­je w rów­nych od­stę­pach czasu, w rów­nych od­le­gło­ściach, ilo­ściach

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. równomiernie

 rzecz. równomierność ż., nierównomierność ż.

Wiktionary


równonoc

zrów­na­nie dnia z nocą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. mo­ment przej­ścia Słoń­ca przez punkt, w któ­rym eklip­ty­ka prze­ci­na rów­nik nie­bie­ski; dłu­gość dnia i nocy jest wów­czas jed­na­ko­wa;

Wiktionary

Rów­no­noc, ek­wi­nok­cjum ( ) – mo­ment, w któ­rym Słoń­ce prze­cho­dzi przez jeden z dwóch punk­tów, w któ­rych eklip­ty­ka prze­ci­na rów­nik nie­bie­ski. Rów­no­noc zda­rza się dwa razy w roku:

W po­łud­nie pro­mie­nie sło­necz­ne pa­da­ją wtedy na rów­nik pod kątem 90º.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na sku­tek wy­stę­po­wa­nia pre­ce­sji osi Ziemi punk­ty rów­no­no­cy prze­su­wa­ją się po eklip­ty­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruvˈnɔ̃nɔt͡s, AS: ruvnõnoc

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równonocny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekwinokcjum

Wiktionary


równonocny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) astr. zwią­za­ny z rów­no­no­cą, do­ty­czą­cy rów­no­no­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na tej skali linie go­dzin i pół­go­dzin są od­cin­ka­mi pro­sty­mi, po­prze­ci­na­ny­mi przez dwie ro­dzi­ny hi­per­bol, roz­dzie­lo­ne pro­stą rów­no­noc­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równonoc ż.

Wiktionary


równonogi

rząd sko­ru­pia­ków wod­nych oraz lą­do­wych, o spła­szczo­nym w kie­run­ku grzbie­to­wo-brzusz­nym ciele


SJP.pl

Rów­no­no­gi ("Iso­po­da") – rząd sko­ru­pia­ków z gro­ma­dy pan­ce­rzow­ców obej­mu­ją­cy około 4000 ga­tun­ków zwie­rząt. Przed­sta­wi­cie­le żyją głów­nie na dnach mórz, nie­kie­dy w zbior­ni­kach słod­ko­wod­nych, rzad­ko w wil­got­nych śro­do­wi­skach lą­do­wych.

Zwie­rzę­ta na­le­żą­ce do tego rzędu mają tułów zło­żo­ny z 7 seg­men­tów i 6-seg­men­to­wy od­włok. Przy każ­dym seg­men­cie znaj­du­je się para od­nó­ży. Po­dob­nie jak u obu­no­gów, sa­mi­ce po­sia­da­ją ko­mo­rę lę­go­wą. Wiele ga­tun­ków to pa­so­ży­ty, szcze­gól­nie ryb i sko­ru­pia­ków.

Wikipedia


równonóg

sta­wo­nóg wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w wo­dach mor­skich; izo­pod


SJP.pl


równoodległy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mat. geom. znaj­du­ją­cy się w jed­na­ko­wej od­le­gło­ści od dwóch lub wię­cej punk­tów, linii, pła­szczyzn itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyz­nacz rów­na­nie pro­stej prze­cho­dzą­cej przez punkt (6,1) i rów­no­od­le­głej od punk­tów A(5,-1) i B(-3,0).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoodległość ż.

 przysł. równoodlegle

Wiktionary


równoramienny

przy­miot­nik

 (1.1) mat. ma­ją­cy ra­mio­na rów­nej dłu­go­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ramię n.

Wiktionary


równorzędność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co rów­no­rzęd­ne, ma­ją­ce taką samą war­tość jak coś in­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Au­gu­styn zwra­cał uwagę, wy­po­wia­da­jąc się na temat an­tro­po­ge­ne­zy, na rów­no­rzęd­ność ciała i duszy w akcie stwo­rze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równorzędny

 przysł. równorzędnie

Wiktionary


równorzędny

ma­ją­cy taką samą waż­ność, war­tość lub ja­kość


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ta­kiej samej war­to­ści pod ja­kimś wzglę­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­la­cja le­karz–pa­cjent nie jest spot­ka­niem rów­no­rzęd­nych stron, lecz cha­rak­te­ry­zu­je się asy­me­trią, w któ­rej to le­karz zaz­wy­czaj znaj­du­je się w po­zy­cji wła­dzy.

 (1.1) Naz­wi­ska o dwóch czło­nach rów­no­rzęd­nych trze­ba pisać z dy­wi­zem.

 (1.1) Aby objąć to sta­no­wi­sko, na­le­ży być w po­sia­da­niu ty­tu­łu ma­gi­stra lub in­ne­go rów­no­rzęd­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równorzędność ż.

 przysł. równorzędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) równoległy, taki sam, współrzędny

Wiktionary


równoskrzydłe

grupa owa­dów lą­do­wych, o dwóch pa­rach skrzy­deł bło­nia­stych, ży­wią­cych się so­kiem wy­sy­sa­nym z ro­ślin


SJP.pl


równoskrzydły

po­sia­da­ją­cy dwie pary skrzy­deł o jed­na­ko­wej dłu­go­ści


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma rów­nej wiel­ko­ści skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈskʃɨdwɨ, AS: ruvnoskšydu̯y

Wiktionary


równosylabowy

zło­żo­ny z jed­na­ko­wej licz­by sylab; rów­noz­gło­sko­wy


SJP.pl


równouprawnienie

wpro­wa­dzić rów­no­u­praw­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. so­cjol. rów­ność wobec prawa, moż­li­wość ko­rzy­sta­nia z jed­na­ko­wych praw

Wiktionary

Rów­no­u­praw­nie­nie oz­na­cza praw­ną rów­ność róż­nych pod­mio­tów praw­nych w ra­mach okre­ślo­ne­go sy­ste­mu praw­ne­go.

Rów­no­u­praw­nie­nie to po­ję­cie za­ko­rze­nio­ne w ide­ach hu­ma­niz­mu oraz oś­wie­ce­nia. Jest nie­o­dzow­nym ele­men­tem praw czło­wie­ka. Rów­no­u­praw­nie­nie przed­sta­wi­cie­li róż­nych warstw spo­łecz­nych było obok wol­no­ści ("liberté") i bra­ter­stwa ("fraternité") głów­nym ha­słem Re­wo­lu­cji Fran­cu­skiej ("égalité").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zwo­len­ni­ka­mi rów­no­u­praw­nie­nia po­li­ga­mii są na­to­miast za­rów­no po­stę­po­wi le­wi­cow­cy, któ­rzy w jej za­bra­nia­niu widzą "ra­si­stow­skie prze­śla­do­wa­nie mniej­szo­ści", jak i pra­wi­co­wi li­be­ra­ło­wie, któ­rzy po­dob­ny zakaz uwa­ża­ją za "nie­bez­piecz­ną in­ge­ren­cję pań­stwa w życie pry­wat­ne jed­nost­ki".

 (1.1) […] w 1873 r. pisał, że rów­no­u­praw­nie­nie Żydów już się do­ko­na­ło, a z tego faktu mogą wy­ni­knąć ko­rzy­ści dla kraju z uwagi, jak pod­kre­ślo­no, na pewne cechy tej lud­no­ści, np. pra­co­wi­tość, rzut­kość, za­po­bie­gli­wość itp. […]

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równouprawniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egalizacja

Wiktionary


równouprawniony

wpro­wa­dzić rów­no­u­praw­nie­nie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) równy wzglę­dem prawa, po­sia­da­ją­cy iden­tycz­ne prawa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­ścio­ły i inne związ­ki wyz­na­nio­we są rów­no­u­praw­nio­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równouprawnienie n.

Wiktionary


równouprawnić

wpro­wa­dzić rów­no­u­praw­nie­nie


SJP.pl


równowaga

1. spo­kój i opa­no­wa­nie;
2. sta­bil­ny układ ja­kichś prze­ciw­staw­nych sił; stan ciała, w któ­rym dzia­ła­ją­ce na nie siły wza­jem­nie się zno­szą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spo­kój i opa­no­wa­nie

 (1.2) sta­bil­ny stan ja­kie­goś ukła­du

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Zmysł rów­no­wa­gi
  • Rów­no­wa­ga bio­ce­no­tycz­na – sa­mo­re­gu­la­cja eko­lo­gicz­na,
  • Ho­me­o­sta­za
  • Rów­no­wa­ga kwa­so­wo-za­sa­do­wa
  • Rów­no­wa­ga wodno-elek­tro­li­to­wa
  • Rów­no­wa­ga – rów­no­wa­ga me­cha­nicz­na,
  • Rów­no­wa­ga hy­dro­fi­lo­wo-li­po­fi­lo­wa,
  • Rów­no­wa­ga ter­mo­dy­na­micz­na – stan ukła­du ter­mo­dy­na­micz­ne­go, w któ­rym za­cho­dzi rów­no­wa­ga ciepl­na, me­cha­nicz­na i che­micz­na,
  • Rów­no­wa­ga re­ak­cji che­micz­nych – stan rów­no­wa­gi, w któ­rym stę­że­nia re­a­gen­tów nie zmie­nia­ją się w cza­sie.
  • Rów­no­wa­ga os­mo­tycz­na – rów­no­wa­ga po­mię­dzy dwoma rozt­wo­ra­mi od­dzie­lo­ny­mi mem­bra­ną pół­prze­pu­szczal­ną
  • Rów­no­wa­ga jo­no­wa
  • Rów­no­wa­ga ta­u­to­me­rycz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cza­sem nad­mier­nie krzy­kli­wi i po­bud­li­wi, nigdy nie tra­ci­li wew­nętrz­nej rów­no­wa­gi i po­go­dy ducha.

 (1.2) Prze­daw­ko­wa­nie w an­ty­bio­ty­ko­te­ra­pii może pro­wa­dzić do za­chwia­nia rów­no­wa­gi bio­lo­gicz­nej i po­ja­wie­nia się róż­ne­go ro­dza­ju grzy­bic, droż­dżyc itp.

 (1.2) Ogon po­ma­ga rów­nież le­mu­ro­wi utrzy­mać rów­no­wa­gę w trak­cie wy­ko­ny­wa­nia iście akro­ba­tycz­nych sko­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruvnɔˈvaɡa, AS: ruvnovaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrównoważenie n., zrównoważanie n., równoważnia ż.

 czas. równoważyć, zrównoważać ndk., zrównoważyć dk.

 przym. równoważny, zrównoważony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) harmonia, jedność, pełnia, zrównoważona postawa

 (1.2) homeostaza, stabilność

Wiktionary


równowagowy

→ rów­no­wa­ga


SJP.pl

Patrz:

równowaga

równowartościowość

→ rów­no­war­to­ścio­wy


SJP.pl

Patrz:

równowartościowy

równowartościowy

przy­miot­nik

 (1.1) równy pod wzglę­dem war­to­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­wiecz­ny po­stu­lat sy­ste­mu na­tu­ral­ne­go opar­te­go na wszyst­kich moż­li­wych do wy­ko­rzy­sta­nia ce­chach uwa­ża­nych za rów­no­war­to­ścio­we stał się dziś moż­li­wy do zre­a­li­zo­wa­nia dzię­ki roz­wo­jo­wi tech­ni­ki kom­pu­te­ro­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równowartość ż.

Wiktionary


równowartość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) war­tość cze­goś wy­ra­żo­na w innej for­mie lub jed­nost­ce, która jest tej samej war­to­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równowartościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekwiwalent, odpowiednik

Wiktionary


równoważnia

1. przy­rząd gim­na­stycz­ny w po­sta­ci po­zio­mej belki opar­tej na słu­pach, słu­żą­cy do ćwi­czeń na utrzy­ma­nie rów­no­wa­gi;
2. ćwi­cze­nia na takim przy­rzą­dzie


SJP.pl

Rów­no­waż­nia – urzą­dze­nie, któ­re­go głów­nym ele­men­tem jest belka za­mo­co­wa­na po­zio­mo na pew­nej wy­so­ko­ści, po któ­rej po­ru­sza się osoba ćwi­czą­ca tak, aby utrzy­mać rów­no­wa­gę. Może to być urzą­dze­nie re­kre­a­cyj­ne lub przy­rząd gim­na­stycz­ny.

Rów­no­waż­nia jako przy­rząd do ćwi­czeń w gim­na­sty­ce spor­to­wej to drew­nia­na belka obita mięk­kim ma­te­ria­łem, długa na 5 m, wy­so­ka na 1,25 m i sze­ro­ka na 10 cm.

Wikipedia


równoważnik

1. rzecz rów­no­waż­na;
2. współ­czyn­nik pro­por­cjo­nal­no­ści;
3. w zda­niu grupa wy­ra­zów nie za­wie­ra­ją­ca orze­cze­nia w for­mie oso­bo­wej


SJP.pl


równoważność

war­tość równa war­to­ści cze­goś inn­ne­go


SJP.pl

Rów­no­waż­ność, ek­wi­wa­len­cja – twier­dze­nie, w któ­rym teza jest wa­run­kiem ko­niecz­nym, jak i do­sta­tecz­nym prze­słan­ki. To zda­nie za­pi­su­je się za po­mo­cą spój­ni­ka wtedy i tylko wtedy (wtw), gdy...

Wikipedia


równoważny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy równe zna­cze­nie, równą war­tość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z pier­wszą za­sa­dą ter­mo­dy­na­mi­ki, cie­pło i praca są sobie rów­no­waż­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoważność ż., równowaga ż., równoważnia ż.

 czas. równoważyć ndk., zrównoważyć dk.

 przysł. równoważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekwiwalentny

Wiktionary


równoważyć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zrów­no­wa­żyć)

 (1.1) utrzy­my­wać w rów­no­wa­dze

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rów­no­wa­żyć się (dk. zrów­no­wa­żyć się)

 (2.1) utrzy­my­wać się w rów­no­wa­dze z czym innym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku po­ro­zu­mień Okrą­głe­go Stołu w lipcu 1989 wpro­wa­dzo­no usta­wo­wą in­dek­sa­cję płac rów­no­wa­żą­cą in­fla­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równowaga ż., równoważenie n.

 przym. równoważny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) bilansować się

Wiktionary


równowierszowy

zło­żo­ny z wier­szy rów­nej miary


SJP.pl


równozgłoskowy

zło­żo­ny z jed­na­ko­wej licz­by sylab; rów­no­sy­la­bo­wy


SJP.pl


równoznacznik

wyraz o tym samym zna­cze­niu co inny wyraz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. słowo, mor­fem lub fraza z takim samym albo bli­skim zna­cze­niem jak inna

 (1.2) przen. pot. coś, co od­po­wia­da cze­muś in­ne­mu pod wzglę­dem swo­je­go cha­rak­te­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do­wia­du­ją się od star­szych ko­le­gów o życiu w se­mi­na­rium. Na pier­wszym roku trzy oceny nie­do­sta­tecz­ne na eg­za­mi­nach to rów­noz­nacz­nik usu­nię­cia ze stu­diów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoznaczność

 przym. równoznaczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synonim, bliskoznacznik, jednoznacznik, wyraz bliskoznaczny

Wiktionary


równoznaczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co rów­noz­nacz­ne, ma jed­na­ko­we zna­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. równoznaczny

 rzecz. równoznacznik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) synonimia

Wiktionary


równoznaczny

ma­ją­cy jed­na­ko­we zna­cze­nie, zna­czą­cy to samo co inny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zna­czą­cy to samo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla wielu ucz­niów sie­dze­nie w szko­le pod­czas go­dzi­ny wy­cho­waw­czej jest rów­noz­nacz­ne ze stra­tą czasu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równoznacznik mrz., równoznaczność ż.

 przysł. równoznacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jednoznaczny

Wiktionary


równozębny

w zo­o­lo­gii: taki, który ma rów­noksz­tałt­ne zęby; ho­mo­don­tycz­ny


SJP.pl


równość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak dy­skry­mi­na­cji i po­dzia­łów (two­rzo­nych ze wzglę­du na rasę, po­cho­dze­nie, płeć)

 (1.2) mat. re­la­cja mię­dzy dwie­ma war­to­ścia­mi wy­ra­żo­na zna­kiem rów­na­nia (=)

 (1.3) cecha tego co jest równe, wy­rów­na­ne, takie samo pod jak­miś wzglę­dem (np. wiel­ko­ści, wy­so­ko­ści)

 (1.4) gład­kość na po­wierzch­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rów­ność (ma­te­ma­ty­ka)
  • Rów­ność (po­li­ty­ka i so­cjo­lo­gia)
  • XIX-wiecz­ny pe­rio­dyk so­cja­li­stycz­ny
  • Rów­ność (cza­so­pis­mo PPSD)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruvnɔɕt͡ɕ, AS: ruvność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. równina ż., równia ż., równiarka ż., równanie n., równik m.

 czas. wyrównywać, równać ndk.

 przym. równy, równościowy

 przysł. równie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) jednakowość

Wiktionary


równy

gład­ki, pła­ski, bez dołów i wznie­sień


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy gład­ką po­wierzch­nię

 (1.2) po­sia­da­ją­cy iden­tycz­ną war­tość

Wiktionary

Równy – pol­ski ta­niec lu­do­wy z re­gio­nu Bi­sku­piz­ny w Wiel­ko­pol­sce, tań­czo­ny pa­ra­mi, cho­dzo­ny na­przód, wi­ro­wy, w me­trum dwu­dziel­nym.

Pary po­su­wa­ją się w prawo do­o­ko­ła sali. Na znak part­ne­ra mu­zy­kan­ci prze­ry­wa­ją gra­nie i roz­po­czy­na on śpie­wać pio­sen­kę. Tań­czą­cy stają i włą­cza­ją się do śpie­wu. Po chwi­li tań­czą w lewym kie­run­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po tej ulicy jadę za­wsze wolno, bo nie jest równa.

 (1.2) Ta gra jest nie­spra­wied­li­wa, bo nie wszy­scy gra­cze mają równe szan­se na wy­gra­ną.

 (1.2) Suma liczb od 1 do 5 jest równa 15.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruvnɨ, AS: ruvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyrównanie n., równość ż., równanie n., równina ż., równia ż., równik m.

 czas. równać ndk., wyrównywać ndk., wyrównać dk., zrównywać ndk., zrównać dk.

 przym. równinny, równiusieńki, równiuteńki, równiutki, równiuśki

 przysł. równo, równie

 partyk. również

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gładki, płaski

 (1.2) taki sam, jednakowy

Wiktionary


rózeczka

zdrob­nie­nie od: rózga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: rózga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈzɛt͡ʃka, AS: ruzečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż.

 przym. rózgowaty

Wiktionary


rózga

1. bez­list­na, cien­ka ga­łąz­ka; witka;
2. zaz­wy­czaj w lm: lanie; chło­sta; bicie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­ka, ela­stycz­na, bez­list­na ga­łąz­ka

 (1.2) przest. ude­rze­nie rózgą (1.1)

 (1.3) sym­bo­licz­ny pęk rózg (1.1) wrę­cza­ny tra­dy­cyj­nie nie­grzecz­nym dzie­ciom przez Świę­te­go Mi­ko­ła­ja

Wiktionary

Rózga – cien­ka ga­łąz­ka bez liści. W tra­dy­cji tzw. mi­ko­łaj­ko­wej, rózgę mogły do­stać nie­grzecz­ne dzie­ci od św. Mi­ko­ła­ja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brzo­zo­we rózgi są dobre do ro­bie­nia mio­teł.

 (1.1) — Wie­cie, a to moja rózga zak­wi­tła! — krzy­knę­ła do cho­dzą­cej Jagny. — Jaka rózga? — A tom ją ucię­ła w Ję­drzej­ki, za­sa­dzi­łam w pia­sek, trzy­ma­łam na piecu i zak­wi­tła!

 (1.2) Za ga­da­nie na lek­cji, do­sta­wa­ło się kie­dyś od bel­fra rózgę po ła­pach.

 (1.2) Rózga i kar­ność mą­drość daje; ale dzie­cię swa­wol­ne zaw­sty­dza matkę swoję.

 (1.3) Ja­cu­siu, jak bę­dziesz tak roz­ra­biał, to do­sta­niesz rózgę za­miast pre­zen­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruzɡa, AS: ruzga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różdżkarz m., różdżkarstwo n., rózgi lm nm.

:: zdrobn. różdżka ż., rózeczka ż.

 przym. rózgowaty, rózgowy, różdżkarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) witka, gałązka, łoza, trzcinka

 (1.2) bicie, chłosta, lanie

Wiktionary


rózgi

1. bez­list­na, cien­ka ga­łąz­ka; witka;
2. zaz­wy­czaj w lm: lanie; chło­sta; bicie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. kara przez bicie rózgą

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: rózga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruzʲɟi, AS: ruzʹǵi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chłosta, lanie

Wiktionary


rózgowaty

1. przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem rózgę, po­dob­ny do rózgi;
2. kro­to­la­ria róz­go­wa­ta - ro­śli­na upraw­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; kle­kot­ni­ca róz­go­wa­ta;
3. dzie­wan­na róz­go­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy rózgę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż.

:: zdrobn. rózeczka ż.

 przysł. rózgowato

Wiktionary


rózgowy

→ rózga


SJP.pl

Patrz:

rózga

rózia

zdrob­nie­nie od: Róża (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. po­u­fa­ła forma imie­nia Róża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Rózia była so­da­list­ką, a dzia­dek Fra­nek ter­cja­rzem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Różyczka

Wiktionary


róścieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rdze­wieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rościeć

Wiktionary


róść

tyle co: ros­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) ros­nąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruɕt͡ɕ, AS: ruść

Wiktionary


róż

1. kolor ró­żo­wy; ró­żo­wość;
2. śro­dek kos­me­tycz­ny do ma­lo­wa­nia ru­mień­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolor ró­żo­wy

 (1.2) kos­met. kos­me­tyk do ma­lo­wa­nia ru­mień­ców w celu oży­wie­nia ko­lo­ry­tu cery;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od róża

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • barwa ró­żo­wa
  • róż – kos­me­tyk do twa­rzy
  • Róż – rzeka, do­pływ Narwi
  • Róż Drugi – stru­ga, do­pływ Róża
  • „Róż” – sin­gel Jo­na­ta­na, Blet­ki i Gibb­sa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruʃ, AS: ruš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozarium n., róża ż., różyczka ż., różanecznik mrz., różaniec mrz., Różaniec mrz., różowanie n., różowienie n., podróżowanie n., podróżowienie n., zaróżowienie n., poróżowienie n., różowate nmos., różowość ż., Róża ż., Rózia ż., Różyczka ż.

 czas. różować ndk., różowić ndk., podróżować dk., podróżowić dk., zaróżowić dk., poróżowić dk.

 przym. różowy, różany, różyczkowy, różańcowy, różowaty, różowawy, różowiuchny, różowiuteńki, różowiutki, zaróżowiony

 przysł. różowo

 temsłow. różowo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pąs

 (1.2) stpol. czerwienidło, farba

Wiktionary


róża

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; kwiat tej ro­śli­ny;
2. cho­ro­ba za­kaź­na, któ­rej ob­ja­wem jest ogra­ni­czo­ne za­pa­le­nie skóry (bo­les­na czer­wo­na plama)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ro­dzaj krze­wów z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych;

 (1.2) kwiat róży (1.1)

 (1.3) med. bak­te­ryj­na cho­ro­ba skóry wy­wo­ła­na przez pa­cior­kow­ce ropne;

 (1.4) geol. sku­pie­nie krysz­ta­łów w for­mie ro­ze­ty;

 (1.5) he­rald. jeden z mo­ty­wów w he­ral­dy­ce;

 (1.6) zmarszcz­ka na korze kry­ją­ca sęk;

 (1.7) rel. grupa wier­nych od­ma­wia­ją­ca ró­ża­niec

 (1.8) kulin. pot. cząst­ka kwia­tu ka­la­fio­ra lub bro­ku­ła

 (1.9) łow. zgru­bie­nie u na­sa­dy po­ro­ża zwie­rzy­ny pło­wej

 (1.10) przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy różę (1.2)

 (1.11) gwara. węzeł, ko­kar­da

 (1.12) slang. prze­stęp. cho­ro­ba we­ne­rycz­na

 (1.13) slang. więz. kara dy­scy­pli­nar­na

 (1.14) uczn. po­chwa­ła, na­gro­da

Wiktionary

Róża ("Rosa" L.) – ro­dzaj krze­wów na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych ("Ro­sa­ce­ae"). Zna­nych jest ok. 140–260 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na pół­ku­li pół­noc­nej. Wy­stę­pu­ją w róż­nych for­ma­cjach le­śnych i za­ro­ślo­wych. Są krze­wa­mi i pną­cza­mi o kwia­tach zwy­kle pach­ną­cych, za­py­la­nych przez owady.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku za­sa­dzę w ogro­dzie róże.

 (1.2) Chło­pak dał swo­jej dziew­czy­nie pię­kną różę na Dzień Ko­biet.

 (1.3) Do za­ka­że­nia różą do­cho­dzi w wy­ni­ku urazu me­cha­nicz­ne­go lub miej­sco­we­go upo­śle­dze­nia krą­że­nia.

 (1.4) Róże ba­ry­to­we by­wa­ją znaj­do­wa­ne na pu­sty­niach w to­wa­rzy­stwie róż gip­so­wych.

 (1.5) W her­bie Rola wid­nie­je srebr­na róża w czer­wo­nym polu i trzy kroje w ro­so­chę.

 (1.6) Na wszyst­kich ga­tun­kach drzew z grubą, płyt­ko­wą ko­ro­wi­ną, wy­stę­pu­ją róże kry­ją­ce sęki.

 (1.7) Nasza róża spo­ty­ka się co pią­tek, o osiem­na­stej u pani Jadzi.

 (1.8) Do zupy, na­le­ży po­dzie­lić bro­kuł na róże.

 (1.9) Wy­ra­sta­ją­ce z moż­dże­ni po­ro­że skła­da się z dwóch tyk, na któ­rych wy­róż­nia się róże, perły i od­no­gi.

 (1.10) Uro­dzi­no­wy tort Jacka ozdo­bio­ny był cze­ko­la­do­wy­mi ró­ża­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʒa, AS: ruža

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różanecznik m., różaniec m., różowiec m., Róża ż., Różyczka ż., różyca ż., różowce nmos., różowe nmos., różowate nmos., różanka ż.

:: zdrobn. różyczka ż.

 czas. różowić ndk., różowieć ndk., zaróżowieć dk., zróżowieć dk., podróżować

 przym. różany, różowy, różowawy, różowiutki, różańcowy, różowaty

 przysł. różowo, różano

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. babicha, babidupa, szypszyna

 (1.2) książk. peryfr. królowa kwiatów; gw. Górny Śląsk rouza

 (1.4) skupienie rozetowe

Wiktionary


różak

naz­wi­sko


SJP.pl


różalski

naz­wi­sko


SJP.pl

Naz­wi­sko pol­skie.

Wikipedia


różan

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Różan – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, po­ło­żo­ne na pra­wym brze­gu Narwi, na Ma­zo­wszu. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Różan.

Mia­sto kró­lew­skie Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim. Miej­sce obrad sej­mi­ków ziem­skich ziemi ró­żań­skiej od XVI wieku do pier­wszej po­ło­wy XVIII wieku.

Wikipedia


różana

1. od­no­szą­cy się do róży;
2. skła­da­ją­cy się z róż;
3. w ko­lo­rze przy­po­mi­na­ją­cym płat­ki róż


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ró­ża­na – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Uda­nin
  • Ró­ża­na – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wał­brzy­skim, w gmi­nie Mie­ro­szów
  • Ró­ża­na – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Sto­szo­wi­ce
  • Ró­ża­na – przy­sió­łek wsi Nowy Ko­ściół w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zło­to­ryj­skim, w gmi­nie Świe­rza­wa
  • Ró­ża­na – dawna nazwa osady le­śnej w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo
  • Ró­ża­na – dawna gmina wiej­ska
  • Ró­ża­na – osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie pru­żań­skim, gnia­zdo ro­do­we linii ró­żań­skiej rodu Sa­pie­hów
  • Sien­ni­ca Ró­ża­na, Ró­żan­na

Wikipedia


różanecznik

krzew ozdob­ny; aza­lia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rho­do­den­dron|L.|ref=tak., krzew lub drob­ne drze­wo z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych, o bia­łych, ró­żo­wych, czer­wo­nych lub żół­tych kwia­tach;

Wiktionary

Ró­ża­necz­nik, aza­lia, ro­do­den­dron ("Rho­do­den­dron" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych ("Eri­ca­ce­ae"). Obej­mu­je ponad ty­siąc ga­tun­ków. W sta­nie na­tu­ral­nym wy­stę­pu­ją głów­nie w Azji, w mniej­szej licz­bie ga­tun­ków w obyd­wu Ame­ry­kach i w Eu­ro­pie. Rosną zwy­kle na ob­sza­rach gór­skich, na gle­bach próch­nicz­nych i kwa­śnych, czę­sto także na tor­fo­wi­skach i na gle­bach oraz ska­łach wa­pien­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Te ga­tun­ki i od­mia­ny, które mają zi­mo­zie­lo­ne, skó­rza­ste li­ście, na­zy­wa­ne są zwy­cza­jo­wo ro­do­den­dro­na­mi lub ró­ża­necz­ni­ka­mi, na­to­miast te o mięk­kich, lekko owło­sio­nych i zrzu­ca­nych na zimę lub pół­zi­motr­wa­łych li­ściach na­zy­wa się aza­lia­mi.

 (1.1) Kazał się po śmier­ci po­cho­wać w tym ogro­dzie, wśród ró­ża­necz­ni­ków i in­nych ro­ślin ozdob­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róża ż., Róża ż., różyczka ż., różaniec mrz., róż mrz.

 przym. różanecznikowy, różany, różowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rododendron

Wiktionary


różanecznikowy

1. pi­so­głów­ka ró­ża­necz­ni­ko­wa - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych; sko­czek ró­ża­necz­ni­ko­wy;
2. → ró­ża­necz­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ró­ża­necz­ni­ka, zwią­za­ny z ró­ża­necz­ni­kiem

Wiktionary

Patrz:

różanecznik

Powiązane:

 rzecz. różanecznik mrz.

Wiktionary


różanianin

miesz­ka­niec Ró­ża­na


SJP.pl


różanianka

miesz­kan­ka Ró­ża­na


SJP.pl


różaniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. sznur z pa­cior­ka­mi, słu­żą­cy do li­cze­nia od­ma­wia­nych mod­litw lub prak­tyk me­dy­ta­cyj­nych w róż­nych re­li­giach

 (1.2) rel. cykl mod­litw od­ma­wia­nych w okre­ślo­nej ko­lej­no­ści;

 (1.3) rel. na­bo­żeń­stwo, od­pra­wia­ne naj­czę­ściej w paź­dzier­ni­ku, pod­czas któ­re­go od­ma­wia się wspól­nie ró­ża­niec (1.2)

Wiktionary

Ró­ża­niec (z ro­sa­rium, ogród ró­ża­ny) – nazwa mod­lit­wy Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go, pier­wot­nie zna­nej pod nazwą Psał­te­rza Najś­więt­szej Maryi Panny i kul­ty­wo­wa­nej od cza­sów śred­nio­wiecz­nych w tra­dy­cji ka­to­lic­kiej, oraz ob­da­rzo­nej przez Ko­ściół szcze­gól­nym zna­cze­niem du­cho­wym i bło­go­sła­wień­stwem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Ho­no­ra­ta przy­wio­zła wnucz­kom z Lo­ur­des po ró­żań­cu.

 (1.2) Nasza mama cho­dzi sobie po ogro­dzie i od­ma­wia ró­ża­niec.

 (1.3) Przyj­dę do cie­bie do­pie­ro po ró­żań­cu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒãɲɛt͡s, AS: ružãńec

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różańcowy, różany, różowy

 rzecz. różanecznik mrz., róża ż., róż mrz., Róża ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sznur modlitewny

 (1.3) nabożeństwo różańcowe

Wiktionary


różanka

1. mała, sre­brzy­sta ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych;
2. ogród lub miej­sce w ogro­dzie, w któ­rym rosną róże; ro­za­rium, ro­sa­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rho­de­us se­ri­ce­us|ref=tak., ryba ak­wa­rio­wa z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ró­żan­ka – ogród ró­ża­ny
  • Ró­żan­ka – część mia­sta Wroc­ław, w de­le­ga­tu­rze Wroc­ław-Psie Pole
  • Ró­żan­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Mię­dzy­le­sie
  • Ró­żan­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wło­da­wa
  • Ró­żan­ka – część wsi Gol­co­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Do­ma­radz
  • Ró­żan­ka – część wsi Ja­sio­nów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Ha­czów
  • Ró­żan­ka – część wsi Sied­li­ska w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Lu­be­nia
  • Ró­żan­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. strzy­żow­skim, w gmi­nie Wi­śnio­wa
  • Ró­żan­ka – przy­sió­łek wsi Lu­ba­nia w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Chmiel­nik
  • Ró­żan­ka – część wsi Róża Wiel­ka w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Szy­dło­wo
  • Ró­żan­ka – dawna gmina wiej­ska
  • Ró­żan­ka – dawna gro­ma­da w po­wie­cie by­strzyc­kim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róża ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pukas

Wiktionary


różankowo

Ró­żan­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Ły­so­mi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa to­ruń­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 333 miesz­kań­ców. Jest dzie­sią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Ły­so­mi­ce.

Wikipedia


różano

przy­słó­wek

 (1.1) rzad. od­przym. od: ró­ża­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róża ż., różyczka ż.

 przym. różany

Wiktionary


różanolicy

prze­sta­rza­łe: ma­ją­cy ró­ża­ne lica, ma­ją­cy ru­mia­ne po­licz­ki


SJP.pl


różanopalcy

ma­ją­cy ró­ża­ne palce


SJP.pl


różany

1. od­no­szą­cy się do róży;
2. skła­da­ją­cy się z róż;
3. w ko­lo­rze przy­po­mi­na­ją­cym płat­ki róż


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do róż, wy­ko­na­ny z róż

 (1.2) książk. po­dob­ny do płat­ków róż, przy­po­mi­na­ją­cy je ko­lo­rem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ró­ża­ny – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Głow­no
  • Ró­ża­ny – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie Gro­no­wo El­blą­skie
  • Ró­ża­ny – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Bo­bo­li­ce
  • Ró­ża­ny na Po­ku­ciu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym ogro­dzie ró­ża­nym nie ma al­tan­ki.

 (1.1) Pro­cu­ra­tor ponad wszyst­ko nie­na­wi­dził za­pa­chu olej­ku ró­ża­ne­go (…).

 (1.2) I zbli­żył swoje za­śli­nio­ne usta z cuch­ną­cym od­de­chem do jej ró­ża­nych uste­czek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒãnɨ, AS: ružãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różanecznik mrz., róża ż., różyczka ż., Róża ż., różaniec m., róż mrz.

 czas. podróżować, różowieć

 przym. różowy, różowawy, różowiutki

 przysł. różano, różowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) różowy, rumiany

Wiktionary


różanów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ró­ża­nów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Kier­no­zia
  • Ró­ża­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Wi­skit­ki

Wikipedia


różanówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ró­ża­nów­ka (niem. "Ro­sent­hal") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie no­wo­sol­skim, w gmi­nie Sied­li­sko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


różańcowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do ró­żań­ca, ma­ją­cy zwią­zek z ró­żań­cem

 (1.2) przen. se­ryj­ny, w pow­ta­rza­ją­cej się sek­wen­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pani Lo­dzia na­le­ży do bract­wa ró­żań­co­we­go w na­szej pa­ra­fii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różaniec m., róża ż., Róża ż., róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary


różański

przy­miot­nik od: Różan


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ró­ża­nem, do­ty­czą­cy Ró­ża­na

Wiktionary

Ró­żań­ski, Ró­żań­ska – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je pra­wie 12 tys. osób.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Różan mrz.

Wiktionary


różańsko

przy­miot­nik od: Różan


SJP.pl

Ró­żań­sko (do 1945 Ro­sent­hal) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w gmi­nie Dębno. We­dług da­nych z 2015 miej­sco­wość li­czy­ła 618 miesz­kań­ców.

Wieś znaj­do­wa­ła się od ok. 1250 na te­ry­to­rium pow­sta­łej Nowej Mar­chii, pier­wsza wzmian­ka po­cho­dzi z 1337.

Wikipedia


różdżka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­miot wska­zu­ją­cy ra­die­ste­cie ukry­te źró­dło wody lub po­kła­dy mi­ne­ra­łów

 (1.2) mit. po­dłuż­ny, drew­nia­ny przed­miot słu­żą­cy w ba­śniach i le­gen­dach do „rzu­ca­nia cza­rów”; rów­nież rek­wi­zyt iluz­jo­ni­sty

 (1.3) zdrobn. od: rózga

Wiktionary

Różdż­ka – ma­gicz­na pa­łecz­ka lub laska (naj­czę­ściej drew­nia­na) ma­ją­ca moc wy­wo­ły­wa­nia nad­na­tu­ral­nych zja­wisk. Pod­czas ry­tu­a­łów ma­gicz­nych służy do kie­run­ko­wa­nia ener­gii, ale także kre­śle­nia ma­gicz­ne­go kręgu.

Zaz­wy­czaj każdy cza­ro­dziej po­sia­da swoją różdż­kę.

Ma­gicz­ne różdż­ki wy­stę­pu­ją głów­nie w li­te­ra­tu­rze i fil­mach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruʃt͡ʃka, AS: ruščka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różdżkarstwo n., różdżkarz m., rózga ż.

Wiktionary


różdżkarka

ko­bie­ta wy­kry­wa­ją­ca za po­mo­cą różdż­ki wodę i mi­ne­ra­ły znaj­du­ją­ce się w ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. ko­bie­ta wy­kry­wa­ją­ca za po­mo­cą różdż­ki wodę pod zie­mią

Wiktionary


różdżkarski

→ różdż­kar­stwo, → różdż­karz


SJP.pl

Patrz:

różdżkarstwo, → różdżkarz

różdżkarstwo

wy­kry­wa­nie po­dziem­nych źró­deł wody i złóż mi­ne­ra­łów za po­mo­cą różdż­ki; ra­die­stez­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ezot. wy­kry­wa­nie wody pod zie­mią za po­mo­cą różdż­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rózga ż., różdżka ż., różdżkarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radiestezja

Wiktionary


różdżkarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ezot. osoba wy­kry­wa­ją­ca za po­mo­cą różdż­ki wodę pod zie­mią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różdżkarstwo n., różdżka w., rózga ż.

Wiktionary


różdżyca

ro­dzaj pa­pro­ci z ro­dzi­ny or­licz­ko­wa­tych


SJP.pl

Róż­dży­ca ("Ce­ra­top­te­ris") – ro­dzaj pa­pro­ci z ro­dzi­ny or­licz­ko­wa­tych. Obej­mu­je 5–6 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej i w cie­płym kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym. Są to jed­no­rocz­ne lub sto­sun­ko­wo krót­ko ży­ją­ce by­li­ny wodne ("C. cor­nu­ta" i "C. pte­ri­do­i­des" to ro­śli­ny pły­wa­ją­ce po po­wierzch­ni wód) i ba­gien­ne.

Wikipedia


róże

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; kwiat tej ro­śli­ny;
2. cho­ro­ba za­kaź­na, któ­rej ob­ja­wem jest ogra­ni­czo­ne za­pa­le­nie skóry (bo­les­na czer­wo­na plama)


SJP.pl

Róże ( Ro­sen­hof) – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


różek

rożek;
1. mały róg;
2. przed­miot ma­ją­cy kształt rogu;
3. deser lo­do­wy w waflu o stoż­ko­wa­tym kształ­cie;
4. re­gio­nal­nie: mały, słod­ki ro­ga­lik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: róg

 (1.2) mały róg

Wiktionary

Różek (nazwa obocz­na: Rożka) – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Iława.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈruʒɛk, AS: ružek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rożek m., róg m., rogal m., narożnik m., poroże n.

 przym. rożkowy, rogowy, narożny

Wiktionary


różeniec

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych


SJP.pl

Ró­że­niec ("Rho­dio­la" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny gru­bo­szo­wa­tych. Obej­mu­je około 90 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w gó­rach i w stre­fie ark­tycz­nej pół­ku­li pół­noc­nej. Cen­trum zróż­ni­co­wa­nia sta­no­wi Azja środ­ko­wa i wschod­nia – w Chi­nach ro­śnie 55 ga­tun­ków z tego ro­dza­ju. Z flory pol­skiej za­li­cza­ny jest do niego tylko ró­że­niec gór­ski ("Rho­dio­la rosea").

Wikipedia


różewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Ró­że­wicz ("pl." Ró­że­wi­czo­wie) – pol­skie naz­wi­sko, ro­dzi­me, przy­rost­ko­we ("-ewicz"), ut­wo­rzo­ne od słowa "róża".

Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku no­si­ło je w Pol­sce 581 peł­no­let­nich osób. Naj­wię­cej w daw­nym woj. byd­go­skim (64 osoby), poz­nań­skim (58 osób) i wroc­ław­skim (57 osób).

Wikipedia


różewiczowski

do­ty­czą­cy twór­czo­ści Ta­de­u­sza Ró­że­wi­cza


SJP.pl


różewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ró­że­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Ró­że­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Ró­że­wo – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Ró­że­wo – dawna gmina wiej­ska
  • Ró­że­wo – dawna gro­ma­da

Wikipedia


różewski

naz­wi­sko


SJP.pl


różnaki

gwa­ro­wo: różny, róż­no­ra­ki


SJP.pl


różne

1. inny, od­mien­ny, róż­nią­cy się czymś;
2. roz­ma­i­ty, róż­no­ra­ki


SJP.pl


różni

1. inny, od­mien­ny, róż­nią­cy się czymś;
2. roz­ma­i­ty, róż­no­ra­ki


SJP.pl


różniasty

żar­to­bli­wie: róż­no­rod­ny, prze­róż­ny, roz­ma­i­ty; róż­ni­sty


SJP.pl


różnica

1. od­mien­na cecha cze­goś wy­o­dręb­nio­na na pod­sta­wie po­rów­na­nia, to, czymś się ktoś lub coś różni od kogoś lub cze­goś;
2. wynik odej­mo­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. wynik odej­mo­wa­nia

 (1.2) to, czym się coś od cze­goś różni

 (1.3) stpol. niez­go­da

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • róż­ni­ca (di­stinc­tio) – w me­ta­fi­zy­ce (głów­nie kla­sycz­nej) re­la­cja od­mien­no­ści mię­dzy przed­mio­ta­mi; wy­róż­nia się róż­ni­cę po­ję­cio­wą i róż­ni­cę rze­czo­wą;
  • róż­ni­ca (dif­fe­ren­tia) – w lo­gi­ce tra­dy­cyj­nej cecha przed­mio­tu po­rów­ny­wa­ne­go z innym, który cechy tej nie po­sia­da; wy­róż­nia się róż­ni­cę ilo­ścio­wą i róż­ni­cę ja­ko­ścio­wą;
  • wynik odej­mo­wa­nia
  • Róż­ni­ca – część wsi Zabr­nie w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin
  • Róż­ni­ca – część wsi Za­łu­że w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Szczu­cin
  • Róż­ni­ca – przy­sió­łek wsi Wola Wa­dow­ska w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Wa­do­wi­ce Górne
  • róż­ni­ca zbio­rów
  • róż­ni­ca zda­rzeń
  • róż­ni­ca wek­to­rów
  • róż­ni­ca sy­me­trycz­na zbio­rów
  • différance

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Róż­ni­ca liczb 5 i 2 wy­no­si 3.

 (1.2) Czy nie wy­da­ją ci się dziw­ne mał­żeń­stwa, w któ­rych mię­dzy mał­żon­ka­mi jest duża róż­ni­ca wieku?

 (1.2) Róż­ni­ca mię­dzy pier­wszym a dru­gim ko­la­rzem gwał­tow­nie się zmniej­sza. Moż­li­we, że w końcu drugi ko­larz wyj­dzie na pro­wa­dze­nie.

 (1.2) Róż­ni­ca mię­dzy mną a tobą jest ogrom­na. Je­steś wyż­szy ode mnie o 30 cen­ty­me­trów.

 (1.2) Róż­ni­ce ide­o­lo­gicz­ne mię­dzy par­tia­mi cha­dec­ki­mi i so­cjal­de­mo­kra­tycz­ny­mi są zbyt duże, by te par­tie wesz­ły do jed­nej ko­a­li­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruʒʲˈɲit͡sa, AS: ružʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnicowy, różny

 czas. rozróżnić, rozróżniać, różnić ndk., wyróżniać ndk.

 rzecz. wyróżnik mrz., rozróżnianie n., różnienie, różność, zróżnicowanie

 przysł. różnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dyferencja, dystans, dywergencja

 (1.3) stpol. różność

Wiktionary


różnicowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|róż­ni­co­wać.

Wiktionary


różnicujący

→ róż­ni­co­wać


SJP.pl

Patrz:

różnicować

różniczka

1. róż­nicz­ka funk­cji - ilo­czyn po­chod­nej danej funk­cji przez do­wol­nie mały przy­rost zmien­nej nie­za­leż­nej tej funk­cji;
2. zdrob­nie­nie od: róż­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. przy­rost zmien­nej, wzglę­dem któ­rej wyz­na­cza się po­chod­ną;

Wiktionary

Róż­nicz­ka – tra­dy­cyj­na nazwa nie­skoń­cze­nie małej zmia­ny danej zmien­nej. Przy­kła­do­wo, jeśli zmien­na oz­na­cza­na jest li­te­rą for­mu­la_1 to zmia­na jej war­to­ści czę­sto oz­na­cza­na jest for­mu­la_2 lub, gdy zmia­na po­win­na być mała, for­mu­la_3 Róż­nicz­ka for­mu­la_4 re­pre­zen­tu­je po­dob­ną zmia­nę, lecz nie­skoń­cze­nie małą. Jest to niez­mier­nie uży­tecz­ne in­tu­i­cyj­nie; ist­nie­je przy tym wiele spo­so­bów for­ma­li­za­cji tego po­ję­cia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ruʒʲˈɲit͡ʃka, AS: ružʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczkowanie n., zróżniczkowanie n., różniczkowalność n.

 czas. różnić, różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy, różniczkowalny, różny

Wiktionary


różniczkowalność

→ róż­nicz­ko­wal­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest róż­nicz­ko­wal­ne

Wiktionary

Patrz:

różniczkowalny

Przykłady

 (1.1) Zwią­zek mię­dzy róż­nicz­ko­wal­no­ścią w sen­sie rze­czy­wi­stym i w sen­sie ze­spo­lo­nym jest na­stę­pu­ją­cy (…)

 (1.1) Z cią­gło­ści funk­cji w danym punk­cie nie wy­ni­ka jej róż­nicz­ko­wal­ność w tym punk­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różniczkowalny, różniczkowy

 przysł. różniczkowalnie

 rzecz. różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n.

 czas. różniczkować, zróżniczkować

Wiktionary


różniczkowalny

taki, który daje się zróż­nicz­ko­wać


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mat. o funk­cji: ma­ją­cy po­chod­ną w danym punk­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Funk­cja sinus jest róż­nicz­ko­wal­na w całym zbio­rze liczb rze­czy­wi­stych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒʲɲit͡ʃkɔˈvalnɨ, AS: ružʹńičkovalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczkowalność ż., różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n.

 czas. różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy

Wiktionary


różniczkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|róż­nicz­ko­wać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • róż­nicz­ko­wa­nie – pro­ces wyz­na­cza­nia po­chod­nej (lub róż­nicz­ki) funk­cji;
  • róż­nicz­ko­wa­nie lub de­ry­wa­cja – dzia­ła­nie okre­ślo­ne w pier­ście­niach, cia­łach, al­ge­brach róż­nicz­ko­wych.
  • róż­nicz­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. różniczka ż., różniczkowalność ż., zróżniczkowanie n.

 czas. różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy, różniczkowalny

Wiktionary


różniczkować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mat. wyz­na­czać, obli­czać po­chod­ne da­nych funk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sze­re­gi po­tę­go­we można róż­nicz­ko­wać wyraz po wy­ra­zie wew­nątrz ob­sza­ru zbież­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒʲɲit͡ʃˈkɔvat͡ɕ, AS: ružʹńičkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n., różniczkowalność n.

 czas. zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowy, różniczkowalny

Wiktionary


różniczkowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z róż­nicz­ką, do­ty­czą­cy róż­nicz­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒʲɲit͡ʃˈkɔvɨ, AS: ružʹńičkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różniczka ż., różniczkowanie n., zróżniczkowanie n., różniczkowalność n.

 czas. różniczkować ndk., zróżniczkować dk.

 przym. różniczkowalny

Wiktionary


różnicówka

wy­łącz­nik róż­ni­co­wo­prą­do­wy, który ro­złą­cza obwód po wy­kry­ciu, że prąd elek­trycz­ny, który z tego ob­wo­du wy­pły­wa, nie jest równy prą­do­wi wpły­wa­ją­ce­mu


SJP.pl


różnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób różny, od­mien­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W daw­nych dru­kach róż­nie oz­na­cza­no dzie­le­nie wy­ra­zów, ale obec­ny stan jest taki, że kre­skę po­dzia­ło­wą sta­wia się na końcu wier­sza, a po­na­wia na po­cząt­ku na­stęp­ne­go tylko wtedy, gdy wyraz zło­żo­ny, za­pi­sy­wa­ny z dy­wi­zem, zo­stał po­dzie­lo­ny w miej­scu dy­wi­zu.

 (1.1) Po­szcze­gól­ne pań­stwa róż­nie pod­cho­dzą do za­gad­nie­nia na­ro­do­wo­ści i mniej­szo­ści na­ro­do­wych, niek­tó­re (np. Fran­cja) w ogóle nie uz­na­ją po­ję­cia mniej­szo­ści na­ro­do­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różność ż., różnica ż., rozróżnianie n.

 czas. różnić

 przym. różny

Wiktionary


różniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: róż­nie


SJP.pl


różniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: różny


SJP.pl


różnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|róż­nić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. różnić

 rzecz. różnica ż.

Wiktionary


różnisty

żar­to­bli­wie: róż­no­rod­ny, prze­róż­ny, roz­ma­i­ty; róż­nia­sty


SJP.pl


różnić

1. czy­nić innym, od­mien­nym;
2. róż­nić się - być od­mien­nym, innym; wy­ka­zy­wać róż­ni­ce


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) robić róż­ni­cę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny róż­nić się

 (2.1) być róż­nym, innym od cze­goś pod ja­ki­miś wzglę­da­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co różni mnie od cie­bie?

 (2.1) Twoja opi­nia wy­raź­nie różni się od mojej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʒʲɲit͡ɕ, AS: ružʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., różniczka ż., zróżnicowanie n., różnienie n., wyróżnik mrz.

 czas. odróżniać ndk., odróżnić dk., poróżniać ndk., poróżnić dk., wyróżniać ndk., wyróżnić dk.

 przym. różny

 przysł. różnie

Wiktionary


różnobarwność

cecha przed­mio­tów, które mają różne barwy, wiele ko­lo­rów; róż­no­ko­lo­ro­wość, wie­lo­barw­ność, ko­lo­ro­wość, wie­lo­ko­lo­ro­wość


SJP.pl


różnobarwny

ma­ją­cy parę ko­lo­rów (z wy­jąt­kiem czar­ne­go i bia­łe­go); róż­no­ko­lo­ro­wy; barw­ny; ko­lo­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy jed­no­cze­śnie wiele ko­lo­rów, in­nych niż czar­ny i biały

 (1.2) szach. o goń­cach: po­ru­sza­ją­cy się po po­lach róż­ne­go ko­lo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Patrz, jakie pię­kne, róż­no­barw­ne pa­pu­gi, zło­to­pió­re ko­li­bry, prze­cu­dow­ne kwia­ty i wspa­nia­ła ro­ślin­ność.

 (1.2) Z koń­có­wek lek­ko­fi­gu­ro­wych naj­łat­wiej­sze do wy­gra­nia są skocz­ko­we, a naj­trud­niej­sze – z róż­no­barw­ny­mi goń­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈbarvnɨ, AS: ružnobarvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnobarwność ż.

 przysł. różnobarwnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zróżnicowany kolorystycznie, różnokolorowy

 (1.2) jednokolorowy

Wiktionary


różnoczasowość

cecha cze­goś do­ko­nu­ją­ce­go się lub wy­stę­pu­ją­ce­go w cza­sie innym niż ten, w któ­rym trwa coś in­ne­go


SJP.pl


różnodzioby

ku­ro­bród róż­no­dzio­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­ral­ni­ków


SJP.pl


różnoetniczny

przy­na­le­żą­cy rów­no­cze­śnie do róż­nych kul­tur lub na­ro­dów; mul­tiet­nicz­ny, wie­lo­et­nicz­ny


SJP.pl


różnojęzyczny

róż­no­ję­zy­ko­wy, wie­lo­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się wie­lo­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w wielu ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się wie­lo­ma ję­zy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. wie­lo­ję­zycz­ny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Całe po­po­łud­nie tra­wi­ła z nią nad książ­ka­mi, w cza­sie wa­ka­cji nie było końca ką­pie­lom, ke­fi­rom, róż­no­ję­zycz­nym kon­wer­sa­cjom i ro­bót­kom ręcz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ružnoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielojęzyczny, wielojęzykowy, różnojęzykowy, kilkujęzyczny, kilkujęzykowy

Wiktionary


różnojęzykowy

róż­no­ję­zycz­ny, wie­lo­ję­zycz­ny;
1. po­słu­gu­ją­cy się wie­lo­ma ję­zy­ka­mi;
2. na­pi­sa­ny w wielu ję­zy­kach;
3. o ja­kimś te­re­nie: za­miesz­ka­ny przez lud­ność po­słu­gu­ją­cą się wie­lo­ma ję­zy­ka­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. wie­lo­ję­zycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ, AS: ružnoi ̯ẽũ̯zykovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielojęzyczny, wielojęzykowy, różnojęzyczny, kilkujęzyczny, kilkujęzykowy

Wiktionary


różnokolorowo

przy­słó­wek

 (1.1) mając różne ko­lo­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wie­sza­kach wi­sia­ły róż­no­ko­lo­ro­wo bar­wio­ne pod­ko­szul­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnokolorowy

Wiktionary


różnokolorowość

cecha przed­mio­tów, które mają różne barwy, wiele ko­lo­rów; róż­no­barw­ność, wie­lo­barw­ność, ko­lo­ro­wość, wie­lo­ko­lo­ro­wość


SJP.pl


różnokolorowy

ma­ją­cy parę ko­lo­rów (z wy­jąt­kiem czar­ne­go i bia­łe­go); róż­no­barw­ny; barw­ny; ko­lo­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który różni się ko­lo­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­trzy­łem na sto­i­ska, z któ­rych wy­sta­wa­ły her­ba­ty w me­ta­lo­wych pu­deł­kach, wy­sta­wa­ły sery albo cze­ko­la­dy w opa­ko­wa­niach róż­no­ko­lo­ro­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔkɔlɔˈrɔvɨ, AS: ružnokolorovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różnokolorowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różnobarwny

Wiktionary


różnokorzeniowość

wyksz­tał­ca­nie przez jedną ro­śli­nę róż­nych ro­dza­jów ko­rze­ni; he­te­ro­ry­za


SJP.pl


różnokształtny

ma­ją­cy różne kształ­ty; wie­loksz­tałt­ny, wie­lo­po­sta­cio­wy, róż­no­po­sta­cio­wy, po­li­mor­ficz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma różne kształ­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na la­dzie le­ża­ły róż­noksz­tałt­ne lu­kro­wa­ne cia­stecz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnokształtność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielokształtny, wielopostaciowy

Wiktionary


różnoliczny

1. zło­żo­ny z innej licz­by obiek­tów niż ten, który jest z nim po­rów­ny­wa­ny;
2. daw­niej: roz­ma­i­ty, róż­no­ra­ki, róż­no­rod­ny


SJP.pl


różnolistność

wy­stę­po­wa­nie liści o róż­nych kształ­tach na tej samej ro­śli­nie; he­te­ro­fi­lia


SJP.pl


różnolistny

ja­skier róż­no­list­ny - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy różne li­ście

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnolistność

Wiktionary


różnoniciowy

ma­ją­cy wy­raź­ne zróż­ni­co­wa­nie typów nici, które speł­nia­ją różne funk­cje; he­te­ro­try­chal­ny


SJP.pl


różnopostaciowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­stę­po­wa­nie w róż­nych po­sta­ciach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔpɔstaˈt͡ɕɔvɔɕt͡ɕ, AS: ružnopostaćovość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnopostaciowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) polimorfizm

Wiktionary


różnoraki

taki, który jest zróż­ni­co­wa­ny, skła­da się z róż­nych ele­men­tów; roz­ma­i­ty, prze­róż­ny, wie­lo­ra­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roz­ma­i­ty, różny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różnorako

 rzecz. różnorakość ż.

Wiktionary


różnorako

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób skła­da­ją­cy się z ele­men­tów róż­ne­go ga­tun­ku, róż­no­rod­nie, róż­nie, roz­ma­i­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­su­mo­wu­jąc krót­ko, droga ze­spo­łu Tool pro­wa­dzi od kry­ty­ki róż­no­ra­ko po­ję­tej zin­sty­tu­cjo­na­li­zo­wa­nej wła­dzy, przez po­stu­lat zmia­ny, do po­zy­tyw­nej pro­po­zy­cji La­te­ra­lu­sa – czło­wie­ka wy­e­man­cy­po­wa­ne­go spod wpły­wu esta­blish­men­tu (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnorakość ż.

 przym. różnoraki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wielorako

Wiktionary


różnorakość

zróż­ni­co­wa­nie w obrę­bie ja­kichś ele­men­tów; roz­ma­i­tość, wie­lo­ra­kość, róż­no­rod­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest róż­no­ra­kie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnoraki

 przysł. różnorako

Wiktionary


różnorodnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób róż­no­rod­ny; skła­da­jąc się z róż­nych ro­dza­jów, wa­lo­rów, itp., nie­rzad­ko prze­ciw­staw­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­fia­ły się nam suk­ce­sy grzy­biar­skie róż­no­rod­nie: raz praw­dziw­ki, po­drzyb­ki, kras­no­bo­ro­wi­ki, gąski, że w koszu w mig nie było miej­sca, a innym razem po­su­cha, ani mu­cho­mo­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnorodność ż.

 przym. różnorodny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeróżnie, rozmaicie, różnie, wielorako

Wiktionary


różnorodniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: róż­no­rod­nie


SJP.pl


różnorodniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: róż­no­rod­ny


SJP.pl


różnorodność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest róż­no­rod­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Róż­no­rod­ność przy­praw czyni je­dze­nie smacz­nym.

 (1.1) Róż­no­rod­ność ge­ne­tycz­na to cecha opi­su­ją­ca sto­pień zróż­ni­co­wa­nia genów w ra­mach jed­ne­go ga­tun­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕt͡ɕ, AS: ružnorodność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różnorodny

 przysł. różnorodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) heterogeniczność, różność, zróżnicowanie, odmienność, bogactwo, rozmaitość, urozmaicenie, wielorakość, dywergencja

Wiktionary


różnorodny

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z wielu róż­nych, cza­sem prze­ciw­staw­nych ele­men­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sklep ofe­ru­ję całą gamę róż­no­rod­nych pro­duk­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈrɔdnɨ, AS: ružnorodny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnorodność ż.

 przysł. różnorodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmaity, różnoraki, wieloraki, zróżnicowany

Wiktionary


różnorzędny

prze­sta­rza­le: nie­rów­no­rzęd­ny - ma­ją­cy inną war­tość, ja­kość niż ktoś inny lub coś in­ne­go


SJP.pl


różnoskrzydłe

rząd owa­dów lą­do­wych (np. plusk­wa) lub wod­nych (np. plu­sko­lec, nart­ni­ko­wa­te, wio­śla­ko­wa­te) wy­po­sa­żo­nych w skrzy­dła przed­nie przeksz­tał­co­ne w tzw. pół­po­kry­wy oraz tylne bło­nia­ste; dra­pież­ne bądź pa­so­ży­ty zwie­rząt i ro­ślin


SJP.pl


różnoskrzydły

1. plusk­wiak róż­nos­krzy­dły - owad wodny lub lą­do­wy o skrzy­dłach przed­nich przeksz­tał­co­nych w pół­po­kry­wy a tyl­nych bło­nia­stych;
2. o ce­chach róż­nos­krzy­dłych (rząd owa­dów lą­do­wych)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma róż­nej wiel­ko­ści skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒnɔˈskʃɨdwɨ, AS: ružnoskšydu̯y

Wiktionary


różnostronny

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. skie­ro­wa­ny w różne stro­ny, ma­ją­cy sze­ro­ki za­kres za­in­te­re­so­wań

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Układ po­dob­ny po­wi­nien za­do­wo­lić każ­de­go mi­to­lo­ga, al­bo­wiem ze wszyst­kich zna­nych mi pla­nów sy­ste­ma­tycz­nych ten jest naj­le­piej ob­my­śla­ny, gdyż w ra­cy­o­nal­nym po­rząd­ku wy­czer­pu­je całe koło po­szcze­gól­nych ga­łę­zi wie­dzy, prze­to jako naj­róż­no­stron­niej­szy naj­bar­dziej od­po­wia­da po­trze­bie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnostronność

 przysł. różnostronnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różnorodny, różnokierunkowy, wielostronny

Wiktionary


różnosłupkowość

wy­stę­po­wa­nie w jed­no­od­mia­no­wej po­pu­la­cji ro­śli­ny kilku typów kwia­tów, róż­nią­cych się wy­so­ko­ścią osa­dze­nia pyl­ni­ków i zna­mion, sta­no­wią­ce za­bez­pie­cze­nie przed sa­mo­za­py­la­niem się kwia­tu; he­te­ro­sty­lia


SJP.pl

Róż­no­słup­ko­wość (he­te­ro­sty­lia) – wyt­wa­rza­nie na ro­śli­nie tego sa­me­go ga­tun­ku kwia­tów dwu­po­sta­cio­wych (di­sty­lia) Cza­sa­mi (rzad­ko) zda­rza­ją się trój­po­sta­cio­we (tri­sty­lia).

U pier­wiosn­ka np. ist­nie­ją dwa ro­dza­je kwia­tów: w jed­nych kwia­tach słup­ki są wyżej niż prę­ci­ki, w dru­gich od­wrot­nie.

Wikipedia


różnosłupkowy

wy­róż­nia­ją­cy się róż­no­słup­ko­wo­ścią (he­te­ro­sty­lią)


SJP.pl


różnowartościowość

→ róż­no­war­to­ścio­wy


SJP.pl

Patrz:

różnowartościowy

różnowiciowce

klasa glo­nów z typu chry­zo­fi­tów


SJP.pl

Róż­no­wi­ciow­ce ("Xant­hop­hy­ce­ae" Al­lor­ge ex Fritsch, 1935, "Xant­hop­hy­ta, Xant­hop­hy­cea, He­te­ro­kon­tae, He­te­ro­con­tae") – klasa pro­ti­stów ro­śli­no­po­dob­nych za­li­cza­nych do glo­nów. W tra­dy­cyj­nych sy­ste­mach za­li­cza­na do typu "Chry­sop­hy­ta". Obec­nie łą­czo­na z in­ny­mi kla­sa­mi w grupę stra­me­no­pi­li. Bli­sko spo­krew­nio­na z bru­nat­ni­ca­mi.

Wikipedia


różnowiciowiec

przed­sta­wi­ciel klasy glo­nów z typu chry­zo­fi­tów


SJP.pl


różnowierca

daw­niej: czło­wiek wyz­na­ją­cy inną re­li­gię niż lu­dzie z jego oto­cze­nia; in­no­wier­ca


SJP.pl


różnowierczy

→ róż­no­wier­ca; in­no­wier­czy


SJP.pl


różnowierstwo

daw­niej: in­no­wier­stwo;
1. wyz­na­wa­nie innej re­li­gii niż ta, którą wyz­na­je dane śro­do­wi­sko;
2. ogół róż­no­wier­ców


SJP.pl


różnowierszowy

zło­żo­ny z wier­szy o róż­nej licz­bie sylab


SJP.pl


różnowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Róż­no­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. cheł­miń­skim, w gmi­nie Chełm­no
  • Róż­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Susz
  • Róż­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Dy­wi­ty
  • Róż­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Śle­sin
  • Róż­no­wo – dawna gmina wiej­ska
  • Róż­no­wo – dawna gro­ma­da
  • Roż­no­wo

Wikipedia


różnozarodnikowość

wła­ści­wość niek­tó­rych pa­prot­ni­ków po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu dwóch typów za­rod­ni­ków: ma­kro­spor i mi­kro­spor; he­te­ro­spo­ria


SJP.pl

Róż­no­za­rod­ni­ko­wość, he­te­ro­spo­ria – wyt­wa­rza­nie przez spo­ro­fit czę­ści ro­ślin dwóch ro­dza­jów za­rod­ni­ków (spor): mę­skich mi­kro­spor (pow­sta­ją­cych w mi­kro­spo­ran­giach w wy­ni­ku me­jo­zy mi­kro­spo­ro­cy­tów) i żeń­skich ma­kro­spor (pow­sta­ją­cych w ma­kro­spo­ran­giach w wy­ni­ku me­jo­zy ma­kro­spo­ro­cy­tów). Z mi­kro­spor mę­skich roz­wi­ja­ją się ga­me­to­fi­ty mę­skie, z ma­kro­spor – ga­me­to­fi­ty żeń­skie. Je­że­li spory zróż­ni­co­wa­ne są nie tylko płcią, ale także wiel­ko­ścią – zja­wi­sko takie okre­śla­ne jest jako ani­zo­spo­ria.

Wikipedia


różnozarodnikowy

przy­miot­nik

 (1.1) biol. po­sia­da­ją­cy różne (żeń­skie i mę­skie) za­rod­ni­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U pa­prot­ni­ków róż­no­za­rod­ni­ko­wych wy­stę­pu­ją prze­dro­śla dwu­pien­ne (żeń­skie pro­du­ku­ją­ce rod­nie i mę­skie wyt­wa­rza­ją­ce plem­nia­em­nie).

Wiktionary


różnoząb

ro­dzaj mchu z ro­dzi­ny wi­dło­zę­bo­wa­tych


SJP.pl


różnozębny

taki, który ma zęby o róż­nych kształ­tach; he­te­ro­don­tycz­ny


SJP.pl


różności

po­tocz­nie: różne, roz­ma­i­te rze­czy, przed­mio­ty, po­tra­wy itp.


SJP.pl


różność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co różne, od­mien­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różnica ż., rozróżnianie n.

 przym. rożny, różny

 przysł. różnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odmienność

Wiktionary


różny

1. inny, od­mien­ny, róż­nią­cy się czymś;
2. roz­ma­i­ty, róż­no­ra­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się od­mien­no­ścią pew­nych cech

 (1.2) róż­nią­cy się od kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego wy­gląd jest zna­czą­co różny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈruʒnɨ, AS: ružny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różność ż., różnica ż., różniczka ż., rozróżnianie n., wyróżnik mrz.

 czas. różnić, poróżnić, różnicować, wyróżniać

 przysł. różnie

 formsłow. różno-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inny

Wiktionary


różokrzyżowiec

czło­nek ist­nie­ją­cej do dzi­siaj w Niem­czech sekty pow­sta­łej w XVII w.


SJP.pl


różopole

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ró­żo­po­le – część mia­sta War­sza­wa, w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka
  • Ró­żo­po­le – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Śle­sin
  • Ró­żo­po­le – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Kro­to­szyn

Wikipedia


różowate

ro­dzi­na ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych obej­mu­ją­ca około 3500 ga­tun­ków drzew, krze­wów i ro­ślin ziel­nych; cha­rak­te­ry­zu­ją się skrę­to­le­gły­mi liść­mi i owa­do­pyl­ny­mi, na ogół obupł­cio­wy­mi kwia­ta­mi, wy­stę­pu­ją głów­nie w umiar­ko­wa­nej stre­fie pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ro­sa­ce­ae|Juss.|ref=tak., sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na ro­dzi­na ro­ślin o dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym;

Wiktionary

Ró­żo­wa­te ("Ro­sa­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu ró­żow­ców. Jest sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na na kuli ziem­skiej. Na­le­ży do niej 90 ro­dza­jów li­czą­cych ponad 2,5 tys. ga­tun­ków, spoś­ród któ­rych dziko w Pol­sce wy­stę­pu­je ok. 150. Ro­dzi­na o dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym. Na­le­ży do niej wiele upraw­nych drzew i krze­wów owo­co­wych oraz ro­ślin ozdob­nych i lecz­ni­czych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie wy­mie­nio­ne do tej pory krze­wy o mię­si­stych owo­cach re­pre­zen­tu­ją ro­dzi­nę ró­żo­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róża ż., róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary


różowaty

o ce­chach ró­żo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


różowawożółty

żółty o ró­żo­wa­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) żółty o ró­żo­wa­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wierzch ciała i py­gi­dium ró­żo­wa­wo­żół­te lub czer­wo­ne z głową i bo­ka­mi przed­ple­cza ja­skra­wo me­ta­licz­nie czer­wo­ny­mi, a kra­wę­dzią na­dust­ka zie­lo­ną.

Wiktionary


różowawy

zbli­żo­ny do ró­żo­we­go, nie do końca ró­żo­wy, pra­wie ró­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) w ko­lo­rze po­dob­nym do ró­żo­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔˈvavɨ, AS: ružovavy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Róża ż., róża ż., róż

 przym. różowy, różowiutki, różany

 przysł. różowawo, różowo

 czas. podróżować

Wiktionary


różować

po­kry­wać różem (środ­kiem kos­me­tycz­nym)


SJP.pl


różowi

ma­ją­cy kolor czer­wo­ny z dużą do­miesz­ką ko­lo­ru bia­łe­go, czer­wo­na­wy


SJP.pl


różowica

łada ró­żo­wi­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


różowiec

krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


SJP.pl


różowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ró­żo­wo


SJP.pl


różowienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ró­żo­wić.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ró­żo­wieć.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowo

 rzecz. róż mrz., różowość ż.

 przym. różowy

Wiktionary


różowieć

zmie­niać kolor na ró­żo­wy


SJP.pl


różowiuteńki

zdrob­nie­nie od: ró­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: ró­żo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvʲjuˈtɛ̃ɲci, AS: ružovʹi ̯utẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż mrz.

 przym. różowy

Wiktionary


różowiutki

zdrob­nie­nie od: ró­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: ró­żo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔˈvʲjutʲci, AS: ružovʹi ̯utʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowy, różany, różowawy

 rzecz. różowość ż., róża ż., Róża ż., róż mrz.

 przysł. różowiutko, różowo

Wiktionary


różowić

1. na­da­wać cze­muś ró­żo­wą barwę, czy­nić ró­żo­wym; za­ró­ża­wiać;
2. ró­żo­wić się - sta­wać się ró­żo­wym; ró­żo­wieć


SJP.pl


różowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem ró­żo­wej barwy, z obec­no­ścią różu

Wiktionary

Ró­żo­wo ( Рожава; Рожево) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Mie­ża­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. róż m., różowość ż., różowawość ż., różowienie n., zróżowienie n., zaróżowienie n., podróżowanie n., róża ż., Róża ż., różyczka ż., Różyczka ż.

 czas. różowić ndk., różowieć ndk., zaróżowić dk., zróżowić dk., podróżować ndk., zaróżowić dk.

 przym. różowy, różowawy, różowiutki, różany

 przysł. różowawo, różowiutko

 temsłow. różowo-

Wiktionary


różowo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ró­żo­wy od­cień barwy okre­ślo­nej przez drugi człon zło­że­nia

 (1.2) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ró­żo­wą barwę jed­nej lub wielu czę­ści wie­lo­barw­nej ca­ło­ści

 (1.3) pier­wszy człon przy­miot­ni­ków zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ró­żo­wą barwę tego, co na­zy­wa drugi, rze­czow­ni­ko­wy człon zło­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ró­żo­woczer­wo­ny • ró­żo­wofio­le­to­wy • ró­żo­wonie­bie­ski • ró­żo­woszary

 (1.2) ró­żo­wo-czer­wo­na­wy • ró­żo­wo-fio­le­to­wy • ró­żo­wo-złoty • ró­żo­wo-żółty

 (1.3) ró­żo­wowłosy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż ż.

 przym. różowy

 przysł. różowo

Wiktionary


różowo-czerwonawy

w czę­ści ró­żo­wy, w czę­ści czer­wo­na­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i czer­wo­na­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czerwonawo-różowy

Wiktionary


różowo-fioletowy

w czę­ści ró­żo­wy, w czę­ści fio­le­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i fio­le­to­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fioletowo-różowy

Wiktionary


różowo-fiołkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i fioł­ko­wy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fiołkowo-różowy

Wiktionary


różowo-lila

w czę­ści ró­żo­wy, w czę­ści lila


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i lila

Wiktionary


różowo-srebrny

w czę­ści srebr­ny, w czę­ści ró­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i srebr­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) srebrno-różowy

Wiktionary


różowo-złoty

w czę­ści ró­żo­wy, w czę­ści złoty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i złoty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złoto-różowy

Wiktionary


różowo-żółty

w czę­ści ró­żo­wy, w czę­ści żółty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma dwa ko­lo­ry: ró­żo­wy i żółty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółto-różowy

Wiktionary


różowobiały

biały o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) biały o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary


różowoblaszkowy

1. mle­czaj ró­żo­wo­blasz­ko­wy - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny go­łąb­ko­wa­tych;
2. pie­czar­ka ró­żo­wo­blasz­ko­wa - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych


SJP.pl


różowobrzuchy

dzię­ciur ró­żo­wo­brzu­chy, tur­kaw­ka ró­żo­wo­brzu­cha - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl


różowobrązowy

brą­zo­wy o ró­żo­wym od­cie­niu


SJP.pl


różowoczerwonawy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor czer­wo­na­wy o od­cie­niu ró­żo­wym

Wiktionary


różowoczerwony

czer­wo­ny o od­cie­niu ró­żo­wym, ma­li­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru czer­wo­ne­go o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Są ró­żo­we, ró­żo­wo­czer­wo­ne, cza­sa­mi białe, o przy­jem­nym, hia­cyn­to­wym, in­ten­syw­nym za­pa­chu.

Wiktionary


różowodzioby

sze­ro­ko­dziób ró­żo­wo­dzio­by, heł­miat­ka ró­żo­wo­dzio­ba, al­ba­tros ró­żo­wo­dzio­by - ga­tun­ki pta­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ró­żo­wy dziób

Wiktionary


różowofioletowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem ró­żo­wo­fio­le­to­wej barwy; w ró­żo­wo­fio­le­to­wym ko­lo­rze, od­cie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowofioletowy

Wiktionary


różowofioletowy

fio­le­to­wy o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ko­lo­ru ró­żo­we­go o od­cie­niu fio­le­to­wym, wrzo­so­wy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowofioletowo

Wiktionary


różowofiołkowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem ró­żo­wo­fioł­ko­wej barwy; w ró­żo­wo­fioł­ko­wym ko­lo­rze, od­cie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowofiołkowy

Wiktionary


różowofiołkowy

fioł­ko­wy o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) fioł­ko­wy o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowofiołkowo

Wiktionary


różowogłowy

urubu ró­żo­wo­gło­wy - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny kon­do­ro­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ró­żo­wą głowę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvɔˈɡwɔvɨ, AS: ružovogu̯ovy

Wiktionary


różowokremowy

kre­mo­wy o ró­żo­wym od­cie­niu


SJP.pl


różowolicy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ró­żo­wą twarz (lico)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rolę po­słań­ców speł­nia­ły z re­gu­ły dzie­ci, amor­ki, ró­żo­wo­li­ce putta, skrza­ty, no i oczy­wi­ście białe go­łę­bie.

Wiktionary


różowolila

lila o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) lila o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary


różowoliliowy

li­lio­wy o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl


różowoniebieski

nie­bie­ski o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­bie­ski o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary


różowonogi

bu­rzyk ró­żo­wo­no­gi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny bu­rzy­ko­wa­tych


SJP.pl


różowooki

ara ró­żo­wo­o­ka - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny pa­pu­go­wa­tych


SJP.pl


różowopióry

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ró­żo­we pióra, pie­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvɔˈpʲjurɨ, AS: ružovopʹi ̯ury

Wiktionary


różowosinawy

si­na­wy o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) si­na­wy o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary


różowoskrzydły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ró­żo­we skrzy­dła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌruʒɔvɔˈskʃɨdwɨ, AS: ružovoskšydu̯y

Wiktionary


różowosrebrno

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) z uży­ciem ró­żo­wos­rebr­nej barwy; w ró­żo­wos­rebr­nym ko­lo­rze, od­cie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. różowosrebrny

Wiktionary


różowosrebrny

srebr­ny o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) srebr­ny o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. różowosrebrno

Wiktionary


różowoszary

szary o ró­żo­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) szary o ró­żo­wym od­cie­niu

Wiktionary


różowoszyi

dzię­cioł ró­żo­wo­szyi - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny dzię­cio­ło­wa­tych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ro­żo­wą szyję

Wiktionary


różowowłosy

o ró­żo­wych wło­sach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma ró­żo­we włosy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różowłosy

Wiktionary


różowozłoty

złoty o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor złoty o od­cie­niu ró­żo­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oczy tych leg­wa­nów są ko­lo­ru ró­żo­wo­zło­te­go albo czer­wo­no­po­ma­rań­czo­we­go.

Wiktionary


różowość

kolor ró­żo­wy; róż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ró­żo­we; cecha tych, któ­rzy są ró­żo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż mrz., różowizna ż., różowienie n.

 czas. różowieć ndk.

 przym. różowy, różowiutki

 przysł. różowo

Wiktionary


różowożółty

żółty o od­cie­niu ró­żo­wym


SJP.pl


różowszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ró­żo­wy; bar­dziej ró­żo­wy


SJP.pl


różowy

ma­ją­cy kolor czer­wo­ny z dużą do­miesz­ką ko­lo­ru bia­łe­go, czer­wo­na­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor poś­red­ni mię­dzy bia­łym a czer­wo­nym;

 (1.2) pot. przen. zgod­ny z pla­na­mi, za­mie­rze­nia­mi

 (1.3) przen. zwią­za­ny, ko­ja­rzo­ny z ero­ty­ką lub por­no­gra­fią

 (1.4) taki, który się za­ru­mie­nił

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ró­żo­wy – barwa poś­red­nia mię­dzy białą a czer­wo­ną
  • Ró­żo­wy – potok, do­pływ Sa­nocz­ka
  • ró­żo­we, ró­żo­wa­te, ró­żow­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam ró­żo­wą bluz­kę.

 (1.1) I zo­ba­czył zło­to­wło­se­go anio­łecz­ka w ró­żo­wej pi­żam­ce, uda­ją­ce­go się wła­śnie na za­słu­żo­ny spo­czy­nek.

 (1.2) Mał­żeń­stwo z An­drze­jem nie było tak ró­żo­we, jak my­śla­ła przed ślu­bem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒɔvɨ, AS: ružovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róż mrz., róża ż., różyczka ż., różanecznik mrz., różaniec mrz., Różaniec mrz., różowanie n., różowienie n., podróżowanie n., podróżowienie n., zaróżowienie n., poróżowienie n., różowate nmos., różowość ż., Róża ż., Rózia ż., Różyczka ż., Różak mos./ż., Różalski mos., Różalska ż., Różan mos./ż., Różana ż.

 czas. różować ndk., różowić ndk., podróżować dk., podróżowić dk., zaróżowić dk., poróżowić dk.

 przym. różany, różyczkowy, różańcowy, różowaty, różowawy, różowiuchny, różowiuteńki, różowiutki, zaróżowiony

 przysł. różowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) różany, różowiutki, pąsowy

 (1.2) pomyślny, korzystny

 (1.4) rumiany, pąsowy

Wiktionary


różyca

za­kaź­na cho­ro­ba skór­na u świń, mo­gą­ca prze­nieść się na inne zwie­rzę­ta, a nawet czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. groź­na dla ludzi za­kaź­na cho­ro­ba świń wy­wo­ły­wa­na przez nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ery­si­pe­loth­rix rhu­so­pat­hiae., wło­skow­ca ró­ży­cy;

 (1.2) ar­chit. ro­ze­ta (ar­chi­tek­to­nicz­ny or­na­ment w kształ­cie roz­wi­nię­tej róży)

 (1.3) ar­chit. ro­ze­ta (ro­dzaj okrą­głe­go okna)

 (1.4) rzad. poet. kwiat róży

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ró­ży­ca – cho­ro­ba za­kaź­na
  • ró­ży­ca – ro­ze­ta w ar­chi­tek­tu­rze
  • ró­ży­ca (Ce­ra­to­za­mia) – ro­dzaj sa­gow­ców
  • Ró­ży­ca – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łódz­kim wschod­nim, w gmi­nie Ko­lusz­ki
  • Ró­ży­ca – dawna gro­ma­da
  • Ru­rzy­ca
  • Ró­życz­ka (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Usta­li­li­śmy, że wiele świń było cho­rych na ró­ży­cę i my­ko­plaz­mo­zę, które się leczy lub sto­su­je szcze­pie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒɨt͡sa, AS: ružyca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. róża ż., Róża ż.

Wiktionary


różycki

naz­wi­sko


SJP.pl

Ró­życ­ki (forma żeń­ska: Ró­życ­ka; licz­ba mnoga: Ró­życ­cy) – pol­skie naz­wi­sko.

Wikipedia


różycowaty

ma­ją­cy cechy po­dob­ne do ró­ży­cy - cho­ro­by za­kaź­nej skóry


SJP.pl


różyczka

1. wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na wy­stę­pu­ją­ca głów­nie u dzie­ci;
2. mały kwia­tek róży;
3. ozdo­ba w kształ­cie ma­łe­go kwia­tu róży; część kwia­tu ka­la­fio­ra lub bro­ku­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. głów­nie dzie­cię­ca cho­ro­ba wi­ru­so­wa;

 (1.2) zdrobn. od: róża

 (1.3) mała lub mi­nia­tu­ro­wa róża

 (1.4) de­ko­ra­cja w kształ­cie ró­życz­ki (1.3)

 (1.5) bot. po­je­dyn­cze sku­pie­nie stoż­ków wzro­stu w kwia­tach ka­la­fio­ra lub bro­ku­łu

 (1.6) bot. układ liści wy­ra­sta­ją­cych tuż przy po­dło­żu i uło­żo­nych ni­czym płat­ki róży;

Wiktionary

Nie mylić z: różą, ró­ży­cą.

Ta stro­na do­ty­czy cho­ro­by. Zo­bacz też: inne zna­cze­nia tego słowa.

Ró­życz­ka ( ru­bel­la), także odra nie­miec­ka – cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ły­wa­na przez wirus ró­życz­ki, wy­stę­pu­ją­ca wy­łącz­nie u czło­wie­ka. Kla­sycz­ne ob­ja­wy obej­mu­ją krót­kotr­wa­łą wy­syp­kę pla­mi­sto-grud­ko­wą i po­więk­sze­nie wę­złów chłon­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po szcze­pie­niu prze­ciw odrze lub (świn­ce, odrze i ró­życz­ce) od­czyn w po­sta­ci wzro­stu tem­pe­ra­tu­ry wy­stę­pu­je w dru­gim ty­god­niu po po­da­niu szcze­pion­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ruˈʒɨt͡ʃka, AS: ružyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. różanecznik mrz., róża ż., Róża ż., rosarium n., róż mrz.

 przym. różowy, różany, różyczkowy

 przysł. różano, różowo

Wiktionary


różyniec

wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim


SJP.pl

Ró­ży­niec (daw­niej niem. "Ro­sent­hal") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Gro­mad­ka.

Wikipedia


różynka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ró­żyn­ka (niem. "Ro­sen­garth") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Świąt­ki. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wikipedia


różyński

naz­wi­sko


SJP.pl


różówka

ob­na­żacz ró­żów­ka - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny ob­na­ża­czo­wa­tych


SJP.pl


römer

[czy­taj: RYmer] szkla­ny kie­lich do wina, sto­so­wa­ny od XVII wieku w Na­dre­nii i Ni­der­lan­dach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­chał Józef Römer 1778-1853 – po­li­tyk, pi­sarz
  • Mi­chał Pius Römer 1880-1945 – li­tew­ski praw­nik
  • Ed­ward Jan Römer 1796-1878 – dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Al­fred Izy­dor Römer 1832-1897 – ma­larz
  • Ed­ward Ma­te­usz Jan Römer 1848-1900 – ma­larz
  • Rimae Römer – grupa rowów na po­wierzch­ni Księ­ży­ca
  • (2897) Ole Römer – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Römer – hi­sto­rycz­ny ra­tusz przy Römerberg (Frank­furt nad Menem)
  • Rymer (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Romer
  • Ko­pal­nia Węgla Ka­mien­ne­go Rymer

Wikipedia


rømø

Rømø – wyspa w Danii, na Morzu Pół­noc­nym (Morze Wat­to­we), w ar­chi­pe­la­gu Wysp Pół­noc­no­fry­zyj­skich. Jej po­wierzch­nia wy­no­si 128,86 km². W 2017 roku li­czy­ła 584 miesz­kań­ców; gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 4,53 os./km².

Wikipedia


rąb

wy­ci­na­nie wyz­na­czo­nych drzew w lesie


SJP.pl

Rąb (do­dat­ko­wa nazwa w ję­zy­ku ka­szub­skim Rąb, niem. Romb) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Przod­ko­wo. Ma sta­tus so­łect­wa.

Nazwa wsi zo­sta­ła utr­wa­lo­na w źró­dłach pi­sa­nych na po­cząt­ku XIX w. Nazwa po­cho­dzi od wy­ra­zu po­spo­li­te­go "rąb", oz­na­cza­ją­ce­go "wyrąb", tj. 'teren po wy­rą­ba­nym lesie'. Wspom­nia­na dość późna, bo XIX-wiecz­na, me­try­ka wsi w po­łą­cze­niu z nazwą jed­noz­nacz­nie wska­zu­je, że wieś pow­sta­ła na miej­scu wy­kar­czo­wa­ne­go lasu.

Wikipedia


rąbalnia

po­mie­szcze­nie w tar­ta­ku, w któ­rym spe­cjal­ne ma­szy­ny tną drew­no na drob­ne ka­wał­ki


SJP.pl


rąbalnica

sie­kie­ra do­sto­so­wa­na do ści­na­nia i po­drą­by­wa­nia drzew sto­ją­cych


SJP.pl


rąbanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rąbać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɔ̃mˈbãɲɛ, AS: rõmbãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odrąbać, rąbać ndk.

 rzecz. rąbanka ż., przerębel mrz., przerębla ż., zarąbanie n., rąbek mrz.

Wiktionary


rąbanina

po­tocz­nie: walka na broń siecz­ną


SJP.pl


rąbanka

1. po­tocz­nie: mięso po­rą­ba­ne z ko­ścią;
2. z nie­chę­cią o mu­zy­ce z bar­dzo moc­nym be­a­tem, np. tech­no, disco polo; łu­pan­ka;
3. rzad­ko: rą­ba­nie, rą­ba­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. spoż. mięso po­rą­ba­ne na spore ka­wał­ki razem z kość­mi

 (1.2) slang. muz. (głów­nie po­gard.) mu­zy­ka elek­tro­nicz­na o bar­dzo wy­ra­zi­stym i szyb­kim ryt­mie, klu­bo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Czy to jest moż­li­we żeby słu­cha­jąc mu­zy­ki po­waż­nej (kla­sycz­nej) być po­waż­nym za kie­row­ni­cą a słu­cha­jąc “rą­ban­ki” jeź­dzić jak wa­riat?.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąbek mrz., rąbanie n., porąbanie n., wrębywanie n., wyrąbanie n., rębacz mos., poręba ż., rębajło mos., rębność ż., odrąbywanie n., odrąbanie n., zręb mrz., rębnia ż., rębak mrz.

 czas. rąbać ndk., porąbać dk., wyrębywać ndk., wyrąbać dk., odrąbywać ndk., odrąbać dk.

 przym. rębny, przedrębny, porąbany

Wiktionary


rąbać

1.
a) roz­drab­niać czymś ostrym, np. sie­kie­rą;
b) wy­ci­nać las;
2. wy­rą­by­wać;
3. za­da­wać razy lub strze­lać;
4. ude­rzać sil­nie;
5. pot. mówić bez ogró­dek;
6. grać nie­u­mie­jęt­nie;
7. posp. jeść ze sma­kiem;
8. rąbać się - wal­czyć na mie­cze itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­rą­bać)

 (1.1) ści­nać przy po­mo­cy sie­kie­ry, to­po­ra lub ma­cze­ty

 (1.2) dzie­lić na czę­ści przy po­mo­cy sie­kie­ry, to­po­ra lub ma­cze­ty

 (1.3) pot. jeść

 (1.4) daw. gwara. więz. jeść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drwal rąbie drze­wo w lesie.

 (1.2) Tata rąbie drew­no do ko­min­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔ̃mbat͡ɕ, AS: rõmbać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąbek m., rąb m., rębacz m., rąbalnia ż., rąbalnica ż., rąbanica ż., rąbanina ż., rąbanka ż., rąbeczek n., rąbniecie n., rąbanie n., zarąbanie n., przerębla ż., przerębel mrz.

 czas. odrąbać, porąbać, zarąbać dk., rąbkować ndk., rąbnąć ndk., przerąbać dk., wrąbać dk., wyrąbać dk., rozrąbać dk.

 przym. rąbkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ścinać

 (1.2) ciąć

Wiktionary


rąbeczek

zdrob­nie­nie od: rąbek


SJP.pl


rąbek

1. brzeg cze­goś, to, co znaj­du­je się na końcu cze­goś; skraj, kant, rant, kra­wędź;
2. daw­niej: cien­ka, biała chust­ka; rań­tuch;
3. daw­niej: ro­dzaj dłu­gie­go i sze­ro­kie­go szala wy­ko­na­ne­go z płót­na sa­mo­dzia­ło­we­go z tka­nym lub haf­to­wa­nym szla­kiem lub z tiulu, który latem no­szo­ny był przez ko­bie­ty do gor­se­tu w celu przy­kry­cia ra­mion; rań­tuch;
4. de­li­kat­na, przez­ro­czy­sta tka­ni­na lnia­na, któ­rej uży­wa­no w Pol­sce od śred­nio­wie­cza na dam­skie chust­ki i ko­szu­le;
5. złą­cze bla­char­skie pow­sta­ją­ce w efek­cie po­je­dyn­cze­go lub pod­wój­ne­go za­gię­cia i skle­pie­nia kra­wę­dzi sty­ka­ją­cych się ar­ku­szy blach;
6. nad­miar ma­te­ria­łu wy­ci­śnię­ty poza wy­krój ma­try­cy zwy­kle wzdłuż po­wierzch­ni po­dzia­łu; grat, wy­pływ­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obrze­że, skraj

 (1.2) stpol. chust­ka

 (1.3) anat. obłą­czek paz­nok­cia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rąbek – ele­ment dam­skie­go ubio­ru, od­mia­na rań­tu­cha
  • rąbek – obłą­czek paz­nok­cia
  • rąbek dołu owal­ne­go (), zob. otwór owal­ny
  • rąbek ro­gów­ki ()
  • Rąbek – dawna nazwa wsi Rąbka, od 1954 w gra­ni­cach Łeby

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Jezus ma­lu­sień­ki / leży na­gu­sień­ki, / pła­cze z zimna, nie dała Mu / Ma­tu­sia su­kien­ki. / Bo uboga była, / rąbek z głowy zdję­ła, / w który Dzie­cię owi­ną­wszy, / sian­kiem Je okry­ła.

 (1.3) Białe za­bar­wie­nie rąbka wy­ni­ka ze słab­sze­go przy­le­ga­nia płyt­ki paz­nok­cia do ma­cie­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔ̃mbɛk, AS: rõmbek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąb mrz., rąbacz mos., rębacz mos., rąbalnia ż., rąbalnica ż., rąbanica ż., rąbanie n., rąbanina ż., rąbanka ż.

:: zdrobn. rąbeczek mrz.

 czas. odrąbać, rąbać ndk., rąbnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzeg, granica, kraniec, krawędź, kres, obrzeże, obwód, pogranicze, przygranicze, skraj

 (1.3) obłączek, lunula

Wiktionary


rąbierski

→ Rą­bierz-Ko­lo­nia


SJP.pl

Patrz:

Rąbierz-Kolonia

rąbierz-kolonia

wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim


SJP.pl

Rą­bierz-Ko­lo­nia – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Dobre.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Po Do­brym jest naj­więk­szą miej­sco­wo­ścią gminy. Są­sia­du­je z miej­sco­wo­ścia­mi: An­to­ni­na, Wa­len­tów, Rudno, Du­chów z gminy Dobre oraz Rą­bierz i Brzeż­nik na­le­żą­cy­mi do innej gminy. Więk­szość dróg we wsi jest pia­szczy­sta. Do­jeż­dża­ją tu au­to­bu­sy z Czar­no­gło­wia.

Wikipedia


rąbinko

Rą­bin­ko (niem. "Klein Ram­bin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Rą­bi­no. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Rą­bin­ko", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Zbyt­ki.

W la­tach 1975–1998 wieś na­le­ża­ła do woj. ko­sza­liń­skie­go.

Wikipedia


rąbino

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Rą­bi­no (kaszb. "Wiôlgié Rãbinò", niem. "Groß Ram­bin") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, sie­dzi­ba gminy Rą­bi­no. Leży na tra­sie linii ko­le­jo­wej 202 Gdańsk-Bia­ło­gard-Świd­win-Star­gard, ze sta­cją Rą­bi­no. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa, w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Ko­łat­ka, Li­sko­wo i Ra­ci­mierz.

Wikipedia


rąbiński

przy­miot­nik od: Rą­bi­no


SJP.pl


rąbkować

w ło­wiect­wie:
1. o psie: szu­kać zwie­rzy­ny i na­pę­dzać ją na my­śli­we­go;
2. za­wi­jać brzeg łuski na­bo­ju śru­to­we­go


SJP.pl


rąbkowy

przy­miot­nik od: rąbek


SJP.pl


rąblów

Rą­blów – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Wą­wol­ni­ca. Wieś po­ło­żo­na jest na skra­ju do­li­ny rzeki By­strej, która wcina się w ob­szar les­so­we­go Pła­sko­wy­żu Na­łę­czow­skie­go. Leży na prze­cię­ciu kilku szla­ków pie­szych i ro­we­ro­wych, w tym trasy ro­we­ro­wej z Lu­bli­na do Ka­zi­mie­rza Dol­ne­go.

Wikipedia


rąbnięty

1. zadać raz lub strze­lić;
2. ude­rzyć sil­nie kogoś lub w coś;
3. pot. po­wie­dzieć coś bez ogró­dek, bez na­my­słu;
4. posp. ukraść;
5. posp. wypić tru­nek;
6. rąb­nąć się - ude­rzyć się o coś sil­nie


SJP.pl


rąbnąć

1. zadać raz lub strze­lić;
2. ude­rzyć sil­nie kogoś lub w coś;
3. pot. po­wie­dzieć coś bez ogró­dek, bez na­my­słu;
4. posp. ukraść;
5. posp. wypić tru­nek;
6. rąb­nąć się - ude­rzyć się o coś sil­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|rąbać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) pot. wypić gwał­tow­nie por­cję na­po­ju, prze­waż­nie al­ko­ho­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­sko­czył do In­ży­nie­ra i rąb­nął go w twarz, aż coś chrup­nę­ło. Męż­czyz­na ję­knął i opadł na plecy.

 (2.1) Jak dziś pa­mię­tam, kiedy dawno temu pier­wszy raz pró­bo­wa­łam te­qu­i­lę w Pol­sce, bar­dziej świa­to­wi zna­jo­mi uczy­li: na­sy­pać soli w zgię­cie dłoni, rąb­nąć kie­li­szek i szyb­ko za­gryźć cy­try­ną.

 (2.1) Ech, tak dla od­wa­gi setę by się rąb­nę­ło — tak za­czął swoją opo­wieść Ła­dysz.

 (2.1) Mój druh Jano po­pro­sił o ko­lej­kę „Uni­cum”. To re­we­la­cyj­nie ja­do­wi­ta, in­ten­syw­na na­lew­ka [...] z Wę­gier. [...] Rąb­nę­li­śmy po 20 ml tego spe­cy­fi­ku, prze­pi­li­śmy 100 ml zim­nej wody mi­ne­ral­nej…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rąbek mrz., przerębel mrz., przerębla ż.

 czas. rąbać

Wiktionary


rączak

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny żwi­row­co­wa­tych


SJP.pl


rączej

szyb­ki w ruchu, biegu, locie


SJP.pl


rączka

1. zdrob­nia­le o ręce;
2. uchwyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ręka

 (1.2) mała, drob­na ręka

 (1.3) uchwyt, rę­ko­jeść

 (1.4) lwów. pióro (do pi­sa­nia)

Wiktionary

Rącz­ka ( Ra­nisch) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, w gmi­nie Kor­fan­tów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Śpie­wa­ła pełną buzią i gło­sem, tek­sty znała, rącz­ka­mi uprze­dza­ła wszyst­kie gesty wo­dzi­re­ja – widać, że by­wa­lec.

 (1.2) Ma­lut­ka czer­wo­na rącz­ka z pal­ca­mi gru­bo­ści za­pał­ki z nie­spo­dzie­wa­ną siłą uła­pi­ła palec Cesi, a cien­kie nóżki, os­wo­bo­dzo­ne z pie­luch, wy­ko­na­ły kilka ener­gicz­nych kop­nia­ków.

 (1.3) Kok­pit jest tak cias­ny, że można do niego wejść tylko na jeden spo­sób: trze­ba mia­no­wi­cie za­wis­nąć na rącz­ce śluzy i opaść na fotel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɔ̃n͇t͡ʃka, AS: rõṇčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznikowiec mrz., rączęta nmos., ręka ż., rączyna ż., ręczny m., ręcznik m., ręczenie n., poręczenie n., rączusia n., rączunia ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczyć dk.

 przym. ręczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rączyna, rączusia, rączunia

Wiktionary


rączkowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ed­ward Rącz­kow­ski (1911-1990) – aktor
  • Fe­liks Rącz­kow­ski (1906-1989) – or­ga­ni­sta
  • Jan Rącz­kow­ski(1861-1947) – tech­nik naf­to­wy, wspó­łod­kryw­ca złóż ropy naf­to­wej w Bo­ry­sła­wiu.
  • Sta­ni­sław Rącz­kow­ski (1912-2006) – eko­no­mi­sta

Wikipedia


rącznik

ro­śli­na ziel­na, z któ­rej na­sion wyt­wa­rza się olej ry­cy­no­wy; kle­szczo­wi­na


SJP.pl


rącznikowy

przy­miot­nik od: rącz­nik


SJP.pl


rączość

szyb­kość w ruchu, biegu, locie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest rącze

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rączy

 przysł. rączo

Wiktionary


rączy

szyb­ki w ruchu, biegu, locie


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) szyb­ki w ruchu, biegu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szybki

Wiktionary


rączyca

ro­dzaj owada z rzędu mu­chó­wek


SJP.pl


rączyce

ro­dzaj owada z rzędu mu­chó­wek


SJP.pl


rączycowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu mu­chó­wek, nie­wiel­kich roz­mia­rów ciała, któ­rych larwy pa­so­ży­tu­ją w ciele in­nych owa­dów, czę­sto szkod­ni­ków


SJP.pl

Rą­czy­co­wa­te (Ta­chi­ni­dae syn. Lar­va­e­vo­ri­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu mu­chó­wek li­czą­ca ponad 8200 ga­tun­ków. Larwy są pa­so­ży­ta­mi in­nych owa­dów.

Wikipedia


rączycowaty

o ce­chach rą­czy­co­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


rączyk

rą­czyk le­szczy­niak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


rączyna

mała, drob­na ręka lub dłoń


SJP.pl

Rą­czy­na – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie prze­wor­skim, w gmi­nie Kań­czu­ga. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


rączęta

pie­szczot­li­wie lub iro­nicz­nie: małe rącz­ki, zwła­szcza ko­bie­ty lub dziec­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. pieszcz. ręce lub dło­nie dzie­ci lub uko­cha­nej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz każe mi być spo­koj­ną... a tym­cza­sem bied­ny Staś chud­nie i ró­żo­wa twa­rzycz­ka bie­le­je, i oczki mu za­pa­da­ją, i rą­czę­ta świe­cą kost­ka­mi...

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczny mrz., podręcznik mrz., ręcznik mrz., ręka ż., rękaw mrz., rękawica ż., rękawiczka ż., rękojmia ż., poręczenie n., poręka ż., zaręczyny lm nm., zrękowiny lm nm., ręczna ż., rączka ż., rąsia ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczać ndk., wręczać ndk., wyręczać ndk., zaręczać ndk., zaręczać się ndk.

 przym. odręczny, podręczny, poręczny, ręczny, zaręczynowy

 przysł. ręcznie, odręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rączki

Wiktionary


rąkczyn

Rąk­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pod­dę­bi­ce.

Wieś Rąk­czy­no włas­ność opact­wa cy­ster­sów w Su­le­jo­wie po­ło­żo­na była w końcu XVI wieku w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go.

We­dług le­gen­dy wio­ska pow­sta­ła w po­ło­wie śred­nio­wie­cza na sku­tek pracy osia­dłych tam chło­pów (wieś słu­żeb­na), stąd nazwa – Rąk-czyn.

Wikipedia


rąpała

naz­wi­sko


SJP.pl


rąpice

Rą­pi­ce ( Ram­pitz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie słu­bic­kim, w gmi­nie Cy­bin­ka.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest na dro­dze lo­kal­nej Cy­bin­ka – Rą­pi­ce – Ma­sze­wo, w po­bli­żu rzeki Odra.

W miej­sco­wo­ści dzia­łał klub pił­kar­ski Lu­do­wy Klub Spor­to­wy „Odra” Rą­pi­ce, który wy­co­fał się z roz­gry­wek B-klasy na pół­met­ku se­zo­nu 2021/2022.

Wikipedia


rąpin

Rąpin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Dre­zden­ko. W po­bli­żu wsi znaj­du­ją się je­zio­ra Lu­bo­wo oraz Rą­pi­no.

Wikipedia


rąsia

zdrob­nie­nie od: ręka; rącz­ka, rą­czu­sia, rą­czuch­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. zdrobn. od: ręka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręka ż.

Wiktionary


rębacz

1. gór­nik ura­bia­ją­cy skałę na przod­ku w ko­pal­ni;
2. pra­cow­nik ob­słu­gu­ją­cy rębak do roz­drab­nia­nia su­row­ców;
3. daw­niej: drwal;
4. daw­niej: męż­czyz­na umie­ją­cy do­brze wła­dać sza­blą, chęt­nie bio­rą­cy udział w wal­kach; rę­baj­ło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. drwal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zarąbanie n., rąbek mrz., rąbanka ż., przerębel mrz., przerębla ż.

 czas. rąbać

Wiktionary


rębajło

daw­niej: męż­czyz­na do­brze i chęt­nie bi­ją­cy się, zwła­szcza na sza­ble


SJP.pl


rębak

urzą­dze­nie do roz­drab­nia­nia me­to­dą ude­rza­nia, np. po­zo­sta­ło­ści poz­rę­bo­wych (ga­łę­zi) na zręb­ki (małe ka­wał­ki drew­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­szy­na do roz­drab­nia­nia drew­na

Wiktionary

Rębak – ma­szy­na słu­żą­ca do roz­drab­nia­nia ka­wał­ków drew­na lub ga­łę­zi. Po­sia­da obra­ca­ją­cą się tar­czę z no­ża­mi, która roz­drab­nia wkła­da­ny ma­te­riał prze­ra­bia­jąc go na zręb­ki. Rębak roz­drab­nia­nia ten ma­te­riał w sto­sun­ku 6:1. Uzy­ska­ny z rę­ba­ka ma­te­riał wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest do pro­duk­cji pa­pie­ru, może być też przez­na­czo­ny na ściół­kę lub opał.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rąbanka ż.

Wiktionary


rębiechowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rę­bie­cho­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Żu­ko­wo
    • Rę­bie­cho­wo (przy­sta­nek ko­le­jo­wy) tamże
  • Rę­bie­cho­wo – osied­le w Gdań­sku, w dziel­ni­cy Ma­tar­nia
    • Gdańsk Rę­bie­cho­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy tamże
  • Rę­bie­cho­wo – po­tocz­na nazwa portu lot­ni­cze­go Gdańsk im. Lecha Wa­łę­sy

Wikipedia


rębiechów

Rę­bie­chów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Ko­by­lin.

W okre­sie Wiel­kie­go Księ­stwa Poz­nań­skie­go (1815–1848) miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na jako "Rem­bi­chów" na­le­ża­ła do wsi więk­szych w ów­czes­nym pru­skim po­wie­cie Kro­to­szyn w re­jen­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


rębisz

naz­wi­sko


SJP.pl


rębkowo

Ręb­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie puł­tu­skim, w gmi­nie Win­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w ziemi za­kro­czym­skiej. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


rębnia

sy­stem użyt­ko­wa­nia i od­na­wia­nia lasu po­le­ga­ją­cy na zu­peł­nym lub czę­ścio­wym wy­ci­na­niu drzew na okre­ślo­nej po­wierzch­ni


SJP.pl

Ręb­nia – sy­stem użyt­ko­wa­nia i od­na­wia­nia lasu. Okre­śla ze­spół zasad i czyn­no­ści z za­kre­su użyt­ko­wa­nia lasu, ma­ją­cych na celu stwo­rze­nie naj­ko­rzyst­niej­szych wa­run­ków dla od­no­wie­nia lasu o wła­ści­wym, z punk­tu wi­dze­nia go­spo­dar­ki le­śnej, skła­dzie ga­tun­ko­wym drzew i uzy­ska­nia po­żą­da­nej bu­do­wy drze­wo­sta­nu.

Wikipedia


rębny

w le­śnict­wie: doj­rza­ły do wy­rę­bu, wyz­na­czo­ny do wy­cię­cia; rę­bo­wy (np. las rębny)


SJP.pl


ręboszewo

Rę­bo­sze­wo (ka­szub. Rãbòszewò) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Kar­tu­zy. Leży na te­re­nie Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 228. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś le­żą­ca obec­nie na tra­sie Drogi Ka­szub­skiej i szla­ku wod­ne­go „Kółko Ra­duń­skie” zo­sta­ła umiej­sco­wio­na po­mię­dzy je­zio­ra­mi Małym Brod­nem i Wiel­kim Brod­nem.

Wikipedia


rębowy

w le­śnict­wie: doj­rza­ły do wy­rę­bu, wyz­na­czo­ny do wy­cię­cia; rębny (np. las rę­bo­wy)


SJP.pl


ręczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rę­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: rẽṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ręczyć

 rzecz. ręczniczek mrz., rączka ż.

 przysł. ręcznie

Wiktionary


ręczeński

przy­miot­nik od: Ręcz­no


SJP.pl


ręczna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zob. piłka ręcz­na.

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. lp. → zob. ręcz­ny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaśka gra w ręcz­ną i co drugi dzień cho­dzi na tre­nin­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃna, AS: rẽṇčna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręka, ręczny

 przym. ręczny

Wiktionary


ręczniak

po­tocz­nie: czło­wiek hand­lu­ją­cy to­wa­rem trzy­ma­nym na ręku


SJP.pl


ręczniczek

zdrob­nie­nie od: ręcz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ręcz­nik

 (1.2) mały ręcz­nik

Wiktionary

Ręcz­nicz­ki

Ręcz­ni­czek – w li­tur­gii ka­to­lic­kiej zło­żo­ny ka­wa­łek bia­łe­go lnia­ne­go sukna, który mi­ni­strant po­da­je pre­zbi­te­ro­wi lub bi­sku­po­wi do otar­cia rąk w cza­sie tzw. la­va­bo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Skry­wa­jąc mę­skość mą / w ręcz­ni­czek szczu­pły ciut / i w gar­ści mydła ćwierć / ho­łu­biąc ile sił. / Na­stęp­ny! Na­stęp­ny!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznikowiec mrz., ręczny mrz., ręcznik mrz., ręka ż., rękaw m., podręcznik m., poręczenie n., ręczenie n., zaręczyny nmos.

 czas. ręczyć ndk., poręczyć dk., zaręczać ndk., zaręczyć dk.

 przym. ręcznikowy, ręczny, podręczny

 przysł. ręcznie

Wiktionary


ręcznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) o wy­ko­ny­wa­niu ja­kiejś pracy, czyn­no­ści przez czło­wie­ka: bez uży­cia ma­szyn, au­to­ma­tów; cza­sem bez uży­cia na­rzę­dzi; za po­mo­cą włas­nych sił

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba ręcz­nie uru­cho­mić sil­nik, gdyż nie uru­cho­mi go żaden au­to­mat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲɛ, AS: rẽṇčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręka ż., ręczny m., ręczenie n., poręczenie n., poręcz ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczyć dk.

 przym. ręczny

 przysł. odręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) manualnie

Wiktionary


ręcznik

1. ka­wa­łek ma­te­ria­łu do wy­cie­ra­nia ciała;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: tur­ban


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gruby ka­wa­łek tka­ni­ny przez­na­czo­ny do wy­cie­ra­nia ciała

Wiktionary

Ręcz­nik – wyrób z ma­te­ria­łu chło­ną­ce­go wodę: tka­ni­ny (trwa­ły) lub pa­pie­ru (jed­no­ra­zo­we­go). Służy prze­de wszyst­kim do wy­cie­ra­nia ludz­kie­go ciała po umy­ciu, cza­sem także do np. do­raź­ne­go okry­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ko­jów­ka nie wy­mie­ni­ła go­ścio­wi ho­te­lu brud­nych ręcz­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃʲɲik, AS: rẽṇčʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręka ż., rączka ż., podręcznik m., ręcznikowiec m.

:: zdrobn. ręczniczek m.

 przym. ręcznikowy, ręczny, podręczny

Wiktionary


ręcznikowiec

grzej­nik ła­zien­ko­wy umoż­li­wia­ją­cy wie­sza­nie i osu­sza­nie wil­got­nych ręcz­ni­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. ła­zien­ko­wy grzej­nik do su­sze­nia ręcz­ni­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczny mrz., ręka ż., rączka ż., rękaw m., rękawek m., ręcznik m., ręczniczek m., podręcznik m.

 przym. ręczny, ręcznikowy, podręczny

Wiktionary


ręcznikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ręcz­ni­kiem, do­ty­czą­cy ręcz­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznik m., ręczniczek m., ręcznikowiec mrz.

Wiktionary


ręczno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ręcz­no – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Ręcz­no
  • Ręcz­no – osada leśna w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Ręcz­no
  • Ręcz­no – gmina
  • Ręcz­no – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ręczność

wro­dzo­na lub utr­wa­lo­na pre­fe­ren­cja do uży­wa­nia jed­nej ręki (pra­wej, lewej lub obu)


SJP.pl


ręczny

1. wy­ko­ny­wa­ny lub ob­słu­gi­wa­ny ręką;
2. przy­sto­so­wa­ny do no­sze­nia w ręku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ko­na­ny ręką, rę­ka­mi; pow­sta­ły z pracy rąk (bez uży­cia ma­szyn)

 (1.2) o na­rzę­dziach, przy­rzą­dach: uru­cha­mia­ny za po­mo­cą rąk, nie­a­u­to­ma­tycz­ny

 (1.3) do­sto­so­wa­ny do no­sze­nia w rę­kach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. mot. ha­mu­lec ręcz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­pad­ki z na­rzę­dzia­mi ręcz­ny­mi czę­sto koń­czą się po­waż­ny­mi obra­że­nia­mi pal­ców i dłoni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: rẽṇčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręcznikowiec mrz., rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręka ż., rączka ż., ręczna ż., rękaw m., ręcznik m., poręcz ż.

 przym. podręczny, poręczny

 przysł. ręcznie

Wiktionary


ręczyciel

osoba po­rę­cza­ją­ca za kogoś; po­rę­czy­ciel


SJP.pl


ręczycielka

→ rę­czy­ciel


SJP.pl

Patrz:

ręczyciel

ręczyn

Rę­czyn ( Re­ut­nitz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie zgo­rze­lec­kim, w gmi­nie Zgo­rze­lec.

Rę­czyn to wieś le­żą­ca na Po­gó­rzu Izer­skim, u pół­noc­ne­go pod­nó­ża Wy­nio­sło­ści Dzia­ło­szyń­skiej, na gra­ni­cy z Do­li­ną Nysy Łu­życ­kiej, na lewym brze­gu Witki, na wy­so­ko­ści około 200–215 m n.p.m.

Wikipedia


ręczyniec

dzie­się­cio­no­gi sko­ru­piak krót­ko­od­wło­ko­wy


SJP.pl


ręczyć

1. brać na sie­bie od­po­wie­dzial­ność za kogoś, za coś;
2. po­tocz­nie: być pew­nym cze­goś, za­pew­niać o czymś;
3. nie rę­czyć za sie­bie - oba­wiać się, że się stra­ci pa­no­wa­nie nad sobą


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­po­wia­dać za coś lub za kogoś

 (1.2) być cze­goś pew­nym

 (1.3) stpol. za­bie­rać czy­jeś mie­nie jako za­pła­tę za długi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za jego ucz­ci­wość mogę rę­czyć, czym tylko chcesz.

 (1.2) Jeden le­śni­czy w le­śnej dzi­czy / (naz­wi­sko, adres się nie liczy) / każ­de­go roku (mniej­sza z datą) / na trzeź­wo (choć nie ręczę za to), / jak jeleń na po­la­nie ryczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: rẽṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręczniczek mrz., ręczenie n., rączka ż., rękojmia, poręczyciel, ręka

 czas. zaręczyć, dk. poręczyć

 czas. zaręczać, poręczać

 przysł. ręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) dawać gwarancję, gwarantować, poręczać, oświadczać, potwierdzać, twierdzić

Wiktionary


rędocin

Rę­do­cin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, po­wie­cie skar­ży­skim, w gmi­nie Bli­żyn. Ma sta­tus so­łect­wa.

W 1975-1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Przez Rę­do­cin prze­cho­dzi nie­bie­ski szlak tu­ry­stycz­ny z Po­go­rza­łe­go do Kuź­nia­ków.

Wikipedia


rędzina

gleba pow­sta­ła ze zwie­trze­nia skał wę­gla­no­wych i siar­cza­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. płyt­ka gleba pow­sta­ją­ca na ska­łach wa­pien­nych;

Wiktionary

Rę­dzi­na – (rów­nież gleby dar­nio­we-wę­gla­no­we) płyt­ka mię­dzy­stre­fo­wa gleba kal­cy­mor­ficz­na pow­sta­ła na ska­łach wa­pien­nych. Rę­dzi­ny są na ogół gle­ba­mi żyz­ny­mi, jed­nak­że z po­wo­du trud­no­ści w upra­wia­niu są zak­wa­li­fi­ko­wa­ne jako gleby klas od IIIa do V. W niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cji gleb (FAO, WRB) rę­dzi­ny od­po­wia­da­ją niek­tó­rym typom lep­to­so­li i kam­bi­so­li.

Wikipedia


rędziny

gleba pow­sta­ła ze zwie­trze­nia skał wę­gla­no­wych i siar­cza­no­wych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rę­dzi­ny – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ka­mien­no­gór­skim, w gmi­nie Ka­mien­na Góra
  • Rę­dzi­ny – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Żytno
  • Rę­dzi­ny – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Żytno
  • Rę­dzi­ny – osada w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Wol­brom
  • Rę­dzi­ny – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, sie­dzi­ba gminy Rę­dzi­ny
  • Rę­dzi­ny – wieś w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Szcze­ko­ci­ny
  • Rę­dzi­ny – ko­lo­nia w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Słu­pia
  • Rę­dzi­ny – część mia­sta Pilz­no
  • Rę­dzi­ny – część mia­sta Rop­czy­ce
  • Rę­dzi­ny (SIMC 0661167) – część mia­sta Sę­dzi­szów Ma­ło­pol­ski
  • Rę­dzi­ny (SIMC 0974950) – część mia­sta Sę­dzi­szów Ma­ło­pol­ski
  • Rę­dzi­ny – część wsi Ga­le­wi­ce w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Ga­le­wi­ce

Wikipedia


rędziński

zwią­za­ny z Rę­dzi­na­mi, do­ty­czą­cy Rę­dzin


SJP.pl


ręgulec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. wałek do cia­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈɡulɛt͡s, AS: rẽŋgulec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wałek; reg. śl. nudelkula

Wiktionary


ręka

koń­czy­na górna czło­wie­ka i na­czel­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. część koń­czy­ny gór­nej czło­wie­ka lub małpy człe­koksz­tałt­nej od nad­garst­ka do końca pal­ców, dłoń;

 (1.2) pot. cała koń­czy­na górna czło­wie­ka lub małpy człe­koksz­tałt­nej od barku po palce

 (1.3) karc. wszyst­kie karty, które gracz trzy­ma w ręce (1.1)

 (1.4) sport. w piłce noż­nej: nie­doz­wo­lo­ne za­gra­nie ręką (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: opo­wia­da­nie „Ręka”.

Ręka ( manus) – ob­wo­do­wa, dy­stal­na część koń­czy­ny pier­sio­wej krę­gow­ców, w węż­szym zna­cze­niu na­czel­nych, au­to­po­dium, skła­da­ją­ca się z trzech, li­cząc od czę­ści prok­sy­mal­nej, od­cin­ków:

W ję­zy­ku po­tocz­nym czę­sto rękę na­zy­wa się dło­nią, zaś ter­mi­nu ręka używa się do okre­śle­nia całej koń­czy­ny gór­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) audio|Pl-po­da­li­śmy sobie ręce.ogg. Po­da­li­śmy sobie ręce.

 (1.1) Mały wąsik pod kul­fo­nia­stym nosem po­ru­szył się na boki, a ręka po­pra­wi­ła bły­ska­wicz­nie mo­nokl i wy­gła­dzi­ła si­wie­ją­ce baki. Szczu­pa­czyń­ska do­strze­gła, że ły­si­nę za­sła­nia­ła po­życz­ka, fi­ne­zyj­na wpraw­dzie, lecz da­le­ce nie­wy­star­cza­ją­ca.

 (1.2) audio|Pl-moim naj­bar­dziej nie­mi­łym doś­wiad­cze­niem było ot­war­te zła­ma­nie ręki w zesz­łym roku.ogg. Moim naj­bar­dziej nie­mi­łym doś­wiad­cze­niem było ot­war­te zła­ma­nie ręki w zesz­łym roku.

 (1.3) audio|Pl-w ręce mia­łem dwa asy króla pik i damę kier.ogg. W ręce mia­łem dwa asy, króla pik i damę kier.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃ŋka, AS: rẽŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczny mrz., podręcznik m., ręcznik m., rękaw m., rękawica ż., rękawiczka ż., rękojmia ż., poręczenie n., poręka ż., zaręczyny, zrękowiny, ręczna ż.

:: zdrobn. rączka ż., rąsia ż.

 czas. ręczyć ndk., poręczać ndk., wręczać ndk., wyręczać ndk., zaręczać ndk., zaręczać się ndk.

 przym. odręczny, podręczny, poręczny, ręczny, zaręczynowy

 przysł. ręcznie, odręcznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dłoń, garść; pot. łapa, łapka, łapsko, graba; gw. Poznań pazura

Wiktionary


rękas

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­sław Rękas (1932–2026) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Jo­an­na Rękas (ur. 1979) – pol­ska li­te­ra­tu­roz­naw­czy­ni, dok­tor ha­bi­li­to­wa­na nauk fi­lo­lo­gicz­nych
  • Kon­rad Rękas (ur. 1975) – pol­ski dzien­ni­karz, po­li­tyk, sa­mo­rzą­do­wiec, były radny i prze­wod­ni­czą­cy sej­mi­ku lu­bel­skie­go
  • Marek Rękas (ur. 1967) – pol­ski oku­li­sta woj­sko­wy, puł­kow­nik, pro­fe­sor nauk me­dycz­nych
  • Ma­te­usz Rękas (ur. 1990) – pol­ski pilot ba­lo­no­wy
  • Mi­chał Rękas – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • (XX–XXI w.) – pol­ski pro­fe­sor nauk che­micz­nych
  • Ta­de­usz Rękas (XIX w.) – poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji II ka­den­cji (1867–1869), wło­ścia­nin z So­kol­nik

Wikipedia


rękaw

1. część ubio­ru okry­wa­ją­ca rękę;
2. roz­su­wa­ny ko­ry­tarz, łą­czą­cy bu­dy­nek portu lot­ni­cze­go bez­poś­red­nio z sa­mo­lo­tem;
3. po­tocz­nie: długi, wąski tunel umoż­li­wia­ją­cy bez­piecz­ne przej­ście;
4. prze­wód łą­czą­cy wnę­trze po­wło­ki ba­lo­nu z ota­cza­ją­cym po­wie­trzem;
5. stoż­ko­wa­ty worek z lek­kiej tka­ni­ny słu­żą­cy jako wskaź­nik kie­run­ku wia­tru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kraw. ele­ment odzie­ży przy­kry­wa­ją­cy ręce

 (1.2) lotn. ru­cho­my tunel łą­czą­cy sa­mo­lot z ter­mi­na­lem lot­ni­czym

 (1.3) lekka, płó­cien­na rura przy­wią­za­na jed­nym koń­cem do wy­so­kie­go masz­tu, słu­żą­ca jako wskaź­nik wia­tru

 (1.4) tunel z tka­ni­ny łą­czą­cy dwa zbior­ni­ki, słu­żą­cy do prze­sy­py­wa­nia ma­te­ria­łów syp­kich, śmie­ci itp.

 (1.5) kulin. rura z cien­kiej folii słu­żą­ca do pie­cze­nia po­traw w pie­kar­ni­ku bez utra­ty wil­go­ci; pie­kar­nik fo­lio­wy

 (1.6) wojsk. cel do ćwi­czeń strze­la­nia ar­ty­le­rii prze­ciw­lot­ni­czej cią­gnio­ny na dłu­giej linie za sa­mo­lo­tem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rękaw (ubiór) – ele­ment ubio­ru
  • rękaw (ta­tu­aż) – ele­ment ta­tu­a­żu
  • rękaw (woj­sko) – cel do ćwi­czeń strze­la­nia ar­ty­le­rii prze­ciw­lot­ni­czej cią­gnio­ny na dłu­giej linie za sa­mo­lo­tem
  • rękaw lot­ni­czy – po­łą­cze­nie po­mię­dzy sa­mo­lo­tem i bu­dyn­kiem lot­ni­ska
  • rękaw (wskaź­nik wia­tru) – urzą­dze­nie po­ka­zu­ją­ce kie­ru­nek i pręd­kość wia­tru (skar­pe­ta - wskaź­nik wia­tru)
  • rękaw cu­kier­ni­czy – na­rzę­dzie ku­chen­ne
  • Rękaw (osada) – dawna osada na Pod­la­siu

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re ko­szul­ki mają krót­kie rę­ka­wy, a niek­tó­re dłu­gie.

 (1.2) Do na­stęp­ne­go sa­mo­lo­tu wcho­dzi­li­śmy rę­ka­wem.

 (1.3) Rękaw po­ka­zy­wał po­łud­nio­wy wiatr.

 (1.4) Ziar­no prze­sy­py­wa­no rę­ka­wem do po­jem­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrɛ̃ŋkaf, AS: rẽŋkaf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręczniczek mrz., ręka ż., ręczny mrz.

:: zdrobn. rękawek mrz.

 przym. ręczny, rękawowy

Wiktionary


rękawczyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Rę­kaw­czyn – część mia­sta Nowa Ruda po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim
  • Rę­kaw­czyn – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, w gmi­nie Go­zdo­wo
  • Rę­kaw­czyn – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Or­cho­wo

Wikipedia


rękawek

kra­kow­ski fe­styn lu­do­wy, or­ga­ni­zo­wa­ny w pier­wszy dzień po Wiel­ka­no­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: rękaw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkavɛk, AS: rẽŋkavek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękaw mrz., ręcznikowiec mrz.

Wiktionary


rękawica

część ubio­ru chro­nią­ca dłoń, np. przed zim­nem lub wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą; rę­ka­wicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odzież wy­ko­na­na z ma­te­ria­łu lub gumy, na­kła­da­na na dłoń, żeby ją chro­nić od zimna, ska­le­czeń itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rę­ka­wi­ca (rę­ka­wicz­ki) – ele­ment odzie­ży
  • rę­ka­wi­ca – część zbroi
  • rę­ka­wi­ca – sprzęt uży­wa­ny przez pię­ścia­rzy
  • Rę­ka­wi­ca – skała w Oj­cow­skim Parku Na­ro­do­wym
  • Rę­ka­wi­ca – tur­nia w Do­li­nie Ko­ście­li­skiej w Ta­trach
  • Rę­ka­wi­ca – ra­dziec­ki krót­ko­me­tra­żo­wy ani­mo­wa­ny film z 1967 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­taj, żeby przed roz­po­czę­ciem pracy za­ło­żyć rę­ka­wi­ce i oku­la­ry ochron­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡sa, AS: rẽŋkavʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ręka ż., rękaw mrz.

:: zdrobn. rękawiczka ż.

 przym. odręczny, rękawiczniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękawiczka

Wiktionary


rękawicowy

→ rę­ka­wi­ca


SJP.pl

Patrz:

rękawica

rękawiczarz

rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem rę­ka­wi­czek


SJP.pl


rękawiczka

część ubio­ru chro­nią­ca dłoń, np. przed zim­nem lub wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rą; rę­ka­wi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. rę­ka­wi­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zimą pra­wie wszyst­kie bab­cie robią na dru­tach swe­try, sza­li­ki i rę­ka­wicz­ki.

 (1.1) Wie­czo­rem, w gra­na­to­wym cie­niu, wy­so­ki bu­fe­to­wy w ni­cia­nych rę­ka­wicz­kach wy­no­si na we­ran­dę lampę z jed­wab­nym aba­żu­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌrɛ̃ŋkaˈvʲit͡ʃka, AS: rẽŋkavʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., rękawicznik mos., ręka ż., rękawica ż.

 przym. rękawiczniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękawica

Wiktionary


rękawicznictwo

wyrób rę­ka­wi­czek


SJP.pl


rękawiczniczka

rze­mieśl­nicz­ka wy­ra­bia­ją­ca rę­ka­wicz­ki


SJP.pl


rękawiczniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rę­ka­wicz­nict­wem, do­ty­czą­cy rę­ka­wicz­ni­ków lub rę­ka­wicz­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękawicznictwo n., rękawicznik m., rękawiczarka ż., rękawiczka ż., rękawica ż.

 przym. rękawiczkowy

Wiktionary


rękawicznik

rze­mieśl­nik pro­du­ku­ją­cy rę­ka­wicz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy rę­ka­wicz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękawicznictwo n., rękawica ż., rękawiczka ż.

:: fż. rękawiczarka ż.

 przym. rękawiczniczy

Wiktionary


rękawiec

Rę­ka­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Bu­dzi­sze­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


rękawka

kra­kow­ski fe­styn lu­do­wy, or­ga­ni­zo­wa­ny w pier­wszy dzień po Wiel­ka­no­cy


SJP.pl

Rę­kaw­ka – kra­kow­skie świę­to, ob­cho­dzo­ne na Wzgó­rzu La­so­ty po pier­wszej wio­sen­nej pełni (obec­nie naj­czę­ściej we Wto­rek Wiel­ka­noc­ny), na­wią­zu­ją­ce do sło­wiań­skiej tra­dy­cji wio­sen­ne­go świę­ta zmar­łych. Do tra­dy­cji Rę­kaw­ki na­le­ży m.in. rzu­ca­nie oraz to­cze­nie jaj, sym­bo­lu no­we­go życia.

Wikipedia


rękawnik

deska do pra­so­wa­nia rę­ka­wów


SJP.pl


rękawowy

→ rękaw


SJP.pl

Patrz:

rękaw

rękoczyn

1. ude­rze­nie kogoś, po­bi­cie;
2. daw­niej: praca ręcz­na; rę­ko­dzie­ło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ude­rze­nie kogoś, po­bi­cie

 (1.2) przest. praca wy­ko­ny­wa­na ręcz­nie

 (1.3) pot. żart. ma­stur­ba­cja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkɔt͡ʃɨ̃n, AS: rẽŋkočỹn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rękoczynny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mordobicie

 (1.2) rękodzieło

Wiktionary


rękodajny

taki, który zo­stał do cze­goś zo­bo­wią­za­ny przez po­da­nie ręki, jako pot­wier­dze­nia umowy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. taki, który daje po­rę­kę; za­an­ga­żo­wa­ny po­przez rę­koj­mię; zo­bo­wią­za­ny przez po­da­nie ręki

 (1.2) daw. za­bez­pie­czo­ny rę­koj­mią; wy­ni­ka­ją­cy z zo­bo­wią­za­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. dwo­rza­nin dla celów re­pre­zen­ta­cyj­nych

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) dworzanin rękodajny

Wiktionary


rękodzielnictwo

ręcz­ny wyrób przed­mio­tów użyt­ko­wych lub ar­ty­stycz­nych; rę­ko­dzie­ło, rze­mio­sło, ma­nu­fak­tu­ra


SJP.pl


rękodzielniczka

ko­bie­ta two­rzą­ca wy­ro­by ar­ty­stycz­ne, zwy­kle wy­ko­ny­wa­ne ręcz­nie


SJP.pl


rękodzielniczy

do­ty­czą­cy rę­ko­dziel­nict­wa, rę­ko­dziel­ni­ka


SJP.pl


rękodzielnik

twór­ca wy­ro­bów ar­ty­stycz­nych zwy­kle wy­ko­ny­wa­nych ręcz­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która wyt­wa­rza ręcz­nie ja­kieś przed­mio­ty, upra­wia rę­ko­dziel­nict­wo

Wiktionary

Rę­ko­dziel­nik – dwu­ty­god­nik wy­da­wa­ny we Lwo­wie od ok. 1912 do wy­bu­chu I wojny świa­to­wej przez organ in­sty­tu­tu lwow­skiej Izby Hand­lo­wej i Prze­my­sło­wej i Izby Sto­wa­rzy­szeń Rę­ko­dziel­ni­czych we Lwo­wie. Rę­ko­dziel­nik wy­cho­dził 1 i 15 każ­de­go mie­sią­ca.

Było to pismo tech­nicz­ne na po­zio­mie po­pu­lar­nym, które można uwa­żać za pier­wow­zór Mło­de­go Tech­ni­ka, cho­ciaż bar­dziej do­ty­czył drob­nych rze­mieśl­ni­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌrɛ̃ŋkɔˈd͡ʑɛlʲɲik, AS: rẽŋkoʒ́elʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękodzieło n., rękodzielnictwo n.

:: fż. rękodzielniczka ż.

 przym. rękodzielniczy

 przysł. rękodzielniczo

Wiktionary


rękodzieło

1. wyrób wy­ko­na­ny ręcz­nie przez ar­ty­stę lu­do­we­go;
2. zbiór ta­kich przed­mio­tów;
3. ręcz­ny wyrób przed­mio­tów użyt­ko­wych lub ar­ty­stycz­nych; rę­ko­dziel­nict­wo, rze­mio­sło, ma­nu­fak­tu­ra


SJP.pl

Rę­ko­dzie­ło – forma drob­nej pro­duk­cji opar­tej na pracy ręcz­nej, po­sia­da­ją­ca jed­no­cze­śnie wa­lo­ry ar­ty­stycz­ne.

Wikipedia


rękojeść

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) część ja­kie­goś na­rzę­dzia, przy­rzą­du lub broni słu­żą­ca do trzy­ma­nia;

Wiktionary

Rę­ko­jeść – część na­rzę­dzia umoż­li­wia­ją­ca uchwy­ce­nie go dło­nią.

Rę­ko­je­ści sto­so­wa­ne są w licz­nych przed­mio­tach (np. na­czy­niach, przy­rzą­dach, in­stru­men­tach, broni itp.) poz­wa­la­jąc na pewne trzy­ma­nie przed­mio­tu w ręku i wy­god­ne po­słu­gi­wa­nie się nim. W kon­struk­cji rę­ko­je­ści istot­na jest jej er­go­no­mia, z tego też wzglę­du wiele z nich przy­bie­ra kształt ana­to­micz­ny wzglę­dem dłoni po­ten­cjal­ne­go użyt­kow­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hełm umie­ści­li u boku, pę­knię­ty róg, a także rę­ko­jeść i szcząt­ki strza­ska­ne­go mie­cza na pier­si.

 (1.1) Firma hand­lo­wa­ła rę­ko­je­ścia­mi, spro­wa­dza­jąc je z Chin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: rẽŋkoi ̯ėść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uchwyt, trzonek, rączka

Wiktionary


rękojmia

po­rę­ka
1. po­rę­cze­nie, zag­wa­ran­to­wa­nie, przy­rze­cze­nie cze­goś;
2. od­po­wie­dzial­ność ma­jąt­ko­wa sprze­daw­cy lub wy­ko­naw­cy za wady rze­czy sta­no­wią­cej przed­miot tran­sak­cji;
3. kwota pie­nięż­na skła­da­na przez osobę przy­stę­pu­ją­cą do prze­tar­gu; wa­dium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­rę­cze­nie, gwa­ran­cja

 (1.2) za­pew­nie­nie

 (1.3) hand. od­po­wie­dzial­ność (za wady)

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Rę­koj­mia – usta­wo­wa, cza­sa­mi obli­ga­to­ryj­na od­po­wie­dzial­ność sprze­daw­cy wzglę­dem ku­pu­ją­ce­go za wady fi­zycz­ne oraz praw­ne rze­czy sprze­da­nej. Sto­so­wa­na przy umo­wie sprze­da­ży, ma rów­nież od­po­wied­nie za­sto­so­wa­nie do in­nych sto­sun­ków praw­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. rączęta nmos., ręka ż.

 czas. ręczyć

Wiktionary


rękopis

1. tekst lub zapis nu­to­wy pi­sa­ny ręcz­nie; ma­nu­skrypt;
2. ma­szy­no­pis au­tor­ski przed wy­dru­ko­wa­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. tekst ut­wo­ru (lub inny tekst) pi­sa­ny ręcz­nie;

 (1.2) książk. ma­szy­no­pis au­tor­ski przed pu­bli­ka­cją

Wiktionary

Rę­ko­pis, in. ma­nu­skrypt (z ma­nus­crip­tum ‘rę­ko­pis’, od manus ‘ręka’ i scrip­tum ‘rzecz na­pi­sa­na’, od scri­be­re ‘ry­so­wać, pisać’) – za­pi­sa­ny odręcz­nie tekst, w odróż­nie­niu od po­wie­la­ne­go me­cha­nicz­nie. Ter­min sto­so­wa­ny zwy­kle w od­nie­sie­niu do za­byt­ko­wych ksią­żek lub do­ku­men­tów po­cho­dzą­cych z okre­su przed upo­wszech­nie­niem się druku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: rɛ̃ŋˈkɔpʲis, AS: rẽŋkopʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rękopiśmiennictwo n.

 przym. rękopiśmienny, rękopiśmienniczy, rękopisowy

Wiktionary

Synonimy:

 skr. rkps lub rkp

 (1.1) manuskrypt, autograf

Wiktionary


rękopisowy

→ rę­ko­pis


SJP.pl

Patrz:

rękopis

rękopisoznawstwo

dy­scy­pli­na ba­da­ją­ca za­byt­ki rę­ko­pi­śmien­ne, utr­wa­lo­ne na mięk­kim ma­te­ria­le


SJP.pl

Rę­ko­pi­soz­naw­stwo – dy­scy­pli­na nauk, któ­rej pod­mio­tem badań są za­byt­ki rę­ko­pi­śmien­ne, zwła­szcza księ­gi (ko­dy­ko­lo­gia) z wy­jąt­kiem sta­ro­żyt­nych ta­bli­czek gli­nia­nych (epi­gra­fi­ka) oraz za­byt­ków pa­pi­ru­so­wych (pa­pi­ro­lo­gia). Ba­da­nia rę­ko­pi­soz­naw­cze do­ty­czą hi­sto­rii: kul­tu­ry, nauki i sztu­ki, także ję­zy­ka, prawa, li­tur­gii itd.

Wikipedia


rękopiśmienny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pi­sa­ny ręcz­nie

 (1.2) skła­da­ją­cy się z rę­ko­pi­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Licz­ne zda­nia w ję­zy­ku pol­skim za­cho­wa­ły się w rę­ko­pi­śmien­nych księ­gach są­do­wych no­tu­ją­cych treść pro­ce­sów, zez­nań oraz rot są­do­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. rękopiśmienniczy

 rzecz. rękopis mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rękopiśmienniczy, odręczny

 (1.2) manuskryptowy, rękopiśmienniczy

Wiktionary


rękorajski

naz­wi­sko


SJP.pl


rękoskrzydłe

rząd ssa­ków ło­ży­sko­wych, obej­mu­ją­cy około 1100 ga­tun­ków; nie­to­pe­rze


SJP.pl


rękoskrzydły

o ce­chach rę­kos­krzy­dłych (rząd ssa­ków)


SJP.pl


rękowice

Rę­ko­wi­ce – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Ma­gnu­szew.

Wieś szla­chec­ka Ra­ko­wi­ce po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie wa­rec­kim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


rększowice

Ręk­szo­wi­ce (nazwa obocz­na: Rę­ko­szo­wi­ce) – wieś so­łec­ka o cha­rak­te­rze uli­ców­ki w gmi­nie Ko­no­pi­ska w po­wie­cie czę­sto­chow­skim w wo­je­wództ­wie ślą­skim.

Do 1952 roku ist­nia­ła gmina Ręk­szo­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie czę­sto­chow­skim.

Wikipedia


ręszów

Rę­szów (niem. "Ran­sen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­biń­skim, w gmi­nie Ści­na­wa. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­gnic­kie­go. We­dług da­nych z roku 2006 wieś miała 290 miesz­kań­ców. Pod­czas Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) spi­sa­no w Rę­szo­wie 276 miesz­kań­ców.

Wikipedia


rżaniec

Rża­niec – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ol­sze­wo-Borki.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Na­ro­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny w Nowej Wsi.

Wikipedia


rżanka

daw­niej: słoma żyt­nia


SJP.pl


rżany

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: żytni (od: reż - daw­niej żyto)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. także gw-pl|Śląsk, Poz­nań, Po­mo­rze. żytni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. reż, rżysko

Wiktionary


rżebrzyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dra­bi­na sta­no­wią­ca ele­ment rże­brzy­nia­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam usz­ko­dzo­ne rże­brzy­ny w rże­brzy­nia­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżebrzyniak mrz.

Wiktionary


rżebrzyniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. wóz dra­bi­nia­sty do zwóz­ki żyta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam usz­ko­dzo­ne rże­brzy­ny w rże­brzy­nia­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżebrzyna ż.

Wiktionary


rżenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­głos konia wy­da­wa­ny pa­szczą

 (1.2) przen. śmiech przy­po­mi­na­ją­cy rże­nie (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrʒɛ̃ɲɛ, AS: ržẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rżeć ndk., zarżeć dk.

 rzecz. zarżenie n.

Wiktionary


rżew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w środ­ko­wej Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim, nad Wołgą;

Wiktionary

Rżew ( Ржев) – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim, nad Wołgą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Rżewka ż.

 przym. rżewski

Wiktionary


rżewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Rże­wem, do­ty­czą­cy Rżewa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Rżew mrz.

Wiktionary


rżeć

1. o koniu: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos;
2. po­tocz­nie: śmiać się grom­ko; re­cho­tać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) o koniu: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos

 (1.2) przen. pot. śmiać się gło­śno, ha­ła­śli­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konie pa­są­ce się na łące rżały ra­do­śnie.

 (1.2) Wi­dzo­wie wi­dząc nie­po­rad­ność pre­zen­te­ra, rżeli z ucie­chy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rʒɛt͡ɕ, AS: ržeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżenie n., zarżenie n.

 czas. zarżeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rechotać

Wiktionary


rżniączka

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, wy­stę­pu­ją­ca na łą­kach i po­la­nach le­śnych; kup­ków­ka


SJP.pl


rżnięcie

rznąć (rza­dziej);
1. po­tocz­nie, rzad­ko: rzu­cić z ca­łych sił, grzmot­nąć;
2. po­spo­li­cie: ude­rzyć sil­nie; rąb­nąć, trzas­nąć, wyrż­nąć, zdzie­lić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|rżnąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rżnąć, dorżnąć, przerzynać, przerżnąć

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary


rżnięty

rznąć (rza­dziej);
1. po­tocz­nie, rzad­ko: rzu­cić z ca­łych sił, grzmot­nąć;
2. po­spo­li­cie: ude­rzyć sil­nie; rąb­nąć, trzas­nąć, wyrż­nąć, zdzie­lić


SJP.pl


rżnóńć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. rżnąć, ciąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rzezać

Wiktionary


rżnąć

rznąć (rza­dziej);
1. ciąć, kra­jać;
2. rzeź­bić, szli­fo­wać;
3. po­tocz­nie:
a) za­bi­jać czymś ostrym;
b) wrzy­nać się;
c) robić coś (np. grać na in­stru­men­cie) z za­pa­łem;
d) boleć;
e) mówić ostro;
f) ścią­gać, od­pi­sy­wać, zrzy­nać;
4. wul­gar­nie:
a) mieć sto­su­nek sek­su­al­ny;
b) od­da­wać kał;
5. rżnąć się - po­tocz­nie:
a) bić się naw­za­jem;
b) mieć sto­su­nek sek­su­al­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) ciąć na czę­ści

 (1.2) wy­rzy­nać ozdo­by

 (1.3) pot. za­bi­jać ostrym na­rzę­dziem

 (1.4) pot. wpi­jać się bo­le­śnie

 (1.5) pot. robić coś z za­pa­łem

 (1.6) pot. uda­wać lub na­śla­do­wać kogoś

 (1.7) pot. mówić coś wprost, nie zwa­ża­jąc na oko­licz­no­ści

 (1.8) pot. rzu­cić czymś z roz­ma­chem

 (1.9) pot. ude­rzyć sil­nie

 (1.10) wulg. o męż­czyź­nie: upra­wiać seks w roli ak­tyw­nej

 (1.11) posp. od­da­wać kał

 (1.12) pot. grać

 (1.13) pot. od­pi­sy­wać za­da­nie, ścią­gać od­po­wie­dzi

 (1.14) pot. oszu­ki­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny rżnąć się (dk. brak)

 (2.1) wulg. upra­wiać seks

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sto­larz rżnie deskę.

 (1.4) Te buty strasz­nie rżną mnie w pięty.

 (1.6) Nie rżnij głupa, tylko mów, jak jest.

 (1.7) — Nie wiem, jak Ci to po­wie­dzieć… — Rżnij pro­sto z mostu.

 (1.10) Są­siad rżnie są­siad­kę.

 (1.11) Pań­ski pies znowu rżnie w moim ogro­dzie!

 (1.12) Mał­go­sia tak rżnie na skrzyp­cach, że w całym bloku sły­chać.

 (1.12) Wczo­raj rżną­łem w gry na kom­pu­te­rze przez cały dzień.

 (1.13) Na­u­czy­ciel­ka przy­ła­pa­ła mnie, jak rżną­łem od­po­wie­dzi na spraw­dzia­nie.

 (2.1) Są­siad rżnie się z są­siad­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: rʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ržnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rżnięcie n., zerżnięcie n., zrzynanie n., porżnięcie n., oderżnięcie n., odrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., dorżnięcie n., rzezanie n., obrzezanie n., rzezacz m.

 czas. dorżnąć, zerżnąć dk., zrzynać ndk., porżnąć dk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., przerżnąć dk., przerzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk.

 przym. niedorżnięty, wyrzynarkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) rzezać

 (1.7) walić, mówić prosto z mostu, walić prosto z mostu

 (1.10) pieprzyć, pierdolić, jebać

 (1.11) srać

 (1.13) ściągać, odpisywać

 (2.1) pieprzyć się, pierdolić się, jebać się

Wiktionary


rżyj

1. o koniu: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny głos;
2. po­tocz­nie: śmiać się grom­ko; re­cho­tać


SJP.pl


rżysko

ścier­ni­sko; pole po sko­sze­niu ros­ną­ce­go na nim zboża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. pole po sko­sze­niu ros­ną­ce­go na nim zboża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈrʒɨskɔ, AS: ržysko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. reż m.

 przym. rżany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ściernisko

Wiktionary


s

1. sym­bol siar­ki, pier­wiast­ka che­micz­ne­go;
2. oz­na­cze­nie si­men­sa, jed­nost­ki fi­zycz­nej;
3. sym­bol po­łud­nia, po­łud­nio­wej sze­ro­ko­ści ge­o­gra­ficz­nej;
4. m-nar. kod sa­mo­cho­do­wy Szwe­cji
5. oz­na­cze­nie roz­mia­ru ubra­nia: mały


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. dwu­dzie­sta czwar­ta li­te­ra pol­skie­go al­fa­be­tu;

skrót

 (2.1) fiz. se­kun­da (skrót i oz­na­cze­nie jed­nost­ki czasu)

przy­i­mek

 (3.1) daw. z

 (3.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. z

Wiktionary

S s

S ("es", mi­nu­sku­ła: s) – dwu­dzie­sta czwar­ta li­te­ra pol­skie­go i dzie­więt­na­sta al­fa­be­tu ła­ciń­skie­go. Oz­na­cza zwy­kle w danym ję­zy­ku spół­gło­skę przed­nio­ję­zy­ko­wą szcze­li­no­wą bezdź­więcz­ną, np. [].

Nazwę tej li­te­ry w ję­zy­ku pol­skim wy­ma­wia się "es".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy jej imie­niu wid­niał ini­cjał naz­wi­ska, to zna­czy S.

 (3.1) Dzie­ciąt­ko s nią pła­ka­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs, AS: es

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 (1.1) łacińska litera s

uwagi.

 (1.1) alfabet polski.

tłumaczenia.

 (3.2) zobtłum|z.

* amerykański język migowy: (1.1) 30px

* polski język migowy: PJM-ukryj| (1.1) {{PJM|S.}}

źródła.

== s (język afar.) ==

wymowa.

 IPA|s.

znaczenia.

litera

 (1.1) sa, minuskuła czwartej litery alfabetu afarskiego

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) majuskuła: S

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) hist. sek

Wiktionary


s-

prze­dro­stek

 (1.1) two­rzą­cy cza­sow­ni­ki do­ko­na­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) for­mu­ło­wać → sfor­mu­ło­wać • fał­szo­wać → sfał­szo­wać • kon­cen­tro­wać → skon­cen­tro­wać

Wiktionary


s-ka

skrót od: spół­ka (czy­ta­ny jako cały wyraz); sp., ska


SJP.pl

skrót w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju żeń­skie­go

 (1.1) praw. ekon. = spół­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sp.

Wiktionary


s-kształtny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma kształt li­te­ry S

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) esowaty

Wiktionary


s.

skrót od: stro­na (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); str.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = stro­na

 (1.2) = sio­stra za­kon­na

 (1.3) = sala

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ja­śnie­nie trud­niej­szych wy­ra­zów znaj­du­je się na s. 420.

 (1.2) Au­tor­ką słów jest słu­żeb­nicz­ka z Pa­new­nik s. Mag­da­le­na Rząsa.

 (1.3) Już 29 maja 2014 r. w sie­dzi­bie Wyż­szej Szko­ły Tech­no­lo­gii In­for­ma­tycz­nych przy ul. Pa­wiej 55 w War­sza­wie, w s. 305, od­bę­dzie się kon­fe­ren­cja pt. "Bądź kre­a­tyw­ny - za­pro­jek­tuj swój in­no­wa­cyj­ny biz­nes".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈstrɔ̃na|ˈstrɔ̃nɨ, AS: strõna|strõny

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. str., strona ż.

 (1.2) rzecz. siostra ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) str.

Wiktionary


s.a.

[czy­taj: es-A] rzad­ki skrót od: spół­ka ak­cyj­na; SA


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Spół­ka Ak­cyj­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta sta­cja na­le­ży do ZE Kra­ków S.A.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs‿ˈa, AS: es‿a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) SA

Wiktionary


s.c.

[czy­taj: es-CE] skrót od: spół­ka cy­wil­na (czy­ta­ny także jako całe wy­ra­że­nie); SC


SJP.pl


s.f.

skrót od: scien­ce fic­tion; SF


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = film. liter. scien­ce fic­tion

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. SF

Wiktionary


s.k.a.

skrót

 (1.1) praw. = spół­ka ko­man­dy­to­wo-ak­cyj­na

Wiktionary


s.o.

re­wers (od­wrot­na stro­na); Rv.


SJP.pl


s.o.s.

mię­dzy­na­ro­do­wy sy­gnał oz­na­cza­ją­cy wzy­wa­nie po­mo­cy; SOS


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • SOS – sy­gnał alar­mo­wy
  • S.O.S. – album ru­muń­skiej grupy Ak­cent
  • S.O.S. – album cze­skiej grupy Ara­ka­in
  • S.O.S. – album ze­spo­łu The Ana­logs
  • SOS – album ze­spo­łu Die Ant­wo­ord
  • S.O.S. – sin­gel ABBA
  • S.O.S. – sin­gel ABC
  • S.O.S. – sin­gel Kasi Ce­rek­wic­kiej
  • S.O.S. – sin­gel ze­spo­łu Jonas Brot­hers
  • SOS – sin­gel Ri­han­ny
  • SOS – sin­gel Avi­cii
  • S.O.S. – sin­gel Ma­te­u­sza Ziół­ki

Wikipedia


s.p.q.r.

skrót od: Se­na­tus Po­pu­lus­que Ro­ma­nus (senat i lud rzym­ski), ła­ciń­skiej for­mu­ły sta­no­wią­cej w sta­ro­żyt­no­ści ofi­cjal­ną nazwę Im­pe­rium Rzym­skie­go, speł­nia­ją­cy daw­niej funk­cję godła pań­stwo­we­go, obec­nie umie­szcza­ny na obiek­tach uży­tecz­no­ści pu­blicz­nej w Rzy­mie


SJP.pl


s.q.

skrót od: sta­tus quo (z ła­ci­ny: stan praw­ny lub po­li­tycz­ny ist­nie­ją­cy w danej chwi­li)


SJP.pl


s.t.

skrót od: Stary Te­sta­ment (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne wy­ra­że­nie); ST


SJP.pl


s.t.t.l.

skrót od: sit tibi terra levis (z ła­ci­ny: niech ci zie­mia lekką bę­dzie; zwy­cza­jo­wa for­mu­ła za­pi­sy­wa­na na na­grob­kach rzym­skich, teraz także zwrot koń­czą­cy mowy po­grze­bo­we)


SJP.pl


s.v.

skrót od: sub voce - pod wy­ra­zem, pod ha­słem (słow­ni­ka, en­cy­klo­pe­dii itp.)


SJP.pl


sa

[czy­taj: es-A]
1. skrót od: spół­ka ak­cyj­na; S.A.;
2. skrót od: Die Stur­mab­te­i­lung der Na­tio­nal­so­zia­li­stis­chen De­uts­chen Ar­be­i­ter­par­tei - Od­dział Sztur­mo­wy NSDAP


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ekon. praw. spół­ka ak­cyj­na;

 (1.2) = biol. fiz. swo­i­sta ab­sorp­cja;

 (1.3) = praw. sąd ape­la­cyj­ny;

 (1.4) = adm. eduk. szko­ła aspi­ran­tów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Spół­ka ak­cyj­na – ro­dzaj spół­ki ka­pi­ta­ło­wej
  • Sąd ad­mi­ni­stra­cyj­ny – jeden z or­ga­nów pań­stwo­wych spra­wu­ją­cych wy­miar spra­wied­li­wo­ści
  • – bo­jów­ki
  • SA – swo­i­sta ab­sorp­cja
  • SA – kod przy­pi­sa­ny Ara­bii Sa­u­dyj­skiej we­dług stan­dar­du ISO 3166-1 alfa-2

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bank Pekao SA

 (1.1) Sie­dzi­ba za­rzą­du PP SA znaj­du­je się w War­sza­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɛs‿ˈa, AS: es‿a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) S.A.

Wiktionary


saa

skrót od: South Afri­can Air­wa­ys - Linie Lot­ni­cze Po­łud­nio­wej Afry­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saa – mia­sto w Ka­me­ru­nie, w Re­gio­nie Cen­tral­nym. Liczy około 5,8 tys. miesz­kań­ców.
  • SAA – ste­ry­dy ana­bo­licz­no-an­dro­gen­ne; także sto­so­wa­nie ku­ra­cji tymi ste­ry­da­mi.
  • SAA – su­ro­wi­czy amy­lo­id A, biał­ko ostrej fazy

Wikipedia


saab

marka sa­mo­cho­dów; SAAB


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saab Au­to­mo­bi­le – były szwedz­ki pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych
  • Saab Group – szwedz­ki kon­cern zbro­je­nio­wy
  • Tarek Saab – we­ne­zu­el­ski po­li­tyk
  • Jo­ce­ly­ne Saab – li­bań­ska re­ży­ser fil­mo­wa

Wikipedia


saab-scania

[czy­taj: sab-skań­ja] szwedz­kie przed­się­bior­stwo


SJP.pl


saakaszwili

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­che­il Sa­a­kasz­wi­li – ur. w 1967 r. gru­ziń­ski po­li­tyk, były pre­zy­dent tego pań­stwa
  • Gri­go­rij Sa­a­kasz­wi­li – po­stać fik­cyj­na, jeden z głów­nych bo­ha­te­rów książ­ki Ja­nu­sza Przy­ma­now­skie­go pt. Czte­rej pan­cer­ni i pies i se­ria­lu te­le­wi­zyj­ne­go, bę­dą­ce­go jej ekra­ni­za­cją

Wikipedia


saam

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rdzen­ny miesz­ka­niec La­po­nii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Lapończyk, Lopar, Łopar

Wiktionary


saami

grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca ob­szar La­po­nii; La­poń­czy­cy, Sa­a­mo­wie


SJP.pl


saamijski

→ Saami


SJP.pl

Patrz:

Saami

saamowie

grupa et­nicz­na za­miesz­ku­ją­ca ob­szar La­po­nii; La­poń­czy­cy, Saami


SJP.pl

Sa­a­mo­wie, La­poń­czy­cy (Ło­pa­ro­wie, Lo­pa­ro­wie; lap. "Saami") – lud za­miesz­ku­ją­cy głów­nie La­po­nię – kra­i­nę hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­ną w Eu­ro­pie Pół­noc­nej obej­mu­ją­cą pół­noc­ne krań­ce Nor­we­gii, Fin­lan­dii, Rosji (Płw. Kol­ski) oraz Szwe­cji.

Hi­sto­rycz­nie na­zy­wa­ni La­poń­czy­ka­mi, które to miano jest obec­nie uwa­ża­ne przez niek­tó­re spo­łecz­no­ści sa­am­skie za obraź­li­we. Sa­a­mo­wie są po­tom­ka­mi pier­wot­nych miesz­kań­ców Skan­dy­na­wii. Sym­bo­la­mi na­ro­do­wy­mi Sa­a­mów jest sa­am­ska flaga, sa­am­ski hymn i na­ro­do­wy joik.

Wikipedia


saamski

→ Sa­a­mo­wie (grupa et­nicz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­a­ma­mi, do­ty­czą­cy Sa­a­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saam mos.

Wiktionary


saane

rzeka w Szwaj­ca­rii


SJP.pl


saaneński

1. → Saane (rzeka w Szwaj­ca­rii);
2. koza sa­a­neń­ska - mlecz­na rasa kozy do­mo­wej o krót­kiej, bia­łej sier­ści


SJP.pl


saara

[czy­taj: zara albo sara]
1. rzeka we Fran­cji i w Niem­czech;
2. kraj związ­ko­wy w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kraj związ­ko­wy w za­chod­niej czę­ści Nie­miec;

 (1.2) geogr. hy­drol. rzeka we Fran­cji i Niem­czech, prawy do­pływ Mo­ze­li, jej źró­dło znaj­du­je się w Al­za­cji;

Wiktionary

Saara ( Sa­ar­land; Sarre) – kraj związ­ko­wy w za­chod­niej czę­ści Nie­miec, któ­re­go sto­li­cą jest mia­sto Saarbrücken.

Leży na ob­sza­rze Śred­nio­gó­rza Nie­miec­kie­go, obej­mu­je po­łud­nio­wy skraj gór Hunsrück i za­chod­nią część po­gó­rza.

Więk­szość lud­no­ści i prze­my­słu sku­pia się w Za­głę­biu Saary, znaj­du­ją­cym się w po­łud­nio­wej czę­ści kraju związ­ko­we­go. Tutaj znaj­du­ją się takie mia­sta, jak Saarbrücken, Völklingen i Hom­burg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze wy­bo­ry par­la­men­tar­ne w Sa­a­rze od­by­ły się 5 paź­dzier­ni­ka 1947 r.; na pod­sta­wie tej elek­cji zo­stał ut­wo­rzo­ny pier­wszy obie­ral­ny rząd sa­ar­ski z J. Hoff­man­nem jako pre­mie­rem (...).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsara, AS: sara

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saarski

Wiktionary


saarbrücken

[czy­taj: zarbrüken albo zar­bri­ken] mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Saarbrücken (fr. "Sar­re­bruck"; luks. "Saarbrécken") – mia­sto w Niem­czech nad Saarą, sto­li­ca kraju związ­ko­we­go (niem. "Bun­des­land") Saara, sie­dzi­ba związ­ku re­gio­nal­ne­go Saarbrücken. Po­li­tycz­ne i kul­tu­ral­ne cen­trum re­gio­nu, głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy Za­głę­bia Saary, wy­do­by­cie węgla ka­mien­ne­go. Roz­wi­nię­ty prze­mysł ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy, elek­tro­tech­nicz­ny, włó­kien­ni­czy, spo­żyw­czy, po­li­gra­ficz­ny, pre­cy­zyj­ny, hut­ni­czy oraz che­micz­ny.

Wikipedia


saarski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Saarą, do­ty­czą­cy Saary (kraju związ­ko­we­go, kra­i­ny i rzeki)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze wy­bo­ry par­la­men­tar­ne w Sa­a­rze od­by­ły się 5 paź­dzier­ni­ka 1947 r.; na pod­sta­wie tej elek­cji zo­stał ut­wo­rzo­ny pier­wszy obie­ral­ny rząd sa­ar­ski z J. Hoff­man­nem jako pre­mie­rem (...).

 (1.1) Po­nad­to Rze­sza jest po­waż­nym od­bior­cą sze­re­gu wyt­wo­rów prze­my­słu sa­ar­skie­go oraz wy­stę­pu­je jako do­staw­ca ar­ty­ku­łów tech­nicz­nych, któ­rych prze­mysł sa­ar­ski nie wyt­wa­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saara ż.

Wiktionary


saba

1. imię żeń­skie;
2. zdrob­nie­nie od: Sa­bi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zo­o­nim po­pu­lar­ne imię dla psa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saba – gmina za­mor­ska w Ma­łych An­ty­lach
  • Saba – duń­ska pio­sen­kar­ka
  • Kró­lo­wa Saba (właśc. kró­lo­wa Saby lub kró­lo­wa ze Saby) – Ma­ke­da, wład­czy­ni Kró­le­stwa Saby
  • Saba – imię mę­skie
  • Saba – zdrob­nie­nie imie­nia Sabin lub Sa­bi­na
  • Saba – pies w po­wie­ści W pu­sty­ni i w pu­szczy
  • Saba – po­stać bi­blij­na, wnuk Abra­ha­ma
  • Saba – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych
  • Saba Na­tio­nal Ma­ri­ne Park – park na­ro­do­wy na Sabie
  • Saba Uni­ver­si­ty Scho­ol of Me­di­ci­ne – szko­ła wyż­sza na Sabie
  • Kró­le­stwo Saba
  • Mar Saba

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Saba przy­wi­ta­ła mnie dwoma szcze­knię­cia­mi i mer­da­niem gru­be­go ogona (…).

 (1.1) ''Ja­ro­sła­wie Ka­czyń­ski, Lechu Ka­czyń­ski, Lud­wi­ku Dorn… i Sabo, nie idź­cie tą drogą.

Wiktionary


sabacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sabat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat m.

Wiktionary


sabacjusz

imię mę­skie


SJP.pl


sabadyl

ki­cha­wiec, sa­ba­dy­la;
1. ce­bul­ko­wa ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych;
2. wy­ciąg oc­to­wy lub eta­no­lo­wy z na­sion tej ro­śli­ny


SJP.pl


sabadyla

ki­cha­wiec, sa­ba­dyl;
1. ce­bul­ko­wa ro­śli­na z ro­dzi­ny li­lio­wa­tych;
2. wy­ciąg oc­to­wy lub eta­no­lo­wy z na­sion tej ro­śli­ny


SJP.pl

Sa­ba­dy­la ("Scho­e­no­ca­u­lon") – ro­dzaj bylin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny me­lant­ko­wa­tych ("Me­lant­hia­ce­ae"). Obej­mu­je 26 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej, spoś­ród któ­rych 22 są en­de­mi­ta­mi w Mek­sy­ku. Szer­szy za­sięg mają tylko dwa ga­tun­ki – sa­ba­dy­la le­kar­ska ("Sch.

Wikipedia


sabadylowy

→ sa­ba­dyl, → sa­ba­dy­la


SJP.pl

Patrz:

sabadyl, → sabadyla

sabak

naz­wi­sko


SJP.pl

Sabak (Sa­bacc) – naj­po­pu­lar­niej­sza z ha­zar­do­wych gier kar­cia­nych w fik­cyj­nym świe­cie "Gwiezd­nych wojen". Sa­ba­kiem na­zy­wa­ny jest też wy­gry­wa­ją­cy układ kart w tej grze. Gra jest czę­sto po­rów­ny­wa­na do po­ke­ra albo black­jac­ka. Do­cze­ka­ła się kilku li­cen­cjo­no­wa­nych wydań w świe­cie rze­czy­wi­stym. Nie ist­nie­je jeden zbiór zasad do gry uz­na­wa­ny za ka­no­nicz­ny i w samym uni­wer­sum GW gra ma wiele wa­rian­tów.

Wikipedia


sabal

palma sa­ba­lo­wa, bocz­nia, drze­wo z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych


SJP.pl

Sabal – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych (palm). Obej­mu­je 16 ga­tun­ków, które wy­stę­pu­ją w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści USA, w Ame­ry­ce Środ­ko­wej oraz w We­ne­zu­e­li i Ko­lum­bii na pół­no­cy Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Suche li­ście czę­sto po­zo­sta­ją po­ni­żej ko­ro­ny, two­rząc ro­dzaj „spód­nicz­ki”. Kwia­ty mę­skie i żeń­skie wy­stę­pu­ją na tej samej ro­śli­nie.

Wikipedia


sabalowy

przy­miot­nik od: sabal


SJP.pl


sabat

1. w śred­nio­wiecz­nych wie­rze­niach: zlot cza­row­nic w od­lud­nym miej­scu (zwy­kle na szczy­cie łysej góry) w celu od­no­wie­nia przy­rze­cze­nia wier­no­ści sza­ta­no­wi;
2. w ju­da­iz­mie: świą­tecz­ny dzień ty­god­nia; sza­bat; sza­bas;
3. prze­no­śnie: ne­ga­tyw­nie o ze­bra­niu wielu ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lud. ta­jem­ny zlot cza­row­nic

 (1.2) rel. zob. sza­bat.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) hist. wę­gier­ski żoł­nierz za­cięż­ny w XVII wieku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sabat – zlot cza­row­nic
  • Teatr Sabat
  • Sabat – wi­kań­skie świę­to
  • Sabat – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, w gmi­nie Wo­la­nów
  • Sabat – rza­dziej sto­so­wa­na nazwa ju­da­i­stycz­ne­go świę­ta Sza­bat

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ponoć na Łysej Górze od­by­wa­ły się sa­ba­ty wiedźm.

 (1.2) Jahwe od­wra­ca wzrok od wa­szych sa­ba­tów, nie po­do­ba­ją mu się wasze świę­ta nowiu.

 (2.1) Mar­sza­łek przy­pro­wa­dził ze sobą pięć ty­się­cy sa­ba­tów i stu kon­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsabat, AS: sabat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabatysta mos., sabatystka ż., sabatarianin mos., sabatarianka ż., sabataista mos., sabatnik mrz., sabataizm m., sabatianizm m., sabatianista mos., Sabat m./ż.

 przym. sabatowy, sabatystyczny, sabatariański, sabataistyczny, sabatianistyczny

Wiktionary


sabataista

wyz­naw­ca sa­ba­ta­iz­mu (sa­ba­tia­niz­mu); sa­ba­tia­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wyz­naw­ca sa­ba­ta­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat mos./mrz.

Wiktionary


sabataistka

→ sa­ba­ta­i­sta; sa­ba­tia­nist­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wyz­naw­czy­ni sa­ba­ta­iz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabataizm mrz.

Wiktionary


sabataistyczny

→ sa­ba­ta­izm; sa­ba­tia­ni­stycz­ny


SJP.pl


sabataizm

XVII-wiecz­ny ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie roz­po­wszech­nio­ny wśród Żydów Bli­skie­go Wscho­du i Eu­ro­py, uz­na­ją­cy Sa­ba­ta­ja Cwi za Me­sja­sza; sa­ba­tia­nizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. re­li­gij­ny ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie, za­ło­żo­ny w po­ło­wie XVII wieku przez Sza­be­ta­ja Cewi;

Wiktionary

Sa­ba­ta­izm, sab­ba­ta­nizm – ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie, za­ło­żo­ny w XVII wieku przez Sza­be­ta­ja Ce­wie­go. Wy­wo­dził się z idei me­sja­ni­stycz­no-ka­ba­li­stycz­nych. Sa­ba­ta­izm roz­po­wszech­nił się głów­nie wśród Żydów se­far­dyj­skich. Ruch był po­tę­pia­ny przez ra­bi­nów ju­da­iz­mu or­to­dok­syj­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W odróż­nie­niu od zwo­len­ni­ków ka­ba­ły prak­tycz­nej sa­ba­ta­izm gło­sił ra­dość życia oraz złą­cze­nie się z Bo­giem przez ek­sta­zę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat mos./mrz., sabataista m., sabataistka ż.

 przym. sabataistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szabataizm, sabbatanizm

Wiktionary


sabatarianie

chrze­ści­jań­skie ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne świę­cą­ce so­bo­tę za­miast nie­dzie­li (na­wią­zu­ją­ce w ten spo­sób do tra­dy­cji ży­dow­skiej), np. ad­wen­ty­ści; sa­ba­ty­ści


SJP.pl

Sa­ba­ta­ria­nie, sa­ba­ta­ja­nie, sa­ba­ty­ści – ugru­po­wa­nia chrze­ści­jań­skie, któ­rych prak­ty­ki re­li­gij­ne na­wią­zy­wa­ły do tra­dy­cji ży­dow­skiej (głów­nie w li­tur­gii), a dzień świę­ty ob­cho­dzi­ły w so­bo­tę. Grupy sa­ba­ta­rian ist­nia­ły, dla przy­kła­du, w Fin­lan­dii w XV wieku, na Mo­ra­wach w XVI wieku, w Rosji (sub­bot­ni­ki) i na Wę­grzech (sa­ba­ta­ria­nizm sze­kler­ski). Od XVII wieku sa­ba­ta­ria­nizm wyz­na­wał odłam bap­ty­stów dnia siód­me­go w An­glii i Ame­ry­ce, który wpły­nął na niek­tó­re grupy ad­wen­ty­stów.

Wikipedia


sabatarianin

czło­nek ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­ty­sta


SJP.pl


sabatarianizm

dok­try­na re­li­gij­na na­ka­zu­ją­ca świę­ce­nie so­bo­ty jako dnia od­po­czyn­ku i na­bo­żeń­stwa, na­wią­zu­ją­ca do tra­dy­cji ży­dow­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­ko­na­nie, że dniem świę­to­wa­nym ku czci Boga po­win­na być so­bo­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bap­ty­ści skła­nia­li się ku sa­ba­ta­ria­niz­mo­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsabatarʲˈjä̃ɲism̥, AS: sabatarʹi ̯ä̃ńism̦

Wiktionary


sabatarianka

człon­ki­ni ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­tyst­ka


SJP.pl


sabatariański

→ sa­ba­ta­ria­nin; sa­ba­ty­stycz­ny


SJP.pl


sabatianista

wyz­naw­ca sa­ba­tia­niz­mu (sa­ba­ta­iz­mu); sa­ba­ta­i­sta


SJP.pl


sabatianistka

→ sa­ba­tia­ni­sta; sa­ba­ta­ist­ka


SJP.pl


sabatianistyczny

→ sa­ba­tia­nizm; sa­ba­ta­i­stycz­ny


SJP.pl


sabatianizm

XVII-wiecz­ny ruch me­sja­ni­stycz­ny w ju­da­iz­mie roz­po­wszech­nio­ny wśród Żydów Bli­skie­go Wscho­du i Eu­ro­py, uz­na­ją­cy Sa­ba­ta­ja Cwi za Me­sja­sza; sa­ba­ta­izm


SJP.pl


sabatini

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­ce­sco Sa­ba­ti­ni − wło­ski ar­chi­tekt
  • Ga­brie­la Sa­ba­ti­ni − ar­gen­tyń­ska te­ni­sist­ka
  • Mario Sa­ba­ti­ni − za­chod­nio­nie­miec­ki za­pa­śnik, olim­pij­czyk
  • Ra­fa­el Sa­ba­ti­ni − wło­sko-bry­tyj­ski pi­sarz

Wikipedia


sabatnik

daw­niej:
1. lich­tarz, ży­ran­dol wie­lo­ra­mien­ny, w któ­rym za­pa­la się świe­ce w sabat;
2. ro­dzaj pieca do pie­cze­nia mięsa lub cia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. lich­tarz wie­lo­ra­mien­ny

 (1.2) przest. piec do pie­cze­nia chle­ba, mięsa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈbatʲɲik, AS: sabatʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabat m.

 przym. sabatowy, szabatowy, szabaśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) szabaśnik, sabatnica, szabaśnica, reg. szabatnik, reg. sabaśnik

Wiktionary


sabatowy

przy­miot­nik od: sabat (np. sa­ba­to­wy od­po­czy­nek, sa­ba­to­wy wie­czór)


SJP.pl


sabatysta

czło­nek ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­ta­ria­nin


SJP.pl


sabatystka

człon­ki­ni ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne­go świę­cą­ce­go so­bo­tę za­miast nie­dzie­li; sa­ba­ta­rian­ka


SJP.pl


sabatystyczny

→ sa­ba­ty­sta; sa­ba­ta­riań­ski


SJP.pl


sabatyści

chrze­ści­jań­skie ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne świę­cą­ce so­bo­tę za­miast nie­dzie­li (na­wią­zu­ją­ce w ten spo­sób do tra­dy­cji ży­dow­skiej), np. ad­wen­ty­ści; sa­ba­ta­ria­nie


SJP.pl


sabaudczyk

miesz­ka­niec Sa­ba­u­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­ba­u­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudia ż.

:: fż. Sabaudka ż.

 przym. sabaudzki

Wiktionary


sabaudia

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji;

 (1.2) geogr. adm. fran­cu­ski de­par­ta­ment po­ło­żo­ny w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy;

Wiktionary

Sa­ba­u­dia (fr. "Sa­vo­ie") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, we fran­cu­skich Al­pach, przy gra­ni­cy ze Szwaj­ca­rią i Wło­cha­mi. Część re­gio­nu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go Ower­nia-Rodan-Alpy (de­par­ta­men­ty Sa­ba­u­dia i Górna Sa­ba­u­dia).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczes­ną fazę osad­nict­wa Bur­gun­dów na te­re­nie Sa­ba­u­dii, da­to­wa­ną na po­ło­wę V w., re­pre­zen­tu­ją nie­licz­ne zna­le­zi­ska ar­che­o­lo­gicz­ne, ma­ją­ce wy­raź­ną wschod­nio­ger­mań­ską pro­we­nien­cję.

 (1.1) Od XI do XV wieku Pie­mont był po­dzie­lo­ny na pięć jed­no­stek te­ry­to­rial­nych: Turyn, Ivreę, Mon­fer­ra­to, Sa­luz­zo i Sa­ba­u­dię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudczyk mos., Sabaudka ż.

 przym. sabaudzki

Wiktionary


sabaudka

miesz­kan­ka Sa­ba­u­dii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­ba­u­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudia ż.

:: fm. Sabaudczyk mos.

 przym. sabaudzki

Wiktionary


sabaudzki

przy­miot­nik od: Sa­ba­u­dia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ba­u­dią lub Sa­ba­ud­czy­ka­mi, do­ty­czą­cy Sa­ba­u­dii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sabaudia ż., Sabaudka ż., Sabaudczyk mos.

Wiktionary


sabayon

[czy­taj: sabaJĄ] za­ba­glio­ne, za­ba­io­ne, za­ba­jo­ne;
1. krem z jaj, cukru i wina lub soku owo­co­we­go, po­da­wa­ny na cie­pło;
2. lody wa­ni­lio­we z al­ko­ho­lem


SJP.pl


sabała

Sa­ba­ła, Sa­ba­lik (właśc. Jan Krzep­tow­ski) (1809-1894), pol­ski mu­zy­kant i ga­wę­dziarz gó­ral­ski, zna­ko­mi­ty my­śli­wy


SJP.pl

Sa­ba­ła lub Sa­blik, właśc. Jan Krzep­tow­ski (ur. 26 stycz­nia 1809 w Ko­ście­li­sku, zm. 8 grud­nia 1894 w Za­ko­pa­nem) – pol­ski góral, ho­no­ro­wy prze­wod­nik ta­trzań­ski, mu­zy­kant, my­śli­wy, ga­wę­dziarz i pie­śniarz.

Przy­dom­ki „Sa­ba­ła”, „Sa­blik”, „Fak­tor”, „Ko­zi­ca” i „Ko­ziar” poz­wa­la­ły orien­to­wać się w roz­le­głych ko­li­ga­cjach rodów gó­ral­skich, które no­si­ły te same naz­wi­ska (wciąż wy­stę­pu­ją w ro­dzi­nach gó­ral­skich).

Wikipedia


sabałowy

do­ty­czą­cy Sa­ba­ły


SJP.pl


sabałówka

gó­ral­ski ozdob­ny sta­nik ko­bie­cy


SJP.pl


sabbatical

[czy­taj: sa­ba­ti­kal] płat­ny urlop dłu­go­ter­mi­no­wy, udzie­la­ny pra­cow­ni­kom o dłu­gim stażu pracy


SJP.pl


sabeista

wyz­naw­ca sa­be­iz­mu


SJP.pl


sabeistka

→ sa­be­i­sta


SJP.pl

Patrz:

sabeista

sabeizm

kult gwiazd roz­po­wszech­nio­ny w re­li­giach wschod­nich, głów­nie wśród ple­mion za­miesz­ku­ją­cych kró­le­stwo Saby


SJP.pl

Sa­be­izm (arab. صابئين, gr. σεβεοι/σεβομενοι) – ter­min, sto­so­wa­ny na okre­śle­nie kultu gwiazd u prze­dis­lam­skich Ara­bów i ludów z ob­sza­rów sta­ro­żyt­ne­go Bli­skie­go Wscho­du. Nazwa zo­sta­ła wzię­ta od ple­mion sa­bej­skich (Sa­bej­czy­cy lub ludy Saba), które za­miesz­ki­wa­ły po­łud­nio­wo-wschod­nią Ara­bię.

Wikipedia


sabejczyk

wyz­naw­ca sa­be­iz­mu


SJP.pl


sabejka

→ sa­bej­czyk


SJP.pl

Patrz:

sabejczyk

sabejski

→ Saba (sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo)


SJP.pl


sabelianizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. hist. jedna z dok­tryn mo­nar­chia­ni­stycz­nych w chrze­ści­jań­stwie w II–IV wieku, za­prze­cza­ją­ca ist­nie­niu hi­po­staz Trój­cy Świę­tej;

Wiktionary

Sa­be­lia­nizm – jedna z dok­tryn mo­nar­chia­ni­stycz­nych w chrze­ści­jań­stwie w II–IV wieku, okre­śla­na także jako późny mo­da­lizm, za­prze­cza­ją­ca ist­nie­niu hi­po­staz Trój­cy Świę­tej. Nazwa po­cho­dzi od jej za­ło­ży­cie­la Sa­be­liu­sza. Sa­be­lia­nie uwa­ża­li, że ist­nie­je jeden Bóg Oj­ciec, a Syn i Duch Świę­ty są spo­so­ba­mi jego sa­mo­wy­ra­ża­nia się.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ko­ściół uznał, że sa­be­lia­nizm prze­kre­śla wiarę chrze­ści­jan w Je­zu­sa jako Boga Zba­wi­cie­la, i odrzu­cił go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabelianin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (późny) modalizm

Wiktionary


sabena

bel­gij­skie linie lot­ni­cze; Sa­be­na


SJP.pl

Sa­be­na – była bel­gij­ska linia lot­ni­cza z sie­dzi­bą w Bruk­se­li.

Wikipedia


sabil

stud­nia pu­blicz­na w ar­chi­tek­tu­rze is­la­mu, naj­czę­ściej umie­szcza­na w pa­wi­lo­nie i oto­czo­na ozdob­ną kratą


SJP.pl

Sabil lub sebil (arab. سبيل tran­skry­bo­wa­ne "sabīl," tur. "sebil") – stud­nia pu­blicz­na w tra­dy­cyj­nej ar­chi­tek­tu­rze is­lam­skiej przyj­mu­ją­ca po­stać pa­wi­lo­nu lub bu­dyn­ku, w któ­rym woda jest swo­bod­nie wy­da­wa­na człon­kom spo­łe­czeń­stwa przez pra­cow­ni­ka za okra­to­wa­nym oknem. Ter­min ten jest cza­sa­mi uży­wa­ny rów­nież w od­nie­sie­niu do pro­stych bez­za­ło­go­wych fon­tann z kra­nem do wody pit­nej.

Wikipedia


sabin

jed­nost­ka po­chła­nia­nia aku­stycz­ne­go


SJP.pl

Sabin – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "sa­bi­nus" oz­na­cza­ją­ce­go po­cho­dzą­cy z Sa­bi­nów, ple­mie­nia za­miesz­ku­ją­ce­go środ­ko­wą Ita­lię. Wśród pa­tro­nów św. Sabin ze Spo­le­to, bi­skup i mę­czen­nik (†303).

Wikipedia


sabina

jed­nost­ka po­chła­nia­nia aku­stycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­bi­na – wieś w USA
  • Sa­bi­na – żeń­skie imię
  • Sa­bi­na (ur. ok. 85, zm. 136 lub 137) – córka Vi­biu­sa Sa­bi­nu­sa i Ma­ti­dii
  • (665) Sa­bi­ne – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Bi­skup Sa­bi­ny – bi­skup jed­nej z sied­miu tzw. die­cez­ji su­bur­bi­kar­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas do­rocz­ne­go balu w świę­to Purim pod­szedł do sprze­da­ją­cej bi­le­ty Sa­bi­ny obcy męż­czyz­na i spy­tał, czy może za­pro­sić ją do tańca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈbʲĩna, AS: sabʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Sabin m.

Wiktionary


sabine

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Saby lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­bi­ne – rzeka prze­pły­wa­ją­ca przez Tek­sas i Lu­iz­ja­nę
  • pa­ra­fia Sa­bi­ne (ang. Sa­bi­ne Pa­rish) – w sta­nie Lu­iz­ja­na
  • hrab­stwo Sa­bi­ne (ang. Sa­bi­ne Co­un­ty) – w sta­nie Tek­sas

Wikipedia


sabinen

zwią­zek z grupy ter­pe­nów, skład­nik olej­ku ete­rycz­ne­go dębu lub świer­ka


SJP.pl


sabiniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sabininy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­bi­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


sabinka

zdrob­nie­nie od: Sa­bi­na (imię żeń­skie)


SJP.pl

Sa­bin­ka – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Sta­rym Opolu, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w Pol­sce.

Wikipedia


sabinowie

ple­mio­na sta­ro­żyt­ne


SJP.pl

Sa­bi­no­wie (l.poj. Sabin, r. ż. Sa­bin­ka, Sa­bin­ki; Sa­bi­ni) – lud Ita­li­ków z grupy osko-um­bryj­skiej za­miesz­ku­ją­cy w sta­ro­żyt­no­ści środ­ko­wą Ita­lię.

Od et­no­ni­mu Sa­bi­nów po­cho­dzi imię Sabin (Sa­bi­nus), a poś­red­nio nazwa Sa­bi­nian.

Wikipedia


sabiny

jed­nost­ka po­chła­nia­nia aku­stycz­ne­go


SJP.pl


sabir

opar­ta na fran­cu­szczyź­nie od­mia­na ję­zy­ka wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie w Afry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl


sabiński

1. → Sa­bi­no­wie;
2. ja­ło­wiec sa­biń­ski - ga­tu­nek krze­wu igla­ste­go z ro­dzi­ny cy­pry­so­wa­tych; ja­ło­wiec sa­wi­na


SJP.pl


sabniański

przy­miot­nik od: Sab­nie


SJP.pl


sabnie

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sab­nie – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­ko­łow­skim, w gmi­nie Sab­nie. Jest sie­dzi­bą gminy i ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad Ce­ty­nią, do­pły­wem Bugu. W XV w. wieś na­le­ża­ła do tzw. wło­ści gró­dec­ko-gro­dzi­skiej (obok m.in. Gro­dzi­ska, Ho­ło­wie­nek i za­gi­nio­nej Su­cho­wier­chy); w źró­dłach po­ja­wia­ją się m.in. spory miesz­kań­ców Sabni z są­sia­da­mi i skar­gi na dzier­żaw­ców. Wieś du­chow­na bi­sku­pów płoc­kich; w 1795 le­ża­ła w ziemi dro­hic­kiej wo­je­wództ­wa pod­la­skie­go.

Wikipedia


sabocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sabot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie sabot, lecz tylko mały sa­bo­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabot m.

Wiktionary


sabon

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ty­pogr. druk. w sy­ste­mie miar ty­po­gra­ficz­nych Di­do­ta sto­pień czcion­ki od­po­wia­da­ją­cy sześć­dzie­się­ciu punk­tom (22,554 mm)

Wiktionary

Sabon – kla­sy­cy­zu­ją­cy krój sze­ry­fo­wy stwo­rzo­ny przez nie­miec­kie­go ty­po­gra­fa i pro­jek­tan­ta Jana Tschi­chol­da (1902–1974) w la­tach 1964–1967. Zo­stał on wy­pu­szczo­ny na rynek wspól­ny­mi si­ła­mi od­lew­ni Mo­no­ty­pe, Li­no­ty­pe i Stem­pel w roku 1967. Pro­jekt tej an­tyk­wy zo­stał opar­ty na kro­jach two­rzo­nych przez Cla­u­de’a Ga­ra­mon­da – wy­ko­rzy­sta­no zwła­szcza wer­sję uży­wa­ną przez frank­furc­kie­go dru­ka­rza Kon­ra­da Ber­ne­ra.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsabɔ̃n, AS: sabõn

Wiktionary


sabot

obu­wie wy­stru­ga­ne z drew­na lub zro­bio­ne na po­desz­wie drew­nia­nej; cho­dak; drew­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) obuw. drew­nia­ne cho­da­ki, tra­dy­cyj­nie wy­ko­ny­wa­ne we Fran­cji

 (1.2) wojsk. techn. część po­ci­sku pod­ka­li­bro­we­go, która do­pa­so­wu­je jego śred­ni­cę do lufy, z któ­rej jest wy­strze­li­wa­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sabot – fran­cu­ski drew­niak
  • sabot – część po­ci­sku pod­ka­li­bro­we­go
  • Sabot – ame­ry­kań­ska grupa mu­zycz­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsabɔt, AS: sabot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabocik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drewniak

Wiktionary


sabotaż

1. walka z wro­giem lub pro­test po­przez uchy­la­nie się od pracy, wad­li­we jej wy­ko­ny­wa­nie, psu­cie urzą­dzeń
2. ukry­te dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu przesz­ko­dze­nie w urze­czy­wist­nie­niu cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) umyśl­ne nie­wy­peł­nie­nie albo wy­peł­nia­nie wad­li­wie swo­ich obo­wiąz­ków w za­mia­rze wy­wo­ła­nia de­zor­ga­ni­za­cji, strat i szkód; nie­wy­peł­nie­nie da­ne­go za­da­nia;

 (1.2) skry­te dzia­ła­nie, które ma na celu przesz­ko­dzić re­a­li­za­cji cze­go­kol­wiek

Wiktionary

Sa­bo­taż (z fr. "sa­bo­ta­ge") – umyśl­ne nie­wy­peł­nie­nie albo wy­peł­nia­nie wad­li­wie swo­ich obo­wiąz­ków w za­mia­rze wy­wo­ła­nia de­zor­ga­ni­za­cji, strat i szkód. Sa­bo­taż ma na celu unie­moż­li­wie­nie lub utrud­nie­nie pra­wi­dło­we­go funk­cjo­no­wa­nia za­kła­dów albo urzą­dzeń lub in­sty­tu­cji o po­waż­nym zna­cze­niu dla dzia­ła­nia pań­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oskar­żo­no go o go­spo­dar­czy sa­bo­taż i w na­stęp­nym roku zgła­dzo­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈbɔtaʃ, AS: sabotaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotowanie n., zasabotowanie n., sabotażysta m., sabotażystka ż., sabotażówka ż.

:: zdrobn. sabotażyk m.

 czas. sabotować ndk., zasabotować dk.

 przym. sabotażowy

 przysł. sabotażowo

Wiktionary


sabotażowość

cecha cze­goś zwią­za­ne­go z sa­bo­ta­żem


SJP.pl


sabotażowy

przy­miot­nik od: sa­bo­taż (np. dzia­ła­nia sa­bo­ta­żo­we, czuj­nik sa­bo­ta­żo­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sa­bo­ta­żu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotaż m., sabotowanie n.

 czas. sabotować

Wiktionary


sabotażysta

czło­wiek do­ko­nu­ją­cy sa­bo­ta­żu


SJP.pl


sabotażystka

ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca sa­bo­ta­żu


SJP.pl


sabotek

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych


SJP.pl


sabotowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sto­so­wa­nie sa­bo­ta­żu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsabɔtɔˈvãɲɛ, AS: sabotovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka m.

 czas. sabotować ndk.

 przym. sabotażowy

Wiktionary


sabotować

upra­wiać sa­bo­taż dla utrud­nie­nia re­a­li­za­cji cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) sto­so­wać sa­bo­taż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­ni­cy sa­bo­tu­ją nowy pro­jekt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsabɔˈtɔvat͡ɕ, AS: sabotovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sabotowanie n., sabotaż m., sabotażysta m., sabotażystka ż.

 przym. sabotażowy

Wiktionary


saboty

obu­wie wy­stru­ga­ne z drew­na lub zro­bio­ne na po­desz­wie drew­nia­nej; cho­dak; drew­niak


SJP.pl


sabra

ja­dal­ny owoc kak­tu­sów z ro­dza­ju opun­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. środ. Żyd, rdzen­ny miesz­ka­niec Iz­ra­e­la

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sabra – gmina w Al­gie­rii, w pro­win­cji Ti­lim­san
  • Sabra – miej­sco­wość w Bur­ki­nie Faso, w pro­win­cji Gna­gna
  • Sabra – okre­śle­nie uży­wa­ne w Iz­ra­e­lu wobec jego miesz­kań­ców po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go, któ­rzy uro­dzi­li się i za­miesz­ki­wa­li ob­szar Man­da­tu Pa­le­sty­ny lub Ziemi Iz­ra­e­la przed pow­sta­niem Pań­stwa Iz­ra­el w 19...
  • Sabra – iz­ra­el­ski li­kier o po­ma­rań­czo­wo-cze­ko­la­do­wym smaku,
  • Sabra – pol­ski film z 1933 w re­ży­se­rii Alek­san­dra Forda
  • Sabra – iz­ra­el­ska mo­dy­fi­ka­cja czoł­gu Pat­ton M60A3
  • Sabra i Sza­ti­lia – obozy pa­le­styń­skich uchodź­ców, w któ­rych w dniach 16–18 wrze­śnia 1982 roku li­bań­scy Ma­ro­ni­ci do­ko­na­li ma­sa­kry Pa­le­styń­czy­ków
  • Ma­sa­kra w Sa­brze i Sza­ti­li

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsabra, AS: sabra

Wiktionary


sabrina

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­bri­na – an­giel­skie imię żeń­skie
  • Sa­bri­na On­li­ne – głów­na bo­ha­ter­ka ko­mik­su in­ter­ne­to­we­go pod tym samym ty­tu­łem
  • Sa­bri­na Sa­ler­no – wło­ska pio­sen­kar­ka Italo disco
  • Sa­bri­na (właśc. Maria Te­re­sa Villa-Lobos) – por­tu­gal­ska pio­sen­kar­ka
  • Sa­bri­na – cel­tyc­ka bo­gi­ni rzeki Se­vern
  • Sa­bri­na – film z 1954 r. w re­ży­se­rii Billy'ego Wil­de­ra, w któ­rym wy­stą­pi­li Humph­rey Bo­gart, Au­drey Hep­burn i Wil­liam Hol­den
  • Sa­bri­na – film z 1995 r. w re­ży­se­rii Syd­ne­ya Pol­lac­ka, w któ­rym wy­stą­pi­li Har­ri­son Ford, Julia Or­mond i Greg Kin­ne­ar
  • Sa­bri­na, na­sto­let­nia cza­row­ni­ca – se­rial ko­me­dio­wy na pod­sta­wie serii ko­mik­sów o Sa­bri­nie Spell­man
  • Sa­bri­na, na­sto­let­nia cza­row­ni­ca – pier­wszy film o na­sto­let­niej cza­row­ni­cy o imie­niu Sa­bri­na
  • Sa­bri­na, na­sto­let­nia cza­row­ni­ca – film ani­mo­wa­ny z 2002 roku wyt­wór­ni DIC En­ter­ta­in­ment
  • Sa­bri­na je­dzie do Rzymu – drugi film o na­sto­let­niej cza­row­ni­cy o imie­niu Sa­bri­na
  • Sa­bri­na – Pod­wod­na przy­go­da – trze­ci film o na­sto­let­niej cza­row­ni­cy o imie­niu Sa­bri­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈbrʲĩna, AS: sabrʹĩna

Wiktionary


sac

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sac (ang. Sac Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Sac
  • Sac (ang. Sac Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Dade
  • hrab­stwo Sac (ang. Sac Co­un­ty) – w sta­nie Iowa
  • SAC (łac. So­cie­tas Apo­sto­la­tus Cat­ho­li­ci) – to skrót za­kon­ny księ­ży pal­lo­ty­nów i sióstr pal­lo­ty­nek

Wikipedia


sacco

naz­wi­sko


SJP.pl

Sacco – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 701 osób (30,5 os./km²).

Wikipedia


sacewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Sa­ce­wicz (1903–1986) – pol­ski du­chow­ny pro­te­stanc­ki,
  • Kon­stan­ty Sa­ce­wicz (1912–1994) – pol­ski du­chow­ny pro­te­stanc­ki,
  • Hen­ryk Rot­her-Sa­ce­wicz (ur. 1940) – pol­ski du­chow­ny pro­te­stanc­ki

Wikipedia


sacha

naz­wi­sko


SJP.pl


sachalin

wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym na­le­żą­ca do Rosji, od­dzie­lo­na od kon­ty­nen­tu az­ja­tyc­kie­go Cie­śni­ną Ta­tar­ską


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym u wy­brze­ży Rosji;

Wiktionary

Sa­cha­lin (ros. Сахалин; jap. 樺太, "Ka­ra­fu­to") – wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym u wy­brze­ży Rosji. Ad­mi­ni­stra­cyj­nie wcho­dzi w skład ob­wo­du sa­cha­liń­skie­go. Od kon­ty­nen­tu od­dzie­la ją Cie­śni­na Ta­tar­ska (sze­ro­kość w naj­węż­szym miej­scu 7,3 km), a od ja­poń­skiej wyspy Hok­ka­i­do dzie­li ją Cie­śni­na La Pérouse’a. Jest to naj­więk­sza wyspa Rosji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bez­poś­red­nią przy­czy­ną braku peł­nej nor­ma­li­za­cji sto­sun­ków jest spór te­ry­to­rial­ny o po­łud­nio­wą część Wysp Ku­ryl­skich (czte­ry wyspy, w tym dwie nie­za­miesz­ka­ne) oraz kwe­stia wy­ty­cze­nia gra­nic ob­sza­rów mor­skich wokół Sa­cha­li­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈxalʲĩn, AS: saχalʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sachaliński

Wiktionary


sachaliński

przy­miot­nik od: Sa­cha­lin, wyspa na Oce­a­nie Spo­koj­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Sa­cha­li­nu, zwią­za­ny z Sa­cha­li­nem, po­cho­dzą­cy z Sa­cha­li­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ge­o­gra­ficz­ne wa­run­ki Oce­a­nu Spo­koj­ne­go wyz­na­cza­ły trzy pod­sta­wo­we kie­run­ki ope­ra­cyj­ne: kam­czac­ki, sa­cha­liń­ski i nad­mor­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaxaˈlʲĩj̃sʲci, AS: saχalʹĩĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sachalin m.

Wiktionary


sacharaza

enzym po­wo­du­ją­cy roz­kład sa­cha­ro­zy (dwu­cu­kru) na cukry pro­ste - gli­ko­zę i fruk­to­zę, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w je­li­cie cien­kim i droż­dżach; in­wer­ta­za


SJP.pl


sacharczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


sacharow

naz­wi­sko


SJP.pl


sacharoza

dwu­cu­kier (di­sa­cha­ryd) otrzy­my­wa­ny z bu­ra­ków cu­kro­wych i trzci­ny cu­kro­wej, sto­so­wa­ny głów­nie jako tzw. cu­kier do her­ba­ty; cu­kier trzci­no­wy, cu­kier bu­ra­cza­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. di­sa­cha­ryd skła­da­ją­cy się z czą­ste­czek glu­ko­zy i fruk­to­zy po­łą­czo­nych wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym; wzór che­micz­ny|C12H22O11.;

Wiktionary

Sa­cha­ro­za (sanskr. शर्करा "śarkarā", dosł. „ziar­no pia­sku”, skąd stgr. σάκχαρον "sákcharon" „cu­kier”), – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dan z grupy di­sa­cha­ry­dów zbu­do­wa­ny z reszt -fruk­to­zy i -glu­ko­zy. Ma słod­ki smak. W ję­zy­ku po­tocz­nym jest utoż­sa­mia­na z cu­krem. Głów­ny skład­nik cukru spo­żyw­cze­go. Jest formą tran­spor­to­wą cu­krów w or­ga­niz­mach ro­ślin.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sacharozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cukier trzcinowy, cukier buraczany, pot. cukier

Wiktionary


sacharozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­cha­ro­zą; za­wie­ra­ją­cy sa­cha­ro­zę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sacharoza ż.

Wiktionary


sacharyd

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) zwią­zek or­ga­nicz­ny zbu­do­wa­ny z ato­mów węgla, wo­do­ru i tlenu, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie, sta­no­wią­cy ma­te­riał bu­dul­co­wy i za­pa­so­wy, źró­dło ener­gii or­ga­niz­mów ży­wych; cu­kier; wę­glo­wo­dan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. zob. wę­glo­wo­dan.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Se­i­tan to przy­pra­wio­ny glu­ten z peł­no­ziar­ni­stej psze­ni­cy, który jest ni­sko­tłu­szczo­wy oraz bo­ga­ty w biał­ko i zło­żo­ne sa­cha­ry­dy.

Wiktionary


sacharydowy

przy­miot­nik od: sa­cha­ryd, np. jed­nost­ki, grupy sa­cha­ry­do­we


SJP.pl


sacharydy

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) zwią­zek or­ga­nicz­ny zbu­do­wa­ny z ato­mów węgla, wo­do­ru i tlenu, sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie, sta­no­wią­cy ma­te­riał bu­dul­co­wy i za­pa­so­wy, źró­dło ener­gii or­ga­niz­mów ży­wych; cu­kier; wę­glo­wo­dan


SJP.pl


sacharymetr

mier­nik stę­że­nia cukru w cie­czach; cu­kro­mierz


SJP.pl

Sa­cha­ry­metr – przy­rząd po­mia­ro­wy umoż­li­wia­ją­cy wyz­na­cze­nie za­war­to­ści cukru (sa­cha­ro­zy) w rozt­wo­rze wod­nym. Jest to od­po­wied­nio wy­ska­lo­wa­ny po­la­ry­metr. Dzia­ła­nie przy­rzą­du opar­te jest na po­mia­rze skrę­cal­no­ści rozt­wo­ru sa­cha­ro­zy – sub­stan­cji ak­tyw­nej op­tycz­nie. Kąt skrę­ce­nia pła­szczyz­ny po­la­ry­za­cji świa­tła jest pro­por­cjo­nal­ny do stę­że­nia cukru, zgod­nie ze wzo­rem:

Wikipedia


sacharyna

syn­te­tycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, biały kry­sta­licz­ny pro­szek około 550 razy słod­szy od cukru, uży­wa­ny w lecz­nict­wie jako śro­dek sło­dzą­cy dla cho­rych na cu­krzy­cę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy;

Wiktionary

Sa­cha­ry­na ("E954"), C7H5NO3S – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, imid kwasu "o"-sul­fo­ben­zo­e­so­we­go sto­so­wa­ny jako sztucz­ny śro­dek sło­dzą­cy. Zo­sta­ła od­kry­ta w 1879 roku przez Ira Rem­se­na i Con­stan­ti­na Fahl­ber­ga z Johns Hop­kins Uni­ver­si­ty w USA.

Sa­cha­ry­na jest ok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wielu wy­pad­kach do­sko­na­le oczy­szczo­na sa­cha­ry­na, nie ma­ją­ca pos­ma­ku daw­nej sa­cha­ry­ny, może sma­ko­wo za­stą­pić cu­kier.

Wiktionary


sachem

wódz in­diań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wódz in­diań­ski

Wiktionary

Sa­chem – no­we­la au­tor­stwa Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza, opu­bli­ko­wa­na na ła­mach dzien­ni­ka „Słowo” w 1883 (po po­wro­cie pi­sa­rza z po­dró­ży po Sta­nach Zjed­no­czo­nych). W 1889 wy­da­na zo­sta­ła w "Pis­mach Hen­ry­ka Sien­kie­wi­cza" (tom XIX).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Podał ramię sta­re­mu Sa­che­mo­wi i za­pro­wa­dził go pod sas­sa­fra­sy, na brzeg Mis­sis­si­pi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaxɛ̃m|ˈsɛjt͡ʃɛ̃m|ˈsat͡ʃɛ̃m, AS: saχẽm|sei ̯čẽm|sačẽm

Wiktionary


sachmet

w mi­to­lo­gii egip­skiej: bo­gi­ni, per­so­ni­fi­ka­cja ni­szczą­cej siły słoń­ca, wa­lecz­no­ści kró­lew­skiej i bo­skiej mocy chro­nią­cej fa­ra­o­na; przed­sta­wia­na jako po­stać ko­bie­ca z głową lwicy


SJP.pl


sachs

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drew Sachs – bry­tyj­ski aktor nie­miec­kie­go po­cho­dze­nia
  • Ber­nard Sachs – ame­ry­kań­ski ne­u­ro­log, opi­sał cho­ro­bę na­zy­wa­ną obec­nie cho­ro­ba Taya-Sach­sa
  • Curt Sachs – nie­miec­ki mu­zy­ko­log, twór­ca no­wo­czes­nej in­stru­men­to­lo­gii
  • Ernst Sachs – nie­miec­ki przed­się­bior­ca, wy­na­laz­ca tor­pe­da w ro­we­rze
  • Hans Sachs – poeta nie­miec­ki XVI w., me­i­ster­sin­ger
  • Hans Sachs (se­ro­log) – nie­miec­ki le­karz, se­ro­log
  • Jef­frey Sachs – eko­no­mi­sta ame­ry­kań­ski
  • Jerzy Sachs – pol­ski du­chow­ny lu­te­rań­ski, kon­se­nior die­cez­ji po­mor­sko-wiel­ko­pol­skiej
  • Ju­lius von Sachs – bo­ta­nik i fiz­jo­log nie­miec­ki
  • Karl Sachs – nie­miec­ki zo­o­log, ba­dacz wę­go­rzy elek­trycz­nych
  • Leon Sachs – pol­ski du­chow­ny lu­te­rań­ski, kon­se­nior die­cez­ji ka­li­skiej
  • Leon Sachs – ra­dziec­ki skrzy­pek, czo­ło­wy przed­sta­wi­ciel ra­dziec­kiej szko­ły skrzyp­co­wej

Wikipedia


sachsenhausen

[czy­taj: zak­sen­hał­zen]
1. osied­le w po­bli­żu Ora­nien­bur­ga (Niem­cy);
2. hit­le­row­ski obóz kon­cen­tra­cyj­ny, za­ło­żo­ny VIII 1936 w osied­lu Sach­sen­ha­u­sen


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sach­sen­ha­u­sen – dziel­ni­ca Bie­den­kopf
  • Sach­sen­ha­u­sen – dziel­ni­ca Ora­nien­bur­ga
  • Sach­sen­ha­u­sen – dziel­ni­ca Wal­deck
  • Sach­sen­ha­u­sen – dziel­ni­ca Wert­he­i­mu
  • Sach­sen­cha­u­sen – część gminy (Ort­ste­il) Am Et­ters­berg w kraju związ­ko­wym Tu­ryn­gia, w po­wie­cie We­i­ma­rer Land
  • Sach­sen­ha­u­sen – nie­miec­ki obóz kon­cen­tra­cyj­ny
  • Sach­sen­ha­u­sen-Nord
  • Sach­sen­ha­u­sen-Süd

Wikipedia


sacin

Sacin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Pi­li­cą.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie biel­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go.

W la­tach 1954-1956 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Sacin, po prze­nie­sie­niu sie­dzi­by gro­ma­dy i zmia­nie jej nazwy w gro­ma­dzie Ro­so­cha. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


sacra

sakra (czę­ściej);
1. w re­li­gioz­naw­stwie: uro­czy­stość świę­ceń du­chow­nych, zwła­szcza bi­sku­pich;
2. w hi­sto­rii: na­ma­szcze­nie mo­nar­chy w cza­sie ko­ro­na­cji


SJP.pl


sacramentarium

[czy­taj: sa­kra­men­ta­rium] we wczes­nym śred­nio­wie­czu: księ­ga li­tur­gicz­na z naj­waż­niej­szy­mi tek­sta­mi czy­ta­ny­mi przez ka­pła­na w cza­sie ce­le­bra­cji mszy; sa­kra­men­tarz


SJP.pl


sacramento

[czy­taj: sa­kra­men­to]
1. rzeka w USA;
2. pasmo gór­skie w USA;
3. mia­sto w USA


SJP.pl

Sa­cra­men­to – sto­li­ca ame­ry­kań­skie­go stanu Ka­li­for­nia, sie­dzi­ba hrab­stwa Sa­cra­men­to. W 2012 roku li­czy­ło 470 956 miesz­kań­ców, co czyni je szó­stym pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­stem w Ka­li­for­nii. Sa­cra­men­to jest go­spo­dar­czym i kul­tu­ral­nym cen­trum ob­sza­ru me­tro­po­li­tal­ne­go o tej samej naz­wie, za­miesz­ki­wa­ne­go przez 2 527 123 osób (2009) – czwar­te­go ze wzglę­du na wiel­kość w sta­nie Ka­li­for­nia (ustę­pu­jąc Gre­a­ter Los An­ge­les Area, San Fran­ci­sco Bay Area i San Diego) i dwu­dzie­ste­go dru­gie­go w ca­łych Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


sacrum

[czy­taj: sa­krum] sfera spraw świę­tych; to, co od­no­si się do rze­czy świę­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sfera tego, co świę­te

Wiktionary

Sa­crum (łac.) – sfera świę­to­ści, wokół któ­rej kon­cen­tru­ją się wie­rze­nia, obrzę­dy i prak­ty­ki re­li­gij­ne. Wła­ści­wość (stała bądź ulot­na), która przy­słu­gu­je niek­tó­rym przed­mio­tom (na­rzę­dzia kultu re­li­gij­ne­go – na­czy­nia, świę­te księ­gi, szaty), isto­tom (król, ka­płan), prze­strze­niom (świą­ty­nia, wznie­sie­nie), okre­som (nie­dzie­la, czas postu, Wiel­ka­noc itp.). Sie­dzi­bą "sa­crum" może stać się wszyst­ko, nawet zwy­kłe przed­mio­ty; miej­sca czy osoby mogą otrzy­mać tę wła­ści­wość lub ją utra­cić.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Góra sta­no­wi­ła sferę sa­crum, do któ­rej nikt nie od­wa­żył się wstę­po­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsakrũm, AS: sakrũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralizacja ż.

 przym. sakralny

Wiktionary


saczek

1. nie­du­ży worek, torba po­dróż­na
2. daw­niej: męski płaszcz wio­sen­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrob­nie­nie od|sak.

 (1.2) gw-pl|Dra­ga­no­wa,Lu­bel­szczyz­na wschod­nia,Lu­bel­szczyz­na za­chod­nia,Su­praśl. dam­ski ża­kiet

 (1.3) hist. ochro­na na mę­skie ge­ni­ta­lia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sak m.

Wiktionary


saczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


saczyn

Sa­czyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Go­dzie­sze Wiel­kie.

Wikipedia


sad

ogród owo­co­wy; ob­szar gdzie za­sa­dzo­no drze­wa lub krze­wy owo­co­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogród, w któ­rym rosną drze­wa i krze­wy owo­co­we;

Wiktionary

Sad – ob­szar użyt­ko­wa­ny rol­ni­czo (plan­ta­cja), na któ­rym upra­wia się drze­wa lub krze­wy do­star­cza­ją­ce ja­dal­nych owo­ców. Ga­łę­zią nauki zaj­mu­ją­cą się czyn­no­ścia­mi zwią­za­ny­mi upra­wą sadu jest sa­dow­nict­wo.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szym sa­dzie rosną same ja­bło­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sat, AS: sat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik m., sadowniczka ż., sadownictwo n., sadzenie n., posadzenie n., Sadów m., Sadówka ż., sadzeniak m.

:: zdrobn. sadek m.

 czas. sadzić ndk., posadzić dk.

 przym. sadowy, sadowniczy

Wiktionary


sadalmelik

Sa­dal­me­lik (arab.; "Alfa Aqu­a­rii", "α Aqr") – gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Wod­ni­ka, od­le­gła o około 523 lata świetl­ne od Słoń­ca.

Wikipedia


sadat

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sadat – mia­sto w Egip­cie, w mu­ha­fa­zie Synaj Pół­noc­ny, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści pół­wy­spu Synaj, około 10 km na po­łud­nie od wy­brze­ża Morza Śró­dziem­ne­go
  • Sadat – mia­sto w pół­noc­nych In­diach, w sta­nie Uttar Pra­desh, na Ni­zi­nie Hin­du­stań­skiej
  • A. Sadat – po­li­tyk egip­ski, były pre­zy­dent tego kraju

Wikipedia


sadcom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) film. ko­me­dia po­ru­sza­ją­ca po­waż­ne te­ma­ty, np. pro­ble­my psy­chicz­ne, ży­cio­we po­raż­ki, na­ło­gi itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oglą­da­jąc sad­com na ogół nie śmie­je­my się z ni­cze­go mi­łe­go ani nie­win­ne­go. Śmie­je­my się z me­cha­niz­mów spo­łecz­nej opre­sji, z mro­ków ludz­kiej psy­chi­ki i z do­mi­nu­ją­cych kodów kul­tu­ro­wych, wobec któ­rych bo­ha­te­ro­wie sad­co­mów stoją nie­mal za­wsze w kom­plet­nej kon­trze.

Wiktionary


saddam

imię mę­skie


SJP.pl

Sad­dam (arab. صدام, "Ṣaddām") – imię mę­skie po­cho­dze­nia arab­skie­go. Wy­wo­dzi się z rdze­nia Ṣ-D-M, oz­na­cza­ją­ce­go "prze­ciw­sta­wiać się".

Imię "Szad­dam" po­ja­wia się także w serii ksią­żek scien­ce-fic­tion Diuna, na­pi­sa­nej przed doj­ściem Sad­da­ma Hu­saj­na do wła­dzy w Iraku. Imię Szad­dam nosi Ce­sarz, rzą­dzą­cy ga­lak­ty­ką.

Wikipedia


sade

naz­wi­sko, m.in. Do­na­tien de Sade - pi­sarz fran­cu­ski (1740-1814)


SJP.pl

Sade, Sade Adu (wym. [ʃɑːˈdeɪ]), właśc. Helen Fo­la­sa­de Adu (ur. 16 stycz­nia 1959 w Iba­da­nie) – bry­tyj­ska pio­sen­kar­ka, kom­po­zy­tor­ka, au­tor­ka tek­stów i pro­du­cent­ka mu­zycz­na ni­ge­ryj­skie­go po­cho­dze­nia. Li­der­ka i wo­ka­list­ka grupy mu­zycz­nej Sade.

Wikipedia


sadecki

przy­miot­nik od: Sadki


SJP.pl


sadek

zdrob­nie­nie od: sad (ogród owo­co­wy)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sadek – część mia­sta Gry­fów Ślą­ski
  • Sadek – część wsi By­tom­sko w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Że­go­ci­na
  • Sadek – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Jo­dłow­nik
  • Sadek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Gli­no­jeck
  • Sadek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec
  • Sadek – część wsi Kukle w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Giby
  • Sadek – ko­lo­nia w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bia­ło­stoc­ka
  • Sadek – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Piń­czów
  • Sadek – obiekt ja­ski­nio­wy (schro­ni­sko) na Górze Zbo­rów w Pod­le­si­cach (Wy­ży­na Czę­sto­chow­ska)
  • Sadek – skała na Górze Zbo­rów w Pod­le­si­cach (Wy­ży­na Czę­sto­chow­ska)
  • Sadek – nie­stan­da­ry­zo­wa­na część wsi Przeź­dzięk Mały w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Wiel­bark
  • Sadek – dawna gro­ma­da

Wikipedia


sadełko

zdrob­nie­nie od: sadło


SJP.pl


sadhu

wę­drow­ny asce­ta hin­du­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. hin­du­ski wę­drow­ny asce­ta;

Wiktionary

Sadhu (de­wa­na­ga­ri साधु, trl. sādhu) – hin­du­ski wę­drow­ny asce­ta, ży­ją­cy ści­śle we­dług zasad re­li­gii, czę­sto ze sple­cio­ny­mi wło­sa­mi, zwa­ny­mi dżata. Dąży on swoim ży­ciem do osią­gnię­cia wyz­wo­le­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na mar­mu­ro­wych schod­kach bie­gną­cych ku wo­dzie stoi po­ma­rań­czo­wy sadhu sy­piąc na wodę okru­szy­ny chle­bo­we­go pla­ce­kac­ka.

Wiktionary


sadki

zdrob­nie­nie od: sad (ogród owo­co­wy)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sadki – część mia­sta Mal­bork
  • Sadki – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Sadki
  • Sadki – osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. kra­śnic­kim, w gmi­nie Go­ście­ra­dów
  • Sadki – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Nowy Żmi­gród
  • Sadki – ko­lo­nia wsi Alek­san­drów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów
  • Sadki – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław
  • Sadki – przy­sió­łek wsi Kos­sów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Rad­ków
  • Sadki – dawna gro­ma­da w pow. wy­rzy­skim
  • Sadki – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Klinsk, w re­jo­nie ka­lin­ko­wic­kim, w ob­wo­dzie ho­mel­skim
  • Sadki – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Krewo
  • Sadki – wieś w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kiw­skim, w re­jo­nie ha­lic­kim
  • Sadki – wieś w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie ży­da­czow­skim

Wikipedia


sadkowice

1. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
2. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sad­ko­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Sad­ko­wi­ce
  • Sad­ko­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie lip­skim, w gmi­nie Solec nad Wisłą
  • Sad­ko­wi­ce – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim
  • Sad­ko­wi­ce – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie sam­bor­skim na­le­żą­cym do ob­wo­du lwow­skie­go
  • Sad­ko­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie lip­skim
  • Sad­ko­wi­ce – dawna gro­ma­da w po­wie­cie raw­skim
  • Gro­ma­da Sad­ko­wi­ce, Nowe Sad­ko­wi­ce, Sad­ko­wi­ce-Ko­lo­nia, Re­zer­wat przy­ro­dy Sad­ko­wi­ce

Wikipedia


sadkowicki

przy­miot­nik od: Sad­ko­wi­ce


SJP.pl


sadkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sadkówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sad­ków­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Mi­cha­łów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


sadlak

naz­wi­sko


SJP.pl


sadlik

naz­wi­sko


SJP.pl


sadlinecki

przy­miot­nik od: Sad­lin­ki


SJP.pl


sadlinki

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sad­lin­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Sad­lin­ki. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Sad­lin­ki.

Wieś leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 532 i na tra­sie linii ko­le­jo­wej 207 Mal­bork – Gru­dziądz, na któ­rej jest sta­cja ko­le­jo­wa Sad­lin­ki.

Wikipedia


sadlisty

ma­ją­cy dużo sadła; tłu­sty, opa­sły


SJP.pl


sadlno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sadl­no – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Wierz­bi­nek
  • Sadl­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Trze­bia­tów
  • Sadl­no – osied­le Ząb­ko­wic Ślą­skich
  • Sadl­no – stru­ga ucho­dzą­ca w po­łud­nio­wej czę­ści je­zio­ra Liwia Łuża
  • Sadl­no – dawna gmina w wo­je­wództ­wie szcze­ciń­skim
  • Sadl­no – dawna gmina w wo­je­wództ­wie wroc­ław­skim
  • Sadl­no – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim
  • Sadl­no – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim
  • Sadl­no – nie­czyn­ny przy­sta­nek gry­fic­kiej kolei wą­sko­to­ro­wej w Sadl­nie, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


sadnik

na­rzę­dzie do ro­bie­nia ot­wo­rów w spulch­nio­nej gle­bie w od­po­wied­nich od­stę­pach, uży­wa­ne przy sa­dze­niu ro­ślin


SJP.pl


sadok

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Sadok – imię mę­skie po­cho­dze­nia he­braj­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "słusz­ny", "spra­wied­li­wy", "pra­wi­dło­wy". Pa­tro­nem tego imie­nia jest bł. Sadok, pol­ski mnich z San­do­mie­rza, za­mor­do­wa­ny wraz z 48 to­wa­rzy­sza­mi w cza­sie na­ja­zdu Ta­ta­rów w 1259 lub 1260 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­zy­wam się Sadok i je­stem zdu­nem ze Sko­czo­wa.

Wiktionary


sadomaso

po­tocz­nie:
1. sa­do­ma­so­chizm;
2. sa­do­ma­so­chi­stycz­ny, np. ak­ce­so­ria sa­do­ma­so


SJP.pl


sadomasochista

męż­czyz­na za­spo­ka­ja­ją­cy się sek­su­al­nie po­przez wy­stę­po­wa­nie pod­czas zbli­że­nia sa­dyz­mu i ma­so­chiz­mu


SJP.pl


sadomasochistka

ko­bie­ta za­spo­ka­ja­ją­ca się sek­su­al­nie po­przez wy­stę­po­wa­nie pod­czas zbli­że­nia sa­dyz­mu i ma­so­chiz­mu


SJP.pl


sadomasochistyczny

→ sa­do­ma­so­chizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sa­do­ma­so­chiz­mem i sa­do­ma­so­chi­sta­mi

Wiktionary

Patrz:

sadomasochizm

Powiązane:

 rzecz. sadomasochizm m., sadomasochista m., sadomasochistka ż.

 przysł. sadomasochistycznie

Wiktionary


sadomasochizm

doz­na­wa­nie roz­ko­szy płcio­wej przy za­da­wa­niu albo od­czu­wa­niu bólu; al­go­la­gnia


SJP.pl

Sa­do­ma­so­chizm – ak­tyw­ność sek­su­al­na zwią­za­na ze znie­wo­le­niem, za­da­wa­niem i doz­na­wa­niem bólu albo upo­ko­rze­nia. W ra­mach sa­do­ma­so­chiz­mu wy­róż­nić można sa­dyzm i ma­so­chizm. Sa­do­ma­so­chizm jest fi­zycz­nym aspek­tem szer­sze­go ka­ta­lo­gu prak­tyk sek­su­al­nych jakim jest BDSM.

Wikipedia


sadowa

przy­miot­nik od: sad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Cze­chach, w kraju hra­dec­kim;

 (1.2) geogr. wieś na Ukra­i­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­do­wa – wieś w Cze­chach, miej­sce bitwy pod Sa­do­wą
  • Sa­do­wa – wieś w woj. łódz­kim, w pow. brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny
  • Sa­do­wa – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. war­szaw­skim za­chod­nim, w gmi­nie Ło­mian­ki
  • Sa­do­wa – część wsi Ło­so­si­na Dolna
  • Sa­do­wa – wzgó­rze w Ja­worz­nie
  • Sa­do­wa – wieś w ob­wo­dzie win­nic­kim, w re­jo­nie mo­hy­low­skim
  • Sa­do­wa – dawna przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim
  • Sa­do­wa – dawna przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ob­wo­dzie win­nic­kim
  • Sa­do­wa – dawna przy­sta­nek ko­le­jo­wy w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim

Wikipedia

Powiązane:

 przym. sadowski

Wiktionary


sadoweński

przy­miot­nik od: Sa­dow­ne


SJP.pl


sadowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­do­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Kon­dra­to­wi­ce
  • Sa­do­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie Kąty Wroc­ław­skie

Wikipedia


sadowie

nazwa wielu miej­sco­wo­ści i ich czę­ści w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­do­wie – część wsi Zło­to­wo w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Sa­do­wie – część wsi Lu­szo­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. chrza­now­skim, w gmi­nie Chrza­nów
  • Sa­do­wie – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Koc­my­rzów-Lu­bo­rzy­ca
  • Sa­do­wie – część wsi Wrza­wy w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. tar­no­brze­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce
  • Sa­do­wie – wieś w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie Mie­rzę­ci­ce
  • Sa­do­wie – wieś w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Irzą­dze
  • Sa­do­wie – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Sa­do­wie
  • Sa­do­wie – część wsi Chwa­ło­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Piń­czów
  • Sa­do­wie – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Ostrów Wiel­ko­pol­ski
  • Sa­do­wie – gmina wiej­ska
  • Sa­do­wie – dawna gro­ma­da
  • Sa­do­wiec

Wikipedia


sadowiec

sko­czek sa­do­wiec - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych; bez­rą­bek sa­do­wiec


SJP.pl

Sa­do­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Mo­gil­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa byd­go­skie­go.

We wsi uro­dził się prof. Ma­rian Ga­piń­ski – ne­stor pol­skie­go pie­czar­kar­stwa.

Wikipedia


sadowisko

1. daw­niej: sie­dzi­ba, sied­li­sko;
2. w ło­wiect­wie: to­ko­wi­sko głusz­ców


SJP.pl


sadowić

1. wska­zy­wać komuś miej­sce do sie­dze­nia lub umie­szczać na sie­dze­niu;
2. sa­do­wić się - sia­dać wy­god­nie


SJP.pl


sadowne

nazwa kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce


SJP.pl

Sa­dow­ne – wieś we wschod­niej Pol­sce, w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go, w po­wie­cie wę­grow­skim. Ma sta­tus so­łect­wa. Jest sie­dzi­bą gminy Sa­dow­ne. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 50

Wikipedia


sadownictwo

1. upra­wa drzew i krze­wów owo­co­wych;
2. nauka o upra­wie drzew i krze­wów owo­co­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. ogół za­gad­nień zwią­za­nych z za­kła­da­niem i pro­wa­dze­niem sadów

Wiktionary

Sa­dow­nict­wo – dzie­dzi­na ogrod­nict­wa zaj­mu­ją­ca się upra­wą ro­ślin trwa­łych (wie­lo­let­nich) da­ją­cych ja­dal­ne owoce, czyli ro­ślin sa­dow­ni­czych. Zgod­nie z tą de­fi­ni­cją są to za­rów­no drze­wa i krze­wy jak i krze­win­ki i by­li­ny upra­wia­ne w sa­dach i na plan­ta­cjach.

Sa­dow­nict­wo jest znane od sta­ro­żyt­no­ści, gdy w re­jo­nie Morza Śró­dziem­ne­go upra­wia­no drze­wa dak­ty­lo­we, fi­go­we, oliw­ne oraz krze­wy wi­no­ro­śli.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sad mrz., sadownik mos./mrz.

Wiktionary


sadowniczka

→ sa­dow­nik


SJP.pl

Patrz:

sadownik

sadownik

wła­ści­ciel sadu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która upra­wia sad

 (1.2) spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie za­kła­da­nia i pie­lę­gno­wa­nia sadów

 (1.3) daw. dzier­żaw­ca sadu, przed­się­bior­ca ku­pu­ją­cy owoce na drze­wach w sa­dzie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. roln. cią­gnik o zmniej­szo­nym roz­sta­wie kół, przy­sto­so­wa­ny do wy­ko­rzy­sta­nia w sa­dow­nict­wie

 (2.2) ogrod. nie­wiel­ki ogró­dek (lub jego część) przez­na­czo­na pod upra­wę drzew i krze­wów owo­co­wych

Wiktionary

Sa­dow­nik – wieś na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie igna­liń­skim, w gmi­nie Mie­le­gia­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­dow­nik ze­brał owoce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadowy mos., sad m., sadek m., sadzik m., sadowniczka ż., sadownictwo n., sadzenie n., posadzenie n., sadzeniak m.

 czas. sadzić ndk., posadzić dk., zasadzać ndk., zasadzić dk., nasadzać ndk., nasadzić dk.

 przym. sadowy, sadowniczy

Wiktionary


sadowski

przy­miot­nik od: Sa­do­wa, Sa­do­wie


SJP.pl

Sa­dow­ski (forma żeń­ska: Sa­dow­ska; licz­ba mnoga: Sa­dow­scy) – pol­skie naz­wi­sko szla­chec­kie. Naz­wi­sko po­cho­dzi (ina­czej dla rodów po­słu­gu­ją­cych się in­ny­mi her­ba­mi) od nazw wsi Sa­do­wi­ce, Sady, Sa­do­wie. Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 34 924 osoby.

Wikipedia


sadowy

przy­miot­nik od: sad


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z sadem

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gw-pl|Poz­nań. sa­dow­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sad, sadownictwo, sadownik

:: zdrobn. sadek

Wiktionary


sadoś

naz­wi­sko


SJP.pl


sadu

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lp. od: zob. sad.

Wiktionary

Sadu – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Sybin, w gmi­nie Sadu. W 2011 roku li­czy­ła 2365 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsadu, AS: sadu

Wiktionary


saduceusz

ary­sto­kra­ta w stron­nict­wie po­li­tycz­no-re­li­gij­nym w sta­ro­żyt­nej Judei, prze­ciw­nik fa­ry­ze­u­szy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. rel. czło­nek stron­nict­wa za­wią­za­ne­go wokół ary­sto­kra­cji ka­płań­skiej i ro­do­wej sta­ro­żyt­ne­go Iz­ra­e­la ist­nie­ją­ce­go mię­dzy II w. p.n.e. a I w. n.e. prze­ciw­sta­wia­ją­ce­go się fa­ry­ze­u­szom, uz­na­ją­ce­go Torę pi­sa­ną za je­dy­ne źró­dło ob­ja­wie­nia i odrzu­ca­ją­ce­go tra­dy­cję ustną;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li nawet niek­tó­rzy Żydzi skła­nia­li się do wiary w życie po śmier­ci, sa­du­ce­u­sze prze­ciw­nie, uczy­li, że Bi­blii obcy jest taki po­gląd […].

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saducejski

Wiktionary


sadura

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­tek Sa­du­ra – pol­ski gi­ta­rzy­sta i per­ku­si­sta
  • Ha­li­na Sa­du­ra – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Prze­my­sław Sa­du­ra – pol­ski so­cjo­log
  • Ta­de­usz Sa­du­ra – pol­ski po­li­tyk, poseł na Sejm

Wikipedia


sadurski

naz­wi­sko


SJP.pl


sady

ogród owo­co­wy; ob­szar gdzie za­sa­dzo­no drze­wa lub krze­wy owo­co­we


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sady – część mia­sta Szcze­brze­szyn
  • Sady – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. świd­nic­kim, w gmi­nie Mar­ci­no­wi­ce
  • Sady – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Skier­bie­szów
  • Sady – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Żytno
  • Sady – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Czos­nów
  • Sady – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Słu­bi­ce
  • Sady – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Pot­wo­rów
  • Sady – wieś w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Nie­mod­lin
  • Sady – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn
  • Sady – przy­sió­łek wsi Wę­cha­dłów w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Mi­cha­łów
  • Sady – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Tar­no­wo Pod­gór­ne
  • Sady – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec

Wikipedia


sadyba

sie­dzi­ba, sied­li­sko, miej­sce za­miesz­ka­nia, osied­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. miej­sce za­miesz­ka­ne, sie­dzi­ba

 (1.2) książk. pry­mi­tyw­ny bu­dy­nek znaj­du­ją­cy się na od­lu­dziu, odo­sob­nio­ne do­mo­stwo

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­dy­ba – do­mo­stwo, sie­dzi­ba, miej­sce za­miesz­ka­nia
  • Sa­dy­ba – osied­le w War­sza­wie
  • Sa­dy­ba – osied­le w Ka­to­wi­cach
  • Sa­dy­ba – osied­le w Płoń­sku
  • Sa­dy­ba – Sto­wa­rzy­sze­nie na rzecz Ochro­ny Kra­jo­bra­zu Kul­tu­ro­we­go Mazur „Sa­dy­ba”

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sa­dy­ba Dut­kow­skie­go była to na pozór zwy­kła chata kmie­ca słomą po­szy­ta, wap­nem obie­lo­na, o ma­łych oknach, pę­che­rza­mi za­cią­gnię­tych, sieni dłu­giej a wą­skiej, dzie­lą­cej ją na dwie czę­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈdɨba, AS: sadyba

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domostwo, siedlisko, osada

 (1.2) zagroda, hist. chutor

Wiktionary


sadysta

1. osoba czer­pią­ca przy­jem­ność z za­da­wa­nia cier­pie­nia lub przy­glą­da­nia się temu;
2. osoba wią­żą­ca osią­gnię­cie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej z za­da­wa­niem part­ne­ro­wi bólu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. czło­wiek lu­bu­ją­cy się w za­da­wa­niu innym cier­pień lub oglą­da­niu czy­je­goś cier­pie­nia

 (1.2) seks. czło­wiek od­czu­wa­ją­cy sa­tys­fak­cję sek­su­al­ną znę­ca­jąc się nad part­ner­ką lub part­ne­rem

Wiktionary

Sa­dy­sta (ang. "Cap­ti­vi­ty") – fil­mo­wy thril­ler z 2007 roku, ko­pro­duk­cja ame­ry­kań­sko-ro­syj­ska, re­ży­se­rem któ­re­go jest Ro­land Joffé.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obo­zie za­sły­nął jako sa­dy­sta, który do­pu­ścił się wielu zbrod­ni na umie­szczo­nych tam dzie­ciach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadomasochizm mrz., sadyzm mrz., sadystyczność ż.

:: fż. sadystka ż.

 przym. sadystyczny

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dręczyciel, okrutnik, zwyrodnialec

Wiktionary


sadystka

1. ko­bie­ta czer­pią­ca przy­jem­ność z za­da­wa­nia cier­pie­nia lub przy­glą­da­nia się temu;
2. ko­bie­ta wią­żą­ca osią­gnię­cie sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej z za­da­wa­niem part­ne­ro­wi bólu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lu­bu­ją­ca się w za­da­wa­niu innym cier­pień lub oglą­da­niu czy­je­goś cier­pie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadysta m., sadyzm mrz., sadystyczność ż.

 przym. sadystyczny

 przysł. sadystycznie

Wiktionary


sadystycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób sa­dy­stycz­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsadɨˈstɨt͡ʃʲɲɛ, AS: sadystyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sadystyczny

 rzecz. sadyzm m., sadystyczność ż., sadysta m., sadystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalnie, bezlitośnie, bestialsko, krwawo, okrutnie, niehumanitarnie, nielitościwie, niemiłosiernie

Wiktionary


sadystyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: sa­dy­stycz­nie


SJP.pl


sadystyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co sa­dy­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są sa­dy­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadyzm m., sadysta m., sadystka ż.

 przym. sadystyczny

 przym. sadystycznie

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalność, krwawość, okrutność, nieludzkość, nielitościwość, niemiłosierność, zezwierzęcenie, zdziczenie, zwyrodniałość

Wiktionary


sadystyczny

→ sa­dyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ce­chu­ją­cy się sa­dyz­mem, okru­cień­stwem

 (1.2) seks. prze­ja­wia­ją­cy skłon­ność do sa­dyz­mu w sfe­rze ero­ty­ki

Wiktionary

Patrz:

sadyzm

Przykłady

 (1.1) Gdy roz­poz­na­no w nim olim­pij­czy­ka, tra­fił w ręce sa­dy­stycz­ne­go opraw­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadyzm m., sadysta m., sadystka ż., sadystyczność ż.

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrutny, brutalny, bezlitosny, nieludzki, niemiłosierny

Wiktionary


sadyzm

1. czer­pa­nie przy­jem­no­ści z za­da­wa­nia cier­pie­nia lub przy­glą­da­nia się temu;
2. de­wia­cja sek­su­al­na po­le­ga­ją­ca na wią­za­niu sa­tys­fak­cji sek­su­al­nej z za­da­wa­niem part­ne­ro­wi bólu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. za­bu­rze­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na doz­na­wa­niu pod­nie­ce­nia i za­do­wo­le­nia sek­su­al­ne­go po­przez za­da­wa­nie bólu i upo­ko­rze­nie part­ne­ra;

 (1.2) psych. skłon­ność do znę­ca­nia się nad in­ny­mi

Wiktionary

Sa­dyzm – ro­dzaj za­bu­rze­nia sek­su­al­ne­go (pa­ra­fi­lii), w któ­rym jed­nost­ka od­czu­wa pod­nie­ce­nie sek­su­al­ne w wy­ni­ku za­da­wa­nia part­ne­ro­wi fi­zycz­ne­go i psy­chicz­ne­go bólu oraz upo­ka­rza­nia go. Jego prze­ci­wień­stwem jest ma­so­chizm, dla­te­go związ­ki sa­do­ma­so­chi­stycz­ne mogą sta­no­wić źró­dło sa­tys­fak­cji dla obu stron.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sadomasochizm mrz., sadysta mos., sadystka ż., sadystyczność ż.

 przym. sadystyczny

 przysł. sadystycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bestialstwo, brutalność, okrucieństwo, zdziczenie, zwyrodnienie

Wiktionary


sadz

1. skrzy­nia z ot­wo­ra­mi do prze­trzy­my­wa­nia ży­wych ryb;
2. miej­sce w łodzi ry­bac­kiej na zło­wio­ne, żywe ryby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. skrzy­nia z ot­wo­ra­mi słu­żą­ca do prze­cho­wy­wa­nia ży­wych ryb w miej­scu prze­pły­wu wody

 (1.2) ryb. po­jem­nik z siat­ki uży­wa­ny do chowu ło­so­si w przy­brzeż­nych wo­dach mor­skich

 (1.3) ryb. w łodzi ry­bac­kiej: wy­dzie­lo­ny ob­szar, po­mie­szcze­nie za­wie­ra­ją­ce wodę słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia zło­wio­nych ryb

Wiktionary

Sadz – urzą­dze­nie do ho­dow­li ryb ogra­ni­czo­ne od dołu oraz po bo­kach za po­mo­cą luźno uło­żo­nych desek, siat­ki lub roz­cią­gnię­tej sieci, poz­wa­la­ją­ce na na­tu­ral­ny prze­pływ wody. Poz­wa­la na krót­kotr­wa­łe prze­cho­wy­wa­nie ży­wych ryb.

Głów­nym za­sto­so­wa­niem sa­dzów jest ma­ri­kul­tu­ra.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sat͡s, AS: sac

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sadzowy

Wiktionary


sadza

miał­ki pro­szek zło­żo­ny z drob­nych krysz­tał­ków gra­fi­tu, pow­sta­ły w wy­ni­ku nie­cał­ko­wi­te­go spa­la­nia lub ter­micz­ne­go roz­kła­du związ­ków węgla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stały, py­li­sty pro­dukt nie­peł­ne­go spa­la­nia za­wie­ra­ją­cy głów­nie bez­po­sta­cio­wy wę­giel;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. od: sa­dzać

Wiktionary

Sadza (pot. "kopeć") – pro­dukt pow­sta­ją­cy w trak­cie nie­peł­ne­go spa­la­nia paliw i in­nych ma­te­ria­łów za­wie­ra­ją­cych w swoim skła­dzie che­micz­nym znacz­ne ilo­ści węgla. Głów­nym, choć nie je­dy­nym, skład­ni­kiem sadzy jest amor­ficz­na po­stać węgla. Oprócz tego sadza za­wie­ra zwy­kle drob­ne struk­tu­ry gra­fi­to­po­dob­ne, nie­wiel­kie ilo­ści fu­le­re­nów i struk­tur fu­le­re­no­po­dob­nych oraz reszt­ki spa­la­nych sub­stan­cji or­ga­nicz­nych, np: tłu­szcze i po­piół.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Mi­ko­łaj jest świę­ty i ma jakąś magię. Po­tra­fi jeź­dzić sa­nia­mi, które cią­gną re­ni­fe­ry. Do mnie wszedł przez komin i był brud­ny od sadzy.

 (1.1) Mo­krzy, roz­czo­chra­ni i us­mo­le­ni na całym ciele sa­dza­mi z ko­mi­na, w mi­got­li­wym świet­le pło­ną­cych wokół ogar­ków mu­sie­li­śmy istot­nie wy­glą­dać jak dia­bły, stro­i­li­śmy przy tym miny w na­szym po­ję­ciu okrop­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsad͡za, AS: saʒa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzielnik mos.

 przym. sadzowy

Wiktionary


sadzak

kołek uży­wa­ny do ro­bie­nia ot­wo­rów w gle­bie przy sa­dze­niu ro­ślin


SJP.pl


sadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niesadzanie n.

 czas. sadzać ndk.

Wiktionary


sadzanka

sa­dzan­ka ru­mie­ni­ca, sa­dzan­ka ce­sar­ska - ga­tun­ki mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


sadzarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. leśn. ma­szy­na słu­żą­ca do sa­dze­nia ro­ślin;

Wiktionary

Sa­dzar­ka – ma­szy­na do me­cha­nicz­ne­go sa­dze­nia ro­ślin bul­wia­stych (np. ziem­nia­ków), ce­bu­lo­wych (np. tu­li­pa­nów), roz­sa­dy (np. ka­pu­sty, se­le­ra, ty­to­niu, ryżu) oraz mło­dych drze­wek.

Sa­dzar­ka jest wy­po­sa­żo­na w red­li­ce słu­żą­ce do wy­ko­ny­wa­nia bruzd oraz w ele­men­ty za­sy­pu­ją­ce wy­sa­dza­ny ma­te­riał.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈd͡zarka, AS: saʒarka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sadzić ndk., wsadzić dk., zasadzić dk.

 rzecz. sadzenie, sadzonka

Wiktionary


sadzaweczka

mała sa­dzaw­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: sa­dzaw­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsad͡zaˈvɛt͡ʃka, AS: saʒavečka

Wiktionary


sadzawka

basen z wodą sta­no­wią­cy ozdob­ną cześć bu­dow­li lub parku, w sta­ro­żyt­no­ści także do gro­ma­dze­nia wody pit­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­du­ży, ot­war­ty i płyt­ki zbior­nik wodny wy­ko­pa­ny w ziemi;

Wiktionary

Sa­dzaw­ka – wy­peł­nio­ne wodą nie­wiel­kie za­głę­bie­nie wy­ko­pa­ne w grun­cie, ut­wo­rzo­ne w re­zul­ta­cie kon­kret­ne­go za­po­trze­bo­wa­nia spo­łecz­ne­go lub go­spo­dar­cze­go na re­ten­cję wód sto­ją­cych.

Ma­te­riał ziem­ny zgro­ma­dzo­ny pod­czas bu­do­wy sa­dzaw­ki sta­no­wi zaz­wy­czaj za­go­spo­da­ro­wy­wa­ny ma­te­riał od­pa­do­wy, bo­wiem nie jest su­row­cem wy­ko­rzy­sty­wa­nym go­spo­dar­czo, tak jak to ma miej­sce w przy­pad­ku ko­pa­lin wy­do­by­wa­nych z wy­ro­bisk po­wierzch­nio­wych zaj­mo­wa­nych póź­niej przez zbior­ni­ki po­ek­splo­a­ta­cyj­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad sa­dzaw­ką gro­ma­dzi­ło się wielu cho­rych.

 (1.1) Kazik trzy­ma ka­ra­sie w sa­dzaw­ce ogro­do­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzenie n., sadzonka ż., sad m., Sadzawka ż.

 czas. sadzać ndk., sadzić ndk.

Wiktionary


sadzawkowy

→ sa­dzaw­ka


SJP.pl

Patrz:

sadzawka

sadzać

1. po­ma­gać usiąść; wska­zy­wać miej­sce do sie­dze­nia;
2. za­my­kać kogoś w wię­zie­niu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­sa­dzić)

 (1.1) umie­szczać na miej­scach sie­dzą­cych

 (1.2) pot. krym. umie­szczać w wię­zie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sadzawka ż., sadzanie n., sadzawka ż.

 czas. przesadzać, przesiadać się, sadzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sadowić, usadzać

 (1.2) aresztować, osadzać

Wiktionary


sadze

1. wie­lo­to­mo­wy utwór epic­ki opi­su­ją­cy dzie­je ja­kiejś ro­dzi­ny, przy­no­szą­cy obraz ja­kiejś epoki,
2. po­cho­dzą­ca ze wczes­ne­go śred­nio­wie­cza sta­ro­skan­dy­naw­ska opo­wieść prozą o nor­we­skich i is­landz­kich wład­cach, ro­dach


SJP.pl


sadzeniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sa­dze­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzeniak m.

Wiktionary


sadzeniak

ziem­niak przez­na­czo­ny do sa­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) roln. bulwa ziem­nia­ka przez­na­czo­na do sa­dze­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɛ̃ɲak, AS: saʒẽńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik mos./mrz., sadzenie n., sadzonka ż., sad m., sadzeniaczek mrz.

 przym. sadzeniakowy

 czas. sadzić

Wiktionary


sadzeniakowy

przy­miot­nik od: sa­dze­niak


SJP.pl


sadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­dzić.

Wiktionary

Sa­dze­nie – czyn­ność agro­tech­nicz­na w sa­dow­nict­wie, ogrod­nict­wie, le­śnict­wie, po­le­ga­ją­ca na umie­szcza­niu sa­dzo­nek drzew, krze­wów lub ro­ślin w ziemi na ob­sza­rze przez­na­czo­nym pod sad, plan­ta­cję, park, za­le­sie­nie lub od­no­wie­nie lasu. Sa­dzon­ki przez­na­czo­ne do sa­dze­nia są wcze­śniej wy­ję­te z gleby w szkół­ce lub z sa­mo­sie­wu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: saʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik mos./mrz., sadzonka ż., sadzeniak m., sadzarka ż., sad m., sadzawka ż., Sadzawka ż.

 czas. sadzić, zasadzić

 przym. sadzonkowy, sadzeniakowy

Wiktionary


sadzeniowy

zwią­za­ny z sa­dze­niem, na­da­ją­cy się do sa­dze­nia


SJP.pl


sadziec

by­li­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, ros­ną­ca w za­ro­ślach nad brze­ga­mi wód


SJP.pl

Sa­dziec ("Eu­pa­to­rium") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Jest bar­dzo trud­ny do kla­sy­fi­ka­cji tak­so­no­micz­nej i w róż­nych uję­ciach bar­dzo zmien­na jest licz­ba po­da­wa­nych w jego obrę­bie ga­tun­ków – od około 40–45 do 126 i wię­cej – nawet bar­dzo sze­ro­kich ujęć obej­mu­ją­cych ok.

Wikipedia


sadzielnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. ko­mi­niarz

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡ʑɛlʲɲik, AS: saʒ́elʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadza ż.

Wiktionary


sadzik

naz­wi­sko


SJP.pl


sadzikowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sadzić

1. umie­szczać w ziemi sa­dzon­ki, bulwy itp.;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: po­ru­szać się szyb­ko, pę­dzić;
3. po­tocz­nie: pow­ta­rzać coś czę­sto w wy­po­wie­dzi;
4. rzad­ko: sa­dzać;
5. sa­dzić się - po­pi­sy­wać się czymś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ogrod. roln. umie­szczać w ziemi bulwę lub sa­dzon­kę tak, żeby przy­ję­ła się i rosła

 (1.2) po­ru­szać się du­ży­mi kro­ka­mi

 (1.3) robić dużo błę­dów

 (1.4) czę­sto uży­wać ja­kichś po­wie­dzo­nek, prze­kleństw itp.

 (1.5) stpol. opie­rać się

 (1.6) stpol. po­kła­dać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­bot­ni­cy sadzą przed moim blo­kiem drzew­ka mor­wo­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsad͡ʑit͡ɕ, AS: saʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadownik mos./mrz., sadzoneczka ż., sadzonka ż., sadzarka ż., sadzeniak m., sadzenie n., sad m., sadzawka ż., Sadzawka ż.

 czas. przesadzać, posadzić dk., sadzać ndk., usadzić dk., wysadzić dk., wsadzić dk., zasadzić dk.

Wiktionary


sadziński

naz­wi­sko


SJP.pl


sadzone

1. umie­szczać w ziemi sa­dzon­ki, bulwy itp.;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: po­ru­szać się szyb­ko, pę­dzić;
3. po­tocz­nie: pow­ta­rzać coś czę­sto w wy­po­wie­dzi;
4. rzad­ko: sa­dzać;
5. sa­dzić się - po­pi­sy­wać się czymś


SJP.pl


sadzoneczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ka sa­dzon­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem, kiedy sa­dzo­necz­ka uro­śnie, zmęż­nie­je, to bę­dzie pró­bo­wa­ła za­wład­nąć nie­po­dziel­nie na­szym ogro­dem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzonka ż.

 czas. posadzić dk., sadzić ndk., zasadzić dk.

Wiktionary


sadzonka

1. młoda ro­śli­na wy­ho­do­wa­na z na­sie­nia, do czasu jej prze­sa­dze­nia; flanc, roz­sa­da, flan­ca
2. pęd lub część pędu, ko­rze­nia albo li­ścia od­cię­te od ro­śli­ny ma­cie­rzy­stej i przy­go­to­wa­ne do sa­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. frag­ment ro­śli­ny, z któ­re­go może wy­ros­nąć cała ro­śli­na

 (1.2) ogrod. wy­ho­do­wa­na w szklar­ni lub in­spek­cie młoda ro­śli­na przez­na­czo­na do wy­sa­dze­nia do grun­tu

 (1.3) leśn. jed­no­rocz­ne lub pa­ro­let­nie drzew­ko przez­na­czo­ne do sa­dze­nia lasu

Wiktionary

Sa­dzon­ka, od­nóż­ka – frag­ment ro­śli­ny (część pędu, ko­rze­nia, liść lub jego część), zdol­ny do roz­ro­stu w nową, w pełni funk­cjo­nal­ną ro­śli­nę. Sto­so­wa­nie sa­dzo­nek jest jed­nym ze spo­so­bów rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go. Sa­dzon­ko­wa­nie jest sto­so­wa­ne głów­nie w sa­dow­nict­wie i in­nych dzia­łach ogrod­nict­wa. Cza­sem mia­nem sa­dzo­nek okre­śla się także wy­ję­te z gleby i przy­go­to­wa­ne do prze­sa­dze­nia w inne miej­sce siew­ki ro­ślin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) po­wra­ca­jąc z per­skiej wy­pra­wy prze­ciw­ko Mi­try­da­te­so­wi, przy­wiózł sa­dzon­ki drzew cze­re­śnio­wych.

 (1.1) Aloj­zy, mąż Zosi, do póź­nych go­dzin pod­le­wał po­mi­do­ry i ogór­ki w szklar­niach, przy­go­to­wy­wał in­spek­ty na sa­dzon­ki.

 (1.2) Za­kład Karny z Ra­ci­bo­rza bie­rze udział w pro­gra­mie eko­lo­gicz­nej fun­da­cji Si­le­sia z Ka­to­wic. — Po­zy­ska­li­śmy 1500 zł na sa­dzon­ki. Pie­nię­dzy star­czy na wstęp­ny etap od­no­wy przy­wię­zien­ne­go parku – in­for­mu­je Alek­san­dra Szla­chet­ko z Dzia­łu Kwa­ter­mi­strzow­skie­go pla­ców­ka­a­ców­ki.

 (1.2) Wanda ku­pi­ła trzy­na­ście sa­dzo­nek po­mi­do­rów ma­li­no­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɔ̃nka, AS: saʒõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzarka ż., sadzeniak mzw., sadzenie n., sadzawka ż., Sadzawka ż.

:: zdrobn. sadzoneczka ż.

 czas. sadzić ndk., zasadzić dk., posadzić dk.

 przym. sadzonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odnóżka, rozsada, szczep; gw. Górny Śląsk ablyger, ablyjger

 (1.2) flanca, flanc, rozsada

Wiktionary


sadzonkowy

przy­miot­nik od: sa­dzon­ka (np. ma­te­riał sa­dzon­ko­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­dzon­ką, do­ty­czą­cy sa­dzon­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sadzenie n., sadzonka ż.

Wiktionary


sadzony

1. umie­szczać w ziemi sa­dzon­ki, bulwy itp.;
2. po­tocz­nie o czło­wie­ku: po­ru­szać się szyb­ko, pę­dzić;
3. po­tocz­nie: pow­ta­rzać coś czę­sto w wy­po­wie­dzi;
4. rzad­ko: sa­dzać;
5. sa­dzić się - po­pi­sy­wać się czymś


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: sa­dzić

przy­miot­nik

 (2.1) kulin. o jajku: ro­zbi­ty na pa­tel­nię i us­ma­żo­ny bez mie­sza­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈd͡zɔ̃nɨ, AS: saʒõny

Wiktionary


sadzowy

→ sadza, → sadz


SJP.pl

Patrz:

sadza, → sadz

sadzulec

na­rzę­dzie ręcz­ne uży­wa­ne do sa­dze­nia od­cię­tych pędów drzew, zwy­kle to­po­lo­wych lub wierz­bo­wych


SJP.pl


sadzyk

siat­ka do prze­trzy­my­wa­nia ryb


SJP.pl


sadówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­dów­ka – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Stry­ków
  • Sa­dów­ka – część wsi Ptasz­ko­wa, w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Gry­bów
  • Sa­dów­ka – część wsi Sa­do­wa, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. war­szaw­skim za­chod­nim, w gmi­nie Ło­mian­ki
  • Sa­dów­ka – część wsi Agra­fi­nów­ka, w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Fi­li­pów
  • Sa­dów­ka – potok, do­pływ Nysy Sza­lo­nej
  • sa­dów­ka – ro­dzaj grzy­bów
  • Sa­dów­ka – osada na Lit­wie, w okrę­gu wi­leń­skim, w re­jo­nie świę­ciań­skim, w gmi­nie Stru­noj­cie.

Wikipedia


sadło

tkan­ka tłu­szczo­wa od­kła­da­ją­ca się wokół na­rzą­dów wew­nętrz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zwie­rzę­ca tkan­ka tłu­szczo­wa

 (1.2) przen. pot. tkan­ka tłu­szczo­wa czło­wie­ka

 (1.3) daw. sło­ni­na

Wiktionary

Sadło – tłuszcz trze­wio­wy świni, gro­ma­dzą­cy się w oto­kach w oko­li­cach przy­ner­ko­wych. Sadło ma sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie w kuch­ni. Wy­to­pio­ny z sadła tłuszcz na­zy­wa­ny jest smal­cem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsadwɔ, AS: sadu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. sadełko n.

 przym. sadłowaty

Wiktionary


sadłowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­dło­wi­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Pu­ła­wy
  • Sa­dło­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Woj­cie­cho­wi­ce

Wikipedia


sadłowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Rypin
  • Sa­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Bie­żuń
  • Sa­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec
  • Sa­dło­wo – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie star­gardz­kim, w gmi­nie Su­chań
  • Sa­dło­wo – dawna gmina wiej­ska funk­cjo­nu­ją­ca de facto w la­tach 1940–1954 w pow. ry­piń­skim
  • Sa­dło­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ry­piń­skim
  • Sa­dło­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie star­gardz­kim
  • Nowe Sa­dło­wo
  • Sa­dło­wo-Par­ce­le
  • Sa­dło­wo-Ru­mun­ki

Wikipedia


sadłowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sadź

biały osad pow­sta­ją­cy z marz­ną­cych kro­pe­lek mgły; szadź


SJP.pl


sadżi

w sta­ro­żyt­nym Egip­cie: epic­ki utwór pro­za­icz­ny zbli­żo­ny do no­we­li


SJP.pl


safakis

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto por­to­we we wschod­niej Tu­nez­ji

Wiktionary

Sa­fa­kis ( ‏صفاقس‎, "Şafāqiş", Sfax) – mia­sto por­to­we na wschod­nim wy­brze­żu Tu­nez­ji, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny gu­ber­na­tor­stwa Sa­fa­kis, nad za­to­ką Mała Syrta, 270 km na po­łud­nio­wy wschód od Tu­ni­su. W 2014 roku miesz­ka­ły w nim około 273 ty­sią­ce osób (2013). Dru­gie co do wiel­ko­ści mia­sto kraju[].

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saˈfacis, AS: safaḱis

Wiktionary


safandulstwo

brak ener­gii; gnu­śność


SJP.pl


safanduła

(r. męski) nie­za­rad­ny i mało ener­gicz­ny męż­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek nie­zdar­ny, śla­ma­zar­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań przy­pro­wa­dzać tu tego sa­fan­du­łę i nie chcę, byś się z nim ba­wi­ła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedojda, ciamajda, ciapa, fajtłapa, niezdara, fujara, oferma, niedołęga, gamoń; reg. śl. borok, ciućmok

Wiktionary


safandułowaty

ma­ją­cy cechy sa­fan­du­ły; nie­zdar­ny, ocię­ża­ły, nie­do­łęż­ny


SJP.pl


safar

imię mę­skie


SJP.pl

Safar (arab. صفر) jest dru­gim mie­sią­cem ka­len­da­rza mu­zuł­mań­skie­go i tak jak wszyst­kie mie­sią­ce tego ka­len­da­rza jest ru­cho­my i przy­pa­da na różne pory roku. Po­dob­no jego nazwa wy­wo­dzi się od żół­tacz­ki, na którą to miano za­pa­dać w porze roku przy­pa­da­ją­cej na mie­siąc Safar przed re­for­mą ka­len­da­rzo­wą Ma­ho­me­ta, choć jest to tylko jedna z kilku hi­po­tez. W tym mie­sią­cu ob­cho­dzo­no kie­dyś świę­to po­wro­tu piel­grzy­mów z Mekki.

Wikipedia


safari

1. ka­ra­wa­ny wy­pra­wy my­śliw­skiej (lub innej) wraz z ludź­mi, zwie­rzę­ta­mi, wo­za­mi i sprzę­tem w Afry­ce Wschod­niej;
2. styl ubie­ra­nia się na­śla­du­ją­cy stro­je Eu­ro­pej­czy­ków na wy­pra­wach sa­fa­ri;
3. o ubra­niu: ma­ją­cy taki fason, np. ko­stium sa­fa­ri


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) afry­kań­ska wy­pra­wa, któ­rej celem jest po­lo­wa­nie na zwie­rzę­ta;

 (1.2) strój no­szo­ny w Afry­ce pod­czas sa­fa­ri (1.1)

 (1.3) przen. długa cięż­ka po­dróż lub wy­pra­wa wo­jen­na

Wiktionary

Sa­fa­ri – wy­pra­wa my­śliw­ska, ewen­tu­al­nie dłuż­sza po­dróż ka­ra­wa­no­wa w Afry­ce Wschod­niej. Obec­nie, wraz z roz­wo­jem glo­bal­nej tu­ry­sty­ki, coraz czę­ściej ter­mi­nem tym okre­śla się formę zor­ga­ni­zo­wa­ne­go wy­po­czyn­ku i re­kre­a­cji po­przez po­dzi­wia­nie i fo­to­gra­fo­wa­nie na­tu­ral­nej przy­ro­dy, a zwła­szcza świa­ta zwie­rząt w ich na­tu­ral­nym śro­do­wi­sku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas sa­fa­ri po­dzi­wia­li­śmy stado słoni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈfarʲi, AS: safarʹi

Wiktionary


safe

[czy­taj: sejf] rzad­ko: skryt­ka w skarb­cu ban­ko­wym; sejf, safes


SJP.pl

Safe – album ze­spo­łu Col­la­ge wy­da­ny w 1996 roku na­kła­dem wyt­wór­ni Ars Mundi. W 2003 Metal Mind Re­cords wydał roz­sze­rzo­ną wer­sję re­ma­ste­ro­wa­ną.

Wikipedia


safes

[czy­taj: sejfs] rzad­ko: skryt­ka w skarb­cu ban­ko­wym; sejf, safe


SJP.pl


saffloryt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków, ar­se­nek ko­bal­tu;

Wiktionary

Saf­flo­ryt – mi­ne­rał z gro­ma­dy ar­sen­ków. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od niem. "Saf­flor" (ang. "Saf­flo­wer" = kro­kosz bar­wier­ski), na­wią­zu­je do za­sto­so­wa­nia tego mi­ne­ra­łu do wy­ro­bu barw­ni­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. safflorytowy

Wiktionary


safian

skóra kozia wy­pra­wio­na garb­ni­ka­mi ro­ślin­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) cien­ka, wy­pra­wio­na, ko­lo­ro­wo bar­wio­na skóra kozia;

Wiktionary

Sa­fian – cien­ka i mięk­ka, wy­pra­wio­na garb­ni­ka­mi ro­ślin­ny­mi i bar­wio­na skóra koźla lub ba­ra­nia, uży­wa­na do opra­wia­nia ksią­żek, w pro­duk­cji obu­wia lub obić mebli itp. Ety­mo­lo­gię wy­ra­zu można wy­wo­dzić od ros.: "safiàn", tur.: "sach­ti­jan", per­skie­go: "sächtijān", w któ­rym "sächt" oz­na­cza "mocny".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ro­zło­ży­li­śmy się na skó­rach je­le­nich; ro­ze­sła­no przed nami za­miast obru­sa ba­wo­lą skórę, wy­pra­wio­ną jak naj­do­sko­nal­szy sa­fian.

 (1.1) Jedna tylko, panna Wanda, nie mogła usnąć. Była to ślicz­na dziew­czy­na o zie­lo­nych oczach. Wie­dzia­ła o swo­jej uro­dzie i ob­no­si­ła ją jak paw, ptak na­dob­ny i na­dob­nie głupi. Upor­czy­wie przy­no­si­ła Basi swój pa­mięt­nik w sa­fian opraw­ny i rów­nie na­tar­czy­wie pro­si­ła o „pro­tek­cję”.

 (1.1) Pa­no­wie Po­toc­cy chcie­li swego czasu, żebym z nim za gra­ni­cę dla jego edu­ka­cyi je­chał, żeby to pię­knych ma­nier przy mnie na­brał. Ale ja po­wie­dzia­łem: „Nie po­ja­dę wła­śnie dla jego nied­ba­ło­ści, bo on u żad­ne­go buta dwóch uszu niema i w mo­ich­by się po dwo­rach pre­zen­to­wał, a sa­fian drogi”.

 (1.1) Teraz niez­na­jo­ma przy­pom­nia­ła się bar­dziej w porę. Nie­ba­wem Bal­zac otrzy­mał nową prze­sył­kę ze ste­pów: książ­kę opraw­ną w zie­lo­ny sa­fian, „Na­śla­do­wa­nie Chry­stu­sa”. Przysz­ło w chwi­li, gdy Bal­zac mę­czył się nad swoją po­wie­ścią „Le­karz wiej­ski”, wie­lo­krot­nie i mo­zol­nie prze­ra­bia­ną, natch­nio­ną du­chem ewan­ge­licz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsafʲjãn, AS: safʹi ̯ãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. safianowy

Wiktionary


safianowy

wy­ko­na­ny, zro­bio­ny z sa­fia­nu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) garb. wy­ko­na­ny z sa­fia­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. safian

Wiktionary


saficki

1. zwią­za­ny z Sa­fo­ną;
2. stro­fa sa­fic­ka - stro­fa wy­stę­pu­ją­ca w po­ez­ji kla­sycz­nej i po­ez­ji pol­skiej XVI wieku, skła­da­ją­ca się z trzech wier­szy je­de­na­stoz­gło­sko­wych i jed­ne­go pie­cioz­gło­sko­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­fo­ną, do­ty­czą­cy Sa­fo­ny

 (1.2) książk. zwią­za­ny z sa­fiz­mem, mi­ło­ścią les­bij­ską, do­ty­czą­cy mi­ło­ści les­bij­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Safona ż., Safo ż., safizm m.

 przym. Saficki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lesbijski, lesbiański

Wiktionary


saficzny

sa­fic­ki


SJP.pl


safin

naz­wi­sko


SJP.pl


safizm

popęd płcio­wy ko­bie­ty do innej ko­bie­ty; sa­fo­nizm, les­bizm, les­bij­stwo, les­bia­nizm, mi­łość les­bij­ska


SJP.pl


safjan

naz­wi­sko


SJP.pl


saflor

ro­śli­na ros­ną­ca na te­re­nach pół­pu­styn­nych w Azji i In­diach; kro­kosz bar­wier­ski


SJP.pl


safo

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych; safo dłu­go­ster­ny, safo ko­me­ta


SJP.pl

Safo, safo dłu­go­ster­ny, safo ko­me­ta ("Sapp­ho spar­ga­nu­rus") – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ko­li­bro­wa­tych (Tro­chi­li­dae), za­miesz­ku­ją­cy środ­ko­wo-za­chod­nią część Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

Jest je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem ro­dza­ju Sapp­ho. Wy­róż­nia się dwa pod­ga­tun­ki:

Dłu­gość ciała: samce 19–20 cm (w tym ogon 7–10 cm), sa­mi­ce 12–14 cm. Śred­nia masa ciała we­dług róż­nych źró­deł: 5 g, 5,88 g lub 6,3 g.

Wikipedia


safona

(VII/VI w. p.n.e.), po­et­ka grec­ka z Mi­ty­le­ny na wy­spie Les­bos; Safo


SJP.pl

Sa­fo­na, "Safo", "Sapfo" (gr. Σαπφώ, łac. "Sapp­ho") – grec­ka po­et­ka, ży­ją­ca na prze­ło­mie VII i VI wieku p.n.e., przed­sta­wi­ciel­ka po­ez­ji li­rycz­nej (li­ry­ka eol­ska).

Wikipedia


safonizm

popęd płcio­wy ko­bie­ty do innej ko­bie­ty; sa­fizm, les­bizm, les­bij­stwo, les­bia­nizm, mi­łość les­bij­ska


SJP.pl


safonka

les­bij­ka, ho­mo­sek­su­a­list­ka; try­ba­da


SJP.pl


safrane

[czy­taj: sa­fran] model sa­mo­cho­du marki Re­na­ult


SJP.pl


safranina

za­sa­do­wy i kwa­so­wy barw­nik na­le­żą­cy do barw­ni­ków azy­no­wych, da­ją­cy ja­skra­we wy­bar­wie­nia ba­weł­ny i wełny


SJP.pl

Sa­fra­ni­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, barw­nik sto­so­wa­ny do bar­wie­nia tka­nin, skóry, pa­pie­ru i pre­pa­ra­tów mi­kro­sko­po­wych.

Wikipedia


safrol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny w po­sta­ci be­zbarw­nej lub lekko żół­tej, ole­i­stej cie­czy, ek­stra­ho­wa­ny z kory ko­rze­nia i owo­ców sa­sa­fra­sa


SJP.pl

Sa­frol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy, głów­ny pre­kur­sor w syn­te­zie MDP2P uży­wa­ne­go do otrzy­my­wa­nia MDMA i MDEA. Jest be­zbarw­ną lub lekko żółtą, ole­i­stą cie­czą. Zwy­kle jest ek­stra­ho­wa­ny z kory ko­rze­nia i owo­ców sa­sa­fra­su w for­mie. Sto­so­wa­ny jest jako su­ro­wiec w prze­my­śle per­fu­me­ryj­nym oraz w syn­te­zach or­ga­nicz­nych, np.

Wikipedia


safronka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Sa­fron­ka (niem. "Saf­fron­ken") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ni­dzic­kim, w gmi­nie Ja­no­wiec Ko­ściel­ny. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się na te­re­nie pa­ra­fii rzym­sko­ka­to­lic­kiej w Na­pier­kach.

Wikipedia


saga

1. wie­lo­to­mo­wy utwór epic­ki opi­su­ją­cy dzie­je ja­kiejś ro­dzi­ny, przy­no­szą­cy obraz ja­kiejś epoki,
2. po­cho­dzą­ca ze wczes­ne­go śred­nio­wie­cza sta­ro­skan­dy­naw­ska opo­wieść prozą o nor­we­skich i is­landz­kich wład­cach, ro­dach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tra­dy­cyj­na opo­wieść is­landz­ka, skan­dy­naw­ska;

 (1.2) utwór epic­ki opi­su­ją­cy hi­sto­rię ja­kiejś ro­dzi­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • saga – dzie­ło epic­kie
  • Saga – po­wiat w Chi­nach
  • Saga – mia­sto w Ja­po­nii
  • Saga – pre­fek­tu­ra w Ja­po­nii
  • Saga – miej­sco­wość w Ka­ta­lo­nii
  • Saga – ka­na­dyj­ska grupa mu­zycz­na
  • Saga – szwedz­ka pio­sen­kar­ka
  • Saga – ce­sarz Ja­po­nii
  • SAGA – kom­pleks bia­łek u droż­dży
  • Saga – ame­ry­kań­ska seria ko­mik­so­wa
  • Saga – marka her­ba­ty ek­spre­so­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­cy od­kry­li rę­ko­pis is­landz­kiej sagi z XIII wieku.

 (1.2) Ta po­wieść to barw­na saga pew­nej war­szaw­skiej ro­dzi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaɡa, AS: saga

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sagowy

Wiktionary


sagaj

ro­dzaj szty­le­tu u ludów wschod­nich i po­łud­nio­wych


SJP.pl


sagamihara

mia­sto w Ja­po­nii


SJP.pl

Sa­ga­mi­ha­ra (jap. 相模原市 Sa­ga­mi­ha­ra-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, w pre­fek­tu­rze Ka­na­ga­wa, na wy­spie Hon­siu. Ma po­wierzch­nię 328,91 km². W 2020 r. miesz­ka­ły w nim 725 302 osoby, w 332 069 go­spo­dar­stwach do­mo­wych (w 2010 r. 717 561 osób, w 302 652 go­spo­dar­stwach do­mo­wych). Sa­ga­mi­ha­ra jest jed­nym z miast oz­na­czo­nych roz­po­rzą­dze­niem rzą­do­wym.

Wikipedia


sagamiharski

→ Sa­ga­mi­ha­ra


SJP.pl

Patrz:

Sagamihara

sagan

duży gar­nek lub jego za­war­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. duże na­czy­nie z mie­dzi bądź że­la­za, w któ­rym go­tu­je się wodę lub więk­sze ilo­ści je­dze­nia

 (1.2) za­war­tość sa­ga­na (1.1)

 (1.3) przen. pot. łeb, głowa

 (1.4) gw-pl|Kra­ków. czaj­nik

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Carl Sagan (1934–1996) – ame­ry­kań­ski astro­nom, pi­sarz i po­pu­la­ry­za­tor nauki
  • Françoise Sagan (1935–2004) – pi­sar­ka fran­cu­ska
  • Iwona Sagan (ur. 1958) – pol­ski ge­o­graf
  • Jerzy Sagan (1928–1998) – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Le­on­ti­ne Sagan (1889–1974) – au­striac­ka ak­tor­ka oraz re­ży­ser te­a­tral­na i fil­mo­wa
  • Peter Sagan (ur. 1990) – sło­wac­ki ko­larz
  • Sta­ni­sław Sagan (ur. 1951) – pol­ski praw­nik
  • Wie­sław Sagan (ur. 1955) – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy, wo­je­wo­da le­gnic­ki
  • Sagan – kra­ter mar­sjań­ski
  • (2709) Sagan – pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Sagan – me­te­o­ryt ka­mien­ny, który spadł w Pol­sce w 1636 roku
  • Sagan-Be­fehl – roz­kaz ża­gań­ski Adol­fa Hit­le­ra wy­da­ny w 1944 roku wobec alianc­kich jeń­ców wo­jen­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szcze­pan stał znowu przy pa­tel­ni, rond­lach i sa­ga­nach.

 (1.2) We trzech zjed­li sagan zupy.

 (1.3) Idź stąd już, bo walnę cię w ten głupi sagan!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaɡãn, AS: sagãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. saganek m.

Wiktionary


saganaki

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. mała pa­tel­nia z dwoma usz­ka­mi uży­wa­na w kuch­ni grec­kiej

 (1.2) kulin. grec­kie danie przy­go­to­wy­wa­ne na pa­tel­ni sa­ga­na­ki (1.1), naj­czę­ściej sma­żo­ny, pa­nie­ro­wa­ny ser, cza­sem z kre­wet­ka­mi lub mał­ża­mi, nie­kie­dy flam­bi­ro­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z wa­ka­cji na Kre­cie przy­wio­złam sobie kom­plet czte­rech sa­ga­na­ki.

 (1.2) Na prze­ką­skę do ouzo za­mó­wi­li­śmy sa­ga­na­ki i sa­łat­kę z fetą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaɡãˈnaci, AS: sagãnaḱi

Wiktionary


saganek

mały gar­nek, ko­cio­łek


SJP.pl


saganowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­gu­sław Sa­ga­now­ski − pol­ski pił­karz fut­sa­lo­wy i pla­żo­wy
  • Marek Sa­ga­now­ski − pol­ski pił­karz, re­pre­zen­tant Pol­ski

Wikipedia


sagarmatha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. Mount Eve­rest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy­ta­łem świet­ną książ­kę o wy­pra­wie na Sa­gar­mat­ha.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Czomolungma, Mount Everest, Qomolangma, Szczyt XV

Wiktionary


sagatys

1. ga­tu­nek tka­ni­ny, płót­no far­bo­wa­ne na nie­bie­sko z bia­ły­mi punk­ta­mi
2. tka­ni­na lnia­na do­mo­wej ro­bo­ty


SJP.pl


sagem

marka te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych i firma


SJP.pl

SAGEM ("Société d’Ap­pli­ca­tions Générales de l’Electricité et de la Mécanique" – pol. "To­wa­rzy­stwo Ogól­nych Za­sto­so­wań Elek­trycz­no­ści i Me­cha­ni­ki") – byłe fran­cu­skie przed­się­bior­stwo, zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją te­le­fo­nów ko­mór­ko­wych, pro­jek­to­rów, kamer cy­fro­wych i in­nych urzą­dzeń elek­tro­nicz­nych. Część przed­się­bior­stwa zaj­mu­je się pro­duk­cją elek­tro­nicz­nych urzą­dzeń dla woj­ska.

Wikipedia


sagenit

od­mia­na ru­ty­lu wyksz­tał­co­na w po­sta­ci igieł­ko­wych mi­kro­sko­po­wych wrost­ków w in­nych mi­ne­ra­łach, np. w bio­ty­cie


SJP.pl


sagging

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) moda na no­sze­nie nisko opu­szczo­nych spod­ni

Wiktionary

Sag­ging – spo­sób no­sze­nia spod­ni, które zwi­sa­ją tak, że górna część spod­ni znaj­du­je się znacz­nie po­ni­żej talii, cza­sa­mi od­sła­nia­jąc więk­szą część maj­tek. Osoba no­szą­ca ob­wi­słe spod­nie jest cza­sa­mi na­zy­wa­na „sag­ge­rem”, a w niek­tó­rych kra­jach prak­ty­ka ta jest znana jako „low-ri­ding”.

Wikipedia


sagitalny

szew sa­gi­tal­ny (szew strzał­ko­wy) - spo­je­nie kości cie­mie­nio­wych czasz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. strzał­ko­wy (bie­gną­cy w kie­run­ku tył-przód)

Wiktionary


sago

mącz­ka z rdze­nia niek­tó­rych palm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mącz­ka otrzy­my­wa­na z m.in. sa­gow­ców, także jej za­mien­ni­ki z mąki np. kar­to­fla­nej;

Wiktionary

Sago – ro­dzaj mącz­ki (skro­bi) wy­ra­bia­nej z wnę­trza kło­dzi­ny palmy sa­go­wej "Me­tro­xy­lon sagu", in­nych palm i niek­tó­rych sa­gow­ców. Sta­no­wi pod­sta­wę wy­ży­wie­nia lud­no­ści Nowej Gwi­nei i Mo­lu­ków. W niek­tó­rych in­nych kra­jach tro­pi­kal­nych jest waż­nym, choć nie pod­sta­wo­wym pro­duk­tem żyw­no­ścio­wym.

Wikipedia


sagowce

rząd ro­ślin z gro­ma­dy na­go­na­sien­nych


SJP.pl


sagowcowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu sa­gow­ców


SJP.pl


sagowcowaty

o ce­chach sa­gow­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


sagowcowe

klasa ro­ślin z gro­ma­dy na­go­na­sien­nych


SJP.pl

Sa­gow­co­we ("Cy­ca­dop­si­da" Brongn.) – mo­no­ty­po­wa klasa ro­ślin na­le­żą­ca do gro­ma­dy na­go­na­sien­nych obej­mu­ją­ca jeden rząd sa­gow­ce ("Cy­ca­da­les") z dwie­ma ro­dzi­na­mi (sa­gow­co­wa­ty­mi i za­mio­wa­ty­mi), 11 ro­dza­ja­mi i około 320–340 ga­tun­ka­mi. Na­tu­ral­ny za­sięg i roz­po­wszech­nie­nie tych ro­ślin są współ­cze­śnie ogra­ni­czo­ne, jed­nak przod­ko­wie sa­gow­ców po­dob­ni do ży­ją­cych obec­nie od­gry­wa­li ogrom­ną rolę w kra­jo­bra­zie i sta­no­wi­li pod­sta­wo­we źró­dło po­kar­mu dla wielu di­no­za­u­rów.

Wikipedia


sagowcowy

1. → sa­go­wiec;
2. o ce­chach sa­gow­co­wych (klasa ro­ślin)


SJP.pl


sagowiec

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny sa­gow­co­wa­tych;
2. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z gro­ma­dy na­go­na­sien­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cycas|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny sa­gow­co­wych;

Wiktionary

Sa­go­wiec, cycas ("Cy­ca­da­ce­ae" Pers.) – ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny sa­gow­co­wych "Cy­ca­da­ce­ae". W obrę­bie ro­dza­ju wy­róż­nia­nych jest 117 ga­tun­ków, wli­cza­jąc w to daw­niej wy­o­dręb­nia­ny ro­dzaj "Epi­cy­cas". Nazwa ro­dza­jo­wa "Cycas" po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "Ko­i­kas" oz­na­cza­ją­ce­go „ro­dzaj palmy”, ze wzglę­du na fi­zycz­ne po­do­bień­stwo sa­gow­ców do palm, mimo braku bli­skie­go po­kre­wień­stwa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ogród szczy­ci się także naj­star­szą w Pol­sce ko­lek­cją sa­gow­ców, czyli ro­ślin­nych di­no­za­u­rów, po­spo­li­tych na ziemi w cza­sach me­zo­zo­i­ku […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sagowce lm.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cycas

Wiktionary


sagownica

drze­wo z ro­dzi­ny palm, z któ­re­go otrzy­mu­je się gru­bo­ziar­ni­stą kaszę


SJP.pl

Sa­gow­ni­ca ("Me­tro­xy­lon" Rottb.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, czyli palm ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je 7–8 ga­tun­ków. Palmy te po­cho­dzą ze wschod­nich Mo­lu­ków i Nowej Gwi­nei oraz wysp Oce­a­nii w za­chod­niej czę­ści Pa­cy­fi­ku (Ar­chi­pe­lag Bis­marc­ka, Wyspy Sa­lo­mo­na, Ka­ro­li­ny, Fidżi, Samoa, Va­nu­a­tu, Wal­lis i Fu­tu­na).

Wikipedia


sagowy

1. przy­miot­nik od: sago, np. mącz­ka sa­go­wa;
2. przy­miot­nik od: saga (wie­lo­to­mo­wy utwór epic­ki), np. sa­go­wa po­stać;
3. przy­miot­nik od: saga (sta­ro­skan­dy­naw­ska opo­wieść prozą o nor­we­skich i is­landz­kich wład­cach, ro­dach), np. sa­go­wa opo­wieść


SJP.pl


saguaro

ga­tu­nek su­ku­len­ta z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych; kar­ne­gia ol­brzy­mia


SJP.pl


sagum

naj­czę­ściej weł­nia­na pe­le­ry­na no­szo­na w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie przez żoł­nie­rzy i im­pe­ra­to­rów (pur­pu­ro­wa, haf­to­wa­na zło­tem)


SJP.pl

Sagum (łac. "săgŭm") – rzym­skie okry­cie wierzch­nie, ro­dzaj krót­kie­go, cie­płe­go pła­szcza lub na­rzut­ki.

Przez Rzy­mian uwa­ża­ny za ubiór cel­tyc­ki lub ger­mań­ski, wy­ko­na­ny był z jed­no­li­te­go ka­wał­ka gru­bej ma­te­rii weł­nia­nej. Ot­war­ty z przo­du, za­rzu­ca­ny na plecy i spi­na­ny na ra­mie­niu za­pin­ką, chro­nił przed nie­po­go­dą.

Wikipedia


sagunto

mia­sto w Hisz­pa­nii


SJP.pl

Sa­gun­to (hiszp. wym.), Sa­gunt (wa­lenc. wym.) – mia­sto we wschod­niej Hisz­pa­nii, we wspól­no­cie au­to­no­micz­nej Wa­len­cja, przy uj­ściu rzeki Paláncia do Morza Śró­dziem­ne­go. Przed­mie­ścia Wa­len­cji. Około 67 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia


saha

Saha – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Harju, w gmi­nie Jõelähtme.

Wikipedia


sahajdacznik

żoł­nierz uz­bro­jo­ny w sa­haj­dak; łucz­nik; saj­dacz­nik


SJP.pl


sahajdaczny

het­man sa­haj­dacz­ny - het­man w armii ko­zac­kiej, od­po­wied­nik pol­skie­go het­ma­na pol­ne­go


SJP.pl


sahajdak

daw­niej: fu­te­rał z łu­kiem i koł­czan ze strza­ła­mi; saj­dak


SJP.pl


sahara

pu­styn­na i pół­pu­styn­na kra­i­na w Afry­ce, naj­więk­sza na Ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pu­sty­nia w pół­noc­nej Afry­ce;

Wiktionary

Sa­ha­ra ( ‏صحراء‎, ṣaḥrāʼ – „pu­sty­nia”) – naj­więk­szy na Ziemi ob­szar pu­styn­ny (z po­mi­nię­ciem pu­styń po­lar­nych), roz­cią­ga­ją­cy się na 6000 km dłu­go­ści od Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go na za­cho­dzie po Morze Czer­wo­ne na wscho­dzie i 2000 km sze­ro­ko­ści z pół­noc­ny od gór Atlas na po­łud­nie, gdzie gra­ni­ce wyz­na­cza Sahel. Sa­ha­ra znaj­du­je się na te­ry­to­rium je­de­na­stu państw: Ma­ro­ka, Sa­ha­ry Za­chod­niej, Al­gie­rii, Tu­nez­ji, Libii, Egip­tu, Ma­u­re­ta­nii, Mali, Nigru, Czadu, Su­da­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­ha­ra znaj­du­je się w pół­noc­nej Afry­ce.

 (1.1) Śred­nio­wiecz­ny han­del nie­wol­ni­ka­mi po­przez pu­sty­nię Sa­ha­rę miał bar­dziej mu­zuł­mań­ski cha­rak­ter, cho­ciaż i tutaj uczest­ni­czy­li w nim nie tylko wyz­naw­cy is­la­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈxara, AS: saχara

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saharyjczyk mos., Saharyjka ż.

 przym. saharyjski

Wiktionary


saharyjczyk

miesz­ka­niec Sa­ha­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec pu­sty­ni Sa­ha­ra

 (1.2) miesz­ka­niec pań­stwa / te­ry­to­rium Sa­ha­ra Za­chod­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na prom wsia­dło z nami kil­ku­dzie­się­ciu Sa­ha­ryj­czy­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sahara ż.

:: fż. Saharyjka ż.

 przym. saharyjski

Wiktionary


saharyjka

miesz­kan­ka Sa­ha­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­ha­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sahara ż.

:: fm. Saharyjczyk mos.

 przym. saharyjski

Wiktionary


saharyjski

przy­miot­nik od:
a) Sa­ha­ra (pu­sty­nia w Afry­ce);
b) Sa­ha­ra Za­chod­nia (kraj w Afry­ce);
c) Sa­ha­ra Hisz­pań­ska (dawna ko­lo­nia hisz­pań­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sa­ha­ry, zwią­za­ny z Sa­ha­rą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sa­ha­ryj­skiej oazie Ghat, wła­dze wło­skie na­ka­zu­ją mu za­wró­cić i udać się do Alek­san­drii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaxaˈrɨjsʲci, AS: saχaryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sahara ż., Saharyjka ż., Saharyjczyk mos.

 przym. subsaharyjski

Wiktionary


sahel

1. re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Afry­ce;
2. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Bur­ki­na Faso;
3. re­gion nad­mor­ski w Tu­nez­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Afry­ce;

Wiktionary

Sahel, Sahel Tro­pi­kal­ny ( ‏ساحل‎ "sāḥil", dosł. „wy­brze­że, brzeg mor­ski”) – re­gion ge­o­gra­ficz­ny w Afry­ce.

Sahel obej­mu­je ob­szar wzdłuż po­łud­nio­wych obrze­ży Sa­ha­ry; roz­cią­ga się od Se­ne­ga­lu po Ery­treę, przez Ma­u­re­ta­nię, Mali, Niger, Czad oraz Sudan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Susza dała po­czą­tek serii prze­wro­tów woj­sko­wych w dot­knię­tych tą klę­ską pań­stwach Sa­he­lu - Mali, Bur­ki­na Faso, Ni­grze.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sahelski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sahel Tropikalny

Wiktionary


sahib

1. w ko­lo­nial­nych In­diach: pan;
2. w In­diach: osoba szla­chet­na, wy­so­ko po­sta­wio­na w hie­rar­chii spo­łecz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tytuł grzecz­no­ścio­wy w In­diach, od­po­wied­nik pol­skie­go „pan”, daw­niej rów­nież tytuł grzecz­no­ścio­wy wobec Eu­ro­pej­czy­ka w cza­sach ko­lo­nial­nych;

Wiktionary

Sahib (z arab. „pan, wład­ca”) – forma ho­no­ry­fi­ka­cyj­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oto do po­ko­ju na­sze­go wci­ska się chuda po­stać umun­du­ro­wa­ne­go Hin­du­sa (…) i re­cy­tu­je słod­kim gło­sem: — Mój sahib pyta sa­hi­ba, czy sahib życzy her­ba­ty od mego sa­hi­ba?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaxʲip, AS: saχʹip

Wiktionary


sahn

[czy­taj: san] dzie­dzi­niec w me­cze­tach, oto­czo­ny zwy­kle ko­lum­na­dą lub przy­bie­ra­ją­cy formę dzie­dziń­ca wew­nętrz­ne­go kry­te­go ko­pu­łą


SJP.pl

Sahn – dzie­dzi­niec me­cze­tu, który oto­czo­ny jest ko­lum­no­wy­mi ga­le­ria­mi, a poś­rod­ku znaj­du­je się stud­nia, która służy do ry­tu­al­nej ablu­cji.

Wikipedia


said

seid, tytuł po­tom­ków Ma­ho­me­ta


SJP.pl


saignant

[czy­taj: seńJĄ] o mię­sie: krwi­sty, pół­su­ro­wy


SJP.pl


saillant

Sa­il­lant – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Puy-de-Dôme.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 268 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 15 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Sa­il­lant pla­su­je się na 586. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 524.).

Wikipedia


saimiri

rzad­ko: małpa sze­ro­ko­no­sa z ro­dzi­ny ka­pu­cy­nek; saj­mi­ri


SJP.pl


sainete

hisz­pań­ska opera ko­micz­na z XVIII wieku


SJP.pl

Sa­i­ne­te (od "saín", z łac. "sagīna" ’sadło, przys­mak’) – hisz­pań­ski ga­tu­nek dra­ma­tycz­ny, krót­kie sztu­ki ko­me­dio­we.

W XVII wieku ter­min ten sto­so­wa­no wy­mien­nie z "entremés" jako nazwę od­mia­ny in­ter­me­dium. W XVIII wieku nazwa "sa­i­ne­te" za­czę­ła oz­na­czać jed­no­ak­to­we ut­wo­ry sce­nicz­ne w for­mie obraz­ka oby­cza­jo­we­go.

Wikipedia


sainit

mi­ne­rał, od­mia­na pi­ry­tu


SJP.pl


saint-barthélemy

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. adm. te­ry­to­rium za­leż­ne Fran­cji le­żą­ce w Ma­łych An­ty­lach zaj­mu­ją­ce wyspę o tej samej naz­wie i kilka mniej­szych wy­se­pek;

 (1.2) geogr. wyspa le­żą­ca w Ma­łych An­ty­lach

Wiktionary

Saint-Barthélemy (Wspól­no­ta Saint-Barthélemy) – te­ry­to­rium za­leż­ne Fran­cji le­żą­ce w Ma­łych An­ty­lach, zaj­mu­ją­ce wyspę o tej samej naz­wie oraz kilka mniej­szych wy­se­pek. Te­ry­to­rium zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne 22 lu­te­go 2007 roku, a do tego czasu było jedną z jed­no­stek ad­mi­ni­stra­cyj­nych wcho­dzą­cych w skład Gwa­de­lu­py.

Wikipedia


saint-cloud

[czy­taj: sę klU] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Saint-Cloud – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Hauts-de-Seine. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Sek­wa­na. Mie­ści się na za­chod­nich przed­mie­ściach Pa­ry­ża, nie­ca­łe 10 ki­lo­me­trów od cen­trum.

Za­ląż­kiem mia­sta był klasz­tor za­ło­żo­ny w VI wieku przez Klo­do­al­da.

Wikipedia


saint-denis

[czy­taj: sę deni]
1. mia­sto we Fran­cji na­le­żą­ce do ze­spo­łu miej­skie­go Pa­ry­ża, le­żą­ce nad Sek­wa­ną, ze słyn­ną ba­zy­li­ką i sta­dio­nem "Stade de Fran­ce";
2. sto­li­ca Re­u­nio­nu, de­par­ta­men­tu za­mor­skie­go Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto fran­cu­skiej wyspy Re­u­nion;

 (1.2) geogr. mia­sto we Fran­cji, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na-Saint-Denis; po­ło­żo­ne w pół­noc­nej czę­ści aglo­me­ra­cji pa­ry­skiej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saint-Denis – dziel­ni­ca Mons
  • Saint-Denis – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy La Bruyère w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Namur, w okrę­gu Namur
  • Saint-Denis-We­strem – fran­cu­ska nazwa miej­sco­wo­ści Sint-De­nijs-We­strem
  • Saint-Denis – mia­sto w re­gio­nie Bur­gun­dia
  • Saint-Denis – mia­sto w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w aglo­me­ra­cji pa­ry­skiej
  • Saint-Denis – mia­sto w re­gio­nie Lang­we­do­cja-Ro­us­sil­lon, w de­par­ta­men­cie Aude
  • Saint-Denis – mia­sto w re­gio­nie Lang­we­do­cja-Ro­us­sil­lon, w de­par­ta­men­cie Gard
  • Saint-Denis – głów­ne mia­sto wyspy Re­u­nion
  • Benoît Saint Denis – za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki (MMA)
  • Saint-Denis – miej­sco­wość na Denis Is­land na Se­sze­lach
  • Saint-Denis – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Valle d’Aosta
  • Saint-Denis – ba­zy­li­ka

Wikipedia


saint-exupéry

[czy­taj: sęt-egzüpeRI albo sent-egz-ipeRI] naz­wi­sko, m.in. An­to­i­ne Saint-Exupéry (1900-1944) - pi­sarz fran­cu­ski


SJP.pl

Saint-Exupéry – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Nowa Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ży­ron­da.

Wikipedia


saint-germain-en-laye

mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Saint-Ger­ma­in-en-Laye – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Yve­li­nes, na za­chód od Pa­ry­ża. W 2016 roku po­pu­la­cja ów­czes­nej gminy wy­no­si­ła 41 749 miesz­kań­ców. Mia­sto jest sie­dzi­bą Mię­dzy­na­ro­do­we­go Sto­wa­rzy­sze­nia Służb Oz­na­ko­wa­nia Na­wi­ga­cyj­ne­go (IALA).

Wikipedia


saint-gobain

[czy­taj: sę goBĘ] fran­cu­skie przed­się­bior­stwo


SJP.pl

Saint-Go­ba­in – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Hauts-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Aisne.

We­dług da­nych na sty­czeń 2014 roku gminę za­miesz­ki­wa­ły 2373 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 79,7 osób/km².

Wikipedia


saint-louis

mia­sto w Se­ne­ga­lu


SJP.pl


saint-malo

[czy­taj: sę maLO] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Saint-Malo (bret. "Sant-Maloù") – oto­czo­na murem miej­sco­wość por­to­wa i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Bre­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ille-et-Vi­la­i­ne, po­ło­żo­na na wschod­nim brze­gu rzeki Rance, nad jej uj­ściem do ka­na­łu La Man­che.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 48 057 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 1314 osób/km² (wśród 1269 gmin Bre­ta­nii Saint-Malo pla­su­je się na 5. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 179.).

Wikipedia


saint-nazaire

Saint-Na­za­i­re (; Sant-Nazer) – mia­sto i gmina w pół­noc­no-za­chod­niej Fran­cji, w re­gio­nie Kraj Loary, w de­par­ta­men­cie Loara At­lan­tyc­ka, po­ło­żo­ne nad uj­ściem Loary do Za­to­ki Bi­skaj­skiej.

Port mor­ski, głów­ny oś­ro­dek prze­my­słu stocz­nio­we­go we Fran­cji i jeden z naj­bar­dziej zna­czą­cych w Eu­ro­pie.

Wikipedia


saint-pierre

[czy­taj: sę pje:r] sto­li­ca Saint-Pier­re i Mi­qu­e­lon


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca fran­cu­skie­go te­ry­to­rium za­leż­ne­go Saint-Pier­re i Mi­qu­e­lon;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saint-Pier­re – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Li­bra­mont-Che­vi­gny w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Luk­sem­burg, w okrę­gu Neufchâteau
  • Saint-Pier­re-Ca­pel­le – fran­cu­ska nazwa miej­sco­wo­ści Sint-Pie­ters-Ka­pel­le
  • Saint-Pier­re – gmina w re­gio­nie Al­za­cja
  • Saint-Pier­re – gmina w re­gio­nie Ower­nia
  • Saint-Pier­re – gmina w re­gio­nie Szam­pa­nia-Ar­de­ny
  • Saint-Pier­re – gmina w re­gio­nie Fran­che-Comté
  • Saint-Pier­re – gmina w re­gio­nie Midi-Pyrénées
  • Saint-Pier­re – gmina w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że
  • Saint-Pier­re – mia­sto na Mar­ty­ni­ce
  • Saint-Pier­re – mia­sto na Re­u­nio­nie
  • Saint-Pier­re-à-Arnes
  • Saint-Pier­re-d’Al­bi­gny

Wikipedia


saint-simon

[czy­taj: sę-s-iMĄ albo sen-s-iMON] naz­wi­sko, m.in. Cla­u­de Saint-Simon (1675-1755) - fran­cu­ski pa­mięt­ni­karz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Henri de Saint-Simon – so­cja­li­sta uto­pij­ny
  • Louis de Ro­uv­roy, ksią­żę de Saint-Simon – fran­cu­ski pi­sarz i autor Pa­mięt­ni­ków
  • Saint-Simon (Can­tal) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Ower­nia
  • Saint-Simon (Lot) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Midi-Pi­re­ne­je
  • Saint-Simon (Aisne) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Pi­kar­dia
  • Saint-Simon (Cha­ren­te) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Po­i­tou-Cha­ren­tes

Wikipedia


saint-tropez

[czy­taj: sę troPE] mia­sto we Fran­cji


SJP.pl

Saint-Tro­pez (wym. []) – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że, w de­par­ta­men­cie Var.

We­dług da­nych na rok 2006 gminę za­miesz­ki­wa­ło 5690 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 515 osób/km² (wśród 963 gmin re­gio­nu Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że Saint-Tro­pez pla­su­je się na 121. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 664).

Wikipedia


sainte-beuve

[czy­taj: sęt bö:w] naz­wi­sko, m.in. Char­les Au­gu­stin Sa­in­te-Beuve (1804-1869) - fran­cu­ski kry­tyk li­te­rac­ki i poeta


SJP.pl


sainte-chapelle

[czy­taj: sęt szaPEL] go­tyc­ka ka­pli­ca zam­ko­wa na wy­spie Cité w Pa­ry­żu


SJP.pl

Sa­in­te-Cha­pel­le (pol. "Świę­ta Ka­pli­ca") – dwu­kon­dy­gna­cyj­na ka­pli­ca zam­ko­wa po­ło­żo­na w cen­trum daw­nej sie­dzi­by kró­lew­skiej na wy­spie Cité w Pa­ry­żu.

Ufun­do­wa­na przez króla Fran­cji Lud­wi­ka IX jako miej­sce prze­cho­wy­wa­nia cen­nych re­lik­wii: Chry­stu­sa, z ko­ro­ną cier­nio­wą na czele, oraz świę­tych pa­tro­nów Fran­cji.

Wikipedia


saintpaulia

by­li­na z ro­dzi­ny ges­ne­rio­wa­tych; sę­po­lia, fio­łek afry­kań­ski


SJP.pl


saintsimonistka

→ sa­int­si­mo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

saintsimonista

saintsimonizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. XIX-wiecz­na dok­try­na fi­lo­zo­ficz­no-spo­łecz­na po­stu­lu­ją­ca usta­le­nie nowej struk­tu­ry spo­łecz­nej, w któ­rej znie­sio­ne by­ło­by prawo dzie­dzi­cze­nia na rzecz za­sa­dy „każ­de­mu we­dług zdol­no­ści”;

Wiktionary

Sa­int­si­mo­nizm – dok­try­na fi­lo­zo­ficz­no-spo­łecz­na pow­sta­ła w pier­wszej po­ło­wie XIX wieku. Po­stu­lu­je usta­le­nie nowej struk­tu­ry spo­łecz­nej, w któ­rej znie­sio­ne by­ło­by prawo dzie­dzi­cze­nia i obo­wią­zy­wa­ła­by za­sa­da "każ­de­mu we­dług zdol­no­ści". Sa­int­si­mo­nizm sta­no­wi jeden z nur­tów so­cja­liz­mu uto­pij­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. saintsimonista m., saintsimonistka ż.

 przym. saintsimonistyczny

 przysł. saintsimonistycznie

Wiktionary


sainz

[czy­taj: sajnc] naz­wi­sko


SJP.pl


saipan

[czy­taj: saj­pan] wyspa wul­ka­nicz­na na Oce­a­nie Spo­koj­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wyspa w ar­chi­pe­la­gu Ma­ria­nów Pół­noc­nych, w za­chod­niej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go;

 (1.2) adm. okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny Ma­ria­nów Pół­noc­nych obej­mu­ją­cy wyspy: Sa­i­pan (1.1), Maigo Fa­hang, Mañagaha i Agu­i­jan;

Wiktionary

Sa­i­pan – naj­więk­sza wyspa Ma­ria­nów Pół­noc­nych (te­ry­to­rium za­leż­ne USA) po­ło­żo­na w za­chod­niej czę­ści Oce­a­nu Spo­koj­ne­go, około 200 km na pół­noc od Guam. Znaj­du­je się tu sto­li­ca te­ry­to­rium – Ca­pi­tol Hill. Wyspa sta­no­wi, wraz z wyspą Agu­i­jan jeden z okrę­gów ad­mi­ni­stra­cyj­nych Ma­ria­nów Pół­noc­nych – Sa­i­pan.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na Sa­i­pa­nie leży Ca­pi­tol Hill, sto­li­ca Ma­ria­nów Pół­noc­nych.

Wiktionary


saj

naz­wi­sko


SJP.pl

SAJ ("Spe­ci­jal­na Antiteroristička Je­di­ni­ca", pol. "Spe­cjal­na Jed­nost­ka An­ty­ter­ro­ry­stycz­na") – głów­na serb­ska jed­nost­ka spe­cjal­na, sfor­mo­wa­na 18 grud­nia 1978 z roz­ka­zu Ra­do­va­na Stojičicia Badžy, który zo­stał jej pier­wszym do­wód­cą.

Jed­nost­ka pod­po­rząd­ko­wa­na jest do­wód­cy serb­skich od­dzia­łów spe­cjal­nych po­li­cji.

Wikipedia


sajan

daw­niej:
1. męski ob­ci­sły kaf­tan z prze­dłu­żo­nym sta­nem w kształ­cie krót­kiej spód­ni­cy, no­szo­ny w Eu­ro­pie do XVII wieku przez ry­ce­rzy i dwo­rzan;
2. płaszcz, strój odś­więt­ny


SJP.pl

Sajan (wł. "sa­io­ne" od "saio" – płaszcz żoł­nier­ski, habit) – ro­dzaj kaf­ta­na, ubiór męski roz­po­wszech­nio­ny w epoce re­ne­san­su.

Pow­sta­ły we Wło­szech we wczes­nym okre­sie re­ne­san­su, pod­sta­wo­wy wierzch­ni ubiór męski, na­kła­da­ny na cien­ką ko­szu­lę (zwy­kle z nie­wiel­ki­mi kry­za­mi wokół szyi i dłoni).

Wikipedia


sajany

daw­niej:
1. męski ob­ci­sły kaf­tan z prze­dłu­żo­nym sta­nem w kształ­cie krót­kiej spód­ni­cy, no­szo­ny w Eu­ro­pie do XVII wieku przez ry­ce­rzy i dwo­rzan;
2. płaszcz, strój odś­więt­ny


SJP.pl

Sa­ja­ny – sy­stem gór­ski w Azji po­ło­żo­ny w więk­szej czę­ści na te­ry­to­rium Rosji oraz w małej czę­ści na te­ry­to­rium Mon­go­lii. Roz­cią­ga się od Ał­ta­ju na za­cho­dzie do je­zio­ra Baj­kał na wscho­dzie.

Sa­ja­ny są gó­ra­mi fał­do­wy­mi pow­sta­ły­mi w oro­ge­ne­zie ka­le­doń­skiej, a kil­ka­krot­nie od­mła­dza­ny­mi w her­cyń­skiej i al­pej­skiej. Zbu­do­wa­ne z pre­kam­bryj­skich skał zme­ta­mor­fi­zo­wa­nych (gnej­sy, łupki kry­sta­licz­ne, kwar­cy­ty) i dol­no­pa­le­o­zo­icz­nych skał osa­do­wych (łupki, pia­skow­ce, mar­gle) z czę­sty­mi in­truz­ja­mi gra­ni­tów.

Wikipedia


sajański

przy­miot­nik od: Sa­ja­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ja­na­mi, do­ty­czą­cy Sa­ja­nów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajany nmos.

Wiktionary


sajchania

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów


SJP.pl

Saj­cha­nia ("Sa­i­cha­nia") – ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny an­ky­lo­za­u­rów (An­ky­lo­sa­u­ri­dae) ży­ją­ce­go w póź­nej kre­dzie na te­re­nie dzi­siej­szej Azji.

Wikipedia


sajczyce

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saj­czy­ce – osada leśna wsi Stań­ków, w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Chełm
  • Saj­czy­ce – znie­sio­na osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Chełm
  • Saj­czy­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Sawin

Wikipedia


sajda

mia­sto w Li­ba­nie; Sydon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Li­ba­nie, Sydon

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sajda – ro­dzaj owa­dów z rzędu plusk­wia­ków
  • sajda, ina­czej sajka, dor­szyk po­lar­ny (Bo­re­o­ga­dus saida) – ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych
  • Sajda – ina­czej Sydon – mia­sto w Li­ba­nie
  • Sajda – mia­sto w Syrii, w mu­ha­fa­zie Dara
  • Sajda – miej­sco­wość w Syrii, w mu­ha­fa­zie Al-Ku­naj­ti­ra
  • Sajda – wieś w Pa­le­sty­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­ra­wa­na zmie­rza­ła do Sajdy nad Mo­rzem Śró­dziem­nym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sydon

Wiktionary


sajdacznik

żoł­nierz uz­bro­jo­ny w sa­haj­dak; łucz­nik; sa­haj­dacz­nik


SJP.pl


sajdaczny

przmiot­nik od: saj­dak


SJP.pl


sajdak

daw­niej: fu­te­rał z łu­kiem i koł­czan ze strza­ła­mi; sa­haj­dak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) koł­czan na strza­ły,

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saj­dak – szczyt w Gó­rach Wał­brzy­skich
  • saj­dak – fu­te­rał na łuk i strza­ły
  • Da­riusz Saj­dak
  • Jan Saj­dak
  • Wie­sław Saj­dak – pol­ski pię­cio­bo­i­sta no­wo­czes­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To wów­czas zna­la­zły się w Pol­sce wspa­nia­łe koń­skie rzędy, ko­bier­ce, dy­wa­ny, róż­ne­go ro­dza­ju uz­bro­je­nie ochron­ne, łuki z saj­da­ka­mi, broń palna i siecz­na - w tym rów­nież tu­rec­kie i per­skie sza­ble.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tuł, sahajdak, kołczan

Wiktionary


sajerz

in­dy­wi­du­a­lizm: rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się wy­ro­bem sai (wło­skiej, cien­kiej, lek­kiej ma­te­ryj­ki, mod­nej w dobie re­ne­san­su)


SJP.pl


sajewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sajgon

slan­go­wo:
1. be­zład, chaos;
2. awan­tu­ra, bi­ja­ty­ka; roz­ró­ba


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. sy­tu­a­cja ce­chu­ją­ca się nie­po­rząd­kiem, w któ­rej wiele zda­rzeń na­stę­pu­je rów­no­cze­śnie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saj­gon (obec­nie Ho Chi Minh) – mia­sto w Wiet­na­mie
  • Saj­gon – sta­cja ko­le­jo­wa w ww. mie­ście
  • Saj­gon – rzeka w Wiet­na­mie
  • Saj­gon – ame­ry­kań­ski dra­mat wo­jen­ny z 1988 roku
  • „Saj­gon” – nie­o­fi­cjal­na nazwa ka­wiar­ni funk­cjo­nu­ją­cej w la­tach 1964–1989 przy le­nin­gradz­kiej re­sta­u­ra­cji „Mosk­wa”

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Sajgon mrz., sajgończyk mos., sajgonka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chaos

Wiktionary


sajgonka

po­tra­wa kuch­ni wiet­nam­skiej, nie­du­ży na­le­śnik z cia­sta ry­żo­we­go na­dzie­wa­ny mię­sem i wa­rzy­wa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Saj­go­nu

 (1.2) kulin. ry­żo­wy na­le­śnik na­dzie­wa­ny wa­rzy­wa­mi i in­ny­mi skład­ni­ka­mi;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jedną saj­gon­ką nikt się je­szcze nie na­jadł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: sajˈɡɔ̃nka, AS: sai ̯gõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajgon mrz., sajgon mrz., sajgończyk mos.

 przym. sajgoński

Wiktionary


sajgończyk

miesz­ka­niec Saj­go­nu (nazwa wiet­nam­skie­go mia­sta Ho Chi Minh do roku 1976)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Saj­go­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas wy­ciecz­ki bę­dzie można skosz­to­wać ulu­bio­nych po­traw saj­goń­czy­ków i po­ob­ser­wo­wać ich życie co­dzien­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajgon m., sajgon m.

:: fż. sajgonka ż.

 przym. sajgoński

Wiktionary


sajgoński

przy­miot­nik od: Saj­gon


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Saj­go­nem, do­ty­czą­cy Saj­go­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sajgon mrz., sajgończyk mos., sajgonka ż.

Wiktionary


sajka

ryba z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych; dor­szyk po­lar­ny


SJP.pl

Sajka, dor­szyk po­lar­ny, sajda ("Bo­re­o­ga­dus saida") – ga­tu­nek mor­skiej ryby dor­szoksz­tałt­nej z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Bo­re­o­ga­dus". Po­ła­wia­ny go­spo­dar­czo. Lo­kal­nie wy­ko­rzy­sty­wa­ny jest jako karma dla psów za­przę­go­wych.

Wikipedia


sajkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sajkowiec

śro­do­wi­sko­wo: przed­sta­wi­ciel sub­kul­tu­ry mło­dzie­żo­wej ak­tyw­nej w Pol­sce w la­tach 1981-85, no­szą­cy długą grzyw­kę za­cze­sa­ną na bok i bar­dzo ele­ganc­kie ubra­nie; po­pers, pop­pers


SJP.pl


sajkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


sajmiri

małpa sze­ro­ko­no­sa z ro­dzi­ny ka­pu­cy­nek; sa­i­mi­ri


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. mała małpa wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

Wiktionary

Saj­mi­ri (Sa­i­mi­ri­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny płak­so­wa­tych (Ce­bi­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kolor futra na grzbie­cie saj­mi­ri przy­po­mi­na brud­ną oliw­kę.

Wiktionary


sajno

nazwa dwóch je­zior w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sajno – je­zio­ro na Rów­ni­nie Au­gu­stow­skiej, w woj. pod­la­skim, w pow. au­gu­stow­skim, w gmi­nie Au­gu­stów;
  • Sajno – je­zio­ro na Kra­i­nie Wiel­kich Je­zior Ma­zur­skich, w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Orzysz

Wikipedia


sajonara

z ja­poń­skie­go: do wi­dze­nia, że­gnaj; sa­y­o­na­ra


SJP.pl


sajra

mała ryba mor­ska z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Sajra ("Co­lo­la­bis saira") – ga­tu­nek dra­pież­nej, mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ma­kre­lo­szo­wa­tych (Scom­be­re­so­ci­dae).

Wikipedia


sajudis

li­tew­ski ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny


SJP.pl


sajówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Sa­jów­ka w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Sa­jów­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Sła­wa­ty­cze.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


sak

1. sieć na ryby w kształ­cie worka;
2. sidło, po­trzask na ptaki;
3. prze­no­śnie: pu­łap­ka, po­trzask;
4. prze­sta­rza­le: torba po­dróż­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ryb. sieć na ryby w for­mie worka roz­pię­te­go na ka­błą­kach;

 (1.2) sidło na ptaki

 (1.5) daw. ro­dzaj lek­kie­go pła­szcza mę­skie­go

 (1.6) daw. długi kap­tur no­szo­ny przez bract­wa re­li­gij­ne

 (1.7) daw. wy­pra­wio­na skóra cie­lę­ca

Wiktionary

Sak (od ang., niem. "sack" – worek), (po sta­ro­pol­sku "żoch") – sieć na ryby w kształ­cie worka, roz­pię­te­go na obrę­czach. Wy­ko­rzy­stu­je się głów­nie w ry­bo­łów­stwie je­zio­ro­wym. Saki czę­sto uży­wa­ne są przez kłu­sow­ni­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sak, AS: sak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakwa ż., sakiewka ż., sakpalto n.

:: zdrobn. saczek m.

 przym. sakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. czyżyniec

 (1.3) wór, worek, miech, torba

 (1.5) sakpalto

Wiktionary


sakai

mia­sto w Ja­po­nii


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sakai – mia­sto pre­fek­tu­rze Ōsaka
  • Sakai – mia­sto pre­fek­tu­rze Fukui
  • Sakai – mia­sto na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Iba­ra­ki
  • Sakai – ja­poń­ski ród
  • Pro­win­cja Sakai – hi­sto­rycz­na pro­win­cja
  • Izumi Sakai – ja­poń­ska pio­sen­kar­ka J-po­po­wa i au­tor­ka tek­stów
  • Sakai Pro­ject – ot­war­te opro­gra­mo­wa­nie, two­rzo­ne i utrzy­my­wa­ne przez spo­łecz­ność

Wikipedia


sake

ro­dzaj wódki wy­ra­bia­nej z ryżu, ko­ja­rzo­ny z Ja­po­nią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski lub ni­ja­ki

 (1.1) spoż. ja­poń­ski ry­żo­wy napój al­ko­ho­lo­wy, po­da­wa­ny tra­dy­cyj­nie na go­rą­co;

Wiktionary

Sake (jap. 日本酒 nihon-shu; dosł. „ja­poń­ski tru­nek”) – tra­dy­cyj­ny ja­poń­ski napój al­ko­ho­lo­wy przy­go­to­wy­wa­ny z ryżu. Pow­sta­je po­przez fer­men­ta­cję ryżu ska­żo­ne­go wcze­śniej grzy­bem "Asper­gil­lus ory­zae". Za­war­tość al­ko­ho­lu mie­ści się w gra­ni­cach 13–17%. W ję­zy­ku ja­poń­skim słowo "sake" (酒) od­no­sić się może do róż­nych na­pó­jów al­ko­ho­lo­wych: tych rdzen­nych, ale także do piwa, whi­sky czy wina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (Mistrz Su­gi­no) wie­czo­ra­mi lubił usiąść w gro­nie ucz­niów i przy sake śpie­wał bal­la­dy sa­mu­raj­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsakɛ, AS: sake

Wiktionary


saki

drob­na małpa sze­ro­ko­no­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) daw. ro­dzaj gry to­wa­rzy­skiej

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: sak

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Saki, wła­ści­wie Hec­tor Hugh Munro – pi­sarz an­giel­ski
  • Gökhan Saki – tu­rec­ki kick-boxer
  • saki (Pit­he­cia) – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych
  • saki, mał­pecz­ki (Pit­he­cii­nae) – po­dro­dzi­na małp sze­ro­ko­no­sych
  • Saki – ja­poń­ska manga
  • Saki – imię
  • Saki – część wsi Maj­dan Wiel­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Kras­no­bród
  • Saki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Bielsk Pod­la­ski
  • Saki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Kle­szcze­le
  • Saki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Narew
  • Saki – dawna nazwa wsi Lu­cią­ża w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Płoty
  • Saki – dawna gro­ma­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nawet i ci, któ­rzy bez pie­nię­dzy, tylko dla roz­ryw­ki chcie­li się za­ba­wić, po­rzu­ci­li daw­niej­sze saki, sza­chy i war­ca­by jako żmud­ne i me­lan­cho­licz­ne, a wzię­li się do kart.

Wiktionary


sakieweczka

zdrob­nie­nie od: sa­kiew­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: sa­kiew­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakiewka ż.

Wiktionary


sakiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


sakiewka

wo­re­czek na pie­nią­dze; sakwa, kiesa, trzos, trzo­sik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­dłuż­ny wo­re­czek na pie­nią­dze;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sa­kiew­ka – po­dłuż­ny wo­re­czek na pie­nią­dze
  • Sa­kiew­ka – opo­wia­da­nie Ho­no­riu­sza Bal­za­ka (1832)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. sak mrz., sakwa ż., sakieweczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kabza, kaleta, kaletka, kiesa, kieska, mieszek, sakwa, trzos

Wiktionary


sakiewkowy

→ sa­kiew­ka


SJP.pl

Patrz:

sakiewka

sakijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ka­mi, do­ty­czą­cy Saków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język sa­kij­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sakowie lm m.

Wiktionary


sakkadowy

ruchy sak­ka­do­we - mi­mo­wol­ne ruchy oka wy­ko­ny­wa­ne pod­czas ob­ser­wo­wa­nia obiek­tów; ruchy sko­ko­we


SJP.pl


sakkara

Sak­ka­ra (‏سقارة,‎ wy­mo­wa egip­ska []) – miej­sco­wość w Egip­cie po­ło­żo­na na po­łud­nie od Kairu i na za­chód od Mem­fis. Nazwa po­cho­dzi od So­ka­ra (So­ka­ri­sa), bó­stwa opie­ku­ją­ce­go się ne­kro­po­lią.

W Sak­ka­rze znaj­du­je się sta­ro­żyt­na ne­kro­po­lia nad miej­scem po­chów­ku kró­lów naj­star­szych dy­na­stii i do­stoj­ni­ków pań­stwo­wych. Moż­li­we, że na jej te­re­nie po­cho­wa­ny był pier­wszy znany król Egip­tu Nar­mer.

Wikipedia


sakla

chata gó­ra­li ka­u­ka­skich o pła­skim dachu zbu­do­wa­na z ka­mie­nia, drew­na lub gliny


SJP.pl

Sakla – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Sa­re­ma, w gmi­nie Val­ja­la.

Wikipedia


saklawi

1. od­mia­na konia arab­skie­go o zwar­tej, moc­nej bu­do­wie;
2. koń tej od­mia­ny


SJP.pl


sakmar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi wiek ci­su­ra­lu (wczes­ne­go permu), trwa­ją­cy 294,6 – 284,4 mi­lio­nów lat temu;

Wiktionary

Sak­mar (ang. "Sak­ma­rian")

Nazwa po­cho­dzi od rzeki Sak­ma­ry – do­pły­wu Uralu (Ural Po­łud­nio­wy, Rosja).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsakmar, AS: sakmar

Wiktionary


sakmara

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w za­chod­niej Rosji, na te­re­nie Basz­kor­to­sta­nu i ob­wo­du oren­bur­skie­go, pra­wo­stron­ny do­pływ Uralu;

Wiktionary

Sak­ma­ra (ros. Сакмара) – rzeka w za­chod­niej Rosji, na te­re­nie Basz­kor­to­sta­nu i ob­wo­du oren­bur­skie­go, pra­wo­stron­ny do­pływ Uralu.

Rzeka ma swoje źró­dło na wschod­nich zbo­czach pasma gór­skie­go Urał­tau (część Uralu Po­łud­nio­we­go). Jej dłu­gość wy­no­si 798 km, a po­wierzch­nia do­rze­cza – 30 200 km². Rzeka za­ma­rza w okre­sie od li­sto­pa­da do kwiet­nia, a od kwiet­nia do czerw­ca wy­le­wa. W dol­nym biegu jest że­glow­na. Jej głów­ny­mi do­pły­wa­mi są Zi­ła­ir, Bol­szoj Ik i Sał­mysz.

Wikipedia


sako

worek wy­peł­nio­ny kul­ka­mi sty­ro­pia­no­wy­mi, uży­wa­ny jako fotel lub le­żan­ka


SJP.pl

Sako – sie­dzi­sko w po­sta­ci worka wy­peł­nio­ne­go kul­ka­mi z po­li­sty­re­nu. Jego cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną jest to, że do­pa­so­wu­je się do kształ­tu ciała.

Mebel zo­stał stwo­rzo­ny w 1968 roku przez trzech wło­skich pro­jek­tan­tów: Piero Gat­tie­go, Ce­sa­re'a Pa­o­li­nie­go i Fran­co Te­o­do­ro.

Wikipedia


sakos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. wierzch­nia szata li­tur­gicz­na bi­sku­pów obrząd­ków wschod­nich, kro­jo­na na kształt tu­ni­ki z sze­ro­ki­mi rę­ka­wa­mi, za­kła­da­na na pod­sa­kos­nik;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wyż­sze du­cho­wień­stwo pol­skie i ru­skie odz­na­cza­ły dy­stynk­to­rya ka­no­ni­cze i łań­cu­chy, bi­sku­pów krzy­że, pier­ście­nie, ru­skich zaś kry­ją­ca ich głowę sko­fia, świet­ne ko­lo­ry albo pur­pu­ra, pię­kne ame­flo­ry, sa­ko­sy.

 (1.1) Ba­ra­no­wicz Ła­zarz (…) Bi­sku­pem zaś będąc, (…) przy­o­zdo­bio­ny był ty­tu­łem i sa­ko­sem ar­cy­bi­sku­pim.

 (1.1) Ko­lej­ną część sche­dy po Do­zy­te­u­szu sta­no­wi­ły pa­ra­men­ty li­tur­gicz­ne oraz in­sy­gnia jego wła­dzy jako me­tro­po­li­ty Moł­da­wii. (…) Do nich za­li­czyć na­le­ży szaty li­tur­gicz­ne (omo­fo­ry, sa­ko­sy, na­rak­wi­ce, ipo­li­ce)….

 (1.1) Tak więc tro­nu­ją­cy Chry­stus Pan­to­kra­tor (il. 60) umie­szczo­ny jest w cen­trum kom­po­zy­cji De­e­sis. (…) Ubra­ny w strój bi­sku­pi — czer­wo­ny sakos, biały omo­fo­rion, na gło­wie czer­wo­na mitra zwień­czo­na krzy­żem.

 (1.1) Na pa­miąt­kę zjed­no­cze­nia kazał pa­pież bić me­da­le a Hi­pa­ce­go pra­ła­tem asy­sten­tem mia­no­wał, poz­wo­lił mu w Sa­ko­sie me­tro­po­li­tal­nym li­tur­gię od­pra­wiać…

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. sakkos

Wiktionary


sakowate

o ce­chach sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl

Sa­ko­wa­te (Pit­he­cii­dae) – ro­dzi­na na­drzew­nych ssa­ków na­czel­nych No­we­go Świa­ta z in­fra­rzę­du mał­poksz­tałt­nych (Si­mii­for­mes) obej­mu­ją­ca ga­tun­ki okre­śla­ne naz­wa­mi titi, saki i ua­ka­ri, wcze­śniej za­li­cza­ne do ro­dzi­ny płak­so­wa­tych (Ce­bi­dae).

Wikipedia


sakowaty

o ce­chach sa­ko­wa­tych (ro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


sakowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ma­ciej Sa­ko­wicz (zm. 1662) – wo­je­wo­da smo­leń­ski, mar­sza­łek Try­bu­na­łu Głów­ne­go Wiel­skie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go
  • Ali­cja Sa­ko­wicz (ur. 1988) – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • An­drzej Sa­ko­wicz (XX–XXI w.) – pol­ski praw­nik kar­ni­sta
  • Anna Sa­ko­wicz (ur. 1972) – pol­ska dzien­ni­kar­ka i pi­sar­ka
  • An­to­ni Sa­ko­wicz (1895–1982) – so­wiec­ko-bia­ło­ru­ski żoł­nierz, ge­ne­rał Lu­do­we­go Woj­ska Pol­skie­go
  • Boh­dan An­drusz­ko­wicz Sa­ko­wicz (zm. 1491) – bojar li­tew­ski, dzia­łacz po­li­tycz­ny
  • Eu­ge­niusz Sa­ko­wicz (ur. 1958) – pol­ski te­o­log ka­to­lic­ki, re­li­gioz­naw­ca
  • He­le­na Sa­ko­wi­czów­na (Sa­ko­wicz) – pol­ska har­cer­ka
  • Jo­an­na Sa­ko­wicz (ur. 1984) – pol­ska te­ni­sist­ka
  • Ka­sjan Sa­ko­wicz (1578–1647) – dzia­łacz cer­kiew­ny, te­o­log, pi­sarz po­le­mi­sta
  • Ka­zi­mierz Sa­ko­wicz (1899–1944) – pol­ski dzien­ni­karz, ofi­cer i czło­nek ruchu oporu
  • Kry­sty­na Sa­ko­wicz (ur. 1950) – pol­ska pi­sar­ka

Wikipedia


sakowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hel­mut Sa­kow­ski – nie­miec­ki pi­sarz, dra­ma­turg, czło­nek par­la­men­tu
  • Ju­liusz Sa­kow­ski – pol­ski dy­plo­ma­ta, wy­daw­ca, fe­lie­to­ni­sta i ese­i­sta

Wikipedia


sakowy

przy­miot­nik od: sak (sieć na ryby w kształ­cie worka), np. sieć sa­ko­wa


SJP.pl


sakpalto

dawny męski płaszcz wio­sen­ny lub letni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. gw-pl|War­sza­wa. luźny, skró­co­ny płaszcz męski z dwu­rzę­do­wym za­pię­ciem, no­szo­ny głów­nie wios­ną albo latem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ubra­ny był w sze­ro­kie, wyk­wint­ne, lek­kie sak­pal­to, w jasne let­nie spod­nie, i w ogóle wszyst­ko, co miał na sobie, było ele­ganc­kie, wy­god­ne i pro­sto z igły.

 (1.1) Ob­ser­wo­wał z da­le­ka, gdy me­ce­nas wy­szedł z ka­wiar­ni, do­brze wi­docz­ny w swym ele­ganc­kim be­żo­wym sak­pal­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sak mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sak

Wiktionary


sakra

sacra (rza­dziej);
1. w re­li­gioz­naw­stwie: uro­czy­stość świę­ceń du­chow­nych, zwła­szcza bi­sku­pich;
2. w hi­sto­rii: na­ma­szcze­nie mo­nar­chy w cza­sie ko­ro­na­cji


SJP.pl

Sakra ( sacra r.ż. od "sacer" „świę­ty”) – świę­ce­nia du­chow­ne w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich. Ter­min ten naj­czę­ściej do­ty­czy świę­ceń bi­sku­pich. Nieg­dyś sakrę na­da­wa­no nowo wy­bra­nym kró­lom, w for­mie na­ma­szcze­nia na sta­no­wi­sko.

Pro­ces na­da­nia sakry bi­sku­piej w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim.

Wikipedia


sakralizacja

1. uś­wię­ca­nie, na­da­wa­nie cze­muś cech re­li­gij­nych;
2. wada krę­go­słu­pa po­le­ga­ją­ca na zro­śnię­ciu pią­te­go kręgu lędź­wio­we­go z ko­ścią krzy­żo­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. na­da­nie re­li­gij­ne­go cha­rak­te­ru oso­bom, przed­mio­tom lub zja­wi­skom sfery świec­kiej; okre­śle­nie sto­so­wa­ne w re­li­gioz­naw­stwie zwła­szcza wobec in­sty­tu­cji spo­łecz­nych

 (1.2) med. wada wro­dzo­na krę­go­słu­pa, która po­le­ga na czę­ścio­wym lub cał­ko­wi­tym ze­spo­le­niu pią­te­go kręgu lędź­wio­we­go z ko­ścią krzy­żo­wą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­kra­li­za­cja (re­li­gioz­naw­stwo) (łac. sa­cra­lis – sa­kral­ny) – na­da­nie cech re­li­gij­nych zja­wi­skom po­za­re­li­gij­nym; uś­wię­ce­nie.
  • Sa­kra­li­za­cja (me­dy­cy­na) (łac. os sa­crum kość krzy­żo­wa) – wada wro­dzo­na krę­go­słu­pa, po­le­ga­ją­ca na cał­ko­wi­tym lub czę­ścio­wym ze­spo­le­niu pią­te­go kręgu lędź­wio­we­go z ko­ścią krzy­żo­wą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsakralʲiˈzat͡sʲja, AS: sakralʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zakonsekrowanie n., sacrum n., sakrament m., sakralizowanie n., sakralność ż., sakra ż., sakramentka ż.

 czas. sakralizować ndk.

 przym. sakralny, sakramentalny, sakramencki

 przysł. sakralnie, sakramentalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uświęcenie

Wiktionary


sakralizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­kra­li­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralność ż., niesakralizowanie n., sakralizacja ż.

 czas. sakralizować ndk.

 przym. sakralny

Wiktionary


sakralizować

na­da­wać re­li­gij­ny cha­rak­ter zja­wi­skom po­za­re­li­gij­nym; uś­wię­cać, czy­nić re­li­gij­nym


SJP.pl


sakralność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest sa­kral­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralizacja ż., sakralizowanie n.

 przym. sakralny

 przysł. sakralnie

Wiktionary


sakralny

do­ty­czą­cy kultu re­li­gij­ne­go, poś­wię­co­ny kul­to­wi re­li­gij­ne­mu, np. bu­dow­la, sztu­ka, li­te­ra­tu­ra sa­kral­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z kul­tem re­li­gij­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkralnɨ, AS: sakralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralność ż., sakralizowanie n., sakralizacja ż., sakrament, sacrum

 przym. sakramentalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kościelny, religijny

Wiktionary


sakramencki

po­tocz­nie, w wyz­wi­skach: ma­ją­cy dia­bel­ski cha­rak­ter; nie­go­dzi­wy, prze­klę­ty, dia­bel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­klę­ty, strasz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakralizacja ż.

Wiktionary


sakramencko

przy­słó­wek

 (1.1) nie­sa­mo­wi­cie, strasz­nie

Wiktionary


sakrament

w chrze­ści­jań­stwie: obrzęd li­tur­gicz­ny czy­nią­cy czło­wie­ka uczest­ni­kiem życia Bo­że­go, znak nie­wi­dzial­nej łaski Bożej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. w chrze­ści­jań­stwie obrzęd re­li­gij­ny uwa­ża­ny za znak lub spo­sób prze­ka­za­nia łaski Bożej;

Wiktionary

Sa­kra­ment ( "sa­cra­men­tum"; koine i gr. bi­zant. μυστήριον, mystērion; таинство, ta­in­stwo) – w chrze­ści­jań­stwie obrzęd re­li­gij­ny ro­zu­mia­ny jako wi­dzial­ny znak lub spo­sób prze­ka­za­nia łaski Bożej, usta­no­wio­ny, zgod­nie z wiarą, przez Chry­stu­sa. W tra­dy­cji wschod­niej chrze­ści­jań­stwa sa­kra­men­ty na­zy­wa się „ta­jem­ni­ca­mi”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­ło­że­ni po­win­ni zo­sta­wić swoim pod­wład­nym na­leż­ną wol­ność w za­kre­sie ko­rzy­sta­nia z sa­kra­men­tu po­ku­ty i kie­row­nict­wa du­cho­we­go, z za­cho­wa­niem wszak­że dy­scy­pli­ny in­sty­tu­tu.

 (1.1) Sy­pa­nia głów po­pio­łem w Środę Po­piel­co­wą nie za­li­cza się do sa­kra­men­tów Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃nt, AS: sakrãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. sakramentalny, sakralny

 przysł. sakramentalnie

 rzecz. sakramentarz mrz., sakramentka ż., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

Wiktionary


sakramentale

usta­no­wio­ny przez Ko­ściół znak świę­ty, oz­na­cza­ją­cy i spra­wia­ją­cy du­cho­we skut­ki, np. po­piół, palma


SJP.pl


sakramentalia

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kośc. przed­mio­ty lub czyn­no­ści ofia­ro­wy­wa­ją­ce wier­nym skut­ki du­cho­we i cie­les­ne na wzór sa­kra­men­tów;

Wiktionary

Sa­kra­men­ta­lia (łac. "sa­cra­men­ta­lia", l. poj. "sa­cra­men­ta­le", ew. "sa­cra­men­ta­lium") – w ka­to­li­cyz­mie i pra­wo­sła­wiu przed­mio­ty lub czyn­no­ści, które z pew­nym po­do­bień­stwem do sa­kra­men­tów oz­na­cza­ją skut­ki du­cho­we, cie­les­ne, uz­dra­wia­ją­ce; przed­mio­ty lub czyn­no­ści o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym zbli­żo­ne w swym zna­cze­niu do sa­kra­men­tów, któ­ry­mi Ko­ściół po­słu­gu­je się do osią­gnię­cia okre­ślo­nych skut­ków na­tu­ry du­cho­wej i innej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­te­stan­tyzm odrzu­ca ist­nie­nie sa­kra­men­ta­liów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz., sakra ż.

 przym. sakramentalny

 przysł. sakramentalnie

Wiktionary


sakramentalium

w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: obrzęd li­tur­gicz­ny (bło­go­sła­wień­stwo, poś­wię­ce­nie itp.) albo słu­żą­cy temu obrzę­do­wi przed­miot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. przed­miot lub czyn­ność ofia­ro­wy­wa­ją­ce wier­nym skut­ki du­cho­we i cie­les­ne na wzór sa­kra­men­tów;

Wiktionary


sakramentalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) rel. na mocy sa­kra­men­tu

 (1.2) w spo­sób wy­ma­ga­ny przez zwy­czaj lub tra­dy­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­ściół, który jak matka nosił sa­kra­men­tal­nie w swoim łonie chrze­ści­ja­ni­na pod­czas jego ziem­skiej piel­grzym­ki, to­wa­rzy­szy mu na końcu jego drogi, by oddać go w ręce Ojca.

 (1.2) Roz­mo­wę za­koń­czy­li­śmy sa­kra­men­tal­nie, po­da­jąc sobie dło­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ, AS: sakramẽntalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

 przym. sakramentalny

Wiktionary


sakramentalność

→ sa­kra­men­tal­ny


SJP.pl

Patrz:

sakramentalny

sakramentalny

1. w te­o­lo­gii: taki, który ma moc sa­kra­men­tu, zo­stał uzy­ska­ny po­przez sa­kra­ment, np. zwią­zek sa­kra­men­tal­ny;
2. po­tocz­nie: zgod­ny ze zwy­cza­jem, uś­wię­co­ny tra­dy­cją, np. sa­kra­men­tal­ne py­ta­nie; tra­dy­cyj­ny, zwy­cza­jo­wy, utar­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z sa­kra­men­tem, do­ty­czą­cy sa­kra­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wró­cić do sa­kra­men­tal­ne­go mał­żon­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkrãmɛ̃ntalnɨ, AS: sakramẽntalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament m., sakralizacja ż., sakramentalia nmos.

 przysł. sakramentalnie

 przym. sakralny

Wiktionary


sakramentarz

we wczes­nym śred­nio­wie­czu: księ­ga li­tur­gicz­na z naj­waż­niej­szy­mi tek­sta­mi czy­ta­ny­mi przez ka­pła­na w cza­sie ce­le­bra­cji mszy; sa­cra­men­ta­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. dawna księ­ga li­tur­gicz­na w uży­ciu przed pow­sta­niem msza­łu;

Wiktionary

Sa­kra­men­tarz – księ­ga li­tur­gicz­na uży­wa­na przed pow­sta­niem msza­łu. Za­wie­ra­ła mod­lit­wy i ce­re­mo­nie li­tur­gicz­ne Mszy oraz sza­fo­wa­nia sa­kra­men­tów.

Sa­kra­men­tarz spra­wo­wał jed­no­cze­śnie rolę pon­ty­fi­ka­łu, Ry­tu­a­łu Rzym­skie­go i msza­łu, cho­ciaż nie za­wie­rał mod­litw na wej­ście, gra­du­a­łów, epi­sto­ły, Ewan­ge­lii, of­fer­to­rium, ani mod­litw na ko­mu­nię. Za­wie­rał za to czę­ści:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsza re­dak­cja sa­kra­men­ta­rza, tzw. sa­kra­men­tarz ge­laz­jań­ski, po­cho­dzi od pa­pie­ża Ge­laz­ju­sza I, który zmarł w 496.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz.

Wiktionary


sakramentka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. mnisz­ka be­ne­dyk­tyn­ka z za­ło­żo­ne­go w 1653 przez Cat­he­ri­ne de Bar ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia kla­u­zu­ro­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wstą­pie­niu do miej­sco­we­go klasz­to­ru sióstr sa­kra­men­tek przy­ję­ła imię Ifi­ge­nia od św. Ma­te­u­sza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakrament mrz., sakralizacja ż.

Wiktionary


sakramentologia

w te­o­lo­gii: dział dog­ma­ty­ki, któ­re­go przed­mio­tem badań są sa­kra­men­ty


SJP.pl

Sa­kra­men­to­lo­gia (lub te­o­lo­gia sa­kra­men­tal­na) – dział te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej, dy­scy­pli­na te­o­lo­gicz­na i fi­lo­zo­ficz­na pro­wa­dzą­ca sy­ste­ma­tycz­ną re­flek­sję, ba­da­nie i wy­ja­śnia­nie sa­kra­men­tal­ne­go wy­mia­ru życia Ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go. Jest to sub­dy­scy­pli­na te­o­lo­gii dog­ma­tycz­nej (na­le­żą­cej z kolei do ob­sza­ru te­o­lo­gii sy­ste­ma­tycz­nej), wy­ko­rzy­stu­ją­ca także po­dej­ście li­tur­gicz­ne.

Wikipedia


sakrobiznes

dzia­łal­ność go­spo­dar­cza zwią­za­na z kul­tem re­li­gij­nym, zwła­szcza han­del de­wo­cjo­na­lia­mi


SJP.pl

Sa­kro­biz­nes – wszel­ka ak­tyw­ność, w któ­rej dzia­łal­ność re­li­gij­na (sa­kral­na) spla­ta się ze sferą zwy­cza­jo­wo uz­na­wa­ną za świec­ką, zwró­co­ną ku celom prag­ma­tycz­nym i/lub nie zwią­za­nym ze spra­wa­mi wiary i re­li­gii. Może to być więc wy­ko­rzy­sty­wa­nie dzia­łal­no­ści re­li­gij­nej lub na­wią­zy­wa­nie do re­li­gii w celu uzy­ski­wa­nia skut­ków po­za­re­li­gij­nych jak i dzia­ła­nie w sfe­rze po­za­re­li­gij­nej na­kie­ro­wa­ne na uzy­ska­nie skut­ków zwią­za­nych z daną re­li­gią.

Wikipedia


sakrokicz

kicz o cha­rak­te­rze re­li­gij­nym, np. ot­wie­racz do piwa z wi­ze­run­kiem Je­zu­sa


SJP.pl


sakroturysta

osoba zwie­dza­ją­ca miej­sca kultu re­li­gij­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) neol. tu­ry­sta uczest­ni­czą­cy w sa­kro­tu­ry­sty­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsakrɔtuˈrɨsta, AS: sakroturysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakroturystyka ż.

:: fż. sakroturystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pielgrzym, pątnik

Wiktionary


sakroturystyka

zwie­dza­nie miejsc kultu re­li­gij­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) neol. rel. tu­ryst. tu­ry­sty­ka uwa­run­ko­wa­na re­li­gij­no­ścią, np. do sank­tu­a­riów, do Wa­ty­ka­nu, do miejsc zwią­za­nych z ży­wo­tem świę­tych itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie widać tam prze­py­chu i ca­łe­go tego blich­tru zwią­za­ne­go z wie­lo­ma miej­sca­mi kultu re­li­gij­ne­go, który można okre­ślić mia­nem sa­kro­tu­ry­sty­ki czy też – bar­dziej do­bit­nie – sa­kro­biz­ne­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsakrɔturɨˈstɨka, AS: sakroturystyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakroturysta m., sakroturystka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pielgrzymstwo, pątnictwo

Wiktionary


sakryfikować

daw­niej:
1. poś­wię­cać (poś­wię­cić), skła­dać (zło­żyć) ofia­rę; ofia­ro­wać;
2. wy­rze­kać (wy­rzec) się cze­goś, re­zy­gno­wać (zre­zy­gno­wać) z cze­goś


SJP.pl


saks

po­tocz­nie: sak­so­fon - dęty in­stru­ment stro­i­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. pot. sak­so­fon

Wiktionary

Saks – sta­ro­ger­mań­ski jed­no­siecz­ny nóż bo­jo­wy uży­wa­ny od okre­su wę­dró­wek ludów do epoki wi­kin­gów (naj­dłu­żej w Skan­dy­na­wii do końca XI w.). No­szo­no go też jako ele­ment stro­ju co­dzien­ne­go.

Nazwa Sasi praw­do­po­dob­nie po­cho­dzi wła­śnie od tej broni, zaś na­czel­ne bó­stwo tego ple­mie­nia "Saks­not" (do­pa­tru­je się w nim od­po­wied­ni­ka nor­dyc­kie­go Tyra) był z nią czę­sto przed­sta­wia­ny, np. na ka­mie­niu gro­bo­wym z Nie­der­dol­len­dorf (VIII w.)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: saks, AS: saks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon mrz., saksofonista mos., saksofonistka ż.

 przym. saksofonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) saksofon

Wiktionary


saksauł

pu­styn­ny krzew lub małe drze­wo z ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych, ros­ną­ce na pu­styn­nych ob­sza­rach Azji Środ­ko­wej, czę­sto na gle­bach za­so­lo­nych, drew­no cięż­kie, kru­che, uży­wa­ne m.in. jako opał


SJP.pl

Sak­sa­uł ("Ha­lo­xy­lon") – ro­dzaj obej­mu­ją­cy kilka ga­tun­ków ro­ślin z ro­dzi­ny szar­ła­to­wa­tych (daw­niej włą­cza­ny do wy­o­dręb­nia­nej osob­no ro­dzi­ny ko­mo­so­wa­tych). Przed­sta­wi­cie­le ci wy­stę­pu­ją na ob­sza­rze od pół­noc­nej Afry­ki po środ­ko­wą Azję. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "H. am­mo­den­dron" (C. A. Meyer) E. Fenzl.

Wikipedia


sakshorn

dęty mu­zycz­ny in­stru­ment bla­sza­ny


SJP.pl

Saks­horn – ro­dzi­na in­stru­men­tów mu­zycz­nych dę­tych bla­sza­nych, opra­co­wa­na w 1845 przez bel­gij­skie­go bu­dow­ni­cze­go in­stru­men­tów Adolp­he Saxa. Cha­rak­te­ry­zu­ją się zwi­nię­tą pi­szczał­ką, która roz­sze­rza się stoż­ko­wo nie­mal na całej dłu­go­ści. Rura in­stru­men­tów kla­sycz­nych, za­pro­jek­to­wa­nych przez Saxa, prze­bie­ga od ust­ni­ka po­zio­mo ku przo­do­wi, na­stęp­nie opada w jed­nym lub kilku zwo­jach i prze­cho­dzi w od­ci­nek pio­no­wy, prze­bie­ga­ją­cy bli­sko ciała mu­zy­ka.

Wikipedia


saksofon

in­stru­ment dęty na­le­żą­cy do grupy in­stru­men­tów drew­nia­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. dęty in­stru­ment drew­nia­ny, wy­ko­na­ny z me­ta­lu;

 (1.2) pot. muzyk gra­ją­cy na sak­so­fo­nie (1.1), sak­so­fo­ni­sta

Wiktionary

Sak­so­fon ( sas­so­fo­no, skrót: "sass".; sa­xop­ho­ne, "sax.") – in­stru­ment dęty drew­nia­ny z grupy ae­ro­fo­nów stro­i­ko­wych. Mimo me­ta­lo­we­go kor­pu­su za­li­cza się go do in­stru­men­tów drew­nia­nych, po­nie­waż ma drew­nia­ny stro­ik, tak jak klar­net. Dźwięk wy­do­by­wa się przez czarę. Wy­stę­pu­je w dzie­wię­ciu od­mia­nach, róż­nią­cych się wiel­ko­ścią i za­kre­sem dźwię­ków. Od najm­niej­szych sak­so­fo­nów – so­pril­lo, po naj­więk­sze – sub­kon­tra­ba­so­we, naj­czę­ściej bu­do­wa­ne są w stro­jach B, Es, F i C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój przy­ja­ciel gra na sak­so­fo­nie w war­szaw­skim klu­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈksɔfɔ̃n, AS: saksofõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofonista mos., saksofonistka ż., saks mrz., saksofonik mrz.

 przym. saksofonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. saks

 (1.2) saksofonista

Wiktionary


saksofonik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od sak­so­fon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m.

Wiktionary


saksofonista

muzyk gra­ją­cy na sak­so­fo­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muzyk, który gra na sak­so­fo­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Urze­kła ją gra jaz­zo­we­go sak­so­fo­ni­sty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista, AS: saksofõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m.

:: fż. saksofonistka ż.

 przym. saksofonowy

Wiktionary


saksofonistka

→ sak­so­fo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która gra na sak­so­fo­nie

Wiktionary

Patrz:

saksofonista

Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈɲistka, AS: saksofõńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m.

:: fm. saksofonista m.

 przym. saksofonowy

Wiktionary


saksofonowy

przy­miot­nik od: sak­so­fon


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od sak­so­fon

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­zy­kę skom­po­no­wa­ną mię­dzy in­ny­mi do fil­mów "To­ro­wi­sko" i "Edi" wy­ko­ny­wać będą so­li­ści z to­wa­rzy­sze­niem ze­spo­łu smycz­ko­we­go i kwar­te­tu sak­so­fo­no­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaksɔfɔ̃ˈnɔvɨ, AS: saksofõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saksofon m., saksofonista m., saksofonistka ż., saks mrz.

Wiktionary


sakson

naz­wi­sko


SJP.pl


saksonia

część Nie­miec gra­ni­czą­ca z Pol­ską i Cze­cha­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kra­i­na hi­sto­rycz­na i kraj związ­ko­wy w Niem­czech;

Wiktionary

Sak­so­nia ( Sach­sen, wym. nie­miec­ka "MAF:", ; Sak­ska), Wolny Kraj Sak­so­nia ( Fre­i­sta­at Sach­sen; Swo­bod­ny stat Sak­ska) – jeden z 16 kra­jów związ­ko­wych Nie­miec. Sto­li­cą jest Drez­no (niem. "Dres­den"), na­to­miast naj­więk­szym mia­stem jest Lipsk ("Le­ip­zig").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lipsk jest naj­więk­szym mia­stem Sak­so­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈksɔ̃ɲja, AS: saksõńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sas m., Saksończyk m., Saksonka ż.

 przym. saski, saksoński, Saski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Wolny Kraj Saksonia; stpol. Saś

Wiktionary


saksonia-anhalt

kraj związ­ko­wy w Niem­czech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. kraj związ­ko­wy w Niem­czech, ze sto­li­cą w Mag­de­bur­gu;

Wiktionary

Sak­so­nia-An­halt ( Sach­sen-An­halt, wym. nie­miec­ka "MAF:", ; dol­no­niem. Sas­sen-An­halt) – jeden z 16 kra­jów związ­ko­wych Nie­miec. Sto­li­cą oraz naj­więk­szym mia­stem jest Mag­de­burg.

Ob­szar Sak­so­nii-An­hal­tu w la­tach 1949–1990 wcho­dził w skład Nie­miec­kiej Re­pu­bli­ki De­mo­kra­tycz­nej. Zo­stał odt­wo­rzo­ny jako kraj związ­ko­wy w 1990 roku, po zjed­no­cze­niu Nie­miec.

Wikipedia


saksonka

1. miesz­kan­ka Sak­so­nii
2. miesz­kan­ka Sak­so­nii-An­halt
3. miesz­kan­ka Dol­nej Sak­so­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sak­so­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saksonia ż.

:: fm. Saksończyk mos., Sas mos.

 przym. saksoński, saski, Saski

Wiktionary


saksończyk

1. miesz­ka­niec Sak­so­nii
2. miesz­ka­niec Sak­so­nii-An­halt
3. miesz­ka­niec Dol­nej Sak­so­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) miesz­ka­niec Sak­so­nii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ra­mach nie­miec­kiej świa­do­mo­ści na­ro­do­wej miesz­kań­cy NRD byli zo­rien­to­wa­ni na swój re­gion oj­czy­sty; tzn. iden­ty­fi­ko­wa­li się jako Sak­soń­czy­cy, Bran­den­bur­czy­cy, Po­mo­rza­nie, Tu­ryń­czy­cy, Ślą­za­cy itd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saksonia ż., Sas m.

:: fż. Saksonka ż.

 przym. saksoński, saski, Saski

Wiktionary


saksoński

1. przy­miot­nik od: Sak­so­nia
2. przy­miot­nik od: Sak­so­nia-An­halt
3. przy­miot­nik od: Dolna Sak­so­nia; dol­no­sak­soń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Sak­so­nii, zwią­za­ny z Sak­so­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ga­le­ria Na­ro­do­wa przed czte­re­ma laty ku­pi­ła na auk­cji inne wspa­nia­łe płót­no Bel­lot­ta po­ka­za­ne na wy­sta­wie, "For­te­cę Ko­e­nig­ste­in" - pej­zaż twier­dzy pod Drez­nem, bę­dą­cej dumą sak­soń­skich elek­to­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈksɔ̃j̃sʲci, AS: saksõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saksonia ż., Saksończyk m., Saksonka ż., saksy nmos., Sas m.

 przym. saski, Saski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) saski

Wiktionary


saksy

1. daw­niej: okre­so­wa praca za­rob­ko­wa za gra­ni­cą, głów­nie w Niem­czech (po­cząt­ko­wo w Sak­so­nii);
2. po­tocz­nie: wy­jazd za gra­ni­cę po­łą­czo­ny z pod­ję­ciem okre­so­wej pracy, zwy­kle nie­le­gal­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) hist. emi­gra­cja se­zo­no­wa Po­la­ków do Nie­miec na okres robót po­lo­wych

 (1.2) pot. żart. praca za­rob­ko­wa za gra­ni­cą, czę­sto nie­le­gal­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moi dziad­ko­wie poz­na­li się na sak­sach.

 (1.2) Jak nie znaj­dę ro­bo­ty, to po­ja­dę na saksy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaksɨ, AS: saksy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. saksoński

Wiktionary


saktyzm

jeden z głów­nych kul­tów w hin­du­iz­mie; śak­tyzm, siak­tyzm


SJP.pl


sakulina

sko­ru­piak z pod­gro­ma­dy wą­so­no­gów


SJP.pl


sakum-pakum

rzad­ko o pa­ko­wa­niu się przed po­dró­żą: szyb­ko i byle jak; łapu-capu, łap-cap


SJP.pl


sakura

od­mia­na wiśni ja­poń­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. drze­wo jed­nej z kilku od­mian ja­poń­skiej wiśni ozdob­nej z kwia­tów;

Wiktionary

Sa­ku­ra (jap. 桜) – drze­wo wiśni, kwiat wiśni; ja­poń­ska nazwa ozdob­nych drzew wi­śnio­wych i ich kwia­tów.

Wikipedia


sakus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ent. prok­sy­mal­ne, kie­sze­nio­wa­te wy­dłu­że­nie win­ku­lum

Wiktionary

Sakus (łac. "sac­cus",l. mn. "sacci") – ele­ment na­rzą­dów ge­ni­tal­nych u mo­ty­li pow­sta­ły przez środ­ko­wo-brzusz­ną, wew­nętrz­ną in­wa­gi­na­cję dzie­wią­te­go ster­num od­wło­ka, czyli win­ku­lum ("vin­cu­lum"), przy­bie­ra­ją­cy różną formę w za­leż­no­ści od płci.

Wikipedia


sakwa

prze­sta­rza­łe:
1. worek po­dróż­ny do prze­wie­sza­nia przez ramię lub po obu stro­nach sio­dła;
2. wo­re­czek na pie­nią­dze; sa­kiew­ka, kiesa, trzos, trzo­sik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dawny worek po­dróż­ny, czę­sto z ot­wo­rem w środ­ku do prze­wie­sza­nia przez ramię lub po obu stro­nach sio­dła

 (1.2) torba po­dróż­na prze­wie­sza­na po obu stro­nach ba­gaż­ni­ka ro­we­ru

 (1.3) duża sa­kiew­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dawno temu ścież­ką przy­szedł męż­czyz­na, prze­szedł­szy 30 mil z sakwą na ple­cy­e­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsakfa, AS: sakfa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sakiewka, sak

Wiktionary


sakwojaż

prze­sta­rza­le: torba po­dróż­na, wa­liz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. torba po­dróż­na, wa­liz­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈkfɔjaʃ, AS: sakfoi ̯aš

Wiktionary


sakwowy

→ sakwa


SJP.pl

Patrz:

sakwa

sakówko

Sa­ków­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Pa­słęk. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Sa­ków­ko", w skład któ­re­go wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Pólko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


sal

jeden z czte­rech (sał, ber, jon, rosz) pier­wot­nych ele­men­tów lek­sy­kal­nych w dok­try­nie Ni­ko­ła­ja Marra; sał


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: sala

Wiktionary

Sal – jedna z wysp ar­chi­pe­la­gu Wysp Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka, za­li­cza­na do grupy Wysp Za­wietrz­nych. Sta­no­wi też jeden z 22 okrę­gów ad­mi­ni­stra­cyj­nych (port. "con­cel­ho") Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka.

Po­wierzch­nia wyspy wy­no­si 216 km². Ma ona 30 km dłu­go­ści, 12 km sze­ro­ko­ści i w więk­szo­ści kra­jo­braz pu­styn­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: sal, AS: sal

Wiktionary


sala

1. duże po­mie­szcze­nie bę­dą­ce miej­scem ze­brań, wy­staw itp.;
2. pu­blicz­ność zgro­ma­dzo­na w sali (po­mie­szcze­niu); słu­cha­cze, wi­dzo­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­stron­ne po­mie­szcze­nie peł­nią­ce pewną okre­ślo­ną funk­cję użyt­ko­wą;

 (1.2) przen. lu­dzie ze­bra­ni w sali (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sala y Gómez – wyspa
  • Sala – wieś w okrę­gu uciań­skim, w re­jo­nie je­zio­ro­skim, w sta­ro­stwie Tur­mont
  • Sala – gmina
  • Sala – miej­sco­wość
  • Sala – mia­sto
  • Sala – pro­win­cja w Ma­ro­ku w re­gio­nie Rabat-Sala-Al-Ku­naj­ti­ra
  • Šaľa – mia­sto
  • Sala – miej­sco­wość w mu­ha­fa­zie As-Su­waj­da
  • Sala Ca­pria­sca – miej­sco­wość w gmi­nie Ca­pria­sca, w kan­to­nie Ti­ci­no, w okrę­gu Lu­ga­no, w po­wie­cie Ca­pria­sca
  • Sala – gmina
  • Sala – mia­sto
  • sala – ro­dzaj po­mie­szcze­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W któ­rej sali od­bę­dzie się spot­ka­nie za­rzą­du?

 (1.2) Czy są na sali ja­kieś py­ta­nia?

 (1.2) Cała sala z en­tuz­jaz­mem biła brawo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsala, AS: sala

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salowa ż., salowy m., salon m., salonik m., salonowiec m., salonka ż.

:: zdrobn. salka ż.

 przym. salowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aula

Wiktionary


salaam

wy­krzy­knik

 (1.1) inna pi­sow­nia, zob. salam.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Około je­de­na­stej, głos trąby oz­naj­mił roz­po­czę­cie wi­do­wi­ska. Suł­tan i Sze­he­re­za­da za­ję­li miej­sce na dy­wa­nie, a resz­ta ze­bra­nych stło­czy­ła się w ja­ski­ni Ala­dy­na (…) Po za­koń­cze­niu pier­wszej bajki, przesz­li jej ak­to­rzy, w uro­czy­stym po­cho­dzie do sali głów­nej i pod­niósł­szy nad głową ra­mio­na, od­da­li suł­ta­no­wi głę­bo­ki sa­la­am. Potem zo­sta­wa­li jako wi­dzo­wie w sali, która się na­peł­nia­ła zwol­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlã:m, AS: sal•ãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary


salabhasana

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z asan, po­zy­cja w któ­rej cię­żar ciała opie­ra się na brzu­chu, mied­ni­ca leży na po­dło­żu, a ręce, głowa, klat­ka pier­sio­wa oraz wy­pro­sto­wa­ne nogi są unie­sio­ne do góry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozycja świerszcza, świerszcz

Wiktionary


salach

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) Ms. lm. od: sala

Wiktionary

Sa­lach – miej­sco­wość i gmina w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w re­jen­cji Stutt­gart, w re­gio­nie Stutt­gart, w po­wie­cie Göppingen, wcho­dzi w skład związ­ku gmin Eis­lin­gen-Ot­ten­bach-Sa­lach. Leży na obrze­żach Jury Szwab­skiej, nad rzeką Fils, ok. 7 km na wschód od Göppingen, przy dro­dze kra­jo­wej B10.

Wikipedia


salacha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. pozn. - młoda, wy­so­ka dziew­czy­na

Wiktionary


salacki

naz­wi­sko


SJP.pl


salacrou

naz­wi­sko, m.in. Ar­mand Sa­la­crou - dra­ma­to­pi­sarz fran­cu­ski (1899-1989)


SJP.pl


salada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. ro­dzaj okrą­głe­go śred­nio­wiecz­ne­go hełmu;

Wiktionary

Sa­la­da (fr. "sa­la­de", wł. "ce­la­ta" i "bar­bu­ta") – szer­sze okre­śle­nie kilku zróż­ni­co­wa­nych kon­struk­cyj­nie śred­nio­wiecz­nych heł­mów, wy­wo­dzą­cych się od łebki. Po­pu­lar­ne w XV wiecz­nej Eu­ro­pie za­chod­niej, lecz uży­wa­ne rów­nież w Pol­sce. Za­sad­ni­czo wy­róż­nia się 2 typy tego hełmu: wło­ski i nie­miec­ki, ale re­gio­nal­ne od­mia­ny pow­sta­wa­ły rów­nież we Fran­cji i An­glii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzy­żo­wiec zdjął z głowy swą sa­la­dę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlada, AS: salada

Wiktionary


salado

1. wieś w USA;
2. nazwa dwóch rzek w Ar­gen­ty­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­la­do – rzeka w Ar­gen­ty­nie, do­pływ Pa­ra­ny
  • Sa­la­do – rzeka w Ar­gen­ty­nie, do­pływ Co­lo­ra­do
  • Sa­la­do – rzeka w Mek­sy­ku, do­pływ Rio Gran­de
  • Sa­la­do – wieś w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Bell
  • Sa­la­do (ang. Sa­la­do Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie In­de­pen­den­ce

Wikipedia


saladyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. wład­ca aj­ju­bidz­ki,

 (1.2) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Sa­la­dyn ( Sa­la­din, od ‏صلاح الدين‎; pełne imię: al-Malik an-Nasir Salah ad-Dunja wa-ad-Din Abu al-Mu­zaf­far Jusuf ibn Ajjub ibn Szazi al-Kurdi, ur. 1138 w Ti­kri­cie, zm. 4 marca 1193 w Da­masz­ku) – suł­tan, za­ło­ży­ciel dy­na­stii Aj­ju­bi­dów, pa­nu­ją­cy w la­tach 1174–1193.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod ko­niec lu­te­go za­czął jed­nak wra­cać do zdro­wia – niek­tó­rzy hi­sto­ry­cy wiążą tę cięż­ką cho­ro­bę z wew­nętrz­ną prze­mia­ną Sa­la­dy­na, który odtąd miał poś­wię­cić się woj­nie prze­ciw­ko krzy­żow­com, pod­czas gdy wcze­śniej wal­czył głów­nie z mu­zuł­ma­na­mi.

Wiktionary


salaficki

→ sa­la­fi­ta


SJP.pl

Patrz:

salafita

salafita

zwo­len­nik ruchu re­li­gij­no-po­li­tycz­ne­go w is­la­mie sun­nic­kim


SJP.pl


salafitka

zwo­len­nicz­ka ruchu re­li­gij­no-po­li­tycz­ne­go w is­la­mie sun­nic­kim


SJP.pl


salafizm

ruch re­li­gij­no-po­li­tycz­ny w is­la­mie sun­nic­kim


SJP.pl

Sa­la­fizm (#PATRZ

"sa­la­fij­ja", od "salaf", przod­ko­wie) – ruch re­for­ma­tor­ski i re­li­gij­no-po­li­tycz­ny w łonie is­la­mu sun­nic­kie­go po­stu­lu­ją­cy odro­dze­nie is­la­mu przez po­wrót do jego pier­wot­nych źró­deł, czyli re­li­gii przod­ków.

Za pio­nie­ra sa­la­fiz­mu uważa się Ibn Taj­mij­ję, który po­tę­pił współ­czes­ne mu fi­lo­zo­ficz­ne i su­fic­kie in­ter­pre­ta­cje is­la­mu, po­stu­lu­jąc po­wrót do jego pier­wot­nej formy, oczy­szczo­nej z póź­niej­szych na­le­cia­ło­ści.

Wikipedia


salak

1. ro­dzaj palmy wy­stę­pu­ją­cy w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; sa­la­ka, osz­pil­na;
2. owoc tej palmy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Salak:
    • Salak (wul­kan) – wul­kan w In­do­nez­ji,
    • Salak (drze­wo) – drze­wo z ro­dza­ju are­ko­wa­tych
  • Osoby o naz­wi­sku Salak:
    • Piotr Salak – dzien­ni­karz nSport

Wikipedia


salaka

1. ro­dzaj palmy wy­stę­pu­ją­cy w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; sa­la­ka, osz­pil­na;
2. owoc tej palmy


SJP.pl

Sa­la­ka, osz­pli­na ("Sa­lac­ca" Reinw.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, czyli palm ("Are­ca­ce­ae"). Obej­mu­je ok. 20, 21 lub 23 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, od pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Indii, po­przez Mjan­mę, Taj­lan­dię, Ma­lez­ję po Su­ma­trę, Jawę, Bor­neo i Fi­li­pi­ny. Jeden ga­tu­nek ("Sa­lac­ca grif­fit­hii") na pół­no­cy sięga do chiń­skiej pro­win­cji Jun­nan.

Wikipedia


salam

po­wi­ta­nie, poz­dro­wie­nie u mu­zuł­ma­nów; salem


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) pokój! (poz­dro­wie­nie u mu­zuł­ma­nów)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalãm, AS: salãm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salaam, salem, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary


salamancki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­la­man­ką, do­ty­czą­cy Sa­la­man­ki, po­cho­dzą­cy z Sa­la­man­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był to praw­dzi­wy numer ga­ze­ty sa­la­manc­kiej z tego dnia, wy­dru­ko­wa­nej w jej dru­kar­ni, tyle tylko, iż z jed­nym wy­mie­nio­nym ar­ty­ku­łem, wmon­to­wa­nym pre­cy­zyj­nie w od­po­wied­nią, pa­su­ją­cą ku temu ko­lum­nę.

 (1.1) Do wy­bit­nych pro­fe­so­rów ze Szko­ły Sa­la­manc­kiej na­le­ży rów­nież Bar­tło­miej Me­di­na. Jego ko­men­tarz do Sumy św. To­ma­sza ucho­dzi za kla­sycz­ny i jed­no­cze­śnie jest wy­ra­zem dok­try­ny wy­kła­da­nej w Sa­la­man­ce.

 (1.1) Do­ko­nał prze­past­ne­go prze­sko­ku z wrza­wy i zgieł­ku sa­la­manc­kich auli do tego za­gu­bio­ne­go wśród pól pust­ko­wia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salamanka ż.

Wiktionary


salamandra

płaz ogo­nia­sty z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych obej­mu­ją­cy 39 ga­tun­ków, za­miesz­ku­je głów­nie Kar­pa­ty i Su­de­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) herp. ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych;

Wiktionary

Sa­la­man­dra – ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych z po­dro­dzi­ny Sa­la­man­dri­nae w ro­dzi­nie sa­la­man­dro­wa­tych (Sa­la­man­dri­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Boki sa­la­man­dry zdobi dwa­na­ście bruzd mię­dzy­że­bro­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalãˈmãndra, AS: salãmãndra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salamandrowate nmos.

Wiktionary


salamandrowate

ro­dzi­na pła­zów ogo­nia­stych


SJP.pl

Sa­la­man­dro­wa­te (Sa­la­man­dri­dae) – ro­dzi­na pła­zów z rzędu pła­zów ogo­nia­stych (Ca­u­da­ta), dość sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­na na kuli ziem­skiej. Brak jej przed­sta­wi­cie­li w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Środ­ko­wej oraz Au­stra­lii.

Wikipedia


salamandrowaty

o ce­chach sa­la­man­dro­wa­tych (ro­dzi­na pła­zów)


SJP.pl


salamandry

płaz ogo­nia­sty z ro­dzi­ny sa­la­man­dro­wa­tych obej­mu­ją­cy 39 ga­tun­ków, za­miesz­ku­je głów­nie Kar­pa­ty i Su­de­ty


SJP.pl


salamandrzy

→ sa­la­man­dra


SJP.pl

Patrz:

salamandra

salamanka

mia­sto i pro­win­cja w Hisz­pa­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Hisz­pa­nii, nad rzeką Tor­mes, sto­li­ca pro­win­cji Sa­la­man­ka (1.2);

 (1.2) geogr. adm. pro­win­cja w Hisz­pa­nii, w za­chod­niej czę­ści re­gio­nu Ka­sty­lia i León;

Wiktionary

Sa­la­man­ka ( Sa­la­man­ca) – mia­sto w za­chod­niej Hisz­pa­nii, nad rzeką Tor­mes, liczy około 142 tys. miesz­kań­ców (2022). Sto­li­ca pro­win­cji Sa­la­man­ka w re­gio­nie Ka­sty­lia i León. Oś­ro­dek hand­lo­wy, prze­my­sło­wy oraz na­u­ko­wy i tu­ry­stycz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do wy­bit­nych pro­fe­so­rów ze Szko­ły Sa­la­manc­kiej na­le­ży rów­nież Bar­tło­miej Me­di­na. Jego ko­men­tarz do Sumy św. To­ma­sza ucho­dzi za kla­sycz­ny i jed­no­cze­śnie jest wy­ra­zem dok­try­ny wy­kła­da­nej w Sa­la­man­ce.

 (1.2) Mam na imię Alwar i po­cho­dzę z Sa­la­man­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salamancki

Wiktionary


salami

1. sucha, wę­dzo­na kieł­ba­sa;
2. żółty ser z mleka kro­wie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. ory­gi­nal­nie wło­ska, sucha, wę­dzo­na kieł­ba­sa, po­cząt­ko­wo wyt­wa­rza­na z mięsa ośle­go, póź­niej także wie­przo­we­go i wo­ło­we­go;

 (1.2) kulin. pro­du­ko­wa­ny z mleka kro­wie­go pol­ski ser półt­war­dy, w for­mie kieł­ba­sek

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lm. od: sala

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • sa­la­mi – węd­li­na po­cho­dzą­ca z Włoch
  • sa­la­mi – ro­dzaj półt­war­de­go sera

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lubię pizzę z sa­la­mi i pep­pe­ro­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlãmʲi, AS: salãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salina ż.

Wiktionary


salamina

wyspa na Morzu Egej­skim; bitwa mor­ska od­by­wa­ją­ca się w cie­śni­nie po­mię­dzy Sa­la­mi­ną a Pi­re­u­sem w 480 r. p.n.e. za­de­cy­do­wa­ła o zwy­cię­stwie Gre­ków w II woj­nie per­skiej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­la­mi­na – wyspa w Gre­cji w ar­chi­pe­la­gu Wysp Sa­roń­skich
  • Sa­la­mi­na – mia­sto w Gre­cji na wy­spie Sa­la­mi­na
  • Sa­la­mi­na – gmina w Gre­cji
  • Sa­la­mi­na – sta­ro­żyt­ne mia­sto na Cy­prze
  • Sa­la­mi­na – mia­sto w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Cal­das
  • Sa­la­mi­na – mia­sto w Ko­lum­bii, w de­par­ta­men­cie Mag­da­le­na

Wikipedia


salamiński

→ Sa­la­mi­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­la­mi­ną, do­ty­czą­cy Sa­la­mi­ny

Wiktionary

Patrz:

Salamina

Powiązane:

 rzecz. Salamina ż.

Wiktionary


salamlik

1. sala au­dien­cyj­na pa­ła­cu mu­zuł­mań­skie­go;
2. re­pre­zen­ta­cyj­na część męska domu mu­zuł­mań­skie­go


SJP.pl


salamon

naz­wi­sko


SJP.pl


salangana

ptak z ro­dzi­ny je­rzy­ków


SJP.pl


salariat

grupa spo­łecz­na, obej­mu­ją­ca osoby ży­ją­ce z wy­na­gro­dzeń za pracę, zaz­wy­czaj pra­cow­ni­ków umy­sło­wych, urzęd­ni­ków


SJP.pl


salat

obo­wiąz­ko­wa mod­lit­wa mu­zuł­mań­ska od­ma­wia­na pięć razy dzien­nie; namaz


SJP.pl


salaterka

1. miska sto­ło­wa uży­wa­na do po­da­wa­nia sa­ła­tek, ja­rzyn lub owo­ców;
2. za­war­tość ta­kiej miski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­czy­nie słu­żą­ce do po­da­wa­nia je­dze­nia (naj­czę­ściej sałat, owo­ców)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­nio­sę ci tro­chę ro­dzy­nek w sa­la­ter­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalaˈtɛrka, AS: salaterka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk asjetka, terinka

Wiktionary


salawa

naz­wi­sko


SJP.pl


salazar

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­tó­nio de Oli­ve­i­ra Sa­la­zar – por­tu­gal­ski po­li­tyk, pro­fe­sor eko­no­mii
  • Eli­seo Sa­la­zar – chi­lij­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy i raj­do­wy
  • Ale­xan­der Sa­la­zar – ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Alon­so de Sa­la­zar – hisz­pań­ski po­dróż­nik, od­kryw­ca Wysp Mars­hal­la
  • An­to­nio Sa­la­zar Ca­stil­lo – mek­sy­kań­ski pił­karz
  • Diego Sa­la­zar – ko­lum­bij­ski sztan­gi­sta
  • En­ri­que Sa­la­zar y Zubía – hisz­pań­ski ma­larz por­tre­ci­sta i praw­nik
  • Fer­nan­do Sa­la­zar – mek­sy­kań­ski pił­karz
  • Iri­dia Sa­la­zar – mek­sy­kań­ska ta­ek­won­dzist­ka
  • John Sa­la­zar – ame­ry­kań­ski po­li­tyk
  • José Sa­la­zar López – rzym­sko­ka­to­lic­ki bi­skup
  • Ken Sa­la­zar – ame­ry­kań­ski po­li­tyk, ran­czer i dzia­łacz ochro­ny śro­do­wi­ska

Wikipedia


salazaryzm

na­cjo­na­li­stycz­na, au­to­ry­tar­na dok­try­na po­li­tycz­na dyk­ta­to­ra An­tó­nia de Oli­ve­i­ry Sa­la­za­ra


SJP.pl


salbutamol

zwią­zek che­micz­ny uży­wa­ny w le­cze­niu astmy


SJP.pl

Sal­bu­ta­mol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wy­biór­czy ago­ni­sta re­cep­to­rów β2 w mię­śniach gład­kich os­krze­li. Po­wo­du­je roz­kurcz os­krze­li w przy­pad­ku od­wra­cal­ne­go ich zwę­że­nia i po­pra­wę wen­ty­la­cji płuc. Wpływ sal­bu­ta­mo­lu na re­cep­to­ry β1 w sercu jest nie­wiel­ki.

Wikipedia


salcefia

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, jed­no­rocz­na lub dwu­let­nia, o ja­dal­nych ko­rze­niach, upra­wia­na w całej Eu­ro­pie; sal­se­fia; ko­zi­bród le­kar­ski


SJP.pl


salcerski

woda sal­cer­ska - ro­dzaj wody mi­ne­ral­nej, lecz­ni­czej i sto­ło­wej


SJP.pl


salceson

węd­li­na wy­ra­bia­na z gło­wiz­ny, po­dro­bów i okraw­ków mięsa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. ro­dzaj ausz­pi­ku lub go­to­wa­nej węd­li­ny pro­du­ko­wa­nej z gło­wiz­ny, po­dro­bów i nóżek za­wi­nię­tych w żo­łą­dek lub pę­cherz;

 (1.2) daw. war­sza­wa. po­gard­li­wie o stój­ko­wym, po­li­cjan­cie lub żan­dar­mie

Wiktionary

Sal­ce­son – ("wł.") ro­dzaj wy­ro­bów po­dro­bo­wych ro­bio­nych z gło­wiz­ny wie­przo­wej, wo­ło­wej lub cie­lę­cej z do­dat­kiem tłu­szczu, po­dro­bów, krwi, okraw­ków mięsa, skó­rek i przy­praw.

Mięso na sal­ce­son pod­da­je się pe­klo­wa­niu, ob­go­to­wu­je i od­po­wied­nio przy­pra­wia. Tak przy­go­to­wa­ną masą wy­peł­nia się żo­łąd­ki wie­przo­we lub pę­che­rze wo­ło­we, go­tu­je i pra­su­je.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj na ko­la­cję do chle­ba był sal­ce­son i ogór­ki ki­szo­ne.

 (1.1) Zas­nął nie­ba­wem, ko­ły­sa­ny wspom­nie­niem, jak to u są­sia­da pękł duży szwab­ski sal­ce­son i roz­go­to­wał się cały.

 (1.2) Tu już bli­sko do mia­sta, ład i po­rzą­dek, ot, i „sal­ce­son” stoi na środ­ku ulicy.

 (1.2) Sal­ce­son czy bury ucie­ka do dziu­ry, bo radę maj­chrem prze­cie wszyst­kim dam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: salˈt͡sɛsɔ̃n, AS: salcesõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salcefix m.

:: zdrobn. salcesonik m.

 przym. salcesonowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abucht, warszawa|salcefix., reg. śl. prezwoszt, preswuszt, białystok|cwaniak., reg. kaszub. blutka, krwawô (czarny salceson)

Wiktionary


salchow

ro­dzaj skoku w łyż­wiar­stwie fi­gu­ro­wym


SJP.pl


saldo

w księ­go­wo­ści - róż­ni­ca mię­dzy prawą stro­ną konta (cre­dit) i lewą (debet) lub od­wrot­nie; po­zo­sta­ją­ca do wy­rów­na­nia róż­ni­ca mię­dzy su­ma­mi do­cho­du i roz­cho­du, ak­ty­wa­mi i pa­sy­wa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) księg. suma wszyst­kich przy­cho­dów (stro­na „Ma”) pom­niej­szo­na o sumę wszyst­kich wy­dat­ków i strat (stro­na „Wi­nien”) w danym okre­sie;

Wiktionary

Saldo (łac. "so­li­dus") – stan konta księ­go­we­go w ra­chun­ko­wo­ści przed­się­biorstw wy­ka­zy­wa­ny w danym dniu jako róż­ni­ca mię­dzy su­ma­mi za­pi­sów stro­ny "Wn" (Wi­nien) i stro­ny "Ma" konta. Saldo konta księ­go­we­go poz­wa­la usta­lić stan skład­ni­ka ewi­den­cjo­no­wa­ne­go na tym kon­cie (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla­cze­go od kilku mie­się­cy saldo mo­je­go ra­chun­ku jest ujem­ne?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaldɔ, AS: saldo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. saldować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bilans

Wiktionary


saldować

obli­czać saldo


SJP.pl


sale

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. lm. od: sala

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sale – miej­sco­wość
  • Sale – miej­sco­wość
  • Sale – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Sal­les
  • Salé – fran­cu­ska nazwa mia­sta Sala
  • Sale – miej­sco­wość

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalɛ, AS: sale

Wiktionary


salechard

mia­sto w Rosji, sto­li­ca Ja­mal­sko-Nie­niec­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, po­ło­żo­ne nad Obem;

Wiktionary

Sa­le­chard, ros. Салехард (do 1933 r. Ob­dorsk) – mia­sto w Rosji, nad Obem, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny Ja­mal­sko-Nie­niec­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go. 49.2 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł rybny oraz drzew­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­li­cą Ja­mal­sko-Nie­niec­kie­go Okrę­gu Au­to­no­micz­ne­go jest mia­sto Sa­le­chard.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salechardzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Obdorsk (do 1933)

Wiktionary


salechardzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­le­char­dem (mia­stem w Rosji)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salechard m.

Wiktionary


salem

po­wi­ta­nie, poz­dro­wie­nie u mu­zuł­ma­nów; salam


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) inna pi­sow­nia, zob. salam.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Salem – mia­sto w sta­nie Ta­mil­na­du
  • Salem – dy­strykt w sta­nie Ta­mil­na­du, w In­diach
  • Salem – gmina w pro­win­cji Wa­len­cja
  • Salem – gmina w kraju związ­ko­wym Szlez­wik-Holsz­tyn, w po­wie­cie He­rzog­tum La­u­en­burg
  • Salem – gmina w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w po­wie­cie Je­zio­ro Bo­deń­skie
  • Salem – zwią­zek gmin w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia, w po­wie­cie Je­zio­ro Bo­deń­skie
  • Salem – sta­cja ko­le­jo­wa w Mit­tel­sten­we­i­ler, gmina Salem, w kraju związ­ko­wym Ba­de­nia-Wir­tem­ber­gia
  • Salem – mia­sto w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Ful­ton
  • Salem – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Sa­li­ne
  • Salem – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie New Lon­don
  • Salem – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Upson
  • Salem – mia­sto w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Ma­rion

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalɛ̃m, AS: salẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salam, salaam, salam alejkum, salem alejkum, salaam alejkum

Wiktionary


salep

mącz­ka z ko­rze­ni stor­czy­ków


SJP.pl

Salep (tur. "sah­lep", arab. سحلب "saḥlab", azer. "səhləb") – napój przy­rzą­dza­ny ze sprosz­ko­wa­nych bulw stor­czy­ka mę­skie­go, znany w kuch­ni tu­rec­kiej i w kuch­ni bał­kań­skiej. Nazwa po­cho­dzi od arab­skie­go okre­śle­nia "ḥasyu al-tha`lab", oz­na­cza­ją­ce­go "lisie jądra" (od cha­rak­te­ry­stycz­ne­go kształ­tu bulw stor­czy­ka).

Wikipedia


salerneński

koń sa­ler­neń­ski - wło­ska rasa konia do­mo­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ler­no, do­ty­czą­cy Sa­ler­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rę­ko­pi­sy sa­ler­neń­skie były roz­chwy­ty­wa­ne w całej Eu­ro­pie i wie­lo­krot­nie prze­pi­sy­wa­ne. Ode­gra­ły one prze­ło­mo­wą rolę w roz­wo­ju kul­tu­ry me­dycz­nej w Eu­ro­pie, nie w pełni je­szcze do­ce­nio­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salerno n.

 przym. salernitański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salernitański

Wiktionary


salernitański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­ler­nem, do­ty­czą­cy Sa­ler­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­stęp­ne­go lata mój sa­ler­ni­tań­ski przy­ja­ciel świę­to­wał dzie­się­cio­le­cie swego pry­wat­ne­go mu­ze­um.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salerno n.

 przym. salerneński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) salerneński

Wiktionary


salerno

mia­sto we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. nad­mor­skie mia­sto i gmina we Wło­szech, w Kam­pa­nii;

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w Kam­pa­nii;

 (1.3) geogr. za­to­ka Morza Tyr­reń­skie­go, po­ło­żo­na w po­łud­nio­wych Wło­szech, na po­łud­nie od Pół­wy­spu Sor­ren­tyń­skie­go;

Wiktionary

(wym., pol. upro­szczo­na: "sa­ler­no") – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Kam­pa­nia, w pro­win­cji Sa­ler­no, nad za­to­ką Morza Tyr­reń­skie­go.

Mia­sto jest oś­rod­kiem tu­ry­stycz­nym i ką­pie­li­skiem mor­skim. Znaj­du­ją się muzea, ro­mań­sko-go­tyc­ki pałac bi­sku­pi oraz za­byt­ko­wa ka­te­dra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Istot­ną rolę w kształ­to­wa­niu sta­tu­su za­wo­du le­ka­rza ode­gra­ła szko­ła w Sa­ler­no, uwa­ża­na za ko­leb­kę tra­dy­cji uni­wer­sy­tec­kich, gdzie wpro­wa­dzo­no sto­pień ma­gi­stra i dok­to­ra, a na­da­nie ty­tu­łów zo­sta­ło po­prze­dzo­ne od­po­wied­ni­mi dy­spu­ta­mi i tra­dy­cyj­nym ry­tu­a­łem pro­mo­cyj­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salerneński, salernitański

Wiktionary


salers

fran­cu­ska rasa bydła


SJP.pl

Sa­lers – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ower­nia-Rodan-Alpy, w de­par­ta­men­cie Can­tal.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 439 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 91 osób/km² (wśród 1310 gmin Ower­nii Sa­lers pla­su­je się na 437. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 989.).

Wikipedia


saletra

po­tocz­na nazwa soli azo­ta­no­wych amonu, sodu, po­ta­su i wap­nia uży­wa­nych w rol­nict­wie jako nawóz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. nawóz za­wie­ra­ją­cy azot

 (1.2) spoż. sub­stan­cja che­micz­na, skład­nik za­pra­wy pe­klo­wej

 (1.3) chem. azo­tan ma­ją­cy zna­cze­nie tech­nicz­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na jed­nym ka­mie­niu kład­li cias­no zwią­za­ny nitką kłę­bu­szek ze szmat­ki za­wie­ra­ją­cy ka­lich­lo­rek, czyli spe­cjal­ną mie­szan­kę siar­ki, węgla drzew­ne­go i sa­le­try na­wo­zo­wej. Ude­rzo­ny dru­gim ka­mie­niem, kłę­bu­szek ów wy­bu­chał (…)

 (1.2) Pe­klu­ję mię­si­wa w so­lan­ce z sa­le­trą i przy­pra­wa­mi.

 (1.3) W gór­nict­wie używa się mie­sza­ni­ny sa­le­try z tro­ty­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletralnia ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

 czas. saletrować ndk.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletralnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład pro­du­ku­ją­cy sa­le­trę

 (1.2) geol. zie­mia za­wie­ra­ją­ca sa­le­trę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­mó­wi­li­śmy w sa­le­tral­ni ko­lej­ną do­sta­wę sa­le­try.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletra ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

 czas. saletrować ndk.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletrorodek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. azo­tek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skoro zaś do­sta­tecz­na się jego ut­wo­rzy war­sta; w ów czas cały lejek prze­no­si się do czy­stej wody, do któ­rej wy­pu­szcza się sam sa­le­tro­ro­dek, za­trzy­mu­jąc wew­nątrz niego resz­tę płynu [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletroród m.

Wiktionary


saletroród

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. chem. azot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] we flasz­kę wło­ży­wszy mie­sza­ni­nę z ży­we­go śre­bra i oło­wiu, i zat­ka­wszy ją do­brze przez nie­ja­ki czas i po­trzą­sa­wszy dość długo, kwa­so­ród wszy­stek wsią­knie w ową mie­sza­ni­nę, a sa­le­tro­ród zo­sta­nie we flasz­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletrorodek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) współcz. azot; symbol. N; daw. dusień

Wiktionary


saletrować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. kon­ser­wo­wać w rozt­wo­rze sa­le­try

 (1.2) roln. na­wo­zić rozt­wo­rem sa­le­tro­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jutro będę sa­le­tro­wać nóżki wie­przo­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletra ż., saletralnia ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletrzarnia ż.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletrowy

przy­miot­nik od: sa­le­tra


SJP.pl


saletrzak

mi­ne­ral­ny nawóz azo­to­wy


SJP.pl

Sa­le­trzak – nazwa hand­lo­wa na­wo­zu mi­ne­ral­ne­go skła­da­ją­ce­go się pier­wot­nie z azo­ta­nu amonu (#PATRZ) i mie­lo­ne­go wa­pie­nia (głów­ny skład­nik: #PATRZ [[Sza­blon:Chem]]). Póź­niej za­miast czę­ści wa­pie­nia za­czę­to sto­so­wać do­dat­ko­wo do­lo­mit (za­wie­ra­ją­cy #PATRZ [[Sza­blon:Chem]]).

Wikipedia


saletrzarnia

wyt­wór­nia sa­le­try


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład pro­du­ku­ją­cy sa­le­trę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek za­ło­żył sa­le­trzar­nię, do któ­rej przy­jeż­dża­li po sa­le­trę nawet z Ra­ci­bo­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletra ż., saletrol mrz., saletrzak mrz., saletralnia ż.

 czas. saletrować ndk.

 przym. saletrowy, saletrzany

Wiktionary


saletyn

za­kon­nik zgro­ma­dze­nia Mi­sjo­na­rzy Najś­więt­szej Marii Panny z La Sa­let­te, za­ło­żo­ne­go we Fran­cji w 1852 roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez bpa Phi­li­ber­ta de Bru­il­lar­da;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­par­ko­wa­łam obok sa­le­ty­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. saletynka ż.

 przym. saletyński

Wiktionary


saletyni

za­kon­nik zgro­ma­dze­nia Mi­sjo­na­rzy Najś­więt­szej Marii Panny z La Sa­let­te, za­ło­żo­ne­go we Fran­cji w 1852 roku


SJP.pl

Sa­le­ty­ni, Zgro­ma­dze­nie Księ­ży Mi­sjo­na­rzy Sa­le­ty­nów – zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne 1 maja 1852 przez bi­sku­pa Phi­li­ber­ta de Bru­il­lard, a zat­wier­dzo­ne 14 maja 1890 roku przez pa­pie­ża Leona XIII.

Wikipedia


saletynka

człon­ki­ni za­ko­nu: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Matki Bożej z La Sa­let­te (SNDS)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z żeń­skiej ga­łę­zi za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez bpa Phi­li­ber­ta de Bru­il­lar­da

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­si­cie skrę­cić za klasz­to­rem Sa­le­ty­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. saletyn mos.

 przym. saletyński

Wiktionary


saletyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sa­le­ty­na­mi, do­ty­czą­cy sa­le­ty­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspól­no­ta sa­le­tyń­ska liczy trzech ka­pła­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saletyn mos., saletynka ż.

Wiktionary


salezjanie

ka­to­lic­kie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne, za­ło­żo­ne w 1859 roku w Tu­ry­nie przez św. Jana Bosco; To­wa­rzy­stwo Świę­te­go Fran­cisz­ka Sa­le­ze­go


SJP.pl

To­wa­rzy­stwo Sa­lez­jań­skie (To­wa­rzy­stwo św. Fran­cisz­ka Sa­le­ze­go; nazwa ła­ciń­ska: "So­cie­tas Sanc­ti Fran­ci­sci Sa­le­sii;" skrót za­kon­ny SDB) – zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1859 przez ks. Jana Bosko (1815–1888), zna­ne­go też jako Don Bosco, w celu kon­ty­nu­o­wa­nia jego pracy z mło­dzie­żą i dzieć­mi.

Wikipedia


salezjanin

czło­nek ka­to­lic­kie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go, za­ło­żo­ne­go w 1859 roku w Tu­ry­nie przez św. Jana Bosco


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­ło­żo­ne­go przez św. Jana Bosko;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ży­ciel sa­lez­ja­nów nosił czar­ną su­tan­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salezy m.

:: fż. salezjanka ż.

 przym. salezjański, saletski

Wiktionary


salezjanka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Córek Maryi Wspo­mo­ży­ciel­ki Wier­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kon­ni­ca ze zgro­ma­dze­nia sa­lez­jań­skie­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Masz może numer te­le­fo­nu sa­lez­ja­nek w Rzy­mie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salezy m.

:: fm. salezjanin m.

 przym. salezjański, saletski

Wiktionary


salezjanki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Córek Maryi Wspo­mo­ży­ciel­ki Wier­nych


SJP.pl

Zgro­ma­dze­nie Córek Maryi Wspo­mo­ży­ciel­ki (sio­stry sa­lez­jan­ki; nazwa ła­ciń­ska: "Con­gre­ga­tio Fi­lia­rum Ma­riae Au­xi­lia­tri­cis"; skrót za­kon­ny: FMA/CMW) – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne we Wło­szech 5 sierp­nia 1872 roku przez św. Jana Bosko i św. Marię Do­mi­ni­kę Maz­za­rel­lo. Zgro­ma­dze­nie liczy ok. 15.000 sióstr dzia­ła­ją­cych w 89 kra­jach świa­ta. W Pol­sce Zgro­ma­dze­nie jest po­dzie­lo­ne na dwie in­spek­to­rie: War­szaw­ską z sie­dzi­bą w Ło­mian­kach k. War­sza­wy i Wroc­ław­ską z sie­dzi­bą we Wroc­ła­wiu.

Wikipedia


salezjański

od­no­szą­cy się do sa­lez­ja­ni­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. do­ty­czą­cy zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go sa­lez­jan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salezjanin m., salezjanka ż.

Wiktionary


salezjańskość

→ sa­lez­jań­ski


SJP.pl

Patrz:

salezjański

salezy

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl


salicki

dy­na­stia sa­lic­ka - dy­na­stia pa­nu­ją­ca w Niem­czech w la­tach 1024-1125; dy­na­stia fran­koń­ska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. do­ty­czą­cy jed­ne­go z odła­mu Fran­ków z V w. n.e.

 (1.2) hist. praw. do­ty­czą­cy prawa usta­no­wio­ne­go przez Fran­ków Sa­lic­kich, w szcze­gól­no­ści prawa dzie­dzi­cze­nia

 (1.3) hist. do­ty­czą­cy nie­miec­kiej dy­na­stii pa­nu­ją­cej w XI wieku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­lic­ki – pol­skie naz­wi­sko; na po­cząt­ku lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ły je 271 osób.
  • Jakub Sa­lic­ki – ty­tu­lar­ny ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go
  • Kon­rad Sa­lic­ki
  • Kon­rad II Sa­lic­ki
  • Hen­ryk III Sa­lic­ki
  • Hen­ryk IV Sa­lic­ki
  • Hen­ryk V Sa­lic­ki

Wikipedia

Powiązane:

 przym. semisalicki

Wiktionary


salicyl

po­tocz­ne okre­śle­nie spi­ry­tu­su sa­li­cy­lo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. grupa funk­cyj­na lub rod­nik 2-hy­drok­sy­ben­zy­lo­wy po­cho­dzą­cy od kwasu sa­li­cy­lo­we­go

 (1.2) pot. sa­li­cy­lan sodu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlʲit͡sɨl, AS: salʹicyl

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salicylowy

 rzecz. salicyna ż., salicylan m.

Wiktionary


salicylamid

Sa­li­cy­la­mid ( sa­li­cy­la­mi­dum) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, amid kwasu sa­li­cy­lo­we­go. W rozt­wo­rach wod­nych ma od­czyn lekko kwa­so­wy (pH ok. 5). Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie prze­ciw­go­rącz­ko­we (an­ty­pi­re­tyk), prze­ciw­bó­lo­we (anal­ge­tyk) i prze­ciw­za­pal­ne. Ha­mu­je ak­tyw­ność cy­klo­ok­sy­ge­na­zy i uwal­nia­nie pro­sta­glan­dyn z ko­mó­rek.

Wikipedia


salicylan

po­chod­na kwasu sa­li­cy­lo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sól lub ester kwasu sa­li­cy­lo­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­kow­cy z Uni­wer­sy­te­tu War­miń­sko-Ma­zur­skie­go pra­cu­ją nad wy­ho­do­wa­niem nowej od­mia­ny wierz­by o wy­so­kiej za­war­to­ści sa­li­cy­la­nów w korze.

 (1.1) Za skład­ni­ki czyn­ne liści uz­na­wa­ne są sa­li­cy­la­ny, głów­nie sa­li­cy­lan me­ty­lu sta­no­wią­cy ponad 95% olej­ku ete­rycz­ne­go oraz ga­ul­te­ry­na – jego gli­ko­zy­do­wy pre­kur­sor obec­ny w świe­żym su­row­cu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salicyl m., salicyna ż.

 przym. salicylowy

Wiktionary


salicylany

po­chod­na kwasu sa­li­cy­lo­we­go


SJP.pl

Sa­li­cy­la­ny – grupa or­ga­nicz­nych związ­ków che­micz­nych – soli i estrów kwasu sa­li­cy­lo­we­go – o wzo­rze ogól­nym #PATRZ. Niek­tó­re sa­li­cy­la­ny sto­so­wa­ne są w lecz­nict­wie (np. sa­li­cy­lan fe­ny­lu, sa­li­cy­lan sodu) lub jako sub­stan­cje za­pa­cho­we (np. sa­li­cy­lan ben­zy­lu, sa­li­cy­lan izo­bu­ty­lu).

Wikipedia


salicylowy

przy­miot­nik od: sa­li­cyl


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. zwią­za­ny z kwa­sem sa­li­cy­lo­wym; za­wie­ra­ją­cy ten kwas

 (1.2) chem. po­cho­dzą­cy od sa­li­cy­ny, otrzy­my­wa­ny z sa­li­cy­ny; za­wie­ra­ją­cy sa­li­cyl

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salicyna ż., salicyl m., salicylan m.

Wiktionary


salicyna

gli­ko­zyd fe­no­lo­wy zło­żo­ny z glu­ko­zy i al­ko­ho­lu sa­li­cy­lo­we­go, o gorz­kim smaku, wy­stę­pu­ją­cy w li­ściach, kwia­tach i korze wierz­by (Salix) oraz in­nych drzew i krze­wów, chro­nią­cy ro­śli­ny przed fi­to­fa­ga­mi (zwie­rzę­ta­mi ro­śli­no­żer­ny­mi), sto­so­wa­ny w le­cze­niu do­le­gli­wo­ści żo­łąd­ko­wych oraz jako śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy i prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny wy­stę­pu­ją­cy w korze wierz­by, ma­ją­cy wła­ści­wo­ści prze­ciw­za­pal­ne i prze­ciw­go­rącz­ko­we;

Wiktionary

Sa­li­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy gli­ko­zy­dów fe­no­lo­wych, bę­dą­cy po­łą­cze­niem sa­li­ge­ni­ny z glu­ko­zą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Or­ga­nizm ludz­ki me­ta­bo­li­zu­je sa­li­cy­nę do kwasu sa­li­cy­lo­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salicylowy

 rzecz. salicyl m., salicylan m.

Wiktionary


salignac

[czy­taj: saliNIAK] marka ko­nia­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­li­gnac (Ży­ron­da) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Sa­li­gnac (Alpy Gór­nej Pro­wan­sji) – fran­cu­ska gmina w re­gio­nie Pro­wan­sja-Alpy-La­zu­ro­we Wy­brze­że

Wikipedia


salij

ro­syj­skie imię mę­skie


SJP.pl


salina

1. za­kład wyt­wa­rza­ją­cy sól z so­lan­ki;
2. daw­niej: ko­pal­nia soli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład prze­my­sło­wy pro­du­ku­ją­cy sól po­przez od­pa­ro­wa­nie wody z so­lan­ki po­cho­dzą­cej z mórz lub sło­nych je­zior ewen­tu­al­nie po­dziem­nych złóż lub źró­deł mi­ne­ral­nych;

 (1.2) górn. ko­pal­nia soli

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­li­na – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Sa­li­ne
  • Sa­li­na – miej­sco­wość w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Onon­da­ga
  • Sa­li­na – miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Mayes
  • Sa­li­na – mia­sto w sta­nie Utah, w hrab­stwie Se­vier
  • Sa­li­na (ang. Sa­li­na Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Kan­ka­kee
  • Sa­li­na (ang. Sa­li­na Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Onon­da­ga
  • Sa­li­na – miej­sco­wość w ob­wo­dzie lwow­skim
  • Sa­li­na – wyspa w ar­chi­pe­la­gu Wysp Li­pa­ryj­skich
  • sa­li­na – miej­sce po­zy­ski­wa­nia soli
  • Sa­li­na – po­stać fik­cyj­na
  • Saliña

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sa­li­nie pro­du­ku­ją sól po­przez od­pa­ro­wa­nie wody z so­lan­ki mor­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlʲĩna, AS: salʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salami n., salariat m., salsa ż.

Wiktionary


salinarny

→ sa­li­na


SJP.pl

Patrz:

salina

saling

1. po­przecz­ka wzmac­nia­ją­ca, przy­mo­co­wa­na do masz­tu;
2. złą­cze­nie masz­tu ze sten­gą lub sten­gi z bram­sten­gą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. po­zio­ma roz­pór­ka umo­co­wa­na do masz­tu na pew­nej wy­so­ko­ści, prze­ciw­dzia­ła­ją­ca wy­gi­na­niu się masz­tu pod wpły­wem na­prę­żeń;

Wiktionary

Sa­ling – ter­min że­glar­ski oz­na­cza­ją­cy:

1a. Po­łą­cze­nie ko­lum­ny masz­tu ze sten­gą (prze­dłu­że­niem ko­lum­ny) w przy­pad­ku masz­tu wie­locz­ło­no­we­go.

1b. Plat­for­ma znaj­du­ją­ca się w miej­scu po­łą­cze­nia ko­lum­ny masz­tu ze sten­gą. Na plat­for­mie tej mogą prze­by­wać ma­ry­na­rze ob­słu­gu­ją­cy drzew­ca, żagle i oli­no­wa­nie ru­cho­me da­ne­go pię­tra żagli, oraz znaj­du­ją­ce się w jego oto­cze­niu ele­men­ty oli­no­wa­nia sta­łe­go jed­nost­ki.

Wikipedia


salinger

[czy­taj: SElindżer] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jakub Artur Sa­lin­ger (1805-1881) – ku­piec war­szaw­ski, ze­sła­niec sy­be­ryj­ski
  • J.D. Sa­lin­ger (1919-2010) – ame­ry­kań­ski pi­sarz (m.in. Bu­szu­ją­cy w zbożu)
  • Pier­re Sa­lin­ger (1925-2004) – ame­ry­kań­ski dzien­ni­karz i po­li­tyk

Wikipedia


saliniak

ko­niak marki Sa­li­gnac; Sa­li­gnac


SJP.pl

Sa­li­niak ("An­dal­ga­lo­mys") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny ba­weł­nia­ków (Sig­mo­don­ti­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny cho­mi­ko­wa­tych (Cri­ce­ti­dae).

Wikipedia


saliowie

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: bract­wo dwu­na­stu ka­pła­nów Marsa


SJP.pl

Sa­lio­wie (łac. "Salii", od "salio" – tań­czę) – człon­ko­wie jed­ne­go z naj­star­szych ko­le­gium ka­pła­nów w Rzy­mie an­tycz­nym, ka­pła­ni Marsa.

Po­cząt­ko­wo ist­nia­ło jedno ko­le­gium, zor­ga­ni­zo­wa­ne przez Numę Pom­pi­liu­sza na Pa­la­ty­nie – tak zwani "Salii Pa­la­ti­ni", które póź­niej roz­pa­dło się na dwa. Drugą grupę miał zor­ga­ni­zo­wać Tul­lus Ho­sti­liusz na Kwi­ry­na­le w po­bli­żu Porta Col­li­na; zwano ich "Salii Col­li­ni" lub "Ago­na­les".

Wikipedia


salipiryna

sa­li­cy­lan an­ty­pi­ry­ny (syn­te­tycz­ne­go środ­ka prze­ciw­bó­lo­we­go, prze­ciw­go­rącz­ko­we­go i prze­ciw­za­pal­ne­go)


SJP.pl


salisbura

od­mia­na gru­szy


SJP.pl


salisburski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­lis­bu­ry, do­ty­czą­cy Sa­lis­bu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego lata Monty szko­lił swo­ich ludzi na Rów­ni­nie Sa­lis­bur­skiej, a Betty wy­je­cha­ła z Da­vi­dem, wów­czas już dzie­wię­cio­let­nim, do nad­mor­skie­go ho­te­lu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salisbury n.

Wiktionary


salisbury

od­mia­na gru­szy


SJP.pl

Sa­lis­bu­ry (wym.) – mia­sto i civil pa­rish w Wiel­kiej Bry­ta­nii, w po­łud­nio­wej An­glii, w hrab­stwie ce­re­mo­nial­nym Wilts­hi­re i "uni­ta­ry aut­ho­ri­ty" Wilts­hi­re, po­ło­żo­ne nad rzeką Avon, nad uj­ściem do niej rzek Nad­der i Bo­ur­ne. W 2011 roku civil pa­rish li­czy­ła 40 302 miesz­kań­ców.

Wikipedia


saliwacja

nad­mier­ne wy­dzie­la­nie śliny; śli­no­tok


SJP.pl


salix

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce w wielu ga­tun­kach; wierz­ba


SJP.pl


salka

zdrob­nie­nie od: sala; mały pokój


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od sala

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Salka – ro­dzaj owa­dów z rzędu plusk­wia­ków
  • Salka – wieś na Sło­wa­cji
  • Salka – pom­nik przy­ro­dy w Cze­chach, w gmi­nie Pasečnice

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po szko­le cho­dzi­li­śmy do salek na re­li­gię.

 (1.1) Odkąd ka­te­che­za od­by­wa się w szko­le, salki stoją puste.

 (1.1) Ka­te­che­za w sal­kach miała swoje plusy i mi­nu­sy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salowa ż., salowy m., salon m., salonik m., salonowiec m., salonka ż., sala ż.

 przym. salowy

Wiktionary


salmag

marka na­wo­zów azo­to­wych


SJP.pl


salmakis

w mi­to­lo­gii grec­kiej: na­ja­da je­zio­ra w Karii


SJP.pl

Sal­ma­kis (gr. Σαλμακίς Salmakís, łac. Sal­ma­cis) – w mi­to­lo­gii grec­kiej na­ja­da je­zio­ra w Karii.

Po­ko­cha­ła syna Her­me­sa i Afro­dy­ty – Her­ma­fro­dy­tę. Ten wpadł w jej ob­ję­cia pod­czas ką­pie­li, jed­nak nie­czu­ły na jej wdzię­ki odrzu­cał za­lo­ty pię­knej nimfy. Sal­ma­kis była jed­nak upar­ta, więc upro­si­ła bogów, aby po­łą­czy­li ją z uko­cha­nym w jed­nym ciele. I tak bo­go­wie uczy­ni­li z oboj­ga jedno ciało o ce­chach obu płci.

Wikipedia


salman

imię


SJP.pl

Sal­man (rów­nież jako Sal­ma­an lub Sel­man, arab. سلمان) po­pu­lar­ne wśród mu­zuł­ma­nów imię mę­skie lub naz­wi­sko po­cho­dze­nia arab­skie­go oz­na­cza­ją­ce "bło­go­sła­wio­ny", także "pokój".

Wikipedia


salmanasar

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sal­ma­na­sar I – pa­no­wał w la­tach 1273–1244 p.n.e.
  • Sal­ma­na­sar II – pa­no­wał w la­tach 1030–1019 p.n.e.
  • Sal­ma­na­sar III – pa­no­wał w la­tach 858–825 p.n.e.
  • Sal­ma­na­sar IV – pa­no­wał w la­tach 782-772 p.n.e.
  • Sal­ma­na­sar V – pa­no­wał w la­tach 726-722 p.n.e.

Wikipedia


salmanazar

roz­miar bu­tel­ki wina lub szam­pa­na od­po­wia­da­ją­cy 9 li­trom


SJP.pl


salmiak

nazwa zwy­cza­jo­wa chlor­ku amonu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pot. chlo­rek amonu, sól kwasu sol­ne­go i amo­nia­ku

 (1.2) miner. sal­miak ro­dzi­my, mi­ne­rał bę­dą­cy rzad­ką po­sta­cią na­tu­ral­ne­go chlor­ku amonu;

 (1.3) kulin. cu­kier­ki z lu­kre­cji z do­dat­kiem chlor­ku amonu

 (1.4) silny, stę­żo­ny śro­dek do czy­szcze­nia z za­war­to­ścią chlor­ku amonu

 (1.5) techn. kost­ka chlor­ku amonu do czy­szcze­nia grotu lu­tow­ni­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalmʲjak, AS: salmʹi ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 przym. salmiakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chlorek amonu, NH4Cl, E510

 (1.2) salmiak rodzima

 (1.4) słona lukrecja

 (1.5) kamień lutowniczy

Wiktionary


salmina

biał­ko za­sa­do­we z grupy pro­ta­min, wy­o­dręb­nio­ne z plem­ni­ków ło­so­sia


SJP.pl


salmonella

urzę­sio­na bak­te­ria pa­łecz­ko­wa­ta wy­stę­pu­ją­ca w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym zwie­rząt i ludzi, jej ga­tun­ki cho­ro­bot­wór­cze wy­wo­łu­ją dur brzusz­ny oraz za­tru­cia po­kar­mo­we zwane sal­mo­nel­lo­za­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. med. wet. bak­te­ria wy­wo­łu­ją­ca cho­ro­by ukła­du po­kar­mo­we­go;

Wiktionary

Sal­mo­nel­la – ro­dzaj bak­te­rii z ro­dzi­ny "En­te­ro­bac­te­ria­ce­ae", gru­pu­ją­cy Gram-ujem­ne względ­nie bezt­le­no­we (fer­men­tu­ją­ce glu­ko­zę) pa­łecz­ki. Bak­te­rie te są śred­niej wiel­ko­ści, zwy­kle za­o­pa­trzo­ne w rzę­ski. Na­le­żą do bak­te­rii względ­nie wew­nątrz­ko­mór­ko­wych – re­zy­du­ją w ko­mór­kach za­ra­żo­ne­go or­ga­niz­mu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa, AS: salmõne•la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salmonelloza ż.

Wiktionary


salmonelloza

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez sal­mo­nel­le; sal­mo­ne­lo­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ostre za­tru­cie po­kar­mo­we wy­wo­ła­ne przez sal­mo­nel­lę

Wiktionary

Sal­mo­nel­lo­za, sal­mo­ne­lo­za (łac. "sal­mo­nel­lo­sis") – jest to grupa cho­rób za­kaź­nych spo­wo­do­wa­nych przez Gram-ujem­ne pa­łecz­ki "Sal­mo­nel­la" inne niż se­ro­ty­py "Sal­mo­nel­la typhi" i "Sal­mo­nel­la pa­ra­typ­hi" od­po­wie­dzial­ne z kolei za dur brzusz­ny. Sal­mo­nel­lo­zę wy­wo­łu­ją głów­nie se­ro­ty­py "Sal­mo­nel­la en­te­ri­ca" – "Sal­mo­nel­la en­te­ri­ti­dis" i "Sal­mo­nel­la typ­hi­mu­rium". Głów­nym źró­dłem in­fek­cji jest żyw­ność ska­żo­na od­cho­da­mi za­ka­żo­nych zwie­rząt, prze­de wszyst­kim są to jaja i mięso dro­bio­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) An­ty­bio­ty­ko­te­ra­pia może wy­dłu­żyć no­si­ciel­stwo sal­mo­nel­lo­zy oraz po­wo­do­wać wzrost ry­zy­ka po­waż­nych, za­gra­ża­ją­cych życiu cho­re­go po­wi­kłań wy­wo­ła­nych dzia­ła­niem tok­sy­ny Shiga pa­to­gen­nych szcze­pów E. coli.

 (1.1) Sal­mo­nel­lo­zy u ludzi są cho­ro­bą odz­wie­rzę­cą, a głów­nym re­zer­wu­a­rem za­ka­żeń jest drób, jaja, w mniej­szym stop­niu bydło rzeź­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salmonella ż.

Wiktionary


salmonellozowy

przy­miot­nik od: sal­mo­nel­lo­za


SJP.pl


salmoneloza

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez sal­mo­nel­le; sal­mo­nel­lo­za


SJP.pl


salmonowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


salol

zwią­zek or­ga­nicz­ny, sa­li­cy­lan fe­ny­lu; uży­wa­ny do od­ka­ża­nia prze­wo­du po­kar­mo­we­go i dróg mo­czo­wych


SJP.pl


salom

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) C. plu­ral|sala.

Wiktionary

Salom – mia­sto w We­ne­zu­e­li, w sta­nie Ya­ra­cuy.

Wikipedia


salome

1. matka apo­sto­łów Ja­ku­ba i Jana;
2. Alek­san­dra Sa­lo­me (139-67 p.n.e.) - wład­czy­ni Iz­ra­e­la


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ko­bie­ty z dy­na­stii he­ro­diań­skiej
    • Sa­lo­me I – sio­stra He­ro­da Wiel­kie­go
    • Sa­lo­me II – córka He­ro­da Wiel­kie­go
    • Sa­lo­me III – wnucz­ka He­ro­da Wiel­kie­go, córka He­ro­dia­dy i pa­sier­bi­ca He­ro­da An­ty­pa­sa
  • Sa­lo­me – żona Ze­be­de­u­sza, matka apo­sto­łów Ja­ku­ba i Jana
  • Alek­san­dra Sa­lo­me – wład­czy­ni Iz­ra­e­la
  • Sa­lo­me – dra­mat Osca­ra Wilde’a
  • Sa­lo­me – opera Ri­char­da Stra­us­sa we­dług dra­ma­tu Osca­ra Wilde’a
  • Sa­lo­me – ame­ry­kań­ski film w re­ży­se­rii Wil­lia­ma Die­ter­le
  • Sa­lo­me – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Ari­zo­na
  • Salomé – miej­sco­wość
  • Salomé – hisz­pań­ska wo­ka­list­ka

Wikipedia


salomea

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Sa­lo­mea – imię żeń­skie po­cho­dze­nia se­mic­kie­go. Wy­wo­dzi się, po­dob­nie jak imię mę­skie Sa­lo­mon, od he­braj­skie­go słowa "šalom" oz­na­cza­ją­ce­go „pokój”, „po­myśl­ność”. Ju­dej­ska księż­nicz­ka Sa­lo­me tań­cem skło­ni­ła He­ro­da do wy­da­nia wy­ro­ku na Jana Chrzci­cie­la. W Pol­sce imię to za­no­to­wa­no w XII wieku. No­si­ły je m.in. księż­nicz­ki pia­stow­skie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sio­stra mojej babki miała na imię Sa­lo­mea.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɛa, AS: salõmea

Wiktionary


salomeiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­lo­mei lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


salomin

Sa­lo­min – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kra­śnic­kim, w gmi­nie Go­ście­ra­dów.

Wieś nie po­sia­da włas­ne­go źró­dła wody, mówi się, że jest naj­bar­dziej su­chym miej­scem w Pol­sce. Wodę czer­pa­no w przesz­ło­ści z 3 stud­ni o głę­bo­ko­ści około 30 do 60 m. Obec­nie dzia­ła­ją­cy wo­do­ciąg, po­da­je wodę z Ko­lo­nii Go­ście­ra­dów od­le­głej o ok. 3 km.

Wikipedia


salomon

król ży­dow­ski (?-ok. 925 p.n.e.); po­stać bi­blij­na znana ze swej mą­dro­ści i spra­wied­li­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

 (1.2) bibl. pro­rok bi­blij­ny i król Iz­ra­e­la sły­ną­cy z mą­dro­ści;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sa­lo­mon – bi­blij­ny król Iz­ra­e­la
  • Sa­lo­mon – imię
  • Sa­lo­mon – film
  • Sa­lo­mon – marka
  • Sa­lo­mon –‬‭ król Ma­ku­rii w Nubii do 1079 roku
  • Sa­lo­mon – chal­ce­doń­ski pa­triar­cha Je­ro­zo­li­my; spra­wo­wał urząd w la­tach 855–860
  • Alice Sa­lo­mon – nie­miec­ka dzia­łacz­ka spo­łecz­na
  • Char­lot­te Sa­lo­mon – nie­miec­ka ma­lar­ka
  • Erich Sa­lo­mon – nie­miec­ki praw­nik i fo­to­graf
  • Franz Pfef­fer von Sa­lo­mon – nie­miec­ki dzia­łacz na­zi­stow­ski
  • Jo­hann Peter Sa­lo­mon – nie­miec­ki skrzy­pek
  • Mi­cha­el Schmidt-Sa­lo­mon – nie­miec­ki fi­lo­zof

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Sa­lo­mon i je­stem kup­cem bła­wat­nym z Ka­zi­mie­rza.

 (1.2) Z roz­ka­zu Sa­lo­mo­na chcia­no prze­ciąć dziec­ko na pół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlɔ̃mɔ̃n, AS: salõmõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomończyk m., Salomonka ż., Sulejman m.

 przym. salomonowy, Salomonowy, salomoński

Wiktionary


salomonka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Wysp Sa­lo­mo­na

Wiktionary

Sa­lo­mon­ka – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃ŋka, AS: salõmõŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon mos.

:: fm. Salomończyk mos.

 przym. salomoński

Wiktionary


salomonostwo

Sa­lo­mon z żoną; Sa­lo­mo­no­wie


SJP.pl


salomonowie

Sa­lo­mon z żoną; Sa­lo­mo­no­stwo


SJP.pl


salomonowy

wy­róż­nia­ją­cy się mą­dro­ścią i spra­wied­li­wo­ścią (zwy­kle w wy­ra­że­niach: sa­lo­mo­no­wy wyrok, sa­lo­mo­no­wy sąd)


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) spra­wied­li­wy, mądry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon m.

 przym. Salomonowy, salomoński

Wiktionary


salomończyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Wysp Sa­lo­mo­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇t͡ʃɨk, AS: salõmõĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon mos.

:: fż. Salomonka ż.

 przym. salomoński

Wiktionary


salomoński

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Wysp Sa­lo­mo­na, wy­spiar­skie­go pań­stwa na Oce­a­nie Spo­koj­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃sʲci, AS: salõmõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salomon mos., Salomończyk mos., Salomonka ż.

 przym. salomonowy

Wiktionary


salon

1. zwy­kle naj­więk­szy, od­po­wied­nio urzą­dzo­ny pokój, słu­żą­cy do przyj­mo­wa­nia gości; rza­dziej: kom­plet mebli do ta­kie­go po­ko­ju;
2. duży, ele­ganc­ki lokal usłu­go­wy lub sklep (w tym zna­cze­niu wyraz na­du­ży­wa­ny);
3. prze­sta­rza­le: eli­tar­ne ze­bra­nie to­wa­rzy­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) głów­ny, dzien­ny pokój w miesz­ka­niu

 (1.2) re­pre­zen­ta­cyj­ny pokój w domu, re­zy­den­cji słu­żą­cy do przyj­mo­wa­nia gości

 (1.3) kom­plet mebli do wy­po­sa­że­nia sa­lo­nu (1.2)

 (1.4) spot­ka­nie to­wa­rzy­skie w eli­tar­nym gro­nie

 (1.5) wy­sta­wa sztu­ki współ­czes­nej

 (1.6) ele­ganc­ki, eks­klu­zyw­ny sklep albo za­kład usłu­go­wy

 (1.7) salon gier

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • salon – re­pre­zen­ta­cyj­ne po­mie­szcze­nie w więk­szym apar­ta­men­cie, willi czy pa­ła­cu
  • salon – wy­sta­wa sztu­ki, zwła­szcza pa­ry­ska, ist­nie­ją­ca od XVII wieku
  • salon – im­pre­za o cha­rak­te­rze wy­sta­wien­ni­czo-kul­tu­ral­nym, np. salon li­te­rac­ki, salon mo­to­ry­za­cyj­ny
  • salon – część ogro­du ba­ro­ko­we­go
  • salon – mo­to­ry­za­cyj­ny obiekt hand­lo­wy
  • Salon – fran­cu­skie mia­sto w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia
  • Salon – fran­cu­skie mia­sto w re­gio­nie Szam­pa­nia-Ar­de­ny
  • Salon – mia­sto w pół­noc­nych In­diach, w sta­nie Uttar Pra­desh
  • Salon (Salon.com) – ame­ry­kań­ska wi­try­na in­ter­ne­to­wa
  • mu­zy­ka sa­lo­no­wa
  • wagon sa­lo­no­wy
  • Salon-de-Pro­ven­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pra­szam do sa­lo­nu.

 (1.7) Po szko­le chłop­cy bie­ga­li po­grać na au­to­ma­tach do sa­lo­nu na ul. 27 Stycz­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalɔ̃n, AS: salõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salonowiec mos./mrz., salonka ż., salowy m., salowa ż.

:: zdrobn. salonik mrz.

 przym. salonowy, salowy

 przysł. salonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) duży pokój, pokój gościnny, pokój dzienny

 (1.7) salon gier

Wiktionary


salonicki

przy­miot­nik od: Sa­lo­ni­ki, mia­sto w pół­noc­nej Gre­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sa­lo­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy Sa­lo­nik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saloniki nmos., saloniczanin mos., saloniczanka ż.; przest. tesaloniczanin mos., tesaloniczanka ż., Tesaloniki mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. sołuński, tesalonicki

Wiktionary


saloniczanin

miesz­ka­niec Sa­lo­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Sa­lo­nik; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­lo­jan był buł­gar­skim carem, który w 1207 r. oble­gał z woj­skiem Sa­lo­ni­ki. Ponoć w nocy przed pod­ję­ciem de­cy­du­ją­ce­go sztur­mu zmarł on w ta­jem­ni­czych oko­licz­no­ściach. Sa­lo­ni­cza­nie przy­pi­sa­li to zda­rze­nie in­ter­wen­cji ich świę­te­go pa­tro­na.

 (1.1) Sa­lo­ni­cza­nie na­zy­wa­li go świę­tym, który kocha ich mia­sto (Phi­lo­po­lis) i który je ocala (So­si­po­lis), a je­że­li przy­się­gli na „Na­sze­go Pan Dy­mi­tra", to ta­kiej przy­się­gi nigdy nie ła­ma­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saloniki nmos.

:: fż. saloniczanka ż.

 przym. salonicki

Wiktionary


saloniczanka

miesz­kan­ka Sa­lo­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Sa­lo­nik; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Saloniki nmos.

:: fm. saloniczanin mos.

 przym. salonicki

Wiktionary


salonik

mały salon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: salon

 (1.2) mały salon

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salon m., salonka ż., saloniczek m., salonowiec m., sala ż., salka ż.

 przym. salonowy

 przysł. salonowo

Wiktionary


saloniki

mały salon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nej Gre­cji;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Thes­sa­lo­ni­ki”. Zo­bacz też: Tes­sa­lo­ni­ka – córka Fi­li­pa II Ma­ce­doń­skie­go.

Sa­lo­ni­ki ( Θεσσαλονίκη, "Te­sa­lo­ni­ki"), hist. "Te­sa­lo­ni­ka" ( Θεσσαλονίκη, "Thessaloníkē", Egna­tia, Se­la­nik, w kon­tek­ście Солунь, "Sołuń") – mia­sto w pół­noc­nej Gre­cji, nad Za­to­ką Sa­lo­nic­ką (Morze Egej­skie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­lep­szą spa­na­ko­pi­tę ja­dłem w Sa­lo­ni­kach.

 (1.1) Ka­lo­jan był buł­gar­skim carem, który w 1207 r. oble­gał z woj­skiem Sa­lo­ni­ki. Ponoć w nocy przed pod­ję­ciem de­cy­du­ją­ce­go sztur­mu zmarł on w ta­jem­ni­czych oko­licz­no­ściach. Sa­lo­ni­cza­nie przy­pi­sa­li to zda­rze­nie in­ter­wen­cji ich świę­te­go pa­tro­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈɲici, AS: salõńiḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. saloniczanin mos., saloniczanka ż.

 hist. tesaloniczanin mos., tesaloniczanka ż., Tesaloniki mos.

 przym. salonicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Tesaloniki; daw. Sołuń (hist. w kontekstach chrystianizacji Słowian i języka staro-cerkiewno-słowiańskiego)

Wiktionary


salonka

eks­klu­zyw­ny wagon ko­le­jo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolej. eks­klu­zyw­ny wagon ko­le­jo­wy z sa­lo­nem;

Wiktionary

Sa­lon­ka, wagon sa­lo­no­wy – spe­cjal­nie ume­blo­wa­ny, kom­for­to­wy wagon ko­le­jo­wy przez­na­czo­ny do użyt­ku wy­so­kich urzęd­ni­ków lub wład­ców, nie­kie­dy in­nych osób. Wa­go­ny sa­lo­no­we są włas­no­ścią prze­woź­ni­ka, udo­stęp­nia­ną na za­mó­wie­nie, albo na­le­żą do osoby z nich ko­rzy­sta­ją­cej (np. wład­cy pań­stwa). W Pol­sce nor­mal­no­to­ro­wy­mi sa­lon­ka­mi dy­spo­nu­ją PKP In­ter­ci­ty.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­siadł się wy­god­nie w sa­lon­ce i za­mó­wił obiad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: saˈlɔ̃nka, AS: salõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salon m., salonowiec mrz./mos.

 przym. salonowy, salonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wagon salonowy

Wiktionary


salonokuchnia

po­mie­szcze­nie peł­nią­ce funk­cję sa­lo­nu i kuch­ni; kuch­nio­sa­lon


SJP.pl


salonowiec

książ­ko­wo: by­wa­lec sa­lo­nów, czło­wiek o wyk­wint­nych ma­nie­rach, wy­ro­bio­ny to­wa­rzy­sko; świa­to­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. by­wa­lec sa­lo­nów, czło­wiek wy­ro­bio­ny to­wa­rzy­sko

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. żart. za­ba­wa po­le­ga­ją­ca na od­ga­dy­wa­niu przez jed­ne­go z jej uczest­ni­ków, który z gra­czy jest au­to­rem ano­ni­mo­we­go klap­sa w po­śla­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ode­bra­łem rze­czy­wi­ście świa­to­we wy­cho­wa­nie, po­zo­sta­ły mi z niego odru­chy, nie myślę jed­nak, bym był sa­lo­now­cem.

 (2.1) Za prze­pie­rze­niem żoł­nie­rze z eskor­ty grali w „sa­lo­now­ca” i na wy­sta­wio­ne zady spa­da­ły raz za razem mla­szczą­ce i rze­tel­ne klap­sy.

 (2.1) Sa­lo­no­wiec to taka ele­ganc­ka za­ba­wa / Klaps, klaps, z lewa, z prawa / Ar­gu­men­ty spa­da­ją na część ciała in­tym­ną / A wokół bliź­ni, a wokół bliź­ni / Każdy szcze­rzy się z miną nie­win­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalɔ̃ˈnɔvʲjɛt͡s, AS: salõnovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salon m., salonik m., salonka ż., salka ż.

 przym. salonowy

 przysł. salonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) światowiec, lew salonowy

 (2.1) dupniak

Wiktionary


salonowy

1. przy­miot­nik od: salon;
2. wyt­wor­ny, ele­ganc­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla sa­lo­nów – ze­brań to­wa­rzy­skich w sa­lo­nach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­lo­no­wy sa­vo­ir vivre wy­ma­gał, by pani domu dbała o to, „iżby ko­bie­ty nie­ob­da­rzo­ne urodą zna­la­zły dan­se­rów”, acz­kol­wiek z dru­giej stro­ny na­le­ża­ło robić to z roz­wa­gą, nie „na­sy­łać im tych­że ca­ły­mi ma­sa­mi”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salonowiec m., salon m., salonka ż., salonik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykwintny, wytworny

Wiktionary


saloon

[czy­taj: salun] bar na Dzi­kim Za­cho­dzie


SJP.pl

Sa­lo­on (fr. "salon", z łac. "sala") – ter­min uży­wa­ny dla okre­śle­nia po­mie­szcze­nia, gdzie sprze­da­wa­ny jest w USA al­ko­hol z przez­na­cze­niem do spo­ży­cia na miej­scu. W więk­szo­ści sa­lo­o­nów upra­wia­no ha­zard, np. grano w po­ke­ra lub fa­ra­o­na.

Sa­lo­on sta­no­wi ste­re­o­ty­po­wy ele­ment fil­mów o Dzi­kim Za­cho­dzie.

Wikipedia


salopa

dawna, ob­szer­na pe­le­ry­na dam­ska z rę­ka­wa­mi


SJP.pl

Sa­lo­pa – dłu­gie, wierzch­nie okry­cie dam­skie w for­mie pe­le­ry­ny, zwy­kle wa­to­wa­ne lub na fu­trze, z kap­tu­rem, szcze­gól­nie modne w XVIII i XIX wieku.

Wikipedia


salopka

mała sa­lo­pa


SJP.pl


salowa

ko­bie­ta utrzy­mu­ją­ca czy­stość i po­rzą­dek w pla­ców­kach zdro­wia, ob­słu­gu­ją­ca w nich cho­rych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta za­trud­nio­na przez szpi­tal w celu utrzy­my­wa­nia po­mie­szczeń w czy­sto­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dzię­ko­wa­łem sa­lo­wej za opie­kę i tro­skę.

 (1.1) Kilka sa­lo­wych za­trud­ni­my na cały etat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salka ż.

:: fm. salowy m.

 przym. salowy

Wiktionary


salowy

przy­miot­nik od: sala


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. pra­cow­nik za­trud­nio­na przez szpi­tal w celu utrzy­my­wa­nia po­mie­szczeń w czy­sto­ści

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z salą, do­ty­czą­cy sali

przy­miot­nik

 (3.1) ar­chit. o ko­ście­le: jed­no­na­wo­wy

Wiktionary

Sa­lo­wy (ro­dzaj żeń­ski sa­lo­wa) – pra­cow­nik ochro­ny zdro­wia, zaj­mu­ją­cy się utrzy­ma­niem czy­sto­ści w pla­ców­kach ochro­ny zdro­wia, w szcze­gól­no­ści w sa­lach szpi­tal­nych (stąd nazwa). Pod­le­ga­jąc służ­bo­wo (w szpi­ta­lach) pie­lę­gnia­rzo­wi od­dzia­ło­we­mu, pełni także funk­cje po­moc­ni­cze przy ob­słu­dze cho­rych i opie­ce nad nimi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pię­ciu sa­lo­wych po­ma­ga­ło przy prze­no­sze­niu jej na łóżko po ope­ra­cji.

 (2.1) Po­pro­si­łem o wy­da­nie kom­ple­tów sa­lo­wych.

 (3.1) Ry­ci­na przed­sta­wia­ła wnę­trze śred­nio­wiecz­ne­go ko­ścio­ła typu sa­lo­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sala ż., salka ż.

:: fż. salowa ż.

Wiktionary


salpa

przed­sta­wi­ciel gro­ma­dy z ro­dzi­ny osło­nic


SJP.pl

Salpa ("Sarpa salpa") – ga­tu­nek ryby za­li­cza­nej do ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych, je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Sarpa".

Wikipedia


salpingektomia

za­bieg po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu jed­ne­go lub dwóch ja­jo­wo­dów; pod­wią­za­nie ja­jo­wo­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na usu­nię­ciu jed­ne­go lub dwóch ja­jo­wo­dów

Wiktionary


salpingografia

me­to­da ba­da­nia ja­jo­wo­dów po­le­ga­ją­ca na uwi­docz­nie­niu ich na obra­zie rent­ge­now­skim po­przez wpro­wa­dze­nie do ich świa­tła środ­ka kon­tra­stu­ją­ce­go


SJP.pl


salpinks

sta­ro­grec­ki in­stru­ment dęty


SJP.pl


salpy

gro­ma­da osło­nic wy­stę­pu­ją­cych w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, prze­cho­dzą­cych w swym roz­wo­ju skom­pli­ko­wa­ną prze­mia­nę po­ko­leń osob­ni­ków płcio­wych i bezpł­cio­wych; sprzą­gle


SJP.pl


sals

wul­kan błot­ny


SJP.pl


salsa

1. styl w mu­zy­ce ta­necz­nej łą­czą­cy ele­men­ty mamba, jazzu i rocka;
2. sos mek­sy­kań­ski z po­mi­do­rów, pa­pry­ki i ce­bu­li z do­dat­kiem chili


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. spoż. zimny, czę­sto pi­kant­ny, sos ze zmik­so­wa­nych lub po­sie­ka­nych wa­rzyw albo owo­ców; spe­cjal­ność kuch­ni mek­sy­kań­skiej;

 (1.2) muz. ro­dzaj mu­zy­ki o po­cho­dze­niu ka­ra­ib­skim, w me­trum 4/4, z ro­zbu­do­wa­ną sek­cją ryt­micz­ną, bo­ga­tą sek­cją dętą, ryt­mem wy­stu­ki­wa­nym na kla­we­sach oraz me­lo­dią wy­gry­wa­ną zwy­kle na pia­ni­nie w za­pęt­lo­nych fra­zach;

 (1.3) cho­re­ogr. la­ty­no­a­me­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski o po­cho­dze­niu ka­ra­ib­skim, tań­czo­ny do me­lo­dii salsy (1.2);

 (1.4) geol. ro­dzaj wul­ka­nu błot­ne­go cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się tym, że wy­do­by­wa­ją­ce się błoto wul­ka­nicz­ne nie jest go­rą­ce; zwią­za­ny jest z wy­stę­po­wa­niem skał bi­tu­micz­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • salsa – po­tra­wa
  • salsa – ta­niec
  • salsa – ga­tu­nek mu­zycz­ny
  • salsa (wul­kan)
  • Salsa – ro­dzaj pa­ją­ków z ro­dzi­ny krzy­ża­ko­wa­tych
  • Salsa – ame­ry­kań­ski film ro­man­tycz­ny z 1988 roku
  • Salsa – wczes­no­chrze­ści­jań­ska mę­czen­ni­ca z afry­kań­skiej Ti­pa­sy
  • Tom­ma­so Salsa – wło­ski ge­ne­rał (1857-1913), uczest­nik wojen ko­lo­nial­nych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalsa, AS: salsa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salina ż.

Wiktionary


salsefia

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, jed­no­rocz­na lub dwu­let­nia, o ja­dal­nych ko­rze­niach, upra­wia­na w całej Eu­ro­pie; sal­ce­fia; ko­zi­bród le­kar­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. kulin. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­go­po­gon por­ri­fo­lius|ref=tak., jed­no­rocz­na lub dwu­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych, o żół­ta­wo­bia­łych ko­rze­niach, upra­wia­na w całej Eu­ro­pie;

 (1.2) ja­dal­ny ko­rzeń sal­se­fii (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­rzeń sal­se­fii ma kolor po­dob­ny do ko­rze­nia pie­trusz­ki lub pa­ster­na­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: salˈsɛfʲja, AS: salsefʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kozibród porolistny, kozibród lekarski

Wiktionary


salsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto re­jo­no­we w eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji;

Wiktionary

Salsk ( Сальск) – mia­sto w Rosji, cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­ne re­jo­nu sal­skie­go (obwód ro­stow­ski), na Ste­pie Sal­skim.

Mia­sto leży nad rzeką Je­gor­łyk w do­rze­czu Donu, w od­le­gło­ści 180 km od Ro­sto­wa nad Donem.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ma­szy­no­wy, me­ta­lo­wy oraz spo­żyw­czy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. salski

Wiktionary


salski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeką Sał, do­ty­czą­cy rzeki Sał

 (1.2) zwią­za­ny z mi­stem Salsk, do­ty­czą­cy mia­sta Salsk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sał mrz., Salsk mrz.

Wiktionary


salt

obrót ciała w po­wie­trzu przez głowę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Salt – rzeka w Ari­zo­nie
  • Salt – rzeka w Ken­tuc­ky
  • Salt – miej­sco­wość w Hisz­pa­nii
  • Salt – miej­sco­wość w hrab­stwie Staf­fords­hi­re (An­glia)
  • Salt – wyt­wór­nia pły­to­wa
  • Salt – film sen­sa­cyj­ny z 2010 roku
  • Salt – album mu­zycz­ny Lizz Wright wy­da­ny w 2003 roku
  • „Salt” – sin­gel Avy Max wy­da­ny w 2019 roku
  • sól (salt) – po­ję­cie z za­kre­su kryp­to­gra­fii
  • SALT – Società Au­to­stra­da Li­gu­re To­sca­na, ope­ra­tor wło­skich au­to­strad
  • SALT

Wikipedia


salta

obrót ciała w po­wie­trzu przez głowę


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Salta – miej­sco­wość w Kum­brii (An­glia)
  • Salta – mia­sto w Ar­gen­ty­nie
  • Salta – pro­win­cja Ar­gen­ty­ny
  • ARA „Salta” - nazwa ar­gen­tyń­skich okrę­tów
  • HMHS „Salta” – sta­tek szpi­tal­ny

Wikipedia


saltacja

w ge­o­lo­gii: prze­ry­wa­ne, pow­ta­rza­ją­ce się uno­sze­nie okru­chów skal­nych wsku­tek znacz­nej tur­bu­len­cji prze­pły­wu


SJP.pl

Sal­ta­cja – ro­dzaj tran­spor­tu okru­chów skal­nych, które wy­ko­nu­ją nie­wy­so­kie skoki nad po­wierzch­nią osadu po to­rach ba­li­stycz­nych. Opa­da­jąc, ude­rza­ją le­żą­ce okru­chy wy­bi­ja­jąc je w po­wie­trze, co w re­zul­ta­cie umoż­li­wia prze­mie­szcza­nie się całej masy osadu. Sal­ta­cja jest ty­po­wa dla tran­spor­tu pod wpły­wem wia­tru, za­cho­dzi rów­nież w ko­ry­tach rzecz­nych i na stoż­kach usy­pi­sko­wych.

Wikipedia


saltacjonizm

Sal­ta­cjo­nizm – kon­cep­cja w bio­lo­gii ewo­lu­cyj­nej za­kła­da­ją­ca, że zmia­ny mu­ta­cyj­ne genów pro­wa­dzą do sko­ko­wych zmian fe­no­ty­po­wych, wyksz­tał­ca­nia się no­wych pla­nów bu­do­wy nawet z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie.

Z braku me­cha­niz­mów ge­ne­tycz­nych ją wspie­ra­ją­cych wy­par­ty obec­nie przez al­ter­na­tyw­ne sta­no­wi­ska gra­du­a­liz­mu i punk­tu­a­liz­mu.[]

Wikipedia


saltarello

ta­niec wło­ski w tak­cie trój­mia­ro­wym


SJP.pl

Sal­ta­rel­lo – śred­nio­wiecz­ny, wło­ski ta­niec lu­do­wy, w me­trum 3/8 lub 6/8. Po­cząt­ko­wo łą­czo­ny z tań­cem estam­pie.

Naj­star­szy do­ku­ment, który wspo­mi­na sal­ta­rel­lo, to ma­nu­skrypt Add. 29987, po­cho­dzą­cy z Włoch, da­to­wa­ny na około 1390 rok. Obec­nie znaj­du­je się w Na­ro­do­wej Bi­blio­te­ce (Bri­tish Li­bra­ry) w Lon­dy­nie. Wy­mie­nio­nych jest w nim 15 tań­ców (8 estam­pie, 4 sal­ta­rel­la, 1 trot­ta i 2 la­ments).

Wikipedia


saltato

w grze na in­stru­men­tach smycz­ko­wych: wy­do­by­cie sze­re­gu dźwię­ków o rów­nych war­to­ściach ryt­micz­nych przez po­cią­gnię­cie w jed­nym kie­run­ku smycz­kiem od­bi­ja­ją­cym się od strun


SJP.pl


saltazaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du za­u­ro­po­dów; mi­kro­cel, mi­kro­ce­lus, mi­kro­za­u­rops


SJP.pl

Sal­ta­za­ur ("Sal­ta­sa­u­rus") to ro­dzaj za­u­ro­po­da, któ­re­go nazwa oz­na­cza "ja­szczur z Salta". Sal­ta­za­ur w po­rów­na­niu z in­ny­mi za­u­ro­po­da­mi był mały, jed­nak w po­rów­na­niu z czło­wie­kiem i współ­czes­ny­mi zwie­rzę­ta­mi lą­do­wy­mi jest ol­brzy­mem. Sal­ta­za­ur cha­rak­te­ry­zo­wał się głową po­dob­ną od głowy di­plo­do­ka i tę­py­mi zę­ba­mi le­żą­cy­mi w tyle pyska.

Wikipedia


saltimbocca

[czy­taj: sal­tim­bok­ka] wło­ska po­tra­wa w po­sta­ci sma­żo­nych kot­le­ci­ków z szyn­ką par­meń­ską i liść­mi szał­wii


SJP.pl

Sal­tim­boc­ca (od wł. "salta in bocca" – dosł. „skocz do gęby”) – eska­lop­ki cie­lę­ce, po­pu­lar­na po­tra­wa kuch­ni wło­skiej.

Przy­rzą­dza­ne z lekko ro­zbi­te­go płata cie­lę­ci­ny ("carne di vi­tel­lo") oraz pla­ster­ka su­ro­wej szyn­ki ("pro­sciut­to crudo"), obło­żo­nych li­ściem szał­wii, zwi­nię­tych w rulon i obs­ma­ża­nych na maśle, a na­stęp­nie du­szo­nych z do­dat­kiem bia­łe­go wy­traw­ne­go wina. Danie to uwa­ża­ne jest za ty­po­we dla kuch­ni rzym­skiej ("alla ro­ma­na").

Wikipedia


salto

obrót ciała w po­wie­trzu przez głowę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skok po­le­ga­ją­cy na obró­ce­nie się do przo­du lub do tyłu w po­wie­trzu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • salto – skok akro­ba­tycz­ny
  • Salto – film w re­ży­se­rii Ta­de­u­sza Kon­wic­kie­go
  • Salto – au­stra­lij­ski me­lo­dra­mat z 2004 roku w re­ży­se­rii Cate Short­land
  • Salto – mia­sto w Ar­gen­ty­nie, w pro­win­cji Bu­e­nos Aires
  • Salto – mia­sto w Ar­gen­ty­nie, w pro­win­cji Mi­sio­nes
  • Salto – mia­sto w Bra­zy­lii, w sta­nie São Paulo
  • Salto – mia­sto w Urug­wa­ju
  • Salto – de­par­ta­ment Urug­wa­ju
  • Salto – miej­sco­wość w Por­tu­ga­lii w gmi­nie Mon­ta­le­gre

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wsko­czył na tram­po­li­nę, wybił się do góry, wy­ko­nał salto i upadł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsaltɔ, AS: salto

Wiktionary


saluin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Chi­nach, Taj­lan­dii i Mjan­mie;

Wiktionary

Sa­lu­in (chiń. upr. 怒江; pi­ny­in "Nù Jiāng"; tyb. རྒྱལ་མོ་རྔུལ་ཆུ།, Wylie "rGyl mo rNGul chu", ZWPY "Nag qu"; birm. သံလွင်မြစ်; ang. "Sal­we­en") – rzeka w Chi­nach i Mjan­mie.

Swoje źró­dła rzeka ma w lo­dow­cach gór Tan­gla. Sa­lu­in pły­nie na wschód przez Wy­ży­nę Ty­be­tań­ską, potem skrę­ca na po­łud­nie i pły­nie wąską do­li­ną, rów­no­le­gle do gór­ne­go Me­kon­gu i Jang­cy.

Wikipedia


saluki

rasa psa typu char­to­wa­te­go; chart per­ski


SJP.pl


salusia

tytuł bajki Sta­ni­sła­wa Ja­cho­wi­cza


SJP.pl


salustiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Gaius Sal­lu­stius Cri­spus (ur. 86 p.n.e., zm. 34 p.n.e.) – rzym­ski hi­sto­ryk i po­li­tyk, uro­dzo­ny w Ami­ter­num (obec­nie: San Vit­to­ri­no) w kraju Sa­bi­nów (pół­noc­ny wschód od Rzymu). Autor "De co­niu­ra­tio­ne Ca­ti­li­nae" (Spi­sek Ka­ty­li­ny), "Bel­lum Iu­gurt­hi­num" (Wojna z Ju­gur­tą) oraz "Hi­sto­riae" (Dzie­je). Dwa pier­wsze dzie­ła dotr­wa­ły do na­szych cza­sów w ca­ło­ści, ostat­nie, naj­bar­dziej doj­rza­łe i na­job­szer­niej­sze, za­cho­wa­ło się frag­men­ta­rycz­nie.

Wikipedia


salustiuszostwo

Sa­lu­stiusz z żoną; Sa­lu­stiu­szo­wie


SJP.pl


salustiuszowie

Sa­lu­stiusz z żoną; Sa­lu­stiu­szo­stwo


SJP.pl


salustiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Sa­lu­stiu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


salut

1. uro­czy­sta salwa od­da­na dla ucz­cze­nia ja­kiejś osoby lub ja­kie­goś wy­da­rze­nia;
2. od­da­nie ho­no­rów woj­sko­wych;
3. poz­dro­wie­nie, uro­czy­ste po­wi­ta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) salwy wy­strza­łów ku czci ja­kiejś osoby lub ja­kie­goś wy­da­rze­nia

 (1.2) od­da­nie ho­no­rów woj­sko­wych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Salut – nazwa zło­tej mo­ne­ty fran­cu­skiej z prze­ło­mu XIV-XV wieku
  • Pro­gram Salut – seria ra­dziec­kich sta­cji kos­micz­nych
    • Salut 1 – pier­wsza sta­cja kos­micz­na, jaka zna­la­zła się na or­bi­cie oko­ło­ziem­skiej w ra­mach ra­dziec­kie­go pro­gra­mu Salut
    • Salut 2 – ra­dziec­ka sta­cja or­bi­tal­na
    • Salut 3 – ra­dziec­ka sta­cja or­bi­tal­na
    • Salut 4 – ra­dziec­ka sta­cja or­bi­tal­na
    • Salut 5 – ra­dziec­ka sta­cja or­bi­tal­na
    • Salut 6 – ra­dziec­ka sta­cja or­bi­tal­na
    • Salut 7 – ra­dziec­ka sta­cja or­bi­tal­na
  • Salut 001 – ra­dio­od­bior­nik pro­duk­cji ra­dziec­kiej
  • Salut – salwa ho­no­ro­wa
  • Salut na­ro­do­wy – ro­dzaj salwy ho­no­ro­wej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈsalut, AS: salut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salutowanie n., zasalutowanie n.

 czas. salutować ndk., zasalutować dk.

Wiktionary


salutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|sa­lu­to­wać.

Wiktionary

Sa­lu­to­wa­nie – od­da­wa­nie ho­no­rów, gest, po­le­ga­ją­cy na unie­sie­niu pra­wej ręki, czę­sto z dot­knię­ciem pal­ca­mi czap­ki lub głowy, albo unie­sie­niu ręki w inny spo­sób (salut rzym­ski, poz­dro­wie­nie ska­u­to­we), uży­wa­ny w woj­sku (a także w służ­bach i or­ga­ni­za­cjach pa­ra­mi­li­tar­nych) do poz­dro­wie­nia i od­da­nia ho­no­rów.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. salutować

Wiktionary


salutować

poz­dra­wiać po woj­sko­we­mu, od­da­wać ho­no­ry woj­sko­we


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wojsk. harc. poz­dra­wiać, oka­zy­wać sza­cu­nek po­przez unie­sie­nie ręki

 (1.2) daw. strze­lać z dział na po­wi­ta­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ad­mi­rał uniósł rękę do dasz­ka czap­ki; resz­ta woj­sko­we­go to­wa­rzy­stwa posz­ła za jego przy­kła­dem, sa­lu­tu­jąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsaluˈtɔvat͡ɕ, AS: salutovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salutowanie n., zasalutowanie n., salwa ż.

 czas. zasalutować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddać honory

Wiktionary


saluzzo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto wło­skie po­ło­żo­ne w Pie­mon­cie;

 (1.2) hist. pań­stew­ko wło­skie ist­nie­ją­ce w wie­kach od XII do XVI z głów­nym oś­rod­kiem w mie­ście Sa­luz­zo (1.1);

Wiktionary

Sa­luz­zo – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Cuneo.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 15 644 osoby, 208,6 os./km².

Uro­dzi­li się tutaj m.in. Sil­vio Pel­li­co, Magda Oli­ve­ro, Fe­de­ri­co Lom­bar­di.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tym­cza­sem zgło­sił się jako świa­dek oskar­że­nia jej stryj, pro­boszcz z Sa­luz­zo. Jego dłu­gie wy­wo­dy, w tonie umo­ral­nia­ją­ce­go ka­za­nia, ut­ka­ne były jed­nak wy­łącz­nie z po­gło­sek.

Wiktionary


salvador

obce imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Bra­zy­lii;

Wiktionary

Sal­va­dor – mia­sto we wschod­niej Bra­zy­lii, nad Oce­a­nem At­lan­tyc­kim. Hi­sto­rycz­na nazwa to São Sal­va­dor da Bahia de Todos os San­tos (Świę­ty Zba­wi­ciel z Za­to­ki Wszyst­kich Świę­tych) albo po pro­stu Bahia. Do 1763 roku sto­li­ca Bra­zy­lii (wtedy ko­lo­nii por­tu­gal­skiej), obec­nie po­pu­lar­ny cel tu­ry­stycz­ny z wie­lo­ma ba­ro­ko­wy­mi bu­dow­la­mi. Aglo­me­ra­cja liczy 4 mi­lio­ny miesz­kań­ców[].

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Me­stre Bimba, mistrz bra­zy­lij­skiej sztu­ki walki Ca­po­e­i­ra, uro­dził się w Sal­va­dor.

Wiktionary


salve

z ła­ci­ny: witaj, bądź poz­dro­wio­ny; ave


SJP.pl

Salve – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Apu­lia, w pro­win­cji Lecce.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 4556 osób, 142,4 os./km².

Wikipedia


salwa

jed­no­czes­ny wy­strzał na ko­men­dę kilku i wię­cej armat lub strzelb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. wy­strze­le­nie na ko­men­dę z wielu ka­ra­bi­nów, armat lub dział

 (1.2) przen. wy­buch śmie­chu wielu osób, braw itp.

Wiktionary

Salwa – jed­no­czes­ny wy­strzał z wielu sztuk broni pal­nej. Strze­la­nie sal­wa­mi poz­wa­la­ło zre­kom­pen­so­wać niską szyb­ko­strzel­ność broni, po­przez wy­pu­szcze­nie wielu po­ci­sków naraz, zwięk­sza­ją­ce praw­do­po­do­bień­stwo ra­że­nia celu. Było zwła­szcza ele­men­tem tak­ty­ki pie­cho­ty uży­wa­ją­cej broni od­przo­do­wej (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­da­no salwy ho­no­ro­we przy Gro­bie Niez­na­ne­go Żoł­nie­rza w War­sza­wie.

 (1.2) Skecz wy­wo­łał salwę śmie­chu na wi­dow­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈsalva, AS: salva

Wiktionary

Powiązane:

 czas. salutować, salwować się ndk.

 przym. salwowy

Wiktionary


salwador

pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej ze sto­li­cą w San Sal­wa­do­rze; Re­pu­bli­ka Sal­wa­do­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Ame­ry­ce Środ­ko­wej;

Wiktionary

Zo­bacz też: Sal­va­dor – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca.

Sal­wa­dor ( El Sal­va­dor, wym. w IPA: []), ofi­cjal­nie Re­pu­bli­ka Sal­wa­do­ru (hiszp. República de El Sal­va­dor) – pań­stwo w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, le­żą­ce nad Oce­a­nem Spo­koj­nym. Jego sto­li­cą jest San Sal­va­dor. Gra­ni­czy z Gwa­te­ma­lą (203 km) i Hon­du­ra­sem (342 km).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sal­wa­dor leży nad Pa­cy­fi­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: salˈvadɔr, AS: salvador

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwadorczyk mos., Salwadorka ż., sansalwadorczyk mos.

 przym. salwadorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Republika Salwadoru

Wiktionary


salwadorczyk

miesz­ka­niec Sal­va­do­ru (mia­sta w Bra­zy­lii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Sal­wa­do­ru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrt͡ʃɨk, AS: salvadorčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwador m., San Salvador, sansalwadorczyk m., sansalwadorka ż.

:: fż. Salwadorka ż.

 przym. salwadorski, sansalwadorski

Wiktionary


salwadorka

miesz­kan­ka Sal­va­do­ru, mia­sta w Bra­zy­lii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Sal­wa­do­ru

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrka, AS: salvadorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwador mrz., sansalwadorczyk mos., sansalwadorka ż.

:: fm. Salwadorczyk mos.

 przym. salwadorski, sansalwadorski

Wiktionary


salwadorski

przy­miot­nik od: Sal­va­dor (mia­sto w Bra­zy­lii), Sal­wa­dor (pań­stwo w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Sal­wa­dor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ope­ra­tor fran­cu­ski chciał mieć sze­ro­ki plan i żeby z jed­nej stro­ny planu na­cie­rał od­dział hon­du­ra­ski na sal­wa­dor­ski, albo na od­wrót.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌsalvaˈdɔrsʲci, AS: salvadorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwador m., Salwadorczyk m., Salwadorka ż.

Wiktionary


salwarowski

naz­wi­sko


SJP.pl


salwarsan

or­ga­nicz­na po­chod­na ar­se­nu, kla­sycz­ny lek prze­ciw­ki­ło­wy; ars­fe­na­mi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. farm. or­ga­nicz­na po­chod­na ar­se­nu; pier­wszy syn­te­tycz­ny śro­dek che­mio­te­ra­pe­u­tycz­ny sto­so­wa­ny w le­cze­niu kiły i in­nych cho­rób wy­wo­ła­nych przez kręt­ki

Wiktionary

Sal­war­san – nazwa hand­lo­wa ars­fe­na­mi­ny, ar­se­no­or­ga­nicz­ne­go związ­ku che­micz­ne­go, bę­dą­ce­go pier­wszym syn­te­tycz­nym środ­kiem bak­te­rio­bój­czym.

Nazwa sal­war­sa­nu (niem. "Sal­var­san") sta­no­wi zło­że­nie słów sal­va­re" (łac. "wy­ba­wić, oca­lić"), arsen oraz sanus" (łac.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­tach 40. XX wieku sal­war­san zo­stał wy­par­ty przez pe­ni­cy­li­nę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arsfenamina

Wiktionary


salwator

dziel­ni­ca Kra­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

 (1.2) przest. inne okre­śle­nie Zba­wi­cie­la, za­po­ży­czo­ne z ła­ci­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa osied­li w Kra­ko­wie i Trze­bi­ni;

 (2.2) geogr. to­po­nim, lo­kal­na nazwa Placu Zba­wi­cie­la w War­sza­wie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sal­wa­tor – imię mę­skie
  • Sal­wa­tor – osied­le na Zwie­rzyń­cu w Dziel­ni­cy VII w Kra­ko­wie
  • Sal­wa­tor – osied­le Trze­bi­ni
  • Sal­wa­tor – nazwa miej­sco­wa Placu Zba­wi­cie­la w War­sza­wie
  • Sal­wa­tor - nazwa wy­daw­nict­wa w Kra­ko­wie
  • Sal­wa­tor – jedna z po­sta­ci po­wie­ści Imię róży
  • Sal­wa­dor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­je­cha­li­śmy z Sal­wa­to­rem na wy­sta­wę go­łę­bi.

 (2.1) Czy tym tram­wa­jem do­je­dzie­my na Sal­wa­tor?

 (2.2) Moja są­siad­ka cho­dzi na spa­ce­ry z psem po Sal­wa­to­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salwatorianin m., salwatorianka ż.

 przym. salwatorski

Wiktionary


salwatorianie

Sto­wa­rzy­sze­nie Bo­skie­go Zba­wi­cie­la - zgro­ma­dze­nie za­kon­ne za­ło­żo­ne w XIX wieku, zaj­mu­ją­ce się prze­de wszyst­kim dzia­łal­no­ścią mi­syj­ną i re­ko­lek­cyj­ną


SJP.pl

Sal­wa­to­ria­nie – człon­ko­wie "To­wa­rzy­stwa Bo­skie­go Zba­wi­cie­la" (So­cie­tas Di­vi­ni Sal­va­to­ris – SDS) za­ło­żo­ne­go przez bło­go­sła­wio­ne­go ojca Fran­cisz­ka Marię od Krzy­ża Jor­da­na 8 grud­nia 1881 w Rzy­mie. Za­ło­że­nie zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go nie było in­ten­cją Jor­da­na w po­cząt­ko­wym okre­sie jego ist­nie­nia. Wolał on prze­ciw­dzia­łać skut­kom pro­wa­dzo­ne­go przez Prusy Kul­tur­kamp­fu, co wią­za­ło się z - jego zda­niem - od­no­wą ca­łe­go Ko­ścio­ła Rzym­sko­ka­to­lic­kie­go. Pla­no­wał on przy­bli­żyć Je­zu­sa zwy­kłym lu­dziom.

Wikipedia


salwatorianin

czło­nek mę­skie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go zaj­mu­ją­ce­go się dru­ko­wa­niam i roz­po­wszech­nia­niem li­te­ra­tu­ry re­li­gij­nej oraz pracą re­ko­lek­cyj­ną i mi­syj­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­nek ka­to­lic­kie­go mę­skie­go zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go, za­ło­żo­ne­go przez Jana Chrzci­cie­la Jor­da­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po II woj­nie świa­to­wej pow­sta­ło wiele domów za­kon­nych na Zie­miach Za­chod­nich, gdzie pol­scy sal­wa­to­ria­nie włą­czy­li się w od­bu­do­wę życia re­li­gij­ne­go oraz kul­tu­ral­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. salwatorianka ż.

 przym. salwatoriański

Wiktionary


salwatorianka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Bo­skie­go Zba­wi­cie­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca z Kon­gre­ga­cji Sióstr Bo­skie­go Zba­wi­cie­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwie sal­wa­to­rian­ki zo­sta­ły za­mor­do­wa­ne przez żoł­nie­rzy ra­dziec­kich w Mi­ko­ło­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. salwatorianin m.

 przym. salwatoriański

Wiktionary


salwatoriański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z sal­wa­to­ria­na­mi lub sal­wa­to­rian­ka­mi, do­ty­czą­cy sal­wa­to­ria­nów lub sal­wa­to­ria­nek

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do sal­wa­to­ria­nów lub sal­wa­to­ria­nek, bę­dą­cy ich włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Razem z nami Ro­dzi­nę Sal­wa­to­riań­ską two­rzą: Kon­gre­ga­cja Sióstr Bo­skie­go Zba­wi­cie­la oraz Mię­dzy­na­ro­do­wa Wspól­no­ta Bo­skie­go Zba­wi­cie­la.

 (2.1) Ko­ściół pw. NMP Kró­lo­wej Pol­ski oraz dom za­kon­ny Sal­wa­to­ria­nów w Biel­sku-Bia­łej wy­wo­dzą się z pier­wszej pla­ców­ka­a­ców­ki sal­wa­to­riań­skiej w tym mie­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. salwatorianin mos., salwatorianka ż.

Wiktionary


salwatorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Sal­wa­to­rem, do­ty­czą­cy Sal­wa­ro­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Salwator m.

Wiktionary


salwicki

naz­wi­sko


SJP.pl