przedpiersie

część okopu, nasyp ziem­ny chro­nią­cy przed po­ci­ska­mi nie­przy­ja­cie­la, sta­no­wią­cy rów­nież pod­par­cie ob­słu­gi­wa­nej broni; pa­ra­pet


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­pier­sie – część tu­ło­wia owa­dów
  • przed­pier­sie – osło­na sta­no­wi­ska strzel­ca lub dzia­ła
  • – ele­ment ar­chi­tek­to­nicz­ny; pio­no­we zwień­cze­nie muru lub ścia­ny roz­cią­ga­ją­ce się ponad linię dachu, sta­no­wią­ce osło­nę np. przed na­po­rem wia­tru lub ostrza­łem

Wikipedia


przedpiotrowski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem przed pa­no­wa­niem Pio­tra I w Rosji;

Wiktionary


przedpisemny

zwią­za­ny z okre­sem, w któ­rym nie po­słu­gi­wa­no się pis­mem; przed­pi­śmien­ny


SJP.pl


przedpiśmienny

zwią­za­ny z okre­sem, w któ­rym nie po­słu­gi­wa­no się pis­mem; przed­pi­sem­ny


SJP.pl


przedplebiscytowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy ple­bi­scyt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mi­te­ty gór­no­ślą­skie wspo­ma­ga­li w agi­ta­cji przed­ple­bi­scy­to­wej stu­den­ci z War­sza­wy, Kra­ko­wa, Poz­na­nia i Lwowa.

 (1.1) Na wiece przed­ple­bi­scy­to­we jeź­dził ot­war­tym for­dem w to­wa­rzy­stwie swo­je­go kie­row­cy i uko­cha­ne­go psa Mo­ry­ca, wier­ne­go ow­czar­ka nie­miec­kie­go, z któ­rym się nie roz­sta­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. plebiscyt mrz.

 przym. plebiscytowy

Wiktionary


przedplecze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ent. część tu­ło­wia sze­ścio­no­gów, frag­ment przed­tu­ło­wia;

Wiktionary

Przed­ple­cze (łac. "pro­no­tum", "pro­ter­gum") – część tu­ło­wia sze­ścio­no­gów, sta­no­wią­ca za­ra­zem grzbie­to­wą część przed­tu­ło­wia ("prot­ho­rax") i przed­nią część płyt­ki grzbie­to­wej ("notum").

U pier­wo­gon­ków przed­ple­cze jest wy­raź­nie skró­co­ne. U skor­ków spła­szczo­ne i tarcz­ko­wa­te. U ka­ra­cza­nów przed­ple­cze roz­sze­rzo­ne jest ku przo­do­wi i nie­mal cał­ko­wi­cie przy­kry­wa głowę. U plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych ma różny kształt, czę­sto jest duże i sze­ro­kie (np. u tar­czów­ko­wa­tych).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chrzą­szcze mają przed­ple­cze zwy­kle do­brze, a u niek­tó­rych grup bar­dzo sil­nie roz­wi­nię­te.

Wiktionary


przedplon

Przed­plon – ro­śli­na, któ­rej upra­wa po­prze­dza ko­lej­ną upra­wia­ną na tym samym polu, zwaną ro­śli­ną na­stęp­czą. Ko­lej­ność róż­nych ro­ślin upra­wia­nych jako przed­plon i na­stęp­cze w ra­mach ich zmia­no­wa­nia ma istot­ny wpływ na ja­kość sta­no­wi­ska i ich plo­no­wa­nie.

Wikipedia


przedpoborowy

przed po­bo­rem do woj­ska


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który na­stę­pu­je przed po­bo­rem

Wiktionary

Powiązane:

 przym. poborowy

 rzecz. poborowy mos., pobory nmos., pobór mrz.

Wiktionary


przedpogrzebowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/dzie­ją­cy się przed po­grze­bem, zwią­za­ny z okre­sem przed po­grze­bem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­pli­cę przed­po­grze­bo­wą oraz samą ne­kro­po­lię uro­czy­ście poś­wię­cił ar­cy­bi­skup czę­sto­chow­ski Sta­ni­sław Nowak.

 (1.1) Od­płat­ność za miej­sca pod po­chó­wek oraz za­sa­dy ko­rzy­sta­nia z domu przed­po­grze­bo­we­go usta­lą radni po za­koń­cze­niu in­we­sty­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpɔɡʒɛˈbɔvɨ, AS: pšetpogžebovy

Wiktionary


przedpokoiczek

zdrob­nie­nie od: przed­po­kój


SJP.pl


przedpokoik

zdrob­nie­nie od: przed­po­kój


SJP.pl


przedpokojować

daw­niej: być dwo­rza­ni­nem, wy­słu­gi­wać się komuś


SJP.pl


przedpokojowy

→ przed­po­kój


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przed­po­ko­jem, do­ty­czą­cy przed­po­ko­ju

Wiktionary

Patrz:

przedpokój

Powiązane:

 rzecz. przedpokój m.

Wiktionary


przedpokwitanie

okres w roz­wo­ju dziec­ka po­prze­dza­ją­cy pok­wi­ta­nie


SJP.pl


przedpokwitaniowy

zwią­za­ny z okre­sem w roz­wo­ju dziec­ka po­prze­dza­ją­cym pok­wi­ta­nie


SJP.pl


przedpokój

po­mie­szcze­nie znaj­du­ją­ce się bez­poś­red­nio przed po­ko­jem głów­nym (dzien­nym)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­mie­szcze­nie w miesz­ka­niu, z któ­re­go można do­stać się do po­zo­sta­łych po­mie­szczeń

Wiktionary

Przed­po­kój – po­mie­szcze­nie z pod­sta­wo­wą funk­cją ko­mu­ni­ka­cyj­ną (łączy po­mie­szcze­nia o odręb­nych funk­cjach) po­dob­nie jak ko­ry­tarz. Od ko­ry­ta­rza różni się pro­por­cja­mi: przed­po­kój po­wi­nien po­sia­dać kształt kwa­dra­tu lub pro­sto­ką­ta, rza­dziej nie­re­gu­lar­ny np. w kształ­cie li­te­ry „L”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacku, zo­staw buty w przed­po­ko­ju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈpɔkuj, AS: pšetpokui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. przedpokoik mrz.

 przym. przedpokojowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk antrej, antryj, reg-pl|Poznań|antrejka, antryjka.

Wiktionary


przedpole

1. teren znaj­du­ją­cy się w bez­poś­red­niej bli­sko­ści cze­goś;
2. w piłce noż­nej: część bo­i­ska znaj­du­ją­ca się przed bram­ką;
3. teren le­żą­cy przed za­ję­ty­mi przez woj­ska sta­no­wi­ska­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) część bo­i­ska znaj­du­ją­ca się przed bram­ką

Wiktionary

Przed­po­le – teren znaj­du­ją­cy się przed po­zy­cja­mi (z przo­du, od stro­ny nie­przy­ja­cie­la) zaj­mo­wa­ny­mi przez woj­ska (sta­no­wi­ska­mi ognio­wy­mi). Z przed­po­la zaz­wy­czaj usuwa się za­ro­śla, krza­ki, zboże, drze­wa i bu­dyn­ki, aby zwięk­szyć pole ob­ser­wa­cji i moż­li­wość pro­wa­dze­nia sku­tecz­ne­go ognia.

Wikipedia


przedporcie

spe­cjal­nie wy­o­dręb­nio­ny ob­szar wodny przed wej­ściem do portu, o nie­wiel­kiej głę­bo­ko­ści, osło­nię­ty od sil­nych wia­trów i prą­dów, przez­na­czo­ny do kot­wi­cze­nia stat­ków ocze­ku­ją­cych na wpro­wa­dze­nie do portu; reda, przed­mo­rze, przed­port, awan­port, kot­wi­co­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) mar. żegl. basen przy wej­ściu do portu wła­ści­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cyz­ją ka­pi­ta­na­tu jed­nost­ka po­zo­sta­wa­ła na przed­por­ciu dwa ty­god­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. port mrz., przedport mrz.

 przym. portowy, przedportowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awanport, przedport

Wiktionary


przedporodowy

po­prze­dza­ją­cy poród


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fizj. med. wet. na­stę­pu­ją­cy przed po­ro­dem, po­prze­dza­ją­cy poród

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dza­jąc ana­li­zę wy­wia­du po­łoż­ni­cze­go w ba­da­nych gru­pach ko­biet uwz­ględ­nio­no prze­by­te po­ro­dy, prze­by­te po­ro­nie­nia, ma­kro­so­mię płodu w po­przed­niej ciąży, wady wro­dzo­ne u po­przed­nie­go dziec­ka i zgon przed­po­ro­do­wy płodu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. porodówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prenatalny

Wiktionary


przedport

spe­cjal­nie wy­o­dręb­nio­ny ob­szar wodny przed wej­ściem do portu, o nie­wiel­kiej głę­bo­ko­ści, osło­nię­ty od sil­nych wia­trów i prą­dów, przez­na­czo­ny do kot­wi­cze­nia stat­ków ocze­ku­ją­cych na wpro­wa­dze­nie do portu; reda, przed­mo­rze, przed­por­cie, awan­port, kot­wi­co­wi­sko


SJP.pl


przedportowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przed­por­ciem, do­ty­czą­cy przed­por­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nost­ka po­zo­sta­wa­ła ty­dzień w ob­sza­rze przed­por­to­wym, na tzw. re­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. port mrz., przedporcie n.

 przym. portowy

Wiktionary


przedpotopowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przed­po­to­po­we; cecha tych, któ­rzy są przed­po­to­po­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedpotopowy

 przysł. przedpotopowo

Wiktionary


przedpotopowy

1. po­cho­dzą­cy sprzed bi­blij­ne­go po­to­pu;
2. po­cho­dzą­cy sprzed bar­dzo dawna, z dawno mi­nio­nej epoki;
3. po­tocz­nie: nie­mod­ny, prze­sta­rza­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. po­cho­dzą­cy z bar­dzo od­le­głej epoki

 (1.2) żart. prze­sta­rza­ły, sta­roś­wiec­ki

 (1.3) po­cho­dzą­cy sprzed po­to­pu, ma­ją­cy miej­sce przed po­to­pem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ, AS: pšetpotopovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przedpotopowo

 rzecz. przedpotopowość ż.

Wiktionary


przedpołudnie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres po­mię­dzy ran­kiem a po­łud­niem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ, AS: pšetpou̯udʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedpołudniowy

 rzecz. południe

Wiktionary


przedpołudniowy

od­by­wa­ją­cy się przed po­łud­niem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który na­stę­pu­je przed po­łud­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­nież w go­dzi­nach przed­po­łud­nio­wych sarny wy­cho­dzą na że­ro­wi­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedpołudnie n.

Wiktionary


przedpoście

okres bez­poś­red­nio po­prze­dza­ją­cy Wiel­ki Post, trwa­ją­cy około trzy ty­god­nie


SJP.pl

Przed­po­ście (łac. Tem­pus Septuagesimæ – dosł. czas sie­dem­dzie­siąt­ni­cy) – okres li­tur­gicz­ny w ka­to­li­cyz­mie i niek­tó­rych de­no­mi­na­cjach pro­te­stan­tyz­mu, po­prze­dza­ją­cy bez­poś­red­nio okres wiel­kie­go postu i przy­go­to­wu­ją­cy cały Ko­ściół do niego. Przed­po­ście w więk­szo­ści Ko­ścio­łów roz­po­czy­na się od tzw.

Wikipedia


przedpremierowy

po­prze­dza­ją­cy pre­mie­rę


SJP.pl


przedproże

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. taras po­prze­dza­ją­cy wej­ście do bu­dyn­ku;

Wiktionary

Przed­pro­że – par­te­ro­wy taras po­prze­dza­ją­cy wej­ście do bu­dyn­ku od stro­ny ulicy, wy­su­nię­ty przed jego fa­sa­dę i ogro­dzo­ny ba­lu­stra­dą, zaz­wy­czaj o sze­ro­ko­ści ta­kiej samej jak fa­sa­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­pro­ża to ty­po­we ele­men­ty gdań­skich ka­mie­nic.

Wiktionary


przedprywatyzacyjny

po­prze­dza­ją­cy pry­wa­ty­za­cję, wy­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed pry­wa­ty­za­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy pry­wa­ty­za­cję, sprzed pry­wa­ty­za­cji; wy­stę­pu­ją­cy przed pry­wa­ty­za­cją

Wiktionary


przedprzedwczoraj

przy­słó­wek

 (1.1) trzy dni przed dniem dzi­siej­szym

Wiktionary


przedprątność

u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie prę­ci­ków niż słup­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; pro­tan­dria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie prę­ci­ków niż słup­ków w kwia­tach niek­tó­rych ro­ślin;

Wiktionary

Przed­prąt­ność, pro­tan­dria – zja­wi­sko wy­stę­pu­ją­ce w kwia­tach obupł­cio­wych u niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin. Po­le­ga na wcze­śniej­szym doj­rze­wa­niu prę­ci­ków niż słup­ków. Jest to jeden z me­cha­niz­mów za­po­bie­ga­ją­cych nie­ko­rzyst­ne­mu dla ro­śli­ny sa­mo­za­py­le­niu, czyli za­py­le­niu się pył­kiem po­cho­dzą­cym z tej samej ro­śli­ny. W kwia­tach przed­prąt­nych moż­li­we jest tylko za­py­le­nie krzy­żo­we – pył­kiem po­cho­dzą­cym z innej ro­śli­ny tego sa­me­go ga­tun­ku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przedprątny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) protandria

Wiktionary


przedpytle

daw­niej: przy­rząd do od­dzie­la­nia grub­szych czą­stek wyt­wo­ru mie­le­nia od bar­dziej miał­kich


SJP.pl


przedpłacać

wno­sić przed­pła­tę, wpła­cać za­licz­kę


SJP.pl


przedpłacić

wnieść przed­pła­tę, wpła­cić za­licz­kę


SJP.pl


przedpłata

część ceny to­wa­ru wpła­co­na wcze­śniej z góry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. forma płat­no­ści po­le­ga­ją­ca na do­ko­na­niu za­pła­ty za towar lub usłu­gę z góry, czyli przed ich do­star­cze­niem lub wy­ko­na­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedpłatowicz mos.

Wiktionary


przedpłatowicz

osoba, która do­ko­na­ła przed­pła­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba, która ui­ści­ła przed­pła­tę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­no­cze­śnie przed­pła­to­wi­cze mają wciąż prawo do re­kom­pen­sa­ty lub za­ku­pu sa­mo­cho­du kra­jo­wej pro­duk­cji z bo­ni­fi­ka­tą.

 (1.1) Przed­pła­to­wi­czom poz­wo­lo­no hand­lo­wać pra­wem do ulgi, zwal­nia­no ich z cła przy im­por­cie sa­mo­cho­dów (co znów do­pro­wa­dzi­ło do pa­to­lo­gii) i niek­tó­rych po­dat­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedpłata ż.

Wiktionary


przedpłużek

do­dat­ko­wy, mały kor­pus pługa, umie­szcza­ny przed głów­nym kor­pu­sem płuż­nym, sto­so­wa­ny zwy­kle przy głę­bo­kiej orce zwię­złych gleb


SJP.pl

Przed­płu­żek – mały kor­pus płuż­ny mon­to­wa­ny przed kor­pu­sem głów­nym, słu­żą­cy do pod­ci­na­nia gór­nej war­stwy roli, wraz ze znaj­du­ją­cy­mi się na niej reszt­ka­mi ro­ślin­ny­mi, i prze­mie­szcza­nia jej na dno są­sied­niej bru­zdy.

Przed­płu­żek ułat­wia przy­o­ry­wa­nie obor­ni­ka, słomy i na­wo­zów zie­lo­nych.

Wikipedia


przedramieniowy

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od prze­dra­mię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdrãmʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ, AS: pšedrãmʹi ̯ė̃ńovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedramię n.

Wiktionary


przedramienny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­dra­mie­niem, do­ty­czą­cy prze­dra­mie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedramię n.

Wiktionary


przedramię

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. od­ci­nek koń­czy­ny pier­sio­wej (przed­niej, gór­nej) od stawu łok­cio­we­go do nad­garst­ka

Wiktionary

Prze­dra­mię ( an­te­bra­chium) – w ana­to­mii czło­wie­ka część koń­czy­ny gór­nej, znaj­du­ją­ca się mię­dzy ręką i ra­mie­niem (do­kład­nie mię­dzy nad­garst­kiem i sta­wem łok­cio­wym).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dy­żur­ny pie­lę­gniarz za­marł ze zgro­zy na widok blizn po sa­mo­o­ka­le­cze­niach na prze­dra­mio­nach pa­cjent­ki.

 (1.1) Prze­dra­mio­na miała pur­pu­ro­we od licz­nych uką­szeń i ugry­zień.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈrãmʲjɛ, AS: pšedrãmʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ramię n., przedramiennik m.

 przym. przedramieniowy, ramieniowy, przedramienny

Wiktionary


przedrażać

cza­sow­nik

 (1.1) zbyt drogo oce­niać, prze­ce­niać

 (1.2) usta­lić zbyt wy­so­ką cenę

 (1.3) po­wo­do­wać zwięk­sza­nie kosz­tów

Wiktionary


przedrealistyczny

do­ty­czą­cy okre­su po­prze­dza­ją­ce­go re­a­lizm


SJP.pl


przedreferendalny

po­prze­dza­ją­cy re­fe­ren­dum, wy­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed re­fe­ren­dum


SJP.pl


przedreformowy

przy­miot­nik

 (1.1) sprzed re­for­my, przed re­for­mą

Wiktionary


przedreptać

przejść gdzieś ma­ły­mi krocz­ka­mi


SJP.pl


przedreptywać

rzad­ko: drep­cząc, prze­cho­dzić


SJP.pl


przedrewolucyjny

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy re­wo­lu­cję, na­stę­pu­ją­cy przed re­wo­lu­cją

Wiktionary


przedromantyczny

po­prze­dza­ją­cy ro­man­tyzm, pow­sta­ły lub two­rzą­cy w tym okre­sie


SJP.pl


przedromański

pre­ro­mań­ski;
1. po­prze­dza­ją­cy cy­wi­li­za­cję ro­mań­ską;
2. po­prze­dza­ją­cy styl ro­mań­ski


SJP.pl


przedrostek

cząst­ka wy­ra­zu znaj­du­ją­ca się przed jego rdze­niem lub jedna z kilku czą­stek po­prze­dza­ją­cych rdzeń wy­ra­zu; pre­fiks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ele­ment sło­wot­wór­czy umie­szcza­ny przed lek­se­mem, np. mor­fem przed rdze­niem wy­ra­zu;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „pre­fiks”. Zo­bacz też: numer ope­ra­to­ra, pre­fik­sy GSM oraz pre­fiks (in­for­ma­ty­ka).

Prze­dro­stek, pre­fiks (od łac. "pra­e­fi­xus" „przy­mo­co­wa­ny na prze­dzie”) – w ję­zy­koz­naw­stwie jest to frag­ment wy­ra­zu (tzw. mor­fem) do­da­wa­ny do po­cząt­ku słowa pod­sta­wo­we­go lub jego rdze­nia (czyli do pod­sta­wy sło­wot­wór­czej), słu­żą­cy two­rze­niu wy­ra­zów po­chod­nych. Wyraz może nie po­sia­dać żad­ne­go pre­fik­su, może po­sia­dać jeden lub wię­cej pre­fik­sów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­dem prze­drost­ka jest mili- w sło­wie mi­li­metr.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈrɔstɛk, AS: pšedrostek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedrostkowy

 przysł. przedrostkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prefiks

Wiktionary


przedrostkowy

ut­wo­rzo­ny za po­mo­cą pre­fik­su, za­wie­ra­ją­cy pre­fiks; bę­dą­cy pre­fik­sem, na­le­żą­cy do pre­fik­su; pre­fik­sal­ny


SJP.pl


przedrozbiorowy

po­prze­dza­ją­cy ro­zbio­ry Pol­ski; po­cho­dzą­cy z okre­su po­prze­dza­ją­ce­go ro­zbio­ry Pol­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. ma­ją­cy miej­sce przed ro­zbio­ra­mi Pol­ski, po­cho­dzą­cy z tego okre­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cią­gle wra­ca­no my­śla­mi do cza­sów prze­dro­zbio­ro­wych, kiedy Rzecz­po­spo­li­ta się­ga­ła od morza do morza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdrɔzbʲjɔˈrɔvɨ, AS: pšedrozbʹi ̯orovy

Wiktionary


przedrozumienie

ko­niecz­ny wa­ru­nek ro­zu­mie­nia w fi­lo­zo­fii H. G. Ga­da­me­ra


SJP.pl


przedrośle

sta­dium roz­wo­jo­we pa­prot­ni­ków, w któ­rym wyt­wa­rza­ne są or­ga­ny roz­rod­cze żeń­skie i mę­skie; pro­ta­lium


SJP.pl

Prze­dro­śle ("prot­hal­lium", "prot­hal­lus" – z łac. "pro" = wczes­ny i gr. "θαλλος" ("thal­los") = ga­łąz­ka) – sta­dium roz­wo­jo­we u ro­ślin, za­wie­ra­ją­ce or­ga­ny mę­skie, żeń­skie lub oba jed­no­cze­śnie.

Sta­no­wią­cy prze­dro­śle ple­cho­wa­ty ga­me­to­fit pa­prot­ni­ków u pa­prot­ni­ków jed­na­ko­za­rod­ni­ko­wych zwy­kle jest jed­no­pien­ny (obupł­cio­wy), dwu­pien­ny jest zaz­wy­czaj u skrzy­pów. U pa­prot­ni­ków róż­no­za­rod­ni­ko­wych wy­stę­pu­ją prze­dro­śla dwu­pien­ne (żeń­skie pro­du­ku­ją­ce rod­nie i mę­skie wyt­wa­rza­ją­ce plem­nie).

Wikipedia


przedruk

po­now­ne wy­da­nie dzie­ła li­te­rac­kie­go, bez zmian w tek­ście


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­now­na pu­bli­ka­cja ut­wo­ru bez zmian w tek­ście

 (1.2) tekst bę­dą­cy re­zul­ta­tem prze­dru­ku (1.1)

Wiktionary

Prze­druk (ang. "re­print") – do­słow­ne lub tylko niez­nacz­nie zmie­nio­ne, po­now­ne opu­bli­ko­wa­nie ut­wo­ru.

Z re­gu­ły prze­druk jest ob­ję­to­ścio­wo więk­szy niż cytat, i obej­mu­je cały utwór lub z nie­wiel­ki­mi skró­ta­mi. W for­mie prze­dru­ku pu­bli­ko­wa­ne są książ­ki lub całe ar­ty­ku­ły, także ar­ty­ku­ły in­ter­ne­to­we. Cza­sem prze­druk ar­ty­ku­łu po­le­ga na jego prze­tłu­ma­cze­niu i wy­da­niu w innym ję­zy­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­daj­my do tego, że nie tylko au­to­rzy czę­sto nie kwa­pią się z od­pi­sy­wa­niem wy­daw­nict­wu i wy­ra­ża­niem zgody na prze­druk ich wier­szy.

 (1.2) Przyz­nam, że oba­wia­łam się, że bę­dzie to tylko prze­druk z ame­ry­kań­skie­go, ale na szczę­ście znaj­du­ję w nim sporo pol­skich ak­cen­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedrukowy

Wiktionary


przedryblować

a) w piłce noz­nej: minąć prze­ciw­ni­ka, pro­wa­dząc piłkę, zwła­szcza dzię­ki spryt­ne­mu za­gra­niu; oki­wać (po­tocz­nie);
b) w ho­ke­ju: minąć prze­ciw­ni­ka, pro­wa­dząc krą­żek, zwła­szcza dzię­ki spryt­ne­mu za­gra­niu


SJP.pl


przedrylowywać

prze­wier­cać na wylot


SJP.pl


przedrynkowy

do­ty­czą­cy okre­su lub dzia­łań przed roz­po­czę­ciem hand­lu lub no­to­wań


SJP.pl


przedrzemywać

spę­dzać pe­wien czas na drze­ma­niu


SJP.pl


przedrzeźniacki

przy­miot­nik od: prze­drzeź­niacz


SJP.pl


przedrzeźniacz

osoba prze­drzeź­nia­ją­ca, na­śla­du­ją­ca kogoś, czę­sto w zło­śli­wy spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto na­śmie­wa się z kogoś na­śla­du­jąc jego za­cho­wa­nie, gesty, spo­sób mó­wie­nia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mi­mi­dae|ref=tak., pół­noc­no­a­me­ry­kań­ski ptak z rzędu wró­blo­wa­tych po­tra­fią­cy na­śla­do­wać usły­sza­ne dźwię­ki;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈḍʒɛʑɲat͡ʃ, AS: pšeḍžeźńač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedrzeźnianie n., przedrzeźniactwo n.

 czas. przedrzeźnić, przedrzeźniać ndk.

 przym. przedrzeźniacki

Wiktionary


przedrzeźniający

1. ośmie­szać kogoś, na­śla­du­jąc czy­jeś gesty, mi­mi­kę, ruchy, spo­sób mó­wie­nia itp.;
2. prze­drzeź­niać się -
a) prze­drzeź­niać sie­bie naw­za­jem;
b) daw­niej: prze­ko­ma­rzać się


SJP.pl

Patrz:

przedrzeźniać

przedrzeźniać

1. ośmie­szać kogoś, na­śla­du­jąc czy­jeś gesty, mi­mi­kę, ruchy, spo­sób mó­wie­nia itp.;
2. prze­drzeź­niać się -
a) prze­drzeź­niać sie­bie naw­za­jem;
b) daw­niej: prze­ko­ma­rzać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­drzeź­nić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­drzeź­nić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­drzeź­nić się (dk. prze­drzeź­nić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­drzeź­nić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈḍʒɛʑɲät͡ɕ, AS: pšeḍžeźńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedrzeźniacz mzw./mos.

Wiktionary


przedrzeźnić

ośmie­szyć kogoś, na­śla­du­jąc czy­jeś gesty, mi­mi­kę, ruchy, spo­sób mó­wie­nia itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­drzeź­niać)

 (1.1) zi­mi­to­wać dla żartu lub zło­śli­wie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­drzeź­nić się (ndk. prze­drzeź­niać się)

 (2.1) zi­mi­to­wać sie­bie naw­za­jem

 (2.2) daw. po­prze­ko­ma­rzać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈḍʒɛʑɲit͡ɕ, AS: pšeḍžeźńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedrzeźniacz mos./mzw.

 czas. drażnić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sparodiować

Wiktionary


przedrzymski

od­no­szą­cy się do okre­su sprzed pow­sta­nia lub do­mi­na­cji sta­ro­żyt­ne­go Rzymu


SJP.pl


przedrzyźnić

daw­niej: sko­pio­wać czy­jeś gesty, mi­mi­kę, ruchy itp.; prze­drzeź­nić


SJP.pl


przedrążyć

drą­żąc, prze­do­stać się na drugą stro­nę, prze­bić się przez coś


SJP.pl


przedrębne

w le­śnict­wie: przed wła­ści­wą wy­cin­ką


SJP.pl


przedrębny

w le­śnict­wie: przed wła­ści­wą wy­cin­ką


SJP.pl


przedsamobójczy

do­ko­na­ny przed po­peł­nie­niem sa­mo­bój­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy sa­mo­bój­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. samobójczy

 rzecz. samobójstwo n.

Wiktionary


przedscenie

część sceny wy­su­nię­ta przed kur­ty­nę; awan­sce­na, pro­sce­nium


SJP.pl


przedsejmowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do okre­su przed obra­da­mi sejmu

 (1.2) znaj­du­ją­cy się przed sie­dzi­bą sejmu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obra­dom sej­mi­ku przed­sej­mo­we­go prze­wod­ni­czył mar­sza­łek wy­bie­ra­ny z grona szlach­ty.

 (1.2) Męż­czyz­na zemd­lał na jed­nym z przed­sej­mo­wych traw­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sejm mrz., Sejm mrz.

 przym. sejmowy

Wiktionary


przedsezonowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy sezon; ma­ją­cy miej­sce, od­by­wa­ją­cy się przed se­zo­nem

Wiktionary


przedsiewny

po­prze­dza­ją­cy siew


SJP.pl


przedsionek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. nie­wiel­kie po­mie­szcze­nie od­dzie­la­ją­ce wej­ście od wnę­trza bu­dyn­ku

 (1.2) mot. tu­ryst. za­da­sze­nie z ma­te­ria­łu do­sta­wia­ne przed wej­ściem do przy­cze­py kem­pin­go­wej lub na­mio­tu

 (1.3) anat. zool. u krę­gow­ców część serca od­dzie­lo­na za­staw­ką od ko­mo­ry;

 (1.4) anat. część ucha wew­nętrz­ne­go, w obrę­bie błęd­ni­ka;

 (1.5) anat. ob­szar or­ga­niz­mu znaj­du­ją­ca się przed jamą z or­ga­na­mi wew­nętrz­ny­mi

 (1.6) przen. wstęp do cze­goś, wczes­ne doś­wiad­cze­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­sio­nek bu­dyn­ku
  • przed­sio­nek serca
  • przed­sio­nek ucha wew­nętrz­ne­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Da­szek nad przed­sion­kiem zo­stał wspar­ty ko­lum­ną to­skań­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sień ż., sionka ż., sioneczka ż.

 przym. przedsionkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wiatrołap, przybudówka

 (1.6) przedsmak, przedśpiew, przedświt, zapowiedź

Wiktionary


przedsionkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z przed­sion­kiem, do­ty­czą­cy przed­sion­ka

 (1.2) bud. zwią­za­ny z przed­sion­kiem do po­mie­szcze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsionek mrz.

Wiktionary


przedsię

spój­nik

 (1.1) daw. prze­cież

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świę­ta przed­tym lu­dzie czci­li, a przed­się wszyt­ko zro­bi­li (…). (J. Ko­cha­now­ski: Pieśń świę­to­jań­ska o so­bót­ce: Panna 1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtʲɕɛ, AS: pšetʹśe

Wiktionary


przedsiębiorca

osoba pro­wa­dzą­ca włas­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, wła­ści­ciel przed­się­bior­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. praw. osoba pro­wa­dzą­ca włas­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, po­sia­da­ją­ca włas­ne przed­się­bior­stwo;

Wiktionary

Przed­się­bior­ca ( en­tre­pre­ne­ur) – w po­tocz­nym uję­ciu to osoba po­dej­mu­ją­ca się przed­sięw­zię­cia dla celów za­rob­ko­wych.

W pol­skim sy­ste­mie prawa nie ma jed­no­li­tej de­fi­ni­cji przed­się­bior­cy. Funk­cjo­nu­ją­ce de­fi­ni­cje spro­wa­dza się do tego, że przed­się­bior­cą jest pod­miot prawa, który pro­wa­dzi we włas­nym imie­niu dzia­łal­ność go­spo­dar­czą (lub za­wo­do­wą). W ro­zu­mie­niu praw­nym „przed­się­bior­ca” naj­czę­ściej nie jest sy­no­ni­mem przed­się­bior­stwa, ani firmy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ten przed­się­bior­ca wy­zy­sku­je pra­cow­ni­ków.

 (1.1) Przed­się­bior­cą może być m.in. osoba fi­zycz­na pro­wa­dzą­ca we włas­nym imie­niu dzia­łal­ność go­spo­dar­czą lub za­wo­do­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡sa, AS: pšetʹśẽmbʹi ̯orca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczość ż.

:: fż. przedsiębiorczyni ż.

 czas. przedsiębrać ndk., przedsięwziąć dk.

 przym. przedsiębiorczy

 przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekon. biznesmen, człowiek interesu; pot. prywaciarz

Wiktionary


przedsiębiorczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przed­się­bior­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczyni ż., przedsiębiorca mos., przedsiębiorczość ż.

 przym. przedsiębiorczy

Wiktionary


przedsiębiorczość

1. cecha kogoś wy­ka­zu­ją­ce­go się ini­cja­ty­wą i sku­tecz­no­ścią w za­łat­wia­niu róż­nych spraw biz­ne­so­wych; obrot­ność;
2. ogół przed­się­biorstw na danym te­re­nie;
3. przed­miot szkol­ny obej­mu­ją­cy naukę o pod­sta­wo­wych me­cha­niz­mach go­spo­dar­ki i wol­ne­go rynku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ze­spół cech czło­wie­ka sta­no­wią­cych o chęci i po­wo­dze­niu w za­łat­wia­niu róż­nych spraw (bycie przed­się­bior­czym)

 (1.2) nauka lub sztu­ka po­dej­mo­wa­nia ry­zy­ka i in­no­wa­cyj­no­ści w bu­do­wa­niu biz­ne­su

 (1.3) ogół przed­się­bior­ców i przed­się­biorstw

Wiktionary

Przed­się­bior­czość – cecha ludz­kich dzia­łań po­le­ga­ją­ca na spe­ku­la­cyj­nej pró­bie okre­śle­nia przysz­łych sta­nów rynku i wy­ko­rzy­sta­nia okaz­ji do osią­gnię­cia zysku z po­wo­du róż­nic po­mię­dzy ce­na­mi czyn­ni­ków pro­duk­cji a spo­dzie­wa­ny­mi przy­cho­da­mi ze sprze­da­ży ja­kie­goś dobra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­się­bior­czo­ści nie można mu od­mó­wić, sam pod­jął się ta­kie­go wyz­wa­nia i to z jakim skut­kiem!

 (1.2) Lu­dzie w coraz młod­szym wieku uczą się przed­się­bior­czo­ści.

 (1.3) Rząd, wpro­wa­dza­jąc usta­wę, na­rzu­cił na drob­ną przed­się­bior­czość ko­lej­ne ogra­ni­cze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: pšetʹśẽmbʹi ̯orčość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorca m., przedsiębiorstwo n., przedsiębranie n., przedsiębranie n., przedsiębiorczyni ż.

 czas. przedsiębrać ndk.

 przym. przedsiębiorczy

 przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktywność, obrotność, rzutkość, zaradność

 (1.2) biznes

 (1.3) firmy, przedsiębiorcy, przedsiębiorstwa

Wiktionary


przedsiębiorczy

wy­ka­zu­ją­cy się ini­cja­ty­wą i sku­tecz­no­ścią w za­łat­wia­niu róż­nych spraw biz­ne­so­wych; obrot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdol­ny do po­dej­mo­wa­nia ko­lej­nych dzia­łań w spo­sób po­myśl­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorczość ż., przedsiębiorca mos., przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczyni ż.

 przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inicjatywny, obrotny, pomysłowy, zaradny

Wiktionary


przedsiębiorczyni

ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca włas­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, wła­ści­ciel­ka przed­się­bior­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca włas­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, po­sia­da­ją­ca włas­ne przed­się­bior­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­skie przed­się­bior­czy­nie pro­wa­dzą także sto­sun­ko­wo dużo firm za­trud­nia­ją­cych po­wy­żej 250 osób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsiębiorczość ż.

:: fm. przedsiębiorca m.

 czas. przedsiębrać ndk., przedsięwziąć dk.

 przym. przedsiębiorczy

 przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary


przedsiębiorstwo

pod­miot zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją dóbr i usług w celu mak­sy­ma­li­za­cji nad­wyż­ki eko­no­micz­nej (zysku)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sa­mo­dziel­na jed­nost­ka pro­wa­dzą­ca dzia­łal­ność go­spo­dar­czą, naj­czę­ściej w celu osią­gnię­cia zysku;

Wiktionary

Przed­się­bior­stwo – wy­o­dręb­nio­na praw­nie i eko­no­micz­nie jed­nost­ka go­spo­dar­cza. Isto­tą dzia­łal­no­ści przed­się­bior­stwa jest pro­duk­cja dóbr lub świad­cze­nie usług. Naj­czę­ściej de­fi­nio­wa­nym celem dzia­łal­no­ści przed­się­bior­stwa jest osią­ga­nie zysku po­przez za­spo­ka­ja­nie po­trzeb kon­su­men­tów. Z per­spek­ty­wy fi­nan­so­wej celem przed­się­bior­stwa jest wzrost jego war­to­ści ryn­ko­wej w śred­nim i dłu­gim okre­sie z ko­rzy­ścią dla jego wła­ści­cie­li.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­się­bior­stwo zaj­mu­je się dy­stry­bu­cją odzie­ży, obu­wia, sprzę­tu i ak­ce­so­riów spor­to­wych oraz wy­po­sa­że­nia trek­kin­go­we­go na te­re­nie Eu­ro­py Środ­ko­wej, Po­łud­nio­wej i Wschod­niej głów­nie przez włas­ną sieć sa­lo­nów spor­to­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ, AS: pšetʹśẽmbʹi ̯orstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorczyni ż., przedsiębiorca m., przedsiębiorczość ż., mikroprzedsiębiorstwo n., przedsiębranie n.

 czas. przedsiębrać

 przym. przedsiębiorczy

 przysł. przedsiębiorczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podmiot gospodarczy; pot. firma

Wiktionary


przedsiębranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przed­się­brać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorstwo n., przedsięwzięcie n., przedsiębiorczość ż.

 czas. przedsiębrać ndk., przedsięwziąć dk.

Wiktionary


przedsiębrać

de­cy­do­wać się na wy­ko­na­nie cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. przed­sięw­ziąć)

 (1.1) po­dej­mo­wać ja­kieś dzia­ła­nie lub dzia­łal­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — Gdy do­wiem się wresz­cie, co za­mie­rza­cie tu przed­się­brać — odrze­kła — po­wiem ci, Fi­lip­pa, z czym się zga­dzam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtʲˈɕɛ̃mbrat͡ɕ, AS: pšetʹśẽmbrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorczyni ż., przedsiębiorczość ż., przedsiębranie n., przedsiębiorca, przedsiębiorstwo

Wiktionary


przedsięwziąć

zde­cy­do­wać się na wy­ko­na­nie cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przed­się­brać)

 (1.1) pod­jąć ja­kieś dzia­ła­nie lub dzia­łal­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z ma­te­ma­ty­ki le­żysz na obu ło­pat­kach, język an­giel­ski za­wa­li­łaś, che­mia i fi­zy­ka sta­no­wią dwie twoje achil­le­so­we pięty, że tak po­wiem. In­te­re­su­je mnie, co za­mie­rzasz przed­sięw­ziąć, by wy­ka­ra­skać się z tego gipsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtʲˈɕɛ̃w̃vʲʑɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšetʹśẽũ̯vʹźo̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębiorczyni ż., przedsiębranie n., przedsiębiorca mos., przedsięwzięcie

Wiktionary


przedsięwzięcie

zde­cy­do­wać się na wy­ko­na­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przed­sięw­ziąć.

 (1.2) za­pla­no­wa­ne dzia­ła­nie wy­ko­na­ne w ja­kimś celu, rzecz za­mie­rzo­na i re­a­li­zo­wa­na

 (1.3) rzad. za­miar, po­sta­no­wie­nie

 (1.4) przest. przed­się­bior­stwo, in­sty­tu­cja pro­duk­cyj­na lub hand­lo­wa

Wiktionary

Przed­sięw­zię­cie – ogól­ne okre­śle­nie ja­kie­goś pro­jek­tu lub dzia­ła­nia pod­ję­te­go w ja­kimś celu lub ja­kie­goś za­my­słu, któ­re­go wy­ni­kiem są kon­kret­ne dzia­ła­nia, np. dzia­ła­nia in­we­sty­cyj­ne jako przed­sięw­zię­cie in­we­sty­cyj­ne lub np. "przed­sięw­zię­cie ter­mo­mo­der­ni­za­cyj­ne" – jako opis dzia­ła­nia ma­ją­ce­go na celu osią­gnię­cie oszczęd­no­ści ener­gii w bu­dyn­kach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Od kiedy zo­sta­łem głową tego przed­sięw­zię­cia, spra­wy za­czę­ły iść le­piej.

 (1.2) On uważa, że za­ło­że­nie włas­nej firmy w Pol­sce to zbyt ry­zy­kow­ne przed­sięw­zię­cie.

 (1.2) Jurek jest dziec­kiem szczę­ścia, udają mu się takie przed­sięw­zię­cia, o ja­kich my mo­że­my tylko po­ma­rzyć.

 (1.2) Le­śni­cy ra­dzi­li z przy­rod­ni­ka­mi na temat pla­no­wa­ća­no­wa­nych przed­sięw­zięć w Pu­szczy Bia­ło­wie­skiej.

 (1.2) Suk­ces kolęd, które go­ści­ły w przec­ław­skich do­mach już pod­czas ubie­gło­rocz­nych Świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia za­chę­cił Lesz­ka Ma­tusz­kie­wi­cza do ko­lej­ne­go ar­ty­stycz­ne­go przed­sięw­zię­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšetʹśẽũ̯vʹźė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedsiębranie n.

 czas. przedsięwziąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) akcja

 (1.4) daw. antrepryza

Wiktionary


przedskoczek

za­wod­nik nie­bio­rą­cy udzia­łu w kon­ku­ren­cji nar­ciar­skiej, od­da­ją­cy skok przed za­wod­ni­ka­mi


SJP.pl


przedskoczkini

→ przed­sko­czek


SJP.pl

Patrz:

przedskoczek

przedsmak

1. daw­niej: uczu­cie smaku po­tra­wy przed przy­stą­pie­niem do jej je­dze­nia;
2. prób­ka, za­po­wiedź cze­goś, co ma na­stą­pić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­po­wiedź tego, co ma na­stą­pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był też po­czę­stu­nek da­ją­cy przeds­mak wi­gi­lij­nej wie­cze­rzy.

 (1.1) Czy­tel­ni­ko­wi dany jest lekki przeds­mak tego, czego może ocze­ki­wać.

Wiktionary


przedsobie

w gór­nict­wie: roz­sze­rze­nie przod­ka chod­ni­ka na sze­ro­kość chod­ni­ko­wą w każdą stro­nę


SJP.pl


przedsoborowy

po­prze­dza­ją­cy sobór, wy­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed so­bo­rem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. od­no­szą­cy się do Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go i sy­tu­a­cji w nim przed so­bo­rem wa­ty­kań­skim II

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W głębi pre­zbi­te­rium zo­sta­nie za­cho­wa­ny stary oł­tarz przed­so­bo­ro­wy z nad­sta­wą sza­fo­wą, jed­nak re­lik­wie będą prze­cho­wy­wa­ne w spe­cjal­nym schow­ku w nowym oł­ta­rzu.

 (1.1) Dzi­siaj przed­so­bo­ro­wy mszał jest sto­so­wa­ny już bar­dzo rzad­ko. W Pol­sce można się z nim zet­knąć tylko w nie­licz­nych ko­ścio­łach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sobór mrz., soborność ż.

 przym. soborowy

Wiktionary


przedsocjalistyczny

po­prze­dza­ją­cy so­cja­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy po­ja­wie­nie się albo wpro­wa­dze­nie so­cja­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. socjalizm mrz.

 przysł. socjalistycznie

Wiktionary


przedsokratejski

po­prze­dza­ją­cy So­kra­te­sa (grec­kie­go fi­lo­zo­fa), po­cho­dzą­cy z cza­sów przed na­ro­dzi­na­mi So­kra­te­sa


SJP.pl


przedsokratyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. sta­roż. filoz. fi­lo­zof za­li­cza­ny do nurtu grec­kiej fi­lo­zo­fii przed­so­kra­tej­skiej, dzia­ła­ją­cy przed So­kra­te­sem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. presokratyzm mrz.

 przym. presokratejski, presokratyczny, przedsokratejski, przedsokratyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. presokratyk

Wiktionary


przedsprzedaż

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. przed­ter­mi­no­we umoż­li­wie­nie za­ku­pu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ru­szy­ła przeds­prze­daż bi­le­tów na kon­cert U2.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sprzedawać

Wiktionary


przedstarczy

okres przed­star­czy - okres mię­dzy 45 a 59 ro­kiem życia


SJP.pl


przedstartowy

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy miej­sce przed star­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dak od­py­cha nagłe po­czu­cie nie­po­ko­ju – Sky­wal­ker pew­nie po pro­stu się spóź­nia – i sku­pia się na pro­ce­du­rze przed­star­to­wej.

Wiktionary


przedstawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przed­sta­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­zen­ta­cję wy­ko­rzy­stu­je się mię­dzy in­ny­mi pod­czas eg­za­mi­nu ma­tu­ral­ne­go lub za­wo­do­we­go, przed­sta­wia­nia ofer­ty swo­jej firmy, szko­leń pra­cow­ni­ków, a nawet w cza­sie au­to­pre­zen­ta­cji (pre­zen­ta­cji sie­bie) na roz­mo­wie kwa­li­fi­ka­cyj­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtstaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšetstavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedstawiać, postawić

 rzecz. przedstawiciel mos., przedstawienie n., przedstawicielka ż.

Wiktionary


przedstawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przed­sta­wić)

 (1.1) za­poz­na­wać kogoś z kimś, pre­zen­to­wać komuś kogoś

 (1.2) po­da­wać co do wia­do­mo­ści, dawać do obej­rze­nia, do wglą­du

 (1.3) opi­sy­wać, uka­zy­wać coś zwy­kle w for­mie ar­ty­stycz­nej

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (brak od­po­wied­ni­ka do­ko­na­ne­go)

 (2.1) być czymś dla kogoś, sta­no­wić coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przed­sta­wiać się (dk. przed­sta­wić się)

 (3.1) po­da­wać swoje naz­wi­sko pod­czas poz­na­wa­nia kogoś, spot­ka­nia z kimś

 (3.2) pre­zen­to­wać się, wy­glą­dać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­sta­wię cię pani domu.

 (1.2) Na spot­ka­niu ar­chi­tekt przed­sta­wił swój naj­no­wszy pro­jekt.

 (1.3) W tym ut­wo­rze autor przed­sta­wia śro­do­wi­sko miej­skie Pol­ski przed­wo­jen­nej.

 (2.1) Ta książ­ka przed­sta­wia dla mnie nie­wy­o­bra­żal­ną war­tość.

 (3.1) Przed­sta­wił się mo­je­mu bratu.

 (3.2) Sy­tu­a­cja w fir­mie nie przed­sta­wia się naj­le­piej, w ostat­nim kwar­ta­le mie­li­śmy duże stra­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈstavʲjät͡ɕ, AS: pšetstavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedstawicielka ż., przedstawianie n., przedstawienie n., przedstawiciel mos., przedstawicielstwo n.

 czas. stawiać ndk., postawić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) okazywać, pokazywać, przedłożyć

 (2.1) stanowić, reprezentować

Wiktionary


przedstawiciel

osoba wy­stę­pu­ją­ca w czy­imś imie­niu, wy­ra­ża­ją­ca czy­jeś po­glą­dy, re­pre­zen­tant ja­kiejś zbio­ro­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba dzia­ła­ją­ca w imie­niu kogoś lub cze­goś

 (1.2) ty­po­wy czło­nek danej grupy, ty­po­wy okaz danej ka­te­go­rii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­sta­wi­ciel hand­lo­wy
  • przed­sta­wi­ciel dy­plo­ma­tycz­ny – dy­plo­ma­ta
  • przed­sta­wi­ciel usta­wo­wy (Pol­ska)
  • przed­sta­wi­ciel­stwo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan Ko­wal­ski jest przed­sta­wi­cie­lem firmy kom­pu­te­ro­wej.

 (1.1) W pią­tek te­le­wiz­ja CNN, po­wo­łu­jąc się na dwóch przed­sta­wi­cie­li sek­to­ra obron­no­ści USA, po­in­for­mo­wa­ła, że ro­syj­ski my­śli­wiec Su-27 wy­krę­cił becz­kę nad ame­ry­kań­skim sa­mo­lo­tem zwia­dow­czym RC-135 w mię­dzy­na­ro­do­wej prze­strze­ni po­wietrz­nej nad Mo­rzem Bał­tyc­kim.

 (1.2) Pies do­mo­wy to przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pso­wa­tych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtstaˈvʲit͡ɕɛl, AS: pšetstavʹićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedstawicielstwo n., przedstawianie n., przedstawienie n.

:: fż. przedstawicielka ż.

 czas. przedstawiać ndk., przedstawić dk.

 przym. przedstawicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reprezentant, pełnomocnik, wysłannik, delegat, rzecznik

 (1.2) przykład, egzemplarz

Wiktionary


przedstawicielka

ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca w czy­imś imie­niu, wy­ra­ża­ją­ca czy­jeś po­glą­dy, re­pre­zen­tant­ka ja­kiejś zbio­ro­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta dzia­ła­ją­ca w imie­niu kogoś lub cze­goś

 (1.2) ty­po­wa człon­ki­ni danej grupy, re­pre­zen­tant­ka danej ka­te­go­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głos za­bie­rze przed­sta­wi­ciel­ka KIK-u z Mławy.

 (1.2) Cza­pla siwa jest ty­po­wą przed­sta­wi­ciel­ką cza­plo­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedstawicielstwo n., przedstawianie n., przedstawienie n.

:: fm. przedstawiciel m.

 czas. przedstawiać ndk., przedstawić dk.

 przym. przedstawicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reprezentantka, pełnomocniczka, wysłanniczka, delegatka, rzeczniczka

 (1.2) przykład, egzemplarz

Wiktionary


przedstawicielstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hand. peł­no­moc­nict­wo wy­da­ne komuś przez przed­się­bior­stwo hand­lo­we do wy­stę­po­wa­nia w jego in­te­re­sach

 (1.2) wy­stę­po­wa­nie w czy­imś imie­niu

 (1.3) ze­spół ludzi wy­ło­nio­nych spoś­ród okre­ślo­nej grupy, in­sty­tu­cji, itp., upo­waż­nio­ny do re­pre­zen­to­wa­nia jej in­te­re­sów

 (1.4) pla­ców­ka re­pre­zen­tu­ją­ca za gra­ni­cą rząd swego kraju

Wiktionary

Przed­sta­wi­ciel­stwo – czyn­ność praw­na do­ko­ny­wa­na przez osobę zwaną przed­sta­wi­cie­lem, w imie­niu osoby zwa­nej dalej re­pre­zen­to­wa­nym, po­cią­ga­ją­ca za sobą skut­ki bez­poś­red­nio dla re­pre­zen­to­wa­ne­go. Przed­sta­wi­ciel­stwo może opie­rać się na usta­wie (przed­sta­wi­ciel­stwo usta­wo­we) lub na oś­wiad­cze­niu re­pre­zen­to­wa­ne­go (peł­no­moc­nict­wo).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Tym­cza­so­wa Rada Stanu, wy­cho­dząc z za­ło­że­nia, że jed­nem z naj­waż­niej­szych jej zadań jest zor­ga­ni­zo­wa­nie przed­sta­wi­ciel­stwa na­ro­do­we­go, które by­ło­by wy­ra­zem woli ca­łe­go na­ro­du, na dru­giem po­sie­dze­niu ple­nar­ny­e­nar­nem w dniu 17 stycz­nia 1917 r., na wnio­sek Ks. ofi­cja­ła Hen­ry­ka Przeź­dziec­kie­qo, po­sta­no­wi­ła po­wo­łać do życia Ko­mi­sję dla opra­co­wa­nia pro­jek­tów ustaw Kon­sty­tu­cji i Or­dy­na­cji Wy­bor­czej Sej­mo­wej

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedstawiać

 rzecz. przedstawienie n., przedstawiciel mos., przedstawicielka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pełnomocnictwo

 (1.2) reprezentacja, reprezentowanie

 (1.3) delegacja, deputacja, misja, reprezentacja

 (1.4) konsulat, placówka

Wiktionary


przedstawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­stęp wy­ko­ny­wa­ny na sce­nie przed pu­blicz­no­ścią, wi­do­wi­sko

 (1.2) pre­zen­ta­cja cze­goś

 (1.3) pot. nie­od­po­wied­nie za­cho­wa­nie w miej­scu pu­blicz­nym

 (1.4) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przed­sta­wić.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­sta­wie­nie – wi­do­wi­sko, spek­takl, in­sce­ni­za­cja, show
  • Przed­sta­wie­nie – film z 1970 roku
  • Przed­sta­wie­nie – film z 1993 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­rzą­dze­nie za­ka­zu­je udo­stęp­nia­nia nie­ru­cho­mo­ści na­le­żą­cych do Poz­na­nia na po­trze­by or­ga­ni­zo­wa­nia ob­ja­zdo­wych przed­sta­wień cyr­ko­wych z udzia­łem zwie­rząt.

 (1.2) Spot­ka­nie z klien­tem za­czą­łem od przed­sta­wie­nia ofer­ty na­szej firmy.

 (1.2) Mam mie­siąc na przy­go­to­wa­nie i przed­sta­wie­nie planu dal­sze­go roz­wo­ju kon­cer­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšetstavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedstawicielstwo n., przedstawiciel m., przedstawicielka ż., przedstawianie n.

 czas. postawić, przedstawiać ndk., przedstawić dk.

 przym. przedstawicielski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) inscenizacja, show, spektakl, widowisko

 (1.3) scenka, szopka

Wiktionary


przedstawieniowiec

twór­ca opie­ra­ją­cy się w sztu­ce nie na ab­strak­cyj­nych po­ję­ciach a na przed­sta­wie­niach


SJP.pl


przedstawić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przed­sta­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przed­sta­wiać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przed­sta­wić się (ndk. przed­sta­wiać się)

 (2.1) za­pre­zen­to­wać się, za­poz­nać kogoś ze swoją osobą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­jekt po­se­sji przed­sta­wię oczy­wi­ście na za­rzą­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈstavʲit͡ɕ, AS: pšetstavʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedstawiciel mos., przedstawienie n., przedstawicielka ż.

 czas. postawić

Wiktionary


przedstok

w in­ży­nie­rii woj­sko­wej: sztucz­ny stok bę­dą­cy czę­ścią sy­ste­mu obron­ne­go śred­nio­wiecz­ne­go zamku lub pier­wszych no­wo­czes­nych for­tec


SJP.pl

Przed­stok ( gla­cis) – w in­ży­nie­rii woj­sko­wej sztucz­ny stok, bę­dą­cy czę­ścią sy­ste­mu obron­ne­go śred­nio­wiecz­ne­go zamku lub pier­wszych no­wo­czes­nych for­tec. Może być wy­ko­na­ny z ziemi, jako struk­tu­ra tym­cza­so­wa, lub z ka­mie­ni, jako kon­struk­cja stała.

Ety­mo­lo­gia tego fran­cu­skie­go słowa su­ge­ru­je, że po­chy­łość jest nie­bez­piecz­nie śli­ska (fr. "gla­cier" – lo­do­wiec).

Wikipedia


przedstopie

przed­nia część stopy


SJP.pl


przedstrunowce

typ bez­krę­go­wych, mor­skich zwie­rząt wtó­ro­u­stych; pra­stru­now­ce, pół­stru­now­ce


SJP.pl


przedstrunowiec

przed­sta­wi­ciel typu bez­krę­go­wych, mor­skich zwie­rząt wtó­ro­u­stych; pra­stru­no­wiec, pół­stru­no­wiec


SJP.pl


przedstudniówkowy

po­prze­dza­ją­cy stud­niów­kę


SJP.pl


przedsylwestrowy

po­prze­dza­ją­cy syl­we­stra


SJP.pl


przedszaniec

okop wy­su­nię­ty przed głów­ną linię umoc­nień; ra­we­lin


SJP.pl


przedszczepienny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem po­prze­dza­ją­cym szcze­pie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę o wy­peł­nie­nie an­kie­ty przed­szcze­pien­nej i od­da­nie jej asy­sten­to­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szczepienny

Wiktionary


przedszkolacki

1. → przedsz­ko­lak;
2. pe­jo­ra­tyw­nie: nie­doj­rza­ły, dzie­cin­ny


SJP.pl


przedszkolaczek

zdrob­nie­nie od: przedsz­ko­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: przedsz­ko­lak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkole n., przedszkolanin m., przedszkolanka ż., przedszkolak mos./mzw.

 przym. przedszkolny

Wiktionary


przedszkolaczka

zdrob­nie­nie od: przedsz­ko­lak


SJP.pl


przedszkolak

dziec­ko uczę­szcza­ją­ce do przedsz­ko­la lub od­dzia­łu przedsz­kol­ne­go w szko­le pod­sta­wo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) dziec­ko cho­dzą­ce do przedsz­ko­la, bę­dą­ce w wieku przedsz­kol­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛṭˈʃkɔlak, AS: pšeṭškolak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkole n., przedszkolanka ż.

:: fż. przedszkolaczka ż.

:: zdrobn. przedszkolaczek m.

 przym. przedszkolny

Wiktionary


przedszkolanek

1. wy­cho­waw­czy­ni w przedsz­ko­lu;
2. po­tocz­nie: dziew­czyn­ka uczę­szcza­ją­ca do przedsz­ko­la; przedsz­ko­lacz­ka


SJP.pl


przedszkolanin

rzad­ko: wy­cho­wa­nek lub wy­cho­waw­ca przedsz­ko­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. przedsz­ko­lak

 (1.2) rzad. żart. na­u­czy­ciel przedsz­ko­la, wy­cho­waw­ca przedsz­kol­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkole n., przedszkolak m., przedszkolaczek m., przedszkolność ż., przedszkolackość ż.

:: fż. przedszkolanka ż.

 przym. przedszkolny, przedszkolacki

 przysł. przedszkolacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedszkolak

 (1.2) ofic. nauczyciel przedszkola; wychowawca przedszkola, wychowawca przedszkolny, wychowawca w przedszkolu

Wiktionary


przedszkolanka

1. wy­cho­waw­czy­ni w przedsz­ko­lu;
2. po­tocz­nie: dziew­czyn­ka uczę­szcza­ją­ca do przedsz­ko­la; przedsz­ko­lacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. na­u­czy­ciel­ka przedsz­ko­la, wy­cho­waw­czy­ni przedsz­kol­na, wy­cho­waw­czy­ni w przedsz­ko­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przedsz­ko­lan­ka ka­za­ła dzie­ciom umyć twa­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka, AS: pšeṭškolãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkole n., przedszkolak m., przedszkolaczek m.

:: fm. przedszkolanin m.

 przym. przedszkolny, szkoleniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. nauczycielka przedszkola; wychowawczyni przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu

Wiktionary


przedszkole

pla­ców­ka opie­kuń­czo-wy­cho­waw­cza dla dzie­ci w wieku od 3 do 6 lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) eduk. dzien­na pla­ców­ka o cha­rak­te­rze opie­kuń­czo-wy­cho­waw­czym, do któ­rej uczę­szcza­ją dzie­ci w wieku od trzech lat do chwi­li roz­po­czę­cia obo­wiąz­ku szkol­ne­go;

Wiktionary

Przedsz­ko­le – in­sty­tu­cja opie­kuń­czo-wy­cho­waw­cza, do któ­rej uczę­szcza­ją dzie­ci w wieku od 3 lat (w Pol­sce – w szcze­gól­nych przy­pad­kach od 2) do roz­po­czę­cia speł­nia­nia obo­wiąz­ku szkol­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza córka pój­dzie w tym roku do przedsz­ko­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛṭˈʃkɔlɛ, AS: pšeṭškole

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkółka ż., przedszkolak m., przedszkolaczek m., przedszkolanin m., przedszkolanka ż., przedszkolanek m.

 przym. przedszkolny, wokółprzedszkolny, wewnątrzprzedszkolny, przyprzedszkolny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. ochronka

Wiktionary


przedszkolny

1. → przedsz­ko­le;
2. po­prze­dza­ją­cy okres szkol­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy lata nauki szkol­nej, po­prze­dza­ją­cy okres szkol­ny

 (1.2) do­ty­czą­cy przedsz­ko­la, wła­ści­wy przedsz­ko­lu, na­le­żą­cy do przedsz­ko­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwró­ce­nie uwagi dziec­ku przedsz­kol­ne­mu lub wczes­nosz­kol­ne­mu, gdy stuka czy kopie krze­sło, po­wo­du­je przez dłuż­szą chwi­lę je­dy­nie in­ten­syw­niej­sze za­an­ga­żo­wa­nie w kry­ty­ko­wa­ną czyn­ność, a to od­bie­ra­ne jest przez wielu na­u­czy­cie­li jako ce­lo­wy opór.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛṭˈʃkɔlnɨ, AS: pšeṭškolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkółka ż., przedszkole n., przedszkolak m., przedszkolaczek m., przedszkolanka ż., przedszkolanin mos.

 przym. szkoleniowy, przyprzedszkolny

Wiktionary


przedszkółka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|War­mia. przedsz­ko­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkole n.

 przym. przedszkolny

Wiktionary


przedszpitalny

znaj­du­ją­cy się, ma­ją­cy miej­sce przed szpi­ta­lem


SJP.pl


przedsąd

po­sie­dze­nie nie­jaw­ne w Są­dzie Naj­wyż­szym, na któ­rym sę­dzia do­ko­nu­je wstęp­nej oceny skar­gi ka­sa­cyj­nej


SJP.pl


przedsądownie

→ przed­są­do­wy


SJP.pl

Patrz:

przedsądowy

przedsądowy

przed­są­do­we wez­wa­nie do za­pła­ty - do­ku­ment, który wie­rzy­ciel kie­ru­je do dłuż­ni­ka, żą­da­jąc ure­gu­lo­wa­nia na­leż­no­ści


SJP.pl


przedsł.

skrót

 (1.1) = przed­sło­wie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedm., wprow.

Wiktionary


przedsław

imię mę­skie


SJP.pl

Przed­sław, Przec­ław, Przec­sław, Prze­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Przed-" (pier­wszy człon po­sia­dał wiele róż­nych zna­czeń, za­leż­nych od zna­cze­nia dru­gie­go czło­nu imie­nia) i "-sław" („sława”). Imię no­to­wa­ne w Pol­sce od 1153 roku. Mogło oz­na­czać „ten, który sta­wia sławę ponad inne rze­czy”, „sta­wia­ją­cy wyżej sławę”. Moż­li­we sta­ro­pol­skie zdrob­nie­nia to: Przech, Przech­no, Prze­czek, Przecz­ko, Przeczk, Przecz­ka (masc.), Prze­czeń, Przecz­no, Przesz, Prze­szek, Przesz­ko.

Wikipedia


przedsłowie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. daw. roz­dział na po­cząt­ku książ­ki za­poz­na­ją­cy czy­tel­ni­ka z in­ten­cja­mi, hi­sto­rią, ge­ne­zą pow­sta­nia itp. ut­wo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przed­sło­wiu autor chce una­ocz­nić nam w ja­kich cza­sach za­czął pisać tę no­we­lę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) introdukcja, preambuła, prolegomena, prolog, słowo wstępne, wprowadzenie, wstęp

Wiktionary


przedsłupność

u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie słup­ków niż prę­ci­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; pro­to­gy­nia, pro­to­gi­nia, pro­te­ro­gy­nia, pro­te­ro­gi­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie słup­ków niż prę­ci­ków w kwia­tach niek­tó­rych ro­ślin;

Wiktionary

Przed­słup­ność, pro­to­gy­nia – zja­wi­sko wy­stę­pu­ją­ce w kwia­tach obupł­cio­wych u niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin. Po­le­ga na wcze­śniej­szym doj­rze­wa­niu słup­ków niż prę­ci­ków. Jest to jeden z me­cha­niz­mów za­po­bie­ga­ją­cych nie­ko­rzyst­ne­mu dla ro­śli­ny sa­mo­za­py­le­niu, czyli za­py­le­niu się pył­kiem po­cho­dzą­cym z tej samej ro­śli­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przedsłupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) protogynia

Wiktionary


przedtakt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. ana­kru­za; sy­la­by nie­ak­cen­to­wa­ne na po­cząt­ku wersu przed pier­wszą sy­la­bą ak­cen­to­wa­ną

 (1.2) muz. po­cząt­ko­we dźwię­ki me­lo­dii, po­prze­dza­ją­ce dźwięk ak­cen­to­wa­ny na sil­nej czę­ści taktu

 (1.3) muz. nie­peł­ny takt na po­cząt­ku ut­wo­ru mu­zycz­ne­go

 (1.4) przen. po­czą­tek, wstęp do cze­goś

Wiktionary

Przed­takt, ina­czej "ana­kru­sis" – nie­peł­ny takt lub po­je­dyn­cza nuta (zwana wów­czas "od­bit­ką") ot­wie­ra­ją­ca utwór mu­zycz­ny.

Przed­takt ma na celu pod­kre­śle­nie tego, że utwór roz­po­czy­na się od sła­bej, nie­ak­cen­to­wa­nej czę­ści prze­bie­gu ryt­micz­ne­go i naj­czę­ściej po­wo­du­je skró­ce­nie ostat­nie­go taktu o od­po­wia­da­ją­cą mu war­tość, tak żeby za­cho­wa­na była suma peł­nych tak­tów w całym ut­wo­rze.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.4) preludium, przygrywka

Wiktionary


przedtem

za­i­mek

 (1.1) w cza­sie po­prze­dza­ją­cym ja­kieś wy­da­rze­nie; przed na­stą­pie­niem cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­tem miesz­ka­ła tu pani Zofia, teraz miesz­ka­nie stoi puste.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtːɛ̃m, AS: pše•tẽm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) najpierw, zanim, poprzednio, wcześniej, dawniej

Wiktionary


przedtermin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stud. do­dat­ko­wy eg­za­min, pi­sa­ny je­szcze przed roz­po­czę­ciem sesji eg­za­mi­na­cyj­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie ktoś kiedy jest przed­ter­min z tego przed­mio­tu? (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈːɛrmʲĩn, AS: pše•termʹĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedterminowość ż.

 przym. przedterminowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zerówka

Wiktionary


przedterminowi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: przed­ter­mi­no­wy

Wiktionary


przedterminowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przed­ter­mi­no­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedterminowy

 przym. przedterminowo

 rzecz. przedtermin mrz.

Wiktionary


przedterminowy

przy­miot­nik

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy przez ter­mi­nem

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przedterminowo

 rzecz. przedtermin mrz., przedterminowość ż.

Wiktionary


przedtreningowy

do­ty­czą­cy czasu przed tre­nin­giem


SJP.pl


przedtreningówka

śro­do­wi­sko­wo: su­ple­ment diety brany przed wy­sił­kiem fi­zycz­nym w celu pod­nie­sie­nie wy­dol­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. środ. su­ple­ment diety ma­ją­cy na celu chwi­lo­we zwięk­sze­nie wy­daj­no­ści or­ga­niz­mu, spo­ży­wa­ny zaz­wy­czaj krót­ko przed tre­nin­giem, zwł. si­ło­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki przed­tre­nin­gów­ce można szyb­ciej zbu­do­wać masę mię­śnio­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedtreningowy

Wiktionary


przedtrzonowiec

jeden z zębów wy­stę­pu­ją­cych w uzę­bie­niu ssa­ków; ząb przed­trzo­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. ro­dzaj zęba po­ło­żo­ne­go mię­dzy kłami a trzo­now­ca­mi;

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedtrzonowy

 rzecz. trzonowiec mrz./mzw.

Wiktionary


przedtrzonowy

okre­śle­nie ro­dza­ju zębów znaj­du­ją­cych się po­mię­dzy kłami a zę­ba­mi trzo­no­wy­mi


SJP.pl


przedtułowie

przed­nia część ciała pa­ję­cza­ków i niek­tó­rych sko­ru­pia­ków; przed­tu­ło­wie


SJP.pl


przedtułów

przed­nia część ciała pa­ję­cza­ków i niek­tó­rych sko­ru­pia­ków; przed­tu­ło­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ent. przed­ni, stale bezs­krzy­dły pier­ścień tu­ło­wia owa­dów;

Wiktionary

Przed­tu­łów ("prot­ho­rax") – pier­wszy (przed­ni) z trzech pier­ście­ni tu­ło­wia owa­dów, stale bezs­krzy­dły. Wy­ka­zu­je ten­den­cję do za­ni­ku pleur. Płyt­ka grzbie­to­wa tego seg­men­tu to przed­ple­cze ("pro­no­tum", "pro­ter­gum") – nie ma akro­ter­gi­tu i za­tar­czy, płyt­ka brzusz­na to przed­pier­sie ("pro­ster­num"), bocz­na – "pro­ple­u­ron".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed­ple­cze sta­no­wi płyt­kę grzbie­to­wą przed­tu­ło­wia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tułów mrz.

Wiktionary


przedubojowy

ma­ją­cy miej­sce przed ubo­jem zwie­rząt


SJP.pl


przedudzie

Prze­du­dzie, pre­fe­mur (łac.: "pra­e­fe­mur", "tro­chan­tel­lus") – człon od­nó­ża niek­tó­rych sta­wo­no­gów po­ło­żo­ny po­mię­dzy krę­ta­rzem a udem (wy­stę­pu­je u pa­recz­ni­ków i kro­cio­no­gów) lub do­sieb­na część uda (np. u błon­kó­wek).

U obec­ny na prze­du­dziu pier­wszej pary od­nó­ży sam­ców wy­ro­stek "pro­ces­sus pra­e­fe­mo­ra­lis" ma istot­ne zna­cze­nie tak­so­no­micz­ne.

Wikipedia


przedugodowy

po­prze­dza­ją­cy ugodę, przy­pa­da­ją­cy przed ugodą; pre­li­mi­nar­ny


SJP.pl


przedumowny

ma­ją­cy miej­sce przed pod­pi­sa­niem umowy


SJP.pl


przeduniowy

od­no­szą­cy się do okre­su przed unią


SJP.pl


przeduralski

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny przed Ura­lem (wzglę­dem Eu­ro­py)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ural m.

Wiktionary


przedurodzeniowy

po­prze­dza­ją­cy uro­dze­nie; pre­na­tal­ny


SJP.pl


przedwakacyjny

ma­ją­cy miej­sce przed wa­ka­cja­mi


SJP.pl


przedwarzać

daw­niej: szy­dzić, przedr­wi­wać, żar­to­wać


SJP.pl


przedwał

prze­strzeń przed wałem (mię­dzy skar­pą wału i skar­pą rowu) w daw­nych for­ty­fi­ka­cjach


SJP.pl

Przed­wał (fos­bre­ja, fos­se­bre­ja) – prze­strzeń przed wałem (mię­dzy skar­pą wału i skar­pą rowu) w daw­nych for­ty­fi­ka­cjach. Słu­ży­ła jako droga wzdłuż wału (droga ron­to­wa) lub sta­no­wi­sko strze­lec­kie. Przy for­ty­fi­ka­cjach ziem­nych za­miast przed­wa­łu sto­so­wa­no bermę.

Wikipedia


przedwczesność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przedw­czes­ne

 (1.2) med. cecha/wła­ści­wość wcze­śnia­ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedwczesny

 przysł. przedwcześnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wcześniactwo

Wiktionary


przedwczesny

przy­miot­nik

 (1.1) po­ja­wia­ją­cy się wcze­śniej niż po­wi­nien; bę­dą­cy za wcze­śnie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duży ta­lent po­e­tyc­ki, któ­re­go świet­ny roz­wój tra­gicz­nie przer­wa­ła przedw­czes­na śmierć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈft͡ʃɛsnɨ, AS: pšetfčesny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedwczesność ż.

 przysł. przedwcześnie, wcześniej

Wiktionary


przedwcześnie

przy­słó­wek

 (1.1) zbyt wcze­śnie, za wcze­śnie, przed wła­ści­wym cza­sem, przed okre­ślo­nym ter­mi­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem wcze­śnia­kiem, po­nie­waż uro­dzi­łem się przedw­cze­śnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈft͡ʃɛɕɲɛ, AS: pšetfčeśńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedwczesność ż.

 przym. przedwczesny

 przysł. wcześniej

Wiktionary


przedwczoraj

oneg­daj;
1. dzień po­prze­dza­ją­cy dzień wczo­raj­szy;
2. w dniu po­prze­dza­ją­cym dzień wczo­raj­szy


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) dwa dni przed dniem dzi­siej­szym; dzień przed wczo­raj

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przedw­czo­raj mój żółw ob­cho­dził swoje je­de­na­ste uro­dzi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈft͡ʃɔraj, AS: pšetfčorai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedwczorajszy

 przysł. wczora

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. onegdaj; kresy|pozawczoraj.

Wiktionary


przedwczorajszy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy miej­sce przedw­czo­raj, zwią­za­ny z dniem po­prze­dza­ją­cym wczo­raj­szy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przen. do­ty­czą­cy przesz­ło­ści, dawny, stary

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na szczę­ście po przedw­czo­raj­szym śnie­gu nie po­zo­sta­nie już śladu, je­dy­nie wierz­choł­ki­gór naj­wyż­sze i ko­ro­ny osz­ro­nio­ne drzew sa­mot­nych na ska­li­stych sto­kach będą po­ły­ski­wa­ły sre­brem wiecz­ne­go lodu.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przedwczoraj, wczora

Wiktionary


przedweekendowy

wy­stę­pu­ją­cy przed we­e­ken­dem


SJP.pl


przedweselny

po­prze­dza­ją­cy we­se­le


SJP.pl


przedwieczerz

(r. męski) daw­niej: pora przed­wie­czor­na; przed­wie­cze­rze


SJP.pl


przedwieczerza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pod­wie­czo­rek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedwieczorny

Wiktionary


przedwieczerze

daw­niej: pora przed­wie­czor­na; przed­wie­czerz


SJP.pl


przedwieczny

1. ist­nie­ją­cy przed wie­ka­mi; od­wiecz­ny;
2. ist­nie­ją­cy wiecz­nie, nie­ma­ją­cy po­cząt­ku ani końca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo stary; taki, który ist­niał już przed wie­ka­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wieczność ż.

 przym. wieczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawieczny, prawiekowy, prastary, pradawny, pradziejowy, starodawny, wiekowy

Wiktionary


przedwieczorny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się przed wie­czo­rem, zwią­za­ny z póź­nym po­po­łud­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nina lu­bi­ła przed­wie­czor­ne spa­ce­ry z Ato­sem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedwieczerza ż.

Wiktionary


przedwielkanocny

po­prze­dza­ją­cy Wiel­ką­noc, wy­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed Wiel­ką­no­cą


SJP.pl


przedwiercić

w gór­nict­wie: wy­ko­nać w ko­pal­ni ot­wo­ry ba­daw­cze na prze­dzie wy­drą­żo­nych wy­ro­bisk przy zbli­ża­niu się do za­gro­żo­nych miejsc


SJP.pl


przedwieć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. brat babki

 (1.2) daw. brat pra­bab­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­dek wu­jecz­ny ina­czej przed­wieć to brat babki, na­to­miast dzia­dek stry­jecz­ny czyli pra­stryj to brat dziad­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdvʲjɛ̇t͡ɕ, AS: pšedvʹi ̯ėć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stary wuj, dziadek wujeczny

 (1.2) starszy wuj

Wiktionary


przedwigilijny

po­prze­dza­ją­cy Wi­gi­lię


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzie­ją­cy się w cza­sie po­prze­dza­ją­cym Wi­gi­lię

Wiktionary


przedwiosenny

wy­stę­pu­ją­cy przed wios­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który po­prze­dza wios­nę, na­stę­pu­je przed na­dej­ściem wios­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedwiośnie n., przedwiosenność ż., wiosna ż., wiosenka ż.

 przysł. przedwiosennie, wiosennie

Wiktionary


przedwiośnie

pora roku sta­no­wią­ca okres przej­ścio­wy mię­dzy zimą a wios­ną, przy­pa­da­ją­ca na kwie­cień i po­cząt­ki maja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres przej­ścio­wy mię­dzy zimą a wios­ną, zwia­stu­ją­cy na­dej­ście wios­ny

Wiktionary

Przed­wio­śnie – jedna z dwóch uzu­peł­nia­ją­cych pór roku w przy­ro­dzie, w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go (drugą uzu­peł­nia­ją­cą porą jest prze­dzi­mie).

Za przed­wio­śnie przyj­mu­je się okres roku na styku zimy i wios­ny, w któ­rym śred­nie tem­pe­ra­tu­ry po­wie­trza wa­ha­ją się po­mię­dzy 0 a 5 °C (z ten­den­cją wzro­sto­wą).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak tylko na­dej­dzie przed­wio­śnie, prze­sa­dzi­my naszą cho­in­kę z do­ni­cy do grun­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈvʲjɔ̇ɕɲɛ, AS: pšedvʹi ̯ȯśńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedwiosenny

 rzecz. wiosna ż.

Wiktionary


przedwnęczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. praw­nucz­ka

Wiktionary


przedwoj

sta­ro­pol­skie imię mę­skie


SJP.pl

Przed­woj – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z dwóch czło­nów: "Przed-" i "-woj" ("wo­jow­nik"). Imię to może zna­czyć "sta­wia­ją­cy wyżej wo­jow­ni­ków" lub "ten, który idzie (zaj­mu­je miej­sce) przed in­ny­mi wo­jow­ni­ka­mi".

Przed­woj imie­ni­ny ob­cho­dzi 23 li­sto­pa­da.

Wikipedia


przedwojenny

po­cho­dzą­cy sprzed wojny; taki, który ist­niał przed wojną; od­no­szą­cy się do okre­su przed II wojną świa­to­wą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy sprzed wojny; ist­nie­ją­cy, ma­ją­cy miej­sce przed wojną; po­prze­dza­ją­cy wojnę; zaz­wy­czaj w od­nie­sie­niu do II wojny świa­to­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie dru­giej wojny świa­to­wej pro­duk­cja broni po­więk­szy­ła się kil­ku­krot­nie w po­rów­na­niu z okre­sem przed­wo­jen­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ, AS: pšedvoi ̯ẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wojna ż., wojennik mos., przedwojnie

 przym. wojowniczy

 czas. wojować

Wiktionary


przedwojewo

Przed­wo­je­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Opi­no­gó­ra Górna. Leży nad Soną do­pył­wem Wkry.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie cie­cha­now­skim ziemi cie­cha­now­skiej. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


przedwojnie

czas po­prze­dza­ją­cy wy­buch wojny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres po­prze­dza­ją­cy wojnę, okres przed­wo­jen­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W osta­tecz­nym roz­ra­chun­ku przed­woj­nie i po­woj­nie to czasy kon­tra­sto­wo od­mien­ne nie tylko pod wzglę­dem ustro­jo­wym, go­spo­dar­czym czy spo­łecz­nym, ale także ak­sjo­lo­gicz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈvɔjɲɛ, AS: pšedvoi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedwojenny

Wiktionary


przedwojów

sta­ro­pol­skie imię mę­skie


SJP.pl

Przed­wo­jów (przed 1945 niem. "Re­ich­hen­ners­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ka­mien­no­gór­skim, w gmi­nie Ka­mien­na Góra przy dro­dze kra­jo­wej nr 5

Wikipedia


przedwstępny

za­po­cząt­ko­wu­ją­cy coś, po­prze­dza­ją­cy wła­ści­wy wstęp do cze­goś


SJP.pl


przedwyborczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzie­ją­cy się, od­by­wa­ją­cy się przed wy­bo­ra­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prak­tycz­nie bar­dzo nie­wie­le zre­a­li­zo­wa­no z obiet­nic przed­wy­bor­czych, które nam pro­po­no­wa­li.

 (1.1) Naj­bar­dziej ak­tyw­ni dzia­ła­cze stanu trze­cie­go zwo­ły­wa­li ze­bra­nia, roz­po­wszech­nia­li ma­te­ria­ły pro­pa­gan­do­we i pro­wa­dzi­li czyn­ną agi­ta­cję przed­wy­bor­czą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdvɨˈbɔrt͡ʃɨ, AS: pšedvyborčy

Wiktionary


przedwyjazdowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy wy­jazd, to­wa­rzy­szą­cy przy­go­to­wa­niom do niego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przed­wy­ja­zdo­wej go­rącz­ce łatwo za­brać najm­niej po­trzeb­ne rze­czy i za­pom­nieć o naj­waż­niej­szych.

Wiktionary


przedwzmacniacz

wzmac­niacz od­po­wia­da­ją­cy za wstęp­ne wzmoc­nie­nie sy­gna­łu do­star­cza­ne­go ze źró­dła dźwię­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne, któ­re­go za­da­niem jest przy­go­to­wa­nie sła­be­go sy­gna­łu elek­trycz­ne­go do dal­szej obrób­ki lub wzmoc­nie­nia

Wiktionary

Przedwz­mac­niacz (ang. "pre­am­pli­fier") – w elek­tro­a­ku­sty­ce, wzmac­niacz, któ­re­go za­da­niem jest wzmoc­nie­nie wstęp­ne sy­gna­łu elek­tro­a­ku­stycz­ne­go przed jego skie­ro­wa­niem do ko­lej­nych stop­ni toru elek­tro­a­ku­stycz­ne­go.

Przedwz­mac­niacz naj­czę­ściej jest zin­te­gro­wa­ny wew­nątrz więk­sze­go urzą­dze­nia, ta­kie­go jak np. wzmac­niacz elek­tro­a­ku­stycz­ny, wzmac­niacz in­stru­men­tal­ny, mik­ser, elek­tro­fo­ny.

Wikipedia


przedwóz

w woj­sku: przed­nia część la­we­ty ar­mat­niej ze skrzy­nią na amu­ni­cję; proc­kar


SJP.pl


przedymać

po­tocz­nie:
1. o męż­czyź­nie: odbyć sto­su­nek sek­su­al­ny; prze­le­cieć;
2. spę­dzić pe­wien czas na cięż­kiej pracy;
3. szyb­ko prze­być jakąś trasę


SJP.pl


przedyskutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dze­nie grun­tow­nej dy­sku­sji

 (1.2) spę­dze­nie czasu na dy­sku­sjach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dyskutowanie n., dyskusja ż., dyskusyjność ż., dyskutant m., dyskutantka ż., dyskutowanie n., przedyskutowywanie n., podyskutowanie n.

 czas. przedyskutować dk., przedyskutowywać, dyskutować ndk., podyskutować

 przym. dyskusyjny

 przysł. dyskusyjnie

Wiktionary


przedyskutować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­dy­sku­to­wy­wać)

 (1.1) roz­wa­żyć wni­kli­wie pod­czas dy­sku­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dyskutantka ż., dyskutowanie n., dyskutant mos., przedyskutowanie n., przedyskutowywanie n., dyskusja ż.

 czas. dyskutować, przedyskutowywać ndk.

 przym. dyskusyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obgadać, omówić

Wiktionary


przedyżurować

prze­być pe­wien czas na dy­żu­rze


SJP.pl


przedzamcze

Prze­dzam­cze – teren oraz za­bu­do­wa­nia znaj­du­ją­ce się na te­re­nie przy­le­ga­ją­cym do zamku.

Wikipedia


przedzatokowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. med. znaj­du­ją­cy się przed za­to­ką, do­ty­czą­ce­go tego co przed za­to­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zatoka ż.

 przym. zatokowy

Wiktionary


przedzawałowy

[czy­taj: przed-za­wa­ło­wy] po­prze­dza­ją­cy zawał, zwy­kle zawał serca


SJP.pl


przedzeń

Prze­dzeń – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, w gmi­nie Ceków-Ko­lo­nia.

Wieś po­ło­żo­na jest 2 km od trasy Ka­lisz – Turek. Jest to miej­sco­wość li­czą­ca 130 miesz­kań­ców. Do­pie­ro po par­ce­la­cji w 1864 roku Prze­dzeń za­lud­nił się i ro­zbu­do­wał.

Wikipedia


przedzgonny

taki, który pow­stał lub zda­rzył się krót­ko przed czy­jąś śmier­cią


SJP.pl


przedział

1. to, co od­gra­dza coś od cze­goś;
2. to, co zo­sta­ło wy­o­dręb­nio­ne przez po­dzie­le­nie;
3. część skali ja­kiejś wiel­ko­ści wy­o­dręb­nio­na w okre­ślo­nym celu przez wyz­na­cze­nie war­to­ści gra­nicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolej. jedno z po­mie­szczeń dla pa­sa­że­rów, na które po­dzie­lo­ny jest po­jazd;

 (1.2) mat. podz­biór zbio­ru liczb rze­czy­wi­stych, ogra­ni­czo­ny z jed­nej lub z dwóch stron;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­dział w ma­te­ma­ty­ce
  • Prze­dział – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • Prze­dział – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie han­ce­wic­kim, w siel­so­wie­cie Oha­re­wi­cze
  • Prze­dział – chu­tor na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie łu­ni­niec­kim, w siel­so­wie­cie Czu­cze­wi­cze
  • prze­dział ko­le­jo­wy
  • prze­dział wo­do­szczel­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jedź, czło­wie­ku, ostroż­niej, do cho­le­ry! – krzy­knął do kie­row­cy, który od­dzie­lo­ny był od prze­dzia­łu ra­tun­ko­we­go plek­si­gla­so­wy­ek­si­gla­so­wą, uchy­lo­ną nieco szybą.

 (1.2) Ar­gu­ment funk­cji arcus sinus musi za­wie­rać się w prze­dzia­le od minus do plus jeden.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛd͡ʑaw, AS: pšeʒ́au̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedzielanie n., przedzielenie n.

:: zdrobn. przedziałek m.

 czas. przedzielać ndk., przedzielić dk.

 przym. przedziałowy, działkowy

Wiktionary


przedziałek

linia dzie­lą­ca włosy na gło­wie roz­cze­sa­ne na dwie stro­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­dział

 (1.2) linia od­dzie­la­ją­ca włosy za­cze­sa­ne na dwie stro­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈd͡ʑawɛk, AS: pšeʒ́au̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedział m., przedzielanie n., przedzielenie n., dzielenie n.

 czas. przedzielać ndk., przedzielić dk., dzielić ndk.

 przym. działkowy

Wiktionary


przedziałowo

→ prze­dzia­ło­wy


SJP.pl

Patrz:

przedziałowy

przedziałowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­dzia­ło­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedziałowy

Wiktionary


przedzielać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­dzie­lić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­dzie­lić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­dzie­lać się (dk. prze­dzie­lić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­dzie­lić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈd͡ʑɛlat͡ɕ, AS: pšeʒ́elać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedziałek mrz., przedział mrz., podzielnica ż.

Wiktionary


przedzielić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­dzie­lać)

 (1.1) po­dzie­lić, roz­dzie­lić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­dzie­lić się (ndk. prze­dzie­lać się)

 (2.1) od­dzie­lić się

 (2.2) od­gro­dzić się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈd͡ʑɛlʲit͡ɕ, AS: pšeʒ́elʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedziałek mrz., przedział mrz., dzielenie n., podzielnica ż.

Wiktionary


przedzierzgać

prze­dzierz­gi­wać;
1. prze­mie­niać, za­mie­niać kogoś w coś; prze­o­bra­żać, przeksz­tał­cać
2.prze­dzierz­gać się - prze­mie­niać się, za­mie­niać się w coś, kogoś; prze­o­bra­żać się, przeksz­tał­cać się


SJP.pl


przedzierzgiwać

prze­dzierż­gi­wać; rzad­ko: prze­dzierz­gać;
1. prze­mie­niać, za­mie­niać kogoś w coś; prze­o­bra­żać, przeksz­tał­cać
2.prze­dzierz­gać się - prze­mie­niać się, za­mie­niać się w coś, kogoś; prze­o­bra­żać się, przeksz­tał­cać się


SJP.pl


przedzierzgnąć

prze­dzierz­gać;
1. prze­mie­nić, za­mie­nić kogoś w coś; prze­o­bra­zić, przeksz­tał­cić;
2.prze­dzierz­gnąć się - prze­mie­nić się, za­mie­nić się w coś, kogoś; prze­o­bra­zić się, przeksz­tał­cić się


SJP.pl


przedzierżgiwać

prze­dzierz­gi­wać; rzad­ko: prze­dzierz­gać;
1. prze­mie­niać, za­mie­niać kogoś w coś; prze­o­bra­żać, przeksz­tał­cać
2.prze­dzierz­gać się - prze­mie­niać się, za­mie­niać się w coś, kogoś; prze­o­bra­żać się, przeksz­tał­cać się


SJP.pl


przedziewać

daw­niej: prze­bi­jać, prze­kłu­wać na wylot; prze­szy­wać


SJP.pl


przedzimek

1. jedna z pór roku wy­róż­nia­nych w uję­ciu fe­no­lo­gicz­nym; sza­ru­ga je­sien­na, prze­dzi­mie;
2. pię­dzik prze­dzi­mek - sza­ro­brą­zo­wy motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


przedzimie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pora roku przej­ścio­wa mię­dzy je­sie­nią a zimą

Wiktionary

Prze­dzi­mie, sza­ru­ga je­sien­na – jedna z dwóch uzu­peł­nia­ją­cych pór roku w przy­ro­dzie, w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go (drugą uzu­peł­nia­ją­cą porą jest przed­wio­śnie).

Za prze­dzi­mie przyj­mu­je się okres roku na styku je­sie­ni i zimy, w któ­rym śred­nie do­bo­we tem­pe­ra­tu­ry po­wie­trza wa­ha­ją się po­mię­dzy 5 a 0 °C (z ten­den­cją ma­le­ją­cą).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na prze­dzi­miu dzień jest naj­krót­szy w roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdʲˈʑĩmʲjɛ, AS: pšedʹźĩmʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedzimowy, zimowy

 rzecz. zimowlina ż.

 przysł. zimą

Wiktionary


przedzimowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­stę­pu­je bądź ma miej­sce przed zimą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U pani Lidzi już roz­po­czę­ły się prze­dzi­mo­we po­rząd­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedzimie n., zima ż.

 przym. zimowy

 przysł. zimą, zimowo

Wiktionary


przedziurawiać

1. robić w czymś dziu­rę
2. prze­dziu­ra­wiać się - robić się dziu­ra­wym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­dziu­ra­wić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­dziu­ra­wić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­dziu­ra­wiać się (dk. prze­dziu­ra­wić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­dziu­ra­wić się.

Wiktionary


przedziurawić

1. zro­bić w czymś dziu­rę
2. prze­dziu­ra­wić się - zo­stać prze­dziu­ra­wio­nym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­dziu­ra­wiać)

 (1.1) zro­bić dziu­rę

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­dziu­ra­wić się (ndk. prze­dziu­ra­wiać się)

 (2.1) stać się dziu­ra­wym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dziurkacz mrz., dziura ż.

 czas. dziurawić

Wiktionary


przedziurkowywać

robić w czymś dziur­kę lub dziur­ki


SJP.pl


przedziwaczać

daw­niej: robić coś w spo­sób zbyt dzi­wacz­ny


SJP.pl


przedziwnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób prze­dziw­ny, bar­dzo dziw­ny, oso­bli­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dziw mrz., dziwaczek mos./mrz.

 przym. przedziwny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błazeńsko, cudacko, cudacznie, dziwacznie, dziwnie, egzotycznie, ekscentrycznie, ekstrawagancko, fantazyjnie, fikuśnie, frymuśnie, groteskowo, karykaturalnie, komicznie, kuriozalnie, nienormalnie, niezwyczajnie, niezwykle, osobliwie, prześmiesznie, przezabawnie, surrealistycznie, szokująco, śmiesznie, wymyślnie, zabawnie, zaskakująco

Wiktionary


przedziwniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­dziw­nie


SJP.pl


przedziwniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­dziw­ny


SJP.pl


przedziwność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­dziw­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­dziw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedziwny

 rzecz. dziwaczek mos./mrz.

Wiktionary


przedziwny

bar­dzo dziw­ny, niez­wy­kły, oso­bli­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bar­dzo dziw­ny

 (1.2) mo­gą­cy wpra­wić w za­chwyt, po­dziw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) My­śli­wi upo­lo­wa­li prze­dziw­ny okaz pumy. Z jej głowy wy­ra­sta­ją… zęby!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dziwaczek mos./mrz., przedziwność ż., dziw mrz., dziwaczka ż.

 przysł. przedziwnie

 czas. dziwaczeć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcydziwny; neutr. zadziwiający

Wiktionary


przedzwaniać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przedz­wo­nić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przedz­wo­nić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzwony nmos., dzwon mrz., dzwonek mrz., dzwonnica ż., dzwonnik mos., dzwoneczek mrz., dzwono n., dzwonko n., dzwonienie n., dodzwonienie n., dodzwanianie n., obdzwonienie n., obdzwanianie n., oddzwonienie n., oddzwanianie n., podzwonienie n., podzwanianie n., przedzwonienie n., przedzwanianie n., przydzwonienie n., przydzwanianie n., rozdzwonienie n., rozdzwanianie n., wydzwonienie n., wydzwanianie n., zadzwonienie n., zdzwonienie n., zdzwanianie n.

 czas. nadzwonić się, dzwonić ndk., dzwaniać ndk., dodzwonić dk., dodzwaniać ndk., obdzwonić dk., obdzwaniać ndk., oddzwonić dk., oddzwaniać ndk., podzwonić dk., podzwaniać ndk., przedzwonić dk., przydzwonić dk., przydzwaniać ndk., rozdzwonić dk., rozdzwaniać ndk., wydzwonić dk., wydzwaniać ndk., zadzwonić dk., zdzwonić się dk., zdzwaniać się ndk.

 przym. dzwonowy, dzwonkowy

Wiktionary


przedzwonić

po­tocz­nie: prze­ka­zać in­for­ma­cję przez te­le­fon


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przedz­wa­niać)

 (1.1) pot. za­te­le­fo­no­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈd͡zvɔ̃ɲit͡ɕ, AS: pšeʒvõńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzwony nmos., dzwon mrz., dzwonek mrz., dzwonnica ż., dzwonnik mos., dzwoneczek mrz., dzwono n., dzwonko n., dzwonienie n., dodzwonienie n., dodzwanianie n., obdzwonienie n., obdzwanianie n., oddzwonienie n., oddzwanianie n., podzwonienie n., podzwanianie n., przedzwonienie n., przedzwanianie n., przydzwonienie n., przydzwanianie n., rozdzwonienie n., rozdzwanianie n., wydzwonienie n., wydzwanianie n., zadzwonienie n., zdzwonienie n., zdzwanianie n.

 czas. nadzwonić się, dzwonić ndk., dzwaniać ndk., dodzwonić dk., dodzwaniać ndk., obdzwonić dk., obdzwaniać ndk., oddzwonić dk., oddzwaniać ndk., podzwonić dk., podzwaniać ndk., przedzwaniać ndk., przydzwonić dk., przydzwaniać ndk., rozdzwonić dk., rozdzwaniać ndk., wydzwonić dk., wydzwaniać ndk., zadzwonić dk., zdzwonić się dk., zdzwaniać się ndk.

 przym. dzwonowy, dzwonkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dryndnąć, przedryndać, zadryndać, zadryndnąć, zadzwonić, zakręcić, zatelefonować

Wiktionary


przedąć

rzad­ko:
1. dmąc, prze­czy­ścić coś; przed­mu­chać;
2. prze­wiać


SJP.pl


przedęty

→ prze­dę­cie


SJP.pl

Patrz:

przedęcie

przedłożyć

1. uwa­żać coś za waż­niej­sze od cze­goś in­ne­go;
2. prze­ka­zać coś komuś do wglą­du;
3. wy­ja­śnić coś komuś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przed­kła­dać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przed­kła­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: pšedu̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedkładać

Wiktionary


przedłużacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. wy­po­sa­żo­ne w długi kabel urzą­dze­nie za­wie­ra­ją­ce jedno lub wię­cej gniazd elek­trycz­nych, słu­żą­ce do prze­dłu­ża­nia za­się­gu mię­dzy sie­cią elek­trycz­ną a czer­pią­cy­mi z niej urzą­dze­nia­mi;

 (1.2) coś, co zwięk­sza za­sięg lub trwa­łość cze­goś

Wiktionary

Prze­dłu­żacz, kabel prze­dłu­ża­ją­cy – od­ci­nek prze­wo­du elek­trycz­ne­go słu­żą­cy do zwięk­sze­nia za­się­gu prze­wo­du po­mię­dzy gnia­zdem sieci elek­trycz­nej a urzą­dze­niem po­bie­ra­ją­cym prąd.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żaden zwy­kły prze­dłu­żacz nie ochro­ni nas przed moż­li­wy­mi prze­pię­cia­mi.

 (1.2) Dzia­ła­ją tak prze­de wszyst­kim dania typu fast food i pro­duk­ty przet­wo­rzo­ne prze­my­sło­wo, za­wie­ra­ją­ce prze­dłu­ża­cze świe­żo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedłużanie n., przedłużenie n.

 czas. przedłużać ndk., przedłużyć dk.

 przym. długi

Wiktionary


przedłużanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­dłu­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedłużać ndk., przedłużyć dk.

 rzecz. przedłużenie n., przedłużacz mrz.

Wiktionary


przedłużać

1. zwięk­szać dłu­gość cze­goś; do­ra­biać coś wzdłuż;
2. odra­czać ter­min cze­goś; spra­wiać, że coś trwa dłu­żej


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) czy­nić coś dłuż­szym

cza­sow­nik zwrot­ny prze­dłu­żać się

 (2.1) sta­wać się dłuż­szym, trwać dłu­żej

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) No i co o tym my­ślisz? – za­py­tał w końcu puł­kow­nik, znie­cier­pli­wio­ny prze­dłu­ża­ją­cą się ciszą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedłużanie n., przedłużenie n., przedłużacz m., długość ż.

 czas. przedłużyć dk.

 przym. długi

 przysł. długo

Wiktionary


przedłużek

do­dat­ko­wa karta do­łą­czo­na do weks­la, przez­na­czo­na do za­mie­szcze­nia in­do­su


SJP.pl


przedłużenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­dłu­żyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedłużać ndk., przedłużyć dk.

 rzecz. przedłużanie n., przedłużacz mrz.

Wiktionary


przedłużka

alonż; alonż­ka;
1. za­gi­na­na wkład­ka więk­sza od kar­tek książ­ki, za­wie­ra­ją­ca np. mapy;
2. pasek pa­pie­ru do­kle­ja­ny do weks­la w celu wpi­sa­nia do­dat­ko­wych ad­no­ta­cji;
3. po­tocz­nie: prze­dłu­że­nie cze­goś


SJP.pl


przedłużycki

od­no­szą­cy się do kul­tu­ry wczes­nej epoki brązu, obej­mu­ją­cej te­re­ny Łużyc, Ślą­ska i Wiel­ko­pol­ski


SJP.pl


przedłużyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­dłu­żać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­dłu­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedłużanie n., przedłużenie n., przedłużacz m., długość ż.

 czas. przedłużać ndk.

 przym. długi

 przysł. długo

Wiktionary


przedślubny

przy­miot­nik

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy przed ślu­bem, po­prze­dza­ją­cy ślub

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie dla tego mówię to, iżbym chciał utrzy­my­wać, iż mi­łość przed­ślub­na moc­niej­szą być musi ko­niecz­nie od mi­ło­ści po­ślub­nej; wszak­że mno­gie mamy przy­kła­dy mał­żeństw ko­cha­ją­cych się stale, czule, aż do gro­bo­wej deski; niem­niej prze­to pow­ta­rzam, że czas ten przed­ślub­nych ma­rzeń dwoj­ga ko­chan­ków, ma­rzeń czy­stych, nie­win­nych (…) jest naj­cud­niej­szym nie­po­wrot­nym, nie­o­dża­ło­wa­nym epi­zo­dem życia ziem­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ślubny

 rzecz. ślubny mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedmałżeński

Wiktionary


przedśmiertnie

przy­słó­wek

 (1.1) tuż przed śmier­cią

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedśmiertny

Wiktionary


przedśmiertny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który na­stę­pu­je przed śmier­cią

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przedśmiertnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedagonalny

Wiktionary


przedświadomość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przedś­wia­do­me

Wiktionary

Przedś­wia­do­mość ( das Vor­be­wus­ste) – ter­min wpro­wa­dzo­ny do psy­cho­a­na­li­zy przez Sig­mun­da Fre­u­da jako okre­śle­nie gra­nicz­nej sfery psy­chi­ki mię­dzy świa­do­mo­ścią a nieś­wia­do­mo­ścią. Obej­mu­je ona tre­ści nie­bę­dą­ce obec­nie w polu świa­do­mo­ści (tre­ści stłu­mio­ne – w prze­ci­wień­stwie do tre­ści wy­par­tych, na­le­żą­cych do sfery nieś­wia­do­mo­ści), lecz które mogą być łatwo ak­ty­wi­zo­wa­ne i po­wró­cić do świa­do­mo­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przedświadomy

Wiktionary


przedświt

1. chwi­la po­prze­dza­ją­ca świt, brzask
2. prze­no­śnie: za­po­wiedź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pora nocy tuż przed świ­tem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przedś­wit – chwi­la przed świ­tem
  • Przedś­wit – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim
  • Przedś­wit – gro­ma­da
  • Przedś­wit – po­e­mat Zyg­mun­ta Kra­siń­skie­go
  • Wy­daw­nict­wo Przedś­wit
  • Przedś­wit – rasa konia
  • Przedś­wit – al­bań­sko-grec­ki film fa­bu­lar­ny z roku 2017
  • Przedś­wit (dwu­ty­god­nik) - cza­so­pis­mo dla ko­biet (1893–1897)
  • Przedś­wit – ga­zet­ka kon­spi­ra­cyj­na (wios­na – lato 1941)
  • Przedś­wit (L’Au­ro­re) – cza­so­pis­mo so­cja­li­stycz­ne (wyd. 1881–1905 w Ge­ne­wie, Lip­sku, Lon­dy­nie, Pa­ry­żu, zaś od 1907–1920 w Kra­ko­wie, Lwo­wie, War­sza­wie), kon­ty­nu­a­cja cza­so­pis­ma Rów­ność (Égalité)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tak śród przedś­wi­tów lep­sze­go po­ran­ka • Ma­rzył wy­gna­niec, ma­rzy­ła wy­gnan­ka! sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świt mrz., świtanie n.

Wiktionary


przedświtowy

przy­miot­nik od: przedś­wit


SJP.pl


przedświąteczny

przy­miot­nik

 (1.1) przy­pa­da­ją­cy na okres tuż przed świę­tem, po­prze­dza­ją­cy świę­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wsiach miesz­kań­cy do­ko­ny­wa­li za­bie­gów "oczy­szcza­ją­cych", które w wy­mia­rze fi­zycz­nym po­le­ga­ły m.in. na przedś­wią­tecz­nym ry­tu­a­le ką­pie­li i sprzą­ta­nia - me­ta­fo­rycz­ne­go "mycia" go­spo­dar­stwa i domu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtʲɕfʲjɔ̃nˈtɛt͡ʃnɨ, AS: pšetʹśfʹi ̯õntečny

Wiktionary


przedźwigiwać

1. prze­no­sić z tru­dem coś cięż­kie­go z jed­ne­go miej­sca na dru­gie;
2. przedź­wi­gi­wać się - for­so­wać się, prze­no­sząc duży cię­żar


SJP.pl


przedźwignięty

taki, który się przedź­wi­gnął


SJP.pl


przedźwiękiwać

prze­sta­wać dźwię­czeć


SJP.pl


przedżniwek

daw­niej: okres po­prze­dza­ją­cy żniwa


SJP.pl


przeegzaminowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dze­nie eg­za­mi­nu, spraw­dze­nie za­so­bu czy­ichś wia­do­mo­ści i umie­jęt­no­ści (jed­nej lub wielu osób po kolei)

 (1.2) pot. szcze­gó­ło­we wy­py­ta­nie kogoś o coś

 (1.3) daw. zba­da­nie, poz­na­nie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


przeegzaminować

spraw­dzić czy­jeś wia­do­mo­ści, umie­jęt­no­ści, zwy­kle na eg­za­mi­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­eg­za­mi­no­wy­wać)

 (1.1) prze­pro­wa­dza­jąc eg­za­min spraw­dzić zasób czy­ichś wia­do­mo­ści i umie­jęt­no­ści (jed­nej lub wielu osób po kolei)

 (1.2) pot. wy­py­tać kogoś o coś szcze­gó­ło­wo

 (1.3) daw. zba­dać, poz­nać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeegzaminowanie n., egzaminowanie n., egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminator mos., przeegzaminowywanie n., egzaminatorka ż.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminowywać ndk.

 przysł. egzaminacyjnie

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary


przeegzaminowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­pro­wa­dza­nie eg­za­mi­nu, spraw­dza­nie za­so­bu czy­ichś wia­do­mo­ści i umie­jęt­no­ści (jed­nej lub wielu osób po kolei)

 (1.2) pot. szcze­gó­ło­we wy­py­ty­wa­nie kogoś o coś

 (1.3) daw. ba­da­nie, poz­na­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeegzaminowanie n., egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminowanie n., egzaminator mos., egzaminatorka ż.

 czas. przeegzaminowywać, egzaminować ndk., przeegzaminować dk.

 przysł. egzaminacyjnie

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary


przeegzaminowywać

1. eg­za­mi­nu­jąc, spraw­dzać zasób wia­do­mo­ści kilku osób po kolei;
2. po­tocz­nie: wy­py­ty­wać kogoś o coś szcze­gó­ło­wo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­eg­za­mi­no­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­eg­za­mi­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzaminatorskość ż., egzamin mrz., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n., egzaminator mos., egzaminatorka ż.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk.

 przysł. egzaminacyjnie

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny, przedegzaminowy

Wiktionary


przefajny

po­tocz­nie: bar­dzo dobry, ładny


SJP.pl


przefaksowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­fak­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. faks m., faksowanie n.

 czas. faksować ndk., przefaksować dk.

 przym. faksowy

Wiktionary


przefaksować

prze­słać jakiś tekst, ko­mu­ni­kat, do­ku­ment itp. fak­sem


SJP.pl


przefarbować

zmie­nić kolor przez na­ło­że­nie innej farby


SJP.pl


przefarbowywać

1. far­bo­wać coś po­now­nie, na inny kolor;
2. daw­niej: za­far­bo­wać coś zbyt mocno;
3. prze­far­bo­wy­wać się - zmie­niać kolor wło­sów


SJP.pl


przefasować

prze­trzeć przez sito lub ce­dzak go­to­wa­ne ja­rzy­ny, owoce itp.


SJP.pl


przefermentować

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­fer­men­to­wy­wać)

 (1.1) pod­dać coś fer­men­ta­cji w celu uzy­ska­nia ja­kie­goś pro­duk­tu spo­żyw­cze­go

 (1.2) ulec fer­men­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­ko­wy twier­dzą, że swą lecz­ni­czą rolę her­ba­ta zaw­dzię­cza po­li­fe­no­lom za­war­tym w nie­prze­fer­men­to­wa­nych li­ściach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛfɛrmɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: pšefermẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fermentacja ż., ferment m., fermentator m., fermentowanie n., fermentownia ż.

 czas. fermentować ndk., przefermentowywać ndk., sfermentować dk.

 przym. fermentacyjny

 ims. przefermentowany, sfermentowany

Wiktionary


przefiukiwać

po­tocz­nie:
1. mar­no­wać coś, za­cho­wu­jąc się lek­ko­myśl­nie;
2. gwi­zdać przez pe­wien czas


SJP.pl


przeflancowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­flan­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeflancować dk.

Wiktionary


przeflancować

1. prze­sa­dzić flan­ce;
2. po­tocz­nie: prze­nieść na inne sta­no­wi­sko


SJP.pl


przeformatować

po­now­nie sfor­ma­to­wać


SJP.pl


przeforsować

1. prze­pro­wa­dzić coś, zde­cy­do­wać o czymś mimo gło­sów sprze­ci­wu
2. zmu­sić kogoś lub coś do zbyt­nie­go wy­sił­ku; prze­cią­żyć
3. prze­for­so­wać się - prze­mę­czyć się, prze­cią­żyć się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­for­so­wy­wać)

 (1.1) przepch­nąć

 (1.2) nad­we­rę­żyć

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­for­so­wać się (ndk. prze­for­so­wy­wać się)

 (2.1) nad­we­rę­żyć się

Wiktionary


przeforsowywać

1. prze­pro­wa­dzać coś, de­cy­do­wać o czymś mimo gło­sów sprze­ci­wu
2. zmu­szać kogoś lub coś do zbyt­nie­go wy­sił­ku; prze­cią­żać
3. prze­for­so­wy­wać się - prze­mę­czać się, prze­cią­żać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­for­so­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­for­so­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­for­so­wy­wać się (dk. prze­for­so­wać się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­for­so­wać się.

Wiktionary


przeforwardować

po­tocz­nie: prze­ka­zać dalej za poś­red­nict­wem In­ter­ne­tu


SJP.pl


przefruwać

po­tocz­nie: spę­dzić pe­wien czas na fru­wa­niu


SJP.pl


przegadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ga­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. gadać, przegadać dk.

Wiktionary


przegadany

1. spę­dzić pe­wien czas ga­da­jąc (cza­sem prze­ga­pia­jąc coś)
2. wy­grać po­je­dy­nek słow­ny


SJP.pl


przegadać

1. spę­dzić pe­wien czas ga­da­jąc (cza­sem prze­ga­pia­jąc coś)
2. wy­grać po­je­dy­nek słow­ny


SJP.pl


przegadywać

1. gadać przez pe­wien czas (cza­sem prze­ga­pia­jąc coś)
2. wy­gry­wać po­je­dy­nek słow­ny, być bar­dziej wy­ga­da­nym


SJP.pl


przegaliński

naz­wi­sko


SJP.pl


przegalopowywać

1. o koniu: prze­mie­szczać się, ga­lo­pu­jąc;
2. prze­mie­szczać się, jadąc konno ga­lo­pem;
3. prze­mie­szczać się, bie­gnąc lub jadąc bar­dzo szyb­ko


SJP.pl


przeganiać

1. po­zby­wać się kogoś skądś; wy­ga­niać
2. prze­ści­gać jadąc, bie­gnąc itp.
3. prze­no­śnie:
a) pę­dząc prze­su­wać, od­pę­dzać (np. wiatr prze­ga­nia chmu­ry)
b) oka­zy­wać się lep­szym w czymś
c) zmu­szać kogoś do prze­by­cia ja­kiejś trasy


SJP.pl


przegapiać

nie za­u­wa­żać, nie wy­ko­rzy­sty­wać cze­goś przez ga­pio­stwo


SJP.pl


przegapić

nie za­u­wa­żyć, nie wy­ko­rzy­stać cze­goś przez ga­pio­stwo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ga­piać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ga­piać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim dniu przed koń­cem świa­ta Hra­bia przy­go­to­wał ka­nap­ki z jaj­ka­mi na twar­do, po­sta­wił krze­sło na bal­ko­nie, owi­nął się w koc i usiadł, aby nie prze­ga­pić mo­men­tu, w któ­rym świat się skoń­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡapʲit͡ɕ, AS: pšegapʹić

Wiktionary


przegazować

po­tocz­nie: wcis­nąć mocno pedał gazu w sto­ją­cym po­jeź­dzie


SJP.pl


przegazowywać

po­tocz­nie: wci­skać mocno pedał gazu w sto­ją­cym po­jeź­dzie


SJP.pl


przegazówka

po­tocz­nie: szyb­kie i krót­kotr­wa­łe do­da­nie gazu w mo­to­cy­klu, głów­nie przy re­duk­cji bie­gów


SJP.pl


przegenialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest prze­ge­nial­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­ge­nial­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. geniusz m., geniuszka ż., genialność ż.

 przym. przegenialny, genialny

 przysł. przegenialnie

Wiktionary


przegenialny

bar­dzo, niez­wy­kle ge­nial­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. świet­ny, wspa­nia­ły, super, bar­dzo fajny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡɛ̃ˈɲalnɨ, AS: pšegẽńalny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przegenialnie

 przym. genialny

 rzecz. przegenialność ż.

Wiktionary


przegibek

1. prze­łęcz w Be­ski­dzie Małym;
2. prze­łęcz w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim;
3. szczyt w Be­ski­dzie Małym;
4. szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­gi­bek – prze­łęcz w Be­ski­dzie Małym
  • Prze­gi­bek – prze­łęcz w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim
  • Prze­gi­bek (685 m) – szczyt w Be­ski­dzie Małym
  • Prze­gi­bek (1126 m) – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­ko-Ki­suc­kim
  • Prze­gi­bek – część wsi w gmi­nie Raj­cza w po­wie­cie ży­wiec­kim

Wikipedia


przeginać

1. prze­chy­lać coś, zgi­nać
2. po­tocz­nie: prze­sa­dzać z czymś
3. prze­gi­nać się:
a) prze­chy­lać się, zgi­nać się
b) ule­gać prze­gię­ciu


SJP.pl


przeginia

1. wieś w Pol­sce;
2. pol­ski herb szla­chec­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­gi­nia – część wsi Zbyd­niów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Prze­gi­nia – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Jerz­ma­no­wi­ce-Prze­gi­nia
  • Prze­gi­nia – część wsi Sie­mia­ni­ce w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Re­dzi­ko­wo
  • Prze­gi­nia (Plu­ska­wa) – potok, do­pływ Tar­naw­ki
  • Prze­gi­nia – dawna gro­ma­da
  • Prze­gi­nia – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Prze­gi­nia (gmina)
  • Prze­gi­nia Du­chow­na
  • Prze­gi­nia Na­ro­do­wa

Wikipedia


przeginka

po­tocz­nie: prze­sa­dzo­na sy­tu­a­cja; prze­sa­da, prze­gię­cie


SJP.pl


przegiąć

1. prze­chy­lić coś, zgiąć
2. po­tocz­nie: prze­sa­dzić z czymś
3. prze­giąć się:
a) prze­chy­lić się, zgiąć się
b) ulec prze­gię­ciu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­gi­nać)

 (1.1) po­chy­lić coś ku do­ło­wi lub na bok

 (1.2) zmie­nić kształt cze­goś zgi­na­jąc

 (1.3) pot. przen. prze­sa­dzić z czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɟɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšeǵo̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wygięcie n., odgiętka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) posp. przegiąć pałę; pot. pojechać po bandzie; neutralnie posunąć się za daleko, przebrać miarę, przeciągnąć strunę, przeholować, przeszarżować, zagalopować się, zapędzić się; zoblistę|przesadzić.

Wiktionary


przegięcie

1. prze­chy­lić coś, zgiąć
2. po­tocz­nie: prze­sa­dzić z czymś
3. prze­giąć się:
a) prze­chy­lić się, zgiąć się
b) ulec prze­gię­ciu


SJP.pl


przegięty

1. prze­chy­lić coś, zgiąć
2. po­tocz­nie: prze­sa­dzić z czymś
3. prze­giąć się:
a) prze­chy­lić się, zgiąć się
b) ulec prze­gię­ciu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który z czymś prze­sa­dza

Wiktionary


przegiński

→ Prze­gi­nia (wieś w Pol­sce)


SJP.pl


przegląd

1. spraw­dza­nie cze­goś dla do­ko­na­nia oceny, kon­tro­li itp.;
2. pe­wien ciąg pre­zen­to­wa­nych in­for­ma­cji, ze­sta­wio­nych w ca­łość (np. prze­gląd prasy kra­jo­wej, prze­gląd wy­da­rzeń z za­gra­ni­cy);
3. im­pre­za poś­wię­co­na pu­blicz­nej pre­zen­ta­cji ja­kichś do­ko­nań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność prze­glą­da­nia cze­goś w celu do­ko­na­nia oceny, kon­tro­li itp.

 (1.2) ze­sta­wie­nie i przed­sta­wie­nie naj­waż­niej­szych wia­do­mo­ści, fak­tów, wy­da­rzeń z ja­kiejś dzie­dzi­ny

 (1.3) im­pre­za poś­wię­co­na pu­blicz­nej pre­zen­ta­cji ja­kichś do­ko­nań

 (1.4) tytuł wielu cza­so­pism, zwła­szcza spe­cja­li­stycz­nych

 (1.5) woj­sko­wa ce­re­mo­nia pre­zen­ta­cji po­dod­dzia­łów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od lat jeż­dżę hondą i in­nych oglą­dam w lu­ster­ku wstecz­nym, a warsz­tat od­wie­dzam pod­czas prze­glą­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡlɔ̃nt, AS: pšeglõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeglądanie n., przeglądarka ż.

 czas. przeglądać, przeglądnąć, oglądać, oglądnąć

 przym. przeglądowy, przeglądarkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lustracja

Wiktionary


przeglądanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­glą­dać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­glą­da­nie słow­ni­ka Ed­ward roz­po­czął od wy­szu­ki­wa­nia wul­ga­ryz­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdãɲɛ, AS: pšeglõndãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejrzeć, przeglądać ndk.

 rzecz. przeglądarka ż., przegląd

Wiktionary


przeglądarka

1. urzą­dze­nie słu­żą­ce do oglą­da­nia przez­ro­czy fo­to­gra­ficz­nych
2. pro­gram kom­pu­te­ro­wy słu­żą­cy do prze­glą­da­nia stron www


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie do prze­glą­da­nia

 (1.2) in­form. pro­gram do wyś­wiet­la­nia tre­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Stro­na ot­wo­rzy się w nowej kar­cie tego sa­me­go okna prze­glą­dar­ki.

 (1.2) Pliki te mają roz­sze­rze­nia *.swf […] i mogą być wyś­wiet­la­ne przez prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka, AS: pšeglõndarka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegląd mrz., przeglądanie n., przeglądnięcie n., przeglądówka ż.

 czas. przeglądać ndk., przeglądnąć dk., oglądać ndk., oglądnąć dk.

 przym. przeglądowy, przeglądarkowy

 przysł. przeglądowo

Wiktionary


przeglądarkowy

→ prze­glą­dar­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­glą­dar­ką, do­ty­czą­cy prze­glą­dar­ki

Wiktionary

Patrz:

przeglądarka

Powiązane:

 rzecz. przegląd mrz., przeglądarka ż.

Wiktionary


przeglądać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) oglą­dać coś jedno po dru­gim

 (1.2) oglą­dać coś po­bież­nie wer­tu­jąc

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­glą­dać się

 (2.1) oglą­dać swoje od­bi­cie, np. w lu­strze, w wo­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wolf­gang prze­glą­dał ze­szyt za­pi­sa­ny po­e­ma­ta­mi – Nie gódź w ego bliź­nie­go swego, znajdź do tego coś lep­sze­go – prze­czy­tał na głos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡlɔ̃ndat͡ɕ, AS: pšeglõndać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegląd m., przeglądówka ż., przeglądarka ż., przeglądacz m., przeglądanie n., przeglądnięcie n., przejrzenie n.

 czas. oglądać, przejrzeć dk., przeglądnąć dk.

 przym. przeglądowy

 przysł. przeglądowo

Wiktionary


przeglądówka

1. praca na­u­ko­wa bę­dą­ca zbio­rem waż­niej­szych, wcze­śniej już pu­bli­ko­wa­nych in­for­ma­cji z ja­kiejś dzie­dzi­ny;
2. ka­ta­log ja­kichś wy­ro­bów, mody;
3. skró­co­na wer­sja filmu, za­wie­ra­ją­ca jego naj­waż­niej­sze sceny


SJP.pl


przegnać

prze­go­nić;
1. po­zbyć się kogoś skądś; wy­go­nić, wy­gnać
2. prze­ści­gnąć jadąc, bie­gnąc itp.
3. prze­no­śnie:
a) pę­dząc prze­su­nąć, od­pę­dzić (np. wiatr prze­gnał chmu­ry)
b) oka­zać się lep­szym w czymś
c) zmu­sić kogoś do prze­by­cia ja­kiejś trasy


SJP.pl


przegniwać

gnić cał­ko­wi­cie


SJP.pl


przegnić

zgnić cał­ko­wi­cie


SJP.pl


przegniły

zgnić cał­ko­wi­cie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który zgnił cał­ko­wi­cie, na wskroś lub na wylot; także zbut­wia­ły, zmur­sza­ły, spróch­nia­ły

 (1.2) przen. po­zba­wio­ny war­to­ści mo­ral­nych; zde­mo­ra­li­zo­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szu­ka­jąc dalej wy­kry­ła obok krze­sła prze­gni­ły bar­łóg, któ­re­go słomę po więk­szej czę­ści wy­ja­dły szczu­ry i myszy.

 (1.1) W mniej­szym po­ko­ju prze­gni­ła po­dło­ga za­pa­dła się czter­na­ście lat temu.

 (1.2) Jego śmierć nie mogła już ura­to­wać sta­rej Rosji, któ­rej naj­słab­szą stro­ną było prze­gni­łe życie mo­ral­ne i upa­dek au­to­ry­te­tów.

 (1.2) Oprócz tego hra­bia Wi­told, zep­su­ty, prze­gni­ły, scep­tyk, szy­der­ca, bez czci i wiary [...].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zgnilizna ż., przegnicie n., gnicie n.

 przym. zgniły, pogniły, wpółprzegniły

 czas. przegnić dk., gnić ndk., zgnić dk., pognić dk., wygnić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zgniły, zbutwiały, zmurszały, spróchniały

 (1.2) zdemoralizowany; przen. zepsuty

Wiktionary


przegon

1. prze­pę­dza­nie bydła przez ja­kieś miej­sce;
2. droga wyz­na­czo­na do prze­pę­dza­nia bydła;
3. daw­niej: rów me­lio­ra­cyj­ny


SJP.pl


przegonić

prze­gnać;
1. po­zbyć się kogoś skądś; wy­go­nić, wy­gnać
2. prze­ści­gnąć jadąc, bie­gnąc itp.
3. prze­no­śnie:
a) pę­dząc prze­su­nąć, od­pę­dzić (np. wiatr prze­go­nił chmu­ry)
b) oka­zać się lep­szym w czymś
c) zmu­sić kogoś do prze­by­cia ja­kiejś trasy


SJP.pl


przegonka

daw­niej: przy­mu­so­we prze­sied­la­nie kogoś z miej­sca na miej­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pszcz. kon­struk­cja ulowa umoż­li­wia­ją­ca prze­mie­szcza­nie się pszczół mię­dzy kor­pu­sa­mi ula tylko w jed­nym kie­run­ku

 (1.2) przest. przy­mu­so­we prze­sied­le­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeganianie n., przegonienie n.

 czas. przeganiać, przegonić

Wiktionary


przegorzalski

przy­miot­nik od: Prze­go­rza­ły (osied­le w Kra­ko­wie)


SJP.pl


przegorzan

by­li­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych (zło­żo­nych), wy­stę­pu­ją­ca w Eu­raz­ji i pół­noc­nej Afry­ce


SJP.pl

Prze­go­rzan ("Echi­nops") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 216 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją głów­nie w Eu­raz­ji (bez naj­bar­dziej pół­noc­nej jej czę­ści oraz po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji), nie­licz­ne rosną także w Afry­ce, z wy­jąt­kiem jej czę­ści po­łud­nio­wej.

Wikipedia


przegorzały

dziel­ni­ca Kra­ko­wa


SJP.pl

Prze­go­rza­ły – ob­szar Kra­ko­wa wcho­dzą­cy w skład Dziel­ni­cy VII Zwie­rzy­niec. Dawna wieś ulo­ko­wa­na mię­dzy Wisłą a Prze­go­rzal­ską Prze­łę­czą, znaj­du­ją­cą się mię­dzy Si­kor­ni­kiem (297 m n.p.m.) a Pu­stel­ni­kiem (352 m n.p.m.) w Lesie Wol­skim. Od wscho­du gra­ni­czy ze Zwie­rzyń­cem, od pół­no­cy z Wolą Ju­stow­ską, a od za­cho­du zaś z Bie­la­na­mi. Przy­łą­czo­na do Kra­ko­wa w 1941 jako jego XXXI dziel­ni­ca.

Wikipedia


przegotować

tyle co: za­go­to­wać (do­pro­wa­dzić płyn do wrze­nia)


SJP.pl


przegotowywać

tyle co: go­to­wać (do­pro­wa­dzać płyn do wrze­nia)


SJP.pl


przegra

1. oka­zać się słab­szym, od­nieść po­raż­kę, doz­nać nie­po­wo­dze­nia;
2. gra­jąc, stra­cić coś;
3. na­grać coś na nowy no­śnik z no­śni­ka z za­re­je­stro­wa­nym wcze­śniej ma­te­ria­łem;
4. spę­dzić jakiś czas na gra­niu


SJP.pl

Prze­gra – pier­wszy wylot mło­dych (w wieku 9 – 10 dni) pszczół ro­bot­nic z ula w celu wy­da­le­nia kału i orien­ta­cji w te­re­nie. Młode ro­bot­ni­ce krążą w po­wie­trzu zwró­co­ne głową w stro­nę przed­niej ścia­ny ula. Prze­gra od­by­wa się pod­czas cie­płej po­go­dy w go­dzi­nach. Mia­nem tym okre­śla się rów­nież pier­wszy lot mło­dej matki na lot we­sel­ny.

Wikipedia


przegradzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­gra­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegradzać ndk.

Wiktionary


przegradzać

sta­wiać prze­gro­dę; od­dzie­lać, prze­dzie­lać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) sta­wiać prze­gro­dę mię­dzy da­ny­mi obiek­ta­mi; dzie­lić jakąś prze­strzeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrad͡zat͡ɕ, AS: pšegraʒać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegrodzić

 rzecz. przegradzanie n., przegroda, przegródka

Wiktionary


przegrana

1. po­raż­ka
2. ko­bie­ta, która prze­gra­ła
3. coś, co się prze­gra­ło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­nie­sio­na po­raż­ka w grze, ry­wa­li­za­cji lub roz­gryw­ce

 (1.2) prze­gra­ne środ­ki pie­nięż­ne lub przed­miot

 (1.3) nie­po­wo­dze­nie w ja­kiejś dzie­dzi­nie życia lub w dą­że­niu do wyz­na­czo­ne­go celu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Klął przez całą drogę do domu, nie mogąc po­go­dzić się z prze­gra­ną swo­jej dru­ży­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrãna, AS: pšegrãna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegrany m., przegrywanie n., przegranie n., przegryw mos., przygrywka ż.

 czas. grać, przegrywać ndk., przegrać dk.

 przym. przegrany

Wiktionary


przegranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­grać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegrywać, przegrać dk.

 rzecz. przegrana ż., przegrany mos., przegryw mos.

 przym. przegrany, growy

Wiktionary


przegrany

czło­wiek, który prze­grał w ja­kiejś grze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ule­ga­ją­cy prze­ciw­ni­ko­wi, doz­na­ją­cy prze­gra­nej

 (1.2) doz­na­ją­cy nie­po­wo­dze­nia

 (1.3) sta­no­wią­cy po­raż­kę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) czło­wiek, który doz­na­je po­raż­ki

Wiktionary

Prze­gra­ny (niem. "Der Un­ter­ge­her") – po­wieść au­striac­kie­go pi­sa­rza Tho­ma­sa Bern­har­da z roku 1983. Jej te­ma­tem jest ar­ty­stycz­na ka­rie­ra trzech po­cząt­ku­ją­cych pia­ni­stów kon­cer­to­wych, z któ­rych jeden – Glenn Gould – jest po­sta­cią au­ten­tycz­ną, oraz ich nie­u­stan­ne zma­ga­nia w dą­że­niu do naj­wyż­szej per­fek­cji w grze na for­te­pia­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przegrana ż., przegranie n., przegrywanie n.

 czas. przegrać dk., przegrywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokonany

 (1.2) bezradny, skończony, stracony, ugotowany, załatwiony, zgubiony

 (1.3) beznadziejny, stracony

 (2.1) pokonany, utracjusz, zwyciężony

Wiktionary


przegrać

1. oka­zać się słab­szym, od­nieść po­raż­kę, doz­nać nie­po­wo­dze­nia;
2. gra­jąc, stra­cić coś;
3. na­grać coś na nowy no­śnik z no­śni­ka z za­re­je­stro­wa­nym wcze­śniej ma­te­ria­łem;
4. spę­dzić jakiś czas na gra­niu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­gry­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­gry­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­ska re­pre­zen­ta­cja do­brze grała w meczu z Birmą, ale prze­gra­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡrat͡ɕ, AS: pšegrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegranie n., przegrany m., przegrana ż., przygrywka ż., przegryw mos.

 czas. grać, przegrywać ndk.

 przym. przegrany, growy

Wiktionary


przegroda

1. coś, co prze­gra­dza, od­dzie­la; ścian­ka, prze­pie­rze­nie itp.
2. miej­sce od­gro­dzo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś co dzie­li lub od­dzie­la

 (1.2) od­gro­dzo­ne, wy­dzie­lo­ne miej­sce

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegródka ż.

 przym. przegrodowy

 czas. przegradzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bariera, gródź, mur, ściana, wręga, zapora

 (1.2) komora, miejsce, przedział

Wiktionary


przegrodzenie

po­sta­wić prze­gro­dę, od­dzie­lić, prze­dzie­lić


SJP.pl


przegrodzić

po­sta­wić prze­gro­dę, od­dzie­lić, prze­dzie­lić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­gra­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­gra­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšegroʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegradzać

Wiktionary


przegrozić

daw­niej: za­gro­zić komuś


SJP.pl


przegrupowanie

zmie­nić układ cze­goś, ina­czej ugru­po­wać


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­gru­po­wa­nie (che­mia) – typ re­ak­cji che­micz­nej
  • Prze­gru­po­wa­nie (woj­sko) – prze­mie­szcze­nie grup woj­sko­wych

Wikipedia


przegrupować

zmie­nić układ cze­goś, ina­czej ugru­po­wać


SJP.pl


przegrupowywać

zmie­niać układ cze­goś, ina­czej gru­po­wać


SJP.pl


przegryw

po­tocz­nie: ży­cio­wy nie­u­dacz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) slang. nie­u­dacz­nik, pe­cho­wiec

 (1.2) slang. po­raż­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale z cie­bie prze­gryw!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegrana ż., przegrywanie n., przegranie n.

 czas. przegrywać ndk., przegrać dk.

 przym. growy

Wiktionary


przegrywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­gry­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡrɨˈvãɲɛ, AS: pšegryvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegrywać

 rzecz. przegrana ż., przegrany mos., przegryw mos.

 przym. przegrany, growy

Wiktionary


przegrywarka

urzą­dze­nie umoż­li­wia­ją­ce prze­gra­nie za­re­je­stro­wa­ne­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go, filmu itp. na inny ma­te­riał re­je­stru­ją­cy


SJP.pl


przegrywać

1. oka­zy­wać się słab­szym, od­no­sić po­raż­kę, doz­na­wać nie­po­wo­dze­nia;
2. gra­jąc, tra­cić coś;
3. na­gry­wać coś na nowy no­śnik z no­śni­ka z za­re­je­stro­wa­nym wcze­śniej ma­te­ria­łem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) oka­zy­wać się słab­szym, od­no­sić po­raż­kę, doz­na­wać nie­po­wo­dze­nia, zo­sta­wać po­ko­na­nym w ja­kiejś ry­wa­li­za­cji

 (1.2) gra­jąc w grze tra­cić coś, co było jej staw­ką

 (1.3) na­gry­wać coś na nowy no­śnik z no­śni­ka z za­re­je­stro­wa­nym wcze­śniej ma­te­ria­łem

 (1.4) środ. teatr. od­gry­wać swoją rolę z nie­na­tu­ral­ną prze­sa­dą

 (1.5) pot. spę­dzać jakiś czas gra­jąc na in­stru­men­cie mu­zycz­nym lub w jakąś grę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To po­ma­ga uprzy­tom­nić sobie, że z al­ko­ho­lem za­wsze się prze­gry­wa.

 (1.5) Czę­sto prze­gry­wa­łem całe noce na kom­pie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrɨvat͡ɕ, AS: pšegryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gracz mos., gra ż., przegrany m., przegrana ż., przegranie n., przegrywanie n., przygrywka ż., przegryw mos.

 czas. grać, przegrać dk.

 przym. przegrany, growy, grywalny

Wiktionary


przegryzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­gry­zać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡrɨˈzãɲɛ, AS: pšegryzãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegryzać

Wiktionary


przegryzać

1. gry­ząc, prze­bi­jać na wylot, roz­ry­wać gry­zie­niem;
2. po­tocz­nie:
a) jeść coś nie­wiel­kie­go;
b) o szkod­li­wych sub­stan­cjach: usz­ka­dzać, po­wo­do­wać ko­roz­ję;
3. prze­gry­zać się:
a) na­bie­rać jed­no­li­te­go smaku;
b) dawać sobie radę z kimś, czymś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­gryźć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­gryźć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡrɨzat͡ɕ, AS: pšegryzać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegryzanie n.

Wiktionary


przegryzka

po­tocz­nie: nie­wiel­ki po­si­łek; prze­ką­ska


SJP.pl


przegryźć

1. gry­ząc, prze­bić na wylot, ro­zer­wać gry­zie­niem;
2. po­tocz­nie:
a) zjeść coś nie­wiel­kie­go;
b) o szkod­li­wych sub­stan­cjach: usz­ko­dzić, spo­wo­do­wać ko­roz­ję;
3. prze­gryźć się:
a) na­brać jed­no­li­te­go smaku;
b) dać sobie radę z kimś, czymś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­gry­zać)

 (1.1) ro­zer­wać, roz­dzie­lić coś zę­ba­mi

 (1.2) pot. zjeść coś nie­wiel­kie­go na­pręd­ce

 (1.3) pot. o niek­tó­rych sub­stan­cjach che­micz­nych: spo­wo­do­wać zni­szcze­nie, ko­roz­ję; usz­ko­dzić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­gryźć się (ndk. prze­gry­zać się)

 (2.1) o pro­duk­tach żyw­no­ścio­wych i pły­nach: po­łą­czyć się, na­brać jed­no­li­te­go smaku, na­sią­knąć przy­pra­wa­mi

 (2.2) o gry­zo­niach: prze­do­stać się przez jakąś przesz­ko­dę gry­ząc ją zę­ba­mi

 (2.3) przen. prze­do­stać się z tru­dem przez jakąś twar­dą przesz­ko­dę

 (2.4) przen. za­głę­bić się w coś trud­ne­go, skom­pli­ko­wa­ne­go w celu zro­zu­mie­nia tego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Głod­ny je­stem, coś bym prze­gryzł.

 (2.1) Wstaw sa­łat­kę na dwie go­dzi­ny do lo­dów­ki, niech się prze­gry­zie.

 (2.1) Na­lew­ka po­win­na się prze­gryźć.

 (2.2) Szczu­ry prze­gry­zły się przez drzwi do ga­ra­żu.

 (2.3) Wresz­cie prze­gry­złem się przez ścia­nę, już my­śla­łem, że zła­mię wier­tło.

 (2.4) Po­do­ba­ła mi się ta książ­ka, cho­ciaż przez pier­wsze dwa roz­dzia­ły trud­no mi było się prze­gryźć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡrɨɕt͡ɕ, AS: pšegryść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przekąsić

 (1.3) przeżreć

 (2.1) przeżreć się

Wiktionary


przegrzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­grzać.

 (1.2) med. hi­per­ter­mia

Wiktionary

Prze­grza­nie — pod­nie­sie­nie tem­pe­ra­tu­ry danej fazy, po­wy­żej tem­pe­ra­tu­ry od­po­wied­niej prze­mia­ny fa­zo­wej. Przy­kła­dem może być pod­nie­sie­nie tem­pe­ra­tu­ry wody po­wy­żej jej tem­pe­ra­tu­ry wrze­nia. Mamy wtedy do czy­nie­nia z cie­czą prze­grza­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli wia­tra­czek słabo dzia­ła, to może na­stą­pić prze­grza­nie się pro­ce­so­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɡʒãɲɛ, AS: pšegžãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegrzać dk., przegrzewać ndk.

 rzecz. przegrzewanie

Wiktionary


przegrzać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­grze­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­grze­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wie­trze w środ­ku było prze­grza­ne, a ro­śli­ny za­sła­nia­ły po­ło­wę okien.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡʒat͡ɕ, AS: pšegžać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegrzanie n., przegrzewanie n.

 czas. grzać

Wiktionary


przegrzebek

małż mor­ski


SJP.pl


przegrzebkowate

o ce­chach prze­grzeb­ko­wa­tych (ro­dzi­na małży)


SJP.pl

Prze­grzeb­ko­wa­te (Pec­ti­ni­dae) – kos­mo­po­li­tycz­na ro­dzi­na małży nit­kos­krzel­nych o ko­li­stych lub owal­nych musz­lach, pro­mie­ni­ście że­bro­wa­nych, z dwoma cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi skrzy­deł­ka­mi po bo­kach szczy­tów. Po­łów­ki musz­li róż­nią się wiel­ko­ścią – dolna jest bar­dziej wy­pu­kła. Ich barwa, de­se­nie i po­wierzch­nia są bar­dzo zmien­ne. Ro­dzi­na obej­mu­je około 360 ga­tun­ków roz­sied­lo­nych głów­nie w cie­płych mo­rzach. Wiele ga­tun­ków z tej ro­dzi­ny po­ła­wia się jako atrak­cyj­ne owoce morza.

Wikipedia


przegrzebkowaty

o ce­chach prze­grzeb­ko­wa­tych (ro­dzi­na małży)


SJP.pl


przegrzewacz

Prze­grze­wacz – część kotła pa­ro­we­go, prze­waż­nie w po­sta­ci wiąz­ki rur, służy do ogrza­nia pary na­sy­co­nej po­wy­żej tem­pe­ra­tu­ry na­sy­ce­nia i otrzy­ma­nia pary prze­grza­nej. Wpro­wa­dze­nie prze­grze­wa­czy pod­nio­sło spraw­ność ma­szyn pa­ro­wych tło­ko­wych i umoż­li­wi­ło za­sto­so­wa­nie tur­bin pa­ro­wych. Ogól­nie im wyż­sza tem­pe­ra­tu­ra pary, tym więk­sza spraw­ność ter­micz­na ma­szy­ny. Dla­te­go za­da­niem prze­grze­wa­cza jest wyt­wo­rze­nie pary o moż­li­wie wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze.

Wikipedia


przegrzewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­grze­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli wia­tra­czek słabo dzia­ła, to na­stę­pu­je prze­grze­wa­nie się pro­ce­so­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɡʒɛˈvãɲɛ, AS: pšegževãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przegrzewać ndk., przegrzać dk.

 rzecz. przegrzanie

Wiktionary


przegrzmiewać

koń­czyć grzmieć, hu­czeć; prze­su­wać się grzmo­tem, hu­kiem


SJP.pl


przegrzmieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) za­prze­stać grzmieć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. grzmieć

 rzecz. grzmot mzw./mrz.

Wiktionary


przegródka

zdrob­nie­nie od: prze­gro­da; mała, nie­wiel­ka prze­gro­da


SJP.pl

Prze­gród­ka mię­dzy zbio­ra­mi "A" i "B" le­żą­cy­mi w "X" – podz­biór "L" prze­strze­ni to­po­lo­gicz­nej taki, że ist­nie­ją ot­war­te zbio­ry "U" i "W" le­żą­ce w "X" takie, że: for­mu­la_1

Za­sto­so­wa­nia: Po­ję­cie prze­gród­ki znaj­du­je licz­ne za­sto­so­wa­nia w to­po­lo­gii, w szcze­gól­no­ści w te­o­rii wy­mia­ru.

Wikipedia


przegub

1. miej­sce zgię­cia ręki, nogi, palca, zwła­szcza na­sa­dy dłoni;
2. część sta­ty­wu przez­na­czo­na do obra­ca­nia apa­ra­tem fo­to­gra­ficz­nym w róż­nych kie­run­kach;
3. urzą­dze­nie łą­czą­ce dwie czę­ści kon­struk­cyj­ne tak, że mogą się obra­cać tylko wzglę­dem sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. pot. ru­cho­me po­łą­cze­nie kości w koń­czy­nie, zwy­kle w od­nie­sie­niu do nad­garst­ka

 (1.2) techn. ru­cho­me po­łą­cze­nie dwóch czę­ści kon­struk­cyj­nych poz­wa­la­ją­ce na ich obrót wokół osi

 (1.3) geol. miej­sce o naj­więk­szym prze­gię­ciu warstw sfał­do­wa­nych

 (1.4) daw. skręt, za­ła­ma­nie, zgię­cie

Wiktionary

Prze­gub – po­łą­cze­nie ru­cho­we dwóch czło­nów me­cha­niz­mu. Czło­ny te mogą wy­ko­ny­wać tylko względ­ne obro­ty wokół jed­nej, dwóch lub trzech osi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przegubie n., przegubowiec mrz.

 przym. przegubowy, przegubny

 przysł. przegubowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadgarstek

 (1.2) kolano

 (1.4) przegubie

Wiktionary


przegubowiec

po­tocz­nie: po­jazd, np. tram­waj lub au­to­bus, skła­da­ją­cy się z dwóch czę­ści po­łą­czo­nych ela­stycz­nym prze­gu­bem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. mot. po­jazd z czę­ścia­mi po­łą­czo­ny­mi prze­gu­bem;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Mi­ko­łow­skiej prze­gu­bo­wiec po­trą­cił sta­rusz­kę.

 (1.1) Ce­li­na wsia­dła do prze­gu­bow­ca na przy­stan­ku obok cmen­ta­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegub mrz.

 przym. przegubowy

Wiktionary


przegubowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy prze­gub

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­je­chał tro­lej­bus prze­gu­bo­wy, ale i tak nie udało nam się do niego wsiąść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegub mrz., przegubowiec mrz.

Wiktionary


przegędza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w gmi­nie Czer­wion­ka-Le­szczy­ny;

Wiktionary

Prze­gę­dza (niem. "Prze­gen­dza") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ryb­nic­kim, w gmi­nie Czer­wion­ka-Le­szczy­ny. Wieś leży na Gór­nym Ślą­sku. Przez wieś prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 925.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Prze­gę­dzy miesz­ka moja da­le­ka ro­dzi­na.

 (1.1) Na mapie zaz­na­czo­no Prze­gę­dzę jako miej­sco­wość tu­ry­stycz­ną.

Wiktionary


przegładzać

1. nie dawać komuś jeść przez dłuż­szy czas
2. prze­gła­dzać się - nie jeść przez dłuż­szy czas, być na ści­słej die­cie


SJP.pl


przegłodzić

1. nie dać komuś jeść przez dłuż­szy czas
2. prze­gło­dzić się - pow­strzy­mać się od je­dze­nia przez dłuż­szy czas, pobyć na ści­słej die­cie


SJP.pl


przegłos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. zmia­na barwy sa­mo­gło­ski pod wpły­wem oto­cze­nia fo­ne­tycz­ne­go za­cho­dzą­ca w ję­zy­kach in­do­e­u­ro­pej­skich;

Wiktionary

Prze­głos, ina­czej me­ta­fo­nia, apo­fo­nia (abla­ut – z niem.) – uwa­run­ko­wa­na fo­no­lo­gicz­nie wy­mia­na sa­mo­gło­sek w te­ma­cie (np. w ję­zy­ku nie­miec­kim i pra­in­do­e­u­ro­pej­skim), pow­sta­ła na sku­tek hi­sto­rycz­nych pro­ce­sów fo­ne­tycz­nych, jak rów­nież pro­ces fo­ne­tycz­ny, w wy­ni­ku któ­re­go po­ja­wia się prze­głos, np. prze­głos le­chic­ki. Apo­fo­nia dzie­li się na ja­ko­ścio­wą, gdzie na­stę­pu­je al­ter­na­cja ca­łe­go dźwię­ku (np. łac. "tego" i "toga") i ilo­ścio­wą, gdzie zmie­nia się dłu­gość sa­mo­gło­ski: "lēgit" – "lĕgit".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kla­sycz­ny przy­kład tzw. prze­gło­su pol­skie­go, czyli pro­ce­su, który za­szedł tylko w na­szym ję­zy­ku, po­le­gał na przej­ściu „e” bądź w „o", bądź w „a” przed spół­gło­ska­mi sze­re­gu t, d, s, z, n, r, ł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɡwɔs, AS: pšegu̯os

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przegłosowy, głosowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metafonia, umlaut

Wiktionary


przegłosowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­gło­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. głosowy, głośnikowy

Wiktionary


przegłosować

1. za­de­cy­do­wać o czymś w gło­so­wa­niu
2. po­ko­nać kogoś w gło­so­wa­niu


SJP.pl


przegłosowywać

1. de­cy­do­wać o czymś w gło­so­wa­niu
2. po­ko­ny­wać kogoś w gło­so­wa­niu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­gło­so­wać)

 (1.1) de­cy­do­wać o czymś więk­szo­ścią gło­sów

 (1.2) po­ko­ny­wać kogoś w gło­so­wa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przegłosowywanie n.

 czas. przegłosować dk.

 przym. głosowy, głośnikowy

Wiktionary


przegłębienie

Prze­głę­bie­nie (trym) – w że­glar­stwie i że­glu­dze okre­śle­nie po­chy­le­nia stat­ku w stro­nę dzio­bu lub rufy. Ze wzglę­du na małe war­to­ści, wiel­kość prze­głę­bie­nia po­da­je się naj­czę­ściej nie w stop­niach, lecz jako róż­ni­cę za­nu­rze­nia na dzio­bie i rufie. Prze­głę­bie­nie kon­tro­lo­wa­ne jest za po­mo­cą sy­ste­mu try­mu­ją­ce­go, w któ­rym głów­ną rolę peł­nią zbior­ni­ki try­mu­ją­ce.

Wikipedia


przehajpowany

śro­do­wi­sko­wo: taki, który był bar­dzo wy­chwa­la­ny, pro­mo­wa­ny i nie speł­nił ocze­ki­wań


SJP.pl


przehalsowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­hal­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przehalsować dk.

Wiktionary


przeholować

prze­mie­ścić przed­miot (naj­czę­ściej po­jazd), ho­lu­jąc go


SJP.pl


przeholowywać

ho­lu­jąc po­jazd lub inny przed­miot, prze­pro­wa­dzać go z jed­ne­go miej­sca na dru­gie


SJP.pl


przehuczeć

spę­dzić pe­wien czas na wy­da­wa­niu do­no­śnych dźwię­ków


SJP.pl


przehulać

1. ba­wiąc się, stra­cić, zmar­no­wać pie­nią­dze, ma­ją­tek;
2. stra­wić jakiś czas hu­la­jąc, ba­wiąc się


SJP.pl


przehultajać

hul­ta­jąc się, ba­wiąc się, tra­cić, mar­no­wać coś


SJP.pl


przeidealizować

przed­sta­wić kogoś lub coś w spo­sób zbyt ide­al­ny; wy­i­de­a­li­zo­wać


SJP.pl


przeidealizowywać

przed­sta­wiać kogoś lub coś jako zbyt ide­al­ne


SJP.pl


przeideologizować

pod­po­rząd­ko­wać coś wpły­wom ja­kiejś ide­o­lo­gii w takim stop­niu, że zo­sta­ło to znieksz­tał­co­ne


SJP.pl


przeigrać

1. prze­sa­dzić z lek­ko­myśl­nym po­stę­po­wa­niem i po­nieść tego skut­ki;
2. daw­niej: spę­dzić jakiś czas na igrze (za­ba­wie)


SJP.pl


przeinaczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­i­na­czać)

 (1.1) przed­sta­wić niez­god­nie z re­a­lia­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. inaczej

Wiktionary


przeinatka

ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych; fe­li­cja róż­no­list­na


SJP.pl


przeinstalować

w in­for­ma­ty­ce: po­now­nie za­in­sta­lo­wać; zre­in­sta­lo­wać


SJP.pl


przeinstalowywać

do­ko­ny­wać po­now­nej in­sta­la­cji pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go


SJP.pl


przeintelektualizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­nie cze­muś zbyt in­te­lek­tu­al­ne­go cha­rak­te­ru

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. intelekt mrz., intelektualista mos., intelektualistka ż., intelektualizm mrz., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., odintelektualizowanie n., odintelektualizowywanie n., zintelektualizowanie n.

 czas. przeintelektualizować dk., intelektualizować ndk., odintelektualizować dk., odintelektualizowywać ndk., zintelektualizować dk.

 przym. intelektualny, intelektualistyczny

 przysł. intelektualnie

Wiktionary


przeintelektualizować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) nadać cze­muś zbyt in­te­lek­tu­al­ny cha­rak­ter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­da­je mi się, że zbyt­nio prze­in­te­lek­tu­a­li­zo­wa­łem swoją wczo­raj­szą wy­po­wiedź.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjĩntɛlɛktuwalʲiˈzɔvat͡ɕ, AS: pšei ̯ĩntelektuu̯alʹizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeintelektualizowanie n., intelekt mrz., intelektualista mos., intelektualistka ż., intelektualizm mrz., intelektualizacja ż., intelektualizowanie n., odintelektualizowanie n., odintelektualizowywanie n., zintelektualizowanie n.

 czas. intelektualizować ndk., odintelektualizować dk., odintelektualizowywać ndk., zintelektualizować dk.

 przym. intelektualny, intelektualistyczny

 przysł. intelektualnie

Wiktionary


przeinwestowywać

in­we­sto­wać w coś zbyt wiele


SJP.pl


przeistaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­i­sta­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeistoczenie n.

 czas. przeistaczać ndk., przeistoczyć dk.

Wiktionary


przeistoczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zmia­na formy lub po­sta­ci

 (1.2) rel. w chrze­ści­jań­stwie: prze­mia­na chle­ba i wina w ciało i krew Pań­ską

 (1.3) rel. ryt w trak­cie eu­cha­ry­stii, pod­czas któ­re­go na­stę­pu­je prze­i­sto­cze­nie (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­i­sto­cze­nie – część Eu­cha­ry­stii
  • prze­i­sto­cze­nie – ter­min z sy­ste­mu RPG Świat Mroku

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Któ­rzy chrze­ści­ja­nie nie wie­rzą w prze­i­sto­cze­nie chle­ba i wina.

 (1.3) Po prze­i­sto­cze­niu mi­ni­strant zadz­wo­nił dzwon­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeistaczacz m., przeistaczanie n.

 czas. istnieć, przeistaczać ndk., przeistoczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) transsubstancjacja

Wiktionary


przeistoczyć

cza­sow­nik

 (1.1) prze­mie­nić

cza­sow­nik zwrot­ny prze­i­sto­czyć się

 (2.1) prze­mie­nić się

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mniej wię­cej w ósmej kla­sie pod­sta­wów­ki Ma­rze­na nagle z dnia na dzień z ulicz­ne­go wy­wi­ja­sa z wiecz­nie po­dra­pa­ny­mi ko­la­na­mi prze­i­sto­czy­ła się w dziew­czy­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. istnieć

 rzecz. przeistaczanie n., przeistoczenie n.

Wiktionary


przejadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ja­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejedzenie n.

 czas. przejadać ndk., przejeść dk.

Wiktionary


przejarane

mło­dzie­żo­wo: mieć prze­ja­ra­ne - zna­leźć się w bar­dzo trud­nej sy­tu­a­cji; mieć prze­rą­ba­ne (przech­la­pa­ne, prze­ki­cha­ne, prze­pie­przo­ne, prze­ry­pa­ne, przes­ra­ne, prze­wa­lo­ne)


SJP.pl


przejaw

zew­nętrz­ny, da­ją­cy się za­u­wa­żyć znak cze­goś; objaw, oz­na­ka, wyraz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) oz­na­ka cze­goś, zew­nętrz­ny znak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z pier­wszy­mi prze­ja­wa­mi agre­sji po­lo­ni­ści spot­ka­li się już scho­dząc z roz­grzew­ki do szat­ni.

 (1.1) Jed­no­cze­śnie Wer­ner od­no­sił się do wszel­kich prze­ja­wów no­wo­czes­nej sztu­ki jako do cze­goś „strasz­ne­go” lub „bez­war­to­ścio­wych śmie­ci”, a nawet obra­ził ber­liń­ską prasę li­be­ral­ną, na­rze­ka­jąc, że „sztu­ka była lep­sza, gdy kry­ty­cy byli lepsi”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjaf, AS: pšei ̯af

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejawianie n., przejawienie n.

 czas. przejawiać ndk., przejawić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oznaka, znak, wyraz, symptom

Wiktionary


przejawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ja­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšei ̯avʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejaw m.

 czas. przejawiać, przejawić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokazywanie, manifestowanie, demonstrowanie

Wiktionary


przejawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ja­wić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­ja­wić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ja­wiać się (dk. prze­ja­wić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­ja­wić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjavʲjät͡ɕ, AS: pšei ̯avʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejawić dk.

 rzecz. przejawianie n., przejaw mrz.

Wiktionary


przejawić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ja­wiać)

 (1.1) oka­zać na zew­nątrz

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­ja­wić się (ndk. prze­ja­wiać się)

 (2.1) wyjść na jaw

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjavʲit͡ɕ, AS: pšei ̯avʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejawianie n., przejaw mrz.

 czas. przejawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) objawić, okazać, pokazać, ujawnić, uzewnętrznić, wyrazić

Wiktionary


przejawowy

→ prze­jaw


SJP.pl

Patrz:

przejaw

przejazd

1. prze­by­wa­nie ja­kiejś drogi po­ja­zdem;
2. miej­sce, gdzie można prze­je­chać w po­przek jakąś trasę, drogę, zwła­szcza tor ko­le­jo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­by­wa­nie ja­kiejś drogi po­ja­zdem lub konno

 (1.2) miej­sce, gdzie można prze­je­chać w po­przek jakąś trasę, drogę, zwła­szcza tor ko­le­jo­wy

 (1.3) zez­wo­le­nie na prze­je­cha­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­by­wa­nie ja­kiejś drogi po­ja­zdem
  • miej­sce, w któ­rym można prze­je­chać w po­przek jakąś drogę
  • w nar­ciar­stwie, w jeź­dzie kon­nej: prze­je­cha­nie przez za­wod­ni­ka wyz­na­czo­nej trasy, zwy­kle pod­czas ja­kichś za­wo­dów, wy­ści­gów itp.
  • Prze­jazd – część mia­sta Mi­ło­młyn
  • Prze­jazd – część wsi Turów w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ką­ko­lew­ni­ca
  • Prze­jazd – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gło­wa­czów
  • Prze­jazd – ko­lo­nia w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. iław­skim, w gmi­nie Iława
  • Prze­ja­zdo­wo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjast, AS: pšei ̯ast

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejazdówka ż., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejechanie n., przejeżdżanie n., jazda ż., jezdnia ż., Przejazd m., jezdny mos.

 czas. przejeżdżać ndk., przejechać dk., jechać ndk., przyjechać dk.

 przym. przejazdowy, jezdny

 przysł. przejazdem

 wykrz. jazda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przejście, przelot

 (1.2) przejście, skrzyżowanie

 (1.3) droga wolna

Wiktionary


przejazdem

1. prze­by­wa­nie ja­kiejś drogi po­ja­zdem;
2. miej­sce, gdzie można prze­je­chać w po­przek jakąś trasę, drogę, zwła­szcza tor ko­le­jo­wy


SJP.pl

Prze­ja­zdem – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny za­ło­żo­ny w 1992 roku przez Pawła Sochę. Cha­rak­te­ry­stycz­ne dla grupy jest wy­pra­co­wa­nie no­we­go stylu: po­łą­cze­nia mu­zy­ki szan­to­wej i co­un­try, który mu­zy­cy naz­wa­li shan­try.

Wikipedia


przejazdka

daw­niej: prze­jażdż­ka


SJP.pl


przejazdowo

Prze­ja­zdo­wo (niem. "Qu­a­den­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Pruszcz Gdań­ski. Leży na ob­sza­rze Żuław Gdań­skich. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest lo­kal­nym wę­złem dro­go­wym (skrzy­żo­wa­nie drogi kra­jo­wej nr 7 (E77) z dro­ga­mi wo­je­wódz­ki­mi nr 226 i 501 i gra­ni­czy bez­poś­red­nio z Gdań­skiem. Nieg­dyś przez wio­skę prze­cho­dzi­ła linia kolei wą­sko­to­ro­wej. Miej­sco­wość po­sia­da ca­ło­do­bo­we po­łą­cze­nie ko­mu­ni­ka­cją miej­ską z Gdań­skiem li­nia­mi au­to­bu­so­wy­mi.

Wikipedia


przejaśniać

wy­ci­nać zbyt gęste ga­łę­zie drze­wa


SJP.pl


przejaśniały

wy­ci­nać zbyt gęste ga­łę­zie drze­wa


SJP.pl


przejaśnienia

wy­ciąć zbyt gęste ga­łę­zie drze­wa


SJP.pl


przejaśnienie

wy­ciąć zbyt gęste ga­łę­zie drze­wa


SJP.pl


przejaśnić

wy­ciąć zbyt gęste ga­łę­zie drze­wa


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ja­śniać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ja­śniać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjäɕɲit͡ɕ, AS: pšei ̯äśńić

Wiktionary


przejażdżka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­ka jazda, zwy­kle dla przy­jem­no­ści, np. sa­mo­cho­dem, konno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjaʃt͡ʃka, AS: pšei ̯aščka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jezdny mos., jazda ż., przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

 czas. przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

 przym. przejezdny

 przysł. przejezdnie

 wykrz. jazda

Wiktionary


przejebać

prze­pier­do­lić; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. prze­grać;
2. stra­cić coś w wy­ni­ku po­raż­ki;
3. prze­ciąć;
4. roztr­wo­nić;
5. o męż­czyź­nie: odbyć sto­su­nek płcio­wy


SJP.pl


przejebywać

prze­pier­da­lać; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. prze­gry­wać;
2. tra­cić coś w wy­ni­ku po­raż­ki;
3. prze­ci­nać;
4. roztr­wa­niać


SJP.pl


przejechanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­je­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., Przejazd mrz.

 czas. przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

 przym. przejezdny

 przysł. przejezdnie

Wiktionary


przejechać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) jadąc, prze­być jakiś od­ci­nek drogi

 (1.2) jadąc, prze­być lub po­ko­nać jakąś trasę

 (1.3) mot. po­trą­cić kogoś, pro­wa­dząc po­jazd

cza­sow­nik zwrot­ny prze­je­chać się

 (2.1) przen. za­wieść się na kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­je­cha­łam już 50 ki­lo­me­trów.

 (1.3) Prze­cho­dzień nie­o­cze­ki­wa­nie wtar­gnął na ulicę, więc nie mia­łem najm­niej­szych szans, by go nie prze­je­chać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjɛxat͡ɕ, AS: pšei ̯eχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

 czas. jechać, przejeżdżać ndk., przejeździć dk.

 przym. przejezdny

 przysł. przejezdnie

Wiktionary


przejednanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­jed­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. jednać, przejednać dk.

Wiktionary


przejednać

1. uzy­skać czy­jeś prze­ba­cze­nie lub czy­jąś zgodę na coś, zjed­nać sobie czy­jąś przy­chyl­ność; prze­bła­gać, uła­go­dzić;
2. rzad­ko: prze­jed­nać się - dać się uła­go­dzić, prze­stać się gnie­wać; prze­ba­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­jed­ny­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­jed­ny­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcia­łem się z nim po­kłó­cić, ale prze­jed­nał mnie za­pew­nie­niem, że „pa­mię­ta je­szcze dobre, pol­skie czasy”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjɛdnat͡ɕ, AS: pšei ̯ednać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejednanie n.

 czas. jednać

Wiktionary


przejedzony

taki, który się prze­jadł (ob­jadł się)


SJP.pl


przejezdna

ko­bie­ta bę­dą­ca gdzieś prze­ja­zdem; prze­jeż­dża­ją­ca


SJP.pl


przejezdniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­jezd­ny


SJP.pl


przejezdność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­jezd­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejażdżka ż., przejeżdżanie n., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

 czas. przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

 przym. przejezdny

 przysł. przejezdnie

Wiktionary


przejezdny

1. taki, któ­rym można prze­je­chać, na­da­ją­cy się do prze­je­cha­nia; droż­ny;
2. taki, który gdzieś prze­jeż­dża, bę­dą­cy prze­ja­zdem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy prze­ja­zdem; za­trzy­mu­ją­cy się na chwi­lę przed dal­szą po­dró­żą

 (1.2) na­da­ją­cy się do prze­ja­zdu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba bę­dą­ca prze­ja­zdem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejeżdżanie n., przejezdność ż., przejechanie n., przejażdżka ż.

 czas. przejechać, przejeżdżać

Wiktionary


przejeżdżająca

ko­bie­ta bę­dą­ca gdzieś prze­ja­zdem; prze­jezd­na


SJP.pl


przejeżdżający

osoba bę­dą­ca gdzieś prze­ja­zdem; prze­jezd­ny


SJP.pl


przejeżdżalność

cecha drogi na­da­ją­cej się do prze­ja­zdu; prze­jezd­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­jeż­dżal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przejeżdżalny

Wiktionary


przejeżdżalny

na­da­ją­cy się do prze­ja­zdu; prze­jezd­ny


SJP.pl


przejeżdżanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­jeż­dżać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjɛʒˈd͡ʒãɲɛ, AS: pšei ̯ežǯãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejezdny mos., przejazd m., przejezdność ż., przejażdżka ż., przejeżdżenie n., przejechanie n., Przejazd mrz.

 czas. zjeżdżać, przejeżdżać ndk., przejeździć dk., przejechać dk.

 przym. przejezdny

Wiktionary


przejeżdżać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) prze­by­wać jakąś drogę lą­do­wym środ­kiem lo­ko­mo­cji

 (1.2) o lą­do­wym środ­ku lo­ko­mo­cji: prze­by­wać jakąś drogę

 (1.3) do­sta­wać się na drugą stro­nę cze­goś jadąc, prze­kra­czać coś w cza­sie jazdy

 (1.4) ranić lub za­bi­jać isto­tę żywą na sku­tek na­je­cha­nia na nią, lub po­trą­ce­nia jej

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (2.1) jadąc, mijać okre­ślo­ne miej­sce

 (2.2) prze­su­nąć coś po czymś innym

 (2.3) zo­stać prze­su­nię­tym po czymś innym

cza­sow­nik zwrot­ny

 (3.1) je­chać dla włas­nej przy­jem­no­ści

 (3.2) pot. ostro wy­śmiać lub skry­ty­ko­wać kogoś

 (3.3) pot. za­wieść się

 (3.4) pot. umie­rać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­jeż­dża­li­śmy tę trasę już wie­lo­krot­nie.

 (1.2) W ra­mach te­stów każdy sa­mo­chód prze­jeż­dża pe­wien od­ci­nek.

 (1.3) Prze­jeż­dża­my wła­śnie Wisłę.

 (1.4) O Boże, na tym fil­mie ze wszyst­kich stron widać jak prze­jeż­dżam czło­wie­ka!

 (2.1) Cią­gle ktoś prze­jeż­dża ten za­ka­zu wja­zdu.

 (2.2) Prze­jeż­dża­jąc me­ta­lem po szkle uzy­skasz nie­zbyt miły dźwięk.

 (2.3) Pa­trzy­li z za­par­tym tchem, jak palec na­u­czy­cie­la prze­jeż­dża wzdłuż listy w dzien­ni­ku.

 (3.1) […] naj­bar­dziej uro­cza ulicz­ka Kra­ko­wa, po któ­rej za­cza­ro­wa­ny­mi do­roż­ka­mi prze­jeż­dża­li się bo­ha­te­ro­wie wier­sza Gał­czyń­skie­go. [https://blu­ep­ho­tos.blog­spot.com/2007/12/moemy-na-chwil-powr­ci-do-kra­kow­skie­go.html In­ter­net]

 (3.2) Prze­jeż­dżał się po nim nie raz i nie dwa.

 (3.3) Prze­jeż­dża­łem się na ko­bie­tach wie­lo­krot­nie, ale cią­gle łapię się w te same sidła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈjɛʒd͡ʒat͡ɕ, AS: pšei ̯ežǯać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejezdny mos., Przejazd mrz., przejezdność ż., przejechanie n., przejeżdżanie n., przejazd, przejażdżka

 przym. przejezdny

 czas. dojeżdżać, najeżdżać, nadjeżdżać, nazjeżdżać, objeżdżać, odjeżdżać, podjeżdżać, poodjeżdżać, poprzyjeżdżać, porozjeżdżać, powjeżdżać, powyjeżdżać, pozjeżdżać, przyjeżdżać, rozjeżdżać, ujeżdżać, wyjeżdżać, zajeżdżać, zjeżdżać, przejechać, jechać

Wiktionary


przejma

po­przecz­ny ele­ment kon­struk­cyj­ny wy­stę­pu­ją­cy w ukła­dzie co najm­niej trzech ele­men­tów po­dłuż­nych; wy­mian


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przej­ma – ro­dzaj belki w stro­pie lub dachu
  • Przej­ma – część wsi Zie­lo­ne w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Kras­no­bród
  • Przej­ma – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Iłów
  • Przej­ma – osada leśna w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród
  • Przej­ma Mała
  • Przej­ma Wiel­ka
  • Przej­ma Wy­so­ka

Wikipedia


przejmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przej­mo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjmɔˈvãɲɛ, AS: pšei ̯movãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejmować ndk., przejąć dk.

 rzecz. przejęcie n.

Wiktionary


przejmować

brać, przyj­mo­wać to, co wcze­śniej na­le­ża­ło do kogoś in­ne­go, od­bie­rać coś od kogoś, brać na swój ra­chu­nek, uży­tek, do dal­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia, na swoją od­po­wie­dzial­ność


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­jąć)

 (1.1) brać coś po innym wła­ści­cie­lu czy zwierzch­ni­ku

 (1.2) brać czy­jeś za­cho­wa­nia jako włas­ne

 (1.3) za­trzy­my­wać kogoś lub coś w dro­dze

 (1.4) sta­wać się pa­nu­ją­cym sta­nem fi­zycz­nym lub psy­chicz­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przej­mo­wać się (dk. prze­jąć się)

 (2.1) od­czu­wać strach o co lub wzru­sze­nie

 (2.2) trak­to­wać coś bar­dzo po­waż­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1950 r. ko­mu­ni­stycz­ne wła­dze Czech zlik­wi­do­wa­ły pro­win­cję, przej­mu­jąc jej klasz­to­ry i wię­żąc wszyst­kich za­kon­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejmowanie n., przejęcie n.

 czas. przejąć dk.

 przym. przejmujący

 przysł. przejmująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brać, odbierać, przechwytywać, zabierać

 (1.2) przyswajać, wzorować się, zapożyczać

 (1.3) przechwytywać

 (1.4) ogarniać, opanowywać, przenikać

 (2.1) martwić się, niepokoić się, wzruszać się

 (2.2) brać do serca

Wiktionary


przejmujący

prze­ni­kli­wy, prze­raź­li­wy; wzru­sza­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy głę­bo­kie od­czu­cie lub uczu­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakiż przej­mu­ją­cy to był widok, roz­dzie­rał serce!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejąć dk., przejmować ndk.

 przym. przejęty

 przysł. przejmująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przenikliwy

Wiktionary


przejrzałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przej­rza­łe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przejrzały

Wiktionary


przejrzały

1. zbyt doj­rza­ły;
2. taki, który lata świet­no­ści ma już za sobą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ro­śli­nach i ich owo­cach: zbyt doj­rza­ły, nadp­su­ty

 (1.2) iron. o czło­wie­ku: w po­desz­łym wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) A baby, zwła­szcza doj­rza­łe i przej­rza­łe, sta­no­wią więk­szość elek­to­ra­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejrzeć dk.

 rzecz. przejrzałość ż.

Wiktionary


przejrzewać

o owo­cach: sta­wać się zbyt doj­rza­łym


SJP.pl


przejrzeć

1. prze­ni­knąć wzro­kiem, spoj­rzeć przez coś;
2. zo­ba­czyć coś jedno po dru­gim; spraw­dzić; prze­wer­to­wać;
3. za­cząć wi­dzieć; odzy­skać wzrok; roz­poz­nać czy­jeś za­mia­ry, in­ten­cje;
4. prze­kro­czyć okres szczy­to­wej doj­rza­ło­ści, stać się zbyt doj­rza­łym;
5. przej­rzeć się - zo­ba­czyć swoje od­bi­cie w czymś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) obej­rzeć coś do­kład­nie, spraw­dza­jąc stan tego i/lub ja­kość

 (1.2) obej­rzeć coś, na ogół po­bież­nie, w celu zaz­na­jo­mie­nia się z tym

 (1.3) roz­poz­nać czy­jeś praw­dzi­we za­mia­ry, roz­szy­fro­wać kogoś, zo­ba­czyć do­kład­nie jaki ktoś jest na­praw­dę

 (1.4) stać się czę­ścio­wo wi­docz­nym

 (1.5) za­cząć wi­dzieć

 (1.6) zro­zu­mieć swój błąd, złe zro­zu­mie­nie, nie­wie­dzę

 (1.7) prze­ni­knąć coś wzro­kiem

 (1.8) ro­śli­nach i ich owo­cach: stać się zbyt doj­rza­łym

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) przej­rzeć się → obej­rzeć swoje od­bi­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wy­star­czy obej­rzeć te­le­wiz­ję, po­słu­chać radia lub przej­rzeć ga­ze­tę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjʒɛt͡ɕ, AS: pšei ̯žeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejrzenie dk., przeglądanie ndk., przeglądnięcie dk., przejrzewanie ndk.

 czas. przeglądać ndk., przeglądnąć dk.

 przym. przejrzysty, przejrzały

Wiktionary


przejrzynka

przej­rzyn­ka ska­li­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


przejrzystość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przej­rzy­ste; cecha tych, któ­rzy są przej­rzy­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przejrzysty

Wiktionary


przejrzystszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przej­rzy­sty


SJP.pl


przejrzysty

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­pu­szcza pro­mie­nie sło­necz­ne

 (1.2) łatwy do zro­zu­mie­nia, o pro­stej i lo­gicz­nej kon­struk­cji

 (1.3) przen. publ. dzia­ła­ją­cy jaw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woda w rzece była przej­rzy­sta i zimna.

 (1.2) Nowa usta­wa unor­mo­wa­ła w spo­sób przej­rzy­sty obo­wiąz­ki ra­tow­ni­ka me­dycz­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛjˈʒɨstɨ, AS: pšei ̯žysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejrzystość ż., przejrzenie n.

 czas. przejrzeć dk.

 przysł. przejrzyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrazisty, przezroczysty, prześwitujący, czysty, jasny

 (1.2) jasny, klarowny, zrozumiały, jednoznaczny, wyrazisty, logiczny

 (1.3) jawny, transparentny

Wiktionary


przejrzyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: przej­rzy­sto, przej­rzy­ście


SJP.pl


przejąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przej­mo­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przej­mo­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­jąć się (ndk. przej­mo­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przej­mo­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo oni się oczy­wi­ście na­tych­miast prze­ję­li, że USA będą za­wra­cać głowę ko­lej­ny­mi re­pre­sja­mi.

 (1.1) Ka­pi­tan po­le­cił, aby pier­wszy prze­jął do­wo­dze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšei ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejmowanie n., przejęcie n.

 czas. przejmować ndk.

 przym. przejmujący

 przysł. przejmująco

Wiktionary


przejęcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­przy­miot­ni­ko­wy od|prze­jąć.

 (1.2) nie­po­kój, za­nie­po­ko­je­nie, pod­de­ner­wo­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejąć dk., przejmować ndk.

 rzecz. przejmowanie n.

Wiktionary


przejękiwać

daw­niej: gwiż­dżąc, prze­la­ty­wać koło kogoś


SJP.pl


przejęty

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo za­ab­sor­bo­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Paź zdjął nie­bie­ską czap­kę, skło­nił się i opu­ścił salę, prze­ję­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przejmujący

Wiktionary


przejęzyczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. mi­mo­wol­ny błąd ję­zy­ko­wy na po­zio­mie wyt­wa­rza­nia wy­po­wie­dzi, np. w wy­ni­ku roz­tar­gnie­nia, przez nie­u­wa­gę;

Wiktionary

Prze­ję­zy­cze­nie (także prze­ję­zy­cze­nie się, omył­ka słow­na, lap­sus ję­zy­ko­wy, pot. lap­sus, z lap­sus – po­mył­ka) – ro­dzaj błędu po­peł­nio­ne­go w wy­po­wie­dzi wsku­tek roz­tar­gnie­nia, nie­u­wa­gi lub nie­wie­dzy. Po­le­ga na nie­wła­ści­wym do­bo­rze lub uży­ciu wy­ra­zów bądź ich prze­krę­ce­niu (znieksz­tał­ce­niu).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­ję­zy­cze­nie spi­ke­ra, który pod­kre­ślił, że wcale nie było mowy o obec­nym pre­zy­den­cie, nie było zro­bio­ne przy­pad­ko­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšei ̯ẽũ̯zyčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. język m., języczek m., jęzor m., językowiec m., języcznik m.

 czas. przejęzyczyć się dk.

 przym. językowy

 przysł. językowo

Wiktionary


przejścia

Przej­ścia, "tran­si­tio­nes", fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na kie­ro­wa­niu uwagi słu­cha­cza (widza) na ko­lej­ne czę­ści wy­po­wie­dzi, ułat­wia­ją­ca śle­dze­nie toku wy­po­wie­dzi. Zwy­kle w po­sta­ci za­po­wie­dzi lub zwro­tów usta­na­wia­ją­cych ramy nar­ra­cji.

Wikipedia


przejście

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przejść.

 (1.2) miej­sce, przez które można przejść

 (1.3) książk. zwy­kle przy­kre zda­rze­nie, doś­wiad­cze­nie; także prze­ży­cie spo­wo­do­wa­ne tym zda­rze­niem

 (1.4) książk. faza poś­red­nia mię­dzy dwoma ele­men­ta­mi, zja­wi­ska­mi, okre­sa­mi itp.

 (1.5) muz. wstaw­ka mię­dzy dwie­ma czę­ścia­mi ut­wo­ru

 (1.6) sport. w siat­ków­ce: zmia­na usta­wie­nia dru­ży­ny na bo­i­sku, po zdo­by­ciu prawa do wy­ko­ny­wa­nia za­gryw­ki, po­le­ga­ją­ca na prze­su­nię­ciu za­wod­ni­ków o jedną po­zy­cję, zgod­nie z ru­chem wska­zó­wek ze­ga­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przej­ście – od­ci­nek rzeki po­mię­dzy są­sia­du­ją­cy­mi ze sobą za­ko­la­mi
  • Przej­ście – pol­ski film fa­bu­lar­ny z 2022 roku w re­ży­se­rii Do­ro­ty Lam­par­skiej na pod­sta­wie opo­wia­da­nia We­ro­ni­ki Murek
  • Przej­ście (The Pas­sa­ge) – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny z 2019 roku
  • Przej­ście (The Pas­sa­ge) – ame­ry­kań­ska po­wieść z ga­tun­ku fan­ta­sty­ki na­u­ko­wej, au­tor­stwa Con­nie Wil­lis
  • Przej­ście – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Przej­ście – de­biu­tanc­ki album ww. ze­spo­łu Przej­ście
  • Przej­ście – album DVD grupy Stra­chy na Lachy
  • Przej­ście – album Prze­my­sła­wa Gin­trow­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tym razem fala pro­te­stów musi zmu­sić rządy do przej­ścia od słów do czy­nów.

 (1.2) Zrób­cie przej­ście dla nie­peł­no­spraw­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛjɕt͡ɕɛ, AS: pšei ̯śće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przechodzenie n.

 czas. przejść dk., przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

 przym. przejściowy, przechodni

 przysł. przejściowo, przechodnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.6) rotacja

Wiktionary


przejściowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przej­ścio­wy, tym­cza­so­wo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodzenie n., przechodniość ż., przechadzka ż., przejście n., przejściówka ż.

 przym. przejściowy

 czas. przechadzać się, przechodzić, przejść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowo, chwilowo, czasowo

Wiktionary


przejściowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przej­ścio­we; cecha tych, któ­rzy są przej­ścio­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przejściowy

 rzecz. przejściówka ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzenie n., przejście n.

 czas. przechadzać się, przechodzić, przejść

Wiktionary


przejściowy

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cha­rak­ter krót­kotr­wa­ły; taki, który prze­mi­nie

 (1.2) ma­ją­cy cha­rak­ter tym­cza­so­wy, pro­wi­zo­rycz­ny

 (1.3) sta­no­wią­cy przej­ście

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam w pracy przej­ścio­we pro­ble­my zwią­za­ne z przysz­ło­rocz­ną fuzją.

 (1.1) Ter­ror, akty prze­mo­cy są zja­wi­ska­mi przej­ścio­wy­mi i tak też na­le­ży je trak­to­wać.

 (1.2) Twoja po­praw­ka w tym pro­jek­cie to je­dy­nie przej­ścio­we roz­wią­za­nie.

 (1.2) W Po­mie­chów­ku znaj­do­wał się kie­dyś mały, przej­ścio­wy obóz kon­cen­tra­cyj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejście n., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzenie n.

 czas. przejść, przechadzać się, przechodzić

 przysł. przejściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowy, krótkotrwały, nietrwały, przemijający, przelotny, chwilowy

 (1.2) tymczasowy, prowizoryczny, niedopracowany, chwilowy

Wiktionary


przejściówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. okres przej­ścio­wy

 (1.2) pot. coś tym­cza­so­we­go, ma­ją­ce­go cha­rak­ter przej­ścio­wy, zwy­kle o miesz­ka­niu

 (1.3) pot. ele­ment umoż­li­wia­ją­cy po­dłą­cze­nie urzą­dze­nia do in­ne­go gnia­zda niż przez­na­cze­nie wtycz­ki

 (1.4) pot. wierzch­nie okry­cie no­szo­ne w okre­sie je­sien­nym lub wio­sen­nym

 (1.5) hist. gwara. więz. przej­ścio­wa cela wię­zien­na w cza­sach oku­pa­cji hit­le­row­skiej

 (1.6) pot. bilet ko­le­jo­wy umoż­li­wia­ją­cy po­dró­żo­wa­nie mię­dzy ostat­nią sta­cją przed przej­ściem gra­nicz­nym a pier­wszą sta­cją po dru­giej stro­nie gra­ni­cy

 (1.7) pot. mot. sa­mo­chód oso­bo­wy marki Po­lo­nez w wer­sji MR'89

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Miesz­ka­my w przej­ściów­ce, nawet nie roz­pa­ko­wu­je­my rze­czy z kar­to­nów.

 (1.3) Re­we­la­cyj­na, po­ręcz­na, wy­god­na w uży­ciu przej­ściów­ka dysku twar­de­go 2,5 cala na 3,5.

 (1.7) Ale faj­ne­go po­lo­ne­za przej­ściów­kę ku­pi­łeś! Ja nadal marzę o ka­pi­tal­nym re­mon­cie mo­je­go ma­lu­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛjɕˈt͡ɕufka, AS: pšei ̯śćufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przejściowość ż., przejście n., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzenie n., przechodzień mos.

 przym. przejściowy

 przysł. przejściowo

 czas. przechadzać się, przechodzić, przejść

Wiktionary


przejść

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­cho­dzić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­cho­dzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było bar­dzo przy­jem­nie tak iść i czuć się małą, bez­bron­ną, po­e­tycz­ną isto­tą, która wy­ma­ga opie­ki i tkli­wo­ści i która nie po­tra­fi przejść pię­ciu me­trów tro­tu­a­ru nie pod­trzy­my­wa­na przez silne mę­skie ramię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛjɕt͡ɕ, AS: pšei ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejście n., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przechodzenie n., przechadzanie n.

 czas. przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

 przym. przejściowy, przechodni

 przysł. przejściowo

 partyk. przeszło

Wiktionary


przekabacać

po­tocz­nie: prze­ko­ny­wać kogoś do włas­nych in­te­re­sów, wpły­wać na zmia­nę czy­ichś za­pa­try­wań; wku­piać się w łaski, za­skar­biać za­u­fa­nie, prze­cią­gać na swoją stro­nę


SJP.pl


przekabacić

po­tocz­nie: prze­ko­nać kogoś do włas­nych in­te­re­sów, wpły­nąć na zmia­nę czy­ichś za­pa­try­wań; wku­pić się w łaski, za­skar­bić za­u­fa­nie, prze­cią­gnąć na swoją stro­nę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ka­ba­cać)

 (1.1) pot. wpły­nąć na czy­jąś per­spek­ty­wę i po­glą­dy tak, by zmie­ni­ły się na włas­ną ko­rzyść

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­ka­ba­cić się (ndk. prze­ka­ba­cać się)

 (2.1) pot. zmie­nić swoją opi­nię pod czy­imś wpły­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem pra­wie pewna, że kilku ofi­ce­rów udało im się prze­ka­ba­cić, ale ra­czej nie­wie­lu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kaptować, urobić

Wiktionary


przekablować

1. daw­niej: prze­ka­zać jakąś in­for­ma­cję za po­mo­cą łączy te­le­fo­nicz­nych; przedz­wo­nić, prze­te­le­fo­no­wać;
2. po­tocz­nie: prze­ka­zać donos, oskar­że­nie, plot­kę; na­ka­blo­wać, do­nieść


SJP.pl


przekablowywać

1. daw­niej: prze­ka­zy­wać jakąś in­for­ma­cję za po­mo­cą łączy te­le­fo­nicz­nych; przedz­wa­niać;
2. po­tocz­nie: prze­ka­zy­wać donos, oskar­że­nie, plot­kę; ka­blo­wać, do­no­sić


SJP.pl


przekalibrować

zmie­nić ka­li­bra­cję


SJP.pl


przekalibrowywać

zmie­niać ka­li­bra­cję


SJP.pl


przekarnawałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kar­na­wa­ło­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkarnavawɔˈvãɲɛ, AS: pšekarnavau̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekarnawałować

Wiktionary


przekarnawałować

cza­sow­nik

 (1.1) stra­cić pie­nią­dze lub czas na za­ba­wę, tańce, kar­na­wa­ło­wa­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkarnavaˈwɔvat͡ɕ, AS: pšekarnavau̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekarnawałowanie n., karnawał, karnawałowicz

 przym. karnawałowy

 czas. karnawałować, nakarnawałować się, rozkarnawałować się

Wiktionary


przekartowywać

1. prze­ta­so­wy­wać;
2. daw­niej: prze­kart­ko­wy­wać


SJP.pl


przekaszleć

spę­dzić okre­ślo­ny czas na kasz­le­niu; prze­ka­słać


SJP.pl


przekasłać

spę­dzić okre­ślo­ny czas na kasz­le­niu; prze­kasz­leć


SJP.pl


przekaz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tekst, na­gra­nie, film bądź w inny spo­sób za­pi­sa­ne in­for­ma­cje hi­sto­rycz­ne bę­dą­ce źró­dłem wie­dzy o przesz­ło­ści; także przed­miot

 (1.2) pie­nią­dze wy­sła­ne po­przez pocz­tę lub bank

 (1.3) wy­sła­nie pie­nię­dzy po­przez pocz­tę lub bank

 (1.4) for­mu­larz wy­peł­nia­ny przy zle­ca­niu prze­sła­nia pie­nię­dzy po­przez pocz­tę lub bank

 (1.5) techn. prze­sył, prze­ka­za­nie cze­goś

 (1.6) treść, po­gląd, prze­ko­na­nie, które ar­ty­sta (pi­sarz, re­ży­ser, muzyk) chce prze­ka­zać innym po­przez swoje dzie­ło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług prze­ka­zu Eu­ze­biu­sza z Ce­za­rei przed bitwą przy mo­ście Mul­wij­skim Kon­stan­tyn miał wizję, która poz­wo­li­ła mu od­nieść zwy­cię­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛkas, AS: pšekas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekazanie dk., przekazywanie ndk., przekaźnik

 czas. przekazać dk., przekazywać ndk.

 przym. przekazowy, przekaźnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przelew

 (1.5) transmisja, transfer

Wiktionary


przekazanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ka­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekazać dk., przekazywać ndk.

 rzecz. przekazywanie n., przekaz mrz., przekaźnik mrz.

Wiktionary


przekazać

1. po­wie­rzyć komuś coś;
2. pow­tó­rzyć komuś jakąś in­for­ma­cję


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ka­zy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ka­zy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wedle świa­dect­wa prze­ka­za­ne­go przez Plu­tar­cha fi­lo­zof z Ab­de­ry jed­noz­nacz­nie uj­mo­wał wza­jem­ny sto­su­nek sztu­ki oraz przy­ro­dy: czło­wiek stał się ucz­niem zwie­rząt i na­śla­du­jąc pa­ją­ka, ja­skół­kę, ła­bę­dzia czy sło­wi­ka, zna­lazł me­to­dy tka­nia, bu­do­wa­nia, śpie­wu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkazat͡ɕ, AS: pšekazać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekazanie n., przekazywanie n., przekaz mrz., przekaźnik

Wiktionary


przekaziciel

daw­niej: ten, kto prze­ka­zu­je coś


SJP.pl


przekazicielka

daw­niej: ta, która prze­ka­zu­je coś


SJP.pl


przekaziory

żar­to­bli­wie: środ­ki ma­so­we­go prze­ka­zu


SJP.pl


przekazywalność

zdol­ność, moż­ność prze­ka­zy­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ka­zy­wal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przekazywalny

Wiktionary


przekazywalny

da­ją­cy się prze­ka­zać


SJP.pl


przekazywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ka­zy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ca­łość urzą­dzeń prze­ka­zy­wa­nia in­for­ma­cji w re­la­cji tor-po­jazd w SRK skła­da się część to­ro­wa i część po­ja­zdo­wa umie­szczo­na w po­jeź­dzie trak­cyj­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekazywać ndk., przekazać dk.

 rzecz. przekazanie n., przekaz m., przekaźnik mrz.

Wiktionary


przekazywać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) dawać komuś coś (jakiś przed­miot)

 (1.2) dawać komuś upraw­nie­nia do cze­goś

 (1.3) (o emo­cjach) wzbu­dzać w od­bior­cy

 (1.4) (o my­ślach, ide­ach) być od­czy­ta­nym / zro­zu­mia­nym przez od­bior­cę

 (1.5) pow­ta­rzać / prze­sy­łać in­for­ma­cję

 (1.6) te­le­kom. in­form. prze­sy­łać sy­gnał, in­for­ma­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­wa­ry prze­ka­zu­je­my na­tych­miast po otrzy­ma­niu do­wo­du wpła­ty.

 (1.1) Pro­chy zmar­łych prze­ka­zu­je­my ro­dzi­nom.

 (1.2) Dy­rek­tor za­wsze prze­ka­zu­je wła­dzę za­stęp­cy na czas swo­jej nie­o­bec­no­ści.

 (1.3) Niby nic nie ro­bisz, a prze­ka­zu­jesz mi tyle ra­do­ści!

 (1.4) Ten ar­ty­kuł nie prze­ka­zu­je nam żad­nej nowej kon­cep­cji.

 (1.5) Se­kre­tar­ka prze­ka­zu­je mi, że jest pan skłon­ny za­ak­cep­to­wać naszą ofer­tę.

 (1.5) Re­por­ter prze­ka­zu­je, że z ro­zbi­tej cy­ster­ny ulot­nił się chlor.

 (1.6) Sa­te­li­ta prze­ka­zu­je pier­wszy sy­gnał do­pie­ro osiem go­dzin po star­cie.

 (1.6) Ruter nie prze­ka­zu­je pa­kie­tów. Chyba jest źle skon­fi­gu­ro­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkaˈzɨvat͡ɕ, AS: pšekazyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekaz m., przekaźnik m., przekazywanie n., przekazanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawać, oddawać, powierzać, wręczać

 (1.2) dawać, powierzać

 (1.5) podawać, ogłaszać

 (1.6) wysyłać, emitować

Wiktionary


przekaźnik

1. urzą­dze­nie sto­so­wa­ne np. w au­to­ma­ty­ce, od­bie­ra­ją­ce ja­kieś sy­gna­ły, przet­wa­rza­ją­ce je i prze­sy­ła­ją­ce dalej;
2. prze­kaź­nik ner­wo­wy - zwią­zek che­micz­ny bio­rą­cy udział w prze­ka­zy­wa­niu im­pul­sów ner­wo­wych z ko­mó­rek do in­nych ko­mó­rek (za­rów­no ner­wo­wych jak i nie­ner­wo­wych, np. mię­śnio­wych); ne­u­ro­prze­kaź­nik, me­dia­tor, ne­u­ro­me­dia­tor, ne­u­ro­trans­mi­ter, trans­mi­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do za­mia­ny sy­gna­łu o małej mocy na taki sam sy­gnał o więk­szej mocy celem prze­sła­nia go dalej

 (1.2) elektr. urzą­dze­nie do za­mia­ny sy­gna­łu o pew­nych pa­ra­me­trach lub do po­mia­ru jego niek­tó­rych cech na sy­gnał o in­nych pa­ra­me­trach do celów au­to­ma­ty­ki, po­mia­rów itp.;

Wiktionary

Prze­kaź­nik – urzą­dze­nie elek­trycz­ne lub elek­tro­nicz­ne za­pro­jek­to­wa­ne do wy­wo­ła­nia usta­lo­nej na­głej zmia­ny stanu w jed­nym lub wię­cej ob­wo­dach wyj­ścio­wych przy speł­nie­niu od­po­wied­nich wa­run­ków wej­ścio­wych. Prze­kaź­nik re­a­gu­je na zmia­nę pew­nej wej­ścio­wej wiel­ko­ści fi­zycz­nej (na przy­kład na­pię­cia, na­tę­że­nia prądu, ci­śnie­nia płynu, tem­pe­ra­tu­ry) w taki spo­sób, że po prze­kro­cze­niu pew­nej jej war­to­ści sy­gnał wyj­ścio­wy zmie­nia się sko­ko­wo (z re­gu­ły z "włącz" na "wy­łącz" albo od­wrot­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Koło mo­je­go domu po­sta­wio­no prze­kaź­nik te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej.

 (1.2) Dzię­ki prze­kaź­ni­kom można opra­co­wy­wać skom­pli­ko­wa­ne ob­wo­dy au­to­ma­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkaʑɲik, AS: pšekaźńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekaźnikownia ż., przekaz m., przekazywanie n., przekazanie n.

 czas. przekazywać ndk., przekazać dk.

 przym. przekaźnikowy

Wiktionary


przekaźnikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­kaź­ni­kiem, do­ty­czą­cy prze­kaź­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekaźnik m., przekaz mrz.

Wiktionary


przekiblować

po­tocz­nie: spę­dzić dłuż­szy czas tym samym miej­scu


SJP.pl


przekiblowywać

prze­sia­dy­wać w wię­zie­niu przez pe­wien czas


SJP.pl


przekierowanie

prze­nieść, skie­ro­wać w inne miej­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kie­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekierować dk.

Wiktionary


przekierować

prze­nieść, skie­ro­wać w inne miej­sce


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­kie­ro­wy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­kie­ro­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­kie­ro­wa­ła mi nu­me­ry te­le­fo­nów, aby po­łą­cze­nia tra­fia­ły na jej numer.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛcɛˈrɔvat͡ɕ, AS: pšeḱerovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kierowca mos., przekierowanie n.

 czas. kierować ndk.

Wiktionary


przekierowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kie­ro­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekierowywać ndk.

Wiktionary


przekierowywać

prze­no­sić, skie­ro­wy­wać w inne miej­sce


SJP.pl


przekierunkować

skie­ro­wać coś w innym kie­run­ku lub na inny cel


SJP.pl


przekimanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ki­mać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekimać dk.

Wiktionary


przeklasa

naz­wi­sko


SJP.pl


przekleić

na­kle­ić w inne miej­sce


SJP.pl


przeklejać

na­kle­jać w inne miej­sce


SJP.pl


przeklepać

1. kle­piąc, prze­być jakiś czas;
2. kle­piąc, prze­bić na wylot;
3. prze­no­śnie: szyb­ko coś od­mó­wić, np. wiersz, pa­cierz


SJP.pl


przeklepywać

1. kle­piąc, prze­bi­jać na wylot;
2. prze­no­śnie: pręd­ko od­ma­wiać wiersz, pa­cierz itp.


SJP.pl


przekleństwo

1. obel­ży­wy, wul­gar­ny wyraz uży­wa­ny w sto­sun­ku do kogoś lub dla wy­ra­że­nia gnie­wu, zło­ści;
2. kląt­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wul­ga­ryzm lub obel­ga uży­wa­na w celu wy­ra­że­nia gnie­wu lub obra­że­nia kogoś

 (1.2) kląt­wa, ży­cze­nie komuś źle

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­kleń­stwo – ogól­ne okre­śle­nie dla grupy słów he­braj­skich oraz grec­kich o wspól­nym zna­cze­niu za­po­wia­da­nia zła
  • Prze­kleń­stwo – po­wieść Ka­ro­la Buns­cha z 1973 roku na­le­żą­ca do cyklu Po­wie­ści
  • prze­kleń­stwo – po­tocz­nie wul­ga­ryzm

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mło­dzież roz­ma­wia­jąc mię­dzy sobą używa dużo prze­kleństw.

 (1.2) (…) dzie­ci, uro­dzo­ne z tej mi­ło­ści, przy­cho­dzi­ły na świat ze styg­ma­tem prze­kleń­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ, AS: pšeklẽĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeklinać, przekląć, kląć, wykląć

 przym. przeklęty

 rzecz. przeklinanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) klątwa

Wiktionary


przeklikać

wie­lo­krot­nie kli­knąć mysz­ką kom­pu­te­ro­wą, by do­stać się do po­żą­da­nej tre­ści


SJP.pl


przeklikiwać

wie­lo­krot­nie kli­kać mysz­ką kom­pu­te­ro­wą, by do­stać się do po­żą­da­nej tre­ści


SJP.pl


przeklinanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kli­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛklʲĩˈnãɲɛ, AS: pšeklʹĩnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeklinać, przekląć, kląć, wykląć

 rzecz. przekleństwo n.

 przym. przeklęty

Wiktionary


przeklinać

1. rzu­cać na kogoś kląt­wę; wy­kli­nać
2. po­tę­piać coś zło­rze­cząc, nie móc my­śleć o czymś bez prze­kleń­stwa
3. uży­wać prze­kleństw, kląć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) kląć, uży­wać wul­gar­ne­go słow­nict­wa

 (1.2) rzu­cać kląt­wę, ży­czyć źle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ro­lek do domu! Zaraz taki wpier­dol do­sta­niesz, że ci się odech­ce prze­kli­nać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈklʲĩnat͡ɕ, AS: pšeklʹĩnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeklinanie n., przekleństwo

 przym. przeklęty

 czas. przekląć, kląć, wykląć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kląć, bluzgać, przen. wyrażać się

 (1.2) bluźnić

Wiktionary


przekludzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. prze­pro­wa­dzić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekludzać się

Wiktionary


przekląć

1. rzu­cić na kogoś kląt­wę; wy­kląć;
2. po­tę­pić coś zło­rze­cząc;
3. użyć prze­kleń­stwa, źle się wy­ra­zić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­kli­nać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­kli­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛklɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšeklõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeklinanie n., przekleństwo n.

 czas. przeklinać, wykląć

 przym. przeklęty

Wiktionary


przeklętnik

daw­niej:
1. czło­wiek prze­klę­ty, za­słu­gu­ją­cy na prze­kleń­stwo;
2. czło­wiek na­ło­go­wo prze­kli­na­ją­cy;
3. dia­beł, bies


SJP.pl


przeklęty

1. rzu­cić na kogoś kląt­wę; wy­kląć;
2. po­tę­pić coś zło­rze­cząc;
3. użyć prze­kleń­stwa, źle się wy­ra­zić


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) tak trud­ny do znie­sie­nia, że po­wo­du­ją­cy chęć prze­kli­na­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od prze­kląć

Wiktionary

Prze­klę­ty (org. "Thin­ner") – ame­ry­kań­ski film grozy z 1996 roku.

Film jest ekra­ni­za­cją po­wie­ści Step­he­na Kinga pt. "Chud­szy" ("Thin­ner").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bi­ję tę prze­klę­tą isto­tę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekląć, przeklinać

 rzecz. przekleństwo n., przeklęcie n., przeklinanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cholerny, okropny, straszny, wredny, wstrętny

Wiktionary


przekminiać

po­tocz­nie: prze­my­śli­wać coś


SJP.pl


przekminić

po­tocz­nie: prze­my­śleć coś


SJP.pl


przekochany

po­tocz­nie:
1. spę­dzić jakiś czas na od­by­wa­niu sto­sun­ku płcio­we­go;
2. obyć długi i in­ten­syw­ny sto­su­nek płcio­wy


SJP.pl


przekochać

po­tocz­nie:
1. spę­dzić jakiś czas na od­by­wa­niu sto­sun­ku płcio­we­go;
2. obyć długi i in­ten­syw­ny sto­su­nek płcio­wy


SJP.pl


przekolorować

zmie­nić kolor cze­goś


SJP.pl


przekolorowywać

zmie­niać ko­lo­ry cze­goś


SJP.pl


przekoloryzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ko­lo­ry­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekoloryzować dk.

Wiktionary


przekomarzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ko­ma­rzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z po­tocz­nie roz­poz­na­wa­nych (Laura i Filon) wyz­nacz­ni­ków ga­tun­ko­wych idyl­li, wła­ści­wie ni­cze­go nie od­naj­dzie­my, bo ani śladu prze­ko­ma­rzań ko­chan­ków, wy­mia­ny po­da­run­ków, roz­stań o świ­cie, za­pew­nień o mi­ło­ści (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzekomarzanie n., komar mzw., komarek mzw., Komar mzw., komarowate nmos.

 czas. przekomarzać ndk.

 przym. komarzy, komarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) droczenie

Wiktionary


przekomarzanka

żar­to­bli­we prze­ko­ma­rza­nie się z kimś


SJP.pl


przekomarzać

prze­ko­ma­rzać się - spie­rać się z kimś, bar­dziej dla żartu, niż obro­ny swo­ich racji, dro­czyć się


SJP.pl


przekombinować

po­tocz­nie: zro­bić coś zbyt wy­myśl­nie i nie osią­gnąć za­mie­rzo­ne­go re­zul­ta­tu


SJP.pl


przekombinowywać

po­tocz­nie: robić coś zbyt wy­myśl­nie, nie osią­ga­jąc za­mie­rzo­ne­go re­zul­ta­tu


SJP.pl


przekomiczność

→ prze­ko­micz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ko­micz­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­ko­micz­ni

Wiktionary

Patrz:

przekomiczny

Powiązane:

 przym. przekomiczny

Wiktionary


przekonanie

pew­ność co do słusz­no­ści cze­goś, wy­ro­bio­ny po­gląd na coś; prześ­wiad­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prześ­wiad­cze­nie o słusz­no­ści cze­goś, sąd opar­ty na takim prześ­wiad­cze­niu

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ko­nać.

Wiktionary

Prze­ko­na­nie – sąd, zda­nie opar­te na prześ­wiad­cze­niu o praw­dzi­wo­ści, słusz­no­ści cze­goś.

Z po­ję­ciem prze­ko­na­nia wiążą się na­stę­pu­ją­ce ter­mi­ny:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­ko­na­nie o pła­sko­ści Ziemi wbrew po­zo­rom w śred­nio­wie­czu nie było po­wszech­ne.

 (1.1) Jego prze­ko­na­nie o włas­nej wyż­szo­ści jest bar­dzo aro­ganc­kie.

 (1.2) Prze­ko­na­nie go do zmia­ny opi­nii może być trud­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ, AS: pšekõnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekonywanie n.

 czas. przekonywać ndk., przekonać dk.

 przym. przekonany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeświadczenie, wiara, zdanie, sąd, pogląd, opinia

 (1.2) perswazja

Wiktionary


przekonany

1. zmie­nić czyjś sto­su­nek do cze­goś przez wy­ka­za­nie pew­nych racji, do­wie­dze­nie słusz­no­ści
2. prze­ko­nać się:
a) zmie­nić swój sto­su­nek do cze­goś, do­strzegł­szy słusz­ność, praw­dzi­wość cze­goś
b) przez­wy­cię­żyć w sobie nie­chęć do cze­goś


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka: prze­ko­nać

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pewny, cał­ko­wi­cie wie­rzą­cy w słusz­ność ja­kie­goś stwier­dze­nia lub ob­ser­wa­cji

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Bir­die prze­ży­ła wła­śnie upo­ka­rza­ją­ce roz­sta­nie z na­rze­czo­nym i była prze­ko­na­na, że już nigdy nie wyj­dzie za mąż.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekonanie n.

 czas. przekonać dk.

Wiktionary


przekonać

1. zmie­nić czyjś sto­su­nek do cze­goś przez wy­ka­za­nie pew­nych racji, do­wie­dze­nie słusz­no­ści
2. prze­ko­nać się:
a) zmie­nić swój sto­su­nek do cze­goś, do­strzegł­szy słusz­ność, praw­dzi­wość cze­goś
b) przez­wy­cię­żyć w sobie nie­chęć do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ko­ny­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny prze­ko­nać się

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­ko­ny­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zni­szcze­nie Al­de­ra­a­na – mi­łu­ją­ce­go pokój, uko­cha­ne­go świa­ta, za­miesz­ka­łe­go przez mi­liar­dy istot – prze­ko­na zwy­kłych oby­wa­te­li Im­pe­rium, że nie mogą sobie poz­wo­lić, by ktoś ich po­są­dził o wspó­łu­dział w zbrod­niach re­be­lian­tów.

 (2.1) Dzię­ki kre­dy­tom, które za chwi­lę wygra, spła­ci co bar­dziej na­glą­ce długi, za­pła­ci pier­wszą tran­szę za sta­tek, znów bę­dzie w ruchu i prze­ko­na się, jakie to cuda ma do za­o­fe­ro­wa­nia ga­lak­ty­ka oso­bie o jego wy­jąt­ko­wych zdol­no­ściach i wraż­li­wo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔ̃nat͡ɕ, AS: pšekõnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekonanie n., przekonywanie n.

 przym. przekonany

Wiktionary


przekonfigurować

zmie­nić kon­fi­gu­ra­cję


SJP.pl


przekonsultowywać

oma­wiać, prze­dy­sku­to­wy­wać coś w więk­szym gro­nie


SJP.pl


przekonujący

tra­fia­ją­cy do prze­ko­na­nia, ma­ją­cy moc prze­ko­na­nia o czymś; prze­ko­ny­wa­ją­cy, prze­ko­ny­wu­ją­cy (słowo czę­sto oce­nia­ne jako nie­po­praw­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy mocne ar­gu­men­ty, ma­ją­cy moc prze­ko­ny­wa­nia

Wiktionary


przekonwertowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kon­wer­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekonwertować dk.

Wiktionary


przekonwertować

w in­for­ma­ty­ce: do­ko­nać kon­wer­sji pliku


SJP.pl


przekonwertowywać

w in­for­ma­ty­ce: do­ko­ny­wać kon­wer­sji pliku


SJP.pl


przekonywający

tra­fia­ją­cy do prze­ko­na­nia, ma­ją­cy moc prze­ko­na­nia o czymś; prze­ko­nu­ją­cy, prze­ko­ny­wu­ją­cy (słowo czę­sto oce­nia­ne jako nie­po­praw­ne)


SJP.pl


przekonywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ko­ny­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­dat­ne w ar­gu­men­ta­cji i ne­go­cja­cji, służą do prze­ko­ny­wa­nia in­nych do swo­ich racji oraz po­glą­dów, jed­no­cze­śnie nie szko­dząc od­bior­cy ko­mu­ni­ka­tu ję­zy­ko­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔ̃nɨˈvãɲɛ, AS: pšekõnyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekonywać ndk., przekonać dk.

 rzecz. przekonanie n.

Wiktionary


przekonywać

1. zmie­niać czyjś sto­su­nek do cze­goś przez wy­ka­zy­wa­nie pew­nych racji, do­wo­dze­nie słusz­no­ści
2. prze­ko­ny­wać się:
a) zmie­niać swój sto­su­nek do cze­goś, do­strze­ga­jąc słusz­ność, praw­dzi­wość cze­goś
b) przez­wy­cię­żać w sobie nie­chęć do cze­goś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ko­nać)

 (1.1) zmie­niać czyjś sto­su­nek do cze­goś przez wy­ka­zy­wa­nie pew­nych racji, do­wo­dze­nie słusz­no­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ko­ny­wać się (dk. prze­ko­nać się)

 (2.1) zmie­niać swój sto­su­nek do cze­goś, do­strze­ga­jąc słusz­ność, praw­dzi­wość cze­goś

 (2.2) przez­wy­cię­żać w sobie nie­chęć do cze­goś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona jed­nak pod­ję­ła de­cyz­ję o po­wro­cie do kraju, mimo że ją prze­ko­ny­wał, obie­cu­jąc nawet dzie­się­cio­mar­ko­wą pod­wyż­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvat͡ɕ, AS: pšekõnyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekonanie n., przekonywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perswadować, tłumaczyć, agitować, nakłaniać, nawoływać, urabiać, wpływać, namawiać

Wiktionary


przekonywujący

(słowo czę­sto oce­nia­ne jako nie­po­praw­ne) tra­fia­ją­cy do prze­ko­na­nia, ma­ją­cy moc prze­ko­na­nia o czymś; prze­ko­nu­ją­cy, prze­ko­ny­wa­ją­cy


SJP.pl


przekop

1. rów łą­czą­cy coś z czymś
2. rza­dziej: tunel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rów w ziemi wy­ko­pa­ny celem po­łą­cze­nia jed­ne­go miej­sca z innym

 (1.2) górn. wy­ro­bi­sko ko­ry­ta­rzo­we po­zio­mo drą­żo­ne

 (1.3) hy­drol. kanał hy­dro­tech­nicz­ny;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: prze­ko­pać

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­kop – kanał hy­dro­tech­nicz­ny
    • Prze­kop Wisły
    • Prze­kop Szczyt­nic­ki
    • Prze­kop Mie­rzei Wi­śla­nej
  • Prze­kop – re­zer­wat przy­ro­dy

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przekopać, przekopywać

 rzecz. przekopa ż., przekopanie n., przekopnica ż., przekopywanie n., wykopki nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kanał, przejście podziemne, rów, tunel

Wiktionary


przekopanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ko­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopacz mzw./mos., wykopki nmos., przekop m., przekopa ż., przekopnica ż., przekopywanie n.

 czas. przekopać dk., przekopywać ndk.

Wiktionary


przekopać

1. prze­bić, prze­pro­wa­dzić po­przez ko­pa­nie
2. ko­piąc spulch­nić, sko­pać pe­wien ka­wa­łek grun­tu
3. prze­ko­pać się:
a) prze­bić się, prze­do­stać się dzię­ki ko­pa­niu
b) prze­do­stać się z tru­dem przez coś syp­kie­go, zwy­kle przez śnieg


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ko­py­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ko­py­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy już całe mia­sto było prze­ko­pa­ne, przez owe dziu­ry w mu­rach i ko­ry­ta­rze ulicz­ne prze­do­sta­li się do nas "nasi" ze zgru­po­wa­nia Chro­bry II.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔpat͡ɕ, AS: pšekopać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopacz mzw./mos., wykopki nmos., przekop m., przekopa ż., przekopnica ż., przekopywanie n., przekopanie n.

 czas. przekopywać ndk.

Wiktionary


przekopnica

sko­ru­piak z rzędu li­ścio­no­gów


SJP.pl


przekopywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ko­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopacz mzw./mos., wykopki nmos., przekop m., przekopa ż., przekopnica ż., przekopanie n.

 czas. przekopywać ndk., przekopać dk.

Wiktionary


przekopywać

1. prze­bi­jać, prze­pro­wa­dzać po­przez ko­pa­nie
2. ko­piąc spulch­niać, wzru­szać pe­wien ka­wa­łek grun­tu
3. prze­ko­py­wać się:
a) prze­bi­jać się, prze­do­sta­wać się dzię­ki ko­pa­niu
b) prze­do­sta­wać się z tru­dem przez coś syp­kie­go, zwy­kle przez śnieg


SJP.pl


przekora

1. bycie zło­śli­wym, ro­bie­nie komuś na złość; także: uda­wa­ny sprze­ciw, prze­ko­ma­rza­nie się
2. (r. żeń­ski) ko­bie­ta prze­kor­na, ro­bią­ca na prze­kór; także o męż­czyź­nie, zwie­rzę­ciu, z sil­niej­szym za­bar­wie­niem ek­spre­syw­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) skłon­ność do po­stę­po­wa­nia od­wrot­ne­go, niez­god­ne­go z ocze­ki­wa­niem in­nych

 (1.2) osoba prze­kor­na

Wiktionary

Prze­ko­ra – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Da­li­ków.

W la­tach 1954-1961 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Prze­ko­ra, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Da­li­ków. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przekorność ż., daw. przekór m.

 przym. przekorny

 przysł. przekornie, na przekór

 przyim. na przekór

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekorność

Wiktionary


przekornie

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ce­lo­wo od­wrot­ny do ocze­ki­wań ogółu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę pani — rzekł pa­trząc na jej prze­kor­nie uśmiech­nię­tą twa­rzycz­kę — tu nie jest żaden wy­cho­dek ani to­a­le­ta. Tu jest praca. Jak je­szcze raz panią zo­ba­czę pu­dru­ją­cą się, to wydrę pani te fa­ta­łasz­ki i rzucę do śmie­ci!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekora ż., przekorność ż., przekór m.

 przym. przekorny

 przyim. na przekór

 przysł. na przekór

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na przekór

Wiktionary


przekorniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­kor­nie


SJP.pl


przekorniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­kor­ny


SJP.pl


przekorność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­kor­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­kor­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekór mrz., przekora ż.

 przym. przekorny

 przysł. przekornie, na przekór

 przyim. na przekór

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekora

Wiktionary


przekorny

1. ro­bią­cy na prze­kór, umyśl­nie sprze­ci­wia­ją­cy się cze­muś
2. wy­ra­ża­ją­cy prze­ko­rę, na­ce­cho­wa­ny prze­ko­rą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skłon­ny do sprze­ci­wia­nia się, ro­bią­cy na prze­kór

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekora ż., przekór mrz., przekorność ż.

 przyim. na przekór

 przysł. na przekór, przekornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oporny, niepokorny, niesforny

Wiktionary


przekorzyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. urą­ga­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkɔˈʒɨzna, AS: pšekožyzna

Wiktionary


przekozacki

→ prze­ko­zak


SJP.pl

Patrz:

przekozak

przekozak

po­tocz­nie:
1. osoba ma­ją­ca wy­bit­ne zdol­no­ści lub osią­gnię­cia;
2. osoba, która wzbu­dzi­ła po­dziw, zro­bi­ła coś im­po­nu­ją­ce­go


SJP.pl


przekoziołkować

1. wy­wró­cić ko­zioł­ka kilka razy, prze­krę­cić się pa­ro­krot­nie w po­wie­trzu
2. spra­wić, że ktoś wy­wró­cił ko­zioł­ka, prze­wró­cić coś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) kil­ka­krot­nie zro­bić ko­zioł­ki

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) prze­wró­cić do góry dnem

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­ko­zioł­ko­wać się

 (3.1) kil­ka­krot­nie sa­me­mu zro­bić ko­zioł­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tuż po star­cie elity off-roadu, czyli klasy No Limit, dosz­ło do groź­nie wy­glą­da­ją­cej wy­wrot­ki. Jeden z sa­mo­cho­dów pod­sko­czył na nie­rów­no­ści, a potem prze­ko­zioł­ko­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekoziołkowanie n., kozioł m., koźlę n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zrobić koziołki

 (2.1) przewrócić

Wiktionary


przekołowywać

prze­ta­czać coś na ko­łach


SJP.pl


przekraczalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­kra­czal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przekraczalny

Wiktionary


przekraczalny

da­ją­cy się prze­kro­czyć


SJP.pl


przekraczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kra­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkraˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšekračãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wykrok mrz., kroczek mzw./mrz.

 czas. kroczyć

Wiktionary


przekraczać

cza­sow­nik

 (1.1) prze­cho­dzić, prze­do­sta­wać się przez coś

 (1.2) na­ru­szać obo­wią­zu­ją­ce za­sa­dy, łamać prawo

 (1.3) prze­wyż­szać

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Dwa­na­ście cy­lin­drów fer­ra­ri 410 pra­co­wa­ło nadal bez­gło­śnie, choć strzał­ka szyb­ko­ścio­mie­rza prze­kra­cza­ła cyfrę sto dwa­dzie­ścia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrat͡ʃat͡ɕ, AS: pšekračać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kroczyć, wykraczać, wykroczyć, przekroczyć dk.

 rzecz. przekroczenie n., wykroczenie n., wykrok m., kroczek mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) pogwałcać

Wiktionary


przekradać

prze­kra­dać się - prze­cho­dzić po cichu, sta­ra­jąc się być nie­za­u­wa­żo­nym, prze­do­sta­wać się ukrad­kiem


SJP.pl


przekrajanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kra­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekrajać ndk.

 rzecz. przekrój mrz.

Wiktionary


przekrajać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) kro­jąc coś, dzie­lić na po­ło­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrajät͡ɕ, AS: pšekrai ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekrój mrz., przekrajanie n.

Wiktionary


przekrapiać

o de­szczu: padać z przer­wa­mi drob­ny­mi kro­pla­mi; kro­pić


SJP.pl


przekrasek

1. przed­sta­wi­ciel na­dro­dzi­ny chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych;
2. prze­kra­sek mró­wecz­ka, prze­kra­sek kra­sa­necz­ka - ga­tun­ki chrzą­szcza z ro­dzi­ny prze­kra­sko­wa­tych


SJP.pl


przekraski

na­dro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych


SJP.pl

Prze­kra­ski (Cle­ro­i­dea) – na­dro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych i in­fra­rzę­du Cu­cu­ji­for­mia.

Tak­son ten w kla­sy­fi­ka­cji z pracy Pa­tri­ce Bo­u­chard i in­nych z 2011 roku obej­mu­je 11 ro­dzin. W 2015 roku James A. Ro­bert­son i współ­pra­cow­ni­cy, na pod­sta­wie wiel­ko­ska­lo­wej ana­li­zy mo­le­ku­lar­nej ca­łe­go in­fra­rzę­du Cu­cu­ji­for­mia, re­de­fi­nio­wa­li na­dro­dzi­nę prze­kra­sków, włą­cza­jąc do niej kist­ni­ko­wa­te i Bip­hyl­li­dae.

Wikipedia


przekraskowate

o ce­chach prze­kra­sko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl

Prze­kra­sko­wa­te (Cle­ri­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu chrzą­szczy obej­mu­ją­ca około 4000 ga­tun­ków.

Wikipedia


przekraskowaty

o ce­chach prze­kra­sko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


przekrawacz

ma­szy­na do kra­ja­nia ar­ku­szy pa­pie­ru


SJP.pl


przekrawać

1. dzie­lić coś kro­jąc; prze­ci­nać;
2. prze­kra­wać się - ule­gać prze­kro­je­niu; prze­ci­nać się


SJP.pl


przekraść

prze­kraść się - przejść po cichu, nie będąc za­u­wa­żo­nym, prze­do­stać się ukrad­kiem, po kry­jo­mu


SJP.pl


przekreślanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kre­ślać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkrɛɕˈlãɲɛ, AS: pšekreślãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekreślać ndk., przekreślić dk.

 rzecz. przekreślenie n., kreślarnia ż.

Wiktionary


przekreślać

1. wy­rzu­cać z tek­stu coś po­przez po­sta­wie­nie po­zio­mej kre­ski, wy­kre­ślać, skre­ślać
2. prze­no­śnie:
a) uz­na­wać coś za nie­by­łe
b) ni­we­czyć


SJP.pl


przekreślenie

to, co zo­sta­ło prze­kre­ślo­ne (wyraz, tekst)


SJP.pl


przekreślić

1. wy­rzu­cić z tek­stu coś po­przez po­sta­wie­nie po­zio­mej kre­ski, wy­kre­ślić, skre­ślić
2. prze­no­śnie:
a) uznać coś za nie­by­łe
b) zni­we­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­kre­ślać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrɛɕlʲit͡ɕ, AS: pšekreślʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekreślanie n., kreślarnia ż.

Wiktionary


przekrochmalać

rzad­ko: zbyt­nio kroch­ma­lić


SJP.pl


przekroczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zła­ma­nie obo­wią­zu­ją­ce­go prze­pi­su, na­ru­sze­nie norm

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kro­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkrɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšekročẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kroczyć, przekroczyć dk., przekraczać ndk.

 rzecz. wykrok mrz., kroczek mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykroczenie, występek

Wiktionary


przekroczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­kra­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­kra­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez całe wa­ka­cje w Pie­ni­nach wzdy­chał, pla­to­nicz­nie, choć z wza­jem­no­ścią, do wy­i­de­a­li­zo­wa­nej Adeli, ale próg do­ro­sło­ści sek­su­al­nej prze­kro­czył, jak zwy­kle wtedy, w bur­de­lu, za pie­nią­dze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšekročyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekroczenie n., wykrok mrz., wykroczenie n., kroczek mzw./mrz.

 czas. przekraczać, kroczyć

Wiktionary


przekroić

1. po­dzie­lić coś kro­jąc; prze­ciąć;
2. prze­kro­ić się - ulec prze­kro­je­niu; prze­ciąć się


SJP.pl


przekropić

o de­szczu: spaść z przer­wa­mi drob­ny­mi kro­pla­mi; okro­pić, po­kro­pić


SJP.pl


przekropny

ob­fi­tu­ją­cy w de­szcze i burze


SJP.pl


przekrwa

ro­śli­na z klasy prąt­ni­ków


SJP.pl


przekrwawiony

taki, który się przekr­wa­wił


SJP.pl


przekrwiać

przekr­wiać się - o czę­ściach ciała, or­ga­nach: nad­mier­nie wy­peł­niać się krwią na sku­tek roz­sze­rze­nia się na­czyń krwio­no­śnych


SJP.pl


przekrwienie

Przekr­wie­nie (łac. z gr. "hy­pe­ra­e­mia") - zwięk­sze­nie ilo­ści krwi w na­rzą­dzie wsku­tek zwięk­szo­ne­go do­pły­wu krwi tęt­ni­czej (przekr­wie­nie czyn­ne) albo utrud­nio­ne­go od­pły­wu krwi żyl­nej (przekr­wie­nie bier­ne). Przekr­wie­nie mie­sza­ne łączy w sobie obyd­wa me­cha­niz­my.

Wikipedia


przekrwiony

przy­miot­nik

 (1.1) nad­mier­nie ukr­wio­ny i in­ten­syw­nie za­czer­wie­nio­ny

Wiktionary


przekrycie

1. po­wierzch­nia, wy­koń­cze­nie dachu;
2. lek­kie za­da­sze­nie;
3. kon­struk­cja pod­trzy­mu­ją­ca takie za­da­sze­nie, np. prze­kry­cie struk­tu­ral­ne;
4. na­kła­da­ją­ca się część dwóch po­dob­nych obiek­tów; część wspól­na


SJP.pl


przekrywać

1. po­kry­wać coś po­now­nie, np. dach papą;
2. na­kła­dać coś jedno na dru­gie;
3. prze­kry­wać się - na­kła­dać się (czę­ścio­wo) na coś po­dob­ne­go, na­cho­dzić na sie­bie


SJP.pl


przekryć

1. po­kryć coś po­now­nie, np. dach papą;
2. na­ło­żyć coś jedno na dru­gie;
3. prze­kryć się - na­ło­żyć się (czę­ścio­wo) na coś po­dob­ne­go


SJP.pl


przekrzywianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­krzy­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekrzywiać ndk.

 przysł. krzywo

Wiktionary


przekrzywiać

cza­sow­nik

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś bę­dzie uło­żo­ne krzy­wo, na ukos lub bo­kiem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkʃɨvʲjät͡ɕ, AS: pšekšyvʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekrzywianie n., przekrzywienie n.

 czas. przekrzywić, krzywić

 przysł. krzywo

Wiktionary


przekrzywienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uło­że­nie niez­nacz­nie krzy­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkʃɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšekšyvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekrzywiać

 przysł. krzywo

 rzecz. krzywaśnia ż.

Wiktionary


przekrzywiony

przy­miot­nik

 (1.1) le­żą­cy uko­śnie w sto­sun­ku do pionu lub po­zio­mu

Wiktionary


przekrój

1. po­dzie­lić coś kro­jąc; prze­ciąć;
2. prze­kro­ić się - ulec prze­kro­je­niu; prze­ciąć się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) widok przed­mio­tu pow­sta­ły w wy­ni­ku prze­cię­cia

 (1.2) ab­strak­cyj­ny ry­su­nek tech­nicz­ny po­ka­zu­ją­cy prze­krój (1.1) przed­mio­tu, urzą­dze­nia lub bu­dow­li we­dług pew­nej okre­ślo­nej pła­szczyz­ny lub pła­szczyzn

 (1.3) przen. re­pre­zen­ta­tyw­na grupa

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) tryb rozk. 2 os. lp. od czas. prze­kro­ić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ry­su­nek przed­sta­wia­ją­cy przed­miot prze­cię­ty
    • prze­krój po­przecz­ny
  • fi­gu­ra pła­ska pow­sta­ją­ca przy prze­cię­ciu bryły pła­szczyz­ną
  • prze­krój – część wspól­na zbio­rów
    • prze­krój De­de­kin­da
  • prze­krój ge­o­lo­gicz­ny
  • prze­krój czyn­ny
  • Prze­krój – cza­so­pis­mo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛkruj, AS: pšekrui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekrajanie n., przekrojenie n., krojenie n.

 czas. przekrajać, przekroić dk., kroić ndk.

 przym. przekrojowy

 przysł. przekrojowo

Wiktionary


przekręcacz

1. osoba przed­sta­wia­ją­ca coś niez­god­nie z praw­dą;
2. osoba zmie­nia­ją­ca po­stać, brzmie­nie lub ko­lej­ność ja­kichś słów


SJP.pl


przekręcalny

da­ją­cy się krę­cić wokół osi lub obra­cać na drugą stro­nę


SJP.pl


przekręcanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­krę­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekręcenie n., przekręt m., przekręcacz m.

 czas. przekręcać ndk., przekręcić dk.

Wiktionary


przekręcany

1. obra­cać coś
2. prze­chy­lać na bok, usta­wiać uko­śnie
3. prze­i­na­czać
4. prze­krę­cać się:
a) obra­cać się
b) być prze­krę­ca­nym, usta­wia­nym krzy­wo
c) po­tocz­nie: umie­rać


SJP.pl


przekręcać

1. obra­cać coś
2. prze­chy­lać na bok, usta­wiać uko­śnie
3. prze­i­na­czać
4. prze­krę­cać się:
a) obra­cać się
b) być prze­krę­ca­nym, usta­wia­nym krzy­wo
c) po­tocz­nie: umie­rać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­krę­cić)

 (1.1) wy­ko­ny­wać obrót cze­goś, prze­chy­lać na bok

 (1.2) przed­sta­wiać nie­wła­ści­wie, niez­god­nie z rze­czy­wi­sto­ścią

 (1.3) krę­cąc czym, psuć to

 (1.4) pot. łą­czyć się te­le­fo­nicz­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­krę­cać się (dk. prze­krę­cić się)

 (2.1) być prze­krę­ca­nym

 (2.2) krę­cąc się, zmie­niać swoją po­zy­cję

 (2.3) pot. ule­gać śmier­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekręcanie n., przekręt mrz.

 czas. przekręcić

Wiktionary


przekręciara

po­tocz­nie: ko­bie­ta przed­sta­wia­ją­ca coś niez­god­nie z praw­dą, oszu­ku­ją­ca in­nych; prze­krę­ciar­ka, sza­chraj­ka


SJP.pl


przekręciarz

po­tocz­nie: osoba przed­sta­wia­ją­ca coś niez­god­nie z praw­dą, oszu­ku­ją­ca in­nych; prze­krę­tacz, prze­krę­tas, sza­chraj, szwind­larz


SJP.pl


przekręcik

1. zdrob­nie­nie od: prze­kręt;
2. prze­kręt na nie­wiel­ką skalę


SJP.pl


przekręcić

1. obró­cić coś
2. prze­chy­lić na bok, usta­wić uko­śnie
3. prze­i­na­czyć
4. prze­krę­cić się:
a) obró­cić się
b) zo­stać prze­krę­co­nym, usta­wio­nym krzy­wo
c) po­tocz­nie: um­rzeć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­krę­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­krę­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: pšekrẽńćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekręt m., przekręcenie n., przekręcanie m., przekręcacz m.

 czas. przekręcać ndk.

Wiktionary


przekręt

po­tocz­nie: oszu­stwo lub na­du­ży­cie, zwła­szcza fi­nan­so­we; prze­kręt­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. oszu­stwo lub na­du­ży­cie, zwła­szcza fi­nan­so­we, które po­le­ga na na­ru­sze­niu prawa lub wy­ko­rzy­sta­niu luk praw­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­kręt (film)
  • Prze­kręt (se­rial te­le­wi­zyj­ny 2004)
  • Prze­kręt (se­rial te­le­wi­zyj­ny 2017)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛkrɛ̃nt, AS: pšekrẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekręcenie n., przekręcanie m., przekręcacz m.

 czas. przekręcać ndk., przekręcić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szwindel

Wiktionary


przekrętacz

po­tocz­nie: osoba przed­sta­wia­ją­ca coś niez­god­nie z praw­dą, oszu­ku­ją­ca in­nych; prze­krę­tas, prze­krę­ciarz, sza­chraj, szwind­larz


SJP.pl


przekrętas

po­tocz­nie: osoba przed­sta­wia­ją­ca coś niez­god­nie z praw­dą, oszu­ku­ją­ca in­nych; prze­krę­tacz, prze­krę­ciarz, sza­chraj, szwind­larz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba do­ko­nu­ją­ca prze­krę­tów, oszust

Wiktionary


przekrętka

po­tocz­nie: oszu­stwo lub na­du­ży­cie, zwła­szcza fi­nan­so­we; prze­kręt


SJP.pl


przekrętowy

→ prze­kręt


SJP.pl

Patrz:

przekręt

przekształcalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przeksz­tał­cal­ne; cecha tych, któ­rzy są przeksz­tał­cal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przekształcalny

Wiktionary


przekształcalny

da­ją­cy się przeksz­tał­cić, zmo­dy­fi­ko­wać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się przeksz­tał­cić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekształcenie n., przekształcanie n., kształt m., kszałtowanie n., kształcenie n., przekształcalność ż.

 czas. przekształcić dk., przekształcać ndk., kształcić ndk., kształtować ndk.

Wiktionary


przekształcanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przeksz­tał­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekształcić, przekształcać ndk.

 rzecz. przekształcenie n.

 przym. przekształcalny

Wiktionary


przekształcać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zmie­niać coś w coś in­ne­go, na­da­wać cze­muś inną formę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przeksz­tał­cać się

 (2.1) zmie­niać się, zmie­niać swoją formę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drze­wa są w sta­nie przeksz­tał­cać ener­gię ne­ga­tyw­ną w po­zy­tyw­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkʃtawt͡sat͡ɕ, AS: pšekštau̯cać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kształt m., przekształcenie n., przekształcanie n.

 czas. przekształcić dk.

 przym. przekształcalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) modyfikować

Wiktionary


przekształcenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przeksz­tał­cić.

 (1.2) mat. funk­cja, zwy­kle z in­ter­pre­ta­cją ge­o­me­trycz­ną, przeksz­tał­ca­ją­ca zbiór na niego sa­me­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkʃtawˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: pšekštau̯cẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przekształcić dk., przekształcać ndk.

 rzecz. przekształcanie n., kształcenie n.

 przym. przekształcalny

Wiktionary


przekształcić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przeksz­tał­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przeksz­tał­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda gra nie­ko­o­pe­ra­cyj­na w po­sta­ci stra­te­gicz­nej może być rów­nież przeksz­tał­co­na do po­sta­ci ek­sten­syw­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekształcanie n., przekształcenie n.

 czas. przekształcać ndk.

 przym. przekształcalny

Wiktionary


przekształtnik

urzą­dze­nie przeksz­tał­ca­ją­ce prąd stały na zmien­ny lub od­wrot­nie albo zmie­nia­ją­ce jedną czę­stot­li­wość prądu na inną


SJP.pl

Przeksz­tałt­nik (ang. "con­ver­ter") – w tech­ni­ce i in­ży­nie­rii urzą­dze­nie lub sy­stem zmie­nia­ją­cy lub do­pa­so­wu­ją­cy pa­ra­me­try pro­ce­su tech­no­lo­gicz­ne­go do okre­ślo­nych wy­ma­gań.

Przeksz­tałt­ni­ki można, w za­leż­no­ści od ob­sza­ru tech­ni­ki i in­ży­nie­rii, po­dzie­lić na:

Przeksz­tałt­ni­ki elek­trycz­ne wy­ko­rzy­sty­wa­ne w elek­tro­tech­ni­ce i elek­tro­ni­ce to, mię­dzy in­ny­mi:

Wikipedia


przekukiwać

o ku­kuł­ce: spę­dzać pe­wien czas na ku­ka­niu


SJP.pl


przekulać

po­tocz­nie: prze­to­czyć, prze­tur­lać


SJP.pl


przekupa

prze­kup­ka;
1. wy­cho­dzą­ce z uży­cia: ko­bie­ta trud­nią­ca się drob­nym hand­lem;
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta kłót­li­wa, wrzas­kli­wa, py­ska­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: prze­kup­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kupiec mos./mrz., przekupność ż., przekupienie n., przekupka ż.

 czas. przekupić

 przym. przekupny

Wiktionary


przekupienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uzy­ska­nie ja­kiejś ko­rzy­ści od innej osoby w za­mian za ła­pów­kę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekupność ż., przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n.

 czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

 przym. przekupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skorumpowanie

Wiktionary


przekupień

czło­wiek trud­nią­cy się drob­nym hand­lem, zwy­kle ob­no­śnym; kra­marz; stra­ga­niarz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek trud­nią­cy się drob­nym hand­lem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kupiec mos./mrz., przekupność ż., przekupienie n., przekupka ż.

 czas. przekupić, przekupywać

 przym. przekupny

Wiktionary


przekupić

skło­nić kogoś ku cze­muś w za­mian za ko­rzyść ma­te­rial­ną


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ku­py­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ku­py­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hit­ler pro­sił, gro­ził, za­kli­nał, usi­ło­wał prze­ku­pić opo­nen­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkupʲit͡ɕ, AS: pšekupʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kupiec mos./mrz., przekupność ż., przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n., przekupienie n.

 czas. przekupywać ndk.

 przym. przekupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skorumpować

Wiktionary


przekupka

prze­ku­pa;
1. wy­cho­dzą­ce z uży­cia: ko­bie­ta trud­nią­ca się drob­nym hand­lem;
2. prze­no­śnie: ko­bie­ta kłót­li­wa, wrzas­kli­wa, py­ska­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się drob­nym hand­lem

 (1.2) pot. przen. gło­śna i kłót­li­wa ko­bie­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­kup­ka gło­śno wy­kłó­ca­ła się z klien­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkupka, AS: pšekupka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekup m., przekupstwo n., przekupność ż., przekupywanie n., przekupienie n.

:: fm. przekupień m., przekupnik m.

:: zgrub. przekupa ż.

 czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

 przym. przekupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) handlarka, straganiarka

 (1.2) kumoszka, szczekaczka

Wiktionary


przekupniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­kup­ny


SJP.pl


przekupnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się drob­nym hand­lem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekupność ż., przekupienie n., przekupka ż.

 czas. przekupić

 przym. przekupny

Wiktionary


przekupność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­kup­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­kup­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n., przekupienie n., kupiec mos.

 czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

 przym. przekupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzedajność

Wiktionary


przekupny

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się prze­ku­pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trak­tu­ją Boga jak prze­kup­ne­go urzęd­ni­ka, a mod­lit­wę jak ko­niak dla le­ka­rza, żeby uważ­nie prze­ciął czy­rak na tyłku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkupnɨ, AS: pšekupny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kupiec mos./mrz., przekupność ż., przekupstwo n., przekup m., przekupień m., przekupnik m., przekupa ż., przekupka ż., przekupywanie n., przekupienie n.

 czas. przekupywać ndk., przekupić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzedajny

Wiktionary


przekupować

skła­niać kogoś ku cze­muś w za­mian za ko­rzyść ma­te­rial­ną, prze­ku­py­wać


SJP.pl


przekupstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uzy­ski­wa­nie ko­rzy­ści po­przez prze­ka­zy­wa­nie komuś innej ko­rzy­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekupienie n., przekupność ż., przekupywanie n., kupiec mos., przekupka ż.

 czas. przekupić dk., przekupywać ndk.

 przym. przekupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekupywanie, korupcja, łapownictwo, łapówkarstwo

Wiktionary


przekupywać

skła­niać kogoś ku cze­muś w za­mian za ko­rzyść ma­te­rial­ną, prze­ku­po­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ku­pić)

 (1.1) zjed­ny­wać sobie kogo, dając mu coś war­to­ścio­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­myt­ni­cy pró­bo­wa­li uni­knąć cła prze­ku­pu­jąc cel­ni­ków.

 (1.1) Nie pró­buj prze­ku­py­wać sę­dzie­go, nigdy nie przyj­mu­je ła­pó­wek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekupienie n., przekupień mos., przekupka ż., przekupność ż., przekupstwo n., przekupywanie n., kupiec mos.

 czas. przekupić dk.

 przym. przekupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawać/wręczać łapówkę

Wiktionary


przekurzyć

ku­rząc lub ka­dząc, oczy­ścić, odś­wie­żyć coś


SJP.pl


przekuwać

1. prze­bi­jać coś na wylot;
2. na­da­wać ka­wał­ko­wi me­ta­lu lub przed­mio­to­wi z me­ta­lu od­po­wied­ni kształt;
3. pod­ku­wać na nowo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­kuć)

 (1.1) kując, przeksz­tał­cać przed­miot zro­bio­ny z me­ta­lu na inny

 (1.2) zmie­niać pod­ko­wy u kopyt zwie­rzę­cia

 (1.3) kując, prze­bi­jać coś na wylot

 (1.4) two­rzyć coś (np. otwór), prze­bi­ja­jąc na wylot

 (1.5) przen. uży­wać w celu osią­gnię­cia ja­kiejś ko­rzy­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ku­wać się (dk. prze­kuć się)

 (2.1) kując, prze­bi­jać się przez coś na wylot

 (2.2) prze­bi­wszy coś na wylot, prze­do­sta­wać się na jego drugą stro­nę

 (2.3) przen. być uży­wa­nym w celu osią­gnię­cia ja­kiejś ko­rzy­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­tu­ral­nie za prze­su­wa­ją­cym się fron­tem Niem­cy prze­ku­wa­li linie sze­ro­ko­to­ro­we na prześ­wit nor­mal­ny, aby móc za­o­pa­try­wać woj­ska włas­nym ta­bo­rem [...]

 (1.2) Konie po­win­no się prze­ku­wać czę­sto, gdyż to po­pra­wia róg, a w cza­sie ru­chaw­ki po­win­no się mieć parę do­pa­so­wa­nych pod­ków w tor­bie spe­cjal­nej w siod­le.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odkuć

Wiktionary


przekuć

przet­wo­rzyć kując


SJP.pl


przekwit

wy­cho­dze­nie z uży­cia wsku­tek utra­ty atrak­cyj­no­ści


SJP.pl


przekwitanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przek­wi­tać.

 (1.2) fizj. okres, w któ­rym czyn­no­ści na­rzą­dów roz­rod­czych ko­bie­ty stop­nio­wo za­ni­ka­ją

Wiktionary

Me­no­pa­u­za (gr. "meno", mie­siąc, i "pa­u­sis", przer­wa, za­trzy­ma­nie), kli­mak­te­rium, przek­wi­ta­nie – etap w życiu ko­bie­ty (oraz samic niek­tó­rych in­nych ga­tun­ków) mię­dzy wie­kiem pro­kre­a­cyj­nym a po­cząt­kiem sta­rze­nia się.

Me­no­pa­u­za jest trwa­łym fiz­jo­lo­gicz­nym za­trzy­ma­niem cyklu mie­siącz­ko­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przekwitać ndk.

 rzecz. kwietnik mrz./mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) klimakterium, menopauza

Wiktionary


przekwitać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przek­wit­nąć)

 (1.1) tra­cić kwia­ty

 (1.2) fizj. tra­cić żeń­skie zdol­no­ści roz­rod­cze; prze­cho­dzić kli­mak­te­rium

 (1.3) przen. ule­gać prze­mi­ja­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekwitanie n., kwiaciarz mos., kwiat mrz., kwietnik mzw./mrz.

 przym. kwiatowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przemijać

Wiktionary


przekwitnąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przek­wi­tać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przek­wi­tać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W In­dia­na Dunes NL wal­czy się z nią ści­na­jąc i paląc pędy, zanim zdążą przek­wit­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšekfʹitnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kwietnik m., kwitnięcie n., rozkwit mrz., kwiat m.

 czas. kwitnąć

 przym. kwietniowy

 przysł. kwiecisto

Wiktionary


przekór

daw­niej: brak kar­no­ści, nie­uz­na­wa­nie czy­jejś wła­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. prze­ko­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łu­dzić się nie ma co; cała ary­sto­kra­cya prze­ko­rem stoi do Pie­mon­tu. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekora ż., przekorność ż.

 przym. przekorny

 przysł. przekornie

Wiktionary


przekąs

iro­nia; szy­der­stwo; drwi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. drwią­ca uwaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekąska ż., przekąseczka ż.

 czas. przekąsać ndk., przekąsić dk., przekąsywać ndk., przekąszać ndk.

 przym. przekąskowy, przekąsny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drwina, ironia, szyderstwo, zjadliwość

Wiktionary


przekąseczka

zdrob­nie­nie od: prze­ką­ska


SJP.pl


przekąsić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ką­szać)

 (1.1) zjeść nieco dla za­spo­ko­je­nia głodu; po­ży­wić się na szyb­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekąszenie n., przekąs mrz., przekąska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podjeść, przegryźć

Wiktionary


przekąska

za­ką­ska, za­gryz­ka;
1. je­dze­nie spo­ży­wa­ne mię­dzy re­gu­lar­ny­mi po­sił­ka­mi; an­ty­past, przy­staw­ka;
2. węd­li­ny, ryby, ma­ry­na­ty itp. po­da­wa­ne do al­ko­ho­lu; za­gry­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­ka por­cja je­dze­nia, spo­ży­wa­na mię­dzy re­gu­lar­ny­mi po­sił­ka­mi dla za­spo­ko­je­nia głodu lub ze wzglę­dów sma­ko­wych;

 (1.2) węd­li­ny, ma­ry­na­ty, sery itp. po­da­wa­ne przed głów­nym da­niem lub do wódki

Wiktionary

Zo­bacz też: za­ką­ska.

Prze­ką­ska – ro­dzaj po­sił­ku⁣, który zo­stał za­pro­jek­to­wa­ny, w celu za­spo­ko­je­nia tzw. ma­łe­go głodu po­mię­dzy głów­ny­mi po­sił­ka­mi (śnia­da­niem, obia­dem, ko­la­cją). Można wy­róż­nić prze­ką­ski: słod­kie, słone oraz tłu­ste.

Wraz z roz­wo­jem su­per­mar­ke­tów i skle­pów spo­żyw­czych prze­ką­ski stały się bar­dzo waż­nym ele­men­tem biz­ne­su ga­stro­no­micz­ne­go. Do prze­ką­sek za­li­czyć można chip­sy, pop­corn, słone pa­lusz­ki, ba­to­ny itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) My­śla­łem, że zjem obiad pod­czas kon­fe­ren­cji, ale po­da­no tylko prze­ką­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔ̃w̃ska, AS: pšekõũ̯ska

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przekąskowy

 czas. przekąszać ndk., przekąsić dk.

 rzecz. przekąs m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przegryzka, małe co nieco

 (1.2) zakąska, zagryzka, zagrycha

Wiktionary


przekąskowy

→ prze­ką­ska


SJP.pl

Patrz:

przekąska

przekątna

1. od­ci­nek łą­czą­cy dwa wierz­choł­ki wie­lo­bo­ku nie­le­żą­ce na tym samym boku;
2. uko­śna linia na pła­szczyź­nie zbli­żo­nej kształ­tem do wie­lo­bo­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. od­ci­nek łą­czą­cy dwa wierz­choł­ki wie­lo­ką­ta lub wie­lo­ścia­nu, nie­le­żą­ce na jego jed­nym boku lub ścia­nie i znaj­du­ją­ce się cał­ko­wi­cie wew­nątrz tego wie­lo­ką­ta lub wie­lo­ścia­nu

Wiktionary

Prze­kąt­na, daw­niej prze­kąt­nia – po­ję­cie ge­o­me­trycz­ne o dwóch zna­cze­niach:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rów­no­le­gło­bok to czwo­ro­kąt, w któ­rym prze­kąt­ne prze­ci­na­ją się naw­za­jem na po­ło­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkɔ̃ntna, AS: pšekõntna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) diagonalna

Wiktionary


przekątniowy

→ prze­kąt­nia


SJP.pl

Patrz:

przekątnia

przekątny

rzad­ko: dia­go­nal­ny, uko­śny


SJP.pl


przekł.

skrót od: prze­kład


SJP.pl

skrót

 (1.1) = prze­kład

Wiktionary

Powiązane:

 skr. przeł.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłum.

Wiktionary


przekład

1. tłu­ma­cze­nie jed­ne­go ję­zy­ka na drugi
2. dzie­ło, tekst prze­tłu­ma­czo­ny z jed­ne­go ję­zy­ka na drugi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­ces tłu­ma­cze­nia tek­stu z jed­ne­go ję­zy­ka na inny

 (1.2) liter. dzie­ło, tekst prze­tłu­ma­czo­ny z in­ne­go ję­zy­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­kład tego ut­wo­ru zajął mu pra­wie rok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekładalność ż., przekładnia ż., przekładanka ż., przekładka ż., przekładaniec m., przekładacz m., przekładanie n., przełożenie n.

 czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

 przym. przekładalny, przekładowy, przekładniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłumaczenie

 (1.2) tłumaczenie, nie oryginał, interpretacja

Wiktionary


przekładalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­kła­dal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładanie n., przełożenie n.

 czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

 przym. przekładalny, przekładowy, przekładniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetłumaczalność

Wiktionary


przekładalny

1. da­ją­cy się prze­tłu­ma­czyć na inny język; prze­tłu­ma­czal­ny;
2. da­ją­cy się przed­sta­wić za po­mo­cą środ­ków wła­ści­wych innej dzie­dzi­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który da się prze­ło­żyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełożenie n., przekładnia ż., przekładanie n., przekład mrz., przekładalność ż.

 czas. przekładać, przełożyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetłumaczalny

Wiktionary


przekładanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kła­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkwaˈdãɲɛ, AS: pšeku̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przełożenie n., przekładnik mrz.

 czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

 przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary


przekładaniec

1. pla­cek prze­kła­da­ny masą o róż­nych sma­kach, kon­fi­tu­ra­mi, ma­kiem itp.
2. prze­no­śnie o czymś wie­lo­war­stwo­wym, zło­żo­nym z róż­nych, na­stę­pu­ją­cych po sobie czę­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto prze­kła­da­ne masą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­kła­da­niec – pol­ski film z 1968 roku w re­ży­se­rii An­drze­ja Wajdy
  • Prze­kła­da­niec – ame­ry­kań­ski film z 2004 roku w re­ży­se­rii Matt­hew Va­ugh­na
  • Prze­kła­da­niec – zbiór wi­do­wisk TV, sce­na­riu­szy fil­mo­wych i słu­cho­wisk ra­dio­wych Sta­ni­sła­wa Lema z 2000 roku
  • Prze­kła­da­niec – cza­so­pis­mo na­u­ko­we
  • Prze­kła­da­niec – skała na Zamku w Olsz­ty­nie To­war­nych na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • Prze­kła­da­niec – skała w Gó­rach To­war­nych na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • prze­kła­da­niec (pa­ko­wa­niec) – pla­cek, w któ­rym cien­kie war­stwy cia­sta droż­dżo­we­go prze­ło­żo­ne są ko­lej­ny­mi war­stwa­mi ba­ka­lii i kon­fi­tur; zob. też ple­śniak (prze­kła­da­niec z kru­che­go cia­sta)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przekład mrz., przekładalność ż., przekładanie n., przekładnia ż., przełożenie n.

 czas. przekładać, przełożyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pakowaniec

Wiktionary


przekładanka

1. w jeź­dzie na łyż­wach, rol­kach: fi­gu­ra po­le­ga­ją­ca na krzy­żo­wa­niu jed­nej nogi przed drugą;
2. krok skrzyż­ny wy­ko­ny­wa­ny przy po­ru­sza­niu się bo­kiem w danym kie­run­ku, sto­so­wa­ny jako ćwi­cze­nie, a także np. przez mio­ta­czy lub oszczep­ni­ków przed wy­rzu­tem


SJP.pl

Prze­kła­dan­ka (ang. "Cros­so­ver") – jeden z ele­men­tów łyż­wiar­skich za­li­cza­nych do sek­wen­cji kro­ków. Jest to pod­sta­wo­wy krok łyż­wiar­ski po­le­ga­ją­cy na na­bie­ra­niu przez łyż­wia­rza pręd­ko­ści prze­kła­da­jąc nogi pod­czas jazdy po łuku lub kole. Prze­kła­dan­kę można wy­ko­ny­wać pod­czas jazdy do przo­du (ang.

Wikipedia


przekładać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ło­żyć)

 (1.1) kłaść w inne miej­sce, prze­mie­szczać coś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie

 (1.2) umie­szczać coś po dru­giej stro­nie cze­goś, prze­su­wa­jąc, prze­no­sząc górą, ponad czymś

 (1.3) wkła­dać coś po­mię­dzy war­stwy cze­goś in­ne­go

 (1.4) karc. prze­su­wać po­ta­so­wa­ne karty w talii przed roz­po­czę­ciem gry

 (1.5) ro­zbie­rać i skła­dać coś na nowo

 (1.6) zmie­niać ter­min na póź­niej­szy

 (1.7) jęz. tłu­ma­czyć na inny język

 (1.8) przed­sta­wiać, wy­ra­żać ja­kieś tre­ści, obra­zy, zja­wi­ska za po­mo­cą środ­ków wła­ści­wych danej dzie­dzi­nie, wy­ra­żać coś w innej for­mie

 (1.9) przest. dawać pier­wszeń­stwo komuś, cze­muś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­kła­dać się (dk. prze­ło­żyć się)

 (2.1) po­wo­do­wać ja­kieś skut­ki w innej dzie­dzi­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roman po­chy­lił się nad sto­łem i za­czął skwa­pli­wie prze­kła­dać szklan­ki z jed­nej tacki na drugą.

 (1.2) Kil­ku­na­stu Onych wcho­dzi­ło na most. Jeden już stał, inny do­pie­ro prze­kła­dał nogi przez liny.

 (1.3) Ze­na­i­da Moj­sie­jew­na niez­wy­kle spraw­nie pa­ko­wa­ła szkło prze­kła­da­jąc je sia­nem.

 (1.4) […] po wy­mia­nie wstęp­nych uprzej­mo­ści mil­cze­li­śmy, pa­trząc jak prze­kła­da karty.

 (1.6) Mój brat mu­siał dwu­krot­nie prze­kła­dać ter­min eg­za­mi­nu na prawo jazdy.

 (1.7) Wszyst­kie ofi­cjal­ne do­ku­men­ty są prze­kła­da­ne na ję­zy­ki na­ro­do­we.

 (1.8) Ważne jest to, żeby nasze racje wy­ra­żać w no­wo­czes­nym ję­zy­ku, żeby prze­kła­dać nasze doś­wiad­cze­nia na język na­szych part­ne­rów na Za­cho­dzie i na świe­cie.

 (1.9) Na do­miar ta­ry­fy za­chę­ca­ją pa­sa­że­rów, aby prze­kła­da­li sa­mo­chód nad po­ciąg.

 (2.1) Czy jed­nak oglą­da­nie prze­mo­cy na ekra­nie prze­kła­da się na za­cho­wa­nie dzie­ci?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwadat͡ɕ, AS: pšeku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przekładanie n., przełożenie n., przekładnik mrz.

 czas. kłaść, przełożyć dk.

 przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) przestawiać

 (1.6) przesuwać

 (1.7) tłumaczyć

 (1.9) przedkładać

 (2.1) skutkować

Wiktionary


przekładkarz

ro­bot­nik w ko­pal­ni, wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w prze­kła­da­niu prze­no­śni­ków, torów itp.


SJP.pl


przekładkowy

→ prze­kład­ka


SJP.pl

Patrz:

przekładka

przekładnia

1. urzą­dze­nie prze­no­szą­ce ruch obro­to­wy z jed­ne­go wału na drugi
2. ro­dzaj od­stęp­stwa od zwy­kłe­go szyku w zda­niu, po­le­ga­ją­cy na roz­dzie­le­niu wy­ra­zów two­rzą­cych związ­ki skład­nio­we z in­ny­mi wy­ra­za­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­cha­nizm lub ma­szy­na słu­żą­cy do prze­no­sze­nia ruchu;

 (1.2) jęz. in­wer­sja przez roz­dzie­le­nie związ­ków skład­nio­wych in­ny­mi sło­wa­mi

Wiktionary

Prze­kład­nia – me­cha­nizm lub układ ma­szyn słu­żą­cy do prze­nie­sie­nia ruchu z ele­men­tu czyn­ne­go (na­pę­do­we­go) na bier­ny (na­pę­dza­ny) z jed­no­czes­ną zmia­ną pa­ra­me­trów ruchu, czyli pręd­ko­ści i siły lub mo­men­tu siły.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwadʲɲa, AS: pšeku̯adʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekład m., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przekładanie n., przełożenie n., przekładnik mrz.

 czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

 przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary


przekładnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. trans­for­ma­tor słu­żą­cy do za­mia­ny po­zio­mu na­pię­cia (prze­kład­nik na­pię­cio­wy) lub prądu (prze­kład­nik prą­do­wy) elek­trycz­ne­go do mniej­sze­go po­zio­mu, uży­wa­ny do celów au­to­ma­ty­ki, po­mia­rów, roz­li­czeń itp.

Wiktionary

Prze­kład­nik – trans­for­ma­tor przez­na­czo­ny do wyt­wa­rza­nia sy­gna­łu in­for­ma­cyj­ne­go i prze­sy­ła­nia go do ob­wo­du zew­nętrz­ne­go, za­wie­ra­ją­ce­go urzą­dze­nia po­mia­ro­we, za­bez­pie­cze­nio­we lub sy­gna­li­za­cyj­ne.

Ter­min "prze­kład­nik" obej­mu­je także urzą­dze­nia dzia­ła­ją­ce na innej za­sa­dzie, niż trans­for­ma­tor, lecz ma­ją­ce to samo za­sto­so­wa­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­że­li prze­kład­nik prą­do­wy jest nie­u­ży­wa­ny, to jego obwód wtór­ny po­wi­nien być zwar­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwadʲɲik, AS: pšeku̯adʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekładnia ż., przekładanie n., przełożenie n.

 czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

 przym. przekładnikowy, przekładniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzadko transformator

Wiktionary


przekładowy

przy­miot­nik od: prze­kład (np. prace prze­kła­do­we, li­te­ra­tu­ra prze­kła­do­wa)


SJP.pl


przekładoznawca

osoba ba­da­ją­ca pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza


SJP.pl


przekładoznawczy

zwią­za­ny z dy­scy­pli­ną na­u­ko­wą ba­da­ją­cą pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza; trans­la­to­rycz­ny


SJP.pl


przekładoznawczyni

ko­bie­ta ba­da­ją­ca pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza


SJP.pl


przekładoznawstwo

dy­scy­pli­na na­u­ko­wa ba­da­ją­ca pod­sta­wy te­o­re­tycz­ne i me­to­do­lo­gicz­ne ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy­ję­zy­ko­wej, re­a­li­zo­wa­nej przy po­mo­cy tłu­ma­cza; trans­la­to­ry­ka


SJP.pl


przekładówka

śro­do­wi­sko­wo: ćwi­cze­nia prze­kła­do­we na stu­diach fi­lo­lo­gii obcej


SJP.pl


przekłamanie

1. nie oddać praw­dy, za­kła­mać, prze­i­na­czyć
2. o kom­pu­te­rze: zmie­nić w spo­sób nie­za­mie­rzo­ny war­tość przet­wo­rzo­nych da­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od| prze­kła­mać.

 (1.2) kłam­stwo, nie­praw­da, ce­lo­we po­da­wa­nie nie­praw­dy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛkwãˈmãɲɛ, AS: pšeku̯ãmãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekłamywanie n.

Wiktionary


przekłamany

1. nie oddać praw­dy, za­kła­mać, prze­i­na­czyć
2. o kom­pu­te­rze: zmie­nić w spo­sób nie­za­mie­rzo­ny war­tość przet­wo­rzo­nych da­nych


SJP.pl


przekłamać

1. nie oddać praw­dy, za­kła­mać, prze­i­na­czyć
2. o kom­pu­te­rze: zmie­nić w spo­sób nie­za­mie­rzo­ny war­tość przet­wo­rzo­nych da­nych


SJP.pl


przekłamywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­kła­my­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekłamanie n.

 czas. przekłamywać ndk., przekłamać dk.

Wiktionary


przekłamywać

1. nie od­da­wać praw­dy, za­kła­my­wać, prze­i­na­czać
2. o kom­pu­te­rze: zmie­niać w spo­sób nie­za­mie­rzo­ny war­tość przet­wo­rzo­nych da­nych


SJP.pl


przekłucie

prze­dziu­ra­wić czymś ostrym, kłu­jąc, prze­szyć na wylot


SJP.pl


przekłusowywać

1. o koniu: prze­bie­gać kłu­sem;
2. prze­jeż­dżać konno kłu­sem;
3. po­tocz­nie o lu­dziach: prze­bie­gać bar­dzo szyb­ko; przec­wa­ło­wy­wać


SJP.pl


przekłuwacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. pa­le­o­li­tycz­ne na­rzę­dzie po­sia­da­ją­ce wy­o­dręb­nio­ny wąski, lecz za­o­krą­glo­ny wierz­cho­łek pow­sta­ły na sku­tek re­tu­szu (obrób­ki) zwy­kle dwóch kra­wę­dzi bocz­nych, słu­żą­cy do prze­kłu­wa­nia;

Wiktionary

Prze­kłu­wacz – na­rzę­dzie po­sia­da­ją­ce wy­o­dręb­nio­ny wąski lecz za­wsze za­o­krą­glo­ny wierz­cho­łek ufor­mo­wa­ny przez za­sto­so­wa­nie prze­waż­nie stro­me­go re­tu­szu dwu kra­wę­dzi bocz­nych. Wierz­cho­łek ufor­mo­wa­ny re­tu­szem to żądło lub kolec, re­tu­szem zwrot­nym – wiert­nik. Dzie­li się je na zin­ke­ny (grube wierz­choł­ki) i do­pel­zin­ke­ny (pod­wój­ne)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­kłu­wa­cze są jedną z naj­bar­dziej cha­rak­te­ry­stycz­nych grup na­rzę­dzi w kul­tu­rze mag­da­leń­skiej i epi­mag­da­leń­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈkwuvat͡ʃ, AS: pšeku̯uvač

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przekłuwać ndk., przekłuć dk.

 rzecz. przekłuwanie, przekłucie

 czas. przekłuwać, przekłuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pazur

Wiktionary


przekłuwać

prze­dziu­ra­wiać czymś ostrym, kłu­jąc, prze­szy­wać na wylot


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­kłuć)

 (1.1) prze­bić po­przez ukłu­cie czymś ostrym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W daw­nym Rzy­mie mści­we ko­bie­ty le­pi­ły z wosku lub gliny fi­gur­kę ry­wal­ki albo nie­wier­ne­go ko­chan­ka i prze­kłu­wa­ły ją szpil­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kłucie n., przekłucie n., przekłuwanie n., przekłuwacz mrz.

 czas. kłuć ndk., przekłuć ndk.

Wiktionary


przekłuć

prze­dziu­ra­wić czymś ostrym, kłu­jąc, prze­szyć na wylot


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­kłu­wać)

 (1.1) prze­bić po­przez ukłu­cie czymś ostrym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To był drugi taki wy­pa­dek w życiu dok­tor Ewy. Po­przed­nio prze­kłu­ła igłą gu­mo­wą rę­ka­wicz­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kłucie n., przekłucie n., przekłuwanie n., przekłuwacz mrz.

 czas. kłuć ndk., przekłuwać ndk.

Wiktionary


przelanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈlãɲɛ, AS: pšelãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. olać, przelać dk., przelewać ndk.

 rzecz. przelew m., przelewki nmos., przelewanie n.

 przym. przelewowy

Wiktionary


przelatek

młody dzik - star­szy od warch­la­ka; dzik rocz­niak


SJP.pl


przelatywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­la­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelecenie n., przelot m., przelotowość ż., przelotność ż., przelotowiec m., przelotnia ż., przelotka ż.

 czas. przelatywać ndk., przelecieć dk.

 przym. przelotowy, przelotny

 przysł. przelotnie

Wiktionary


przelatywać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­le­cieć)

 (1.1) lecąc, prze­by­wać jakąś drogę

 (1.2) być prze­nie­sio­nym w po­wie­trzu

 (1.3) lecąc, prze­do­sta­wać się gdzieś

 (1.4) prze­mie­ścić się pręd­ko; minąć szyb­ko kogoś lub coś

 (1.5) me­te­o­rol. padać nie­dłu­go

 (1.6) po­ja­wiać się na chwi­lę i zni­kać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­le­cieć)

 (2.1) lecąc, prze­by­wać czymś jakąś drogę

 (2.2) prze­do­sta­wać się przez coś

 (2.3) pot. nied­ba­le za­poz­na­wać się z czymś na szyb­ko

 (2.4) posp. od­by­wać sto­su­nek płcio­wy

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­la­tać)

 (3.1) latać wie­lo­krot­nie, nawet za czę­sto

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Prom zadr­żał ła­god­nie, gdy prze­la­ty­wał przez wrota han­ga­ru, wresz­cie wolny. Wi­ro­wał wśród na­kra­pia­ne­go gwia­zda­mi bez­mia­ru.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

 czas. latać, latywać

 przym. oblatany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) płynąć, unosić się

 (1.4) przebiegać, przemykać

 (2.4) bzykać, dmuchać, pukać

Wiktionary


przelać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­le­wać)

 (1.1) zob. prze­le­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­lać się (ndk. prze­le­wać się)

 (2.1) zob. prze­le­wać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te pie­nią­dze mo­żesz prze­lać na swoje konto.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛlat͡ɕ, AS: pšelać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelew m., przelewca m., przelewki nmos., przelewanie n., przelanie n.

 czas. olać, przelewać ndk.

 przym. przelewowy, przelewny

 przysł. przelewnie

Wiktionary


przelecieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) o cza­sie lub prze­strze­ni: minąć, prze­być

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) prze­czy­tać szyb­ko i po­bież­nie

 (2.2) wulg. odbyć sto­su­nek sek­su­al­ny z kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szkar­łat­ne wiąz­ki czą­stek prze­le­cia­ły ze świ­stem tuż nad głową sze­re­go­we­go Emona Krefa i tra­fi­ły w dział­ko za jego ple­cy­e­ca­mi.

 (2.1) [...] niech prze­le­ci tekst, żeby wie­dział, o czym jest, a potem czyta szcze­gó­ły.

 (2.2) [...] je­ste­śmy sami, jest pię­knie, ro­man­tycz­nie, a ty za­miast rzu­cić się na mnie i prze­le­cieć tu na pia­chu, ga­pisz się na ho­ry­zont.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

 czas. latać, lecieć, dolecieć

 przym. oblatany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) minąć, przebyć, przemknąć

 (2.2) pot. zaliczyć

Wiktionary


przelegiwać

1. spę­dzać pe­wien czas na le­że­niu;
2. o na­sio­nach (lub ja­jach owa­dzich): leżeć w ziemi przez rok lub dłu­żej bez kieł­ko­wa­nia (bez wy­klu­wa­nia się owa­dów)


SJP.pl


przelew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. prze­nie­sie­nie wie­rzy­tel­no­ści z ma­jąt­ku pier­wot­ne­go wie­rzy­cie­la (zbyw­cy, ce­den­ta) do ma­jąt­ku osoby trze­ciej (na­byw­cy, ce­sjo­na­riu­sza) na pod­sta­wie umowy za­war­tej mię­dzy tymi oso­ba­mi;

 (1.2) wy­stą­pie­nie z brze­gów, prze­la­nie

 (1.3) otwór w urzą­dze­niach sa­ni­tar­nych za­po­bie­ga­ją­cy wy­la­niu się wody

 (1.4) bank. prze­nie­sie­nie danej sumy środ­ków pie­nięż­nych z jed­ne­go ra­chun­ku (konta) na inny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­lew (prawo)
  • po­le­ce­nie prze­le­wu – ban­ko­wa forma roz­li­czeń
  • prze­lew (hy­dro­tech­ni­ka)
  • prze­lew trans­gra­nicz­ny (prawo hand­lo­we)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Z po­wo­du prze­le­wu rzeki wy­stą­pi­ła po­wódź.

 (1.3) Obec­nie pro­du­ku­je się wanny z prze­le­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛlɛf, AS: pšelef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelewka ż., przelewki nmos., przelewca m., przelewność ż., przelewanie n., przelanie n.

 czas. lać, olać, przelewać ndk., przelać dk.

 przym. przelewowy, przelewny

 przysł. przelewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cesja

Wiktionary


przelewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­le­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛlɛˈvãɲɛ, AS: pšelevãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. olać, przelewać ndk., przelać dk.

 rzecz. przelew m., przelewki nmos., przelanie n.

 przym. przelewowy

Wiktionary


przelewarować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­le­wa­ro­wy­wać)

 (1.1) fi­nans. wy­ko­rzy­stać lewar nad­mier­ny wobec włas­nej moż­li­wo­ści fi­nan­so­wa­nia da­ne­go kon­trak­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wów­czas wielu in­we­sto­rów za­czę­ło za­my­kać prze­le­wa­ro­wa­ne po­zy­cje, co tylko wzmo­gło pre­sję sprze­da­ży.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przelewarowywać ndk.

Wiktionary


przelewać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­lać)

 (1.1) umie­szczać płyn w innym na­czy­niu

 (1.2) bank. do­ko­ny­wać prze­le­wu, umie­szczać pie­nią­dze na kon­cie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­le­wać się (dk. prze­lać się)

 (2.1) tylko w 3. oso­bie lp.: pot. przen. o do­brej sy­tu­a­cji ma­te­rial­nej, fi­nan­so­wej

 (2.2) o cie­czy: wy­le­wać się, wy­stę­po­wać z brze­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­le­ję her­ba­tę ze szklan­ki do kubka.

 (2.1) Jan­ko­wi się nie prze­le­wa; oszczę­dza pra­wie na wszyst­kim i za każ­dym razem kon­tro­lu­je swoje wy­dat­ki.

 (2.1) – Pan ro­zu­mie, stu­diu­ję i nie prze­le­wa się mi na co dzień. Szu­kam do­brze płat­ne­go za­ję­cia.

 (2.2) Za­kręć szyb­ko kurek, bo woda już prze­le­wa się z wanny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈlɛvat͡ɕ, AS: pšelevać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelew m., przelewca m., przelewki nmos., przelewanie n., przelanie n.

 czas. olać, przelać dk.

 przym. przelewowy, przelewny

 przysł. przelewnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nalewać

 (1.2) wpłacić, przesłać

 (2.1) powodzić się

 (2.2) rozlewać się

Wiktionary


przelewice

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­le­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie py­rzyc­kim, w gmi­nie Prze­le­wi­ce
  • Prze­le­wi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Czło­pa
  • Prze­le­wi­ce – gmina w po­wie­cie py­rzyc­kim
  • Prze­le­wi­ce – gro­ma­da
  • Prze­le­wi­ce – nie­czyn­na sta­cja ko­le­jo­wa w Prze­le­wi­cach, w po­wie­cie wa­łec­kim, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim
  • Prze­le­wi­ce Py­rzyc­kie

Wikipedia


przelewicki

przy­miot­nik od: Prze­le­wi­ce


SJP.pl


przelewka

1. po­tocz­nie: prze­le­wa­nie (się) cie­czy;
2. część kon­struk­cji, przez którą prze­le­wa się ciecz


SJP.pl


przelewki

daw­niej: rzecz błaha, łatwa do wy­ko­na­nia lub opa­no­wa­nia


SJP.pl


przeleźć

cza­sow­nik

 (1.1) pot. przejść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­piec prze­lazł przez siat­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doleźć, leźć

Wiktionary


przeleżeć

1. o lu­dziach lub zwie­rzę­tach: spę­dzić jakiś czas na le­że­niu;
2. prze­być, prze­cze­kać coś, leżąc;
3. o przed­mio­tach: przetr­wać do ja­kie­goś mo­men­tu w ukry­ciu, za­pom­nie­niu


SJP.pl


przelichmanić

cza­sow­nik

 (1.1) daw. stra­cić lek­ko­myśl­nie ma­ją­tek, prze­hu­lać, prze­pu­ścić, roztr­wo­nić

 (1.2) daw. oszu­kać w sprze­da­ży, dając ku­pu­ją­ce­mu gor­szy towar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na targu niez­na­jo­mym to­wa­ru od­by­wa; ceni na poły darmo, a wzią­wszy iściz­nę, mknie precz, prze­lich­ma­ni­wszy swą po­wo­łow­czyz­nę.

Wiktionary


przeliczalność

w te­o­rii mno­go­ści: rów­no­licz­ność ze zbio­rem liczb na­tu­ral­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­li­czal­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­li­czal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeliczalny

 czas. przeliczać

Wiktionary


przeliczalny

da­ją­cy się prze­li­czyć


SJP.pl


przeliczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­li­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛlʲiˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšelʹičãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeliczać ndk., przeliczyć dk.

 rzecz. przeliczenie, przelicznik

Wiktionary


przeliczać

li­czyć coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­li­czyć)

 (1.1) uważ­nie coś po­li­czyć

 (1.2) obli­czyć coś zmie­nia­jąc jed­nost­ki miary

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­li­czać się (dk. prze­li­czyć się)

 (2.1) mylić się w swo­ich pla­nach lub za­ło­że­niach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­niec pracy! - ziew­nął za­kry­wa­jąc sobie twarz i wy­cią­ga­jąc pie­nią­dze. - Resz­ta i spe­cjal­na pre­mia… - Mru­gnął do niej prze­li­cza­jąc ban­kno­ty.

 (1.2) W po­niż­szych obli­cze­niach wy­stę­pu­je rów­nież sy­tu­a­cja, gdy stopa do­cho­du w okre­sie in­we­sto­wa­nia prze­li­cza­na jest na okres roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈlʲit͡ʃat͡ɕ, AS: pšelʹičać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeliczanie n., przeliczenie n., przelicznik m., przeliczalność ż.

 czas. przeliczyć, liczyć

 przym. przeliczalny, przeliczeniowy, przelicznikowy, liczny

Wiktionary


przeliczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­li­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛlʲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšelʹičẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeliczyć dk., przeliczać ndk.

 rzecz. przeliczanie, przelicznik

 przym. liczny

Wiktionary


przelicznik

wskaź­nik licz­bo­wy umoż­li­wia­ją­cy wy­ra­że­nie jed­no­stek w róż­nych sy­ste­mach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. wskaź­nik licz­bo­wy okre­śla­ją­cy re­la­cję mię­dzy dwie­ma jed­nost­ka­mi miary, poz­wa­la­ją­cy prze­li­czyć war­tość wy­ra­żo­ną w jed­nej jed­nost­ce na war­tość wy­ra­żo­ną w dru­giej

 (1.2) techn. urzą­dze­nie wy­ko­nu­ją­ce okre­ślo­ny ro­dzaj obli­czeń, zwła­szcza zwią­za­nych z przet­wa­rza­niem da­nych po­mia­ro­wych lub ste­ro­wa­niem urzą­dze­nia­mi tech­nicz­ny­mi

Wiktionary

Prze­licz­nik – ma­szy­na li­czą­ca poz­wa­la­ją­ca uzy­skać i przet­wo­rzyć dane do wy­ko­rzy­sta­nia w au­to­ma­ty­ce lub ste­ro­wa­niu.

Np. prze­licz­nik ar­ty­le­ryj­ski, na pod­sta­wie da­nych o ruchu celu i da­nych ba­li­stycz­nych amu­ni­cji, wyz­na­cza po­ło­że­nie lufy, roz­wią­zu­jąc za­da­nie spot­ka­nia po­ci­sku z celem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przelicznikowy

 rzecz. przeliczanie n., przeliczenie n.

 czas. przeliczać

Wiktionary


przelicznikowy

ar­ty­le­rzy­sta funk­cyj­ny ob­słu­gi dzia­ła prze­ciw­lot­ni­cze­go ma­łe­go ka­li­bru, na­dzo­ru­ją­cy prze­licz­nik (urzą­dze­nie do kie­ro­wa­nia ogniem)


SJP.pl


przeliczyć

po­li­czyć coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­li­czać)

 (1.1) uważ­nie coś po­li­czyć

 (1.2) obli­czyć coś, zmie­nia­jąc jed­nost­ki miary

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­li­czyć się (ndk. prze­li­czać się)

 (2.1) po­my­lić się w swo­ich pla­nach lub za­ło­że­niach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­zo­sta­łą za­war­tość kon­te­ne­rów ko­mi­syj­nie ro­zła­do­wa­li­śmy i prze­li­czy­li­śmy; od­po­wied­nie wła­dze po­wia­do­mio­ne, do­ku­men­ta­cja zro­bio­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈlʲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšelʹičyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. liczyć, przeliczać

 rzecz. przeliczenie n., przeliczanie n.

 przym. liczny

Wiktionary


przelina

daw­niej:
1. grunt spod top­nie­ją­ce­go lodu; go­liz­na;
2. miej­sce prze­tar­te


SJP.pl


przeliterowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­li­te­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeliterować dk.

 rzecz. literiada ż.

Wiktionary


przeliterować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­li­te­ro­wy­wać)

 (1.1) wy­mó­wić lub na­pi­sać ko­lej­no nazwy liter wcho­dzą­cych w skład da­ne­go wy­ra­zu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zarób, ro­zu­miesz sens tego słowa? Cze­kaj, prze­li­te­ru­ję: z-a-r-ó-b.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. literować ndk., przeliterowywać ndk.

 rzecz. literka ż., literiada ż., litera ż., literowanie n., przeliterowanie n.

 przym. literowy

Wiktionary


przelizać

1. prze­li­zać się - po­tocz­nie: po­ca­ło­wać się na­mięt­nie, w spo­sób wy­ra­ża­ją­cy wza­jem­ne za­in­te­re­so­wa­nie sek­su­al­ne;
2. liżąc, prze­su­nąć ję­zy­kiem po po­wierzch­ni cze­goś; po­li­zać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. lizać)

 (1.1) stpol. liżąc prze­bić skórę (we­dług ów­czes­nych wy­o­bra­żeń o skor­pio­nie)

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­li­zać się (ndk. lizać się)

 (2.1) pot. ca­ło­wać się z kimś (z ję­zycz­kiem)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Nie mogę uwie­rzyć, że Mi­chał prze­li­zał się z Patą! Prze­cież oni ledwo się znają…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lizula ż., lizusostwo n., lizak m., lizaczek m., lizawka ż., lizus m., lizanie n., liźnięcie n.

 czas. polizać dk., zlizywać dk., liznąć dk., oblizać dk., wylizać dk., oblizywać ndk., wylizywać ndk., ulizywać ndk., przylizywać ndk., zlizać ndk., podlizywać się ndk.

Wiktionary


przelobować

prze­rzu­cić nad prze­ciw­ni­kiem piłkę lub lotkę wy­so­kim łu­kiem


SJP.pl


przelocik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­lot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelot m.

Wiktionary


przelogować

zmie­nić użyt­kow­ni­ka w pro­gra­mie lub sy­ste­mie kom­pu­te­ro­wym


SJP.pl


przelogowywać

zmie­niać użyt­kow­ni­ka w pro­gra­mie lub sy­ste­mie kom­pu­te­ro­wym


SJP.pl


przelot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­mie­szcze­nie się drogą po­wietrz­ną

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ant­hyl­lis|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fa­ba­ce­ae|Lindl.|ref=tak.);

 (1.3) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju prze­lot (1.2)

Wiktionary

Prze­lot ("Ant­hyl­lis" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Obej­mu­je 22 ga­tun­ki. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Eu­ro­pę, Azję po­łud­nio­wo-za­chod­nią i pół­noc­ną Afry­kę. Naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie ga­tun­ków wy­stę­pu­je w re­jo­nie Morza Śró­dziem­ne­go. W Pol­sce rosną dwa ga­tun­ki – prze­lot al­pej­ski ("A. al­pe­stris") i prze­lot po­spo­li­ty ("A. vul­ne­ra­ria"), przy czym pier­wszy jest też uz­na­wa­ny za pod­ga­tu­nek dru­gie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od­na­le­zie­nie no­we­go domu wy­da­wa­ło się nie­mal nie­moż­li­we, bo im­pe­rial­ni za­gro­zi­li pu­blicz­nie, że każdy cy­wi­li­zo­wa­ny świat, który za­pew­ni schro­nie­nie czy moż­li­wość bez­piecz­ne­go prze­lo­tu jed­nost­kom So­ju­szu, pad­nie ofia­rą wy­ni­szcza­ją­cych sank­cji i oku­pa­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lot m., przelatywanie n., przelotka ż., przelatywanie n., przelecenie n., wlot m., wylot m., odlot m., wzlot m., zlot m., przylot m., lotnik m., lotnisko n., przelocik mrz.

 czas. przelatywać ndk., przelecieć dk., lecieć ndk.

 przym. lotny, przelotowy, przelotny, oblatany

 przysł. przelotnie

Wiktionary


przelotka

kółko węd­kar­skie do przew­le­ka­nia żyłki wzdłuż wę­dzi­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wędk. oczko do przew­le­ka­nia żyłki wzdłuż wę­dzi­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈlɔtka, AS: pšelotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

 przym. przelotowy, przelotkowy

Wiktionary


przelotkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­lot­ką, do­ty­czą­cy prze­lot­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelotka ż.

Wiktionary


przelotnia

zbior­nik prze­pu­szcza­ją­cy parę z cy­lin­dra o wyż­szym ci­śnie­niu do cy­lin­dra o niż­szym ci­śnie­niu


SJP.pl

Prze­lot­nia – ele­ment for­ty­fi­ka­cji. Krót­kie, kryte przej­ście, sto­so­wa­ne przy wej­ściach do schro­nów, pod­wal­niach itp., celem obro­ny przed ostrza­łem lub odłam­ka­mi po­ci­sków.

Wikipedia


przelotnica

ugo­rów­ka prze­lot­ni­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny prze­lot­ni­co­wa­tych


SJP.pl


przelotnicowate

o ce­chach prze­lot­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


przelotnicowaty

o ce­chach prze­lot­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


przelotnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­lot­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Igora Szew­czen­kę wi­dzia­łem prze­lot­nie po klę­sce wrze­śnio­wej 1939 r., kiedy w zbom­bar­do­wa­nej przez hit­le­row­ców War­sza­wie sprze­da­wał z wózka książ­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈlɔtʲɲɛ, AS: pšelotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przelotny

 rzecz. przelatywanie n., przelot mrz.

Wiktionary


przelotniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­lot­nie


SJP.pl


przelotniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­lot­ny


SJP.pl


przelotność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­lot­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­lot­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przelotny

 rzecz. przelatywanie n.

Wiktionary


przelotny

1. szyb­ko prze­mi­ja­ją­cy; krót­kotr­wa­ły, nietr­wa­ły, chwi­lo­wy;
2. po­ja­wia­ją­cy się gdzieś na chwi­lę;
3. o niek­tó­rych pta­kach: od­la­tu­ją­cy na zimę do cie­plej­szych kra­jów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szyb­ko prze­mi­ja­ją­cy, nietr­wa­ły

 (1.2) o ptaku wę­drow­nym: gro­mad­nie od­la­tu­ją­cy na zimę do cie­plej­szych kra­jów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pew­ne kilku astro­no­mów rzu­ca­ło w ob­ser­wa­to­riach od czasu do czasu prze­lot­ne spoj­rze­nie na kulę złota, która szy­bo­wa­ła nad ich gło­wa­mi, lecz od­wra­ca­li się od niej szyb­ko, by zająć się in­ny­mi pro­ble­ma­mi prze­stwo­rzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelotność ż., przelatywanie n., ulotka ż., przelot mrz.

 przysł. przelotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ulotny, efemeryczny, przemijający, krótkotrwały, przejściowy, zmienny

 (1.2) wędrowny

Wiktionary


przelotowiec

pilot szy­bow­co­wy upra­wia­ją­cy szy­bow­nict­wo wy­czy­no­we


SJP.pl


przelotowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­lo­to­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przelotowy

 rzecz. przelatywanie n.

Wiktionary


przelotowy

1. do­ty­czą­cy prze­lo­tu pta­ków, sa­mo­lo­tów itp.;
2. taki, przez który coś prze­la­tu­je, prze­pły­wa, prze­jeż­dża, prze­su­wa się


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­lo­tem, do­ty­czą­cy prze­lo­tu

 (1.2) taki, przez który coś prze­la­tu­je, prze­pły­wa, prze­su­wa się, prze­jeż­dża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przelotowość ż., przelatywanie n., przelot m., przelotka ż.

Wiktionary


przeludniać

1. nad­mier­nie za­lud­niać;
2. prze­lud­niać się - ule­gać prze­lud­nie­niu


SJP.pl


przeludnienie

nad­mier­nie za­lud­nić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sy­tu­a­cja, w któ­rej licz­ba lud­no­ści prze­kra­cza zna­czą­co po­jem­ność śro­do­wi­ska

Wiktionary

Prze­lud­nie­nie – wy­stę­po­wa­nie nad­mier­nej licz­by lud­no­ści, któ­rej śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne nie jest w sta­nie utrzy­mać (pod wzglę­dem po­ży­wie­nia, wody pit­nej, po­wie­trza do od­dy­cha­nia itp.). W uję­ciu bar­dziej na­u­ko­wym, mamy do czy­nie­nia z prze­lud­nie­niem, gdy ślad eko­lo­gicz­ny lud­no­ści na danym ob­sza­rze ge­o­gra­ficz­nym prze­kra­cza po­jem­ność śro­do­wi­ska i szko­dzi śro­do­wi­sku szyb­ciej niż na­tu­ra może je na­pra­wić, co po­ten­cjal­nie pro­wa­dzi do za­ła­ma­nia eko­lo­gicz­ne­go i spo­łecz­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: pšeludʹńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ludność ż.

Wiktionary


przeludnić

nad­mier­nie za­lud­nić


SJP.pl


przelutować

przy­lu­to­wać w innym miej­scu


SJP.pl


przelutowywać

przy­lu­to­wy­wać w innym miej­scu


SJP.pl


przeląc

prze­ląc się - prze­stra­szyć się, prze­ra­zić się; prze­lę­knąć się


SJP.pl


przelęk

daw­niej: prze­ra­że­nie, strach


SJP.pl


przelęknienie

prze­lę­knąć się - prze­stra­szyć się, prze­ra­zić się; prze­ląc się


SJP.pl


przelękniony

taki, który się prze­ląkł; prze­lę­kły, prze­lę­knię­ty


SJP.pl


przelęknięty

taki, który się prze­ląkł; prze­lę­kły, prze­lę­knio­ny


SJP.pl


przelęknąć

prze­lę­knąć się - prze­stra­szyć się, prze­ra­zić się; prze­ląc się


SJP.pl


przelękły

taki, który się prze­ląkł; prze­lę­knię­ty, prze­lę­knio­ny


SJP.pl


przemacać

po­tocz­nie:
1. ma­ca­jąc, prze­szu­kać kogoś;
2. do­kład­nie spraw­dzić sy­tu­a­cję lub stan cze­goś;
3. do­kład­nie po­do­ty­kać czy­ichś in­tym­nych czę­ści ciała


SJP.pl


przemacerować

1. pod­dać coś dzia­ła­niu płynu w celu zmięk­cze­nia lub wy­wo­ła­nia zmian che­micz­nych; wy­ma­ce­ro­wać, zma­ce­ro­wać;
2. zmie­nić kogoś lub coś w znacz­nym stop­niu pod wpły­wem dzia­ła­nia pew­nych czyn­ni­ków


SJP.pl


przemacerowywać

zmie­niać kogoś lub coś w znacz­nym stop­niu pod wpły­wem dzia­ła­nia pew­nych czyn­ni­ków


SJP.pl


przemacywać

rzad­ko: ma­ca­jąc, prze­szu­ki­wać


SJP.pl


przemaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ma­czać.

Wiktionary


przemaczać

po­wo­do­wać, że coś na­sią­ka wodą, staje się mokre


SJP.pl


przemagać

1. dawać sobie z czymś radę, przez­wy­cię­żać stan, unie­moż­li­wia­ją­cy dzia­ła­nie;
2. o sta­nach, uczu­ciach itp.: brać górę, pa­no­wać nad kimś, wpły­wać na coś


SJP.pl


przemaglowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ma­glo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemaglować dk.

Wiktionary


przemaglowywać

prze­pu­szczać bie­liz­nę przez ma­giel


SJP.pl


przemakalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ma­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­ma­kal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemakalny

Wiktionary


przemakalny

prze­pu­szcza­ją­cy wodę, deszcz; prze­sią­kli­wy, prze­sią­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) prze­pu­szcza­ją­cy wodę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Użyli złego, prze­ma­kal­ne­go ma­te­ria­łu i w cza­sie ulewy zaraz by­li­śmy cali mo­krzy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemakalność ż., przemakanie n.

 czas. przemakać ndk., przemoknąć dk.

 przym. nieprzemakalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesiąkalny, przesiąkliwy

Wiktionary


przemakać

na­sią­kać wodą, wil­go­cią, prze­pu­szczać wodę do wew­nątrz


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­mo­knąć)

 (1.1) mocno mo­knąć

 (1.2) prze­pu­szczać wil­goć; na­sią­kać wodą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemakanie n.

 przym. przemakalny

Wiktionary


przemalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ma­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemalować dk.

 przym. malarski

Wiktionary


przemalować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ma­lo­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On kazał wszyst­ko w Pile prze­ma­lo­wy­wać, płoty na zie­lo­no, domy na ko­lo­ro­wo, nawet stare roz­pa­da­ją­ce się ru­de­ry za­miast re­mon­to­wać też prze­ma­lo­wa­li, żeby ład­nie było.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃maˈlɔvat͡ɕ, AS: pšẽmalovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. malarstwo n., przemalowanie n.

 czas. malować, pomalować, namalować

 przym. malarski

Wiktionary


przemalowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ma­lo­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemalowywać ndk.

 przym. malarski

Wiktionary


przemalowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ma­lo­wać)

 (1.1) ma­lo­wać na nowo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃malɔˈvɨvat͡ɕ, AS: pšẽmalovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. malarski

 czas. malować, namalować, pomalować

 rzecz. przemalowywanie n.

Wiktionary


przemalunek

prze­ma­lo­wa­nie cze­goś, miej­sce prze­ma­lo­wa­ne


SJP.pl


przemanewrować

1. wy­ko­nać ma­newr, ruch słu­żą­cy za­ję­ciu za­pla­no­wa­nej po­zy­cji; za­ma­ne­wro­wać;
2. spę­dzić jakiś czas na ma­ne­wro­wa­niu


SJP.pl


przemarnowywać

daw­niej: roztr­wa­niać, prze­pu­szczać


SJP.pl


przemarsz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przej­ście spo­rej licz­by ludzi, np. woj­ska

 (1.2) przej­ście mar­szo­wym kro­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ob­cho­dy Bar­bór­ki kra­kow­ska Aka­de­mia Gór­ni­czo-Hut­ni­cza roz­pocz­nie w czwar­tek od tra­dy­cyj­ne­go prze­mar­szu uli­ca­mi mia­sta.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemaszerować dk.

 rzecz. marsz mzw./mrz.

Wiktionary


przemarszowy

→ prze­marsz


SJP.pl

Patrz:

przemarsz

przemarzać

[czy­taj: prze­mar-zać] ule­gać usz­ko­dze­niu na sku­tek mrozu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­marz­nąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­marz­nąć.

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ma­rzyć)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­ma­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmarzat͡ɕ, AS: pšẽmarzać

Wiktionary


przemarznięty

[czy­taj: prze­mar-znię­ty] taki, który prze­marz­nął (prze­marzł); prze­marz­ły, prze­marź­nię­ty


SJP.pl


przemarznąć

[czy­taj: prze­mar-znąć]
1. ulec usz­ko­dze­niu na sku­tek mrozu
2. bar­dzo zmarz­nąć, zzięb­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­ma­rzać)

 (1.1) ulec usz­ko­dze­niu lub zni­szcze­niu na sku­tek dzia­ła­nia mrozu

 (1.2) bar­dzo zzięb­nąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmarznɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽmarznõńć

Wiktionary


przemarzyć

1. rzad­ko: spę­dzić jakiś czas na my­śle­niu o czymś nie­re­al­nym; po­ma­rzyć, po­fan­taz­jo­wać, po­du­mać;
2. daw­niej: stwo­rzyć lub przy­wo­łać w wy­o­braź­ni obraz cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­ma­rzać)

 (1.1) rzad. spę­dzić pe­wien czas na ma­rze­niach

 (1.2) przest. wi­dzieć kogo/co w ma­rze­niach

Wiktionary


przemarzły

[czy­taj: prze­mar-zły] taki, który prze­marzł (prze­marz­nął); prze­marz­nię­ty, prze­marź­nię­ty


SJP.pl


przemarźnięty

taki, który prze­marz­nął (prze­marzł); prze­marz­ły, prze­marz­nię­ty


SJP.pl


przemasować

po­tocz­nie: sta­ran­nie po­ma­so­wać ja­kieś miej­sce


SJP.pl


przemasowywać

po­tocz­nie: sta­ran­nie ma­so­wać ja­kieś miej­sce


SJP.pl


przemaszerować

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) prze­być okre­ślo­ną drogę kro­kiem mar­szo­wym, ma­sze­ru­jąc

 (1.2) przejść przed kimś w spo­sób zwra­ca­ją­cy na sie­bie uwagę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dużą sen­sa­cję wzbu­dzi­ło przy­by­cie Ma­ria­na Krza­klew­skie­go, który prze­ma­sze­ro­wał głów­ną ulicą wraz z licz­ny­mi zwo­len­ni­ka­mi do sto­li­ka AWS-u , gdzie ro­zda­wał au­to­gra­fy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemaszerowanie n., marsz m., maszerowanie n., przemarsz mrz.

 czas. maszerować ndk.

 przym. marszowy

Wiktionary


przemaszerowywać

iść do­kądś, ma­sze­ru­jąc


SJP.pl


przemawiający

1. wy­gła­szać mowę
2. prze­ma­wiać się - prze­sta­rza­le: kłó­cić się


SJP.pl


przemawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ma­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃maˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšẽmavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemawiać ndk.

Wiktionary


przemawiać

1. wy­gła­szać mowę
2. prze­ma­wiać się - prze­sta­rza­le: kłó­cić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­mó­wić)

 (1.1) wy­gła­szać mowę do grupy ludzi

 (1.2) odzy­ski­wać zdol­ność mó­wie­nia, mówić coś po okre­sie mil­cze­nia

 (1.3) przest. uj­mo­wać się za kimś

 (1.4) tylko w 3 os.: do­wo­dzić cze­goś, wska­zy­wać na czy­jąś rację lub po­mył­kę

 (1.5) prze­ja­wiać się w czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ma­wiać się (dk. prze­mó­wić się)

 (2.1) przest. kłó­cić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Mia­łem już odło­żyć słu­chaw­kę, ale Marta w końcu do mnie prze­mó­wi­ła.

 (1.4) Jego ar­gu­men­ty za nie­je­dze­niem mar­chew­ki wcale do mnie nie prze­ma­wia­ły.

 (1.5) Z jej ge­stów prze­ma­wia­ła do­broć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmavʲjät͡ɕ, AS: pšẽmavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mowa ż., mówienie n., przemawianie n., przemówienie n.

 czas. mółwić, mówić ndk., przemówić dk.

Wiktionary


przemek

zdrob­nie­nie od: Prze­my­sław (imię mę­skie); Prze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrobn. od Prze­my­sław, Prze­mysł

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɛk, AS: pšẽmek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemysław mos.

Wiktionary


przemetkować

zmie­nić metkę przy­cze­pio­ną do to­wa­ru


SJP.pl


przemiana

zmia­na na coś in­ne­go; sta­nie się innym niż wcze­śniej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przej­ście w stan inny niż bie­żą­cy lub po­przed­ni

Wiktionary

Prze­mia­na (niem. "Die Ver­wand­lung") – opo­wia­da­nie Fran­za Kafki na­pi­sa­ne po­mię­dzy 17 li­sto­pa­da a 7 grud­nia 1912.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­mia­nę wew­nętrz­ną bo­ha­te­ra mo­że­my zo­ba­czyć w li­te­ra­tu­rze ro­man­tycz­nej.

 (1.1) Ba­da­cze twier­dzą, że trwa kul­tu­ro­wa prze­mia­na i że spa­dek spo­ży­cia mięsa stał się trwa­łym tren­dem.

 (1.1) Pier­wot­nie zróż­ni­co­wa­na li­to­lo­gicz­nie seria skał osa­do­wych (ale­u­ry­ty, psa­mi­ty, skały wę­gla­no­we, tufy, kwa­śne wul­ka­no­kla­sty­ki) ule­gła prze­mia­nom me­ta­mor­ficz­nym i być może też me­ta­so­ma­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjãna, AS: pšẽmʹi ̯ãna

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemieniać ndk., przemienić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metamorfoza, odmiana

Wiktionary


przemianka

zdrob­nie­nie od: prze­mia­na


SJP.pl


przemianowanie

zmia­na nazwy cze­goś; de­no­mi­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mia­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemianować dk.

Wiktionary


przemianować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mia­no­wy­wać)

 (1.1) zmie­nić nazwę cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W maju 1953 r. nie­miec­kie Eisenhüttenstadt prze­mia­no­wa­no na Sta­lin­stadt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemianowanie n.

Wiktionary


przemianowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mia­no­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemianowywać ndk.

Wiktionary


przemiał

1. prze­ra­bia­nie cze­goś na drob­ne czą­stecz­ki, prze­mie­la­nie cze­goś
2. pro­dukt otrzy­ma­ny w wy­ni­ku tego prze­mie­la­nia
3. od­sy­pi­sko pow­sta­łe w ko­ry­cie rzeki, zaz­wy­czaj w po­sta­ci uko­śne­go wału


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­miał (prze­mie­la­nie) – roz­drab­nia­nie, roz­cie­ra­nie cze­goś na drob­ne cząst­ki lub pro­szek, np. mie­le­nie ziar­na na mąkę
  • prze­miał – pro­dukt otrzy­my­wa­ny w wy­ni­ku prze­mie­le­nia cze­goś; zob. też mlewo
  • prze­miał – for­ma­cja denna na swo­bod­nie pły­ną­cej rzece

Wikipedia


przemiałowy

→ prze­miał


SJP.pl

Patrz:

przemiał

przemielanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mie­lać.

Wiktionary


przemielenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przem­leć.

Wiktionary


przemielić

mie­ląc, roz­drob­nić; przem­leć


SJP.pl


przemienianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mie­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemieniać ndk.

 rzecz. przemienienie n.

Wiktionary


przemieniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­mie­nić)

 (1.1) zmie­niać w co in­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­mie­niać się (dk. prze­mie­nić się)

 (2.1) zmie­niać się w co in­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemienienie n., przemiana ż., przemienianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeistaczać, przekształcać, przeobrażać, transfigurować, transformować, zmieniać

 (2.1) przeistaczać się, przekształcać się, przeobrażać się, stawać się, transformować się, zmieniać się

Wiktionary


przemienienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­da­nie nowej funk­cji lub przy­ję­cie od­mien­nej po­sta­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemienianie n.

 czas. przemieniać ndk., przemienić dk.

 przym. przemieniony

Wiktionary


przemienić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mie­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­mie­niać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­mie­nić się (ndk. prze­mie­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­mie­niać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Potem przed mężem nie­słusz­nie oczer­nio­na, zo­sta­ła osta­tecz­nie prze­mie­nio­na w wod­ni­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲit͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ė̃ńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemienienie n., przemiana ż.

Wiktionary


przemiennik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. urzą­dze­nie re­trans­mi­tu­ją­ce sy­gnał ra­dio­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­mien­nik ten przeksz­tał­ca trój­fa­zo­we, sta­ło­czę­stot­li­wo­ścio­we wej­ście 400 V na trój­fa­zo­we, zmien­no­czę­stot­li­wo­ścio­we wyj­ście 400 V, aby kon­tro­lo­wać pręd­kość stan­dar­do­we­go sil­ni­ka in­duk­cyj­ne­go prądu zmien­ne­go.

Wiktionary


przemiennikowy

przy­miot­nik od: prze­mien­nik


SJP.pl


przemiennopłat

ae­ro­dy­na o prze­sta­wia­nych po­wierzch­niach no­śnych, mo­gą­ca star­to­wać i lą­do­wać pio­no­wo, jak śmi­gło­wiec, a wy­ko­ny­wać lot po­zio­my na tej samej za­sa­dzie co sa­mo­lot; zmien­no­płat; kon­wer­to­plan


SJP.pl


przemienność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. niez­mien­ność dzia­ła­nia po za­mia­nie jego ar­gu­men­tów

Wiktionary

Prze­mien­ność, ko­mu­ta­tyw­ność – włas­ność niek­tó­rych dzia­łań dwu­ar­gu­men­to­wych po­le­ga­ją­ca na nie­za­leż­no­ści wy­ni­ku od ko­lej­no­ści ar­gu­men­tów. For­mal­nie: niech for­mu­la_1 bę­dzie dzia­ła­niem dwu­ar­gu­men­to­wym w zbio­rze for­mu­la_2, czyli for­mu­la_3 Dzia­ła­nie to na­zy­wa się prze­mien­nym, jeśli dla każ­dej pary ele­men­tów for­mu­la_4 za­cho­dzi rów­ność: for­mu­la_5

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przemienny

Wiktionary


przemienny

przy­miot­nik

 (1.1) po­ja­wia­ją­cy się na prze­mian; sy­ste­ma­tycz­nie zmie­nia­ją­cy się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemienność ż.

 czas. przemieniać się ndk., przemienić się dk.

 przysł. przemiennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekształcalny

Wiktionary


przemierzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mie­rzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemierzenie n.

 czas. przemierzać ndk., przemierzyć dk.

Wiktionary


przemierzać

1. po­ko­ny­wać dużą prze­strzeń, idąc lub jadąc czymś;
2. prze­by­wać wie­lo­krot­nie jakąś prze­strzeń; prze­cha­dzać się tam i z po­wro­tem;
3. mie­rzyć coś, wy­mie­rzać do­kład­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) po­ko­ny­wać znacz­ną prze­strzeń

 (1.2) prze­cho­dzić tam i z po­wro­tem przez jakiś ob­szar lub prze­strzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W be­le­try­stycz­no-pu­bli­cy­stycz­nej for­mie uka­zał bez­poś­red­niość i bez­ce­re­mo­nial­ność Ame­ry­ka­nów, szyb­ko ros­ną­ce mia­sta, roz­le­głe prze­strze­nie kon­ty­nen­tu, który prze­mie­rzał ko­le­ją, konno i pie­szo, żyzne do­li­ny, skal­ne pust­ko­wia i dzi­kie zwie­rzę­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛʒat͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ežać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemierzanie n., przemierzenie n.

 czas. przemierzyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błąkać się, tułać się, przewędrowywać, włóczyć się

Wiktionary


przemierznąć

[czy­taj: prze­mier-znąć] daw­niej: ob­mierz­nąć, zbrzyd­nąć


SJP.pl


przemierzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mie­rzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­mie­rzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wzdłuż i wszerz sto­li­cę Eu­fo­nii prze­mie­rzy­łem, do każ­de­go kio­sku za­glą­da­jąc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛʒɨt͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ežyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemierzanie n., przemierzenie n.

 czas. przemierzać ndk.

Wiktionary


przemierzły

nie­przy­jem­ny


SJP.pl


przemierżlowate

o ce­chach prze­mierż­lo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Prze­mierż­lo­wa­te ("Ola­ca­ce­ae") – ro­dzi­na w sze­ro­kim uję­ciu sy­ste­ma­tycz­nym obej­mu­je bli­sko 30 ro­dza­jów ro­ślin tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych. Po­wią­za­nia fi­lo­ge­ne­tycz­ne, a tym samym i układ sy­ste­ma­tycz­ny w obrę­bie tej ro­dzi­ny jest bar­dzo nie­jas­ny i jest przed­mio­tem badań i dy­sku­sji. W sy­ste­mie APG III z 2009 ro­dzi­na jest sze­ro­ko uj­mo­wa­na. Na­le­żą tu głów­nie drze­wa i krze­wy, niek­tó­re z nich są pół­pa­so­ży­ta­mi ko­rze­nio­wy­mi.

Wikipedia


przemierżlowaty

o ce­chach prze­mierż­lo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przemieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemieszać, mieszać

 rzecz. mieszanie n.

Wiktionary


przemieszczalny

da­ją­cy się prze­mie­ścić; re­lo­ko­wal­ny


SJP.pl


przemieszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mie­szczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mʲjɛʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšẽmʹi ̯eščãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemieszczać

Wiktionary


przemieszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) zmie­niać po­ło­że­nie ja­kie­goś przed­mio­tu

cza­sow­nik zwrot­ny prze­mie­szczać się

 (2.1) zmie­niać swoje po­ło­że­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woj­ska wroga prze­mie­ści­ły się na pół­noc by omi­nąć je­zio­ro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛʃt͡ʃat͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯eščać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemieszczanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesuwać, przenosić

Wiktionary


przemieszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mie­ścić.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­mie­szcze­nie (fi­zy­ka)
  • prze­mie­szcze­nie (me­cha­ni­ka)
  • prze­mie­szcze­nie (psy­cho­lo­gia)
  • prze­mie­szcze­nie (woj­sko)
  • trans­la­cja (ma­te­ma­ty­ka)
  • prze­su­nię­cie bi­to­we

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przemieścić

Wiktionary


przemieszywać

rzad­ko: mie­sza­jąc, prze­ra­biać


SJP.pl


przemieścić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mie­szczać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­mie­szczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pšẽmʹi ̯ėśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemieszczenie n.

Wiktionary


przemigrować

w in­for­ma­ty­ce: prze­nieść dane, ser­wer; zmi­gro­wać


SJP.pl


przemijający

trwa­ją­cy do pew­ne­go czasu, krót­kotr­wa­ły, nietr­wa­ły, chwi­lo­wy; do­ryw­czy, prze­lot­ny, prze­mi­jal­ny, efe­me­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy

 (1.1) taki, który nie trwa długo, za­ni­ka po pew­nym cza­sie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwilowy, efemeryczny, krótkotrwały, nietrwały, przejściowy, tymczasowy, ulotny, ustępujący

Wiktionary


przemijalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­mi­jal­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­mi­jal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemijanie n., przeminięcie n.

 czas. przemijać ndk., przeminąć dk.

 przym. przemijalny

Wiktionary


przemijalny

nietr­wa­ły, prze­mi­ja­ją­cy; prze­lot­ny


SJP.pl


przemijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stop­nio­we za­ni­ka­nie, prze­cho­dze­nie w nie­ist­nie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na na­grob­ku wy­ry­ty był jakiś tekst o prze­mi­ja­niu i śmier­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeminięcie n., przemijalność ż.

 czas. przemijać ndk., przeminąć dk.

 przym. przemijalny

Wiktionary


przemijać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­mi­nąć)

 (1.1) koń­czyć się bez­po­wrot­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świat zaś prze­mi­ja, a z nim jego po­żąd­li­wość; kto zaś wy­peł­nia wolę Bożą, ten trwa na wieki.

 (1.1) Po­cząt­ko­we ob­ja­wy stward­nie­nia roz­sia­ne­go są zaz­wy­czaj prze­mi­ja­ją­ce, ła­god­ne i sa­mo­o­gra­ni­cza­ją­ce się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeminąć, omijać

 rzecz. przemijalność ż., przemijanie n.

 przym. przemijalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kończyć się, mijać, niknąć, odchodzić, przechodzić, upływać, ustępować, wygasać

Wiktionary


przemiksować

1. prze­mie­szać mik­se­rem skład­ni­ki ja­kiejś po­tra­wy; zmik­so­wać;
2. zmik­so­wać za bar­dzo


SJP.pl


przemilczać

1. nie ujaw­niać praw­dy
2. igno­ro­wać coś
3. nie odzy­wać się


SJP.pl


przemilczenie

1. nie ujaw­nić praw­dy
2. zi­gno­ro­wać coś
3. nie odez­wać się


SJP.pl

Prze­mil­cze­nie – jedna z in­sty­tu­cji daw­no­ści. Jest jed­nym ze spo­so­bów pier­wot­ne­go na­by­cia włas­no­ści na sku­tek upły­wu czasu i ma na celu lik­wi­da­cję stanu po­le­ga­ją­ce­go na tym, że wła­ści­ciel nie wy­ka­zu­je za­in­te­re­so­wa­nia swoją rze­czą. Przy­czy­na owego „nie­za­in­te­re­so­wa­nia” nie jest istot­na. Wy­star­czy okre­ślo­ny przez usta­wo­daw­cę upływ czasu.

Wikipedia


przemilczeć

1. nie ujaw­nić praw­dy
2. zi­gno­ro­wać coś
3. nie odez­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mil­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­mil­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rze­czy­wi­ście, prze­mil­cza­łem część in­for­ma­cji, ale, niech pan sobie przy­pom­ni, su­ge­ro­wa­łem, by za­czął pan po­szu­ki­wa­nia w war­szaw­skim WDM-ie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmʲilt͡ʃɛt͡ɕ, AS: pšẽmʹilčeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domilczenie n., milczek mos., milczenie n., milkliwość ż., milknięcie n., namilczenie n., pomilczenie n., pomilknięcie n., przemilczenie n., przymilknąć n., umilknięcie n., zamilczenie n., zamilknięcie n., zmilczenie n., zmilknięcie n.

 czas. domilczeć dk., milczeć ndk., milknąć ndk., namilczeć dk., pomilczeć dk., pomilknąć dk., przymilknąć dk., umilknąć dk., zamilczeć dk., zamilknąć dk., zmilczeć dk., zmilknąć dk.

 przym. milczący, milczkowaty, milkliwy

 przysł. milczkiem

Wiktionary


przemilić

prze­mi­lić się - daw­niej: przy­mi­lić się


SJP.pl


przeminąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mi­jać)

 (1.1) prze­stać trwać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemijanie n., przeminięcie n., przemijalność ż.

 czas. przemijać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skończyć się

Wiktionary


przemiękać

tyle co: prze­ma­kać


SJP.pl


przemięknięty

rzad­ko: taki, który prze­mię­knął (prze­mókł); prze­mię­kły


SJP.pl


przemięknąć

tyle co: prze­mo­knąć


SJP.pl


przemiękły

taki, który prze­miękł (prze­mókł); prze­mię­knię­ty


SJP.pl


przemiły

niez­wy­kle uprzej­my


SJP.pl


przemknięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przem­knąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃mʲcˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšẽmʹḱńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemknąć

 rzecz. przemykanie n.

Wiktionary


przemknąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­my­kać)

 (1.1) zob. prze­my­kać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) daw. uchy­lić, odem­knąć, ot­wo­rzyć w nie­wiel­kim stop­niu

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przem­knąć się (ndk. prze­my­kać się)

 (3.1) zob. prze­my­kać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przem­knę­ły je­mio­łusz­ki stad­kiem bar­wi­stym z drze­wa na drze­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽmknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemykanie n., przemknięcie n.

Wiktionary


przemkowianin

miesz­ka­niec Przem­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Przem­ko­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mkɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: pšẽmkovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemków m.

:: fż. przemkowianka

 przym. przemkowski

Wiktionary


przemkowianka

miesz­kan­ka Przem­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Przem­ko­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mkɔˈvʲjãnka, AS: pšẽmkovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemków m.

:: fm. przemkowianin

 przym. przemkowski

Wiktionary


przemkowie

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl


przemkowski

przy­miot­nik od: Przem­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Przem­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Próby dzie­ci i mło­dzie­ży prze­nie­sio­ne zo­sta­ły do jed­nej z przem­kow­skich szkół.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃mˈkɔfsʲci, AS: pšẽmkofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemków, przemkowianin, przemkowianka

Wiktionary


przemkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przem­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


przemków

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, na Dol­nym Ślą­sku;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lm. od: Prze­mek

Wiktionary

}|-

Przem­ków ( Pri­mis­law, Prim­ke­nau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Przem­ków. Po­ło­żo­ne jest na pół­noc­nym krań­cu Borów Dol­no­ślą­skich, przy dro­dze kra­jo­wej nr 12.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. mia­sto li­czy­ło 5608 miesz­kań­ców (531. miej­sce w kraju). Po­wierzch­nia wy­no­si­ła 6,17 km² (702. miej­sce w kraju), na­to­miast gę­stość za­lud­nie­nia 908,9 osób/1 km² (25. miej­sce w wo­je­wództ­wie).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mkuf, AS: pšẽmkuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemkowianin, przemkowianka

 przym. przemkowski

Wiktionary


przemleć

mie­ląc, roz­drob­nić; prze­mie­lić


SJP.pl


przemoc

wpły­wa­nie na my­śle­nie (prze­moc psy­chicz­na), za­cho­wa­nie lub stan fi­zycz­ny (prze­moc fi­zycz­na) innej osoby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­sto­so­wa­nie prze­wa­gi siły wobec kogoś, aby zmu­sić go do po­słu­szeń­stwa

Wiktionary

Prze­moc – wy­wie­ra­nie wpły­wu na pro­ces my­ślo­wy, za­cho­wa­nie lub stan fi­zycz­ny osoby po­mi­mo braku przyz­wo­le­nia tej osoby na taki wpływ w celu uzy­ska­nia ja­kie­goś istot­ne­go za­so­bu. W odróż­nie­niu od agre­sji ce­chu­je się in­ten­cjo­nal­no­ścią, ra­cjo­nal­no­ścią i jest dzia­ła­niem prze­my­śla­nym, a czę­sto także gru­po­wym. Sto­so­wa­na jest za­rów­no przez ludzi, jak i inne zwie­rzę­ta spo­łecz­ne o dużym mózgu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Star­si ucz­nio­wie czę­sto sto­su­ją prze­moc wobec młod­szych ko­le­gów.

 (1.1) Flynn prze­a­na­li­zo­wał wy­ni­ki wielu badań i do­szedł do wnio­sku, że czę­stość sto­so­wa­nia prze­mo­cy wobec part­ne­ra jest u obu płci zbli­żo­na, choć róż­nią się wzor­ce tych za­cho­wań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɔt͡s, AS: pšẽmoc

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przemocą

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalność, gwałt, siła, daw. wiolencja

Wiktionary


przemocny

daw­niej: bar­dzo mocny, nadz­wy­czaj silny


SJP.pl


przemocowiec

osoba sto­su­ją­ca prze­moc wobec swo­je­go part­ne­ra ży­cio­we­go lub człon­ka ro­dzi­ny


SJP.pl


przemocowość

→ prze­mo­co­wy


SJP.pl

Patrz:

przemocowy

przemocowy

→ prze­moc


SJP.pl

Patrz:

przemoc

przemocą

wpły­wa­nie na my­śle­nie (prze­moc psy­chicz­na), za­cho­wa­nie lub stan fi­zycz­ny (prze­moc fi­zycz­na) innej osoby


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) sto­su­jąc prze­moc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żoł­nie­rze prze­mo­cą za­bra­li chło­pu je­dy­ną krowę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemoc ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalnie

Wiktionary


przemodlić

1. prze­my­śleć coś w mod­lit­wie;
2. daw­niej: spę­dzić pe­wien czas na mod­lit­wie


SJP.pl


przemoknąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ma­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ma­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Spóź­ni­łeś się pół go­dzi­ny. Zu­peł­nie prze­mo­kłam – rze­kła Alina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɔknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽmoknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemakalny

Wiktionary


przemotywować

zbyt­nio zmo­ty­wo­wać, prze­sa­dzić z mo­ty­wo­wa­niem


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­mo­ty­wo­wy­wać)

 (1.1) rzad. psych. zmo­ty­wo­wać kogoś tak, że ma on chęć pod­ję­cia się za­da­nia ponad jego moż­li­wo­ści lub uza­leż­nia od jego speł­nie­nia sa­mo­o­ce­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ble­mów z mo­ty­wa­cją z oczy­wi­stych po­wo­dów nie mamy. Ra­czej trze­ba uwa­żać, by nie prze­mo­ty­wo­wać dru­ży­ny – po­wie­dział tre­ner Polek Woj­ciech Ba­siuk.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemotywowywać ndk., motyw mrz.

 rzecz. motyw mrz., przemotywowanie n., motywacja ż.

 przym. motywacyjny

Wiktionary


przemowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oko­licz­no­ścio­wa, uro­czy­sta wy­po­wiedź przed zgro­ma­dze­niem

 (1.2) pot. zbyt długa wy­po­wiedź

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy do­łą­czysz, usły­szysz prze­mo­wę o tym, jak to je­ste­śmy praw­dzi­wy­mi obroń­ca­mi Im­pe­rium, istną linią fron­tu, osta­tecz­ną gra­ni­cą, na któ­rej du­ra­stal spo­ty­ka się z próż­nią, a to oz­na­cza, że je­ste­śmy straż­ni­ka­mi dum­nej spu­ściz­ny ple ple plee ple ple.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mowa ż., przemówienie n.

 czas. mółwić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemówienie

 (1.2) kazanie

Wiktionary


przemożnie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. w znacz­ny spo­sób

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemożny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bardzo, intensywnie, mocno, silnie, wielce, wyraźnie, znacznie

Wiktionary


przemożniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­moż­nie


SJP.pl


przemożniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­moż­ny


SJP.pl


przemożność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. siła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɔʒnɔɕt͡ɕ, AS: pšẽmožność

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemóc

 przym. przemożny

Wiktionary


przemożny

de­cy­du­ją­cy, wiel­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. bar­dzo in­ten­syw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przemożnie

 rzecz. przemożność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) decydujący, silny, wielki

Wiktionary


przemrugać

przem­ru­gać się - daw­niej: po­ro­zu­mieć się za po­mo­cą mru­gnię­cia


SJP.pl


przemsza

1. do­pływ gór­nej Wisły;
2. stru­mień na Wzgó­rzach War­szew­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wej Pol­sce, lewy do­pływ gór­nej Wisły;

 (1.2) geogr. stru­mień na Wzgó­rzach War­szew­skich, do­pływ Sied­licz­ki;

Wiktionary

Przem­sza (niem. "Przem­sa"; "Prem­se") – rzeka w wo­je­wództ­wie ślą­skim i ma­ło­pol­skim w Pol­sce, lewy do­pływ gór­nej Wisły. Pły­nie przez Wy­ży­nę Ślą­ską i Kot­li­nę Oś­wię­cim­ską.

Pow­sta­je – we­dług tra­dy­cyj­nej ter­mi­no­lo­gii – z po­łą­cze­nia Czar­nej Przem­szy i Bia­łej Przem­szy. Dłu­gość rzeki w tra­dy­cyj­nej kla­sy­fi­ka­cji wy­no­si 23,8 km – a we­dług nowej, czyli od źró­deł Czar­nej Przem­szy, wy­no­si 88 km, ucho­dzi do Wisły w Oś­wię­ci­miu. Po­wierzch­nia do­rze­cza wy­no­si 2 121 km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U uj­ścia Przem­szy, na Wiśle, roz­po­czy­na się że­glow­na część Drogi Wod­nej Gór­nej Wisły.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemszański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Przymszo

Wiktionary


przemszański

przy­miot­nik od: Przem­sza (rzeka)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przem­szą, do­ty­czą­cy Przem­szy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemsza ż.

Wiktionary


przemusztrowywać

od­by­wać z kimś musz­trę, ćwi­czyć w musz­trze


SJP.pl


przemuś

zdrob­nie­nie od: Prze­my­sław (imię mę­skie); Prze­mek


SJP.pl


przemycać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­my­cić)

 (1.1) nie­le­gal­nie prze­wo­zić (daw. wy­wo­zić) przez gra­ni­cę pań­stwa to­wa­ry (w tym za­ka­za­ne), de­wi­zy bez pod­da­nia ich kon­tro­li i oc­le­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemyt m.

 czas. przemycić dk.

 przysł. przemytniczo

 przym. przemytniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmuglować

Wiktionary


przemycik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­myt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie prze­myt, lecz tylko mały prze­my­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyt m., przemytnictwo n.

 przysł. przemytniczo

 przym. przemytniczy

Wiktionary


przemycić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­my­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­my­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨt͡ɕit͡ɕ, AS: pšẽmyćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemyt m.

 czas. przemycać

 przysł. przemytniczo

 przym. przemytniczy

Wiktionary


przemyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Grze­gorz Prze­myk – pol­ski poeta
  • Re­na­ta Prze­myk – pol­ska pio­sen­kar­ka

Wikipedia


przemykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­my­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemknięcie n., mknięcie n.

 czas. przemykać ndk., przemknąć dk., mknąć ndk.

Wiktionary


przemyków

naz­wi­sko


SJP.pl

Prze­my­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ko­szy­ce.

Wieś w la­tach 1869–1931 na­le­ża­ła do gminy Fi­li­po­wi­ce, na­stęp­nie do chwi­li obec­nej do gminy Ko­szy­ce. W la­tach 1954–1972 była sie­dzi­bą Gro­madz­kiej Rady Na­ro­do­wej Prze­my­ków. W la­tach 1975–1998 ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


przemyski

→ Prze­myśl


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Prze­my­śla, zwią­za­ny z Prze­my­ślem

Wiktionary

Patrz:

Przemyśl

Przykłady

 (1.1) W her­bie prze­my­skim wid­nie­je niedź­wiedź i krzyż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨsʲci, AS: pšẽmysʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemyskie n., Przemyśl mrz., przemyślanin mos., przemyślanka ż.

Wiktionary


przemyskie

→ Prze­myśl


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion prze­my­ski

Wiktionary

Patrz:

Przemyśl

Przykłady

 (1.1) W Prze­my­skiem nie za­no­to­wa­no opa­dów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemyśl mrz., przemyślanin mos., przemyślanka ż.

 przym. przemyski

Wiktionary


przemysł

imię ksią­żąt pol­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dział go­spo­dar­ki, obej­mu­ją­cy pro­duk­cję dóbr na dużą skalę;

 (1.2) daw. po­my­sło­wość, spryt

Wiktionary

Prze­mysł – dział pro­duk­cji ma­te­rial­nej i go­spo­dar­ki, obej­mu­ją­cy wy­do­by­wa­nie za­so­bów przy­ro­dy, przet­wa­rza­nie su­row­ców i pół­pro­duk­tów oraz do­sto­so­wy­wa­nie ich do po­trzeb ludzi po­przez wyt­wa­rza­nie go­to­wych wy­ro­bów. Pro­duk­cja prze­my­sło­wa od­by­wa się na dużą skalę, prze­de wszyst­kim w spo­sób se­ryj­ny, z wy­ko­rzy­sta­niem ma­szyn i na za­sa­dzie po­dzia­łu pracy, zaz­wy­czaj w du­żych za­kła­dach pro­duk­cyj­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wę­gla­ny są dość roz­po­wszech­nio­ne w przy­ro­dzie, od­gry­wa­ją rów­nież dużą rolę w go­spo­dar­ce, np. w prze­my­śle che­micz­nym czy w bu­dow­nict­wie.

 (1.1) Za­trud­nie­nie w prze­my­śle spa­dło w ostat­niej de­ka­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɨsw̥, AS: pšẽmysu̯̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemysłowiec m., odprzemysłowienie n., uprzemysłowienie n.

 przym. przemysłowy, wewnątrzprzemysłowy

 przysł. przemysłowo

Wiktionary


przemysław

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Prze­my­sła­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­my­sław – imię mę­skie
  • Prze­my­sław – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Krze­szy­ce
  • Prze­my­sław – wieś w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Ste­gna
  • Prze­my­sław – wieś w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ło­be­skim, w gmi­nie Resko
  • Prze­my­sław – nie­czyn­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Prze­my­sła­wiu, w po­wie­cie ło­be­skim, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ulu­bio­nym ko­lo­rem Prze­my­sła­wa był chyba zie­lo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨswaf, AS: pšẽmysu̯af

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemysławów m., Przemysławowa ż., Przemysławówna ż., Przemysławostwo lm m., Przemka ż., Przema ż., przemysławka ż.

:: zdrobn. Przemek m., Przemuś m., Przemcio m.

:: zgrub. Przemo m.

:: fż. Przemysława ż.

Wiktionary


przemysława

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Prze­my­sław

Wiktionary

Prze­my­sła­wa – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Prze­my­sław – formy sta­ro­pol­skie­go imie­nia Prze­mysł, ut­wo­rzo­nej, kiedy świa­do­mość jego po­cho­dze­nia za­tar­ła się i błęd­nie zo­sta­ło ono uz­na­ne za imię koń­czą­ce się czło­nem "-sław" (za­miast "-mysł"). W źró­dłach poś­wiad­czo­ne w XII wieku (1155–1156).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨˈswava, AS: pšẽmysu̯ava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemysław mos.

Wiktionary


przemysławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Prze­my­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


przemysławostwo

Prze­my­sław z żoną; Prze­my­sła­wo­wie


SJP.pl


przemysławowie

imię mę­skie


SJP.pl


przemysławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Prze­my­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


przemysłowiec

wła­ści­ciel za­kła­du prze­my­sło­we­go; fa­bry­kant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wła­ści­ciel za­kła­du prze­my­sło­we­go

 (1.2) daw. środ. polit. wię­zień aresz­to­wa­ny przy ulicy Prze­my­sło­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do no­we­go mia­sta ścią­ga­li prze­my­słow­cy i kupcy, urzęd­ni­cy, le­ka­rze, lu­dzie wyksz­tał­ce­ni albo tylko obrot­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemysł m.

 przym. przemysłowy, wewnątrzprzemysłowy

 przysł. przemysłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fabrykant

Wiktionary


przemysłowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­my­sło­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Takie sery wy­wo­łu­ją mniej ostrą re­ak­cję niż sery pro­du­ko­wa­ne prze­my­sło­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemysł m., przemysłowiec m.

 przym. przemysłowy, wewnątrzprzemysłowy

Wiktionary


przemysłowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy prze­my­słu, bę­dą­cy efek­tem prze­my­słu, sto­so­wa­ny w prze­my­śle

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łódź jest mia­stem ty­po­wo prze­my­sło­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ, AS: pšẽmysu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemysł mrz., przemysłowiec mos., odprzemysłowienie n., uprzemysłowienie n., przemysłówka ż.

 czas. uprzemysławiać ndk., uprzemysłowić dk.

 przysł. przemysłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) industrialny, wytwórczy

Wiktionary


przemyt

kon­tra­ban­da;
1. wwóz do ja­kie­goś kraju to­wa­rów bez do­peł­nie­nia obo­wiąz­ków cel­nych, bez opła­ty cła lub wwóz to­wa­rów za­ka­za­nych;
2. to­wa­ry po­cho­dzą­ce z ta­kie­go pro­ce­de­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. krym. pro­ce­der prze­wo­zu przez gra­ni­cę pań­stwa za­ka­za­nych przed­mio­tów lub osób albo prze­wó­zu z po­mi­nię­ciem jego kon­tro­li i opłat;

Wiktionary

Prze­myt (kon­tra­ban­da, pot. "szmu­giel") – prze­stęp­stwo w po­sta­ci skry­te­go tran­spor­to­wa­nia to­wa­rów po­mię­dzy pań­stwa­mi lub ob­sza­ra­mi cel­ny­mi z na­ru­sze­niem obo­wią­zu­ją­cych prze­pi­sów. Prze­myt zwy­kle do­ko­ny­wa­ny jest w celu uni­knię­cia opłat cel­nych, ak­cy­zy, po­dat­ku od to­wa­rów i usług lub in­nych na­leż­no­ści wobec pań­stwa na któ­re­go te­ry­to­rium wwie­zio­no towar. Sto­so­wa­ny jest też w przy­pad­ku wwo­że­nia to­wa­rów, któ­ry­mi obrót może być za­ka­za­ny lub re­gla­men­to­wa­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z ra­por­tu wy­ni­ka, że grupy prze­stęp­cze zaj­mu­ją­ce się do­tych­czas prze­stęp­czo­ścią kry­mi­nal­ną in­te­re­su­ją się teraz prze­my­tem i pro­duk­cją nar­ko­ty­ków, prze­my­tem pa­pie­ro­sów, hand­lem pa­li­wa­mi i wy­łu­dze­nia­mi VAT oraz unij­nych do­ta­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemytnictwo n., przemytnik m., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., wmyt m., wymyt m.

:: zdrobn. przemycik m.

 czas. przemycać ndk., przemycić dk.

 przym. przemytniczy, przemytowy, antyprzemytniczy

 przysł. przemytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmuglowanie, szmuglerka, szmugiel, kontrabanda

Wiktionary


przemytnictwo

dzia­łal­ność po­le­ga­ją­ca na prze­wo­że­niu lub prze­no­sze­niu przez gra­ni­cę pań­stwa to­wa­rów bez pod­da­niu ich kon­tro­li i oc­le­niu; prze­no­sze­nie lub prze­wo­że­nie przez gra­ni­cę pań­stwa to­wa­rów nie­doz­wo­lo­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­ce­der nie­le­gal­ne­go prze­no­sze­nia lub prze­wo­że­nia to­wa­rów przez gra­ni­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy gra­ni­cy od wie­ków kwi­tło prze­myt­nict­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyt mrz., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., przemycik mrz.

 czas. przemycać ndk., przemycić dk.

 przym. przemytniczy

 przysł. przemytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrabanda, przemycanie, przemyt, szmugiel

Wiktionary


przemytniczka

ko­bie­ta nie­le­gal­nie prze­wo­żą­ca przez gra­ni­cę kraju rze­czy lub ludzi; szmu­gler­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta do­ko­nu­ją­ca prze­my­tu, prze­my­ca­ją­ca coś przez gra­ni­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zła­pa­no prze­myt­nicz­kę, która miała przy sobie dwa­dzie­ścia kar­to­nów pa­pie­ro­sów bez ak­cy­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨtʲˈɲit͡ʃka, AS: pšẽmytʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyt m., przemycanie n., przemycenie n., przemytnictwo n.

:: fm. przemytnik m.

 czas. przemycać ndk., przemycić dk.

 przym. przemytniczy

 przysł. przemytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmuglerka, kontrabandzistka

Wiktionary


przemytniczo

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób prze­myt­ni­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyt mrz., przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., przemycik mrz.

 czas. przemycać ndk., przemycić dk.

 przym. przemytniczy

Wiktionary


przemytniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­my­tem, do­ty­czą­cy prze­my­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ce­der prze­myt­ni­czy rozk­wi­tał w przy­gra­nicz­nych wio­skach i mia­stecz­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyt mrz., przemytnictwo n., przemytnik mos., przemytniczka ż., przemycanie n., przemycenie n., przemycik mrz.

 czas. przemycać ndk., przemycić dk.

 przysł. przemytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrabandowy, szmuglerski

Wiktionary


przemytnik

osoba nie­le­gal­nie prze­wo­żą­ca przez gra­ni­cę kraju rze­czy lub ludzi; szmu­gler, kon­tra­ban­dzi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się nie­le­gal­nym prze­wo­zem lub prze­no­sze­niem ludzi lub rze­czy mię­dzy gra­ni­ca­mi państw

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O słyn­nych w całej Pol­sce bia­ło­gardz­kich prze­myt­ni­kach pa­pie­ro­sów znowu jest gło­śno.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik, AS: pšẽmytʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyt m., przemycanie n., przemycenie n., przemytnictwo n.

:: fż. przemytniczka ż.

 czas. przemycać ndk., przemycić dk.

 przym. przemytniczy

 przysł. przemytniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szmugler, kontrabandzista

Wiktionary


przemywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­my­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨˈvãɲɛ, AS: pšẽmyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemywać ndk., przemyć dk.

 rzecz. przemycie n.

Wiktionary


przemywać

cza­sow­nik

 (1.1) zwil­żać, oczy­szczać coś za po­mo­cą płynu (np. środ­ka de­zyn­fe­ku­ją­ce­go, wody); myć z wierz­chu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia ro­bi­ła jej pra­nie, myła po­dło­gę w kuch­ni i pa­sto­wa­ła w po­ko­jach oraz prze­my­wa­ła okna dwa razy do roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɨvat͡ɕ, AS: pšẽmyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemyć dk.

 rzecz. przemywanie n.

Wiktionary


przemyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­my­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­my­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɨt͡ɕ, AS: pšẽmyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemywanie n.

 czas. przemywać

Wiktionary


przemyśl

1. za­sta­no­wić się nad czymś, roz­wa­żyć;
2. my­śleć o czymś in­ten­syw­nie przez jakiś czas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce;

Wiktionary

Prze­myśl ( Pre­mis­lia; ros. Перемышль, "Pie­rie­myszl"; Перемишль, "Pe­re­myszl"; ‏פשעמישל‎) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, po­ło­żo­ne nad Sanem przy uj­ściu Wiaru. Sie­dzi­ba po­wia­tu prze­my­skie­go oraz gminy wiej­skiej Prze­myśl.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W cza­sach Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów w Prze­my­ślu mie­ści­ła się kasa sza­fa­rzy po­dat­ków dla Rusi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃mɨɕl̥, AS: pšẽmyśl̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemyskie n., przemyślanin mos., przemyślanka ż.

 przym. przemyski, podprzemyski

Wiktionary


przemyślanin

miesz­ka­niec Prze­my­śla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Prze­my­śla

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Prze­my­śla, uro­dzo­na w Prze­my­ślu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ma­łan­ce uczest­ni­czy­ła też spora grupa prze­my­ślan na­ro­do­wo­ści pol­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨɕˈlãɲĩn, AS: pšẽmyślãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemyśl mrz., Przemyskie n.

:: fż. przemyślanka ż.

 przym. przemyski

Wiktionary


przemyślanka

miesz­kan­ka Prze­my­śla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Prze­my­śla

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Prze­my­śla, uro­dzo­na w Prze­my­ślu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po dro­dze przy­glą­da­łem się za­byt­ko­wym, wy­bu­do­wa­nym je­szcze przed wojną ka­mie­nicz­kom oraz rzu­ca­łem dy­skret­ne spoj­rze­nia na mi­ja­ne pię­kne prze­my­ślan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɨɕˈlãnka, AS: pšẽmyślãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemyśl mrz., Przemyskie n.

:: fm. przemyślanin mos.

 przym. przemyski

Wiktionary


przemyślany

1. za­sta­no­wić się nad czymś, roz­wa­żyć;
2. my­śleć o czymś in­ten­syw­nie przez jakiś czas


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który pow­stał w wy­ni­ku roz­wa­żań

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od prze­my­ślać oraz prze­my­śleć

Wiktionary

Prze­my­śla­ny (ukr. Перемишляни/"Pe­re­mysz­la­ny") – mia­sto na Ukra­i­nie, nad Gniłą Lipą, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie lwow­skim (do 2020 roku sie­dzi­ba re­jo­nu prze­my­ślań­skie­go), 46 km na po­łud­nio­wy wschód od Lwowa, do 1945 mia­sto po­wia­to­we w wo­je­wództ­wie tar­no­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu prze­my­ślań­skie­go II Rze­czy­po­spo­li­tej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przemyślanie n., przemyślenie n.

 czas. przemyślać ndk., przemyśleć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmyślony, świadomy

Wiktionary


przemyślać

długo nad czymś my­śleć, roz­wa­żać coś, za­sta­na­wiać się; prze­my­śli­wać


SJP.pl


przemyślański

→ Prze­my­śla­ny (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Prze­my­ślan

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przemyślany nmos.

Wiktionary


przemyślenie

1. za­sta­no­wie­nie się nad czymś;
2. wnio­sek wy­ni­ka­ją­cy z my­śle­nia nad czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­my­śleć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zmyślać, przemyśleć, przemyśliwać

 przym. przemyślany

Wiktionary


przemyśleniowy

→ prze­my­śle­nie


SJP.pl

Patrz:

przemyślenie

przemyśleć

1. za­sta­no­wić się nad czymś, roz­wa­żyć;
2. my­śleć o czymś in­ten­syw­nie przez jakiś czas


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­my­śli­wać.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­my­śli­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyślenie n., myśliciel mos.

 czas. myśleć

 przym. przemyślany

Wiktionary


przemyślida

czło­nek dy­na­stii cze­skiej, pa­nu­ją­cej od prze­ło­mu VIII i IX wieku do 1306 roku


SJP.pl


przemyślidzi

dy­na­stia cze­ska pa­nu­ją­ca od prze­ło­mu VIII i IX wieku do 1306 roku


SJP.pl

Prze­my­śli­dzi ( Přemyslovci) – cze­ska dy­na­stia wy­wo­dzo­na od le­gen­dar­ne­go Prze­my­sła, męża Li­bu­szy. Hi­sto­rycz­nie pa­no­wa­ła w Księ­stwie i Kró­le­stwie Czech od Bo­rzy­wo­ja, który ok. roku 871 przy­jął chrzest. Głów­na linia wy­ga­sła w 1306 roku wraz ze śmier­cią Wac­ła­wa III. Bocz­na linia za­po­cząt­ko­wa­na przez Mi­ko­ła­ja I (nie­ślub­ny syn Prze­my­sła Ot­to­ka­ra II) pa­no­wa­ła w księ­stwach ślą­skich (opaw­skim, kar­niow­skim i ra­ci­bor­skim) mię­dzy 1269 a 1521.

Wikipedia


przemyśliwać

długo nad czymś my­śleć, roz­wa­żać coś, za­sta­na­wiać się; prze­my­ślać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­my­śleć)

 (1.1) my­śleć długo nad czym

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­my­śleć)

 (2.1) my­śleć in­ten­syw­nie przez dość długi czas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemyślenie n., przemyśliwanie n., przemyślność ż.

 przym. przemyślny

 przysł. przemyślnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmyślać, rozważać, zastanawiać się

 (2.1) dumać, medytować

Wiktionary


przemyślnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­myśl­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemyśliwać

 rzecz. przemyślność ż.

Wiktionary


przemyślniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­myśl­nie


SJP.pl


przemyślniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­myśl­ny


SJP.pl


przemyślność

po­my­sło­wość, spryt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. cecha tego, co prze­myśl­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­myśl­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemyślny

 przysł. przemyślnie

 czas. przemyśliwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zmyślność, pomysłowość

Wiktionary


przemyślny

1. ma­ją­cy wiele spry­tu, po­my­sło­wy;
2. bę­dą­cy efek­tem czy­jejś prze­myśl­no­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. odz­na­cza­ją­cy się po­my­sło­wo­ścią, spry­tem czy in­te­li­gen­cją w pro­ce­sie my­ślo­wym i twór­czym

 (1.2) książk. świad­czą­cy o tym, że twór­ca jest prze­myśl­ny (1.1); bar­dzo ory­gi­nal­ny, po­my­sło­wy, wy­szu­ka­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło się skom­pli­ko­wa­ło, stało się bar­dziej spryt­ne i prze­myśl­ne — a kto chce sta­wić mu czoło, musi uz­bro­ić się w równą prze­ni­kli­wość.

 (1.2) Be­he­mot po­żarł­szy trze­cią man­da­ryn­kę wsu­nął łapę w prze­myśl­ną kon­struk­cję wznie­sio­ną z ta­bli­czek cze­ko­la­dy, wy­cią­gnął jedną ta­blicz­kę ze spodu, wsku­tek czego, oczy­wi­ście, wszyst­ko ru­nę­ło, po czym poł­knął cze­ko­la­dę wraz ze złotą cyn­fo­lią.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przemyśliwać

 rzecz. przemyślność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pomysłowy

Wiktionary


przemóc

1. dać sobie z czymś radę, przez­wy­cię­żyć stan, unie­moż­li­wia­ją­cy dzia­ła­nie;
2. o sta­nach, uczu­ciach itp.: wziąć górę, za­pa­no­wać nad kimś, wpły­nąć na coś, np. "Cie­ka­wość prze­mo­gła w nim obawę i zaj­rzał do wnę­trza."


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przez­wy­cię­żyć trud­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemożność ż.

Wiktionary


przemówienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ofi­cjal­na wy­po­wiedź skie­ro­wa­na do ja­kie­goś gre­mium

 (1.2) po­wie­dze­nie cze­goś po dłuż­szym cza­sie mil­cze­nia

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­mó­wić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­o­se­velt utra­cił wła­dzę w no­gach, ale dzię­ki re­ha­bi­li­ta­cji był w sta­nie utrzy­mać się na nich przez pe­wien czas (więk­szość prze­mó­wień wy­gła­szał sto­jąc).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšẽmuvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemowa ż., mówienie n., mowa ż., mawianie n.

 czas. mółwić, przemówić dk., przemawiać ndk., mówić ndk., mawiać ndk.

 przym. przemowny, mowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mowa, wystąpienie

 (1.2) odzyskanie głosu

Wiktionary


przemówić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ma­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ma­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmuvʲit͡ɕ, AS: pšẽmuvʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemówienie n.

 czas. przemawiać, mółwić

Wiktionary


przemądrzale

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­mą­drza­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒalɛ, AS: pšẽmõnḍžale

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemądrzały

 rzecz. mądrostka ż., przemądrzałość, przemądrzalec

Wiktionary


przemądrzalec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek prze­mą­drza­ły

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przemądrzale

 przym. przemądrzały

Wiktionary


przemądrzałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­mą­drza­łe; cecha tych, któ­rzy są prze­mą­drza­łi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przemądrzały

 przysł. przemądrzale

 rzecz. mądrostka ż.

Wiktionary


przemądrzały

rzad­ko: stać się osobą ma­ją­cą wy­gó­ro­wa­ne mnie­ma­nie o swo­jej wie­dzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. taki, który ma prze­sad­nie wy­so­kie mnie­ma­nie o po­sia­da­nej przez sie­bie wie­dzy

 (1.2) pot. świad­czą­cy o czy­imś prze­sad­nie wy­so­kim mnie­ma­niu o sobie, bę­dą­cy wy­ni­kiem wy­mą­drza­nia się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lubię ko­bie­ty mądre, lecz nie zno­szę prze­mą­drza­łych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒawɨ, AS: pšẽmõnḍžau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemądrzałość ż., przemądrzalec m., mądrostka ż.

 przysł. przemądrzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. bubkowaty, dęty, mądraliński, nadęty; neutralnie bufoński, dumny, zarozumiały; książk. megalomański, napuszony, pyszałkowaty, pyszny, wyniosły, zadufany; iron. ważny; przest. dufny

Wiktionary


przemądrzeć

rzad­ko: stać się osobą ma­ją­cą wy­gó­ro­wa­ne mnie­ma­nie o swo­jej wie­dzy


SJP.pl


przemęcianin

miesz­ka­niec Prze­mę­tu


SJP.pl


przemęcianka

miesz­kan­ka Prze­mę­tu


SJP.pl


przemęcki

przy­miot­nik od: Prze­męt, wieś gmin­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim


SJP.pl

Prze­męc­ki – pol­ski herb szla­chec­ki znany z je­dy­ne­go wi­ze­run­ku pie­częt­ne­go.

Wikipedia


przemęczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­mę­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­mę­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈmɛ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšẽmẽṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zmęczony

 czas. zamęczać, zamęczyć

 ims. zmęczony

Wiktionary


przemęt

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Prze­męt – wieś (ok. 1311–1797 mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim. Jest sie­dzi­bą gminy Prze­męt. Miej­sco­wość leży na tra­sie Szla­ku Cy­ster­skie­go, nad je­zio­ra­mi: Prze­męc­kim Dużym i Małym oraz Po­łud­nio­wym Ka­na­łem Obry.

Wikipedia


przen.

skrót od: prze­no­śny, prze­no­śnie (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


przenajchwalebniejszy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: chwa­leb­ny


SJP.pl


przenajczystszy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: czy­sty


SJP.pl


przenajdroższy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: drogi


SJP.pl


przenajrozmaitszy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: roz­ma­i­ty


SJP.pl


przenajsłodszy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: słod­ki


SJP.pl


przenajwyższy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: wy­so­ki (prze­sta­rza­ła, za­cho­wa­na w ter­mi­no­lo­gii re­li­gij­nej)


SJP.pl


przenajłaskawszy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: ła­ska­wy (prze­sta­rza­ła, za­cho­wa­na w ter­mi­no­lo­gii re­li­gij­nej)


SJP.pl


przenajświętszy

wzmoc­nio­na forma stop­nia naj­wyż­sze­go od: świę­ty (prze­sta­rza­ła, za­cho­wa­na w ter­mi­no­lo­gii re­li­gij­nej)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. naj­bar­dziej świę­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Witam cię witam, prze­najś­więt­sze ciało! / Któ­reś na krzy­żu sro­mot­nie wi­sia­ło.

 (1.1) Bądź poz­dro­wio­na prze­najś­więt­sza Maryo, Matko Boska; Kró­lo­wo nie­bie­ska, Pani świa­ta, bło­go­sła­wio­na mię­dzy nie­wia­sta­mi.

Wiktionary


przenaradawiać

daw­niej: na­rzu­cać cechy in­ne­go na­ro­du; wy­na­ra­da­wiać


SJP.pl


przenaturzać

daw­niej: zmie­niać czy­jąś na­tu­rę; prze­i­sta­czać, od­mie­niać, prze­o­bra­żać


SJP.pl


przenerwiony

taki, który się prze­ner­wił


SJP.pl


przenerwić

rzad­ko: prze­ner­wić się - stać się nad­mier­nie ner­wo­wym; prze­wraż­li­wić się


SJP.pl


przeniela

prze­nie­la dwu­pla­ma - ga­tu­nek ważki


SJP.pl


przeniesienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­nieść.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sy­gnał prze­sy­ła­ny mię­dzy jed­nost­ka­mi od­po­wia­da­ją­cy­mi za ko­lej­ne cyfry jed­nej licz­by. Na przy­kład dzie­sięt­na de­ka­da jed­no­stek otrzy­mu­jąc 10. im­puls ze­ru­je się i wy­sy­ła prze­nie­sie­nie do de­ka­dy dzie­sią­te...
  • Prze­nie­sie­nie w psy­cho­lo­gii
  • Prze­rzut­nia w po­ez­ji

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. nosze nmos., przenoszenie n., noszowy mos.

 przym. noszowy

Wiktionary


przeniesieniowy

→ prze­nie­sie­nie


SJP.pl

Patrz:

przeniesienie

przeniewierca

daw­niej: osoba, która do­pu­ści­ła się zdra­dy, za­wio­dła czy­jeś za­u­fa­nie; re­ne­gat, zdraj­ca, sprze­nie­wier­ca


SJP.pl


przeniewierczy

→ prze­nie­wier­ca


SJP.pl

Patrz:

przeniewierca

przeniewierzać

prze­nie­wie­rzać się - daw­niej: nie do­cho­wy­wać wier­no­ści; zdra­dzać, sprze­nie­wie­rzać się


SJP.pl


przenieść

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­no­sić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­no­sić.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­nieść się (ndk. prze­no­sić się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­no­sić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] po wy­pę­dze­niu na­jeźdź­ców ro­do­wi­ci fa­ra­o­no­wie XVIII dy­na­stii prze­nie­śli sto­li­cę do Teb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: pšẽńėść

Wiktionary

Powiązane:

 czas. nieść, przenosić

 rzecz. przenoszenie n., nosze nmos., noszowy mos., nosiciel mos.

 przym. przenośny, noszowy

Wiktionary


przenigdy

za­i­mek przy­słow­ny prze­czą­cy

 (1.1) ab­so­lut­nie nigdy, zu­peł­nie nigdy, wcale

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­nig­dy tego nie zro­bię, abym miał przed nimi ucie­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. nigdy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wcale

Wiktionary


przenik

w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: na­kła­da­nie się sy­gna­łów mię­dzy to­ra­mi trans­mi­sji; prze­słuch, in­ter­fe­ren­cja


SJP.pl


przenikalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ni­kal­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­ni­kal­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­ni­kal­ność elek­trycz­na
  • względ­na prze­ni­kal­ność elek­trycz­na
  • prze­ni­kal­ność ma­gne­tycz­na

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przenikalny

Wiktionary


przenikalny

1. da­ją­cy się prze­ni­knąć;
2. ma­ją­cy zdol­ność prze­ni­ka­nia


SJP.pl


przenikanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ni­kać.

Wiktionary

Prze­ni­ka­nie (ang. "in­fil­tra­tion") – forma ma­ne­wru tak­tycz­ne­go (na­tar­cia), w któ­rym woj­ska wcho­dzą ma­ły­mi zgru­po­wa­nia­mi w ugru­po­wa­nie obron­ne prze­ciw­ni­ka.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przeniknięcie n.

 czas. przenikać, przeniknąć

Wiktionary


przenikać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ni­knąć)

 (1.1) prze­cho­dzić przez pewną ba­rie­rę lub roz­prze­strze­niać się w czym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ni­kać się (dk. prze­ni­knąć się)

 (2.1) wpły­wać wza­jem­nie na sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przenikanie n.

 przysł. przenikliwie

 przym. przenikliwy

Wiktionary


przenikliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ni­kli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­po­wia­da­jąc ten ostat­ni wyraz, zro­bił pauzę i spoj­rzał na Irka prze­ni­kli­wie, jakby chciał spraw­dzić, jakie wy­wo­łał wra­że­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivʲjɛ, AS: pšẽńiklʹivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przenikliwość ż.

 przym. przenikliwy

 czas. przenikać, przeniknąć

Wiktionary


przenikliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­ni­kli­wie


SJP.pl


przenikliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ni­kli­we; cecha tych, któ­rzy są prze­ni­kli­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przenikliwy

 przysł. przenikliwie

Wiktionary


przenikliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­ni­kli­wy


SJP.pl


przenikliwy

przy­miot­nik

 (1.1) in­ten­syw­nie od­czu­wa­ny, ude­rza­ją­cy swoją mocą, in­ten­syw­no­ścią

 (1.2) wni­kli­wy, wy­o­strzo­ny

 (1.3) o czło­wie­ku taki, który po­tra­fi traf­nie uj­mo­wać zja­wi­ska, ma­ją­cy dobry zmysł ob­ser­wa­cji, wni­kli­wość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rozbrz­miał prze­ni­kli­wy dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy krzyk raj­skie­go ptaka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ, AS: pšẽńiklʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przenikliwość ż.

 przysł. przenikliwie

 czas. przenikać, przeniknąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostry

 (1.3) wnikliwy, bystry

Wiktionary


przeniknioność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ni­knio­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­ni­knio­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przenikniony

Wiktionary


przeniknięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ni­knąć.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przenikanie n.

Wiktionary


przeniknąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ni­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ni­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mość o au­dien­cji prze­ni­knę­ła do prasy dwa dni po wy­jeź­dzie z Włoch dzia­ła­czy afry­kań­skich i od­bi­ła się sze­ro­kim echem w świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈɲiknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšẽńiknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przenikliwy

 przysł. przenikliwie

 rzecz. przenikanie n.

Wiktionary


przenizać

cią­gnąc, prze­su­nąć przez mały otwór; przew­lec


SJP.pl


przenizywać

prze­cią­gać coś przez mały otwór; przew­le­kać


SJP.pl


przenocować

1. udzie­lić noc­le­gu, poz­wo­lić zo­stać na noc;
2. za­trzy­mać się na noc­leg, spę­dzić gdzieś noc


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­no­co­wy­wać, no­co­wać)

 (1.1) uży­czyć komuś miej­sca na noc­leg

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. no­co­wać)

 (2.1) za­trzy­mać się gdzieś na noc­leg

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nocnik mos./mrz., nocka ż., przenocowanie n., noc ż.

 przym. noclegowy

Wiktionary


przenos

1. prze­su­nię­cie wy­pro­sto­wa­nych i ob­cią­żo­nych koń­czyn do po­ło­że­nia okre­ślo­ne­go w ćwi­cze­niu;
2. daw­niej: prze­nie­sie­nie


SJP.pl


przenosiciel

1. ktoś lub coś, co coś prze­no­si, po­wo­du­je prze­do­sta­nie się cze­goś z jed­ne­go miej­sca na inne;
2. osob­nik zdro­wy ma­ją­cy w sobie za­raz­ki cho­ro­by za­kaź­nej dla niego sa­me­go niesz­kod­li­we, lecz za­ka­ża­ją­ce oto­cze­nie; no­si­ciel;
3. pro­dukt ma­ją­cy w sobie za­raz­ki szkod­li­we dla czło­wie­ka


SJP.pl


przenosicielka

→ prze­no­si­ciel


SJP.pl

Patrz:

przenosiciel

przenosiny

Prze­no­si­ny ( Пераносіны, "Pie­ra­no­si­ny"; Переносины, "Pie­rie­no­si­ny") – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ba­ra­no­wic­kim, w siel­so­wie­cie Żam­czuż­ny.

Współ­cze­śnie w skład miej­sco­wo­ści wcho­dzi także dawny za­ścia­nek Ce­giel­nia.

Wikipedia


przenosić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­nieść)

 (1.1) prze­mie­szczać coś nio­sąc

 (1.2) umie­szczać coś lub kogoś w innym miej­scu lub wa­run­kach

 (1.3) ko­pio­wać z jed­ne­go eg­zem­pla­rza, lub no­śni­ka na inny

 (1.4) zmie­niać wyz­na­czo­ną datę

 (1.5) jęz. umie­szczać część wy­ra­zu w ko­lej­nej li­nij­ce

 (1.6) in­form. ko­pio­wać, na­stęp­nie usu­wa­jąc z po­przed­niej lo­ka­li­za­cji

 (1.7) biol. roz­sze­rzać ob­szar wy­stę­po­wa­nia da­ne­go ga­tun­ku, prze­mie­szcza­jąc jego osob­ni­ki

 (1.8) praw. udzie­lać komuś swo­ich praw, jed­no­cze­śnie sa­me­mu je tra­cąc

 (1.9) ekon. lo­ko­wać środ­ki w innym miej­scu

 (1.10) med. w od­nie­sie­niu do ciąży: być w niej dłu­żej niż wy­ni­ka­ło­by z daty po­czę­cia

 (1.11) med. w od­nie­sie­niu do dziec­ka: uro­dzić je póź­niej, niż wy­ni­ka­ło­by z daty po­czę­cia

 (1.12) fiz. w od­nie­sie­niu do od­dzia­ły­wa­nia: być kwan­tem jego pola

 (1.13) fiz. po­sia­dać okre­ślo­ną wła­ści­wość, pod­le­ga­ją­cą pra­wom za­cho­wa­nia

 (1.14) elek­tron. przet­wa­rzać, wzmac­niać, lub odt­wa­rzać dane pasmo czę­stot­li­wo­ści

 (1.15) chem. fiz. elek­tron. tran­spor­to­wać przy udzia­le pew­ne­go no­śni­ka (sub­stan­cji, fali no­śnej, itp.).

 (1.16) w od­nie­sie­niu do uczuć: zmie­niać obiekt uczu­cia

 (1.17) psych. rzu­to­wać nie­uś­wia­do­mio­ne myśli, uczu­cia i wzor­ce za­cho­wa­nia na psy­cho­te­ra­pe­u­tę;

 (1.18) w od­nie­sie­niu do ro­zu­mo­wa­nia, sche­ma­tu za­cho­wa­nia: sto­so­wać w nowym kon­tek­ście

 (1.19) mat. sto­so­wać przy obli­cza­niu ko­lej­nej cyfry war­tość za­pa­mię­ta­ną przy obli­cza­niu cyfry po­przed­niej (np. pod­czas do­da­wa­nia lub odej­mo­wa­nia)

 (1.20) mat. przeksz­tał­cać rów­na­nie lub nie­rów­ność tak, aby okre­ślo­ne wy­ra­że­nie zna­la­zło się po dru­giej stro­nie

 (1.21) ekon. prze­mie­szczać zapis księ­go­wy do innej ko­lum­ny, stro­ny, konta, lub księ­gi

 (1.22) med. o cho­ro­bie: roz­prze­strze­niać

 (1.23) o wzro­ku, spoj­rze­niu: zmie­niać obiekt, na który się pa­trzy

 (1.24) daw. wy­wyż­szać

 (1.25) daw. prze­kra­czać (nadal jest uży­wa­ny w ję­zy­ku praw­ni­czym)

 (1.26) daw. pre­fe­ro­wać

 (1.27) daw. prze­wyż­szać

 (1.28) książk. skła­niać kogoś do wy­o­bra­ża­nia sobie lub przy­po­mi­na­nia in­nych cza­sów lub miejsc

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) wojsk. łow. o po­ci­sku: prze­la­ty­wać dalej niż wyz­na­czo­ny cel

 (2.2) wojsk. łow. o broni lub strzel­cu: strze­lać dalej niż wyz­na­czo­ny cel

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (3.1) rzad. po­no­sić jakiś czas

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­no­sić się (dk. prze­nieść się)

 (4.1) zmie­niać miej­sce po­by­tu

 (4.2) zmie­niać szko­łę, pracę, lub inne miej­sce, do któ­re­go re­gu­lar­nie się uczę­szcza

 (4.3) zo­stać umie­szczo­nym w innym miej­scu lub wa­run­kach

 (4.4) roz­prze­strze­niać się

 (4.5) biol. o ga­tun­ku: zmie­niać ob­szar wy­stę­po­wa­nia

 (4.6) elek­tron. o sy­gna­le lub pa­śmie: być przet­wa­rza­nym, wzmac­nia­nym lub odt­wa­rza­nym

 (4.7) o uczu­ciach: zmie­niać obiekt

 (4.8) w od­nie­sie­niu do ro­zu­mo­wa­nia, sche­ma­tu za­cho­wa­nia: dawać się za­sto­so­wać w innym kon­tek­ście

 (4.9) o wzro­ku, spoj­rze­niu: zmie­niać obiekt, na który jest skie­ro­wa­ne

 (4.10) daw. zmie­niać pana

 (4.11) książk. wy­o­bra­żać sobie lub przy­po­mi­nać inne czasy lub miej­sca

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­no­sić się (dk. brak)

 (5.1) daw. sta­wiać sie­bie wyżej od in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­no­ście tę wazę ostroż­nie, jest kru­cha i cenna.

 (1.2) Prze­no­szę Ma­riu­sza do two­je­go ze­spo­łu, niech nie mar­nu­je doś­wiad­cze­nia przy te­stach.

 (1.3) Teraz bę­dzie­my prze­no­si­li ry­su­nek ze szki­cu na płót­no.

 (1.4) Prze­no­si­my pro­jekt na przysz­ły ty­dzień.

 (1.5) Nie wolno prze­no­sić słów, dzie­ląc sy­la­bę na pół.

 (1.6) Prze­no­szę apli­ka­cję na nowy ser­wer.

 (1.7) To czło­wiek prze­no­sił kró­li­ka do Au­stra­lii.

 (1.8) O ile wiem, dzień przed śmier­cią dzia­dek prze­no­sił prawa do domu na wnucz­ka.

 (1.9) Prze­no­szę oszczęd­no­ści do in­ne­go banku.

 (1.10) Magda prze­no­si­ła ciążę o dwa ty­god­nie.

 (1.11) No­wo­ro­dek prze­no­szo­ny to no­wo­ro­dek uro­dzo­ny po czter­na­stu lub wię­cej dniach po prze­wi­dzia­nym ter­mi­nie.

 (1.12) Foton prze­no­si od­dzia­ły­wa­nie elek­tro­ma­gne­tycz­ne.

 (1.13) Elek­tron prze­no­si ła­du­nek ujem­ny.

 (1.14) Ten wzmac­niacz prze­no­si pasmo 80-12000 Hz.

 (1.15) Cząst­ki ka­ta­li­za­to­ra są prze­no­szo­ne w stru­mie­niu gazu.

 (1.15) Do prze­nie­sie­nia in­for­ma­cji wy­star­czy tylko jedna wstę­ga bocz­na, więc druga wstę­ga i fala nośna mogą zo­stać z sy­gna­łu usu­nię­te (wy­tłu­mio­ne), co spo­wo­du­je, że ca­łość wy­pro­mie­nio­wa­nej mocy prze­no­si sy­gnał (…)

 (1.16) Ile­kroć do­sta­wał kosza, prze­no­sił swą mi­łość na ko­lej­ną dziew­czy­nę.

 (1.17) Szko­ła fre­u­dow­ska za­kła­da, że pa­cjent prze­no­si swoje dzie­cię­ce, ne­ga­tyw­ne doś­wiad­cze­nia i kon­flik­ty na te­ra­pe­u­tę, spra­wia­jąc, iż do­cho­dzi do pow­sta­nia tzw. „fan­taz­ji prze­nie­sie­nio­wej”.

 (1.18) Niek­tó­rzy uwa­ża­ją, że nie na­le­ży prze­no­sić ro­zu­mo­wa­nia o ka­pi­ta­liz­mie w XIX w. na współ­czes­ne re­a­lia

 (1.25) Tyle trud­no­ści i przesz­kód w ro­bo­tach […] za­czę­ły prze­no­sić nad zysk wy­dat­ki i przy­mu­si­ły opu­ścić ko­pal­nię.

 (1.25) … Żą­da­nie odsz­ko­do­wa­nia prze­no­szą­ce­go wy­so­kość za­strze­żo­nej kary nie jest do­pu­szczal­ne, chyba że stro­ny ina­czej po­sta­no­wi­ły.

 (1.27) Dawny to­wa­rzysz pan­cer­ny o pół głowy go prze­no­sił.

 (1.28) Lek­tu­ra prze­no­si czy­tel­ni­ka w ma­gicz­ny świat dzie­ciń­stwa.

 (2.1) Ech, za­wsze jak widzę do­rod­ne­go odyń­ca, to mi bre­ne­ka prze­no­si.

 (2.2) Ta strzel­ba prze­no­si, trze­ba brać po­praw­kę.

 (4.1) Prze­no­si­my się do włas­ne­go miesz­ka­nia!

 (4.2) Prze­no­szę się do nowej firmy, będę tam kie­row­ni­kiem.

 (4.3) Ma­riusz prze­no­si się do mo­je­go ze­spo­łu.

 (4.4) Gdy jest około 3000 obr/min (trzech ty­się­cy obro­tów na mi­nu­tę) i wię­cej to wtedy te basy prze­no­szą się na całą ka­ro­se­rię.

 (4.11) Ile­kroć czuł znie­chę­ce­nie, prze­no­sił się myślą do domu, do swej ko­cha­nej Anusi.

 (5.1) Żadna nie prze­no­si się nad drugą, nie ma lek­ko­myśl­no­ści, próż­no­wa­nia, fał­szu, ob­mo­wy, ale prze­ciw­nie rząd­ność, praca i inne cnoty są ich ro­zu­mem, urodą i po­sa­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕit͡ɕ, AS: pšẽnośić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nosiciel mos., noszowy mos., nosze nmos., przenoszenie, przenosiny, przenośnia, nośnia, przenośnik, nośnik, nośna, przenośność, nośność

 czas. przenieść, przenaszać, donosić, nanosić, naprzynosić, naznosić, nosić, obnosić, odnosić, podnosić, ponanosić, ponosić, poodnosić, popodnosić, poprzenosić, poprzynosić, poroznosić, powynosić, pozanosić, poznosić, przynosić, roznosić, unosić, wnosić, wynosić, wznosić, zanosić, znosić

 przym. przenoszony, przenośny, przenoszeniowy, przeniesieniowy, noszowy

 przysł. przenośnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestawiać, przemieszczać, dźwigać, reg. śl. kludzić

 (1.3) kopiować

 (1.4) odkładać, odraczać, opóźniać, przeciągać, przesuwać, zwlekać

 (1.5) dzielić

 (1.7) rozprzestrzeniać, roznosić, introdukować

 (1.15) transportować

 (1.17) projektować, rzutować

 (1.18) adaptować, uogólniać, generalizować

 (1.22) rozprzestrzeniać

 (1.24) wywyższać

 (1.25) przekraczać, wynieść więcej

 (1.26) preferować, woleć

 (2.1-2) przestrzelać

 (4.1) przeprowadzać się

 (4.2-3) przechodzić

 (4.4-5) rozprzestrzeniać się, roznosić się

 (5.1) wywyższać się

Wiktionary


przenoska

miej­sce na spły­wie, gdzie trze­ba prze­nieść kajak lądem


SJP.pl

Prze­no­ska (także: "ob­no­ska") – miej­sce na szla­ku ka­ja­ko­wym lub rzece nie­bę­dą­cej szla­kiem, które jest nies­pły­wal­ne, tj. nie­moż­li­we do prze­pły­nię­cia ka­ja­kiem żad­ny­mi moż­li­wy­mi tech­ni­ka­mi, w tym zwał­ko­wy­mi. W skali WW oz­na­cza­na sym­bo­lem X, czyli "nies­pły­wal­ne".

Wikipedia


przenoszalność

→ prze­no­szal­ny


SJP.pl

Patrz:

przenoszalny

przenoszalny

da­ją­cy się prze­no­sić


SJP.pl


przenoszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­no­sić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛ̃nɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: pšẽnošẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wznosić, przenosić ndk., przenieść dk.

 rzecz. nosiciel mos., noszowy mos., nosze nmos., przeniesienie, przenosiny, przenośnik

 przym. przenośny, noszowy

Wiktionary


przenośnia

fi­gu­ra sty­li­stycz­na po­le­ga­ją­ca na nie­ty­po­wym po­łą­cze­niu wy­ra­zów, dzię­ki któ­re­mu przy­najm­niej jeden z nich uzy­sku­je nowe zna­cze­nie; me­ta­fo­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. fi­gu­ra sty­li­stycz­na opar­ta na sko­ja­rze­niu dwóch zja­wisk, w któ­rej obce zna­cze­nio­wo wy­ra­zy są ze­sta­wio­ne ze sobą, two­rząc nowe zna­cze­nie, inne niż do­słow­ny sens po­szcze­gól­nych wy­ra­zów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ra­że­nia „sej­mo­wa zam­ra­żar­ka”, „topić smut­ki” czy „hiena cmen­tar­na” to prze­no­śnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕɲa, AS: pšẽnośńa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przenośny

 przysł. przenośnie

 czas. przenosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metafora

Wiktionary


przenośnie

przy­słó­wek

 (1.1) nie­do­słow­nie, obra­zo­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ, AS: pšẽnośńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nosiciel mos., przenośnia

 czas. przenosić

 przym. przenośny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metaforycznie

Wiktionary


przenośnik

urzą­dze­nie tran­spor­to­we prze­no­szą­ce ła­dun­ki w spo­sób cią­gły na nie­wiel­ka od­le­głość


SJP.pl

Prze­no­śnik – urzą­dze­nie tran­spor­tu bli­skie­go, przez­na­czo­ne do prze­mie­szcza­nia ma­te­ria­łów syp­kich lub okre­ślo­nych ła­dun­ków, po okre­ślo­nym torze.

Wikipedia


przenośność

cecha tego, co prze­no­śne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­no­śne; cecha tych, któ­rzy są prze­no­śni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­no­śno­ścią opro­gra­mo­wa­nia mię­dzy róż­ny­mi sy­ste­ma­mi
  • kom­pu­te­rem prze­no­śnym
  • apli­ka­cją prze­no­śną (nie­wy­ma­ga­ją­cą in­sta­la­cji)
  • moż­li­wo­ści prze­no­sze­nia nu­me­rów te­le­fo­nicz­nych przez klien­ta ope­ra­to­ra te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przenośny

 czas. przenosić

 rzecz. nosiciel mos.

Wiktionary


przenośny

1. da­ją­cy się prze­no­sić z miej­sca na miej­sce; ru­cho­my;
2. wy­ra­żo­ny za po­mo­cą prze­no­śni; me­ta­fo­rycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) poz­wa­la­ją­cy się prze­no­sić z miej­sca na miej­sce; ru­cho­my

 (1.2) liter. jęz. wy­ra­żo­ny za po­mo­cą me­ta­fo­ry, bę­dą­cy prze­no­śnią; nie­do­słow­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­li­śmy prze­no­śny kli­ma­ty­za­tor, na dzień usta­wia­my go w po­ko­ju wy­po­czyn­ko­wym, a na noc w sy­pial­ni.

 (1.2) Je­że­li jeden ze skład­ni­ków wy­ra­że­nia lub zwro­tu ma zna­cze­nie prze­no­śne, to ca­łość uz­na­je­my za prze­no­śnię (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ, AS: pšẽnośny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przenośnie

 rzecz. nosiciel mos., przenośnia ż., przenoszenie n., przenośność ż.

 czas. przenosić ndk., przenieść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mobilny

 (1.2) metaforyczny

Wiktionary


przenucić

1. spę­dzić jakiś czas na nu­ce­niu;
2. zaś­pie­wać coś bez słów od po­cząt­ku do końca


SJP.pl


przenudzać

po­tocz­nie:
1. spę­dzać pe­wien czasu na nu­dze­niu się;
2. mę­czyć kogoś nu­dze­niem; wy­nu­dzać


SJP.pl


przenudzić

po­tocz­nie:
1. spę­dzić pe­wien czas na nu­dze­niu się;
2. zmę­czyć kogoś nu­dze­niem; wy­nu­dzić


SJP.pl


przenumerować

zmie­nić nu­me­ra­cję


SJP.pl


przenumerowywać

zmie­niać nu­me­ra­cję


SJP.pl


przenętowaty

przy­miot­nik

 (1.1) bot. po­sia­da­ją­cy prze­nęt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przenęt

Wiktionary


przeobfitość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ob­fi­te

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeobfity

Wiktionary


przeobrażenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przeksz­tał­ce­nie formy, kształ­tu, po­sta­ci, cha­rak­te­ru cze­goś w inny; ca­ło­ścio­wa zmia­na

Wiktionary

Prze­o­bra­że­nie, me­ta­mor­fo­za, me­ta­bo­lia albo roz­wój poś­red­ni – pro­ces mor­fo­ge­ne­tycz­ny cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się znacz­ny­mi zmia­na­mi w for­mie lub struk­tu­rze or­ga­niz­mu prze­cho­dzą­ce­go z jed­ne­go sta­dium roz­wo­jo­we­go do na­stęp­ne­go. Ter­mi­ny te są naj­czę­ściej uży­wa­ne dla okre­śle­nia pro­ce­su za­cho­dzą­ce­go w roz­wo­ju po­stem­brio­nal­nym, pod­czas któ­re­go zwie­rzę prze­cho­dzi przez jedno lub kilka sta­diów mło­do­cia­nych zanim prze­o­bra­zi się w osta­tecz­ną, zdol­ną do re­pro­duk­cji po­stać do­ro­słą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɔbraˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pšeobražẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeobrazić

 przym. przeobrażeniowy

 rzecz. obraz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metamorfoza, przekształcenie, przerobienie, przemiana

Wiktionary


przeoczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­o­czyć)

 (1.1) nie za­u­wa­żać cze­goś, nie do­strze­gać cze­goś, po­mi­jać coś przez nie­u­wa­gę

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeoczyć

Wiktionary


przeoczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nie­za­u­wa­że­nie cze­goś, co po­win­no było zo­stać do­strze­żo­ne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeoczyć dk.

Wiktionary


przeoczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­o­czać)

 (1.1) nie za­u­wa­żyć cze­goś, nie do­strzec cze­goś, po­mi­nąć coś przez nie­u­wa­gę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeoczenie n.

 czas. przeoczać ndk.

Wiktionary


przeodziać

prze­brać;
1. ubrać w inną odzież;
2. zmie­nić jakąś część ubio­ru


SJP.pl


przeodziewać

daw­niej: prze­bie­rać


SJP.pl


przeogromny

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo duży, gi­gan­tycz­ny

Wiktionary


przeor

prze­ło­żo­ny klasz­to­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. prze­ło­żo­ny klasz­to­ru (w niek­tó­rych za­ko­nach mę­skich np. u do­mi­ni­ka­nów i bo­ni­fra­trów)

 (1.2) kośc. za­stęp­ca opata

Wiktionary

Prze­or ( prior „przed­ni, na­czel­ny”) – prze­ło­żo­ny domu za­kon­ne­go lub wyż­szy du­chow­ny, nie­bę­dą­cy bi­sku­pem. Od­po­wied­ni­kiem w za­ko­nach i zgro­ma­dze­niach za­kon­nych żeń­skich jest prze­o­ry­sza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dawno, dawno temu przej­ście było miej­scem spot­kań za­ko­cha­nych - mło­dziut­kiej kasz­te­lan­ki opo­row­skiej i prze­o­ra za­ko­nu pa­u­li­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeorat mrz., przeorstwo n.

:: fż. przeorysza ż.

 przym. przeorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. pryjor

Wiktionary


przeora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. roln. bru­zda wy­o­ra­na w polu po sie­wie w celu od­pro­wa­dze­nia nad­mia­ru wody

Wiktionary

Prze­o­ra – część wsi Rawa w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów. Nie ma soł­ty­sa, na­le­ży do so­łect­wa Rawa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wikipedia


przeorat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. kośc. urząd prze­o­ra lub prze­o­ry­szy

 (1.2) daw. kośc. teren pod­le­gły prze­o­ro­wi lub prze­o­ry­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Każ­de­go roku lu­biń­ski prze­o­rat jest od­wie­dza­ny przez setki gości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeor m., przeorstwo n., przeorysza ż.

 przym. przeorski

Wiktionary


przeorać

1. orząc płu­giem, przy­go­to­wać do dal­szej upra­wy;
2. roz­ciąć coś głę­bo­ko, po­zo­sta­wia­jąc bru­zdy


SJP.pl


przeorowy

zwią­za­ny z prze­ło­żo­nym klasz­to­ru


SJP.pl


przeorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem prze­o­ra

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do prze­o­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeor mos., przeorat mrz.

Wiktionary


przeorysza

prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. prze­ło­żo­na klasz­to­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kon­ni­ce tro­chę się boją su­ro­wej prze­o­ry­szy.

 (1.1) Prze­o­ry­sza uwiel­bia opo­wia­dać o życiu klasz­to­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɔˈrɨʃa, AS: pšeoryša

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeor m., przeorat mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opatka; przest. ksieni; daw. abatysa

Wiktionary


przeorywać

1. orząc płu­giem, przy­go­to­wy­wać do dal­szej upra­wy;
2. roz­ci­nać coś głę­bo­ko, po­zo­sta­wia­jąc bru­zdy


SJP.pl


przeorzech

wy­so­kie drze­wo o ja­dal­nych na­sio­nach i twar­dym drew­nie; hi­ko­ra; orzesz­nik


SJP.pl


przeostrzać

czy­nić zbyt ostrym


SJP.pl


przeostrzyć

uczy­nić zbyt ostrym


SJP.pl


przeowocować

stra­cić owoce po ich wy­da­niu


SJP.pl


przepachnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pach­nąć.

Wiktionary


przepadać

o de­szczu, gra­dzie, śnie­gu: padać przez jakiś czas; po­pa­dać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­paść)

 (1.1) sta­wać się nie­łat­wym do od­na­le­zie­nia, nie­wi­docz­nym

 (1.2) ule­gać mar­no­wa­niu

 (1.3) nie osią­gać celu

 (1.4) nie do­cho­dzić do skut­ku

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) bar­dzo lubić

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ma­ciek nie prze­pa­da za fil­ma­mi krót­ko­me­tra­żo­wy­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepadanie n., przepadek mrz., przepaść ż.

 przym. przepadły, przepaścisty

 czas. przepaść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ginąć, gubić się, zawieruszać się, znikać

 (1.2) marnować się

 (1.3) przegrywać

 (1.4) nie udawać się

 (2.1) kochać, szaleć (za), uwielbiać

Wiktionary


przepadek

1. orze­czo­na są­dow­nie kon­fi­ska­ta na rzecz skar­bu pań­stwa skład­ni­ków ma­jąt­ku ska­za­nej osoby pry­wat­nej;
2. kon­fi­ska­ta przed­mio­tów po­cho­dzą­cych z prze­stęp­stwa


SJP.pl

Prze­pa­dek – w Pol­sce in­sty­tu­cja prawa kar­ne­go sui ge­ne­ris (przed 1 lipca 2015 śro­dek karny) o cha­rak­te­rze re­pre­syj­no-pre­wen­cyj­nym po­le­ga­ją­ca na przej­ściu włas­no­ści okre­ślo­nych przed­mio­tów po­wią­za­nych w pe­wien spo­sób z po­peł­nio­nym prze­stęp­stwem na Skarb Pań­stwa z chwi­lą upra­wo­moc­nie­nia się wy­ro­ku. Prze­pa­dek jest po­nad­to środ­kiem kar­nym w pra­wie wy­kro­czeń.

Wikipedia


przepadnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­paść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpadʲˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšepadʹńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepaść

 rzecz. przepaść ż.

Wiktionary


przepadywać

o de­szczu: padać od czasu do czasu


SJP.pl


przepadzity

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. za­chłan­ny

Wiktionary


przepadły

za­gi­nąć bez śladu


SJP.pl


przepakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pa­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepakować dk.

Wiktionary


przepakować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pa­ko­wy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pa­ko­wy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpaˈkɔvat͡ɕ, AS: pšepakovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pakować, rozpakowywać

 rzecz. przepakowanie n.

Wiktionary


przepakowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pa­ko­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepakowywać ndk.

Wiktionary


przepalanka

do­mo­wa wódka pro­du­ko­wa­na ze spi­ry­tu­su z do­dat­kiem kar­me­lu; kar­me­lów­ka, alem­bik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. wódka wyt­wa­rza­na do­mo­wym spo­so­bem z roz­cień­czo­ne­go spi­ry­tu­su z do­dat­kiem kar­me­lu

 (1.2) pot. med. ka­u­te­ry­za­cja zro­stów pow­sta­łych w płu­cach na sku­tek cho­ro­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 26-letni go­spo­darz na Gór­nia­ku za­o­pa­try­wał się w spi­ry­tus po­trzeb­ny do wy­ro­bu prze­pa­lan­ki.

 (1.2) Po odmie albo po prze­pa­lan­ce zrobi się płyn. Płyn po pew­nym cza­sie za­mie­ni się w ropę, a jak już jest ropa, robi się prze­to­ka, to jest dziu­ra w os­krze­lach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepalniczek m.

 czas. palić, przepalać ndk., przepalić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alembik, karmelówka

Wiktionary


przepalać

ni­szczyć coś wsku­tek pod­da­wa­nia tego dzia­ła­niu ognia


SJP.pl


przepalić

zni­szczyć coś wsku­tek pod­da­nia tego dzia­ła­niu ognia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpalʲit͡ɕ, AS: pšepalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepał mrz., przepalanka ż.

 czas. palić

Wiktionary


przeparadowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pa­ra­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeparadować dk.

Wiktionary


przeparkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­par­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeparkować dk.

Wiktionary


przeparkować

zmie­nić miej­sce po­sto­ju po­ja­zdu


SJP.pl


przeparkowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­par­ko­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeparkowywać ndk.

Wiktionary


przeparkowywać

zmie­niać miej­sce po­sto­ju po­ja­zdu


SJP.pl


przepasać

opa­sać;
1. owi­nąć czymś w pasie;
2. owi­nąć pasem, wło­żyć pas;
3. ob­wią­zać czymś do­o­ko­ła jak pasem;
4. prze­dzie­lić, prze­gro­dzić coś czymś;
5. oto­czyć coś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) owi­nąć czymś w pasie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepaska ż.

Wiktionary


przepaska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. prze­pa­ska bio­dro­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpaska, AS: pšepaska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pas m., przepasanie n., przepasywanie n.

 czas. przepasać ndk., przepasywać dk.

 przym. przepaskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepaska biodrowa

Wiktionary


przepaskówka

kra­san­ka prze­pa­sków­ka - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny kra­san­ko­wa­tych


SJP.pl


przepastniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­past­nie


SJP.pl


przepastniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­past­ny


SJP.pl


przepastny

bar­dzo głę­bo­ki, zda­ją­cy się nie mieć dna; niez­głę­bio­ny, be­zden­ny, prze­pa­ści­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­jem­ny, ob­szer­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śpiew i mu­zy­ka Björk po­nio­sły mnie w prze­past­ne kra­i­ny ima­gi­na­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepaść ż.

 czas. przepaść

 przym. przepaścisty

Wiktionary


przepasły

prze­kar­mić


SJP.pl


przepatrzyć

po­tocz­nie: obej­rzeć ko­lej­no jedno po dru­gim, prze­trząs­nąć miej­sce po miej­scu


SJP.pl


przepał

1. zu­ży­cie pa­li­wa przez po­jazd ponad usta­lo­ną normę;
2. wapno wy­pa­lo­ne w zbyt wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze; wapno prze­pa­lo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. spa­la­nie przez sil­nik pa­li­wa w więk­szej ilo­ści, niż usta­lo­na norma

 (1.2) środ. fot. efekt prze­pa­le­nia, prześ­wiet­le­nia zdję­cia

 (1.3) wapno, które zo­sta­ło wy­pa­lo­ne w zbyt wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze; wapno prze­pa­lo­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Odrzu­ci­li­śmy kilka cie­ka­wych zdjęć ze wzglę­du na silne prze­pa­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpaw, AS: pšepau̯

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepalić dk., przepalać ndk.

 rzecz. przepalenie n.

Wiktionary


przepaścistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­pa­ści­sty; bar­dziej prze­pa­ści­sty


SJP.pl


przepaścisty

bar­dzo głę­bo­ki, zda­ją­cy się nie mieć dna; niez­głę­bio­ny, be­zden­ny, prze­past­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się dużą stro­mo­ścią

 (1.2) bar­dzo głę­bo­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie­zbyt także dawno temu, po wielu miej­scach nie było dróg do­brych, i w niek­tó­re za­kąt­ki kraju trud­no się było do­stać po prze­pa­ści­stych grzę­za­wi­skach i wą­wo­zach.

 (1.2) Kar­to­fli­ska, ścier­nie, a szcze­gól­niej role świe­żo upraw­ne i za­sia­ne, roz­mię­kły na prze­pa­ści­ste bagna.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepaść ż.

 czas. przepadać ndk., przepaść dk.

 przym. przepastny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stromy, urwisty

 (1.2) przepastny, bezdenny, nieprzebyty, niezgłębiony, otchłanny

Wiktionary


przepaśnica

prze­pa­śni­ca gór­ska - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych


SJP.pl


przepaść

1. miej­sce mie­dzy stro­my­mi ścia­na­mi gór­ski­mi, głę­bo­ka roz­pad­li­na;
2. prze­no­śnie: to, co dzie­li, różni coś lub kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­szar obok stro­mej ścia­ny góry

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pa­dać)

 (2.1) zob. prze­pa­dać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pa­sać)

 (3.1) zob. prze­pa­sać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­paść – miej­sce po­mię­dzy stro­my­mi zbo­cza­mi gór­ski­mi
  • Prze­paść – część mia­sta Ćmie­lów, daw­niej sa­mo­dziel­na wieś
  • Prze­paść (gro­ma­da) – dawna gro­ma­da
  • Prze­paść – dawny za­ścia­nek na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny
  • Prze­paść – daw­niej sa­mo­dziel­na osada. Obec­nie część miej­sco­wo­ści Scho­li­no na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mo­ło­dec­kim, w siel­so­wie­cie Ho­ro­dzi­ło­wo
  • prze­paść cy­fro­wa – ter­min sto­so­wa­ny do okre­śle­nia róż­ni­cy mię­dzy oso­ba­mi i spo­łe­czeń­stwa­mi ma­ją­cy­mi do­stęp do tech­ni­ki in­for­ma­tycz­nej, a tymi, które ta­kie­go do­stę­pu nie mają
  • Prze­paść Itaki
  • Nad prze­pa­ścią
  • Ma­co­cha (prze­paść)
  • Ot­chłań

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cią­gnie mnie Wituś na stare lata na gór­skich ko­ni­kach po hi­ma­laj­skich prze­łę­czach, a ja mam duszę na ra­mie­niu ze stra­chu, że się zwalę w jaką prze­paść.

 (2.1) Sama zaś Julia, która w tym roku po wielu wy­sił­kach i uru­cho­mie­niu wszyst­kich moż­li­wych zna­jo­mo­ści do­sta­ła się wresz­cie do PWSSP, od dnia ina­u­gu­ra­cji roku aka­de­mic­kie­go prze­pa­dła dla Ce­le­sty­ny nie­od­wo­łal­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpaɕt͡ɕ, AS: pšepaść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepadanie n., przepadnięcie n.

 czas. przepadać ndk.

 przym. przepastny, przepaścisty

 przysł. przepastnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeluść, otchłań, urwisko

Wiktionary


przepedałować

prze­być jakąś trasę, krę­cąc pe­da­ła­mi ro­we­ru


SJP.pl


przepenetrowywać

pe­ne­tru­jąc, badać coś grun­tow­nie; prze­trzą­sać, prze­szu­ki­wać


SJP.pl


przepełniony

przy­miot­nik

 (1.1) wy­peł­nio­ny ludź­mi ponad normę

 (1.2) nad­mier­nie czymś wy­peł­nio­ny

 (1.3) przen. ogar­nię­ty pew­nym sil­nym uczu­ciem

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. od prze­peł­nić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɛwʲˈɲɔ̃nɨ, AS: pšepeu̯ʹńõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepełnienie n.

 czas. przepełnić

 przym. pełny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tłoczny, zatłoczony

 (1.2) przeciążony

Wiktionary


przepełnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­peł­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­peł­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɛwʲɲit͡ɕ, AS: pšepeu̯ʹńić

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przepełniony

 ims. przepełniony

Wiktionary


przepełzać

1. o niek­tó­rych zwie­rzę­tach, np. wę­żach: peł­za­jąc, prze­być lub prze­by­wać jakąś od­le­głość;
2. o lu­dziach: peł­za­jąc, po­ko­nać lub po­ko­ny­wać jakąś od­le­głość; prze­czoł­gać lub prze­czoł­gi­wać się


SJP.pl


przepełznięty

taki, który przez coś prze­pełz­nął; prze­pełź­nię­ty, prze­peł­zły


SJP.pl


przepełznąć

prze­peł­zać;
1. o pła­zach, ga­dach, owa­dach itp.: peł­za­jąc, pełz­nąc prze­być jakąś prze­strzeń, prze­do­stać się gdzieś;
2. o lu­dziach: peł­za­jąc, po­ru­sza­jąc się w po­zy­cji na brzu­chu lub na czwo­ra­kach, po­ko­nać jakąś prze­strzeń, prze­do­stać się gdzieś


SJP.pl


przepełzły

prze­peł­zać;
1. o pła­zach, ga­dach, owa­dach itp.: peł­za­jąc, pełz­nąc prze­być jakąś prze­strzeń, prze­do­stać się gdzieś;
2. o lu­dziach: peł­za­jąc, po­ru­sza­jąc się w po­zy­cji na brzu­chu lub na czwo­ra­kach, po­ko­nać jakąś prze­strzeń, prze­do­stać się gdzieś


SJP.pl


przepełźnięty

taki, który przez coś prze­pełz­nął; prze­pełz­nię­ty, prze­peł­zły


SJP.pl


przepicie

po­tocz­nie:
1. prze­pu­ścić pie­nią­dze na al­ko­hol lub wy­prze­dać rze­czy w celu zdo­by­cia nań środ­ków;
2. pijąc al­ko­hol, zwró­cić się bez­poś­red­nio do kogoś z to­a­stem;
3. spę­dzić jakiś czas na piciu al­ko­ho­lu lub po­pi­jać raz po raz mię­dzy po­sił­ka­mi lub da­nia­mi;
4. wypić wię­cej niż inni, nie po­paść w al­ko­ho­lo­we zam­ro­cze­nie wcze­śniej niż inni;
5. prze­pić się - wypić zbyt wiele al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲit͡ɕɛ, AS: pšepʹiće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepić, przepijać

 rzecz. przepijanie n., przepitka ż., przepita ż.

Wiktionary


przepiec

nad­mier­nie wy­piec


SJP.pl


przepielać

pie­ląc, prze­czy­szczać


SJP.pl


przepielić

pie­ląc, prze­czy­ścić; prze­pleć


SJP.pl


przepielęgnować

zni­szczyć nad­mier­nym pie­lę­gno­wa­niem


SJP.pl


przepieranka

po­tocz­nie: wza­jem­ne wy­pie­ra­nie się, walka o pier­wszeń­stwo


SJP.pl


przepierdalać

wul­ga­ryzm o bar­dzo wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. prze­gry­wać;
2. prze­ci­nać


SJP.pl


przepierdolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pier­do­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepierdolić, pierdolić, zapierdalać

Wiktionary


przepierdolić

prze­je­bać; wul­ga­ryzm o bar­dzo wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. prze­grać;
2. stra­cić coś w wy­ni­ku po­raż­ki;
3. prze­ciąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) wulg. do­ko­na­ny od|prze­pier­da­lać.

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (2.1) wulg. prze­grać, stra­cić

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) – Bo czym tak na­praw­dę są Sło­wia­nie? – kon­ty­nu­o­wał Taras. – Sło­wian już nie ma. […] Sło­wia­nie to ko­pal­ne reszt­ki. To skan­sen. Kul­tu­ra, która zde­chła i już nie rodzi. Bo nie ma po co. Bo prze­pier­do­li­ła w kon­ku­ren­cji. Sło­wiań­skość jest czymś takim samym, jak az­tec­kość. Albo, kurwa, to­ten­hoc­kość.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepierdolenie n., przepierdalanie n.

 czas. zapierdalać, pierdolić, przepierdalać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przejebać

Wiktionary


przepierka

upra­nie cze­goś na­pręd­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. drob­ne pra­nie, naj­czę­ściej ręcz­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjɛrka, AS: pšepʹi ̯erka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pranie n.

 czas. prać

Wiktionary


przepierzenie

lekka ścian­ka dzie­lą­ca pokój na dwa mniej­sze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cien­ka ścian­ka prze­gra­dza­ją­ca ja­kieś po­mie­szcze­nie

Wiktionary

Prze­pie­rze­nie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przepierzony

 czas. przepierzać ndk., przepierzyć dk.

 rzecz. pierzeja ż.

Wiktionary


przepierzyć

po­dzie­lić po­mie­szcze­nie prze­pie­rze­niem


SJP.pl


przepieszczać

1. wy­kań­czać coś ze zbyt pre­cy­zyj­ną dba­ło­ścią;
2. zbyt­nio wy­pie­szczać


SJP.pl


przepieścić

1. wy­koń­czyć coś ze zbyt pre­cy­zyj­ną dba­ło­ścią;
2. rzad­ko:
a) zbyt­nio wy­pie­ścić;
b) spę­dzić pe­wien czas na pie­szcze­niu


SJP.pl


przepijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­jać. (po­pi­jać)

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­jać. (czas, pie­nią­dze)

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­jać. (do kogoś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do prze­pi­ja­nia wódki wolę uży­wać soku niż coli.

 (1.2) Prze­pi­ja­nie każ­dej pre­mii to szczyt nie­od­po­wie­dzial­no­ści.

 (1.3) Mam dość prze­pi­ja­nia do wujka Miet­ka, idźmy po­tań­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpʲiˈjä̃ɲɛ, AS: pšepʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepitka ż., przepita ż., przepicie n.

 czas. przepijać, przepić

Wiktionary


przepijać

po­tocz­nie:
1. prze­pu­szczać pie­nią­dze na al­ko­hol lub wy­prze­da­wać rze­czy w celu zdo­by­cia nań środ­ków;
2. pijąc al­ko­hol, zwra­cać się bez­poś­red­nio do kogoś z to­a­stem;
3. spę­dzać jakiś czas na piciu al­ko­ho­lu lub po­pi­jać raz po raz mię­dzy po­sił­ka­mi lub da­nia­mi;
4. wy­pi­jać wię­cej niż inni, nie po­pa­dać w al­ko­ho­lo­we zam­ro­cze­nie wcze­śniej niż inni;
5. prze­pi­jać się - wy­pi­jać zbyt wiele al­ko­ho­lu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pić)

 (1.1) pot. zob. prze­pić. (pie­nią­dze)

 (1.2) pot. zob. prze­pić. (czas)

 (1.3) pot. zob. prze­pić. (do kogoś)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­pi­jać się (dk. prze­pić się)

 (2.1) pot. zob. prze­pić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd go pa­mię­tam, wszyst­ko prze­pi­jał.

 (1.2) Zyg­munt prze­pi­jał każde świę­to, każdy we­e­kend.

 (1.3) Trud­no się dzi­wić, że się upił, skoro cały wie­czór do wszyst­kich na­o­ko­ło prze­pi­jał.

 (2.1) Ostat­nio czę­sto zda­rza­ło się, że się prze­pi­jał i na drugi dzień nie szedł do pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲijät͡ɕ, AS: pšepʹii ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepitka ż., przepita ż., przepicie n., przepijanie n.

 czas. przepić

Wiktionary


przepikować

1. roz­sa­dzić rza­dziej młode ro­ślin­ki;
2. prze­szyć ście­giem w róż­nych kie­run­kach co najm­niej dwie war­stwy ma­te­ria­łu; spi­ko­wać


SJP.pl


przepinka

w spe­le­o­lo­gii: poś­red­ni punkt poz­wa­la­ją­cy uni­knąć tar­cia liny o skałę


SJP.pl


przepis

wska­zów­ka, zwy­kle w for­mie pi­sem­nej, okre­śla­ją­ca spo­sób wy­ko­na­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tekst za­wie­ra­ją­cy zbiór wia­do­mo­ści po­trzeb­nych do zro­bie­nia cze­goś, zwła­szcza przy­rzą­dze­nia po­tra­wy

 (1.2) wy­pró­bo­wa­ny spo­sób na osią­gnię­cie okre­ślo­ne­go celu

 (1.3) praw. ele­ment więk­sze­go ze­sta­wu tek­stów wy­ty­cza­ją­ce­go pra­wi­dło­wy prze­bieg okre­ślo­nej dzie­dzi­ny dzia­łal­no­ści ludz­kiej

 (1.4) med. do­ku­ment wy­sta­wia­ny przez le­ka­rza do­ty­czą­cy okre­ślo­nej te­ra­pii lub pro­ce­du­ry me­dycz­nej

 (1.5) środ. stud. wy­sta­wie­nie oceny koń­co­wej z przed­mio­tu na pod­sta­wie oceny wy­sta­wio­nej z jed­nej formy zajęć

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­pis ku­li­nar­ny
    • książ­ka ku­char­ska
  • prze­pis prawa
    • ko­deks
    • or­dy­na­cja
    • prag­ma­ty­ka
    • Vo­lu­mi­na Legum
  • al­go­rytm
  • in­struk­cja
  • pra­wi­dło
  • pro­ce­du­ra
  • re­cep­tu­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fran­cu­ską kasz­kę ku­skus w pol­skim opa­ko­wa­niu i z prze­pi­sem na sa­łat­kę bę­dzie można kupić w kraju je­szcze w tym mie­sią­cu.

 (1.2) Do­kład­ne­go prze­pi­su na szczę­śli­we mał­żeń­stwo nie podał nikt, wszy­scy jed­nak jed­no­gło­śnie twier­dzi­li, że trze­ba sobie ufać, umieć znaj­do­wać kom­pro­mi­sy, a prze­de wszyst­kim… ko­chać się.

 (1.3) Rzą­do­wy pro­jekt zmia­ny prze­pi­sów o da­ro­wiz­nach naj­praw­do­po­dob­niej po­wę­dro­wał do kosza.

 (1.4) Na czte­rech le­kar­stwach wid­nia­ła ad­no­ta­cja, iż wy­da­je się je tylko z prze­pi­su le­ka­rza.

 (1.5) Nam po­szedł na rękę umoż­li­wia­jąc prze­pis z ćwi­czeń od oceny co najm­niej "4" […], a wszyst­kim oso­bom, które przysz­ły na eg­za­min po­sta­wił za darmo "3".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpʲis, AS: pšepʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepisanie n., przepisywanie n.

:: zdrobn. przepisik m.

 czas. przepisać dk., przepisywać dk.

 przym. przepisowy

 przysł. przepisowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) recepta

Wiktionary


przepisanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepisywanie n., przepis m., pisanina ż.

 czas. przepisać dk., przepisywać ndk.

 przym. przepisowy

 przysł. przepisowo

Wiktionary


przepisać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pi­sy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pi­sy­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­pi­sać się (ndk. prze­pi­sy­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­pi­sy­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pisać, przepisywać ndk.

 rzecz. przepis mrz., przepisanie n., przepisywanie n., pismo n., pisanina ż.

Wiktionary


przepisik

zdrob­nie­nie od: prze­pis


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­pis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie prze­pis, lecz tylko mały prze­pi­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepis m.

Wiktionary


przepisownik

no­tat­nik z prze­pi­sa­mi ku­li­nar­ny­mi; prze­pi­śnik


SJP.pl


przepisowo

przy­słó­wek

 (1.1) zgod­nie z prze­pi­sa­mi, re­gu­ła­mi, nor­ma­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia nie­śmia­ło wy­ję­ła ma­leń­stwo z łó­żecz­ka i pod­trzy­mu­jąc prze­pi­so­wo małą głów­kę, za­nio­sła je do ła­zien­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepis mrz., przepisanie n., przepisywanie n.

Wiktionary


przepisowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­pi­so­we; cecha tych, któ­rzy są prze­pi­so­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przepisowy

 rzecz. pisanina ż.

Wiktionary


przepisy

wska­zów­ka, zwy­kle w for­mie pi­sem­nej, okre­śla­ją­ca spo­sób wy­ko­na­nia cze­goś


SJP.pl


przepisywaczka

→ prze­pi­sy­wacz; ko­pist­ka


SJP.pl


przepisywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­sy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepisanie n., przepis m., pisanina ż.

 czas. przepisać dk., przepisywać ndk.

 przym. przepisowy

 przysł. przepisowo

Wiktionary


przepisywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pi­sać)

 (1.1) pisać to samo pow­tór­nie; spo­rzą­dzać odpis

 (1.2) o le­ka­rzu za­le­cać do sto­so­wa­nia

 (1.3) prze­ka­zy­wać na włas­ność

 (1.4) pot. o ucz­niu pow­ta­rzać nie­włas­ną pracę do­mo­wą, pre­zen­tu­jąc ją potem jako sa­mo­dziel­nie wy­ko­na­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­ciel dyk­to­wał no­tat­kę, a ucz­nio­wie pil­nie prze­pi­sy­wa­li jego słowa do swo­ich brud­no­pi­sów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepisać, pisać

 rzecz. przepisanie n., przepisywacz m., przepisywanie n., pismo n., przepis mrz., pisanina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kopiować, odwzorowywać

 (1.2) ordynować, zalecać

Wiktionary


przepita

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgrub. od: prze­pit­ka

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny, ż. lp. od: prze­pić

 (2.2) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny, ż. lp. od: prze­pić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam flasz­kę, wyj­mij za­gry­chę i prze­pi­tę.

 (2.1) Po­szedł w tango i cała pen­sja prze­pi­ta.

 (2.2) Po dwóch dniach we­se­la je­stem prze­pi­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲita, AS: pšepʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepitka ż., przepicie n., przepijanie n.

 czas. przepijać ndk., przepić dk.

Wiktionary


przepitka

po­tocz­nie:
1. napój do po­pi­ja­nia al­ko­ho­lu; po­pit­ka, za­poj­ka;
2. płyn do po­pi­cia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. napój uży­wa­ny do prze­pi­ja­nia wódki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­nio­słem flasz­kę. Masz jakąś prze­pit­kę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲitka, AS: pšepʹitka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepijanie n., przepicie n.

:: zgrub. przepita

 czas. przepijać ndk., przepić dk.

Wiktionary


przepity

po­tocz­nie:
1. taki, który wypił zbyt dużo al­ko­ho­lu; pi­ja­ny, ska­co­wa­ny;
2. zni­szczo­ny wsku­tek na­du­ży­wa­nia al­ko­ho­lu


SJP.pl


przepiór

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny prze­pió­ro­wa­tych


SJP.pl


przepióra

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny prze­pió­ro­wa­tych


SJP.pl


przepiórczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla prze­piór­ki; do­ty­czą­cy, od­no­szą­cy się do prze­piór­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stój! - krzy­knął jeden z ry­ce­rzy, młody i pie­go­wa­ty jak prze­piór­cze jajo. - Stój, po­wia­dam!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjurt͡ʃɨ, AS: pšepʹi ̯určy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepiórka ż., przepióreczka ż.

Wiktionary


przepióreczka

1. zdrob­nie­nie od: prze­piór­ka;
2. dawna za­ba­wa dzie­cię­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: prze­piór­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpʲjuˈrɛt͡ʃka, AS: pšepʹi ̯urečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepiórka ż.

 przym. przepiórczy

Wiktionary


przepiórecznik

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych


SJP.pl

Prze­pió­recz­nik ("Oph­ry­sia su­per­ci­lio­sa") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych (Pha­sia­ni­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Oph­ry­sia. Wy­stę­pu­je en­de­micz­nie w pół­noc­nych In­diach. Brak pew­nych stwier­dzeń od 1876. Ga­tu­nek uz­na­wa­ny jest jed­nak za kry­tycz­nie za­gro­żo­ne­go, nie zaś wy­mar­ły, ze wzglę­du na brak badań te­re­no­wych w jego zna­nym za­się­gu.

Wikipedia


przepiórka

1. mały ptak łowny z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych;
2. re­gio­nal­nie: przy­o­zdo­bio­na kwia­ta­mi wiąz­ka zboża po­zo­sta­wia­na na polu, bę­dą­ca oz­na­ką za­koń­czo­nych żniw;
3. daw­niej: garść niez­żę­tych kło­sów żyta po­zo­sta­wio­na na polu w celu za­pew­nie­nia plo­nów na na­stęp­ny rok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­tur­nix co­tur­nix|ref=tak., śred­ni ptak ze smu­ga­mi na upie­rze­niu grzbie­to­wej stro­nie ciała;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grały jej tedy do snu der­ka­cze i prze­piór­ki, mi­go­ta­ły gwia­zdy, gdy po­wiew po­ru­szył ga­łę­zie, brzę­cza­ły chrzą­szcze na dę­bo­wych li­ściach – i us­nę­ła wresz­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjurka, AS: pšepʹi ̯urka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepiór m.

:: zdrobn. przepióreczka ż.

 przym. przepiórczy

Wiktionary


przepiórki

1. mały ptak łowny z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych;
2. re­gio­nal­nie: przy­o­zdo­bio­na kwia­ta­mi wiąz­ka zboża po­zo­sta­wia­na na polu, bę­dą­ca oz­na­ką za­koń­czo­nych żniw;
3. daw­niej: garść niez­żę­tych kło­sów żyta po­zo­sta­wio­na na polu w celu za­pew­nie­nia plo­nów na na­stęp­ny rok


SJP.pl

Prze­piór­ki (nazwa obocz­na: Le­śni­czów­ka Mosty, niem. "Pie­pers­fel­de"), (po­tocz­nie Le­śni­czów­ka Mosty) – nie­o­fi­cjal­na część wsi Mosty w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie Go­le­niów. Miej­sco­wość po­ło­żo­na przy dro­dze gmin­nej z Mo­stów do Mo­stów-Osied­le.

Wikipedia


przepiórnik

ga­tu­nek ptaka po­dob­ne­go do prze­piór­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. ptak z ro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tur­ni­ci­dae|ref=tak.;

Wiktionary


przepiórowate

o ce­chach prze­pió­ro­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl

Prze­pió­ro­wa­te, prze­pió­ry (Odon­top­ho­ri­dae) – ro­dzi­na pta­ków z rzędu grze­bią­cych (Gal­li­for­mes).

Wikipedia


przepiórowaty

o ce­chach prze­pió­ro­wa­tych (ro­dzi­na pta­ków)


SJP.pl


przepić

po­tocz­nie:
1. prze­pu­ścić pie­nią­dze na al­ko­hol lub wy­prze­dać rze­czy w celu zdo­by­cia nań środ­ków;
2. pijąc al­ko­hol, zwró­cić się bez­poś­red­nio do kogoś z to­a­stem;
3. spę­dzić jakiś czas na piciu al­ko­ho­lu lub po­pi­jać raz po raz mię­dzy po­sił­ka­mi lub da­nia­mi;
4. wypić wię­cej niż inni, nie po­paść w al­ko­ho­lo­we zam­ro­cze­nie wcze­śniej niż inni;
5. prze­pić się - wypić zbyt wiele al­ko­ho­lu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pi­jać)

 (1.1) pot. wy­da­wać pie­nią­dze na picie

 (1.2) pot. spę­dzić jakiś czas, pijąc al­ko­hol

 (1.3) pot. zwra­cać się do kogoś pod­czas picia, wzno­sząc kie­li­szek w jego kie­run­ku

 (1.4) pot. wy­grać z kimś w piciufakt.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­pić się (ndk. prze­pi­jać się)

 (2.1) pot. wypić za dużo al­ko­ho­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj prze­pi­łem całe pie­nią­dze, jakie mia­łem przy sobie.

 (1.2) Wal­dek prze­pił cały we­e­kend.

 (1.3) Wzniósł kie­li­szek i prze­pił do te­ścia.

 (2.1) Prze­pi­łem się wczo­raj i dziś je­stem ledwo żywy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpʲit͡ɕ, AS: pšepʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepitka ż., przepita ż., przepicie n., przepijanie n.

 czas. przepijać, pić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przehulać

Wiktionary


przepięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nagły i krót­kotr­wa­ły wzrost na­pię­cia w in­sta­la­cji elek­trycz­nej

Wiktionary

Prze­pię­cie – ter­min uży­wa­ny w elek­tro­tech­ni­ce i elek­tro­ni­ce, ma­ją­cy w obu dzie­dzi­nach nieco od­mien­ne zna­cze­nia. Jego głów­nym zna­cze­niem jest jed­nak wzrost na­pię­cia po­wy­żej war­to­ści zna­mio­no­wej.

Naj­czę­ściej przez prze­pię­cie ro­zu­mie się wzrost na­pię­cia ponad mak­sy­mal­ną war­tość na­pię­cia in­sta­la­cji lub urzą­dze­nia elek­trycz­ne­go.

Wikipedia


przepięknie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­pię­kny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój opie­kun prze­pię­knie mu­zy­ku­je na ha­waj­skiej gi­ta­rze, nad któ­rej stru­na­mi pa­nu­je po mi­strzow­sku.

 (1.1) Zosia wy­glą­da prze­pię­knie w roz­pu­szczo­nych wło­sach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjɛ̃ŋʲcɲɛ, AS: pšepʹi ̯ẽŋʹḱńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przepiękny, piękny

 rzecz. piękno n., piękność ż.

 przysł. pięknie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudownie, wspaniale, pięknie, ślicznie, prześlicznie, przecudnie

Wiktionary


przepiękniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­pię­knie


SJP.pl


przepiękny

przy­miot­nik

 (1.1) niez­wy­kle, wy­jąt­ko­wo pię­kny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zofia jest prze­pię­kną dziew­czy­ną o słod­kim uśmie­chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpʲjɛ̃ŋknɨ, AS: pšepʹi ̯ẽŋkny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. piękny

 przysł. pięknie, przepięknie

 rzecz. piękno n., piękność ż.

 czas. upiększać, upiększyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prześliczny, piękny

Wiktionary


przepiłowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­ło­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepiłować dk.

Wiktionary


przepiłować

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pi­ło­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tyłu za­cho­wa­ły się ucię­te bolce, które tkwi­ły w murze. Ktoś je prze­pi­ło­wał, żeby urwać herb.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpʲiˈwɔvat͡ɕ, AS: pšepʹiu̯ovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepiłowanie n.

Wiktionary


przepiłowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pi­ło­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepiłowywać ndk.

Wiktionary


przepiłowywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pi­ło­wać)

 (1.1) pi­łu­jąc coś dzie­lić na dwie czę­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepiłowywanie n.

Wiktionary


przepiśnik

no­tat­nik z prze­pi­sa­mi ku­li­nar­ny­mi; prze­pi­sow­nik


SJP.pl


przeplataniec

1. dam­ska fry­zu­ra z du­ży­mi lo­ka­mi;
2. po­tocz­nie: cia­sto w kształ­cie war­ko­cza, np. war­kocz droż­dżo­wy


SJP.pl


przeplatanka

1. wy­ko­ny­wa­nie dwóch czyn­no­ści na zmia­nę;
2. przed­miot (fi­gu­ra) pow­sta­ły w wy­ni­ku prze­pla­ta­nia


SJP.pl


przeplatać

cza­sow­nik

 (1.1) ukła­dać rze­czy na prze­mian

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pleść

Wiktionary


przeplatka

motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych (po­łud­nic)


SJP.pl


przeplatywać

prze­ty­kać, prze­pla­tać; po­tocz­nie:
1. łą­czyć różne ele­men­ty, wie­lo­krot­nie prze­kła­da­jąc je przez sie­bie; spla­tać;
2. wie­lo­krot­nie prze­kła­dać przez coś; wpla­tać;
3. prze­dzie­lać jed­no­rod­ny ciąg in­ny­mi ele­men­ta­mi; spla­tać, wpla­tać;
4. po­ja­wiać się na­prze­mien­ne z czymś innym; wpla­tać się


SJP.pl


przepleć

pie­ląc, prze­czy­ścić; prze­pie­lić


SJP.pl


przeplot

część klat­ki fil­mo­wej


SJP.pl

Prze­plot (ang. "in­ter­la­cing") – tech­ni­ka poz­wa­la­ją­ca na pod­wo­je­nie licz­by kla­tek na se­kun­dę, nie wy­ma­ga­ją­ca więk­szej sze­ro­ko­ści pasma. Jedna klat­ka wideo z prze­plo­tem za­wie­ra dwa pó­ło­bra­zy. Pó­ło­bra­zy są prze­pla­ta­ne co linię wideo (jeden znaj­du­je się w li­niach nie­pa­rzy­stych a drugi pa­rzy­stych).

Wikipedia


przepocić

cza­sow­nik

 (1.1) spra­wić, że coś jest nad­mier­nie na­są­czo­ne potem lub po­kry­te jego po­zo­sta­ło­ścia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał prze­po­co­ne włosy, a jego ra­mio­na opa­da­ły się i wzno­si­ły w rytm od­de­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. napotny, przepocony

Wiktionary


przepocony

przy­miot­nik

 (1.1) prze­sią­knię­ty potem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na ro­zej­rzał się po placu i – za­do­wo­lo­ny, że jego lud fak­tycz­nie ucie­ka ca­ły­mi hor­da­mi, czy to w wyj­ścio­wych stro­jach, czy w noc­nej bie­liź­nie, z wa­li­za­mi, ma­ły­mi dzieć­mi i sen­ty­men­tal­ny­mi dro­biaz­ga­mi – ze­sko­czył z ławy, nie po­zo­sta­wia­jąc po sobie ni­cze­go prócz za­pa­chu mię­tó­wek i prze­po­co­nych pach.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepocić

Wiktionary


przepoczwarczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ent. prze­o­bra­że­nie się larwy w pocz­war­kę

Wiktionary

Prze­pocz­war­cze­nie, prze­pocz­wa­rze­nie – faza roz­wo­ju zło­żo­ne­go u owa­dów, wy­stę­pu­ją­ca u owa­dów z prze­o­bra­że­niem zu­peł­nym. Pro­ces prze­o­bra­że­nia larwy w pocz­war­kę. Forma "prze­pocz­wa­rze­nie" bywa uz­na­wa­na za błęd­ną, gdyż słowo mia­ło­by po­cho­dzić od "pocz­wa­ry", a nie od "pocz­war­ki", jest jed­nak spo­ty­ka­na w li­te­ra­tu­rze en­to­mo­lo­gicz­nej, po­dob­nie jak forma "prze­pocz­war­cze­nie". Na­stę­pu­je zaz­wy­czaj w ukry­ciu, czę­sto w osła­nia­ją­cym oprzę­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) En­to­mo­log ob­ser­wo­wał prze­pocz­war­cze­nia larw strzy­go­ni cho­i­nów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepoczwarczanie n.

 czas. przepoczwarczać ndk., przepoczwarczać się ndk., przepoczwarczyć dk., przepoczwarczyć się dk.

Wiktionary


przepoczwarczyć

prze­pocz­wa­rzyć się; prze­pocz­war­czyć się -
1. u owa­dów: zmie­nić się w pocz­war­kę;
2. stać się kimś innym, zmie­nić swój cha­rak­ter


SJP.pl


przepoczwarzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pocz­wa­rzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepoczwarzać ndk.

 rzecz. poczwarka ż., poczwara ż.

Wiktionary


przepoczwarzyć

prze­pocz­war­czyć się; prze­pocz­wa­rzyć się -
1. u owa­dów: zmie­nić się w pocz­war­kę;
2. stać się kimś innym, zmie­nić swój cha­rak­ter


SJP.pl


przepoić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pa­jać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pa­jać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy zgi­nął "Kazik", Alek­san­dra nie tając łez mó­wi­ła: "Wy­ście go pra­wie nie znali. To był dla was epi­zod i dla­te­go nie je­ste­ście w sta­nie w pełni pojąć, co to za czło­wiek". Opo­wia­da­ła długo o za­bi­tym to­wa­rzy­szu, pra­gnąc prze­ka­zać im część wiel­kie­go żalu, jakim była prze­po­jo­na, pra­gnąc, aby żar­li­wiej za­pa­mię­ta­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɔjit͡ɕ, AS: pšepoi ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepojenie n.

Wiktionary


przepojenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­po­ić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɔˈjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšepoi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepoić

Wiktionary


przepomagać

daw­niej: prze­ma­gać, zdo­by­wać się na coś


SJP.pl


przepompownia

urzą­dze­nie skła­da­ją­ce się z pomp prze­pom­po­wu­ją­cych róż­ne­go ro­dza­ju płyny lub gazy


SJP.pl


przepona

duży mię­sień w kształ­cie ko­pu­ły, od­dzie­la­ją­cy klat­kę pier­sio­wą od niżej po­ło­żo­nych na­rzą­dów; dia­frag­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. duży mię­sień w kształ­cie ko­pu­ły, od­dzie­la­ją­cy klat­kę od niżej po­ło­żo­nych na­rzą­dów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­po­na (bo­ta­ni­ka)
  • prze­po­na (bu­do­wa ma­szyn)
  • prze­po­na (mię­sień)
  • prze­po­na mied­ni­cy
  • Prze­po­na, pse­u­do­nim Sta­ni­sła­wa Kasz­ni­cy, ko­men­dan­ta Na­ro­do­wych Sił Zbroj­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­po­na jest mię­śniem uży­wa­nym pod­czas od­dy­cha­nia.

 (1.1) Na wszel­kie smut­ki dobry jest uśmiech. Na­u­kow­cy do­wied­li bo­wiem, że szcze­ry, ser­decz­ny śmiech wspa­nia­le nas dot­le­nia – po­bu­dza do pracy prze­po­nę i płuca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɔ̃na, AS: pšepõna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeponowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. diafragma

Wiktionary


przeponka

płyt­ka z ma­te­ria­łu ogniotr­wa­łe­go od­dzie­la­ją­ca nad­lew od od­le­wu


SJP.pl


przeponowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z prze­po­ną, do­ty­czą­cy prze­po­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepona ż.

Wiktionary


przepopielać

daw­niej: obra­cać w po­piół; spo­pie­lać


SJP.pl


przepoprężać

daw­niej: po­now­nie ścią­gać po­prę­giem, po­pra­wiać po­pręg


SJP.pl


przeportować

po­tocz­nie: prze­nieść pro­gram, grę lub sy­stem na inną plat­for­mę, śro­do­wi­sko albo urzą­dze­nie


SJP.pl


przeposzczony

taki, który się prze­po­ścił


SJP.pl


przepotek

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych


SJP.pl


przepotworny

bar­dzo pot­wor­ny; ar­cy­pot­wor­ny


SJP.pl


przepotężnie

→ prze­po­tęż­ny


SJP.pl

Patrz:

przepotężny

przepowiadalny

da­ją­cy się prze­po­wie­dzieć


SJP.pl


przepowiadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­po­wia­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɔvʲjaˈdãɲɛ, AS: pšepovʹi ̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. powiedzieć, przepowiedzieć, przepowiadać ndk.

 rzecz. przepowiednia ż.

Wiktionary


przepowiadać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­po­wie­dzieć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­po­wie­dzieć. (prze­wi­dy­wać przysz­łość, pro­ro­ko­wać)

 (1.2) pot. nie­do­ko­na­ny od|prze­po­wie­dzieć. (pow­ta­rzać sobie)

 (1.3) daw. nie­do­ko­na­ny od|prze­po­wie­dzieć. (pro­kla­mo­wać)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pytia prze­po­wia­da­ła przysz­łość.

 (1.2) Antek kil­ka­krot­nie prze­po­wia­dał sobie wczo­raj­szą lek­cję, bo wie­dział, że bę­dzie py­ta­ny.

 (1.3) Lek­tor w stro­ju li­tur­gicz­nym prze­po­wia­da słowo Boże.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepowiednia ż., przepowiadanie n., przepowiedzenie n.

 czas. powiedzieć, przepowiedzieć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prorokować, wróżyć, wieścić

 (1.3) głosić, rozgłaszać

Wiktionary


przepowiednia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­po­wiedź o wy­da­rze­niach, które mają na­stą­pić, okre­śla­ją­ca ich szcze­gó­ły

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­po­wied­nia – film thril­ler pro­duk­cji ame­ry­kań­skiej,
  • Prze­po­wied­nia – pol­skie opo­wie­ści fan­ta­stycz­ne,
  • Mrocz­na prze­po­wied­nia – ka­na­dyj­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny dla mło­dzie­ży,
  • Prze­po­wied­nia Ma­la­chia­sza – lista 112 krót­kich ła­ciń­skich zdań ma­ją­cych opi­sy­wać wszyst­kich pa­pie­ży,
  • Prze­po­wied­nia Wer­ny­ho­ry – wróż­ba le­gen­dar­ne­go Ko­za­ka z XVIII wieku,
  • Prze­po­wied­nia z Tę­go­bo­rza – wiersz do­ty­czą­cy przysz­ło­ści Pol­ski po I woj­nie świa­to­wej,
  • The Elder Scrolls III: Prze­po­wied­nia – do­da­tek do gry kom­pu­te­ro­wej.
  • pro­gno­za
  • pro­roct­wo
  • omen

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa, AS: pšepovʹi ̯edʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. powiedzieć, przepowiadać ndk., przepowiedzieć dk.

 rzecz. przepowiadanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieszczba, proroctwo

Wiktionary


przepowiedzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­po­wie­dzieć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepowiedzieć, przepowiadać, powiedzieć

Wiktionary


przepowiedzieć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­po­wia­dać)

 (1.1) prze­wi­dzieć przysz­łe wy­da­rze­nia w nad­na­tu­ral­ny spo­sób, wy­pro­ro­ko­wać

 (1.2) pot. pow­tó­rzyć sobie coś, od­czy­tu­jąc lub re­cy­tu­jąc dla lep­sze­go za­pa­mię­ta­nia

 (1.3) daw. wy­gło­sić z mocą, pro­kla­mo­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­rocz­nia prze­po­wie­dzia­ła Edy­po­wi, że za­bi­je włas­ne­go ojca i po­ślu­bi swoją matkę.

 (1.2) Antek prze­po­wie­dział sobie wczo­raj­szą lek­cję, bo wie­dział, że bę­dzie py­ta­ny.

 (1.3) Lek­tor w stro­ju li­tur­gicz­nym prze­po­wie­dział słowo Boże, a na­stęp­nie odś­pie­wa­no pieśń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepowiednia ż., przepowiadanie n., przepowiedzenie n.

 czas. powiedzieć, przepowiadać ndk.

 przym. przepowiedni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyprorokować, wywróżyć, obwieścić

 (1.3) wygłosić, rozgłosić

Wiktionary


przepołowić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­po­ła­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poła ż., przepoławianie n., przepołowienie n., połówka ż., połowa ż.

 czas. przepoławiać ndk.

Wiktionary


przepracowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spę­dze­nie ja­kie­goś czasu na pracy

 (1.2) opra­co­wa­nie cze­goś na nowo

 (1.3) zmę­cze­nie spo­wo­do­wa­ne nad­mier­ną pracą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., pracownik mos.

 czas. pracować ndk., przepracować dk.

 przym. zapracowany

Wiktionary


przepracować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pra­co­wy­wać)

 (1.1) spę­dzić jakiś czas na pracy

 (1.2) opra­co­wać coś na nowo

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­pra­co­wać się (ndk. prze­pra­co­wy­wać się)

 (2.1) zmę­czyć się na sku­tek nad­mier­nej pracy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracownik mos., pracownia ż., pracowanie n., praca ż., przepracowanie n.

 czas. pracować ndk.

 przym. przepracowany, zapracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przerobić

Wiktionary


przeprasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­gła­dze­nie cze­goś lekko, na­pręd­ce go­rą­cym że­laz­kiem

 (1.2) spę­dze­nie ja­kie­goś czasu na pra­so­wa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


przeprasować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pra­so­wy­wać)

 (1.1) wy­gła­dzić coś lekko, na­pręd­ce go­rą­cym że­laz­kiem

 (1.2) spę­dzić jakiś czas na pra­so­wa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed wyj­ściem do pracy szyb­ko prze­pra­so­wa­łem sobie błę­kit­ną ko­szu­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


przeprasowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­gła­dza­nie cze­goś lekko, na­pręd­ce go­rą­cym że­laz­kiem

 (1.2) spę­dza­nie pew­ne­go czasu na pra­so­wa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


przeprasowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pra­so­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­pra­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


przepraszająco

przy­słó­wek

 (1.1) pro­sząc o prze­ba­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uśmiech­nął się prze­pra­sza­ją­co.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraʃaˈjɔ̃nt͡sɔ, AS: pšeprašai ̯õnco

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepraszać (się), przeprosić (się)

 przym. przepraszający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pojednawczo, potulnie

Wiktionary


przepraszający

wy­ra­ża­ją­cy chęć prze­pro­sze­nia kogoś za coś


SJP.pl


przepraszam

po­pro­sić o prze­ba­cze­nie, tłu­ma­cząc się i uspra­wied­li­wia­jąc; pro­sić o da­ro­wa­nie winy


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) wy­ra­że­nie żalu, prze­pro­sin za wy­rzą­dzo­ną przez sie­bie krzyw­dę, niez­ręcz­ność

 (1.2) uprzej­me zwró­ce­nie na sie­bie uwagi

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 1. os. lp. ter. → zob. prze­pra­szać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Och, prze­pra­szam naj­moc­niej! Strasz­na ze mnie nie­zda­ra, obla­łam panu ko­szu­lę winem.

 (1.2) Prze­pra­szam, mógł­by pan mi ska­so­wać bilet?

 (1.2) Halo? Prze­pra­szam? Jest tu kto?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpraʃãm, AS: pšeprašãm

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepraszać

 rzecz. przeprosiny nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slang. sorry

Wiktionary


przepraszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pra­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraˈʃãɲɛ, AS: pšeprašãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepraszać

 rzecz. dopraszanie n., przeproszenie n., doproszenie n., przeprosiny nmos.

Wiktionary


przepraszać

po­pro­sić o prze­ba­cze­nie, tłu­ma­cząc się i uspra­wied­li­wia­jąc; pro­sić o da­ro­wa­nie winy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­ra­żać żal za wy­rzą­dzo­ną przez sie­bie krzyw­dę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Prze­pra­szam - po­wie­dzia­łem - że nie­po­ko­ję, ale chcia­łem wie­dzieć, którą mamy go­dzi­nę.

 (1.1) – Prze­pra­sza­my naj­moc­niej za naj­ście, nie chcie­li­by­śmy przesz­ka­dzać… – Ależ po co te ce­re­gie­le, wchodź­cie, wchodź­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpraʃat͡ɕ, AS: pšeprašać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepraszanie n., dopraszanie n., przeproszenie n., doproszenie n., przeprosiny nmos.

 czas. przeprosić dk.

 przysł. przepraszająco

 wykrz. przepraszam

Wiktionary


przeprawa

1. prze­do­sta­nie się przez trud­ny do prze­by­cia teren lub jakąś przesz­ko­dę;
2. miej­sce, w któ­rym daje się przejść jakąś na­tu­ral­ną przesz­ko­dę, np. prze­pra­wa na rzece;
3. nie­mi­łe zaj­ście, nie­po­ro­zu­mie­nie


SJP.pl

Prze­pra­wa – prze­mie­szcze­nie ludzi, do­byt­ku na drugą stro­nę ja­kiejś przesz­ko­dy na­tu­ral­nej np. rzeki, łań­cu­chów gór­skich, ka­na­łów.

Uz­na­je się, iż nie jest łatwa, po­wo­du­je kło­po­ty i jest pro­ble­mem do przez­wy­cię­że­nia. Wyraz sto­so­wa­ny jest jako prze­no­śnia i używa się go jako okre­śle­nie trud­nych, tra­u­ma­tycz­nych prze­żyć, przez które ktoś szczę­śli­wie przebr­nął.

Wikipedia


przeprawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pra­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšepravʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeprawiać, przeprawić

Wiktionary


przeprawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pra­wić)

 (1.1) prze­cho­dzić, prze­no­sić na prze­ciw­ną stro­nę przez rzekę, je­zio­ro lub morze

 (1.2) reg. po­pra­wia­jąc zmie­niać coś na coś in­ne­go

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­pra­wiać się (dk. prze­pra­wić się)

 (2.1) prze­cho­dzić sa­me­mu przez rzekę, je­zio­ro lub morze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpravʲjät͡ɕ, AS: pšepravʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeprawa ż., przeprawianie n., przeprawienie n.

 przym. przeprawowy

 czas. przyprawiać

Wiktionary


przeprawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pra­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšepravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeprawić, przeprawiać

Wiktionary


przeprawić

prze­wieźć kogoś lub coś przez rzekę, je­zio­ro itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pra­wiać)

 (1.1) zob. prze­pra­wiać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­pra­wić się (ndk. prze­pra­wiać się)

 (2.1) zob. prze­pra­wiać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) - Droga do Ru­ten­gu przer­wa­na - oj­ciec Zdzi­sław przy­szedł po śnia­da­niu. - Ale spró­bu­je­my się prze­pra­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpravʲit͡ɕ, AS: pšepravʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeprawa ż., przeprawianie n., przeprawienie n.

 przym. przeprawowy

 czas. przyprawiać

Wiktionary


przeprocedować

do­pro­wa­dzić do for­mal­ne­go za­koń­cze­nia ja­kiejś spra­wy, po­stę­pu­jąc zgod­nie z usta­lo­ną pro­ce­du­rą


SJP.pl


przeprocesować

1. prze­pro­wa­dzić re­a­li­za­cję pro­jek­tu;
2. po­tocz­nie: prze­a­na­li­zo­wać, roz­wa­żyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) biur. prze­pro­wa­dzić coś przez okre­ślo­ny pro­ces, pro­ce­du­rę lub sy­stem (np. do­ku­ment, płat­ność, dane)

 (1.2) pot. prze­a­na­li­zo­wać in­for­ma­cje, prze­my­śleć coś do­głęb­nie; zro­zu­mieć

 (1.3) daw. stra­cić ma­ją­tek lub pie­nią­dze na sku­tek pro­wa­dze­nia spraw są­do­wych (pro­ce­sów)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pej­rol do tego czasu prze­pro­ce­su­je panu wszyst­kie po­trą­ce­nia.

 (1.2) Muszę sobie na spo­koj­nie prze­pro­ce­so­wać to, co wła­śnie usły­sza­łem.

 (1.3) Ostat­nią skibę prze­pro­ce­su­ją, jeden dru­gie­go puści z tor­ba­mi, a nie ustą­pią, nie po­go­dzą się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proces mrz., procesowanie n., przeprocesowanie n.

 czas. procesować ndk.

 przym. procesowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetworzyć, zrealizować, załatwić

 (1.2) przemyśleć, przetrawić, przeanalizować, zrozumieć

Wiktionary


przeprocesowywać

1. prze­pro­wa­dzać re­a­li­za­cję pro­jek­tów;
2. po­tocz­nie: ana­li­zo­wać, roz­wa­żać


SJP.pl


przeprogramować

za­pro­gra­mo­wać od nowa ja­kieś urzą­dze­nie


SJP.pl


przeprogramowywać

pro­gra­mo­wać od nowa ja­kieś urzą­dze­nie


SJP.pl


przeprosinowy

→ prze­pro­si­ny


SJP.pl

Patrz:

przeprosiny

przeprosiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) akt prze­pro­sze­nia kogoś

Wiktionary

Prze­pro­si­ny – forma wy­ra­że­nia żalu za wy­rzą­dzo­ną krzyw­dę w celu za­że­gna­nia kon­flik­tu.

Jest to akt mowy skie­ro­wa­nej do od­bior­cy, do­ko­nu­ją­cy na­pra­wie­nia wy­kro­cze­nia za które mówca po­no­si od­po­wie­dzial­ność. Prze­pro­si­ny zatem mają przy­wró­cić rów­no­wa­gę po­mię­dzy na­daw­cą i od­bior­cą.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przepraszanie n., przeproszenie n.

 czas. przepraszać ndk., przeprosić dk.

 wykrz. przepraszam

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeproszenie

Wiktionary


przeprosić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pra­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pra­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈprɔɕit͡ɕ, AS: pšeprośić

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przepraszająco

 czas. przepraszać

 rzecz. dopraszanie n., przeproszenie n., doproszenie n., przeprosiny nmos.

Wiktionary


przeprost

w spor­cie: nad­mier­ne wy­gię­cie stawu, np. ko­la­na lub łok­cia


SJP.pl


przeprostować

1. wy­giąć koń­czy­nę bar­dziej niż wtedy, gdy jest wy­pro­sto­wa­na;
2. po­tocz­nie: wy­pro­sto­wać, roz­pro­sto­wać


SJP.pl


przeprostowywać

1. wy­gi­nać koń­czy­nę bar­dziej niż wtedy, gdy jest wy­pro­sto­wa­na;
2. po­tocz­nie: pro­sto­wać, roz­pro­sto­wy­wać


SJP.pl


przeproszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) proś­ba o prze­ba­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopraszanie n., doproszenie n., przepraszanie n., przeprosiny nmos.

 czas. przepraszać, przeprosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeprosiny nmos.

Wiktionary


przeprowadzacz

osoba prze­pro­wa­dza­ją­ca dzie­ci przez ulicę; agat­ka


SJP.pl


przeprowadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pro­wa­dzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dza­nie za­bie­gu wy­ma­ga uży­cia ezo­fa­go­ga­stro­du­o­de­no­sko­pu z op­ty­ką skie­ro­wa­ną bocz­nie i apa­ra­tu rent­ge­now­skie­go, a także moż­li­wo­ści po­da­nia środ­ka kon­tra­sto­we­go do dróg żół­cio­wych i prze­wo­du trzust­ko­we­go - które dla prze­pro­wa­dze­nia tej pro­ce­du­ry muszą zo­stać za­kon­tra­sto­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔvaˈd͡zãɲɛ, AS: pšeprovaʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeprowadzenie n., przeprowadzka ż.

 czas. przeprowadzać ndk., przeprowadzić dk.

 przym. przeprowadzkowy

Wiktionary


przeprowadzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pro­wa­dzić)

 (1.1) kie­ro­wać kimś, wska­zu­jąc mu drogę

 (1.2) kie­ro­wać czymś, wy­ko­ny­wać coś

 (1.3) pro­jek­to­wać lub bu­do­wać coś dłu­gie­go, np. szosę lub kanał

 (1.4) dążyć do re­a­li­za­cji ja­kiejś idei

 (1.5) po­ma­gać w prze­nie­sie­niu się do nowej sie­dzi­by

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­pro­wa­dzać się (dk. prze­pro­wa­dzić się)

 (2.1) prze­no­sić się do no­we­go miej­sca (sie­dzi­by, miesz­ka­nia, domu); zmie­niać adres (za­miesz­ka­nia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dzał co­dzien­nie psa obok ich no­we­go domu i ob­ser­wo­wał po­stę­py bu­do­wy.

 (1.1) Na tym obraz­ku wi­dzi­my, jak har­cerz prze­pro­wa­dza star­szą ko­bie­tę przez ulicę.

 (1.2) Prze­pro­wa­dza­no wiele ek­spe­ry­men­tów, ma­ją­cych w za­ło­że­niu pot­wier­dzić to zja­wi­sko.

 (1.3) Jeśli na­praw­dę prze­pro­wa­dza­ją nitkę au­to­stra­dy przez śro­dek parku na­ro­do­we­go, to jest to jeden wiel­ki skan­dal.

 (1.4) Pró­bu­ją prze­pro­wa­dzać ten po­mysł za każ­dym razem, gdy gło­so­wa­na jest nowa usta­wa.

 (1.5) Prze­pro­wa­dza­my firmy i osoby pry­wat­ne, tanio i sku­tecz­nie.

 (2.1) Prze­pro­wa­dza­my się do włas­ne­go miesz­ka­nia na Ur­sy­no­wie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔˈvad͡zat͡ɕ, AS: pšeprovaʒać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeprowadzić, prowadzać ndk., prowadzić, naprowadzać ndk., odprowadzać ndk., odprowadzać się ndk., sprowadzać ndk., sprowadzać się ndk., wyprowadzać ndk., wyprowadzać się ndk., zaprowadzać ndk., wprowadzać ndk.

 rzecz. przeprowadzka ż., przeprowadzanie n., przeprowadzenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kierować, towarzyszyć

 (1.2) kierować, wykonywać

 (1.3) projektować, budować

 (1.4) forsować

 (1.5) przenosić

 (2.1) przenosić się

Wiktionary


przeprowadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pro­wa­dzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­wo­dzą­ca się z daw­ne­go ruchu pe­ro­ni­stycz­ne­go li­be­ral­na Par­tia Spra­wied­li­wo­ści dąży do prze­pro­wa­dze­nia zmian w kon­sty­tu­cji kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšeprovaʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeprowadzanie n., przeprowadzka ż.

 czas. przeprowadzić dk., przeprowadzać ndk.

 przym. przeprowadzkowy

Wiktionary


przeprowadzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pro­wa­dzać)

 (1.1) zob. prze­pro­wa­dzać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­pro­wa­dzić się (ndk. prze­pro­wa­dzać się)

 (2.1) prze­nieść się na stałe lub na dłuż­szy okres czasu gdzie in­dziej, za­miesz­kać gdzie in­dziej, zmie­nić adres (za­miesz­ka­nia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój ze­spół opra­co­wu­je mo­de­le zwie­rzę­ce, na któ­rych można by prze­pro­wa­dzić wcze­śniej oma­wia­ne ek­spe­ry­men­ty.

 (1.1) Sztab ma za­miar prze­pro­wa­dzić ofen­syw­ną ope­ra­cję na linii ca­łe­go fron­tu.

 (2.1) Za­mie­rza­my prze­pro­wa­dzić się do Oslo, bo tam (jest) łat­wiej o dobrą pracę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: pšeprovaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeprowadzanie n., przeprowadzenie n., przeprowadzka ż.

 czas. przeprowadzać ndk.

 przym. przeprowadzkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk przekludzić

Wiktionary


przeprowadzka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zmia­na miej­sca za­miesz­ka­nia lub sie­dzi­by

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­pro­wadz­ka (album) – album Cze­sła­wa Nie­me­na wy­da­ny w roku 1982.
  • Prze­pro­wadz­ka (film 1972) – pol­ski film psy­cho­lo­gicz­ny.
  • Prze­pro­wadz­ka (film 1988) – ame­ry­kań­ska ko­me­dia.
  • Prze­pro­wadz­ka (Ame­ri­can Hor­ror Story) – od­ci­nek se­ria­lu Ame­ri­can Hor­ror Story

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj mam wolne. Wzią­łem wolny dzień na prze­pro­wadz­kę, mo­że­my przez cały dzień nie wy­cho­dzić z łóżka.

 (1.1) W małej, kon­ser­wa­tyw­nej spo­łecz­no­ści był on szy­ka­no­wa­ny z uwagi na transpł­cio­wość, więc ro­dzi­na, dba­jąc o zdro­wie psy­chicz­ne dzie­ci, pod­ję­ła de­cyz­ję o prze­pro­wadz­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛprɔˈvat͡ska, AS: pšeprovacka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeprowadzanie n., przeprowadzenie n.

 czas. przeprowadzać ndk., przeprowadzić dk.

 rzecz. przeprowadzkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przenosiny

Wiktionary


przeprowadzkowy

→ prze­pro­wadz­ka


SJP.pl

Patrz:

przeprowadzka

przepróch

pa­tron z na­kłu­tym wzo­rem ry­sun­ku lub na­pi­su, słu­żą­cy do prze­no­sze­nia wzoru przez pró­sze­nie prosz­ku wę­glo­we­go na po­dło­że, na któ­rym wg tak otrzy­ma­nych za­ry­sów wy­ko­nu­je się wła­ści­wy ry­su­nek; rów­nież otrzy­ma­ny w ten spo­sób wzór; prze­pró­cha


SJP.pl


przeprócha

pa­tron z na­kłu­tym wzo­rem ry­sun­ku lub na­pi­su, słu­żą­cy do prze­no­sze­nia wzoru przez pró­sze­nie prosz­ku wę­glo­we­go na po­dło­że, na któ­rym wg tak otrzy­ma­nych za­ry­sów wy­ko­nu­je się wła­ści­wy ry­su­nek; rów­nież otrzy­ma­ny w ten spo­sób wzór; prze­próch


SJP.pl

Prze­pró­cha, prze­próch - spo­sób prze­no­sze­nia wzoru z kar­to­nu (tzw. pa­tro­nu) na pła­szczyz­nę de­ko­ro­wa­ną (ścia­nę, sufit), sto­so­wa­ny w tech­ni­ce fre­sku.

Kon­tur wzoru na kar­to­nie dziur­ku­je się za po­mo­cą igły lub zę­ba­te­go kółka. Na­stęp­nie kar­ton umie­szcza się na ścia­nie i na­no­si się na niego barw­nik, który prze­do­sta­je się przez dziur­ki na ścia­nę.

Wikipedia


przepsuwać

daw­niej:
1. psuć cał­ko­wi­cie;
2. przep­su­wać się - ule­gać cał­ko­wi­te­mu zep­su­ciu; prze­gni­wać


SJP.pl


przepszczelenie

nad­mier­ne za­gę­szcze­nie ro­dzin pszcze­lich na danym te­re­nie


SJP.pl


przepuklina

pa­to­lo­gicz­ne uwy­pu­kle­nie za­war­to­ści jamy ciała (naj­czę­ściej jamy brzusz­nej) przez otwór w po­wło­kach, w miej­scu zwa­nym miej­scem o ob­ni­żo­nej opor­no­ści; her­nia; rup­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gicz­ne prze­mie­szcze­nie się tkan­ki, czę­ści na­rzą­du poza na­tu­ral­ne umiej­sco­wie­nie, wpu­kla­jąc się w są­sied­nią oko­li­cę ana­to­micz­ną

Wiktionary

Prze­pu­kli­na ( her­nia) – pa­to­lo­gicz­ne uwy­pu­kle­nie za­war­to­ści jamy ciała (naj­czę­ściej jamy brzusz­nej) przez otwór w po­wło­kach, w miej­scu zwa­nym miej­scem o ob­ni­żo­nej opor­no­ści ( locus mi­no­ris re­si­sten­tiae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­pu­kli­na sko­śna po dłu­gotr­wa­łym roz­wo­ju może osią­gnąć znacz­ne roz­mia­ry scho­dząc do mosz­ny (mó­wi­my wów­czas o prze­pu­kli­nie mosz­no­wej).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przepuklinowy

Wiktionary


przepust

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rura prze­pu­szcza­ją­ca stru­mień lub wodę de­szczo­wą pod drogą, na­sy­pem;

 (1.2) urzą­dze­nie hy­dro­tech­nicz­ne do re­gu­la­cji prze­pły­wu lub po­zio­mu wody

Wiktionary

Prze­pust – bu­dow­la sta­no­wią­ca ele­ment kor­pu­su dro­go­we­go lub na­sy­pu bu­dow­la­ne­go o zam­knię­tym kształ­cie prze­kro­ju po­przecz­ne­go kon­struk­cji i na­stę­pu­ją­cych wy­mia­rach mi­ni­mal­nych:

Prze­pust pod zja­zdem z drogi pu­blicz­nej sta­no­wi ele­ment tego zja­zdu. Prze­pust pod drogą pu­blicz­ną o świet­le mniej­szym niż 150 cm sta­no­wi ele­ment tej drogi, a o świet­le więk­szym lub rów­nym 150 cm sta­no­wi sa­mo­dziel­ny obiekt in­ży­nier­ski.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpust, AS: pšepust

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepuszczanie n., przepuszczenie n., przepustka ż., przepustowość n., półprzepuszczalność ż., przepuszczalność n., nieprzepuszczalność n., przepustnica ż., przepuścik mrz.

 czas. przepuścić dk., przepuszczać ndk.

 przym. przepustowy, przepuszczalny, nieprzepuszczalny, półprzepuszczalny

Wiktionary


przepustka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. adm. do­ku­ment zez­wa­la­ją­cy na wej­ście i prze­by­wa­nie gdzieś lub wwie­zie­nie cze­goś;

 (1.2) praw. adm. do­ku­ment zez­wa­la­ją­cy na wyj­ście skądś lub wy­wie­zie­nie cze­goś

 (1.3) techn. ru­cho­ma ścia­na w ka­na­le, umoż­li­wia­ją­ca re­gu­lo­wa­nie prze­pły­wu wody

 (1.4) pot. przen. łatwa droga do zdo­by­cia cze­goś

Wiktionary

Prze­pust­ka – do­ku­ment upraw­nia­ją­cy do prze­kro­cze­nia punk­tu kon­tro­li osób lub po­ja­zdów. Współ­cze­śnie uży­wa­ny przy bra­mach wja­zdo­wych na te­re­ny zam­knię­te dla osób „ob­cych” – nie­za­trud­nio­nych i nie­ma­ją­cych uza­sad­nio­nej po­trze­by wstę­pu na teren zam­knię­ty. Prze­pust­ki sto­so­wa­ne są przy bra­mach wej­ścio­wych i wja­zdo­wych do du­żych za­kła­dów prze­my­sło­wych, niek­tó­rych biu­row­ców, urzę­dów itp., a także na te­re­ny mi­li­tar­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwa­ter­mistrz wydał prze­pust­kę w związ­ku z de­le­ga­cją, ale zaz­na­czył, że za­o­pa­trze­nio­wiec nie jest z tego po­wo­du zwol­nio­ny z co­dzien­nych obo­wiąz­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepust m., przepustkowicz m., przepustnica ż., przepustowość ż., przepuszczalność ż., przepuszczanie n., przepuszczenie n., puszczanie n., puszczenie n.

 czas. przepuszczać ndk., przepuścić dk., puszczać ndk., puścić dk.

 przym. przepustkowy, przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary


przepustkowicz

wię­zień prze­by­wa­ją­cy na prze­pust­ce


SJP.pl


przepustkowy

→ prze­pust­ka


SJP.pl

Patrz:

przepustka

przepustnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. mot. w sil­ni­ku tło­ko­wym: urzą­dze­nie re­gu­lu­ją­ce do­pływ po­wie­trza, mie­szan­ki pa­li­wo­wej, pary wod­nej do cy­lin­drów

 (1.2) techn. kolej. w pa­ro­wo­zie: urzą­dze­nie do ot­wie­ra­nia i za­my­ka­nia do­pły­wu pary wod­nej z kotła do sil­ni­ka pa­ro­we­go

Wiktionary

Prze­pust­ni­ca (zawór mo­tyl­ko­wy) – na­le­ży do ro­dzi­ny ćwier­ćo­bro­to­wych za­wo­rów ruchu obro­to­we­go, które są sto­so­wa­ne w ru­ro­cią­gach do od­ci­na­nia prze­pły­wu. Prze­pust­ni­ce koł­nie­rzo­we mogą słu­żyć do re­gu­la­cji prze­pły­wu, lecz nie jest to za­le­ca­ne, gdyż w ten spo­sób można łatwo usz­ko­dzić dysk prze­pust­ni­cy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzą­sam się w kok­pi­cie i ot­wie­ram prze­pust­ni­cę. Pę­dzi­my ku ce­lo­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepuścić dk., przepuszczać ndk.

 rzecz. przepuszczenie n., przepuszczanie n., przepustowość ż., przepust m., przepustka ż., przepuszczalność ż.

 przym. przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary


przepustowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­pu­sto­we

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­pu­sto­wość ka­na­łu ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go
  • prze­pu­sto­wość in­fra­struk­tu­ry tran­spor­to­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z po­wo­du usz­ko­dze­nia świa­tło­wo­dów szkol­ne łącze stra­ci­ło więk­szą część prze­pu­sto­wo­ści.

 (1.1) Sza­cu­je się, że zbu­do­wa­ny na prze­ło­mie XX i XXI wieku Most Sundz­ki, łą­czą­cy do tej pory Ko­pen­ha­gę z Malmö, osią­gnie swoją mak­sy­mal­ną prze­pu­sto­wość za kil­ka­na­ście lat.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przepustowy

 rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

 czas. przepuszczać, przepuścić

Wiktionary


przepuszczalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­pu­szczal­ne

Wiktionary

To jest stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca. Po­ni­żej znaj­du­ją się różne zna­cze­nia hasła „Prze­pu­szczal­ność”.

Prze­pu­szczal­ność – zdol­ność danej sub­stan­cji do prze­wo­dze­nia sub­stan­cji (np. pły­nów) lub pro­mie­nio­wa­nia (np. świa­tła).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku kom­po­zy­to­wych ma­te­ria­łów po­li­me­ro­wych se­lek­tyw­nych dla azotu można spo­dzie­wać się se­lek­tyw­no­ści wzór che­micz­ny|N2/CH4. wy­no­szą­cej 4,5 przy prze­pu­szczal­no­ści azotu 6,3 bar­re­ra […].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

 czas. przepuszczać, przepuścić

 przym. przepuszczalny

Wiktionary


przepuszczalny

zdol­ny do prze­pu­szcza­nia przez sie­bie cie­czy lub gazów; nie­szczel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) poz­wa­la­ją­cy na prze­pływ gazów lub cie­czy, a bę­dą­cy przesz­ko­dą dla in­nych sub­stan­cji, w szcze­gól­no­ści ma­te­rii w innym sta­nie sku­pie­nia

 (1.2) poz­wa­la­ją­cy na prze­ni­ka­nie pro­mie­nio­wa­nia, np. świa­tła, a bę­dą­cy ba­rie­rą dla pro­mie­nio­wa­nia z in­ne­go za­kre­su lub in­ne­go ro­dza­ju

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepustnica ż., przepustka ż., przepust mrz., przepuszczalność ż.

 czas. przepuszczać ndk., przepuścić dk.

 przym. półprzepuszczalny, wodoprzepuszczalny, światłoprzepuszczalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) transparentny, przezroczysty

Wiktionary


przepuszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pu­szczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpuʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšepuščãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepuszczać, przepuścić, puszczać

 rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

Wiktionary


przepuszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pu­ścić)

 (1.1) zob. prze­pu­ścić. (poz­wo­lić przejść)

 (1.2) zob. prze­pu­ścić. (dać pier­wszeń­stwo pod­czas prze­cho­dze­nia)

 (1.3) zob. prze­pu­ścić. (przez coś, np. ma­szyn­kę)

 (1.4) pot. zob. prze­pu­ścić. (roztr­wo­nić)

 (1.5) pot. zob. prze­pu­ścić. (prze­o­czyć)

 (1.6) pot. zob. prze­pu­ścić. (da­ro­wać prze­wi­nie­nia)

 (1.7) pot. zob. prze­pu­ścić. (nie za­cze­pić kogoś)

 (1.8) pot. zob. prze­pu­ścić. (pod­dać pro­ce­du­rom)

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) umoż­li­wić prze­ni­ka­nie cze­goś, np. cie­czy, pro­mie­ni świetl­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpuʃt͡ʃat͡ɕ, AS: pšepuščać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepust, przepuszczenie, przepuszczanie, przepustowość, przepustka, przepuszczalność, przepustnica

 czas. przepuścić, puszczać

 przym. przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary


przepuszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pu­ścić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpuʃˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšepuščẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepuścić, przepuszczać, puszczać

 rzecz. przepust mrz., przepustnica ż., przepustka ż.

Wiktionary


przepuścik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­pust

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie prze­pust, lecz tylko mały prze­pu­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepust m.

Wiktionary


przepuścić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pu­szczać)

 (1.1) poz­wo­lić komuś przejść lub prze­je­chać przez jakiś punkt

 (1.2) ustą­pić komuś miej­sca pod­czas prze­cho­dze­nia lub prze­jeż­dża­nia przez jakiś punkt, poz­wo­lić mu iść / je­chać jako pier­wsze­mu

 (1.3) spo­wo­do­wać prze­mie­szcze­nie się cze­goś przez coś (czę­sto wą­skie­go) w okre­ślo­nym celu

 (1.4) poz­wo­lić cze­muś prze­ni­kać przez dany ma­te­riał

 (1.5) pot. roztr­wo­nić coś (naj­czę­ściej pie­nią­dze), zmar­no­tra­wić

 (1.6) pot. prze­o­czyć coś, nie wy­ko­rzy­stać cze­goś z po­wo­du prze­o­cze­nia

 (1.7) pot. da­ro­wać komuś jego prze­wi­nie­nia, błędy, za­cho­wać się ła­god­nie w sto­sun­ku do kogoś, kto do­pu­ścił się nie­do­pa­trze­nia, prze­wi­nie­nia itp.

 (1.8) pot. nie za­cze­pić kogoś, zre­zy­gno­wać z okaz­ji do na­wią­za­nia z kimś kon­tak­tu (zaz­wy­czaj o cha­rak­te­rze sek­su­al­nym)

 (1.9) pot. pod­dać coś lub kogoś ja­kimś pro­ce­du­rom

Wiktionary

Przykłady

 (1.5) Wal­dek prze­pu­ścił cały ma­ją­tek ro­dzi­ców i teraz kle­pie biedę.

 (1.7) Szef przy­ła­pał mnie na tym, że sie­dzę w In­ter­ne­cie, ale tym razem mi prze­pu­ścił.

 (1.8) Jarek to taki ca­sa­no­va, nie prze­pu­ści żad­nej dziew­czy­nie.

 (1.9) Zanim mnie za­trud­ni­li, prze­pu­ści­li mnie przez sze­reg badań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pšepuśćić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. puszczać, przepuszczać ndk.

 rzecz. przepuszczenie n., przepuszczanie n., przepustowość ż., przepust m., przepustka ż., przepuszczalność ż., przepustnica ż.

 przym. przepustowy, przepuszczalny

Wiktionary


przepych

rzu­ca­ją­ce się w oczy bo­gact­wo; wy­staw­ność; zby­tek; oka­za­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) osten­ta­cyj­ne, wi­docz­ne bo­gact­wo

 (1.2) wiel­ka ilość, róż­no­rod­ność cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na sce­nie u góry pa­li­ły się dwie mocne lampy i pod­no­si­ły prze­pych de­ko­ra­cji, sta­no­wią­cej tło dla wie­czo­ru ku czci trzech wie­szczów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blask, glam, luksus, okazałość, pompa, pompatyczność, paradność, splendor, szyk, widowiskowość, wspaniałość, wystawność, zbytek

 (1.2) bogactwo, megalomania, nadmiar, obfitość, przerost

Wiktionary


przepychacz

1. wie­lo­o­strzo­we na­rzę­dzie skra­wa­ją­ce; prze­cią­gacz;
2. prze­py­chacz sa­ni­tar­ny - pro­sty przy­rząd na­le­żą­cy do pod­sta­wo­we­go wy­po­sa­że­nia go­spo­dar­stwa do­mo­we­go, który od­ty­ka oraz przy­wra­ca droż­ność urzą­dze­niom sa­ni­tar­nym, np. umy­wal­ce, wan­nie, zle­wo­wi itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pro­sty przy­rząd słu­żą­cy do me­cha­nicz­ne­go przy­wra­ca­nia droż­no­ści od­pły­wom urzą­dzeń sa­ni­tar­nych;

 (1.2) techn. na­rzę­dzie uży­wa­ne do obrób­ki wió­ro­wej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­py­chacz – na­rzę­dzie skra­wa­ją­ce
  • Prze­py­chacz sa­ni­tar­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sto­su­jąc prze­py­cha­cze do obrób­ki ot­wo­rów (za­miast prze­cią­ga­czy) łat­wiej jest za­u­to­ma­ty­zo­wać pro­ces tech­no­lo­gicz­ny. (Wi­ki­pe­dia)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɨxat͡ʃ, AS: pšepyχač

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepychać

 rzecz. przepychanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepychacz sanitarny

Wiktionary


przepychaczka

po­tocz­nie: przy­rząd przy­wra­ca­ją­cy droż­ność urzą­dze­niom sa­ni­tar­nym; prze­py­chacz, prze­ty­kacz


SJP.pl


przepychanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­py­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepchnięcie n., przepychacz mrz.

 czas. przepychać ndk., przepchnąć dk.

Wiktionary


przepychanka

1. po­tocz­nie: ry­wa­li­za­cja;
2. prze­py­cha­nie się, szar­pa­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krót­ka, czę­sto im­pul­syw­na wy­mia­na zdań, zaz­wy­czaj bez głęb­sze­go sensu, opar­ta na emo­cjach lub chwi­lo­wym na­pię­ciu

 (1.2) pot. próba si­ło­we­go do­sta­nia się gdzieś lub cza­so­we­go za­ję­cia ja­kie­goś miej­sca, bijąc się o nie z kimś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepychać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłótnia, sprzeczka

 (1.2) szarpanina

Wiktionary


przepyszlin

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny szorst­ko­list­nych; gar­de­nia


SJP.pl


przepyszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­pysz­nie


SJP.pl


przepyszniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­pysz­ny


SJP.pl


przepyszność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest prze­pysz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przepyszny

 przysł. przepysznie

Wiktionary


przepyszny

przy­miot­nik

 (1.1) do­sko­na­ły w smaku, wy­jąt­ko­wo smacz­ny

 (1.2) bar­dzo dobry, do­sko­na­ły, świet­nej ja­ko­ści

 (1.3) oka­za­ły, de­ko­ra­cyj­ny, wy­szu­ka­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpɨʃnɨ, AS: pšepyšny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przepysznie

 rzecz. przepyszność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyborny, pyszny

 (1.2) wspaniały

 (1.3) bogaty

Wiktionary


przepędowy

→ prze­pęd


SJP.pl

Patrz:

przepęd

przepędzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skie­ro­wa­nie kogoś lub cze­goś na inne miej­sce

 (1.2) zmu­sze­nie kogoś, cze­goś do od­da­le­nia się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepędzanie n.

 czas. pędzić, przepędzić dk., przepędzać ndk.

Wiktionary


przepędzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pę­dzać)

 (1.1) spo­wo­do­wać prze­mie­szcze­nie pędem czego lub kogo z miej­sca na miej­sce

 (1.2) spo­wo­do­wać od­da­le­nie czego lub kogo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepędzenie n.

 czas. pędzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pognać, przegnać

 (1.2) odpędzić, przegnać, wygonić

Wiktionary


przepękanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pę­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepękać ndk.

Wiktionary


przepękać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. oby­wać się bez cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepękanie n.

Wiktionary


przepękla

ro­śli­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, po­cho­dzą­ca z tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych te­re­nów Afry­ki i Azji


SJP.pl

Prze­pę­kla ("Mo­mor­di­ca" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych. Obej­mu­je 50 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych w Afry­ce sub­sa­ha­ryj­skiej, po­łud­nio­wej Azji i Au­stra­lii.

Wikipedia


przepłacanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pła­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepłacić

Wiktionary


przepłacać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­pła­cić)

 (1.1) pła­cić zbyt dużą sumę za coś

 (1.2) przest. pła­cić za świad­cze­nie nie­for­mal­nej lub nie­le­gal­nej usłu­gi

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dy­rek­to­rzy szpi­ta­li z re­gu­ły prze­pła­ca­ją do­staw­ców urzą­dzeń i me­dy­ka­men­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepłacić, płacić

 rzecz. płatnik mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przekupywać

Wiktionary


przepłacić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pła­cać)

 (1.1) za­pła­cić zbyt dużą sumę za coś

 (1.2) przest. za­pła­cić za świad­cze­nie nie­for­mal­nej lub nie­le­gal­nej usłu­gi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpwat͡ɕit͡ɕ, AS: pšepu̯aćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepłacenie n., przepłacanie n., płatnik mos./mrz.

 czas. przepłacać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przekupić

Wiktionary


przepławiać

1. prze­pra­wiać przez wodę z jed­ne­go brze­gu zbior­ni­ka wod­ne­go na drugi;
2. prze­pła­wiać się - prze­pra­wia­jąc się przez wodę, prze­do­sta­wać się z jed­ne­go brze­gu zbior­ni­ka wod­ne­go na drugi


SJP.pl


przepławić

1. prze­pra­wić przez wodę z jed­ne­go brze­gu zbior­ni­ka wod­ne­go na drugi;
2. prze­pła­wić się - prze­pra­wia­jąc się przez wodę, prze­do­stać się z jed­ne­go brze­gu zbior­ni­ka wod­ne­go na drugi


SJP.pl


przepławka

Prze­pław­ka – kon­struk­cja ma­ją­ca za za­da­nie umoż­li­wie­nie po­ko­na­nia sztucz­nej ba­rie­ry w rzece (za­po­ry, jazu, progu itp.) przez mi­gru­ją­ce ryby. Więk­szość ist­nie­ją­cych prze­pła­wek ma za za­da­nie umoż­li­wie­nie mi­gra­cji rybom w górę rzeki, rza­dziej w dół rzeki. Prze­pław­ki, zwła­szcza prze­pław­ki tech­nicz­ne, zwy­kle są mało efek­tyw­ne i roz­wią­zu­ją pro­blem frag­men­ta­cji rzek tylko w nie­wiel­kim stop­niu.

Wikipedia


przepłynąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­pły­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­pły­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšepu̯ỹnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepływać, płynąć

 przym. płynny, pływacki

 rzecz. przepływ mrz.

Wiktionary


przepływ

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­mie­szcza­nie się cie­czy lub gazu z jed­ne­go miej­sca do dru­gie­go;

 (1.2) przen. prze­mie­szcza­nie się jed­ne­go miej­sca do dru­gie­go

 (1.3) fiz. techn. ilość cie­czy lub gazu prze­pły­wa­ją­cych przez prze­krój po­przecz­ny cieku w jed­nost­ce czasu

 (1.4) fiz. techn. ruch czą­stek sub­stan­cji lub ła­dun­ków elek­trycz­nych z jed­ne­go miej­sca w dru­gie

 (1.5) hy­drol. ob­ję­tość wody pły­ną­cej przez prze­krój po­przecz­ny ko­ry­ta cieku

Wiktionary

Prze­pływ – ruch płynu, pod­sta­wo­we po­ję­cie z za­kre­su ki­ne­ma­ty­ki pły­nów. W uję­ciu ogól­nym prze­pływ można scha­rak­te­ry­zo­wać tzw. me­to­dą Eu­le­ra przez po­da­nie pola pręd­ko­ści płynu, czyli za­leż­no­ści pręd­ko­ści od współ­rzęd­nych prze­strzen­nych i czasu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obrę­bie rafy prze­pływ jest tur­bu­lent­ny, a nurt ma cha­rak­ter od rwą­ce­go w cie­kach ni­zin­nych, po ki­piel w cie­kach wy­żyn­nych i gór­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛpwɨf, AS: pšepu̯yf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepływanie n.

 czas. pływać, przepływać ndk., przepłynąć dk.

 przym. przepływowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przepustowość

Wiktionary


przepływanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­pły­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpwɨˈvãɲɛ, AS: pšepu̯yvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przepływać

 rzecz. przepływ mrz.

Wiktionary


przepływać

po­tocz­nie: spę­dzić pe­wien czas na pły­wa­niu


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­ko­ny­wać, przez dłu­gość lub sze­ro­kość, ciek albo zbior­nik wodny

 (1.2) prze­mie­szcza­nie się cie­czy, gazu, ener­gii czy cze­goś ab­strak­cyj­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pły­wa­my już jedną trze­cią Tan­ga­ni­ki i wciąż nie spot­ka­li­śmy ani jed­ne­go hi­po­po­ta­ma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈpwɨvat͡ɕ, AS: pšepu̯yvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przepływ m., przepływanie n. ndk., przepłynięcie n. dk., przepływność ż., pływanie n.

 czas. przepłynąć dk., pływać

 przym. przepływowy, przepływny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) płynąć, pędzić, przemieszczać się, przesuwać się, żeglować

 (1.2) przelewać się, przetaczać się

Wiktionary


przepływność

1. → prze­pływ­ny;
2. ilość in­for­ma­cji (np. bitów) trans­mi­to­wa­nych w jed­nost­ce czasu (np. se­kun­dzie) przez kanał ko­mu­ni­ka­cyj­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­pływ­ne

 (1.2) in­form. te­le­kom. ilość bitów trans­mi­to­wa­nych w jed­nost­ce czasu po­przez kanał ko­mu­ni­ka­cyj­ny;

Wiktionary

Prze­pływ­ność ( bit rate, bi­tra­te) – ilość in­for­ma­cji (bitów) trans­mi­to­wa­nych w jed­nost­ce czasu po­przez kanał ko­mu­ni­ka­cyj­ny.

Mie­rzo­na jest w bi­tach na se­kun­dę (b/s lub bps, od ang. "bits per se­cond") lub, rzad­ko, w baj­tach na se­kun­dę (B/s lub Bps) i ich wie­lo­krot­no­ściach: kb/s, Mb/s, Gb/s, kB/s, MB/s. W prak­ty­ce spo­ty­ka­ne są za­rów­no pre­fik­sy dzie­sięt­ne (k = 1000, M = 1 000 000), jak i bi­nar­ne (K = 1024, M = 1 048 576). Nie są sto­so­wa­ne inne prze­dzia­ły cza­so­we niż se­kun­da.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przepływny

 czas. przepływać, pływać

Wiktionary


przepływomierz

przy­rząd sa­mo­czyn­nie mie­rzą­cy na­tę­że­nie prze­pły­wu lub ilość prze­pły­wa­ją­cej cie­czy albo gazu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hy­drol. me­trol. techn. urzą­dze­nie do po­mia­ru prze­pły­wu,

Wiktionary

Prze­pły­wo­mierz – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do po­mia­ru stru­mie­nia ob­ję­to­ści lub masy ma­te­rii po­ru­sza­ją­cej się przez daną po­wierzch­nię pro­sto­pa­dłą do kie­run­ku prze­pły­wu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na tym od­cin­ku rury mu­si­my za­in­sta­lo­wać prze­pły­wo­mierz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛpwɨˈvɔ̃mʲjɛʃ, AS: pšepu̯yvõmʹi ̯eš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rotametr, wodomierz

Wiktionary


przerabiaczka

→ prze­ra­biacz


SJP.pl

Patrz:

przerabiacz

przerabianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie mo­dy­fi­ka­cji cze­goś w celu ulep­sze­nia

 (1.2) przeksz­tał­ca­nie danej rze­czy w coś in­ne­go, o od­mien­nym przez­na­cze­niu

 (1.3) wyt­wa­rza­nie pro­duk­tów z su­row­ców

 (1.4) przys­wa­ja­nie ja­kie­goś wy­cin­ka wie­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerobienie n., przerób m., przeróbka ż., robotnica ż.

 czas. przerabiać ndk., przerobić dk.

 przym. przerobowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przekształcanie, przeobrażanie

 (1.3) przetwarzanie

Wiktionary


przerabiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ro­bić)

 (1.1) do­ko­ny­wać pew­nych zmian w go­to­wym przed­mio­cie celem przy­sto­so­wa­nia go do okre­ślo­nej funk­cji

 (1.2) zmie­niać jedną rzecz na inną

 (1.3) sto­so­wać su­ro­wiec do otrzy­ma­nia pro­duk­tu lub pół­pro­duk­tu

 (1.4) pot. za­poz­na­wać się z pewną wie­dzą zgod­nie z wyz­na­czo­nym pla­nem

 (1.5) techn. prze­no­sić oczka z jed­ne­go drutu lub szy­deł­ka na dru­gie, w ten spo­sób ro­biąc dzia­ni­nę

 (1.6) techn. zdo­bić tka­ni­nę po­przez prze­pla­ta­nie jej czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerabianie n., przerobienie n., robotnica ż.

 czas. robić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adaptować, modyfikować

 (1.2) przekształcać, przetwarzać

 (1.3) przetwarzać

 (1.4) przyswajać, studiować

 (1.6) przeplatać

Wiktionary


przeradowo

Prze­ra­do­wo – wieś so­lec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Szel­ków. Leży nad rzeką Orzyc.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ma­kow­skim ziemi ró­żań­skiej. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wikipedia


przeradzać

cza­sow­nik

 (1.1) prze­mie­niać cał­ko­wi­cie

cza­sow­nik zwrot­ny prze­ra­dzać się

 (2.1) prze­mie­niać się cał­ko­wi­cie

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na jego twa­rzy po­ja­wił się wyraz wstrę­tu, który po­wo­li prze­ra­dzał się w udrę­kę.

Wiktionary


przerafować

prze­siać przez rafę (np. pia­sek, ziar­na zbóż)


SJP.pl


przerasowanie

ogół skut­ków sto­so­wa­nia za­bie­gów ho­dow­la­nych po­wo­du­ją­cych nad­mier­ny, jed­no­stron­ny roz­wój cech użyt­ko­wych; przesz­la­chet­nie­nie


SJP.pl


przerasowany

z nie­chę­cią o psie ra­so­wym: nad­mier­nie wy­sub­tel­nio­ny, prze­de­li­ka­co­ny


SJP.pl


przerastać

1. sta­wać się wyż­szym od kogoś lub cze­goś, prze­wyż­szać wzro­stem;
2. prze­wyż­szać kogoś lub coś pod ja­kimś wzglę­dem, prze­ści­gać kogoś w ja­kimś za­kre­sie; gó­ro­wać, do­mi­no­wać;
3. nad­mier­nie wy­ra­stać, roz­ra­stać się ponad normę;
4. o na­rzą­dach wew­nętrz­nych: po­więk­szać się z na sku­tek cho­ro­by; nabrz­mie­wać, pęcz­nieć;
5. ros­nąc, prze­ni­kać przez coś, wni­kać w coś


SJP.pl


przeraza

duża ryba głę­bi­no­wa z rzędu zro­sło­gło­wych, ży­ją­ca w Oce­a­nie At­lan­tyc­kim i Morzu Śró­dziem­nym; chi­me­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) icht. zob. chi­me­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈraza, AS: pšeraza

Wiktionary


przerazić

cza­sow­nik (ndk. prze­ra­żać)

 (1.1) mocno prze­stra­szyć

 (1.2) stpol. prze­ni­knąć coś

 (1.3) stpol. prze­bić (np. nożem)

cza­sow­nik zwrot­ny prze­ra­zić się (ndk. prze­ra­żać się)

 (2.1) mocno prze­stra­szyć się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ra­zi­ło mnie jego spoj­rze­nie.

 (1.3) Na­przód pana zabił, potym sam sie­bie na obie stro­nie prze­ra­ził (Łu­kasz Gór­nic­ki).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈraʑit͡ɕ, AS: pšeraźić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerażanie n., uraza ż., raz, przerażenie

 przym. przerażony, przeraźliwy, przerażający

 liczgł. raz

Wiktionary


przeraźliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­raź­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerażenie n., przerażanie n.

 przym. przeraźliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasznie

Wiktionary


przeraźliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­raź­li­wie


SJP.pl


przeraźliwość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­raź­li­we; cecha tych, któ­rzy są prze­raź­li­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeraźliwy

Wiktionary


przeraźliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­raź­li­wy


SJP.pl


przeraźliwy

przy­miot­nik

 (1.1) wzbu­dza­ją­cy prze­ra­że­nie

 (1.2) o znacz­nej i nie­po­ko­ją­cej in­ten­syw­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy koks spa­lił się cał­kiem, za­czął spo­mię­dzy nich bu­chać z prze­raź­li­wym hu­kiem wiel­ki pło­mień, długi, drga­ją­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeraźliwość ż., przerażenie n., przerażanie n., raz mrz.

 czas. przerazić, przerażać

 przym. przerażający, przerażony

 przysł. przeraźliwie, przerażająco

 licz. raz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brutalny, drastyczny, okropny, straszny, szokujący

 (1.2) dokuczliwy, ekstremalny, gwałtowny, intensywny, natężony, ogromny, silny, straszliwy, straszny, znaczny

Wiktionary


przerażająco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ra­ża­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Luke uś­wia­da­mia sobie, że po­szy­cie ma­szy­ny kro­czą­cej jest zbyt wy­trzy­ma­łe, by prze­bi­ły je la­se­ry, co oz­na­cza, że będą mu­sie­li pod­le­cieć prze­ra­ża­ją­co bli­sko, by owi­nąć nogi ma­szyn lin­ka­mi har­pu­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerażenie n.

 czas. przerażać ndk.

 przym. przeraźliwy

Wiktionary


przerażający

wy­wo­łu­ją­cy prze­ra­że­nie; strasz­ny, okrop­ny, zatr­wa­ża­ją­cy, wstrzą­sa­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który budzi grozę, strach

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: prze­ra­żać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pisze książ­ki dla mło­dzie­ży i do­ro­słych – od mrocz­nych i cu­dacz­nych po sek­sow­ne, prze­ra­ża­ją­ce i pełne przy­gód.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerażanie n., przerażenie n.

 czas. przerażać ndk., przerazić dk.

 przym. przeraźliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) straszny, koszmarny, zastraszający, okropny

Wiktionary


przerażanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ra­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerażenie n.

 czas. przerażać ndk., przerazić dk.

 przym. przerażający, przeraźliwy

 przysł. przeraźliwie

Wiktionary


przerażać

wy­wo­ły­wać prze­ra­że­nie lub mu ule­gać; stra­szyć (się); bać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wzbu­dzać wiel­ki strach

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przerażający, przeraźliwy

 rzecz. przerażanie n., uraza ż.

 przysł. przerażająco

Wiktionary


przerażenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nagły i silny strach

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ra­zić.

Wiktionary

Prze­ra­że­nie ( Panic) – ame­ry­kań­ski thril­ler z 2000 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kadet z prze­ra­że­niem pa­trzył na dzie­siąt­ki ze­ga­rów w kok­pi­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛraˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pšeražẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przerazić (się)

 przym. przerażający, przerażony

 przysł. przerażająco

Wiktionary


przerażka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) górn. wąski, niski chod­nik (w ko­pal­ni)

Wiktionary


przerażony

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo prze­stra­szo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ra­żo­ny zając uciekł przed psem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ, AS: pšeražõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uraza ż., przerażenie

 czas. przerazić

 przym. przeraźliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatrwożony

Wiktionary


przeredagować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­re­da­go­wy­wać)

 (1.1) zmie­nić treść cze­goś, zre­da­go­wa­wszy po­now­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) List – ze wzglę­du na jego ob­ję­tość – mu­sie­li­śmy prze­re­da­go­wać, dla­te­go niek­tó­re jego tezy zna­la­zły się w for­mie skró­co­nej [...]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. redaktor mos./ż., redakcja ż.

Wiktionary


przeregulować

1. po­now­nie wy­re­gu­lo­wać;
2. nad­mier­nie ure­gu­lo­wać


SJP.pl


przeregulowywać

1. po­now­nie wy­re­gu­lo­wy­wać;
2. nad­mier­nie re­gu­lo­wać


SJP.pl


przerejestrowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­re­je­stro­wać)

 (1.1) po­now­nie wpi­sy­wać do re­je­stru, zmie­nia­jąc dane cze­goś

 (1.2) uma­wiać pa­cjen­ta na wi­zy­tę u in­ne­go le­ka­rza lub na inny ter­min

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­re­je­stro­wy­wać się (dk. prze­re­je­stro­wać się)

 (2.1) po­now­nie wpi­sy­wać się do re­je­stru, zmie­nia­jąc swoje dane

 (2.2) uma­wiać się jako pa­cjent na wi­zy­tę u in­ne­go le­ka­rza lub na inny ter­min

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­gu­men­tem ko­ron­nym miały być przy­kła­dy wy­co­fy­wa­nia się z dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej wła­ści­cie­li firm tran­spor­to­wych, któ­rzy prze­re­je­stro­wu­ją swoje firmy na Sło­wa­cję.

 (1.2) Pa­cjen­tów wciąż prze­re­je­stro­wu­je­my, bo dział tech­nicz­ny wciąż nam mówi, że na­pra­wa to­mo­gra­fu jest kwe­stią kilku dni.

 (2.1) Chce­my wy­e­li­mi­no­wać z KRUS tych, któ­rzy prze­re­je­stro­wy­wa­li się do kasy tylko po to, żeby pła­cić mniej­szą skład­kę — twier­dzi wi­ce­mi­ni­ster rol­nict­wa Cze­sław Sie­kier­ski.

 (2.2) Radny Ry­szard Kulej stwier­dził, że musi być bar­dzo wy­raź­ny prze­kaz, że pod­sta­wo­wa opie­ka zdro­wot­na bę­dzie funk­cjo­no­wa­ła w szpi­ta­lu, gdyż pa­cjen­ci prze­re­je­stro­wu­ją się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przerejestrować dk.

 przym. rejestrowy

Wiktionary


przereklamowany

przy­miot­nik

 (1.1) prze­ce­nia­ny, cie­szą­cy się opi­nią cze­goś lub kogoś lep­sze­go niż w rze­czy­wi­sto­ści

Wiktionary


przereklamowywać

mówić o kimś lub o czyś wię­cej do­bre­go, niż na to za­słu­gu­je


SJP.pl


przerobić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ra­biać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ra­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈrɔbʲit͡ɕ, AS: pšerobʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. robić ndk.

 rzecz. robotnica ż., przerabianie n., przerobienie n.

Wiktionary


przeropieć

rzad­ko: prze­sią­knąć ropą


SJP.pl


przerosielski

przy­miot­nik od: Prze­rośl


SJP.pl


przerosnąć

prze­róść;
1. stać się wyż­szym od kogoś lub cze­goś, prze­wyż­szyć wzro­stem;
2. prze­wyż­szyć kogoś lub coś pod ja­kimś wzglę­dem, prze­ści­gnąć kogoś w ja­kimś za­kre­sie; gó­ro­wać, do­mi­no­wać;
3. nad­mier­nie wy­ros­nąć, roz­ros­nąć się ponad normę;
4. o na­rzą­dach wew­nętrz­nych: po­więk­szyć się z na sku­tek cho­ro­by; nabrz­mieć, na­pęcz­nieć;
5. ros­nąc, prze­ni­knąć przez coś, wni­knąć w coś


SJP.pl


przerost

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nad­mier­ne po­więk­sze­nie roz­mia­rów; prze­sad­ne zwięk­sze­nie cze­goś

 (1.2) biol. med. po­więk­sze­nie tkan­ki lub na­rzą­du wsku­tek po­więk­sze­nia po­szcze­gól­nych ko­mó­rek

Wiktionary

Prze­rost (łac. "hy­per­trop­hia") – po­ję­cie z za­kre­su pa­to­mor­fo­lo­gii oz­na­cza­ją­ce po­więk­sze­nie tkan­ki lub na­rzą­du na sku­tek po­więk­sze­nia po­szcze­gól­nych ko­mó­rek. Może wy­stę­po­wać jako zmia­na pa­to­lo­gicz­na, np. prze­rost serca spo­wo­do­wa­ny nad­ci­śnie­niem tęt­ni­czym lub zwę­że­niem uj­ścia aorty, albo fiz­jo­lo­gicz­na, np.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przerastanie n., przerośnięcie n.

 czas. przerastać ndk., przerosnąć dk., przeróść dk.

 przym. przerostowy, przerośnięty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hipertrofia

 (1.2) hipertrofia

Wiktionary


przerosły

prze­ro­śnię­ty;
1. zbyt duży w sto­sun­ku do ocze­ki­wań, nad­mier­nie wy­ro­śnię­ty;
2. prze­ple­cio­ny, prze­ni­knię­ty czymś ros­ną­cym;
3. o na­rzą­dach wew­nętrz­nych: po­więk­szo­ny na sku­tek cho­ro­by; roz­ro­śnię­ty, nabrz­mia­ły


SJP.pl


przerośl

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce;
3. wieś na Ukra­i­nie


SJP.pl

Prze­rośl – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na Po­je­zie­rzu Za­chod­nio­su­wal­skim, w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie su­wal­skim, w gmi­nie Prze­rośl.

Prze­rośl leży na Su­wal­szczyź­nie. Jest sie­dzi­bą gminy Prze­rośl. Daw­niej mia­sto; uzy­ska­ła lo­ka­cję miej­ską w 1576 roku, zde­gra­do­wa­na w 1870 roku.

Wikipedia


przeroślanin

miesz­ka­niec Prze­ro­śli


SJP.pl


przeroślanka

miesz­kan­ka Prze­ro­śli


SJP.pl


przerośnięty

prze­róść;
1. stać się wyż­szym od kogoś lub cze­goś, prze­wyż­szyć wzro­stem;
2. prze­wyż­szyć kogoś lub coś pod ja­kimś wzglę­dem, prze­ści­gnąć kogoś w ja­kimś za­kre­sie; gó­ro­wać, do­mi­no­wać;
3. nad­mier­nie wy­ros­nąć, roz­ros­nąć się ponad normę;
4. o na­rzą­dach wew­nętrz­nych: po­więk­szyć się z na sku­tek cho­ro­by; nabrz­mieć, na­pęcz­nieć;
5. ros­nąc, prze­ni­knąć przez coś, wni­knąć w coś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zbyt duży, nad­mier­nie wy­ro­śnię­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­ko­rzyst­niej jest po­sa­dzić krze­wy wy­pro­du­ko­wa­ne w po­jem­ni­kach, zwra­ca­jąc uwagę, aby ich bryła ko­rze­nio­wa była do­brze prze­ro­śnię­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛrɔɕˈɲɛ̃ntɨ, AS: pšerośńẽnty

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przerastać ndk., przerosnąć dk.

 rzecz. przerośnięcie n., przerastanie n., przerost mrz.

Wiktionary


przerwa

1. czas w któ­rym jakaś czyn­ność chwi­lo­wo nie za­cho­dzi, nie jest wy­ko­ny­wa­na;
2. wolny czas mię­dzy lek­cja­mi;
3. wolna prze­strzeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czas, w któ­rym wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści zo­sta­je za­prze­sta­ne na pe­wien okres; za­trzy­ma­nie dzia­ła­nia cze­goś

 (1.2) czas wolny mię­dzy go­dzi­na­mi pracy, nauki w szko­le

 (1.3) wolna prze­strzeń oto­czo­na czymś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przer­wa – część wsi Emi­lia­nów w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Zło­czew
  • Przer­wa – przy­sió­łek wsi Dwory Dru­gie w woj. ma­ło­polskm, w pow. oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Oś­wię­cim
  • Przer­wa – część wsi Dłu­ska Wola w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Pot­wo­rów
  • Przer­wa – przy­sió­łek wsi Stra­du­nia w woj. opol­skim, w pow. krap­ko­wic­kim, w gmi­nie Walce
  • Przer­wa – część wsi Trzci­ni­ca w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. ja­siel­skim, w gmi­nie Jasło
  • Przer­wa – część wsi Busz­ko­wi­ce w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Żu­ra­wi­ca
  • Przer­wa – stru­ga, do­pływ Lu­ba­czów­ki
  • Przer­wa – kanał, do­pływ Wie­prza
  • Przer­wa – stru­ga, do­pływ Ło­so­śny
  • Przer­wa – obec­nie wieś Za­pru­cie na Ukra­i­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bez przer­wy opo­wia­dał o wczo­raj­szym spot­ka­niu z Kry­sty­ną.

 (1.2) Pod­czas przer­wy mię­dzy lek­cja­mi pa­li­łem pa­pie­ro­sa w ko­ry­ta­rzu.

 (1.3) Nie prze­ska­kuj! 100 me­trów stąd jest przer­wa w pło­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛrva, AS: pšerva

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przerwać dk., przerywać ndk.

 rzecz. przerwanie, przerywanie, przerywnik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pauza

 (1.3) luka

Wiktionary


przerwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­ru­sze­nie fi­zycz­nej cią­gło­ści cze­goś

 (1.2) przesz­ko­dze­nie komuś w ja­kiejś czyn­no­ści, np. wy­po­wie­dzi

 (1.3) wstrzy­ma­nie dzia­ła­nia, pro­ce­su na pe­wien czas

 (1.4) za­prze­sta­nie wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści przed jej de­fi­ni­tyw­nym za­koń­cze­niem

 (1.5) ogrod. prze­rze­dze­nie ros­ną­cych zbyt gęsto ro­ślin

 (1.6) in­form. sy­gnał po­wo­du­ją­cy zmia­nę prze­pły­wu ste­ro­wa­nia

Wiktionary

Przer­wa­nie, żą­da­nie przer­wa­nia – sy­gnał po­wo­du­ją­cy zmia­nę prze­pły­wu ste­ro­wa­nia, nie­za­leż­nie od ak­tu­al­nie wy­ko­ny­wa­ne­go pro­gra­mu. Po­ja­wie­nie się przer­wa­nia po­wo­du­je wstrzy­ma­nie ak­tu­al­nie wy­ko­ny­wa­ne­go pro­gra­mu i wy­ko­na­nie przez pro­ce­sor kodu. Pro­ce­du­ra ta wy­ko­nu­je czyn­no­ści zwią­za­ne z ob­słu­gą przer­wa­nia i na końcu wy­da­je in­struk­cję po­wro­tu z przer­wa­nia, która po­wo­du­je po­wrót do pro­gra­mu re­a­li­zo­wa­ne­go przed przer­wa­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miej­sce przer­wa­nia w kablu można łatwo zlu­to­wać.

 (1.2) Przer­wa­nie na­u­czy­cie­lo­wi nie było przez niego do­brze przy­ję­te.

 (1.3) Z po­wo­du przer­wa­nia do­staw za­pa­sy ropy ule­gły znacz­nej re­duk­cji.

 (1.6) Przer­wa­nia dzie­li­my na ma­sko­wal­ne i nie­ma­sko­wal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈrvãɲɛ, AS: pšervãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrywka ż., przerywanie n., przerwa ż., przerywnik m.

 czas. przerwać, przerywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozerwanie

 (1.3) wstrzymanie

 (1.4) zaprzestanie

Wiktionary


przerwać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ry­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ry­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛrvat͡ɕ, AS: pšervać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrywka ż., przerwanie n., przerywanie n., przerwa ż.

Wiktionary


przerypać

po­tocz­nie:
1. prze­grać, po­nieść po­raż­kę; prze­wa­lić, przerż­nąć;
2. stra­cić w wy­ni­ku po­raż­ki; przerż­nąć;
3. za­prze­pa­ścić, zmar­no­wać;
4. o męż­czyź­nie: odbyć sto­su­nek płcio­wy; przerż­nąć, zru­chać, przed­mu­chać


SJP.pl


przerys

ro­dzaj kopii spo­rzą­dzo­nej w for­mie ry­sun­ku, gra­fi­ki, ma­lo­wi­dła lub prze­pi­sa­ne­go tek­stu


SJP.pl


przerysowywać

cza­sow­nik

 (1.1) prze­sad­nie ak­cen­to­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rysownik mos., rysowniczka ż., rysownica ż.

Wiktionary


przeryw

rzad­ko w sza­chach: uzy­ska­nie prze­wa­gi na sza­chow­ni­cy po­przez ut­wo­rze­nie wol­ne­go piona lub ot­war­cie okre­ślo­nej linii bądź prze­kąt­nej; prze­łom


SJP.pl


przerywacz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­ry­wacz fo­to­gra­ficz­ny
  • prze­ry­wacz za­pło­no­wy – ele­ment ukła­du za­pło­no­we­go sil­ni­ka spa­li­no­we­go
  • prze­ry­wacz za­gród mi­no­wych
  • prze­ry­wacz blo­ka­dy – ła­macz blo­ka­dy
  • prze­ry­wacz prądu sta­łe­go, przet­wor­ni­ca DC-DC – chop­per
  • prze­ry­wacz – część me­cha­niz­mu spu­sto­we­go broni sa­mo­pow­ta­rzal­nej
  • prze­ry­wacz, in­ter­cep­tor, spoj­ler – urzą­dze­nie ste­ru­ją­ce sa­mo­lo­tu

Wikipedia


przerywalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ry­wal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przerywalny

Wiktionary


przerywalny

da­ją­cy się przer­wać


SJP.pl


przerywanie

z przer­wa­mi, z prze­stan­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rwa­nie cze­goś ze skut­kiem w po­sta­ci fi­zycz­ne­go po­dzia­łu rze­czy

 (1.2) przesz­ka­dza­nie w ja­kiejś czyn­no­ści, np. wy­po­wie­dzi

 (1.3) wstrzy­my­wa­nie dzia­ła­nia, pro­ce­su na pe­wien czas

 (1.4) za­prze­sta­wa­nie wy­ko­ny­wa­nia ja­kiejś czyn­no­ści przed jej de­fi­ni­tyw­nym za­koń­cze­niem

 (1.5) ogrod. leśn. prze­rze­dza­nie ros­ną­cych zbyt gęsto ro­ślin

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Prze­ry­wa­nie komuś w środ­ku zda­nia jest nie­grzecz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛrɨˈvãɲɛ, AS: pšeryvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrywka ż., przerwa ż., przerywnik m., przerwanie n.

 czas. przerywać ndk., przerwać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wstrzymywanie

Wiktionary


przerywanka

po­tocz­nie: za­bieg przer­wa­nia ciąży; skro­ban­ka


SJP.pl


przerywany

ma­ją­cy przer­wy; nie­cią­gły


SJP.pl


przerywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) rwąc, dzie­lić coś

 (1.2) przesz­ka­dzać w ja­kiejś czyn­no­ści

 (1.3) wstrzy­my­wać dzia­ła­nie, pro­ces na pe­wien czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Nie prze­ry­wam bluz­ga­nia, gdy po­cią­gam mocno za drą­żek ste­row­ni­czy i wbi­jam nogi w pe­da­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈrɨvat͡ɕ, AS: pšeryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zrywka ż., przerwa ż., przerywnik m., przerwanie n., przerywanie n.

 czas. rwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rwać, drzeć, dzielić

 (1.2) przeszkadzać

 (1.3) wstrzymać, zatrzymać

Wiktionary


przerywnik

1. krót­ki utwór mu­zycz­ny, li­te­rac­ki lub fil­mo­wy wsta­wia­ny do środ­ka ja­kiejś więk­szej ca­ło­ści;
2. mała ozdo­ba gra­ficz­na roz­dzie­la­ją­ca czę­ści tek­stu;
3. okres, w któ­rym po­ja­wia się coś od­mien­ne­go w życiu osoby


SJP.pl


przerywnikowy

do­ty­czą­cy krót­kie­go frag­men­tu czy­je­goś wy­stą­pie­nia lub ja­kie­goś ut­wo­ru


SJP.pl


przeryć

ryjąc, prze­ko­pać, przejść


SJP.pl


przerzeczyn-zdrój

Prze­rze­czyn-Zdrój ( Bad Dirs­dorf) – wieś uz­dro­wi­sko­wa w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Niem­cza. We­dług da­nych z Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (2011), wieś li­czy­ła 598 miesz­kań­ców.

Wikipedia


przerzeczyński

przy­miot­nik od: Prze­rze­czyn-Zdrój


SJP.pl


przerzedniały

taki, który prze­rzed­niał


SJP.pl


przerzedzać

1. czy­nić coś rzad­szym przez czę­ścio­we wy­cię­cie, wyr­wa­nie cze­goś; prze­trze­biać;
2. zmniej­szać ilo­ścio­wo; uszczu­plać;
3. prze­rze­dzać się:
a) sta­wać się mniej gę­stym; rzed­nieć, rzed­nąć;
b) maleć ilo­ścio­wo; uszczu­plać się, zmniej­szać się


SJP.pl


przerzedzić

1. uczy­nić coś rzad­szym przez czę­ścio­we wy­cię­cie, wyr­wa­nie cze­goś; prze­trze­bić;
2. zmniej­szyć ilo­ścio­wo; uszczu­plić;
3. prze­rze­dzić się:
a) stać się mniej gę­stym; zrzed­nieć, zrzed­nąć;
b) zma­leć ilo­ścio­wo; uszczu­plić się, zmniej­szyć się


SJP.pl


przerzekać

daw­niej: prze­ma­wiać, odzy­wać się


SJP.pl


przerzucanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­rzu­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʒuˈt͡sãɲɛ, AS: pšežucãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przerzucać

 rzecz. przerzutka ż., przerzut mrz.

Wiktionary


przerzucanka

okaz­jo­nal­nie: prze­rzu­ca­nie się obraź­li­wy­mi sło­wa­mi


SJP.pl


przerzucać

cza­sow­nik

 (1.1) rzu­cać z ja­kie­goś miej­sca na inne

 (1.2) rzu­cać nad kimś lub nad czymś

 (1.3) bu­du­jąc most, kład­kę prze­kra­czać do­li­nę lub rzekę

 (1.4) kłaść coś tak, aby zwi­sa­ło z cze­goś

 (1.5) prze­pra­wiać nie­le­gal­nie to­wa­ry lub ludzi przez gra­ni­cę

 (1.6) prze­glą­dać coś po­bież­nie

cza­sow­nik zwrot­ny prze­rzu­cać się

 (2.1) na­prze­mien­nie mówić do sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Te­ni­si­sta zdo­był punkt prze­rzu­ca­jąc piłkę nad prze­ciw­ni­kiem.

 (1.5) Po­la­cy prze­rzu­ca­ją ucie­ki­nie­rów z po­wro­tem do Bia­ło­ru­si, Bia­ło­ru­si­ni prze­rzu­ca­ją ich do Pol­ski, i tak w koło, bez li­to­ści, bez wyj­ścia, bez na­dziei..

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒut͡sat͡ɕ, AS: pšežucać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerzucanie n., przerzutka ż., przerzut mrz.

Wiktionary


przerzucić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­rzu­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­rzu­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒut͡ɕit͡ɕ, AS: pšežućić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerzutka ż., przerzut mrz.

Wiktionary


przerzut

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. prze­wie­zie­nie cze­goś w inne miej­sce

 (1.2) pot. kon­tra­ban­da

 (1.3) med. roz­siew no­wot­wo­ru, me­ta­sta­za;

 (1.4) sport. po­da­nie piłki na inną stro­nę bo­i­ska

 (1.5) sport. prze­nie­sie­nie ry­wa­la w spor­tach si­ło­wych

 (1.6) sport. szyb­ki obrót ciała w gim­na­sty­ce i sko­kach do wody

 (1.7) środ. więz. pacz­ka żyw­no­ścio­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Le­ka­rze ro­bi­li co mogli, ale już po­ja­wi­ły się prze­rzu­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rzutować, przerzucać ndk., przerzucić dk.

 przym. przerzutny, przerzutowy

 przysł. przerzutowo

 rzecz. przerzutka ż., przerzucanie n., przerzucenie n., przerzutność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) metastaza

Wiktionary


przerzutka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kolar. techn. me­cha­nizm ro­we­ro­wy umoż­li­wia­ją­cy zmia­nę biegu;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerzucanie n., przerzucenie n., rzucenie n., rzucanie n., rzut m., przerzut m.

 czas. przerzucać ndk., przerzucić dk., rzucać ndk., rzucić dk.

 przym. przerzutkowy

Wiktionary


przerzutkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy prze­rzut­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerzutka ż.

Wiktionary


przerzutnia

wy­ra­zi­sta ro­zbież­ność mię­dzy gra­ni­cą wersu a gra­ni­cą ca­łost­ki skład­nio­wej, po­le­ga­ją­ca na do­koń­cze­niu w wier­szu na­stęp­nym zda­nia, czło­nu lub zwro­tu roz­po­czę­te­go w wier­szu po­przed­nim; en­jam­be­ment


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. prze­rzu­ce­nie wy­ra­zu (lub kilku) do na­stęp­ne­go wersu, dalej tre­ścio­wo na­le­żąc do po­przed­nie­go

Wiktionary

Prze­rzut­nia, prze­skocz­nia, za­zę­bie­nie, zwar­cie mię­dzy­wer­so­we – niez­god­ność mię­dzy po­rząd­kiem skład­nio­wo-in­to­na­cyj­nym a wer­sy­fi­ka­cyj­nym w wer­sie; prze­nie­sie­nie wy­ra­zu lub czę­ści zda­nia do na­stęp­ne­go wersu lub stro­fy np. w celu za­ak­cen­to­wa­nia wy­po­wie­dzi, zwięk­sze­nia dy­na­mi­ki i po­bu­dze­nia wy­o­braź­ni osoby czy­ta­ją­cej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla za­spo­ko­je­nia cie­ka­wo­ści two­rzy się le­gen­dę jego dzie­ciń­stwa. W jej kon­struk­cji dzia­ła ty­po­wa prze­rzut­nia le­gen­do­wa po­le­ga­ją­ca na przed­sta­wie­niu lat życia ukry­te­go we­dług formy osią­gnię­tej w póź­niej­szym, jaw­nym już, życiu bo­ha­te­ra.

Wiktionary


przerzutnik

układ cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ist­nie­niem dwóch sta­nów wy­róż­nio­nych, zbu­do­wa­ny z ele­men­tów o dzia­ła­niu prze­kaź­ni­ko­wym lub cią­głym


SJP.pl

Prze­rzut­nik ( flip-flop) – jest to układ sek­wen­cyj­ny, któ­re­go sy­gnał na wyj­ściu może za­le­żeć od stanu na jego wej­ściu lub od jego stanu wew­nętrz­ne­go. Ist­nie­ją trzy ro­dza­je prze­rzut­ni­ków: bi­sta­bil­ne, mo­no­sta­bil­ne (tzw. uni­wi­bra­to­ry) oraz asta­bil­ne (tzw. mul­ti­wi­bra­to­ry).

Wikipedia


przerzutny

1. taki, w któ­rym wy­stę­pu­je prze­rzut, np. zwis prze­rzut­ny;
2. daw­niej: czę­sto zmie­nia­ją­cy miej­sce po­by­tu


SJP.pl


przerzutować

two­rzyć prze­rzu­ty (ogni­ska raka)


SJP.pl


przerzynanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­rzy­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dorżnąć, rżnąć, przerżnąć, przerzynać ndk.

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary


przerzynać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przerż­nąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przerż­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒɨ̃nat͡ɕ, AS: pšežỹnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorżnięcie n., dorzynanie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orżnięcie n., orzynanie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rżnięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

 czas. dorżnąć dk., dorzynać ndk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narżnąć dk., narzynać ndk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orżnąć dk., orzynać ndk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerżnąć dk., przyrżnąć dk., przyrzynać ndk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rżnąć ndk., urżnąć dk., urzynać ndk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk., zarżnąć dk., zarzynać ndk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

 przym. rżnięty

Wiktionary


przerzynka

w le­śnict­wie: po­przecz­ne prze­pi­ło­wy­wa­nie okrą­głe­go pnia drew­na


SJP.pl


przerób

1. prze­ra­bia­nie su­row­ca na pro­dukt lub pół­pro­dukt
2. pro­dukt otrzy­ma­ny z prze­ro­bio­ne­go su­row­ca
3. ilość pro­duk­tów wy­ko­na­nych w okre­ślo­nym cza­sie


SJP.pl


przeróba

zgru­bie­nie od: prze­rób­ka


SJP.pl


przeróbka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. przet­wo­rze­nie su­row­ca na pół­pro­dukt lub na pro­dukt osta­tecz­ny

 (1.2) wpro­wa­dze­nie okre­ślo­nych zmian celem ulep­sze­nia cze­goś

 (1.3) coś opra­co­wa­ne na nowo, w innej for­mie

Wiktionary

Prze­rób­ka (daw­niej "Za­wi­śle", "Prze­rab­ka", "Tro­jan", niem. "Troyl", ka­szub. "Trél") – dziel­ni­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na w Gdań­sku o cha­rak­te­rze prze­my­sło­wo-miesz­ka­nio­wym, po­ło­żo­na w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści mia­sta na Wy­spie Por­to­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przerabianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przerób

 (1.2) modyfikacja, przerobienie

 (1.3) adaptacja, przerobienie

Wiktionary


przerów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Cze­chach;

Wiktionary

Prze­rów ( Přerov, Pre­rau) – mia­sto w Cze­chach, na Mo­ra­wach, w kraju oło­mu­niec­kim. We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2024 po­wierzch­nia mia­sta wy­no­si­ła 5845 ha, a licz­ba jego miesz­kań­ców 41 661 osób (26. miej­sce w Cze­chach).

Dziel­ni­ce mia­sta: Předmostí, Lověšice, Koz­lo­vi­ce, Dlu­ho­ni­ce, Újezdec, Čekyně, Henčlov, Lýsky, Po­po­vi­ce, Vi­na­ry, Žeravice i Penčice. Mia­sto jest jed­nym z waż­niej­szych wę­złów ko­le­jo­wych w Cze­chach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛruf, AS: pšeruf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerowianin m., przerowianka ż.

 przym. przerowski

Wiktionary


przeróść

prze­ros­nąć;
1. stać się wyż­szym od kogoś lub cze­goś, prze­wyż­szyć wzro­stem;
2. prze­wyż­szyć kogoś lub coś pod ja­kimś wzglę­dem, prze­ści­gnąć kogoś w ja­kimś za­kre­sie; gó­ro­wać, do­mi­no­wać;
3. nad­mier­nie wy­ros­nąć, roz­ros­nąć się ponad normę;
4. o na­rzą­dach wew­nętrz­nych: po­więk­szyć się z na sku­tek cho­ro­by; nabrz­mieć, na­pęcz­nieć;
5. ros­nąc, prze­ni­knąć przez coś, wni­knąć w coś


SJP.pl


przeróżniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­róż­nie


SJP.pl


przeróżniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­róż­ny


SJP.pl


przeróżność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­róż­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeróżny

Wiktionary


przeróżny

róż­no­rod­ny, roz­ma­i­ty


SJP.pl


przerąb

1. rą­biąc, prze­ciąć coś na dwie czę­ści;
2. rą­biąc, wy­ciąć w czymś otwór; 2. rą­biąc, zro­bić w czymś przej­ście, drogę;
3. rą­biąc, prze­rze­dzić, prze­trze­bić


SJP.pl

Prze­rąb – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ma­sło­wi­ce.

Prze­rąb uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1791 ro­kiem, zde­gra­do­wa­ny przed 1830 ro­kiem. Do 1954 roku ist­nia­ła gmina Prze­rąb. W la­tach 1954-1972 wieś była sie­dzi­bą­gro­ma­dy Prze­rąb. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość gmin­na, ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


przerąbane

1. rą­biąc, prze­ciąć coś na dwie czę­ści;
2. rą­biąc, wy­ciąć w czymś otwór; 2. rą­biąc, zro­bić w czymś przej­ście, drogę;
3. rą­biąc, prze­rze­dzić, prze­trze­bić


SJP.pl


przerąbać

1. rą­biąc, prze­ciąć coś na dwie czę­ści;
2. rą­biąc, wy­ciąć w czymś otwór; 2. rą­biąc, zro­bić w czymś przej­ście, drogę;
3. rą­biąc, prze­rze­dzić, prze­trze­bić


SJP.pl


przerąbywać

prze­rę­by­wać (rzad­ko);
1. rą­biąc, prze­ci­nać coś na dwie czę­ści;
2. rą­biąc, wy­ci­nać w czymś otwór; 2. rą­biąc, robić w czymś przej­ście, drogę;
3. rą­biąc, prze­rze­dzać, prze­trze­biać


SJP.pl


przerębel

otwór wy­rą­ba­ny w za­marz­nię­tej po­wierzch­ni ak­we­nu (na je­zio­rze, sta­wie, rzece itp.); prze­rę­bla


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) otwór zro­bio­ny w lo­dzie na je­zio­rze lub rzece

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gosta do­szedł na ploso, wybił piesz­nią prze­rę­bel, siadł na skrzyn­ce, roz­mo­tał linkę z koń­skie­go wło­sia przyt­wier­dzo­ną do krót­kie­go mo­drze­wio­we­go pręta, do­cze­pił cy­no­wą rybkę z ha­kiem, za­pu­ścił do wody. Pier­wszy okoń, pół­łok­cio­wy, cap­nął przy­nę­tę, zanim je­szcze opa­dła i na­pię­ła linkę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerębla ż., przerąbanie n., rąbanie n., rębacz m., rębajło m., poręba ż., Poręba ż.

 czas. rąbać ndk., rąbnąć dk., porąbać dk., przerąbać dk.

 przym. rębny, przedrębny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przerębla, daw. płonka

Wiktionary


przerębla

otwór wy­rą­ba­ny w za­marz­nię­tej po­wierzch­ni ak­we­nu (na je­zio­rze, sta­wie, rzece itp.); prze­rę­bel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dziu­ra zro­bio­na w lo­dzie na je­zio­rze lub rzece

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) D. lp. od: prze­rę­bel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przerębel ż., przerąbanie n., rąbanie n., rębacz m., rębajło m., poręba ż., Poręba ż.

 czas. rąbać ndk., rąbnąć dk., porąbać dk., przerąbać dk.

 przym. rębny, przedrębny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przerębel

Wiktionary


przerębywać

rzad­ko: prze­rą­by­wać;
1. rą­biąc, prze­ci­nać coś na dwie czę­ści;
2. rą­biąc, wy­ci­nać w czymś otwór; 2. rą­biąc, robić w czymś przej­ście, drogę;
3. rą­biąc, prze­rze­dzać, prze­trze­biać


SJP.pl


przerżnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­rzy­nać)

 (1.1) rżnąc, prze­ciąć coś na czę­ści

 (1.2) rżnąc, prze­dzie­lić coś na pół

 (1.3) przejść przez śro­dek, w po­przek cze­goś

 (1.4) prze­dziu­ra­wić coś na wylot

 (1.5) pot. prze­grać w grach ha­zar­do­wych

 (1.6) wulg. odbyć z kimś sto­su­nek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛrʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšeržnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dorżnięcie n., dorzynanie n., naderżnięcie n., nadrzynanie n., narżnięcie n., narzynacz mrz., narzynaczka ż., narzynanie n., naurzynanie n., nawyrzynanie n., oberżnięcie n., obrzyn mrz., obrzynanie n., obrzynarka ż., obrzynek mrz., oderżnięcie n., odrzynanie n., odrzynek mrz., orżnięcie n., orzynanie n., poderżnięcie n., podrzynacz mrz., podrzynaczka ż., podrzynanie n., poobrzynanie n., poprzerzynanie n., porozrzynanie n., porżnięcie n., pourzynanie n., powyrzynanie n., pozarzynanie n., pozrzynanie n., przerżnięcie n., przerzynanie n., przerzynarka ż., przerzynka ż., przyrżnięcie n., przyrzynanie n., przyrzynarka ż., rozerżnięcie n., rozrzynanie n., rżnięcie n., urżnięcie n., urzyn mrz., urzynanie n., urzynek mrz., werżnięcie n., wrzynanie n., wyrżnięcie n., wyrzynaczka ż., wyrzynanie n., wyrzynarka ż., wyrzynareczka ż., wyrzynek mrz., wyrzynka ż., zarżnięcie n., zarzynadło n., zarzynanie n., zerżnięcie n., zrzyn mrz., zrzynanie n., zrzynek mrz.

 czas. dorżnąć dk., dorzynać ndk., naderżnąć dk., nadrzynać ndk., narżnąć dk., narzynać ndk., naurzynać ndk., nawyrzynać ndk., oberżnąć dk., obrzynać ndk., oderżnąć dk., odrzynać ndk., orżnąć dk., orzynać ndk., poderżnąć dk., podrzynać ndk., poobrzynać ndk., poprzerzynać ndk., porozrzynać ndk., porżnąć dk., pourzynać ndk., powyrzynać ndk., pozarzynać ndk., pozrzynać ndk., przerzynać ndk., przyrżnąć dk., przyrzynać ndk., rozerżnąć dk., rozrzynać ndk., rżnąć ndk., urżnąć dk., urzynać ndk., werżnąć dk., wrzynać ndk., wyrżnąć dk., wyrzynać ndk., zarżnąć dk., zarzynać ndk., zerżnąć dk., zrzynać ndk.

 przym. rżnięty

Wiktionary


przesada

wy­ol­brzy­mio­ne przed­sta­wia­nie cze­goś, poj­mo­wa­nie cze­goś z nad­mier­ną afek­ta­cją, nie­na­tu­ral­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ol­brzy­mio­ne przed­sta­wia­nie cze­goś, poj­mo­wa­nie cze­goś z nad­mier­ną afek­ta­cją, nie­na­tu­ral­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PRL uwio­dła licz­ne za­stę­py in­te­lek­tu­a­li­stów, skłon­nych do prze­sa­dy, mi­ło­ści od pier­wsze­go wej­rze­nia, chro­nią­cych ta­len­ty pod róż­ny­mi pre­tek­sta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsada, AS: pšesada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesadność ż., przesadzistość ż., przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyolbrzymienie; pot. przesadyzm; książk. przerysowanie; daw. egzageracja

Wiktionary


przesadkować

prze­no­sić mło­do­cia­ny na­ry­bek do prze­sa­dek (sy­ste­mu sta­wów)


SJP.pl


przesadnia

motyw sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na ce­lo­wej prze­sa­dzie w opi­sie cze­goś, np. morze krwi; hi­per­bo­la


SJP.pl


przesadnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­sad­ny; nad­mier­nie, zbyt­nio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fobia spo­łecz­na to stan, w któ­rym czło­wiek prze­sad­nie boi się kry­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsadʲɲɛ, AS: pšesadʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zanadto, za bardzo; daw. przesadziście

Wiktionary


przesadniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­sad­nie


SJP.pl


przesadność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­sad­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­sad­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesadzistość ż., przesada ż., przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesada; żart. przesadyzm; daw. przesadzistość

Wiktionary


przesadny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­sa­dza, cha­rak­te­ry­zu­je się prze­sa­dą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­śmie­sza mnie Twój prze­sad­ny op­ty­mizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsadnɨ, AS: pšesadny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadzony, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesadzony, nieumiarkowany; daw. przesadzisty

Wiktionary


przesadyzm

skłon­ność do wy­ol­brzy­mia­nia, prze­sa­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. żart. skłon­ność do wy­ol­brzy­mia­nia, prze­sa­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez prze­sa­dyz­mu! Skąd ten płacz? To tylko mała drzaz­ga.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsadɨsm̥, AS: pšesadysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesada, przesadzanie

Wiktionary


przesadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sa­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsaˈd͡zãɲɛ, AS: pšesaʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary


przesadzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­sa­dzić)

 (1.1) ogrod. wy­ko­py­wać ro­śli­nę z ziemi lub wyj­mo­wać z do­nicz­ki, aby po­sa­dzić ją w innym miej­scu lub innym po­jem­ni­ku

 (1.2) kazać komuś, aby siadł w innym miej­scu

 (1.3) przed­sta­wiać coś po­waż­niej­szym, więk­szym, niż jest w rze­czy­wi­sto­ści

 (1.4) prze­kra­czać jakąś gra­ni­cę, prze­gi­nać w czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj prze­sa­dza­łam po­mi­do­ry z roz­sa­dy do do­ni­czek.

 (1.1) Ona lubi prze­sa­dzać kwia­ty do fi­ku­śnych do­ni­czek.

 (1.4) Oj, teraz to prze­sa­dzi­łeś! Nie uj­dzie ci to pła­zem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsad͡zat͡ɕ, AS: pšesaʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadka ż., przesadnia ż., przesadność ż., przesadzistość ż., przesadyzm m., przesadzarka ż., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. sadzić ndk., sadzać ndk., przesadzić dk., poprzesadzać dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flancować, przenosić

 (1.3) przejaskrawiać, hiperbolizować, wyolbrzymiać, ; przest. efektować, pot. bajcować, pot. bajerować, pot. bujać, eufem. dopowiadać, konfabulować, pot. nabierać, pot. opowiadać bajki, ubarwiać, zmyślać

 (1.4) przeginać, przeholowywać

Wiktionary


przesadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sa­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšesaʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzanie n.

 czas. przesadzać ndk., przesadzić dk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary


przesadzić

1. prze­nieść ro­śli­nę w inne miej­sce;
2. wy­ka­zać się nie­tak­tem albo bra­kiem umia­ru;
3. po­tocz­nie: prze­nieść się lub kogoś z obec­ne­go miej­sca sie­dzą­ce­go na inne;
4. prze­sko­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sa­dzać)

 (1.1) zob. prze­sa­dzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko cza­sem, gdy prze­sa­dził, robił się agre­syw­ny i tra­cił zu­peł­nie kon­takt z rze­czy­wi­sto­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsad͡ʑit͡ɕ, AS: pšesaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesada ż., przesadność ż., przesadzistość, przesadnia ż., przesadyzm m., przesadzarka ż., przesadzanie n., przesadzenie n.

 czas. przesadzać ndk.

 przym. przesadny, przesadzisty

 przysł. przesadnie, przesadziście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neutralnie posunąć się za daleko, przebrać miarę, przeciągnąć strunę, przeholować, przeszarżować, zagalopować się, zapędzić się; pot. przegiąć, pojechać po bandzie; posp. przegiąć pałę

Wiktionary


przesadzony

1. prze­nieść ro­śli­nę w inne miej­sce;
2. wy­ka­zać się nie­tak­tem albo bra­kiem umia­ru;
3. po­tocz­nie: prze­nieść się lub kogoś z obec­ne­go miej­sca sie­dzą­ce­go na inne;
4. prze­sko­czyć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zbyt mocny; wy­ra­żo­ny nie­a­dek­wat­nie do sy­tu­a­cji, aż nadto

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przesadny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przejaskrawiony, wyolbrzymiony, war. przesadny

Wiktionary


przesalać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­so­lić)

 (1.1) do­da­wać do cze­goś zbyt dużo soli

 (1.2) pot. prze­sa­dzać, po­su­wać się z czymś za da­le­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tym razem, pro­szę, nie prze­sa­laj już zupy!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sól ż., soliwka ż., solnica ż., solniczka ż., solanka ż., solenie n., solnictwo n., zasolenie n., solarka ż., dosolenie n., posolenie n., przesolenie n., przysolenie n.

 czas. zasolić, solić ndk., dosolić dk., posolić dk., przesolić dk., przysolić dk.

 przym. solny, solankowy, słony, słonawy, solarski

 przysł. słono, słonawo

Wiktionary


przeschnięty

taki, który przesch­nął (czę­ścio­wo wy­sechł); przes­chły


SJP.pl


przeschły

taki, który prze­sechł (czę­ścio­wo wy­sechł); przesch­nię­ty


SJP.pl


przescrollować

[czy­taj: prze­skro­lo­wać] prze­wi­nąć wyś­wiet­la­ną za­war­tość na urzą­dze­niu elek­tro­nicz­nym; prze­skro­lo­wać, zes­crol­lo­wać


SJP.pl


przesegregowywać

se­gre­gu­jąc, dzie­lić pow­tór­nie


SJP.pl


przeserwisować

na­pra­wić lub do­ko­nać kon­ser­wa­cji sprzę­tu


SJP.pl


przesiadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sia­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzesiadanie n., siad mrz., przesiadka ż.

 czas. wsiadać, siadać, przesiadać się, przesiadać ndk.

 wykrz. siad

Wiktionary


przesiadać

zmie­niać miej­sce sie­dze­nia


SJP.pl


przesiadka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sia­da­nie się z jed­ne­go środ­ka tran­spor­tu do dru­gie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiadanie n.

 czas. wsiadać, siedzieć, przesiadać się, przesiadać ndk.

Wiktionary


przesiadkowicz

osoba, która w cza­sie po­dró­ży prze­sia­da się z jed­ne­go środ­ka lo­ko­mo­cji na drugi


SJP.pl


przesiadywać

1. prze­by­wać, po­zo­sta­wać gdzieś długo i czę­sto;
2. sie­dzieć gdzieś przez pe­wien czas;
3. zaj­mo­wać się czymś długo i czę­sto


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­sie­dzieć)

 (1.1) sie­dzieć lub prze­by­wać gdzieś czę­sto i / albo długo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiadywanie n., siad mrz.

 wykrz. siad

 czas. siadać, siedzieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wysiadywać

Wiktionary


przesiadłów

Prze­sia­dłów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ujazd.

Pod­czas II wojny świa­to­wej, Niem­cy ut­wo­rzy­li obóz pracy przy­mu­so­wej dla Po­la­ków i Żydów w miej­sco­wym tar­ta­ku.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


przesianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­siać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesiewać, przesiać dk.

 przym. przesiany

Wiktionary


przesiany

przy­miot­nik

 (1.1) pot. (o dzia­ni­nie) taki, któ­re­go nitki się wy­tar­ły, za­wie­ra­ją­cy w swo­jej struk­tu­rze cha­rak­te­ry­stycz­ne prześ­wi­ty

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: prze­siać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja skar­pet­ka jest prze­sia­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesianie n.

Wiktionary


przesiać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sie­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­sie­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiewanie n., przesianie n.

 czas. zasiewać, zasiać, przesiewać ndk., siać ndk.

Wiktionary


przesiec

1. prze­ciąć ostrym na­rzę­dziem na dwie czę­ści;
2. spo­wo­do­wać wiele obra­żeń, strze­la­jąc z broni pal­nej


SJP.pl


przesiecki

przy­miot­nik od: Prze­sie­ka


SJP.pl


przesiedlenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) akt prze­nie­sie­nia miej­sca za­miesz­ka­nia kogoś, czę­sto przy uży­ciu prze­mo­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiedlanie n.

 czas. przesiedlać ndk., przesiedlić dk., osiedlić dk., osiedlać ndk.

Wiktionary


przesiedleniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, którą prze­sied­lo­no lub sama to uczy­ni­ła

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Prze­sied­le­niec ( Aus­sied­ler lub Spätaussiedler), po­tocz­nie także "wy­pę­dzo­ny" (niem. Ver­trie­be­ne) – we­dług nie­miec­kie­go prawa prze­sied­leń­cze­go (Bun­des­ver­trie­be­nen­ge­setz) to osoba, która po­sia­da­ła nie­miec­kie oby­wa­tel­stwo w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym (we­dług stanu na 31 grud­nia 1937) oraz jej mąż bądź żona nie­nie­miec­kie­go po­cho­dze­nia i ich po­tom­ko­wie, lub (od 1993) jest nie­miec­kie­go po­cho­dze­nia i przy­by­ła z za­gra­ni­cy na pobyt stały do Nie­miec.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. osiedlać, osiedlić

Wiktionary


przesiedlić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sied­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­sied­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiedlanie n., przesiedlenie n.

 czas. osiedlić, osiedlać, przesiedlać ndk.

Wiktionary


przesiek

prze­sie­ka; droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew


SJP.pl


przesieka

pro­sta droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew; linia ostę­po­wa, tryba, dukt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. nie­za­drze­wio­ny pas, pow­sta­ły przez wy­cin­kę drzew w lesie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­sie­ka – wy­cię­ty w lesie, nie­za­drze­wio­ny pas
  • Prze­sie­ka – część mia­sta Trze­bia­tów
  • Prze­sie­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kar­ko­no­skim, w gmi­nie Pod­gó­rzyn
  • Prze­sie­ka – ko­lo­nia wsi Śle­dzia­nów w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Dro­hi­czyn
  • Prze­sie­ka – wylot do­li­ny Ja­ło­wiec­kiej w sło­wac­kich Ta­trach
  • Prze­sie­ka Ślą­ska, Prze­sie­ki
  • Przy­sie­ka

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przesiekać ndk., przesiec dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dukt

Wiktionary


przesiekać

1. prze­ci­nać ostrym na­rzę­dziem na dwie czę­ści;
2. po­wo­do­wać wiele obra­żeń, strze­la­jąc z broni pal­nej


SJP.pl


przesiewacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do roz­dzie­la­nia luź­ne­go ma­te­ria­łu we­dług wiel­ko­ści czą­stek

Wiktionary


przesiewak

kubek do prze­sie­wa­nie syp­kich pro­duk­tów, np. mąki, cukru; prze­sie­wacz


SJP.pl


przesiewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sie­wać.

Wiktionary

Prze­sie­wa­nie – pro­ces se­pa­ra­cji me­cha­nicz­nej po­le­ga­ją­cy na prze­cho­dze­niu przez sito zia­ren, które są mniej­sze niż ot­wo­ry sita. Ziar­na więk­sze po­zo­sta­ją na sicie lub z niego spa­da­ją. Prze­sie­wa­nie roz­dzie­la na­da­wę na dwa lub wię­cej pro­duk­tów róż­nią­cych się roz­mia­rem ziar­na.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przesiać, przesiewać ndk.

Wiktionary


przesiewać

cza­sow­nik

 (1.1) prze­pu­szczać przez sito

 (1.2) przen. przez se­lek­cję od­dzie­lać po­żą­da­ne jed­nost­ki od nie­po­żą­da­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Trze­ba bo­wiem długo kom­ple­to­wać ne­ga­tyw­ne fakty, długo je se­lek­cjo­no­wać i prze­sie­wać, by ziar­no nie­na­wi­ści za­kieł­ko­wa­ło.

 (1.2) Znów za­czę­li się zjeż­dżać do nas go­ście, także przez mamę prze­sie­wa­ni, jedni na krót­ko wpro­wa­dza­ni do ojca, inni przyj­mo­wa­ni przez nią tylko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕɛvat͡ɕ, AS: pšeśevać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiewanie n., przesianie n., przesiew m.

 czas. zasiewać, przesiać dk., odsiewać ndk., odsiać dk., siać ndk., zasiać dk.

 przym. przesiewowy, siewny

Wiktionary


przesiewowy

ba­da­nie prze­sie­wo­we - ba­da­nie wy­ko­ny­wa­ne wśród zdro­wych osób, ma­ją­ce na celu wczes­ne wy­kry­cie cho­ro­by w jej be­zob­ja­wo­wym sta­dium; scre­e­ning, skry­ning


SJP.pl


przesilanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­si­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesilać ndk.

Wiktionary


przesilenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) astr. skraj­ny punkt od­chy­le­nia Słoń­ca od rów­ni­ka;

 (1.2) mo­ment prze­ło­mo­wy

Wiktionary

Zo­bacz też: Prze­si­le­nie (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Prze­si­le­nie, sol­sty­cjum ( sol­sti­tium – „prze­si­le­nie (let­nie)”) w astro­no­mii oz­na­cza mo­ment, w któ­rym Słoń­ce osią­ga mak­sy­mal­ne od­chy­le­nie ką­to­we od rów­ni­ka. W ciągu roku na Ziemi po­ja­wia­ją się dwa prze­si­le­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­la­złaś tę ta­be­lę z da­ta­mi i go­dzi­na­mi prze­si­leń?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕiˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšeśilẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesilić dk., przesilać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) solstycjum, solstycja

Wiktionary


przesileniowy

→ prze­si­le­nie


SJP.pl

Patrz:

przesilenie

przesiąg

w fo­to­gra­fii: spo­sób obrób­ki ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go, umoż­li­wia­ją­cy bez­poś­red­nie otrzy­my­wa­nie po­zy­ty­wu na ma­te­ria­le uży­tym do fo­to­gra­fo­wa­nia


SJP.pl


przesiąkalny

prze­pu­szcza­ją­cy ciecz, wil­goć; prze­sią­kli­wy, prze­ma­kal­ny


SJP.pl


przesiąkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sią­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesiąkać ndk.

 rzecz. przesiąkliwość ż.

 przym. przesiąkliwy

Wiktionary


przesiąkliwość

prze­pu­szcza­nie wil­go­ci, płynu; łat­wość prze­sią­ka­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­sią­kli­we

 (1.2) fiz. wła­ści­wość okre­śla­ją­ca zdol­ność ma­te­ria­łu do prze­pu­szcza­nia ja­kiejś sub­stan­cji pod wpły­wem wy­wie­ra­ne­go na niego ci­śnie­nia;

Wiktionary

Prze­sią­kli­wość – wła­ści­wość fi­zycz­na ma­te­ria­łu, okre­śla­ją­ca zdol­ność ma­te­ria­łu do prze­pu­szcza­nia danej sub­stan­cji (naj­czę­ściej jest to woda) pod wpły­wem wy­wie­ra­ne­go na niego ci­śnie­nia.

Wła­ści­wość tą wy­ra­ża się w cen­ty­me­trach na se­kun­dę i po­da­je się wraz z nią wiel­kość ci­śnie­nia me­dium.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z cał­ko­wi­tym, u źró­dła, odrzu­ce­niem dog­ma­tu o od­se­pa­ro­wa­niu wiąże się teza o „prze­sią­kli­wo­ści” (…) dy­skur­sów.

 (1.2) Bez­poś­red­nio od na­sią­kli­wo­ści za­le­ży prze­sią­kli­wość na­czyń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiąk m., przesiąkalność ż., przesiąkanie n.

 czas. przesiąkać ndk., przesiąknąć dk.

 przym. przesiąkliwy, przesiąkalny, przesiąkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesiąkalność

Wiktionary


przesiąkliwy

prze­pu­szcza­ją­cy ciecz, wil­goć; prze­sią­kal­ny, prze­ma­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­pu­szcza­ją­cy wodę lub inne płyny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Orka ra­dłem wy­ma­ga­ła gleb lek­kich i prze­sią­kli­wych, a jed­no­cze­śnie na tyle uro­dzaj­nych, by plo­nów star­czy­ło na wy­ży­wie­nie i na przysz­ło­rocz­ny siew.

 (1.1) Nawet jeśli grunt ku­pio­nej wła­śnie dział­ki wy­da­je się suchy, pia­szczy­sty i łatwo prze­sią­kli­wy dla de­szczów­ki warto zle­cić spe­cja­li­ście wy­ko­na­nie do­kład­nych po­mia­rów wil­got­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiąk m., przesiąkliwość ż., przesiąkalność ż., przesiąkanie n.

 czas. przesiąkać ndk., przesiąknąć dk.

 przym. przesiąkalny, przesiąkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesiąkalny, przemakalny

Wiktionary


przesiąknąć

1. wchło­nąć dużą ilość wil­go­ci lub za­cząć ją prze­pu­szczać;
2. upo­dob­nić się np. za­cho­wa­niem


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­sią­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­sią­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niez­wy­kle mi się po­do­ba­ło, że był taki strasz­nie pryn­cy­pial­ny, a jed­no­cze­śnie prze­sią­knię­ty po­ez­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕɔ̃ŋknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšeśõŋknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesiąkliwość ż.

 przym. przesiąkliwy

Wiktionary


przesiąkły

1. wchło­nąć dużą ilość wil­go­ci lub za­cząć ją prze­pu­szczać;
2. upo­dob­nić się np. za­cho­wa­niem


SJP.pl


przesiąść

zmie­nić miej­sce sie­dze­nia


SJP.pl


przesięk

płyn su­ro­wi­czy prze­ni­ka­ją­cy z na­czyń krwio­no­śnych do jam ciała w na­stęp­stwie ogól­nej lub miej­sco­wej za­sto­i­ny; prze­są­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. płyn su­ro­wi­czy prze­ni­ka­ją­cy z na­czyń krwio­no­śnych do jam ciała w na­stęp­stwie ogól­nej lub miej­sco­wej za­sto­i­ny, zwięk­szo­nej prze­pu­szczal­no­ści na­czyń krwio­no­śnych lub zmian w skła­dzie bia­łek krwi;

Wiktionary

Prze­sięk (łac. "trans­su­da­tum") – płyn prze­do­sta­ją­cy się poza układ na­czyń przy pra­wi­dło­wej bu­do­wie ich ścia­ny. Ty­po­wo jest to płyn za­wie­ra­ją­cy około 2,5% bia­łek z prze­wa­gą al­bu­min, nie za­wie­ra­ją­cy en­zy­mów o gę­sto­ści około 1,012, przej­rzy­sty, ko­lo­ru jas­no­żół­te­go do bursz­ty­no­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przesięknąć dk.

 przym. przesiękowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesączyna

Wiktionary


przesiękać

daw­niej: prze­sią­kać


SJP.pl


przeskakiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ska­ki­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeskakiwać ndk.

 rzecz. skocznia ż., skok mrz.

Wiktionary


przeskakiwać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­ko­ny­wać sko­kiem jakąś przesz­ko­dę

 (1.2) zmie­niać co chwi­la po­ło­że­nie z miej­sca na inne miej­sce

 (1.3) przen. co chwi­la zmie­niać coś, np. temat roz­mo­wy, ka­na­ły te­le­wi­zyj­ne itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛskaˈcivat͡ɕ, AS: pšeskaḱivać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeskok m., skok m., przeskakiwanie n., przeskoczenie n., skocznia ż.

 czas. wskoczyć, przeskoczyć dk., skakać ndk., skoczyć dk., podskakiwać ndk., podskoczyć dk.

Wiktionary


przeskanować

1. wpro­wa­dzić do kom­pu­te­ra tekst, fo­to­gra­fię itp. przy po­mo­cy ska­ne­ra; ze­ska­no­wać;
2. przej­rzeć punkt po punk­cie ba­da­ny obiekt lub ob­szar w urzą­dze­niu op­tycz­nym lub elek­tro­nicz­nym


SJP.pl


przesklepiać

wzno­sić nad czymś skle­pie­nie


SJP.pl


przesklepić

wznieść nad czymś skle­pie­nie


SJP.pl


przeskoczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ska­ki­wać)

 (1.1) sko­czyć przez coś, z jed­ne­go miej­sca na dru­gie

 (1.2) prze­mie­ścić się szyb­ko

 (1.3) zmie­nić rap­tow­nie

 (1.4) pot. nie za­trzy­mać się w od­po­wied­nim miej­scu

 (1.5) pot. zna­leźć spo­sób na coś lub na po­ko­na­nie kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pies prze­sko­czył przez płot i za­a­ta­ko­wał wie­wiór­kę.

 (1.2) Je­że­li dwie chmu­ry na­e­lek­try­zo­wa­ne prze­ciw­nie nat­kną się na sie­bie, prze­sko­czy mię­dzy nimi dwoma iskra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. skok mrz., przeskoczenie n., przeskok mrz., skocznia ż.

 czas. przeskakiwać, skoczyć

Wiktionary


przeskrobać

1. po­tocz­nie: zro­bić coś nie­wła­ści­we­go; spso­cić, zbro­ić, zmaj­stro­wać, zma­lo­wać;
2. daw­niej: skro­biąc, prze­dziu­ra­wić


SJP.pl


przeskrobywać

po­tocz­nie: po­peł­niać drob­ne prze­wi­nie­nia


SJP.pl


przeskrolować

prze­wi­nąć wyś­wiet­la­ną za­war­tość na urzą­dze­niu elek­tro­nicz­nym; przes­crol­lo­wać


SJP.pl


przeskubywać

rzad­ko: sku­bać wiele cze­goś lub sku­bać coś na nowo


SJP.pl


przeskurczybyk

po­tocz­nie o kimś bar­dzo żywym, śmia­łym, od­waż­nym; kozak nad ko­za­ka­mi


SJP.pl


przeskład

1. ma­te­riał re­dak­cyj­ny, dru­kar­ski zło­żo­ny od nowa
2. po­now­ne skła­da­nie tek­stu po do­ko­na­niu w nim zmian
3. zło­żo­ny, ale nie­wy­dru­ko­wa­ny ma­te­riał re­dak­cyj­ny wsku­tek jego de­zak­tu­a­li­za­cji


SJP.pl


przeskładywać

skła­dać na nowo tekst po wcze­śniej­szych zmia­nach


SJP.pl


przesmaczny

po­tocz­nie: bar­dzo smacz­ny


SJP.pl


przesmradzać

prze­peł­niać smro­dem


SJP.pl


przesmycki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fe­liks Przes­myc­ki − pol­ski bak­te­rio­log i wi­ru­so­log, pe­da­gog
  • Piotr Przes­myc­ki − rzym­sko­ka­to­lic­ki za­kon­nik i te­o­log
  • Wac­ław Przes­myc­ki − pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Zenon Przes­myc­ki − pol­ski poeta, tłu­macz i kry­tyk li­te­rac­ki oraz ar­ty­stycz­ny

Wikipedia


przesmyk

1. wą­skie, cias­ne przej­ście mię­dzy ska­ła­mi, bu­dyn­ka­mi itp.; dróż­ka, ście­ży­na;
2. wąski pas lądu mię­dzy dwoma ob­sza­ra­mi wód; istm, ist­mus, mię­dzy­mo­rze;
3. wąski pas wody dzie­lą­cy dwa lądy; cie­śni­na;
4. w ło­wiect­wie: dróż­ka w le­śnych za­ro­ślach, którą zwy­kle cho­dzi zwie­rzy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. wąski pas lądu łą­czą­cy dwa więk­sze ob­sza­ry lą­do­we;

 (1.2) cias­ne, wą­skie przej­ście mię­dzy dwoma obiek­ta­mi

 (1.3) techn. prze­strzeń mię­dzy nit­ka­mi os­no­wy, przez którą prze­cho­dzi czó­łen­ko

 (1.4) łow. ścież­ka uży­wa­na przez dziką zwie­rzy­nę

Wiktionary

Zo­bacz też: Przes­myk (se­rial te­le­wi­zyj­ny).

Przes­myk (mię­dzy­mo­rze, istm) – wąski pas lądu łą­czą­cy dwa więk­sze ob­sza­ry lą­do­we, od­dzie­la­ją­cy od sie­bie dwa morza, oce­a­ny lub inne ak­we­ny. Przes­my­ki sta­no­wią naj­ko­rzyst­niej­sze miej­sca do bu­do­wy ka­na­łów dla że­glu­gi mor­skiej, np. Kanał Pa­nam­ski zbu­do­wa­ny zo­stał na Przes­my­ku Pa­nam­skim, a Kanał Su­e­ski na Przes­my­ku Su­e­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przes­my­ki sta­no­wią ko­rzyst­ne miej­sca do bu­do­wy ka­na­łów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsmɨk, AS: pšesmyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) międzymorze, istm

Wiktionary


przesmyki

1. wą­skie, cias­ne przej­ście mię­dzy ska­ła­mi, bu­dyn­ka­mi itp.; dróż­ka, ście­ży­na;
2. wąski pas lądu mię­dzy dwoma ob­sza­ra­mi wód; istm, ist­mus, mię­dzy­mo­rze;
3. wąski pas wody dzie­lą­cy dwa lądy; cie­śni­na;
4. w ło­wiect­wie: dróż­ka w le­śnych za­ro­ślach, którą zwy­kle cho­dzi zwie­rzy­na


SJP.pl

Przes­my­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Przes­my­ki. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w od­le­gło­ści ok. 24 km od gra­nic Sied­lec. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy.

W la­tach 1954-1972 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Przes­my­ki. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


przesnuwać

rzad­ko: snu­jąc, prze­cią­gać, prze­su­wać


SJP.pl


przesolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­so­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšesolẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesalać, zasolić, solić, przesolić dk.

 rzecz. solanka ż., sól ż.

 przym. solankowy

Wiktionary


przesolić

1. do­sy­pać za dużo soli, po­so­lić zbyt mocno;
2. po­tocz­nie: prze­sa­dzić z czymś, prze­brać w czymś miarę; prze­ho­lo­wać, za­ga­lo­po­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­sa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɔlʲit͡ɕ, AS: pšesolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zasolenie n., solanka ż., solniczka ż., sól ż., przesolenie n.

 czas. solić, zasolić, przesalać

 przym. zasolony, solankowy

 przysł. słono

Wiktionary


przesortowywać

sor­tu­jąc, dzie­lić coś we­dług ja­ko­ści


SJP.pl


przespanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­spać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przespać dk.

Wiktionary


przespawywać

mon­to­wać w innym miej­scu po­przez spa­wa­nie


SJP.pl


przespać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sy­piać)

 (1.1) spać przez pe­wien czas

 (1.2) śpiąc, prze­o­czyć

 (1.3) śpiąc, przetr­wać trud­ne chwi­le

 (1.4) przen. nie wy­ko­rzy­stać szan­sy

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­spać się

 (2.1) spę­dzić krót­ki czas na spa­niu

 (2.2) eufem. odbyć sto­su­nek płcio­wy z kimś

 (2.3) przen. w zwro­cie prze­spać się z czymś: za­sta­no­wić się nad czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak więc noc w Asu­a­nie prze­spa­łem pod naj­praw­dzi­wszą mo­ski­tie­rą.

 (2.1) ''Muszę się tro­chę prze­spać i dojść do sie­bie.

 (2.2) […] facet umie­rał ze stra­chu, że po ślu­bie nie bę­dzie już mógł prze­spać się z żadną inną ko­bie­tą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛspat͡ɕ, AS: pšespać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. śpiący

 rzecz. śpiący mos., przespanie n.

 czas. zaspać

Wiktionary


przespekulowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­spe­ku­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przespekulować dk.

 rzecz. spekulowanie n.

Wiktionary


przespekulować

spe­ku­lu­jąc na gieł­dzie, stra­cić, zmar­no­wać


SJP.pl


przespieczny

daw­niej: bez­piecz­ny


SJP.pl


przesrane

wul­gar­nie: prze­grać, stra­cić coś w wy­ni­ku prze­gra­nej


SJP.pl


przesrać

wul­gar­nie: prze­grać, stra­cić coś w wy­ni­ku prze­gra­nej


SJP.pl


przesrebrny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. poet. rzad. bar­dzo srebr­ny, bar­dzo jasny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zja­wia się, świę­ta mie­sięcz­na dzie­wi­ca / Łąki mgłą śćmio­ne … przes­rebr­na gwiaź­dzi­ca / Srebr­ną swą strza­łą rani i prze­ni­ka.

Wiktionary


przesrywać

wul­gar­nie: prze­gry­wać, tra­cić coś w wy­ni­ku prze­gra­nej


SJP.pl


przest.

skrót od: prze­stęp­czy


SJP.pl


przestalać

prze­sta­lać się - prze­cho­dzić ze stanu sta­łe­go w ga­zo­wy (z po­mi­nię­ciem stanu cie­kłe­go); su­bli­mo­wać


SJP.pl


przestanek

prze­sta­rza­łe: chwi­lo­we za­prze­sta­nie ro­bie­nia cze­goś, przer­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. przer­wa, za­prze­sta­nie, usta­nie cze­goś; przer­wa, pauza w czymś

 (1.2) przest. miej­sce, w któ­rym ktoś lub coś staje, za­trzy­mu­je się itp.

 (1.3) przest. znak prze­stan­ko­wy w pi­sow­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Daje (…) krót­kie nauki, jak na­le­ży czy­tać wier­sze pol­skie, zaz­na­cza­jąc w nich mały prze­sta­nek i za­wie­sze­nie głosu.

 (1.2) Drogę od­by­wa­li­śmy szyb­ko, bo na wszyst­kich głów­nych prze­stan­kach cze­ka­ły na nas roz­staw­ne konie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstãnɛk, AS: pšestãnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestankowanie n.

 czas. przestankować ndk.

 przym. przestankowy

Wiktionary


przestanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­stać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, przestać dk.

Wiktionary


przestankowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) da­ją­cy pauzę, przer­wę; od­dzie­la­ją­cy od sie­bie dane czę­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstãŋˈkɔvɨ, AS: pšestãŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestanek mrz.

Wiktionary


przestarz.

skrót od: prze­sta­rza­ły, prze­sta­rza­le (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


przestarzałość

ar­cha­icz­ność, nie­do­pa­so­wa­nie do współ­czes­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­sta­rza­łe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przestarzały

Wiktionary


przestarzały

prze­sta­rzeć (się) - stać się nie­ak­tu­al­nym, wyjść z uży­cia, z mody, ze zwy­cza­ju


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­szedł z uży­cia, ze zwy­cza­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W fa­bry­kach znaj­du­je się prze­sta­rza­ły sprzęt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstaˈʒawɨ, AS: pšestažau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestarzałość ż.

 przysł. przestarzale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staroświecki, stary, starej daty, starodawny, staromodny, niemodny, nienowoczesny, przedpotopowy

Wiktionary


przestarzeć

prze­sta­rzeć (się) - stać się nie­ak­tu­al­nym, wyjść z uży­cia, z mody, ze zwy­cza­ju


SJP.pl


przestaszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


przestawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sta­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, przestawać ndk.

Wiktionary


przestawać

cza­sow­nik

 (1.1) prze­ry­wać jakąś czyn­ność, nie robić cze­goś dłu­żej

 (1.2) przest. ob­co­wać z kimś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstavat͡ɕ, AS: pšestavać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaprzestawać, zaprzestać, przestać, postawić

 rzecz. przestawanie n.

Wiktionary


przestawialny

1. da­ją­cy się prze­mie­ścić, usta­wić w innym miej­scu;
2. da­ją­cy się przeksz­tał­cić, ina­czej ukie­run­ko­wać


SJP.pl


przestawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sta­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestawienie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

 czas. postawić, przestawiać ndk., przestawić dk.

 przym. przestawny

Wiktionary


przestawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­sta­wić)

 (1.1) zmie­niać po­ło­że­nie cze­goś

 (1.2) zmie­niać ko­lej­ność cze­goś

 (1.3) zmie­niać głów­ny kie­ru­nek, za­ło­że­nia cze­goś

 (1.4) sta­wiać od nowa, w innym miej­scu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­sta­wiać się (dk. prze­sta­wić się)

 (2.1) za­czy­nać sto­so­wać inny styl życia w ja­kiejś dzie­dzi­nie

 (2.2) ule­gać prze­sta­wie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestawianie n., przestawienie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

 czas. stawiać, postawić, przestawić dk.

 przym. przestawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesuwać

 (1.2) przekładać, zamieniać

 (1.3) przeobrażać

 (1.4) przebudowywać

Wiktionary


przestawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sta­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšestavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestawianie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

 czas. postawić, przestawić dk., przestawiać ndk.

 przym. przestawny

Wiktionary


przestawić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sta­wiać)

 (1.1) zmie­nić po­ło­że­nie czego

 (1.2) zmie­nić ko­lej­ność czego

 (1.3) zmie­nić głów­ny kie­ru­nek, za­ło­że­nia cze­goś

 (1.4) po­sta­wić od nowa, w innym miej­scu

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­sta­wić się (ndk. prze­sta­wiać się)

 (2.1) za­cząć sto­so­wać inny styl życia w ja­kiejś dzie­dzi­nie

 (2.2) ulec prze­sta­wie­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstavʲit͡ɕ, AS: pšestavʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestawianie n., przestawienie n., przestawność ż., przestawka ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

 czas. postawić, przestawiać ndk.

 przym. przestawny

Wiktionary


przestawka

prze­sta­wie­nie gło­sek w wy­ra­zie; me­ta­te­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. prze­sta­wie­nie gło­sek lub sylab w wy­ra­zie;

Wiktionary

Prze­staw­ka, ina­czej me­ta­te­za (gr. μετάθεσις "metáthesis") – jeden z pod­sta­wo­wych za­leż­nych pro­ce­sów fo­ne­tycz­nych, po­le­ga­ją­ca na zmia­nie ko­lej­no­ści są­sied­nich gło­sek.

Na przy­kład sta­ro­pol­skie "błcha", ps. "blъxa" (po­rów­naj lit. "blusà", słow. "blcha") dało pol. "pchła" z prze­sta­wie­niem ch i ł. Dzię­ki temu uni­knię­to nor­mal­nej asy­mi­la­cji i zrów­na­nia z formą cza­sow­ni­ka "pcha" (po­rów­naj "jabł­ko" ["japko"]).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma więc sensu okre­ślać chro­no­lo­gii tego, co było wcze­śniej: prze­staw­ka, czy zanik jerów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstafka, AS: pšestafka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestawianie ż., przestawienie n., przestawność ż., przestawnica ż., przestawnia ż.

 czas. przestawiać ndk., przestawić dk.

 przym. przestawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metateza

Wiktionary


przestawnia

1. od­stą­pie­nie od na­tu­ral­ne­go szyku wy­ra­zów w zda­niu; in­wer­sja, prze­kład­nia, hy­per­ba­ton, szyk prze­staw­ny, me­ta­te­za;
2. po­tocz­nie: zwrot­ni­ca (urzą­dze­nie ko­le­jo­we)


SJP.pl

Prze­staw­nia, prze­staw­ka, szyk prze­staw­ny, prze­kład­nia, in­wer­sja ( in­ver­sio), hi­per­te­za (gr. ὑπέρθεσις "hypérthesis"), me­ta­te­za (gr. μετάθεσις "metáthesis") – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na zmia­nie ko­lej­no­ści wy­ra­zów po­zo­sta­ją­cych w za­leż­no­ści skład­nio­wej lub wtrą­ce­niu do jed­no­li­tej grupy skład­nio­wej wy­ra­zów nie­na­le­żą­cych do niej; szyk zda­nia od­bie­ga­ją­cy od norm skład­nio­wych ję­zy­ka.

Wikipedia


przestawność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­staw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestawianie n., przestawienie n., przestawka ż.

 czas. przestawiać ndk., przestawić dk.

 przym. przestawny

 przysł. przestawnie

Wiktionary


przestać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sta­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­sta­wać. (prze­ry­wać coś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chase siada na skrzy­ni, którą ma do­ta­chać do han­ga­ru, i wzdy­cha: – To mam po pro­stu prze­stać się sta­rać?

 (1.1) W wy­ni­ku re­fe­ren­dum zo­stał od­wo­ła­ny - prawo de­mo­kra­cji. Ale pa­ra­dok­sal­nie wójt miał prze­stać pra­co­wać dla gminy w cza­sie, gdy z po­wo­dze­niem fi­na­li­zo­wał kilka naj­waż­niej­szych in­we­sty­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛstat͡ɕ, AS: pšestać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przestawać, postawić, zaprzestać

 rzecz. przestanie n.

Wiktionary


przestebnowywać

prze­szy­wać coś ście­giem two­rzą­cym nie­przer­wa­ną linię


SJP.pl


przester

efekt dźwię­ko­wy w grze na gi­ta­rze


SJP.pl


przesterowywać

1. po­wo­do­wać znieksz­tał­ce­nia dźwię­ków w urzą­dze­niach dźwię­ko­wych przez zbyt silny sy­gnał;
2. od­dzia­ły­wać na jakiś me­cha­nizm celem wy­wo­ła­nia zmian w jego pracy


SJP.pl


przestrach

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. nagłe, silne uczu­cie stra­chu lub prze­ra­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbla­dła z prze­stra­chu, wi­dząc cień za oknem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. strach mzw./mrz.

Wiktionary


przestrajalny

da­ją­cy się prze­stra­jać


SJP.pl


przestraszać

wy­wo­ły­wać w kimś strach; wy­stra­szać, na­stra­szać


SJP.pl


przestraszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­stra­szyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przestraszyć

 rzecz. strach mrz./mzw.

Wiktionary


przestraszony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­stra­szył się lub wy­ra­ża­ją­cy prze­strach

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przestraszyć dk.

Wiktionary


przestraszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) wzbu­dzić w kimś strach, wy­wo­łać w kimś prze­ra­że­nie, obawę

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­stra­szyć się

 (2.1) po­czuć strach, prze­ra­że­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Led­wie tych słów do­mó­wi­ła, kiedy jakiś sze­lest ją prze­stra­szył; z lę­kiem spoj­rza­ła ku oknu i cof­nę­ła się do drzwi na­słu­chu­jąc.

 (2.1) Pies nie był na smy­czy, a kiedy nie­o­cze­ki­wa­nie roz­le­gły się wy­strza­ły ćwi­czeń woj­sko­wych, prze­stra­szył się i uciekł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstraʃɨt͡ɕ, AS: pšestrašyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. strach mrz./mzw., straszenie

 czas. straszyć, wystraszyć, nastraszyć

 przym. straszny

 przysł. strasznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przerazić, zaniepokoić

 (2.1) pot. przen. dostać cykora

Wiktionary


przestroga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uwaga ostrze­ga­ją­ca przed czymś

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrzeżenie

Wiktionary


przestrojnik

prze­stroj­nik traw­nik - motyl z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


przestronniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: prze­stron­no, prze­stron­nie


SJP.pl


przestronniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­stron­ny


SJP.pl


przestronność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­stron­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przestronny

Wiktionary


przestronny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma dużo wol­ne­go miej­sca, wol­nej prze­strze­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stron­ny dzie­dzi­niec ota­cza­ły ko­lum­ny, par­te­ro­we por­ty­ki i pię­tro­we log­gie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstrɔ̃nːɨ, AS: pšestrõ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestronność ż.

 przysł. przestronnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szeroki, obszerny

Wiktionary


przestrożnica

prze­stroż­ni­ca żół­to­roż­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny wy­cin­ko­wa­tych


SJP.pl


przestrugać

daw­niej:
1. po­tocz­nie: zro­bić coś nie­wła­ści­we­go; prze­skro­bać, spso­cić, zbro­ić, zmaj­stro­wać, zma­lo­wać;
2. stru­ga­jąc, prze­dziu­ra­wić


SJP.pl


przestryj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. brat dziad­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prastryjostwo n., prastryj mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziadek stryjeczny, dziad stryjeczny, daw. prastryj

Wiktionary


przestryjec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. brat pra­dziad­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starszy wuj

Wiktionary


przestrzał

Wa­rian­ty herbu Prze­strzał

Prze­strzał – pol­ski herb szla­chec­ki z no­bi­li­ta­cji, po­cho­dze­nia wę­gier­skie­go.

Wikipedia


przestrzałowy

1. zwią­za­ny z prze­bi­ciem cze­goś na wylot;
2. po­tocz­nie: wy­cho­dzą­cy z dwóch prze­ciw­le­głych stron i prze­bie­ga­ją­cy przez całą dłu­gość lub sze­ro­kość


SJP.pl


przestrzec

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­strze­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­strze­gać. (w zna­cze­niu ostrze­gać)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od am­ba­sa­do­ra USA do­wia­du­je się, że Ro­sja­nie szy­ku­ją tajną ope­ra­cję, wsku­tek któ­rej jego kraj utra­ci nie­za­leż­ność. Po na­my­śle dzwo­ni do am­ba­sa­do­ra so­wiec­kie­go, by go prze­strzec, że Ame­ry­ka­nie o wszyst­kim wie­dzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsṭʃɛt͡s, AS: pšesṭšec

Wiktionary


przestrzeganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­strze­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsṭʃɛˈɡãɲɛ, AS: pšesṭšegãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przestrzegać

Wiktionary


przestrzegać

1. udzie­lać prze­stro­gi; ostrze­gać;
2. sto­so­wać się do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ostrze­gać kogoś przed czymś

 (1.2) sto­so­wać się do cze­goś, być w zgo­dzie z ja­kimś prze­pi­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Matka prze­strze­ga­ła dzie­ci przed prze­cho­dze­niem na czer­wo­nym świet­le.

 (1.2) Prze­pi­sów BHP na­le­ży bezwz­ględ­nie prze­strze­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsṭʃɛɡat͡ɕ, AS: pšesṭšegać

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2) rzecz. przestrzeganie; zob. ostrzegać./ostrzec

 (1.1) rzecz. przestroga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrzegać (zob. uwagi)

 (1.2) stosować, wypełniać, zachowywać, respektować

Wiktionary


przestrzelać

strze­lić, strze­lać kil­ka­krot­nie z broni pal­nej w celu jej wy­pró­bo­wa­nia; prze­strze­li­wać


SJP.pl


przestrzelski

naz­wi­sko


SJP.pl


przestrzennie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­strzen­ny

 (1.2) od­no­sząc się do prze­strze­ni, uwz­ględ­nia­jąc prze­strzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­za­kła­do­wy skła­dzik na na­rzę­dzia urzą­dzo­ny był niez­wy­kle prze­strzen­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestrzenność ż., przestrzeń ż.

 przym. przestrzenny

Wiktionary


przestrzenniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­strzen­nie


SJP.pl


przestrzenno-czasowy

prze­strzen­ny i cza­so­wy; cza­so­wo-prze­strzen­ny


SJP.pl


przestrzenność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­strzen­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ma­ga sto­so­wa­nia słu­cha­wek, aby uzy­skać re­a­li­stycz­ne wra­że­nie prze­strzen­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestrzeń ż.

 przym. przestrzenny

 przysł. przestrzennie

Wiktionary


przestrzenny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy prze­strze­ni

 (1.2) ma­ją­cy trzy wy­mia­ry

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, który po­sia­da dużą prze­strzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­port dia­gno­stycz­ny skła­da się z pię­ciu głów­nych czę­ści do­ty­czą­cych zja­wisk i pro­ce­sów roz­wo­jo­wych wła­ści­wych dla Łań­cu­ta w sfe­rach: prze­strzen­no-funk­cjo­nal­nej, śro­do­wi­sko­wej, tech­nicz­nej, go­spo­dar­czej i spo­łecz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestrzeń ż., przestrzenność ż., rozprzestrzenianie n., rozprzestrzenienie n.

 czas. rozprzestrzeniać ndk., rozprzestrzenić dk.

 przym. przestrzeniowy

 przysł. przestrzennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. przestrzeniowy

 (1.2) trójwymiarowy, bryłowy

 (2.1) przestronny

Wiktionary


przestrzeń

1. nie­o­gra­ni­czo­ny trój­wy­mia­ro­wy ob­szar, w któ­rym za­cho­dzą zja­wi­ska fi­zycz­ne;
2. zbiór wszyst­kich ele­men­tów danej te­o­rii wraz ze struk­tu­rą umoż­li­wia­ją­cą ich ba­da­nie;
3. roz­le­gły ob­szar, bez wi­docz­nych gra­nic;
4. od­le­głość mię­dzy czymś a czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okre­ślo­ny ob­szar – dwu- lub trój­wy­mia­ro­wy

 (1.2) fiz. miej­sce, w któ­rym od­by­wa­ją się zja­wi­ska fi­zycz­ne;

 (1.3) geom. nie­o­gra­ni­czo­na co najm­niej trój­wy­mia­ro­wa roz­cią­głość, jedno z pod­sta­wo­wych pojęć ge­o­me­trii;

 (1.4) mat. zbiór, na któ­rym okre­ślo­no do­dat­ko­wą struk­tu­rę;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­strzeń – w ma­te­ma­ty­ce,
  • prze­strzeń – w fi­zy­ce,
  • prze­strzeń – w fi­lo­zo­fii,
  • prze­strzeń – w ge­o­gra­fii,
  • prze­strzeń – w an­tro­po­lo­gii
  • prze­strzeń po­li­tycz­na – w po­li­to­lo­gii,
  • prze­strzeń kos­micz­na – w astro­no­mii,
  • prze­strzeń nazw;
  • Prze­strzeń – wieś w gmi­nie No­wod­wór w po­wie­cie ryc­kim w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim.
  • układ
  • sy­stem

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W be­le­try­stycz­no-pu­bli­cy­stycz­nej for­mie uka­zał bez­poś­red­niość i bez­ce­re­mo­nial­ność Ame­ry­ka­nów, szyb­ko ros­ną­ce mia­sta, roz­le­głe prze­strze­nie kon­ty­nen­tu, który prze­mie­rzał ko­le­ją, konno i pie­szo, żyzne do­li­ny, skal­ne pust­ko­wia i dzi­kie zwie­rzę­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ, AS: pšesṭšẽń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestrzenność ż.

 przym. przestrzenny

 przysł. przestrzennie

Wiktionary


przestudiowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­stu­dio­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przestudiować dk.

Wiktionary


przestukiwać

rzad­ko: prze­ka­zy­wać coś za po­mo­cą stu­ka­nia


SJP.pl


przestwory

książ­ko­wo: sze­ro­ka, roz­le­gła prze­strzeń lub roz­cią­ga­ją­ca się nad nią at­mos­fe­ra; prze­stwo­rze


SJP.pl


przestworza

książ­ko­wo: sze­ro­ka, roz­le­gła prze­strzeń lub roz­cią­ga­ją­ca się nad nią at­mos­fe­ra; prze­stwór


SJP.pl


przestworze

książ­ko­wo: sze­ro­ka, roz­le­gła prze­strzeń lub roz­cią­ga­ją­ca się nad nią at­mos­fe­ra; prze­stwór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. roz­le­gła, nie­o­gra­ni­czo­na prze­strzeń (zwy­kle w licz­bie mno­giej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …»Tryp­to­lem się zowię, / W sław­nych Ate­nach moi miesz­ka­li przod­ko­wie. / Ja nie pie­szo przez lądy, nie w łodzi przez morze / Ale tu przez po­wietrz­ne przy­by­łem prze­stwo­rze…«

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstfɔʒɛ, AS: pšestfože

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestwór m.

Wiktionary


przestwór

książ­ko­wo: sze­ro­ka, roz­le­gła prze­strzeń lub roz­cią­ga­ją­ca się nad nią at­mos­fe­ra; prze­stwo­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. duża, sze­ro­ka i pusta prze­strzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wpły­ną­łem na su­che­go prze­stwór oce­a­nu. / Wóz nurza się w zie­lo­ność i jak łódka bro­dzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛstfur, AS: pšestfur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestworze n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezkres, przestworze, dal

Wiktionary


przestygać

ostu­dzać się tak, że nie jest się je­szcze cał­kiem zim­nym


SJP.pl


przestygnięty

taki, który prze­sty­gnął; prze­sty­gły


SJP.pl


przestygnąć

ostu­dzić się tak, że nie jest się je­szcze cał­kiem zim­nym


SJP.pl


przestygły

taki, który prze­stygł; prze­sty­gnię­ty


SJP.pl


przestymulować

nad­mier­nie po­bu­dzić, np. or­ga­nizm, zmy­sły lub układ ner­wo­wy


SJP.pl


przestój

1. nie­pla­no­wa­na przer­wa w pracy, pro­duk­cji itp.;
2. po­stój środ­ków tran­spor­to­wych ponad prze­wi­dzia­ny czas;
3. w le­śnict­wie: drze­wo nie­wy­cię­te w cza­sie prze­wi­dzia­nym do wy­rę­bu


SJP.pl

Prze­stój (ang. "down­ti­me") – przer­wa w dzia­ła­niu obiek­tu, wy­ni­ka­ją­ca z przy­czyn lo­so­wych.

Do­ty­czyć może np. ma­szy­ny, kom­pu­te­ra, ser­we­ra lub do­stęp­no­ści usłu­gi.

Wikipedia


przestębnować

zszyć ście­giem stęb­nów­ka; rów­nież ozdo­bić


SJP.pl


przestękiwać

po­tocz­nie:
1. uskar­żać się na do­le­gli­wo­ści;
2. czy­tać coś, stę­ka­jąc, du­ka­jąc


SJP.pl


przestęp

ro­śli­na ziel­na z dy­nio­wa­tych, czę­sta w par­kach


SJP.pl

Prze­stęp ("Bry­o­nia" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych, obej­mu­ją­cy 12 ga­tun­ków bylin, wy­stę­pu­ją­cych w Eu­raz­ji, Afry­ce Pół­noc­nej (w tym na Wy­spach Ka­na­ryj­skich) oraz na wy­spach Pa­cy­fi­ku. Jako ro­śli­ny in­tro­du­ko­wa­ne prze­stęp biały i dwu­pien­ny rosną w Ame­ry­ce Pół­noc­nej.

Wikipedia


przestępca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która do­pu­ści­ła się prze­stęp­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja zła­pa­ła groź­ne­go prze­stęp­cę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpt͡sa, AS: pšestẽmpca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestępczość ż., przestępstwo n.

:: fż. przestępczyni ż.

 przym. przestępczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) złoczyńca

Wiktionary


przestępczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krym. po­peł­nia­nie prze­stępstw

 (1.2) krym. ogół po­peł­nio­nych prze­stępstw

Wiktionary

Prze­stęp­czość – zbiór czy­nów po­peł­nio­nych na ob­sza­rze danej jed­nost­ki te­ry­to­rial­nej, które są za­bro­nio­ne usta­wo­wo pod groź­bą kary. Prze­stęp­czość jest zja­wi­skiem spo­łecz­nym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɔɕt͡ɕ, AS: pšestẽmpčość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestępstwo n., przestępca mos., przestępczyni ż.

 przym. przestępczy

Wiktionary


przestępczy

1. do­ty­czą­cy prze­stęp­cy, wła­ści­wy prze­stęp­cy;
2. bę­dą­cy prze­stęp­stwem, np. czyn prze­stęp­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z prze­stęp­czo­ścią i prze­stęp­ca­mi; wła­ści­wy prze­stęp­com

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z tam­tej­szych wy­cho­waw­ców w li­ście do re­dak­cji opi­sał mal­wer­sa­cje, ja­kich do­pu­szcza­ła się dy­rek­tor­ka wspól­nie z ku­ra­to­rem, pod osło­ną wo­je­wódz­kich władz par­tyj­nych. Tu me­cha­nizm był po­dob­ny – ewi­dent­na dzia­łal­ność prze­stęp­cza, tym razem wy­jąt­ko­wo par­szy­wa, bo po­le­ga­ją­ca na że­ro­wa­niu na dzie­ciach – sie­ro­tach i pełne kry­cie tej dzia­łal­no­ści przez ko­le­siów z władz wo­je­wódz­kich.

 (1.1) Kon­takt ten oz­na­cza, że tra­dy­cje prze­stęp­cze mogą być i są prze­ka­zy­wa­ne ko­lej­nym ge­ne­ra­cjom w spo­sób po­dob­ny do spo­so­bu prze­ka­zy­wa­nia ję­zy­ka i in­nych wyt­wo­rów spo­łecz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpt͡ʃɨ, AS: pšestẽmpčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestępstwo n., przestępczość ż., przestępca mos., przestępczyni ż.

 przym. przestępny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kryminalny, przestępny, karalny

Wiktionary


przestępczyni

ko­bie­ta, która po­peł­ni­ła prze­stęp­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta, która po­peł­ni­ła prze­stęp­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­cja aresz­to­wa­ła groź­ną prze­stęp­czy­nię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛstɛ̃mpˈt͡ʃɨ̃ɲi, AS: pšestẽmpčỹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestępczość ż., przestępstwo n.

:: fm. przestępca mos.

 przym. przestępczy

Wiktionary


przestępność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­stęp­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przestępny

Wiktionary


przestępny

1. niez­god­ny z pra­wem, bę­dą­cy prze­stęp­stwem; prze­stęp­czy;
2. rok prze­stęp­ny - rok, w któ­rym jest 366 dni;
3. w ma­te­ma­ty­ce: funk­cja prze­stęp­na - funk­cja nie­speł­nia­ją­ca żad­ne­go rów­na­nia al­ge­bra­icz­ne­go, np. funk­cja wy­kład­ni­cza lub try­go­no­me­trycz­na; funk­cja nie­al­ge­bra­icz­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. sta­no­wią­cy prze­stęp­stwo

 (1.2) astr. do­da­wa­ny w celu syn­chro­ni­za­cji od­mie­rza­ne­go czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale Dick­son nie chciał wy­stę­po­wać z nimi wcze­śniej, aż nie zdo­bę­dzie do­wo­dów jego prze­stęp­nej dzia­łal­no­ści na gieł­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestąpienie n., przestępowanie n., przestępność ż.

 czas. przestąpić dk., przestępować ndk.

 przym. przestępczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestępczy, występny, zbrodniczy

Wiktionary


przestępstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. czyn za­bro­nio­ny pod groź­bą kary jako zbrod­nia lub wy­stę­pek, przez usta­wę karną obo­wią­zu­ją­cą w cza­sie jego po­peł­nie­nia, bez­praw­ny, za­wi­nio­ny, spo­łecz­nie szkod­li­wy;

Wiktionary

Prze­stęp­stwo – czyn za­bro­nio­ny uz­na­ny za za­sad­ni­czo spo­łecz­nie szkod­li­wy lub spo­łecz­nie nie­bez­piecz­ny, kon­kret­nie zde­fi­nio­wa­ny i za­gro­żo­ny karą na mocy prawa kar­ne­go.

W więk­szo­ści kra­jów ist­nie­ją ko­dek­sy karne, za­wie­ra­ją­ce zbio­ry norm prawa kar­ne­go, lecz w niek­tó­rych kra­jach ta­kiej ko­dy­fi­ka­cji nie prze­pro­wa­dzo­no.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kra­dzież z wła­ma­niem jest prze­stęp­stwem ści­ga­nym z urzę­du.

 (1.1) Jak wy­ni­ka z ra­por­tów Ko­men­dy Wo­je­wódz­kiej Po­li­cji (…), dy­na­mi­ka prze­stęp­czo­ści na tych ob­sza­rach jest wy­so­ka, szcze­gól­nie w niek­tó­rych ty­pach prze­stępstw, co do­ty­czy prze­de wszyst­kim prze­my­tu i hand­lu nar­ko­ty­ka­mi bro­nią, ma­te­ria­ła­mi roz­szcze­pial­ny­mi oraz pa­pie­ro­sa­mi (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ, AS: pšestẽmpstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przestępca mos., przestępczyni ż., przestępczość ż.

 przym. przestępczy

 przysł. przestępczo

Wiktionary


przesubtelniony

prze­sad­nie sub­tel­ny


SJP.pl


przesunięcie

1. zmie­nić miej­sce, po­ło­że­nie cze­goś bez odry­wa­nia od po­dło­ża;
2. prze­mie­ścić coś wzdłuż ja­kiejś po­wierzch­ni, lekko jej do­ty­ka­jąc;
3. zmie­nić po­ło­że­nie czę­ści ele­men­tów ja­kie­goś urzą­dze­nia, me­cha­niz­mu lub zmie­nić spo­sób jego pracy;
4. zmie­nić ko­lej­ność, czas, ter­min cze­goś;
5. prze­nieść kogoś na inne sta­no­wi­sko, włą­czyć do innej grupy, ka­te­go­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­su­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsũˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšesũńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zasuwać, przesunąć dk., przesuwać ndk., poprzesuwać dk., sunąć

 rzecz. przesuwanie n., poprzesuwanie n., suw mrz.

Wiktionary


przesunąć

1. zmie­nić miej­sce, po­ło­że­nie cze­goś bez odry­wa­nia od po­dło­ża;
2. prze­mie­ścić coś wzdłuż ja­kiejś po­wierzch­ni, lekko jej do­ty­ka­jąc;
3. zmie­nić po­ło­że­nie czę­ści ele­men­tów ja­kie­goś urzą­dze­nia, me­cha­niz­mu lub zmie­nić spo­sób jego pracy;
4. zmie­nić ko­lej­ność, czas, ter­min cze­goś;
5. prze­nieść kogoś na inne sta­no­wi­sko, włą­czyć do innej grupy, ka­te­go­rii


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­su­wać)

 (1.1) zmie­nić po­ło­że­nie

 (1.2) zmie­nić ter­min

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­su­nąć się (ndk. prze­su­wać się)

 (2.1) ulec zmia­nie po­ło­że­nia

 (2.2) ulec zmia­nie ter­mi­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­do­by­ła płytę z ko­per­ty, po­ło­ży­ła ją na obro­to­wym ta­le­rzu i prze­su­nę­ła ramię z igłą ma­gne­tycz­ną na brzeg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsũnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšesũnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesunięcie n., suw mrz.

 czas. sunąć, zasuwać, przesuwać

Wiktionary


przesuw

w tech­ni­ce: prze­mie­szcza­nie, prze­su­wa­nie cze­goś, np. taśmy fil­mo­wej, ele­men­tu ma­szy­ny, apa­ra­tu itp. w okre­ślo­nym kie­run­ku


SJP.pl


przesuwacz

w tech­ni­ce: urzą­dze­nie lub przy­rząd słu­żą­cy do prze­su­wa­nia cze­goś, zaz­wy­czaj sta­no­wią­cy ele­ment ja­kie­goś urzą­dze­nia; prze­su­wak, prze­suw­nik


SJP.pl


przesuwak

w tech­ni­ce:
1. w tech­ni­ce: urzą­dze­nie lub przy­rząd słu­żą­cy do prze­su­wa­nia cze­goś, zaz­wy­czaj sta­no­wią­cy ele­ment ja­kie­goś urzą­dze­nia; prze­su­wacz, prze­suw­nik;
2. w ma­szy­nie do pi­sa­nia: kla­wisz, któ­re­go na­ci­śnię­cie po­wo­du­je prze­su­nię­cie się wałka, bez wzglę­du na na­sta­wio­ne za­staw­ki ta­bu­la­to­ra


SJP.pl


przesuwalnia

w tech­ni­ce: miej­sce, np. w ko­pal­niach, w ko­le­jo­wych za­kła­dach na­praw­czych itp., w któ­rym prze­su­wa się wa­go­ny ko­le­jo­we z jed­ne­go toru na drugi, rów­no­le­gły do niego; prze­suw­ni­ca


SJP.pl


przesuwalność

zdol­ność do prze­su­wa­nia się; ru­cho­mość, mo­bil­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­su­wal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przesuwalny

 czas. przesuwać

Wiktionary


przesuwalny

taki, który daje się prze­su­nąć; prze­suw­ny, ru­cho­my


SJP.pl


przesuwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­su­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zasuwać, przesuwać ndk.

 rzecz. przesunięcie n., suw mrz.

Wiktionary


przesuwarka

urzą­dze­nie cią­gni­ko­we do prze­su­wa­nia ta­śmo­cią­gów


SJP.pl


przesuwać

1. zmie­niać miej­sce, po­ło­że­nie cze­goś bez odry­wa­nia od po­dło­ża;
2. prze­mie­szczać coś wzdłuż ja­kiejś po­wierzch­ni, lekko jej do­ty­ka­jąc;
3. zmie­niać ko­lej­ność, czas, ter­min cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­su­nąć)

 (1.1) zmie­niać po­ło­że­nie

 (1.2) zmie­niać ter­min

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­su­wać się (dk. prze­su­nąć się)

 (2.1) ule­gać zmia­nie po­ło­że­nia

 (2.2) ule­gać zmia­nie ter­mi­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Może Ci się nie po­do­ba, ale w ten oto spo­sób prze­su­nę­łam meble.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsuvat͡ɕ, AS: pšesuvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suw mrz., przesuw m., przesuwak m., przesuwka ż., przesuwność ż., przesuwalność ż., przesunięcie n., przesuwanie n.

 czas. zasuwać, sunąć, przesunąć dk.

 przym. przesuwny, przesuwalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posuwać, suwać

 (1.2) przekładać

Wiktionary


przesuwczy

w ge­o­gra­fii: taki, który pow­stał wsku­tek prze­su­wu warstw skal­nych w po­zio­mie, np. uskok prze­suw­czy


SJP.pl


przesuwka

1. w tech­ni­ce: ele­ment, który się prze­su­wa i za po­mo­cą któ­re­go można zmie­niać pa­ra­me­try ja­kie­goś urzą­dze­nia;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: sze­reg zmian opo­zy­cji fo­no­lo­gicz­nych za­cho­dzą­cych po­mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi kla­sa­mi spół­gło­sek;
3. ru­cho­ma część su­wa­ka lo­ga­ryt­micz­ne­go


SJP.pl

Prze­suw­ka, off­set, of­set­ka – śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na wie­lo­krot­nym pow­tó­rze­niu (lub uży­ciu po­dob­ne­go) czło­nu wersu z czę­ścio­wym prze­su­nię­ciem pier­wsze­go słowa na po­cząt­ku bądź na końcu li­nij­ki.

Wikipedia


przesuwkowy

1. taki, który do­ty­czy ru­cho­mej czę­ści su­wa­ka;
2. przy­miar prze­suw­ko­wy - przy­rząd słu­żą­cy do mie­rze­nia dłu­go­ści i sze­ro­ko­ści przed­mio­tów oraz śred­nic i głę­bo­ko­ści ot­wo­rów, skła­da­ją­cy się z su­wa­ka prze­su­wa­ne­go po pro­wad­ni­cy oraz ze szczęk obej­mu­ją­cych przed­miot w cza­sie po­mia­ru; suw­miar­ka


SJP.pl


przesuwnica

w tech­ni­ce: miej­sce, np. w ko­pal­niach, w ko­le­jo­wych za­kła­dach na­praw­czych itp., w któ­rym prze­su­wa się wa­go­ny ko­le­jo­we z jed­ne­go toru na drugi, rów­no­le­gły do niego; prze­su­wal­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wózek z na­pę­dem elek­trycz­nym po­ru­sza­ją­cy się po szy­nach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do wja­zdu na prze­suw­ni­cę używa się co najm­niej dwóch wóz­ków.

Wiktionary


przesuwnik

w tech­ni­ce:
1. urzą­dze­nie słu­żą­ce do zmia­ny po­ło­że­nia cze­goś; prze­su­wak, prze­su­wacz;
2. urzą­dze­nie słu­żą­ce do zmia­ny cha­rak­te­ry­sty­ki cze­goś, np. prze­bie­gu prądu elek­trycz­ne­go


SJP.pl


przesuwnikowy

taki, któ­re­go ele­men­tem jest prze­suw­nik, np. po­dziel­nia prze­suw­ni­ko­wa


SJP.pl


przesuwność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­suw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przesuwny

 czas. przesuwać

Wiktionary


przesuwny

taki, który daje się prze­su­nąć; prze­su­wal­ny, ru­cho­my


SJP.pl


przesycalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się prze­sy­cić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­sy­cal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przesycalny

Wiktionary


przesycanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sy­cać.

Wiktionary

Prze­sy­ca­nie – obrób­ka ciepl­na, któ­rej pod­da­wa­na jest m.in. stal w celu sta­bi­li­za­cji au­ste­ni­tu. Uzy­ska­nie sta­bil­ne­go au­ste­ni­tu zwięk­sza od­por­ność stali na ko­roz­ję.

Po­le­ga na na­grza­niu stali do tem­pe­ra­tu­ry, w któ­rej na­stą­pi prze­mia­na au­ste­ni­tycz­na, a na­stęp­nie, tak jak w har­to­wa­niu, szyb­kie schła­dza­nie.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przesycać ndk.

Wiktionary


przesycić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sy­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­sy­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spo­sób od­gro­dze­nia urzęd­ni­ka od pe­ten­ta, za­sto­so­wa­ny przez pra­wi­cę w urzę­dach dziel­ni­co­wych i Urzę­dzie Mia­sta, to pa­to­lo­gia prze­sy­co­na ab­so­lut­nym bra­kiem za­u­fa­nia do wszyst­kich i wszyst­kie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɨt͡ɕit͡ɕ, AS: pšesyćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesyt mrz.

Wiktionary


przesympatyczny

bar­dzo sym­pa­tycz­ny, bar­dzo miły


SJP.pl


przesyp

1. wąski, długi pas lądu, ro­dzaj pia­szczy­ste­go wału na­nie­sio­ne­go przez fale mor­skie i od­ci­na­ją­ce­go za­to­kę lub zalew od morza
2. prze­no­sze­nie cze­goś na inne miej­sce za po­mo­cą prze­sy­py­wa­nia


SJP.pl

Prze­syp (łac. "pre­cep") – przy­pu­szczal­na nazwa da­ni­ny pła­co­nej w na­tu­rze pa­nu­ją­cym przez sol­ni­ków za prawo do ko­rzy­sta­nia z salin ko­ło­brze­skich w śred­nio­wie­czu.

Wikipedia


przesypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sy­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesypać dk.

Wiktionary


przesypianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sy­piać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaspać, przesypiać ndk.

Wiktionary


przesypowy

→ prze­syp


SJP.pl

Patrz:

przesyp

przesypywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sy­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesypywać ndk.

Wiktionary


przesypywać

cza­sow­nik

 (1.1) wy­sy­pu­jąc coś, wsy­pać to do cze­goś in­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsɨˈpɨvat͡ɕ, AS: pšesypyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wsypywać, przesypać dk.

 rzecz. przesypywanie n.

Wiktionary


przesyt

1. uczu­cie prze­peł­nie­nia wsku­tek nad­mier­ne­go je­dze­nia lub picia;
2. uczu­cie znu­że­nia, znie­chę­ce­nia, spo­wo­do­wa­ne nad­mia­rem doz­nań lub wra­żeń; zbla­zo­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stan od­czu­wa­nia nie­przy­jem­no­ści w wy­ni­ku nad­mier­ne­go spo­ży­cia je­dze­nia lub picia

 (1.2) stan przy­kre­go po­czu­cia nad­mia­ru wra­żeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo tych in­no­wa­cji Jerzy Filar miał prze­syt i nud­no­ści na myśl o tej pio­sen­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsɨt, AS: pšesyt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesycenie n.

 czas. przesycać ndk., przesycić dk.

 przym. przesycony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesycenie

 (1.2) zniechęcenie, znużenie

Wiktionary


przesył

prze­sła­nie, prze­sy­ła­nie cze­goś na duże od­le­gło­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­sy­ła­nie ener­gii elek­trycz­nej

 (1.2) prze­sy­ła­nie da­nych

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesyłać

Wiktionary


przesyłalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się prze­słać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­sy­łal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przesyłalny

 czas. przesyłać

Wiktionary


przesyłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sy­łać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesłać, przesyłać ndk.

 rzecz. przesyłeczka ż., przesyłka ż.

Wiktionary


przesyłać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­słać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­słać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­for­ma­cja ze­bra­na z sieci od­po­wied­nio roz­mie­szczo­nych ra­da­rów, po przet­wo­rze­niu, jest prze­sy­ła­na do cen­trum ope­ra­cyj­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɨwat͡ɕ, AS: pšesyu̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesłanie n., przesyłanie n., przesył m., przesyłka ż., przesyłeczka ż., przesyłalność ż.

 czas. przysłać, przysyłać, wysyłać, przesłać dk., słać ndk.

 przym. przesyłkowy, przesyłalny

Wiktionary


przesyłeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. prze­sył­ka, także. mała prze­sył­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛsɨˈwɛt͡ʃka, AS: pšesyu̯ečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesyłka ż., przesłanie n., przesyłanie n.

 czas. przesyłać ndk., przesłać dk., słać ndk.

 przym. przesyłkowy

Wiktionary


przesyłka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) poczt. za­pa­ko­wa­na rzecz przez­na­czo­na do wy­sył­ki i do­star­cze­nia od­bior­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­sył­ka ku­rier­ska
  • prze­sył­ka pocz­to­wa
  • prze­sył­ka (ro­dza­je):
    • prze­sył­ka po­bra­nio­wa
    • prze­sył­ka kra­jo­wa
    • prze­sył­ka mię­dzy­na­ro­do­wa
  • Prze­sył­ka – ame­ry­kań­ski thril­ler z 1989 roku

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɨwka, AS: pšesyu̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesłanie n., przesyłanie n.

:: zdrobn. przesyłeczka ż.

 czas. przysłać dk., przysyłać ndk., przesyłać ndk., przesłać dk., słać ndk.

 przym. przesyłkowy

Wiktionary


przeszachrowywać

po­spo­li­cie: sza­chru­jąc, sprze­da­wać coś


SJP.pl


przeszacować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sza­co­wy­wać)

 (1.1) oce­nić daną war­tość lub wiel­kość zbyt wy­so­ko, okre­śla­jąc ją w przy­bli­że­niu

 (1.2) po­now­nie okre­ślić w przy­bli­że­niu daną war­tość lub wiel­kość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­przed­ni za­rząd zde­cy­do­wa­nie prze­sza­co­wał do­cho­dy ze sprze­da­ży mie­nia ko­mu­nal­ne­go.

 (1.2) Nie za­my­ka to jed­nak cen­trum do­mi­ni­kań­skie­mu drogi do po­now­ne­go sta­ra­nia się o grant w paź­dzier­ni­ku. Muszą jed­nak prze­sza­co­wać kosz­ty jego pro­wa­dze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szacunek m., oszacowanie n., oszacowywanie n. przeszacowanie n., przeszacowywanie n., szacowanie n.

 czas. szacować ndk., oszacować dk., oszacowywać ndk., przeszacowywać ndk.

 przym. szacunkowy

 przysł. szacunkowo

Wiktionary


przeszacowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sza­co­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzeszacowywanie n.

 czas. przeszacować, przeszacowywać ndk.

Wiktionary


przeszarzeć

daw­niej o odzie­ży: zo­stać pod­ni­szczo­nym, wy­trzeć się


SJP.pl


przeszarżować

1. prze­sa­dzić w czymś; prze­ho­lo­wać, za­ga­lo­po­wać się, za­pę­dzić się;
2. o ak­to­rze: prze­sa­dzić w grze


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­szar­żo­wy­wać)

 (1.1) prze­sa­dzić w czymś; zwł. o ak­to­rze: po­paść w prze­sad­ne od­gry­wa­nie roli

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pan świet­nie wie, że prze­szar­żo­wał z tymi oskar­że­nia­mi wobec UOP. A teraz ma Pan pro­blem, jak się z tego wy­co­fać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szarża ż., szarżerunek mrz., szarżowanie n.

 czas. szarżować ndk., przeszarżowywać ndk.

 przym. szarżowy

Wiktionary


przeszcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. przej­ście

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃʲt͡ɕɛ, AS: pšešʹće

Wiktionary


przeszczeblować

śro­do­wi­sko­wo: prze­su­nąć na wyż­sze lub niż­sze sta­no­wi­sko


SJP.pl


przeszczekać

1. spę­dzić pe­wien czas na szcze­ka­niu;
2. po­tocz­nie: prze­ga­dać kogoś


SJP.pl


przeszczep

1. prze­szcze­pie­nie tkan­ki lub na­rzą­du;
2. tkan­ka, na­rząd lub pro­te­za ze sztucz­ne­go two­rzy­wa, prze­szcze­pio­na w celu za­stą­pie­nia nimi usz­ko­dzo­nych lub bra­ku­ją­cych tka­nek lub na­rzą­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. prze­nie­sie­nie na­rzą­du w ca­ło­ści lub w czę­ści z jed­ne­go ciała do in­ne­go

 (1.2) med. przen. prze­szcze­pia­na część ciała

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: prze­szcze­pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­dob­ną trud­ność na­tra­fi­li obec­nie ba­da­cze zaj­mu­ją­cy się wy­ra­fi­no­wa­ny­mi ho­dow­la­mi tkan­ko­wy­mi, za­mie­rza­ją­cy ho­do­wać z ko­mó­rek pa­cjen­ta całe or­ga­ny do prze­szcze­pu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃt͡ʃɛp, AS: pšeščep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszczepialność ż., przeszczepianie n., przeszczepienie n.

 czas. przeszczepiać ndk., przeszczepić dk.

 przym. przeszczepowy, przeszczepieniowy, przeszczepialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) transplantacja

 (1.2) transplantat

Wiktionary


przeszczepialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­szcze­pial­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­szcze­pial­ni

 (1.2) med. zdol­ność tka­nek lub ca­łych na­rzą­dów do ich prze­szcze­pia­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy sądzą, że prze­szcze­pial­ność idei za­chod­nich do świa­ta mu­zuł­mań­skie­go jest prak­tycz­nie ze­ro­wa.

 (1.2) Do tego czasu sto­so­wa­no ko­mór­ki no­wot­wo­ro­we tra­wio­ne ne­u­ra­mi­ni­da­zą w im­mu­no­te­ra­pii no­wot­wo­rów spon­ta­nicz­nych i in­du­ko­wa­nych kar­cy­no­ge­na­mi che­micz­ny­mi, uzy­sku­jąc czę­sto osła­bio­ną prze­szcze­pial­ność lub więk­szą od­por­ność ustro­ju na ko­mór­ki trak­to­wa­ne en­zy­mem, wy­ra­żo­ną nawet re­gre­sją ma­łych no­wot­wo­rów.

 (1.2) Ist­nie­je duża róż­ni­ca w prze­szcze­pial­no­ściach wą­tro­by u osób mło­dych i tych w po­desz­łym wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszczep m., przeszczepianie n., przeszczepienie n.

 czas. przeszczepiać ndk., przeszczepić dk.

 przym. przeszczepialny, przeszczepowy, przeszczepieniowy

Wiktionary


przeszczepialny

da­ją­cy się prze­szcze­piać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. moż­li­wy do prze­szcze­pie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszczep n., przeszczepialność ż., przeszczepianie n., przeszczepienie n.

 czas. przeszczepiać ndk., przeszczepić dk.

 przym. przeszczepowy, przeszczepieniowy

Wiktionary


przeszczepiać

1. prze­no­sić ope­ra­cyj­nie tkan­kę lub na­rząd w obrę­bie jed­ne­go or­ga­niz­mu lub z jed­ne­go or­ga­niz­mu do dru­gie­go;
2. ulep­szać, usz­la­chet­niać ro­śli­nę przez za­szcze­pie­nie na niej pędu z ro­śli­ny war­to­ścio­wszej;
3. prze­no­sić ja­kieś za­sa­dy, zwy­cza­je, w nowe wa­run­ki, do no­we­go śro­do­wi­ska


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­szcze­pić)

 (1.1) med. biol. prze­no­sić na­rząd lub tkan­kę do or­ga­niz­mu bior­cy albo w inne miej­sce w tym samym or­ga­niz­mie

 (1.2) ogrod. usz­la­chet­niać ro­śli­nę przez po­łą­cze­nie jej z pędem innej ro­śli­ny, ma­ją­cej po­żą­da­ne cechy

 (1.3) przen. prze­no­sić za­sa­dy, zwy­cza­je, roz­wią­za­nia lub wzor­ce z jed­ne­go śro­do­wi­ska do in­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszczepianie n., przeszczep mrz., przeszczepialność ż.

 przym. przeszczepialny

Wiktionary


przeszczepieniec

po­tocz­nie: czło­wiek z prze­szcze­pio­nym na­rzą­dem


SJP.pl


przeszczepić

1. prze­nieść ope­ra­cyj­nie tkan­kę lub na­rząd w obrę­bie jed­ne­go or­ga­niz­mu lub z jed­ne­go or­ga­niz­mu do dru­gie­go;
2. ulep­szyć, usz­la­chet­nić ro­śli­nę przez za­szcze­pie­nie na niej pędu z ro­śli­ny war­to­ścio­wszej;
3. prze­nieść ja­kieś za­sa­dy, zwy­cza­je, w nowe wa­run­ki, do no­we­go śro­do­wi­ska


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­szcze­piać)

 (1.1) med. biol. prze­nieść na­rząd lub tkan­kę do or­ga­niz­mu bior­cy albo w inne miej­sce w tym samym or­ga­niz­mie

 (1.2) ogrod. usz­la­chet­nić ro­śli­nę przez po­łą­cze­nie jej z pędem innej ro­śli­ny, ma­ją­cej po­żą­da­ne cechy

 (1.3) przen. prze­nieść za­sa­dy, zwy­cza­je, roz­wią­za­nia lub wzor­ce z jed­ne­go śro­do­wi­ska do in­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszczepienie n., przeszczep mrz., przeszczepialność ż.

 przym. przeszczepialny

Wiktionary


przeszczęśliwy

bar­dzo szczę­śli­wy


SJP.pl


przeszkadzacz

po­tocz­nie: osoba lub rzecz przesz­ka­dza­ją­ca w czymś


SJP.pl


przeszkadzaczka

→ przesz­ka­dzacz


SJP.pl

Patrz:

przeszkadzacz

przeszkadzajka

1. po­tocz­nie: coś, co przesz­ka­dza;
2. żar­to­bli­wie: in­stru­ment per­ku­syj­ny


SJP.pl


przeszkadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przesz­ka­dzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krzyś do­stał w szko­le uwagę za przesz­ka­dza­nie na­u­czy­cie­lo­wi w pro­wa­dze­niu lek­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʃkaˈd͡zãɲɛ, AS: pšeškaʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. unieszkodliwiać, przeszkadzać ndk., przeszkodzić dk.

 rzecz. przeszkadzacz, przeszkadzajka, przeszkoda, przeszkodzenie

Wiktionary


przeszkadzać

1. sta­wać się przesz­ko­dą, za­wa­dą; za­wa­dzać;
2. utrud­niać, unie­moż­li­wiać, uda­rem­niać coś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) spra­wiać, że ktoś nie może wy­ko­ny­wać po­praw­nie ja­kiejś czyn­no­ści lub coś nie dzia­ła pra­wi­dło­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gło­śna mu­zy­ka zza ścia­ny przesz­ka­dza­ła mi w pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃkad͡zat͡ɕ, AS: pšeškaʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszkadzanie n., przeszkodzenie n., przeszkoda

 czas. unieszkodliwiać

Wiktionary


przeszkalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przesz­ka­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszkolenie n.

 czas. przeszkalać ndk., przeszkolić dk.

 przym. przeszkoleniowy

Wiktionary


przeszkalać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­ka­zy­wać wie­dzę lub umie­jęt­ność pod­czas kursu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż., szkolnictwo n., szkolarz m., szkoleniowiec m., wyszkolenie n., szkolenie n., przeszkolenie n.

:: zdrobn. szkółka ż.

 czas. szkolić ndk., przeszkolić dk., wyszkolić dk.

 przym. szkolny, wokółszkolny, przyszkolny, szkoleniowy, pozaszkolny

 przysł. szkolnie

Wiktionary


przeszklić

cza­sow­nik

 (1.1) wy­po­sa­żyć w szyby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nak co jakiś czas prze­no­sił wzrok z te­le­wi­zo­ra na rów­nie cie­ka­wą rzecz – na zu­peł­nie nową me­blo­ścian­kę. Zro­bio­no ją z drew­na sos­no­we­go, a nie z płyty wió­ro­wej. Skła­da­ła się z pię­ciu ele­men­tów – szafy ubra­nio­wej, bie­liź­niar­ki, przesz­klo­nej wi­tryn­ki na książ­ki, szaf­ki z pół­ka­mi, za­wie­ra­ją­cej też dwie po­jem­ne szu­fla­dy, i w końcu nie­wiel­kiej dwudrz­wio­wej ko­mo­dy, na któ­rej dum­nie pre­zen­to­wał się lśnią­cy te­le­wi­zor.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkło n., szklistka ż., szklenie n., szklarnia ż., szkiełko n., szkiełkowicz mos., szklanka ż.

 przym. szklany, przeszklony

Wiktionary


przeszklony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma dużą ilość szkla­nych po­wierzch­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃklɔ̃nɨ, AS: pšešklõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszklenie n., szkło n., szklanka ż., szklistka ż.

 czas. przeszklić dk.

 przym. szklisty

Wiktionary


przeszkoda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co przesz­ka­dza, utrud­nia

 (1.2) sport. płot, rów lub inne utrud­nie­nie na tra­sie biegu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przesz­ko­da w jeź­dziect­wie
  • przesz­ko­da lot­ni­cza
  • przesz­ko­da mał­żeń­ska
  • przesz­ko­da wieku
  • Przesz­ko­da – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń
  • Przesz­ko­da – ko­lo­nia wsi Żałe w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Brzu­ze
  • Przesz­ko­da – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Kar­go­wa
  • Przesz­ko­da – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Żabia Wola
  • Przesz­ko­da – przy­sió­łek wsi Ra­ko­wo w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Szczu­czyn
  • Przesz­ko­da – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Sied­lec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­nik ma obo­wią­zek sta­wić się w pracy i obo­wią­zek ten po­zo­sta­je w mocy nawet, jeśli po­ja­wią się ku temu przesz­ko­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃkɔda, AS: pšeškoda

Wiktionary

Powiązane:

 czas. unieszkodliwiać, przeszkodzić dk., przeszkadzać ndk.

 rzecz. przeszkadzanie, przeszkodzenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawada, utrudnienie

 (1.2) płotek

Wiktionary


przeszkodowiec

bie­gacz upra­wia­ją­cy biegi z przesz­ko­da­mi


SJP.pl


przeszkodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przesz­ko­dzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Iz­ra­el za­a­pe­lo­wał do świa­ta o przesz­ko­dze­nie irań­skie­mu pla­no­wi nu­kle­ar­ne­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʃkɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšeškoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. unieszkodliwiać, przeszkodzić dk., przeszkadzać ndk.

 rzecz. przeszkadzacz, przeszkadzajka, przeszkoda, przeszkadzanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) utrudnienie

Wiktionary


przeszkodzić

1. stać się przesz­ko­dą, za­wa­dą; za­wa­dzać;
2. utrud­nić, unie­moż­li­wić, uda­rem­nić coś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przesz­ka­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przesz­ka­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʃkɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšeškoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszkadzanie n., przeszkodzenie n., szkoda ż., przeszkoda ż.

 przym. szkodliwy

 wykrz. szkoda

 przysł. szkoda

 czas. szkoda, unieszkodliwiać

Wiktionary


przeszkolić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przesz­ka­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przesz­ka­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż., szkolnictwo n., szkolarz m., szkoleniowiec m., wyszkolenie n., szkolenie n., przeszkolenie n.

:: zdrobn. szkółka ż.

 czas. szkolić ndk., przeszkalać ndk., wyszkolić dk.

 przym. szkolny, wokółszkolny, przyszkolny, szkoleniowy, pozaszkolny

 przysł. szkolnie

Wiktionary


przeszkopić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) środ. po­gard. prze­grać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szko­py czy­ni­ły wszyst­ko, by przesz­ko­pić spra­wę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkop m., Szkop m., przeszkopienie n.

 przym. szkopski

Wiktionary


przeszkopyrtnóć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prze­ko­zioł­ko­wać

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zem­rzeć

Wiktionary


przeszkrobać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prze­skro­bać

Wiktionary


przeszlachetnienie

ogół skut­ków sto­so­wa­nia za­bie­gów ho­dow­la­nych po­wo­du­ją­cych nad­mier­ny, jed­no­stron­ny roz­wój cech użyt­ko­wych; prze­ra­so­wa­nie


SJP.pl


przeszlifowywać

1. pod­da­wać jakąś rzecz szli­fo­wa­niu;
2. pod­da­wać po­now­ne­mu szli­fo­wa­niu


SJP.pl


przeszlochiwać

spę­dzać jakiś czas, szlo­cha­jąc


SJP.pl


przesznurowywać

1. prze­wią­zy­wać, ścią­gać sznu­rem;
2. sznu­ro­wać na nowo


SJP.pl


przeszperanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przesz­pe­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeszperać dk.

Wiktionary


przeszpiegi

śle­dze­nie, szpie­go­wa­nie, zwia­dy


SJP.pl


przeszpiegować

rzad­ko: szpie­gu­jąc, prze­ba­dać, prze­śle­dzić; przesz­pic­lo­wać


SJP.pl


przeszrubować

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zwa­rio­wać

Wiktionary


przesztrychnóć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prze­kre­ślić

Wiktionary


przeszuflowywać

prze­sy­py­wać, prze­mie­szy­wać za po­mo­cą szu­fli


SJP.pl


przeszukać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­szu­ki­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­szu­kaj­cie piw­ni­cę i strych, kąt po kącie!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poszukiwacz mos.

 czas. szukać

Wiktionary


przeszukiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­szu­ki­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʃuciˈvãɲɛ, AS: pšešuḱivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeszukiwać ndk., szukać

 rzecz. poszukiwacz mos.

Wiktionary


przeszukiwać

prze­glą­dać, prze­trzą­sać, re­wi­do­wać, szu­kać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­szu­kać)

 (1.1) szu­ka­jąc, prze­glą­dać do­kład­nie, za­glą­dać w wiele miejsc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszukiwanie n., poszukiwacz mos.

 czas. szukać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obszukiwać, penetrować, przeczesywać, przeglądać, przekopywać, przeorywać, przeorywać się, przepatrywać, przerzucać, przetrząsać

Wiktionary


przeszulerowywać

rzad­ko:
1. spę­dzać pe­wien czas na szu­ler­stwie;
2. prze­gry­wać, tra­cić coś w grze szu­ler­skiej


SJP.pl


przeszwarcować

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prze­my­cić

Wiktionary


przeszywający

prze­ni­ka­ją­cy do głębi, bar­dzo silny, zwy­kle nie­mi­ło od­czu­wa­ny; przej­mu­ją­cy, prze­ni­kli­wy, roz­dzie­ra­ją­cy


SJP.pl


przeszywanica

gruby, pi­ko­wa­ny kaf­tan śred­nio­wiecz­ny, za­kła­da­ny pod zbro­ję; prze­szyw­ka, gam­be­son, ake­ton


SJP.pl

Prze­szy­wa­ni­ca (ake­ton, gam­be­son) – gruby, pi­ko­wa­ny kaf­tan za­kła­da­ny pod zbro­ję w śred­nio­wie­czu.

Prze­szy­wa­ni­ca wy­ko­na­na była z wielu warstw płót­na (lnia­ne­go lub ju­to­we­go) albo skóry, zszy­tych ze sobą (stąd nazwa). Naj­czę­ściej za­kła­da­no ją pod kol­czu­gę, w celu po­chło­nię­cia ener­gii ciosu i ochro­ny ciała przed obra­że­nia­mi miaż­dżo­ny­mi, przed czym nie bro­nił gięt­ki pan­cerz kol­czy.

Wikipedia


przeszywka

gruby, pi­ko­wa­ny kaf­tan za­kła­da­ny pod zbro­ję w śred­nio­wie­czu; prze­szy­wa­ni­ca, gam­be­son, ake­ton


SJP.pl


przeszło

par­ty­ku­ła

 (1.1) …in­for­mu­ją­ca o więk­szej ilo­ści cze­goś, niż to zo­sta­je okre­ślo­ne przez wyraz po niej na­stę­pu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Uga­rit od­na­le­zio­no przesz­ło 20000 ta­bli­czek z tek­sta­mi su­me­ryj­ski­mi, egip­ski­mi, aka­dyj­ski­mi, hu­ryc­ki­mi, he­tyc­ki­mi i uga­ryc­ki­mi.

 (1.1) Pra­cu­ję tu przesz­ło 15 lat.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przejść dk., przechodzić ndk.

 przedr. przeszło-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ponad

Wiktionary


przeszłomiesięczny

ma­ją­cy miej­sce w mi­nio­nym mie­sią­cu; zesz­ło­mie­sięcz­ny


SJP.pl


przeszłonocny

ma­ją­cy miej­sce mi­nio­nej nocy


SJP.pl


przeszłoroczny

ma­ją­cy miej­sce w mi­nio­nym roku; zesz­ło­rocz­ny; ubie­gło­rocz­ny


SJP.pl


przeszłorębny

w od­nie­sie­niu do drzew: taki, który prze­kro­czył wiek prze­wi­dzia­ny do wy­rę­bu


SJP.pl


przeszłotygodniowy

ma­ją­cy miej­sce w mi­nio­nym ty­god­niu; zesz­ło­ty­god­nio­wy; ubie­gło­ty­god­nio­wy


SJP.pl


przeszłowieczny

ma­ją­cy miej­sce w mi­nio­nym wieku, po­cho­dzą­cy z mi­nio­ne­go wieku; zesz­ło­wiecz­ny; ubie­gło­wiecz­ny


SJP.pl


przeszłowiekowy

ma­ją­cy miej­sce w mi­nio­nym wieku, po­cho­dzą­cy z mi­nio­ne­go wieku; przesz­ło­wiecz­ny; zesz­ło­wiecz­ny; ubie­gło­wiecz­ny


SJP.pl


przeszłościowy

→ przesz­łość


SJP.pl

Patrz:

przeszłość

przeszłość

wszyst­ko, co przesz­ło, mi­nę­ło; czas, który minął


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wszyst­ko to, co już się wy­da­rzy­ło;

Wiktionary

Przesz­łość – część linii czasu, która już się wy­da­rzy­ła (w li­nio­wej kon­cep­cji czasu). Część cza­so­prze­strze­ni, w któ­rej za­war­te są wszyst­kie zda­rze­nia, które już miały miej­sce.

W tym sen­sie przesz­ło­ści prze­ciw­sta­wia się przysz­łość (zbiór zda­rzeń, które wy­da­rzą się póź­niej) oraz te­raź­niej­szość (zbiór zda­rzeń, które wła­śnie się dzie­ją).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przesz­ło­ści mie­ścił się w tym bu­dyn­ku zakon je­zu­i­tów.

 (1.1) To wszyst­ko to już przesz­łość… Nie wra­caj­my do tego!

 (1.1) Czwo­ro­kąt z tak wpi­sa­ny­mi trój­ką­ta­mi jest obra­zem kręgu ziem­skie­go we wszechś­wie­cie, dwu­na­stu domów zo­dia­ku, bóstw, które w nich miesz­ka­ją i ca­łe­go bytu, tre­ści wszyst­kich rze­czy, przesz­ło­ści, te­raź­niej­szo­ści i przysz­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃwɔɕt͡ɕ, AS: pšešu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeszły, zaprzeszły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzień wczorajszy, wczoraj

Wiktionary


przeszły

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który już minął

 (1.2) przest. po­przed­ni, ubie­gły

 (1.3) gram. od­no­szą­cy się do czasu przesz­łe­go

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lm. przesz. nmos. od: przejść

 (2.2) daw. imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przejść

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʃwɨ, AS: pšešu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeszłość ż.

Wiktionary


przesącz

część cie­kła lub ga­zo­wa ma­te­ria­łu fil­tra­cyj­ne­go, uwol­nio­na w pro­ce­sie fil­tra­cji od czą­stek ciał sta­łych; fil­trat


SJP.pl


przesączalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się prze­są­czyć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­są­czal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przesączalny

Wiktionary


przesączalny

da­ją­cy się prze­są­czyć


SJP.pl


przesączyna

płyn su­ro­wi­czy prze­ni­ka­ją­cy z na­czyń krwio­no­śnych do jam ciała w na­stęp­stwie ogól­nej lub miej­sco­wej za­sto­i­ny; prze­sięk


SJP.pl


przesąd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiara w ta­jem­ni­cze, nad­przy­ro­dzo­ne związ­ki mię­dzy zja­wi­ska­mi, w fa­tal­ną moc słów, rze­czy i zna­ków;

 (1.2) prak­ty­ki wy­ni­ka­ją­ce z prze­są­du (1.1)

 (1.3) mocno za­ko­rze­nio­ne, błęd­ne prze­ko­na­nie

Wiktionary

Prze­sąd, za­bo­bon – prze­ko­na­nia, po­glą­dy, wie­rze­nia, prak­ty­ki nie­ma­ją­ce opar­cia w pa­nu­ją­cym sy­ste­mie uza­sad­nień, wie­rzeń i obrzę­dów.

Naj­czę­ściej przyj­mu­je się, że prze­są­dy i za­bo­bo­ny wy­wo­dzą się lub na­wią­zu­ją do daw­nych wie­rzeń i ry­tu­a­łów kul­tu­ry ma­gicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­są­dem jest wiara w to, że spa­da­ją­ce sztuć­ce zwia­stu­ją głod­nych gości.

 (1.1) Prze­są­dy mówią, że wi­dząc ko­mi­nia­rza, na­le­ży jak naj­szyb­ciej zła­pać się za guzik.

 (1.1) W kra­jach ludz­ko­ści je­szcze noc głu­cha, / Ży­wio­ły chęci je­szcze są w woj­nie… / Oto mi­łość ogniem zio­nie, / Wyj­dzie z za­mę­tu świat ducha, / Mło­dość go pocz­nie na swo­jem łonie, / A przy­jaźń w wiecz­ne sko­ja­rzy spoj­nie. / Pry­ska­ją nie­czu­łe lody / I prze­są­dy świa­tło ćmią­ce. / Witaj, ju­trzen­ko swo­bo­dy, / Zba­wie­nia za tobą słoń­ce!…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛsɔ̃nt, AS: pšesõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesądność ż., nieprzesądność ż.

 czas. przesądzić dk., przesądzać ndk.

 przym. przesądny

 przysł. przesądnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabobon

Wiktionary


przesądniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­sąd­nie


SJP.pl


przesądniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­sąd­ny


SJP.pl


przesądność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­sąd­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­sąd­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie cier­pia­ła tej jego prze­sąd­no­ści, wy­pro­wa­dza­ła ją z rów­no­wa­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesąd mrz.

 przym. przesądny

 przysł. przesądnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabobonność

Wiktionary


przesądny

przy­miot­nik

 (1.1) wie­rzą­cy w prze­są­dy; też: bę­dą­cy ob­ja­wem prze­są­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Twier­dzisz, że nie je­steś prze­sąd­ny? Dobry żart. A czy, gdy ktoś kich­nie, nie mó­wisz „Na zdro­wie”? To wła­śnie prze­sąd, który po­cho­dzi ze śred­nio­wie­cza, gdy wie­rzo­no, że słowa te mają od­pę­dzić de­mo­ny przy­no­szą­ce cho­ro­bę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɔ̃ndnɨ, AS: pšesõndny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzesądność ż., przesąd m., przesądność ż.

 przysł. przesądnie

 czas. przesądzać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabobonny

Wiktionary


przesądzający

→ prze­są­dzać


SJP.pl

Patrz:

przesądzać

przesądzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­są­dzić)

 (1.1) osą­dzać z góry

 (1.2) mieć de­cy­du­ją­ce zna­cze­nie

 (1.3) daw. wy­da­wać osta­tecz­ny wyrok

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Fakt, że ge­ne­ra­ło­wie zo­sta­li, a - co naj­waż­niej­sze - za­cho­wa­li klu­czo­wą po­zy­cję w pań­stwie, prze­są­dzał o kie­run­ku roz­wo­ju re­pu­bli­ki we­i­mar­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sądzić, dk. przesądzić

 rzecz. przesąd m.

 przym. przesądny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) decydować, osądzać, rozstrzygać, wyrokować, zarządzać

 (1.2) decydować, ustalać, wyznaczać

 (1.3) osądzać, sądzić, skazywać

Wiktionary


przesądzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­są­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­są­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: pšesõńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sądzić, przesądzać

 rzecz. przesąd mrz.

Wiktionary


przesładzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sła­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesładzać ndk.

 przym. słodziaśny

Wiktionary


przesłanianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­sła­niać.

 (1.2) in­form. sy­tu­a­cja, w któ­rej obiekt lo­kal­ny prze­sła­nia obiekt glo­bal­ny o tej samej naz­wie;

Wiktionary

Prze­sła­nia­nie w pro­gra­mo­wa­niu, to wła­ści­wość wy­stę­pu­ją­ca w ję­zy­kach pro­gra­mo­wa­nia, po­le­ga­ją­ca na tym, iż de­kla­ro­wa­ny i de­fi­nio­wa­ny w pew­nym bloku (np. pod­pro­gra­mie, in­struk­cja blo­ko­wej itp.) obiekt lo­kal­ny (np. stała, zmien­na, pod­pro­gram itp.), o naz­wie (iden­ty­fi­ka­to­rze) iden­tycz­nym z pew­nym obiek­tem zew­nętrz­nym (glo­bal­nym), staje się w tym bloku wi­docz­ny i wszyst­kie od­wo­ła­nia wy­stę­pu­ją­ce w ko­dzie źró­dło­wym re­a­li­zo­wa­ne za po­mo­cą wy­bra­nej nazwy w obrę­bie tego bloku, są kie­ro­wa­ne do obiek­tu lo­kal­ne­go (ele­ment prze­sła­nia­ją­cy), na­to­miast obiekt zew­nętrz­ny staje się w danym bloku nie­wi­docz­ny, tzn.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pi­sząc skrypt, za­pom­nia­łem o prze­sła­nia­niu i otrzy­my­wa­łem błęd­ny wynik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛswãˈɲä̃ɲɛ, AS: pšesu̯ãńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesłaniać ndk., przesłonić dk.

Wiktionary


przesłanie

po­słać łóżko, tap­czan na nowo, w inny spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­słać.

 (1.2) głów­na myśl za­war­ta w dzie­le li­te­rac­kim, do­wol­nym dzie­le ar­ty­stycz­nym, albo w czy­jejś wy­po­wie­dzi; przed­miot za­mie­rzo­nej przez au­to­ra kon­sta­ta­cji lub re­flek­sji u od­bior­cy; sens wy­po­wie­dzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bank po­pro­sił klien­ta o pilne prze­sła­nie bra­ku­ją­cych do­ku­men­tów.

 (1.2) Książ­ka ta nie­sie głę­bo­kie, hu­ma­ni­stycz­ne prze­sła­nie o po­trze­bie po­mo­cy ubo­gim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈswãɲɛ, AS: pšesu̯ãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesyłka ż., przesłanka ż., przesyłeczka ż.

 czas. przesyłać, przesłać, przysyłać, przysłać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wysyłka

 (1.2) przekaz, sens, znaczenie, wydźwięk

Wiktionary


przesłanka

1. oko­licz­ność ma­ją­ca zna­cze­nie dla po­stę­po­wa­nia są­do­we­go;
2. wia­do­mość, na któ­rej może opie­rać się wnio­sko­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oko­licz­ność sprzy­ja­ją­ca re­a­li­za­cji, urze­czy­wist­nie­nia cze­goś

 (1.2) punkt wyj­ścia wnio­sko­wa­nia

Wiktionary

Prze­słan­ka – zda­nie lo­gicz­ne, bę­dą­ce pod­sta­wo­wym ele­men­tem pro­ce­su poz­na­nia, oz­na­cza­ją­ce od­nie­sie­nie, na pod­sta­wie któ­re­go uz­na­je się inne zda­nia za praw­dzi­we, w ra­mach roz­po­czę­te­go pro­ce­su wnio­sko­wa­nia. Ter­min ten okre­śla także zda­nia praw­dzi­we, bę­dą­ce wy­ni­kiem pro­ce­su wnio­sko­wa­nia, za­koń­czo­ne­go wnio­skiem lub kon­kluz­ją. Prze­słan­ki mogą być wy­raź­ne lub je­dy­nie en­ty­me­ma­tycz­ne, za­trzy­ma­ne w umy­śle (gr. "en thymo"). Wnio­sko­wa­nia na­wią­zu­ją czę­sto do sto­sun­ku wy­ni­ka­nia mię­dzy zda­nia­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ło­że­nie ge­o­po­li­tycz­ne Bi­zan­cjum, sta­no­wią­ce­go ba­stion Eu­ro­py przed ek­span­sją az­ja­tyc­ką, lecz ata­ko­wa­ne­go rów­nież od za­cho­du, za­wie­ra­ło wszyst­kie prze­słan­ki póź­niej­szej ka­ta­stro­fy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈswãnka, AS: pšesu̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesłanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poszlaka

Wiktionary


przesławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­sła­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Łasin
  • Prze­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Mie­chów
  • Prze­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Ko­niu­sza

Wikipedia


przesłać

po­słać łóżko, tap­czan na nowo, w inny spo­sób


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­sy­łać)

 (1.1) po­słać, wy­słać coś do­kądś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­słu­cha­niu opi­nii tych znaw­ców, prze­sła­łem – nie­ste­ty – mel­du­nek te­lek­so­wy do ge­ne­ra­ła Krügera, że na­le­ży przy­pu­szczać, iż w get­cie zgi­nę­li przy­wód­cy ca­łe­go po­dzie­mia war­szaw­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛswat͡ɕ, AS: pšesu̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesyłka ż., przesłanie n., przesyłanie n.

:: zdrobn. przesyłeczka ż.

 czas. przysłać, przysyłać, przesyłać ndk., słać ndk.

 przym. przesyłkowy

Wiktionary


przesłodki

1. bar­dzo słod­ki;
2. ślicz­ny, ład­nie wy­glą­da­ją­cy;
3. wdzięcz­ny, prze­mi­ły


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pot. emo­cjo­nu­ją­co słod­ki w wy­glą­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza suka Ninka po­wi­ła pięć prze­słod­kich szcze­niąt.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodziaśny

Wiktionary


przesłodzić

cza­sow­nik

 (1.1) dodać za dużo cukru

Wiktionary

Powiązane:

 przym. słodziaśny

 rzecz. słodzik mrz.

Wiktionary


przesłona

1. urzą­dze­nie na­staw­cze w obiek­ty­wie, które służy do re­gu­lo­wa­nia ilo­ści wpa­da­ją­ce­go świa­tła do apa­ra­tu; przy­sło­na, dia­frag­ma;
2. coś, co czę­ścio­wo za­sła­nia, od­gra­dza;
3. w sza­chach:
a) wsta­wie­nie bier­ki (włas­nej lub prze­ciw­ni­ka) mię­dzy fi­gu­rę prze­ciw­ni­ka a bro­nio­ną przez nią bier­kę lub pole;
b) bier­ka w ta­kiej po­zy­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzecz, która coś prze­sła­nia

 (1.2) opt. fot. zob. przy­sło­na.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Isto­tą apa­ra­tu kom­pak­to­we­go jest to, że do jego uży­cia nie jest po­trzeb­na żadna wie­dza o tech­ni­ce fo­to­gra­fii, w szcze­gól­no­ści o naś­wiet­le­niu i za­leż­no­ściach mię­dzy ilo­ścią świa­tła, prze­sło­ną a głę­bią ostro­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesłaniać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przysłona, diafragma, blenda

Wiktionary


przesłoneczniony

rzad­ko: zbyt­nio na­sło­necz­nić


SJP.pl


przesłonecznić

rzad­ko: zbyt­nio na­sło­necz­nić


SJP.pl


przesłonięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czyn­ność po­kry­wa­nia czego

Wiktionary


przesłonka

zdrob­nie­nie od: prze­sło­na


SJP.pl


przesłuch

za­kłó­ce­nie wy­stę­pu­ją­ce przy prze­sy­ła­niu sy­gna­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. za­kłó­ce­nie przy te­le­trans­mi­sji;

 (1.2) daw. prze­słu­chi­wa­nie, wy­py­ty­wa­nie; in­da­ga­cja

Wiktionary

Prze­słuch – za­kłó­ce­nie wy­stę­pu­ją­ce przy prze­sy­ła­niu sy­gna­łów, nie tylko fo­nicz­nych, od któ­rych po­cho­dzi jego nazwa (np. w te­le­fo­nii, ra­dio­fo­nii), ro­dzaj prze­ni­ku. Po­le­ga na po­ja­wia­niu się sy­gna­łu wy­sła­ne­go jed­nym torem prze­sy­ło­wym w innym torze, zwy­kle rów­no­le­głym do niego. Rów­nież nazwa pa­ra­me­tru okre­śla­ją­ce­go wiel­kość prze­słu­chu (np. prze­słuch −16 dB).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) kry­zys do­raź­nie za­że­gna­no do­sta­wia­jąc wię­cej tzw. sta­cji ba­zo­wych (na­daw­czych). Jed­nak ich licz­by nie można zwięk­szać bez końca, bo do­cho­dzi­ło­by do tzw. prze­słu­chów (abo­nen­ci sły­sze­li­by po kilka roz­mów naraz).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛswux, AS: pšesu̯uχ

Wiktionary


przesłuchanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­słu­chać.

 (1.2) praw. czyn­ność w pro­ce­sie, która ujaw­nia wy­ja­śnie­nia oskar­żo­ne­go, zez­na­nia świad­ka lub opi­nie bie­głe­go;

 (1.3) spot­ka­nie, na któ­rym spraw­dza się wie­dzę i umie­jęt­no­ści kan­dy­da­ta ubie­ga­ją­ce­go się o coś albo w celu wy­ło­nie­nia zwy­cięz­cy ja­kie­goś kon­kur­su

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­słu­cha­nie (prawo)
  • ca­sting
  • Prze­słu­cha­nie – pol­ski film z 1982 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cały czas trwa­ją prze­słu­cha­nia świad­ków i ba­da­nia prze­ję­tych akt - zaz­na­czył pro­ku­ra­tor.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesłuchiwać ndk., przesłuchać dk.

Wiktionary


przesłuchać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­słu­chi­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­słu­chi­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Im­pe­ra­tor przyj­mie ją w sali tro­no­wej nie po to, by ją prze­słu­chać (choć Mon sły­sza­ła, że niek­tó­rych prze­słu­chu­je oso­bi­ście), lecz by spoj­rzeć na nią i wy­krzy­wić po­sta­rza­łą, wo­sko­wa­tą twarz w ja­do­wi­tym uśmie­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesłuchanie n.

 czas. przesłuchiwać

Wiktionary


przesłuchiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­py­ty­wa­nie; in­da­ga­cja

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesłuchiwać

Wiktionary


przesłuchiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­słu­chać)

 (1.1) wy­py­ty­wać kogo w cza­sie śledzt­wa

 (1.2) słu­cha­jąc, spraw­dzać co lub kogo

 (1.3) przest. spraw­dzać czy­jeś wia­do­mo­ści z da­ne­go za­kre­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Im­pe­ra­tor przyj­mie ją w sali tro­no­wej nie po to, by ją prze­słu­chać (choć Mon sły­sza­ła, że niek­tó­rych prze­słu­chu­je oso­bi­ście), lecz by spoj­rzeć na nią i wy­krzy­wić po­sta­rza­łą, wo­sko­wa­tą twarz w ja­do­wi­tym uśmie­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przesłuchanie n., przesłuchiwana ż., przesłuchiwanie n., przesłuchiwany mos.

 czas. przesłuchać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) badać

 (1.2) odsłuchiwać

 (1.3) egzaminować, przepytywać, wypytywać

Wiktionary


przetachać

po­tocz­nie: prze­nieść coś z tru­dem, przedź­wi­gać; prze­ta­skać, prze­ta­szczyć


SJP.pl


przetaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ta­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtaˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšetačãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetaczać ndk., przetoczyć dk.

 rzecz. przetoczenie dk.

Wiktionary


przetaczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­to­czyć)

 (1.1) prze­su­wać coś to­cząc, obra­ca­jąc, tur­la­jąc

 (1.2) prze­su­wać coś to­cząc, pcha­jąc lub cią­gnąc coś znaj­du­ją­ce­go się na ko­łach

 (1.3) prze­pom­po­wy­wać płyn

 (1.4) med. wpro­wa­dzać do ukła­du krwio­no­śne­go krew lub jej skład­ni­ki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ta­czać się (dk. prze­to­czyć się)

 (2.1) prze­su­wać się po­wo­li to­cząc się na ko­łach

 (2.2) przen. dziać się przez jakiś czas (i skoń­czyć)

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Burza obec­nie prze­ta­cza się nad do­li­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈtat͡ʃat͡ɕ, AS: pšetačać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetoczyć dk.

 rzecz. przetaczanie ndk., przetoczenie dk.

Wiktionary


przetaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­tak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetak m.

Wiktionary


przetacznik

ro­śli­na z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych; we­ro­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ve­ro­ni­ca|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin, współ­cze­śnie za­li­cza­ny do ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju prze­tacz­nik (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­tacz­nik – wij
  • prze­tacz­nik – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych

Wikipedia


przetaina

miej­sce na śnie­gu albo lo­dzie, w któ­rym śnieg albo lód stop­niał do samej ziemi, a utrzy­mu­je się do­o­ko­ła


SJP.pl


przetak

ro­dzaj sita z du­ży­mi ot­wo­ra­mi, słu­żą­cy zwy­kle do od­sie­wa­nia, oczy­szcza­nia ziar­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. ogrod. roln. ro­dzaj sita go­spo­dar­skie­go z więk­szy­mi ot­wo­ra­mi, słu­żą­ce­go do oczy­szcza­nia ziar­na;

Wiktionary

Prze­tak – ro­dzaj du­że­go okrą­głe­go sita do ręcz­ne­go prze­sie­wa­nia. W wy­ni­ku prze­sie­wa­nia na­stę­pu­je od­dzie­la­nie od sie­bie obiek­tów o ma­łych i więk­szych ziar­nach lub do od­dzie­la­nia obiek­tów sta­łych od pły­nów. Ma bar­dzo sze­ro­kie za­sto­so­wa­nie, m.in. w go­spo­dar­stwie do­mo­wym, rol­nict­wie, ogrod­nict­wie oraz bu­dow­nict­wie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ogrod­nict­wie prze­ta­ki służą do prze­sie­wa­nia na­sion.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. przetaczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeszoto

Wiktionary


przetapiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­ra­biać coś po­przez sto­pie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­rem, po sie­kie­re­za­dzie na zrę­bie i po sie­kie­re­za­dzie w szo­pie, gdzie po­rą­ba­łem resz­tę klo­ców, sta­łem przy piecu w izdeb­ce Babci Oleń­ki i prze­ta­pia­łem na pa­tel­ni sma­lec ten, co go wczo­raj za­ku­pi­łem w skle­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetapianie n.

 czas. przetopić dk.

Wiktionary


przetarcznik

wij z gro­ma­dy pa­recz­ni­ków


SJP.pl


przetarg

1. pu­blicz­na sprze­daż ru­cho­mo­ści lub nie­ru­cho­mo­ści; li­cy­ta­cja, auk­cja;
2. kon­kurs ofert na wy­ko­na­nie okre­ślo­nych usług;
3. tar­go­wa­nie się o ja­kieś ustęp­stwa; prze­tar­gi, targi, spory


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. spo­sób wy­bo­ru wy­ko­naw­cy usłu­gi lub pro­duk­tu, po­le­ga­ją­cy na wy­bo­rze naj­ko­rzyst­niej­szej dla za­ma­wia­ją­ce­go ofer­ty;

Wiktionary

Prze­targ – jeden ze spo­so­bów wy­bo­ru ofer­ty w celu za­war­cia umowy.

Na grun­cie prawa pol­skie­go ogól­ne za­sa­dy pro­wa­dze­nia prze­tar­gów za­wie­ra­ją prze­pi­sy art. 701-705 Ko­dek­su cy­wil­ne­go, w szcze­gól­no­ści sta­no­wią­ce o zwią­za­niu ofer­tą. Do szcze­gól­nych form prze­tar­gów na­le­żą m.in.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sied­miu ofe­ren­tów zgło­si­ło się do prze­tar­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtark, AS: pšetark

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetargować dk.

 przym. przetargowy

Wiktionary


przetargać

po­tocz­nie: prze­nieść coś z tru­dem, przedź­wi­gać; prze­ta­skać, prze­ta­szczyć, prze­ta­chać


SJP.pl


przetargi

1. pu­blicz­na sprze­daż ru­cho­mo­ści lub nie­ru­cho­mo­ści; li­cy­ta­cja, auk­cja;
2. kon­kurs ofert na wy­ko­na­nie okre­ślo­nych usług;
3. tar­go­wa­nie się o ja­kieś ustęp­stwa; prze­tar­gi, targi, spory


SJP.pl


przetargowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. praw. od­no­szą­cy się do prze­tar­gu, zwią­za­ny z prze­tar­giem

 (1.2) ma­ją­cy swoją wagę w trak­cie pro­wa­dzo­nych roz­mów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 19 maja 2008 ze­bra­no ofer­ty prze­tar­go­we na pro­jekt za­go­spo­da­ro­wa­nia błoni Sta­dio­nu Na­ro­do­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetarg mrz.

Wiktionary


przetaskać

po­tocz­nie: prze­nieść coś z tru­dem, przedź­wi­gać; prze­ta­szczyć, prze­ta­chać


SJP.pl


przetasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) karc. do­ko­na­nie ta­so­wa­nia, szyb­kie­go po­mie­sza­nia kart w talii

 (1.2) przen. zmia­na ko­lej­no­ści, po­ło­że­nia, ukła­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetasowywanie n.

 czas. tasować, przetasować dk., przetasowywać ndk.

Wiktionary


przetasować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ta­so­wy­wać)

 (1.1) prze­mie­szać karty przed ro­zda­niem

 (1.2) zmie­nić układ cze­goś (np. dru­ży­ny)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rita się­gnę­ła po talię kart i le­ni­wie prze­ta­so­wa­ła.

 (1.2) Wy­bor­cy po­rząd­nie prze­ta­so­wa­li ukła­dy per­so­nal­ne w ra­dach miast i gmin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tasowanie n., przetasowanie n., tas m., przetasowywanie n.

 czas. tasować ndk., potasować dk., przetasowywać ndk.

Wiktionary


przetasowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) karc. do­ko­ny­wa­nie ta­so­wa­nia, szyb­kie­go prze­kła­da­nia kart

 (1.2) przen. zmie­nia­nie ko­lej­no­ści, po­ło­że­nia, ukła­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetasowanie n.

 czas. przetasowywać ndk., przetasować dk.

Wiktionary


przetaszczyć

po­tocz­nie: prze­nieść coś z tru­dem, przedź­wi­gać; prze­ta­skać, prze­ta­chać


SJP.pl


przetańcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­tań­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetańcować dk.

Wiktionary


przetańcować

prze­tań­czyć;
1. spę­dzić jakiś czas na tań­cach; prze­ba­lo­wać, utań­co­wać;
2. po­tocz­nie: spę­dzić dłuż­szy okres na ba­lach, za­ba­wach, roz­ryw­kach;
3. za­tań­czyć jakiś ta­niec od po­cząt­ku do końca; od­tań­czyć, od­tań­co­wać


SJP.pl


przetańcowywać

prze­tań­czać; po­tocz­nie:
1. spę­dzać dłuż­szy czas na ba­lach, za­ba­wach itp.;
2. tań­cząc, prze­mie­szczać się przez ja­kieś miej­sce;
3. wy­da­wać pie­nią­dze w spo­sób nie­roz­waż­ny; prze­pu­szczać, roz­pu­szczać, roztr­wa­niać


SJP.pl


przetańczać

prze­tań­co­wy­wać;
1. spę­dzać dłuż­szy okres na ba­lach, za­ba­wach itp.;
2. wy­ko­ny­wać do końca jakiś ta­niec; od­tań­czać, od­tań­co­wy­wać;
3. tań­cząc, prze­mie­szczać się przez ja­kieś miej­sce


SJP.pl


przetańczyć

prze­tań­co­wać;
1. spę­dzić jakiś czas na tań­cach; prze­ba­lo­wać, utań­co­wać;
2. po­tocz­nie: spę­dzić dłuż­szy okres na ba­lach, za­ba­wach, roz­ryw­kach;
3. za­tań­czyć jakiś ta­niec od po­cząt­ku do końca; od­tań­czyć, od­tań­co­wać


SJP.pl


przetchlinka

1. u ro­ślin: ot­wo­rek w tkan­ce okry­wa­ją­cej wtór­nej łodyg i ko­rze­ni, umoż­li­wia­ją­cy wy­mia­nę ga­zo­wą;
2. u bez­krę­gow­ców: ot­wo­rek w ciele pro­wa­dzą­cy do tcha­wek lub płuc


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. otwór umoż­li­wia­ją­cy wy­mia­nę ga­zo­wą ro­śli­ny z oto­cze­niem;

 (1.2) ent. zool. otwór w skó­rze lub pan­ce­rzu umoż­li­wia­ją­cy wy­mia­nę ga­zo­wą or­ga­niz­mu z oto­cze­niem;

Wiktionary

Przetch­lin­ka (łac. "stig­ma", "spi­ra­cu­lum") – otwór w nie­prze­pu­szczal­nej po­wło­ce or­ga­niz­mów lą­do­wych, umoż­li­wia­ją­cy wy­mia­nę ga­zo­wą. Wy­róż­nia się przetch­lin­ki zwie­rzę­ce i ro­ślin­ne.

U sta­wo­no­gów są to ot­wo­ry w po­wło­kach ciała (na bo­kach od­wło­ka i tu­ło­wia), przez które po­wie­trze do­sta­je się do ukła­du od­de­cho­we­go – tcha­wek lub płu­cot­cha­wek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przetch­lin­ki pow­sta­ją za­rów­no na pę­dach, jak też na ko­rze­niach.

 (1.2) Pa­mię­taj­cie, że przetch­lin­ki mają pa­ję­cza­ki, wije i owady.

Wiktionary


przetchlinkowy

→ przetch­lin­ka


SJP.pl

Patrz:

przetchlinka

przetelefonować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pot. prze­ka­zać te­le­fo­nicz­nie wia­do­mość

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) pot. skon­tak­to­wać się z kimś te­le­fo­nicz­nie, zadz­wo­nić do kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. telefon m.

 czas. telefonować ndk.

Wiktionary


przetelegrafowywać

te­le­gra­fo­wać po­now­nie


SJP.pl


przeteleportować

1. prze­nieść w inne miej­sce bez za­cho­wa­nia cią­gło­ści ist­nie­nia w prze­strze­ni;
2. w fi­zy­ce: prze­nieść na od­le­głość in­for­ma­cje o obiek­tach fi­zycz­nych, poz­wa­la­ją­ce na odt­wo­rze­nie obiek­tu w innym miej­scu


SJP.pl


przeterminowany

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go ter­min waż­no­ści minął

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeterminowanie n.

 czas. przeterminować dk.

Wiktionary


przeterminowywać

daw­niej: ter­mi­no­wać u maj­stra przez pe­wien czas


SJP.pl


przetestować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. te­sto­wać)

 (1.1) pod­dać kogoś lub coś te­sto­wi

 (1.2) eduk. prze­pro­wa­dzić spraw­dzian ucz­nia lub grupy ucz­niów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. test mrz., tester mos., testowanie n.

 czas. testować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przeegzaminować

Wiktionary


przeto

prze­sta­rza­le: więc, zatem, toteż


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) książk. przy­łą­cza wnio­sek z twier­dze­nia po­da­ne­go w zda­niu przed nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­sul czuje się niez­dro­wym, prze­to za­trzy­ma­my się przez dni kilka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtɔ, AS: pšeto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatem, więc, toteż

Wiktionary


przetoby

spój­nik "prze­to" wraz z cząst­ką trybu przy­pu­szcza­ją­ce­go


SJP.pl


przetoczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­to­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšetočẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetaczać ndk., przetoczyć dk.

 rzecz. przetaczanie dk.

Wiktionary


przetocznica

Prze­tocz­ni­ca ( "Ham­mer") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Skąpe.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


przetoczyć

to­cząc, zmie­nić miej­sce po­ło­że­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ta­czać)

 (1.1) zob. prze­ta­czać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­to­czyć się (ndk. prze­ta­czać się)

 (2.1) zob. prze­ta­czać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈtɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšetočyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetaczać ndk.

 rzecz. przetoczenie dk., przetaczanie ndk.

Wiktionary


przetok

1. ro­dzaj owrzo­dze­nia wy­stę­pu­ją­ce­go w głę­bo­ko po­ło­żo­nych ob­sza­rach ciała; fi­stu­ła;
2. po­łą­cze­nie je­zio­ra przy­brzeż­ne­go lub za­le­wu z mo­rzem


SJP.pl


przetoka

1. ro­dzaj owrzo­dze­nia wy­stę­pu­ją­ce­go w głę­bo­ko po­ło­żo­nych ob­sza­rach ciała; fi­stu­ła;
2. po­łą­cze­nie je­zio­ra przy­brzeż­ne­go lub za­le­wu z mo­rzem


SJP.pl

Prze­to­ka (łac. "fi­stu­la") – w me­dy­cy­nie po­łą­cze­nie dwóch lub (rza­dziej) wię­cej na­rzą­dów pow­sta­ją­ce na sku­tek pro­ce­sów pa­to­lo­gicz­nych, rów­nież ura­zów, po­wi­kłań ja­tro­gen­nych lub wy­ko­na­ne ce­lo­wo za po­mo­cą tech­nik chi­rur­gicz­nych.

Prze­to­ki pow­sta­ją­ce (lub wy­ko­na­ne) po­mię­dzy na­rzą­da­mi na­zy­wa­ne są prze­to­ka­mi wew­nętrz­ny­mi, na­to­miast po­łą­cze­nia na­rzą­dów wew­nętrz­nych ze skórą na­zy­wa­ne są prze­to­ka­mi zew­nętrz­ny­mi (na­rzą­do­wo-skór­ny­mi).

Wikipedia


przetokowy

1. przy­miot­nik od: prze­tok;
2. przy­miot­nik od: prze­to­ka


SJP.pl


przetopowy

→ prze­top


SJP.pl

Patrz:

przetop

przetowłosy

przy­miot­nik

 (1.1) daw. o roz­pu­szczo­nych wło­sach i nie na­kry­tą głową

 (1.2) daw. przen. dzie­wi­czy, pa­nień­ski, bo z wło­sa­mi roz­pu­szczo­ny­mi jako oz­na­ką pa­nień­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ot­wo­rzy­ły się duże drzwi po pra­wej stro­nie izby i uka­za­ła się w nich księż­na Anna, mając przy sobie cudną prze­to­wło­są dzie­wecz­kę z lut­nią za­wie­szo­ną na ra­mie­niu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) prostowłosy

Wiktionary


przetracać

po­tocz­nie: tra­cić lek­ko­myśl­nie, roztr­wa­niać


SJP.pl


przetransferowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­trans­fe­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transfer m., transferowanie n., wytransferowanie n.

 czas. transferować ndk., wytransferować dk., przetransferować dk.

 przym. transferowy

Wiktionary


przetransferować

prze­nieść lub prze­słać coś, np. pie­nią­dze


SJP.pl


przetransliterować

za­pi­sać jakiś tekst zna­ka­mi in­ne­go pisma fo­ne­tycz­ne­go, z za­cho­wa­niem za­sa­dy od­po­wied­nio­ści liter; trans­li­te­ro­wać


SJP.pl


przetransportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­tran­spor­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtrãw̃spɔrtɔˈvãɲɛ, AS: pšetrãũ̯sportovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetransportować

 rzecz. transport

Wiktionary


przetransportować

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) prze­wieźć coś lub kogoś przy po­mo­cy środ­ków tran­spor­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. transport m., transportowanie n., transporter m., przetransportowanie n.

 czas. transportować ndk., odtransportować dk.

 przym. transportowy

Wiktionary


przetrenowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­tre­no­wać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­tre­no­wa­nie w spor­cie
  • prze­tre­no­wa­nie w sta­ty­sty­ce

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przetrenować dk.

 rzecz. trener mrz./mos.

Wiktionary


przetruchtać

prze­mie­rzyć coś truch­tem


SJP.pl


przetrwalnik

część or­ga­niz­mu u niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin i grzy­bów bę­dą­ca or­ga­nem rozm­na­ża­nia we­ge­ta­tyw­ne­go


SJP.pl

Przetr­wal­nik, spora, cysta (gr. "σπορα", tzn. na­sie­nie) – forma spo­czyn­ko­wa umoż­li­wia­ją­ca or­ga­niz­mom przetr­wa­nie nie­ko­rzyst­nych dla nich wa­run­ków (susza, ni­skie tem­pe­ra­tu­ry). Pro­ces wyt­wa­rza­nia spor to spo­ru­la­cja.

Wikipedia


przetrwalny

sznur przetr­wal­ny - twór w po­sta­ci dłu­gie­go, roz­ga­łę­zio­ne­go sznu­ra, przyt­wier­dza­ją­cy niek­tó­re ro­dza­je grzy­bów do po­dło­ża; ry­zo­morf


SJP.pl


przetrwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przetr­wać.

 (1.2) trwa­nie przed, w trak­cie i po trud­nym okre­sie

Wiktionary

Przetr­wa­nie (ang. "The Grey") – ame­ry­kań­ski film akcji z 2011 roku w re­ży­se­rii Joego Car­na­ha­na, zre­a­li­zo­wa­ny na pod­sta­wie opo­wia­da­nia "Ghost Wal­ker". Zdję­cia krę­co­no w Van­co­u­ver.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Ga­lak­ty­ka jest ogrom­na. Im­pe­rium – nie­wy­o­bra­żal­nie silne. Jego przy­wód­cy nie cofną się przed ni­czym, by tylko za­pew­nić sobie przetr­wa­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈtr̥fãɲɛ, AS: pšetr̦fãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetrwać

 przym. trwały

Wiktionary


przetrwać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) prze­trzy­mać trud­ny okres, utrzy­mać się przy życiu

 (1.2) trwa­jąc, po­zo­stać na dłu­żej niż coś lub ktoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­wian­ki są od­por­ne na prze­ma­rza­nie i prze­sy­cha­nie sta­wów, więc po­tra­fią przetr­wać w miej­scach, w któ­rych inne ryby nie prze­ży­wa­ją.

 (1.1) Ro­dzeń­stwu udało się przetr­wać pobyt w ka­zach­stań­skim ste­pie, cięż­ką pracę w koł­choź­ni­czej bry­ga­dzie, głód i mróz.

 (1.1) Mo­nar­chie przetr­wa­ły w Skan­dy­na­wii, w kra­jach Be­ne­luk­su i w Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetrwalnik m., przetrwanie n.

 czas. trwać

 przym. trwały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeżyć, przebyć, przejść, przetrzymać, ścierpieć, zdzierżyć, znieść, reg. śl. obstoć

 (1.2) dotrwać, dożyć, ostać się, pozostać, przeżyć, wytrwać, wytrzymać, dociągnąć

Wiktionary


przetrwał

drze­wo z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; chi­wian; ai­lant; aj­lant; bo­żo­drzew


SJP.pl


przetrwały

drze­wo z ro­dzi­ny bie­gu­necz­ni­ko­wa­tych; chi­wian; ai­lant; aj­lant; bo­żo­drzew


SJP.pl


przetrzebić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­trze­biać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­trze­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈṭʃɛbʲit͡ɕ, AS: pšeṭšebʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzebienie n., przetrzebienie n., wytrzebienie n., trzebież ż.

 czas. trzebić ndk., wytrzebić dk.

Wiktionary


przetrzepanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­trze­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetrzepywanie n., trzepacz mos./mrz.

 czas. przetrzepać dk., przetrzepywać ndk.

Wiktionary


przetrzepać

1. trze­piąc, oczy­ścić coś nie­zbyt do­kład­nie z kurzu, pyłu itp.;
2. po­tocz­nie: obić kogoś, dać komuś w skórę;
3. po­tocz­nie: zadać stra­ty nie­przy­ja­cie­lo­wi w walce;
4. po­tocz­nie: prze­szu­kać kogoś, spraw­dzić, co ktoś ma przy sobie


SJP.pl


przetrzepywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­trze­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetrzepywać ndk.

 rzecz. przetrzepanie n., trzepacz mos./mrz.

Wiktionary


przetrzeć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­cie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­cie­rać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta w kol­czu­dze dźwi­gnę­ła się chwiej­nie, odrzu­ci­ła wie­cheć słomy, któ­rym prze­tar­ła su­kien­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛṭʃɛt͡ɕ, AS: pšeṭšeć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecier mrz.

 czas. przecierać

Wiktionary


przetrzeźwiały

oc­knąć się w pew­nym stop­niu z zam­ro­cze­nia wy­wo­ła­ne­go upi­ciem się


SJP.pl


przetrzeźwieć

oc­knąć się w pew­nym stop­niu z zam­ro­cze­nia wy­wo­ła­ne­go upi­ciem się


SJP.pl


przetrzymać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­trzy­my­wać)

 (1.1) prze­cho­wy­wać coś w ręku przez jakiś czas

 (1.2) za­trzy­mać kogoś lub coś dłu­żej niż było to za­pla­no­wa­ne

 (1.3) zwy­cię­żyć prze­ciw­no­ści losu lub wy­trzy­mać trud­ny czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Znowu prze­trzy­mał pan książ­ki! Tym razem bi­blio­te­ka na­li­czy panu karę.

 (1.3) Wiem, że wy­kład jest nudny, ale po­sta­raj się jakoś prze­trzy­mać te czter­dzie­ści pięć minut.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetrzymywać, trzymać

Wiktionary


przetrzymywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dłuż­sze trzy­ma­nie kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za prze­trzy­my­wa­nie ksią­żek w war­szaw­skiej bi­blio­te­ce za­pła­cisz jak nic ze 100 zło­tych.

 (1.1) Re­żi­mo­wi za­le­ża­ło na dłu­gim prze­trzy­my­wa­niu dy­sy­den­tów na wy­spie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzymać, przetrzymywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatrzymywanie

Wiktionary


przetrzymywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ują­wszy, trzy­mać coś przez pe­wien czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj Fun­da­cja (…) przy­ję­ła pod opie­kę 20 pe­kiń­czy­ków ze zlik­wi­do­wa­nej pse­u­do­ho­dow­li pod Ot­woc­kiem. (…) Bli­sko 50 zwie­rząt było prze­trzy­my­wa­nych w kosz­mar­nych wa­run­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetrzymywanie n., przetrzymanie n.

 czas. przetrzymać dk., trzymać ndk.

Wiktionary


przetrząsacz

Prze­trzą­sacz – ma­szy­na rol­ni­cza uży­wa­na przy sia­no­ko­sach. Służy do prze­trzą­sa­nia trawy lub siana, aby w ten spo­sób przyś­pie­szyć pro­ces su­sze­nia. Obec­nie zaz­wy­czaj wy­stę­pu­je jako prze­trzą­sa­czo-zgra­biar­ka, która w za­leż­no­ści od usta­wień może pra­co­wać jako prze­trzą­sacz lub jako zgra­biar­ka.

Wikipedia


przetrącanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­trą­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetrącenie n.

 czas. przetrącać ndk., przetrącić dk.

Wiktionary


przetrącić

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­trą­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krzy­knął z bólu, a potem spoj­rzał z nie­do­wie­rza­niem na swoje prze­trą­co­ne, zakr­wa­wio­ne palce i na tego chu­de­go gnoja, który sto­jąc teraz dwa kroki przed nim, ce­lo­wał w jego pierś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetrącanie n.

Wiktionary


przetuptać

po­tocz­nie: przejść drob­ny­mi kro­ka­mi


SJP.pl


przetwarzalny

moż­li­wy do przet­wo­rze­nia


SJP.pl


przetwarzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przet­wa­rzać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przet­wa­rza­nie da­nych:
    • przet­wa­rza­nie da­nych ge­o­ra­da­ro­wych,
    • przet­wa­rza­nie da­nych oso­bo­wych.
  • przet­wa­rza­nie sy­gna­łów:
    • ana­lo­go­we przet­wa­rza­nie sy­gna­łów,
    • cy­fro­we przet­wa­rza­nie sy­gna­łów:
      • cy­fro­we przet­wa­rza­nie dźwię­ku,
      • cy­fro­we przet­wa­rza­nie obra­zów.
  • w in­for­ma­ty­ce:
    • elek­tro­nicz­ne przet­wa­rza­nie da­nych,
    • przet­wa­rza­nie po­to­ko­we,
    • przet­wa­rza­nie roz­pro­szo­ne,

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przetworzenie n., przetwór mrz.

 czas. przetwarzać ndk., przetworzyć dk.

Wiktionary


przetwarzać

1. przeksz­tał­cać coś twór­czo;
2. zmie­niać coś, na­da­jąc inny kształt, wy­gląd;
3. opra­co­wać ze­bra­ne dane, in­for­ma­cje itp., wy­ko­rzy­stu­jąc tech­ni­kę kom­pu­te­ro­wą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przet­wo­rzyć)

 (1.1) zmie­niać, na­da­jąc inne wła­ści­wo­ści

 (1.2) in­form. kom­pu­te­ro­wo opra­co­wy­wać ze­bra­ne dane

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetwarzanie n., przetwornik mrz., przetworzenie n., przetwór mrz., przetwórnia ż., przetwórstwo n.

 czas. przetworzyć

 przym. przetwórczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekształcać, przemieniać, przeobrażać, przerabiać, zmieniać

Wiktionary


przetwornica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przet­wor­ni­ca na­pię­cia
  • elek­tro­ma­szy­no­wa przet­wor­ni­ca czę­stot­li­wo­ści
  • elek­tro­nicz­na przet­wor­ni­ca czę­stot­li­wo­ści
  • przeksz­tałt­nik
  • przeksz­tałt­nik na­pię­cia
  • fa­low­nik, pro­stow­nik
  • za­si­lacz

Wikipedia


przetwornik

urzą­dze­nie przet­wa­rza­ją­ce jedną wiel­kość fi­zycz­ną w drugą


SJP.pl

Przet­wor­nik – urzą­dze­nie do­ko­nu­ją­ce przeksz­tał­ce­nia danej wiel­ko­ści na inną wiel­kość we­dług okre­ślo­nej za­leż­no­ści i z pewną do­kład­no­ścią.

Przet­wor­ni­ki są wy­ko­rzy­sty­wa­ne na przy­kład w ukła­dach z czuj­ni­ka­mi, dzię­ki czemu sy­gnał z czuj­ni­ka, który zwy­kle jest słaby i trud­ny w prze­ka­zy­wa­niu na od­le­głość, zo­sta­je przeksz­tał­co­ny do po­sta­ci i war­to­ści uży­tecz­nej dla dal­sze­go pro­ce­su jego przet­wa­rza­nia.

Wikipedia


przetworzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przet­wo­rzyć.

Wiktionary

Przet­wo­rze­nie – jeden z ter­mi­nów sto­so­wa­nych m.in. w mu­zy­ko­lo­gii, naj­bar­dziej w tzw. for­mie so­na­to­wej, bę­dą­ce drugą z jej trzech czę­ści. Oz­na­cza przeksz­tał­ce­nie, prze­ro­bie­nie ma­te­ria­łu mu­zycz­ne­go tzw. ek­spo­zy­cji (część pier­wsza), głów­nie te­ma­tycz­ne­go i uka­za­nie tych przeksz­tał­ceń w jak naj­bar­dziej wy­ra­fi­no­wa­nej i naj­bar­dziej kunsz­tow­nej sza­cie har­mo­nicz­nej w dru­giej czę­ści czyli przet­wo­rze­niu.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przetworzyć dk., przetwarzać ndk.

 rzecz. przetwarzanie n., przetwór mrz.

Wiktionary


przetworzyć

1. przeksz­tał­cić coś twór­czo;
2. zmie­nić coś, na­da­jąc inny kształt, wy­gląd;
3. opra­co­wać ze­bra­ne dane, in­for­ma­cje itp., wy­ko­rzy­stu­jąc tech­ni­kę kom­pu­te­ro­wą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przet­wa­rzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przet­wa­rzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetwarzać

 rzecz. przetworzenie n., przetwarzanie n., przetwór mrz.

Wiktionary


przetwór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zwy­kle lm. kulin. techn. pro­dukt uzy­ska­ny z su­row­ca, naj­czę­ściej spo­żyw­cze­go, przez prze­rób­kę lub do­dat­ko­wą obrób­kę w pro­ce­sie tech­no­lo­gicz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W spi­żar­ni stało dużo przet­wo­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛtfur, AS: pšetfur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. twór mrz., przetwórstwo n., przetwórnictwo n., przetwórnia ż., przetwórca m., przetwarzanie n., przetworzenie n.

 czas. przetwarzać ndk., przetworzyć dk.

 przym. przetwórczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) weki, zaprawy

Wiktionary


przetwórczy

przy­miot­nik od: przet­wór­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy przet­wór­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. wytwórczy

Wiktionary


przetwórczyni

1. wyt­wór­czy­ni przet­wo­rów;
2. mo­dy­fi­ka­tor­ka, prze­ra­biacz­ka


SJP.pl


przetwórstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­ra­bia­nie na dużą skalę su­row­ców, zwła­szcza pło­dów rol­nych, na go­to­we pro­duk­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ta­li­za ma istot­ne zna­cze­nie dla wielu pro­ce­sów prze­my­sło­wych, ta­kich jak np. pro­duk­cja amo­nia­ku, kwasu siar­ko­we­go, two­rzyw sztucz­nych lub przet­wór­stwo ropy naf­to­wej (kra­king, hy­dro­kra­king, re­for­ming i in.).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przetwórczy

 czas. przetwarzać

 rzecz. przetwór mrz.

Wiktionary


przetycz

prze­tycz wy­pu­klak - owad z ro­dzi­ny pu­sto­szo­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­tycz – nie­stan­da­ry­zo­wa­na część wsi Stare Bo­se­wo w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Dłu­go­sio­dło
  • Prze­tycz Wło­ściań­ska – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Dłu­go­sio­dło
  • Prze­tycz-Fol­wark – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wysz­kow­skim, w gmi­nie Dłu­go­sio­dło
  • Prze­tycz – sta­cja ko­le­jo­wa na tra­sie linii ko­le­jo­wej nr 29, we wsi Stare Bo­se­wo, w po­wie­cie wysz­kow­skim w gmi­nie Dłu­go­sio­dło

Wikipedia


przetyczka

1. na­rzę­dzie do prze­ty­ka­nia ot­wo­rów
2. krót­ki pręt wci­ska­ny lub wbi­ja­ny w prze­lo­to­we ot­wo­ry łą­czo­nych przed­mio­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rzę­dzie do prze­ty­ka­nia za­nie­czy­szczo­nych ot­wo­rów

Wiktionary


przetykacz

na­rzę­dzie do udraż­nia­nia rur; prze­py­chacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie, przy­rząd słu­żą­cy do prze­py­cha­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetknięcie n., przetkanie n., przetykanie n.

 czas. przetknąć dk., przetkać dk., przetykać ndk.

Wiktionary


przetyrać

po­tocz­nie: prze­mę­czyć cięż­ką pracą


SJP.pl


przetęskniać

prze­ży­wać jakiś czas w tęs­kno­cie


SJP.pl


przetęsknić

1. spę­dzić jakiś czas w tęs­kno­cie; po­tęs­knić;
2. po­tocz­nie: prze­stać tęs­knić po pew­nym cza­sie


SJP.pl


przetężać

rzad­ko: prze­tę­żać się - zbyt­nio wy­tę­żać się; prze­si­lać się, for­so­wać się


SJP.pl


przetężenie

rzad­ko: prze­tę­żyć się - zbyt­nio wy­tę­żyć się; prze­si­lić się, sfor­so­wać się


SJP.pl


przetężyć

rzad­ko: prze­tę­żyć się - zbyt­nio wy­tę­żyć się; prze­si­lić się, sfor­so­wać się


SJP.pl


przetłoczka

prze­tło­czo­na wy­tłocz­ka


SJP.pl


przetłomaczać

daw­niej: prze­kła­dać na inny język; tłu­ma­czyć


SJP.pl


przetłuc

1. tłu­kąc coś, wstęp­nie roz­drob­nić;
2. rzad­ko: tłu­kąc, prze­dziu­ra­wić


SJP.pl


przetłukiwać

tłu­kąc, prze­bi­jać, prze­dziu­ra­wiać


SJP.pl


przetłumaczalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­tłu­ma­czal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetłumaczenie n., tłumaczenie n., tłumacz m., tłumaczka ż.

 czas. przetłumaczyć dk., tłumaczyć ndk.

 przym. przetłumaczalny, tłumaczeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekładalność

Wiktionary


przetłumaczalny

da­ją­cy się prze­tłu­ma­czyć na inny język; prze­kła­dal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) moż­li­wy do prze­tłu­ma­cze­nia, da­ją­cy się prze­tłu­ma­czyć na inny język

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co są­dzi­cie o po­lo­ni­zo­wa­niu rze­czy nie­prze­tłu­ma­czal­nych lub trud­no prze­tłu­ma­czal­nych?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtwũmaˈt͡ʃalnɨ, AS: pšetu̯ũmačalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetłumaczalność ż., przetłumaczenie n.

 czas. przetłumaczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekładalny

Wiktionary


przetłumaczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ja­śnie­nie, ob­ja­śnie­nie cze­goś, prze­ka­za­nie zasad dzia­ła­nia cze­goś

 (1.2) prze­ło­że­nie cze­goś z jed­ne­go ję­zy­ka na drugi

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Eg­za­min po­le­gał na prze­tłu­ma­cze­niu dwu­dzie­stu zdań na język szwedz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtwũmaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšetu̯ũmačẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetłumaczalność ż., tłumaczenie n.

 czas. przetłumaczyć

 przym. przetłumaczalny

Wiktionary


przetłumaczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tłu­ma­czyć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|tłu­ma­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtwũˈmat͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšetu̯ũmačyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tłumacz mos., tłumaczka ż., przetłumaczenie n., przetłumaczalność ż., tłumaczenie n.

 czas. tłumaczyć

 przym. przetłumaczalny

Wiktionary


przetłuszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­tłu­szczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtwuʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšetu̯uščãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przetłuszczać (się), tłuścić

 rzecz. tłuszcz

 przym. tłuściutki

Wiktionary


przetłuszczony

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) skrót|imiesł.|imie­słów|imie­słów. przym. bier­ny od: prze­tłu­ścić

przy­miot­nik

 (2.1) ma­ją­cy na sobie nad­miar tłu­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Włosy ni­sko­po­ro­wa­te będą spra­wiać wra­że­nie nie­do­my­tych albo prze­tłu­szczo­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetłuszczanie n., przetłuszczenie n., tłuścioch m.

 czas. przetłuszczać się ndk.

Wiktionary


przeucieszny

prze­sta­rza­le: bar­dzo uciesz­ny, za­baw­ny, ko­micz­ny


SJP.pl


przeucztowywać

rzad­ko: roztr­wa­niać czas i pie­nią­dze na uczty


SJP.pl


przeuczyć

prze­u­czyć się - osią­gnąć zmę­cze­nie umy­słu i nie opa­no­wać ma­te­ria­łu w po­żą­da­nym stop­niu wsku­tek na­zbyt in­ten­syw­nej nauki


SJP.pl


przeuroczy

bar­dzo uro­czy, prze­peł­nio­ny uro­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) niez­wy­kle uro­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeuroczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cudowny, śliczny, wspaniały

Wiktionary


przewabiać

daw­niej: prze­cią­gać kogoś na swoją stro­nę


SJP.pl


przewaga

gó­ro­wa­nie pod ja­kimś wzglę­dem nad czymś lub nad kimś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gó­ro­wa­nie pod ja­kimś wzglę­dem nad czymś lub nad kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1939 roku Niem­cy dy­spo­no­wa­ły znacz­ną prze­wa­gą mi­li­tar­ną w sto­sun­ku do Pol­ski.

 (1.1) Mo­że­cie być pewni, że nie macie już prze­wa­gi tech­no­lo­gicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvaɡa, AS: pševaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ważenie n., przeważność ż., przeważanie n., przeważenie n.

 czas. wyważyć, przeważać ndk., przeważyć dk.

 przym. przeważny, przeważający

 przysł. przeważnie, przeważająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyższość, dominacja

Wiktionary


przewalacz

po­tocz­nie: czło­wiek ro­bią­cy prze­wa­ły, oszu­ku­ją­cy in­nych; oszust, krę­tacz, sza­chraj, na­cią­gacz


SJP.pl


przewalanka

1. bójka, szar­pa­ni­na;
2. nie­jas­na sy­tu­a­cja, za­mie­sza­nie


SJP.pl

Prze­wa­lan­ka – osada leśna w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Czar­na Bia­ło­stoc­ka. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 8.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Nie­po­ka­la­ne­go Serca Najś­więt­szej Maryi Panny w Ma­ria­no­wie.

Wikipedia


przewalski

naz­wi­sko, np. Ni­ko­łaj Mi­chaj­ło­wicz Prze­wal­ski (1839-1888), ge­o­graf ro­syj­ski


SJP.pl

Prze­wal­ski ("f." Prze­wal­ska, "pl." Prze­wal­scy; ros. Пржевальский) – naz­wi­sko uży­wa­ne w Pol­sce i Rosji.

Na po­cząt­ku lat 90. XX wieku no­si­ło je w Pol­sce 23 osoby, gł. w daw­nym woj. war­szaw­skim (17 osób).

Wikipedia


przewalutowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekon. bank. okre­śle­nie war­to­ści w innej wa­lu­cie

Wiktionary

Prze­wa­lu­to­wa­nie – za­mia­na zo­bo­wią­za­nia (na­leż­no­ści), któ­re­go war­tość wy­ra­żo­na jest w jed­nej wa­lu­cie na zo­bo­wią­za­nie (na­leż­ność) no­mi­no­wa­ne w innej wa­lu­cie, we­dług okre­ślo­ne­go kursu wa­lu­to­we­go. Prze­wa­lu­to­wa­nia nie na­le­ży utoż­sa­miać z wy­mia­ną walut. Ta ostat­nia ma cha­rak­ter ka­so­wy i skut­ku­je prze­pły­wa­mi fi­nan­so­wy­mi w obu wa­lu­tach. Prze­wa­lu­to­wa­nie może mieć na­to­miast cha­rak­ter czy­sto księ­go­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jaką opła­tę za prze­wa­lu­to­wa­nie kre­dy­tu na­li­czył ci bank?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewalutować dk., przewalutowywać ndk.

 rzecz. waluta ż.

 przym. walutowy

Wiktionary


przewalutować

prze­li­czyć na inną wa­lu­tę we­dług okre­ślo­ne­go kursu wa­lu­to­we­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wa­lu­to­wy­wać)

 (1.1) ekon. bank. okre­ślić war­tość w innej wa­lu­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­ny kraj prze­wa­lu­tu­je kre­dy­ty fran­ko­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewalutowanie n., waluta ż.

 przym. walutowy

Wiktionary


przewalutowywać

prze­li­czać na inną wa­lu­tę we­dług okre­ślo­ne­go kursu wa­lu­to­we­go


SJP.pl


przewarstwiać

1. zmie­niać układ warstw spo­łecz­nych; prze­gru­po­wy­wać;
2. prze­war­stwiać się - o skła­dach: prze­ni­kać war­stwo­wo jedna w drugą


SJP.pl


przewarstwienie

prze­war­stwo­wać;
1. zmie­nić układ warstw spo­łecz­nych; prze­gru­po­wać;
2. prze­war­stwić się - o skła­dach: prze­ni­knąć war­stwo­wo jedna w drugą


SJP.pl


przewarstwić

prze­war­stwo­wać;
1. zmie­nić układ warstw spo­łecz­nych; prze­gru­po­wać;
2. prze­war­stwić się - o skła­dach: prze­ni­knąć war­stwo­wo jedna w drugą


SJP.pl


przewarstwować

prze­war­stwić;
1. zmie­nić układ warstw spo­łecz­nych; prze­gru­po­wać;
2. prze­war­stwo­wać się - o skła­dach: prze­ni­knąć war­stwo­wo jedna w drugą


SJP.pl


przewartościowanie

zmie­nić war­tość cze­goś, oce­nić coś na nowo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­war­to­ścio­wać.

 (1.2) zmia­na w oce­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wartość ż.

 czas. przewartościować dk., przewartościowywać ndk., wartościować ndk.

Wiktionary


przewartościować

zmie­nić war­tość cze­goś, oce­nić coś na nowo


SJP.pl


przewartościowywać

zmie­niać war­tość cze­goś, oce­niać coś na nowo


SJP.pl


przewał

1. po­tocz­nie: afera, oszu­stwo, zwy­kle fi­nan­so­we; prze­wa­ła, prze­wał­ka, prze­wa­lan­ka;
2. w tech­ni­ce: wznie­sie­nie na dnie ja­kie­goś zbior­ni­ka, ułat­wia­ją­ce prze­su­nię­cie jego za­war­to­ści;
3. wał ziem­ny spię­trza­ją­cy wodę, roz­dzie­la­ją­cy wody sto­ją­ce lub za­bez­pie­cza­ją­cy przed wy­la­niem; gro­bla, prze­lew wa­ło­wy;
4. daw­niej:
a) prze­le­wa­nie się cze­goś; prze­lew;
b) wyłom, wyrwa, dziu­ra


SJP.pl


przewała

po­tocz­nie: afera, oszu­stwo, zwy­kle fi­nan­so­we; prze­wał, prze­wał­ka, prze­wa­lan­ka


SJP.pl


przewałka

po­tocz­nie: afera, oszu­stwo, zwy­kle fi­nan­so­we; prze­wał, prze­wa­ła, prze­wa­lan­ka


SJP.pl

Prze­wał­ka (biał. Прывалка, Прывалкі, "Pry­wał­ka", "Pry­wał­ki", ros. Привалка, "Pri­wał­ka", lit. Per­val­kas) – dawne mia­sto, obec­nie wieś nad Niem­nem na Bia­ło­ru­si w re­jo­nie gro­dzień­skim ob­wo­du gro­dzień­skie­go. Wcho­dzi w skład siel­so­wie­tu Hoża (Гожа).

Miej­sco­wość znaj­du­je się przy dro­dze kra­jo­wej R42 ( рэспубліканска дарога Р42), bie­gną­cej z Grod­na przez Nową Hożę i Hożę do bia­ło­ru­sko-li­tew­skie­go przej­ścia gra­nicz­ne­go Prze­wał­ka – ("Pri­wał­ka – Ra­i­gar­das").

Wikipedia


przewałkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wał­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wałkowanie n.

 czas. przewałkować dk., wałkować ndk.

Wiktionary


przewałkować

1. po­tocz­nie: zająć się ja­kimś te­ma­tem tak szcze­gó­ło­wo, że zo­stał wy­czer­pa­ny; wy­wał­ko­wać;
2. kil­ku­krot­nie prze­cią­gnąć wał­kiem


SJP.pl


przewałkowywać

1. wał­ku­jąc, roz­pła­szczać coś;
2. pow­tór­nie prze­cią­gać wał­kiem


SJP.pl


przewałowy

→ prze­wał


SJP.pl

Patrz:

przewał

przewałęsywać

rzad­ko: spę­dzać pe­wien czas na wa­łę­sa­niu się


SJP.pl


przeważający

wy­stę­pu­ją­cy w więk­szej licz­bie, ilo­ści, masie; do­mi­nu­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w więk­szej ilo­ści lub licz­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewaga ż., przeważanie n.

 czas. wyważyć, przeważać ndk., przeważyć dk.

 przysł. przeważająco, przeważnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dominujący

Wiktionary


przeważanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wa­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewaga ż., przeważność ż., przeważenie n.

 czas. wyważyć, przeważać ndk., przeważyć dk.

 przym. przeważny, przeważający

 przysł. przeważnie, przeważająco

Wiktionary


przeważać

1. oka­zać się cięż­szym od cze­goś;
2. prze­chy­lić się lub prze­chy­lić coś w dół wsku­tek więk­sze­go cię­ża­ru;
3. być w więk­szo­ści, mieć prze­wa­gę nad czymś, być waż­niej­szym od kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) mieć prze­wa­gę, być w prze­wa­dze, być w więk­szo­ści

 (1.2) ważyć wię­cej od cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sze­ścio­go­dzin­nej bit­wie z prze­wa­ża­ją­cym dwu­krot­nie prze­ciw­ni­kiem pie­chur pol­ski dał dowód wytr­wa­ło­ści, kar­no­ści i mę­stwa; utrzy­mał swe po­zy­cje i zadał nie­przy­ja­cie­lo­wi znacz­ne stra­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvaʒat͡ɕ, AS: pševažać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewaga ż., przeważność ż., przeważanie n., przeważenie n.

 czas. wyważyć, przeważyć dk.

 przym. przeważny, przeważający

 przysł. przeważnie, przeważająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dominować

Wiktionary


przeważnie

przy­słó­wek

 (1.1) w prze­wa­ża­ją­cej czę­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bułki ku­pu­ję prze­waż­nie w spo­żyw­czym za ro­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvaʒʲɲɛ, AS: pševažʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewaga ż., przeważność ż., przeważanie n., przeważenie n.

 czas. wyważyć, przeważać ndk., przeważyć dk.

 przym. przeważny, przeważający

 przysł. przeważająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głównie, najczęściej, na ogół, zwykle

Wiktionary


przeważność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. od­wa­ga

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvaʒnɔɕt͡ɕ, AS: pševažność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewaga ż., przeważanie n., przeważenie n.

 czas. przeważać ndk., przeważyć dk.

 przym. przeważny

 przysł. przeważnie

Wiktionary


przeważny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. od­waż­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvaʒnɨ, AS: pševažny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeważność ż., przewaga ż., przeważanie n.

 czas. przeważać ndk., przeważyć dk.

 przysł. przeważnie

Wiktionary


przewdziewać

1. gwa­ro­wo: zmie­niać ubra­nie;
2. daw­niej: prze­kłu­wać, prze­bi­jać, prze­szy­wać


SJP.pl


przewertowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wer­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wertować, przewertować dk.

Wiktionary


przewidujący

bio­rą­cy pod uwagę na­stęp­stwa, przysz­łość; prze­zor­ny, za­po­bie­gli­wy


SJP.pl


przewidywalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­wi­dy­wal­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­wi­dy­wal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewidliwość ż., przewidywanie n., przewidzenie n.

 czas. przewidywać ndk., przewidzieć dk.

 przym. przewidywalny, przewidujący, przewidliwy

 przysł. przewidywalnie

Wiktionary


przewidywalny

da­ją­cy się prze­wi­dzieć, do­my­ślić


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który daje się prze­wi­dzieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż do­pie­ro co go poz­na­li­śmy, jego za­cho­wa­nie jest bar­dzo prze­wi­dy­wal­ne.

 (1.1) […] im wię­cej nie­prze­wi­dy­wal­no­ści, tym bar­dziej każdy nowy jej prze­jaw wy­da­je się prze­wi­dy­wal­ny […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewidywalność ż., przewidywanie n.

 przysł. przewidywalnie

 czas. przewidywać, przewidzieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obliczalny, przypuszczalny, spodziewany

Wiktionary


przewidywanie

do­my­ślać się co bę­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­my­śla­nie się, jaki jest naj­bar­dziej praw­do­po­dob­ny tok zda­rzeń w przysz­ło­ści

 (1.2) to, co jest spo­dzie­wa­ne, prze­wi­dy­wa­ne jako naj­bar­dziej praw­do­po­dob­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­gno­zo­wa­nie
  • ro­ko­wa­nie
  • an­ty­cy­pa­cja
  • pla­no­wa­nie
  • ek­stra­po­la­cja
  • fu­tu­ro­lo­gia
  • praw­do­po­do­bień­stwo
  • pre­ko­gni­cja
  • wró­że­nie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvʲidɨˈvãɲɛ, AS: pševʹidyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewidzenie n., przewidywalność ż.

 czas. przewidywać ndk., przewidzieć dk.

 ims. przewidujący

 przym. przewidywalny, przewidujący

 przysł. przewidywalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycypowanie, antycypacja

 (1.2) domysł, domniemanie, przypuszczenie, spekulacja, supozycja

Wiktionary


przewidywać

do­my­ślać się co bę­dzie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) pro­gno­zo­wać przysz­łe zda­rze­nia

 (1.2) praw. ekon. uj­mo­wać, uwz­ględ­niać w pla­nach bądź w akcie praw­nym

 (1.3) praw. okre­ślać z góry kon­sek­wen­cje, ro­dzaj po­stę­po­wa­nia

 (1.4) okre­ślać się z góry co do swo­ich pla­nów, za­mia­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt nie prze­wi­dy­wał ta­kie­go ka­ta­kliz­mu.

 (1.3) Za kra­dzież ko­deks karny prze­wi­du­je karę po­zba­wie­nia wol­no­ści od 3 mie­się­cy do lat 5.

 (1.4) Jak długo prze­wi­du­jesz być na wy­cho­waw­czym?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvʲiˈdɨvat͡ɕ, AS: pševʹidyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewidywalność ż., przewidywanie n., przewidzenie n.

 czas. przewidzieć dk.

 przym. przewidywalny, przewidliwy

 przysł. przewidywalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) określać, uwzględniać

 (1.4) mieć zamiar, zamierzać, planować, chcieć

Wiktionary


przewidzenia

1. oz­na­czyć coś z góry; za­ło­żyć, za­pla­no­wać
2. do­my­ślić się co bę­dzie, co może na­stą­pić


SJP.pl


przewidzieć

1. oz­na­czyć coś z góry; za­ło­żyć, za­pla­no­wać
2. do­my­ślić się co bę­dzie, co może na­stą­pić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wi­dy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­wi­dy­wać.

 (1.2) wcze­śniej okre­ślić prze­bieg lub skut­ki ja­kie­goś zda­rze­nia

 (1.3) praw. ekon. uwz­ględ­nić coś, ująć coś w pla­nach bądź w akcie praw­nym

 (1.4) praw. okre­ślić kon­sek­wen­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nikt nie prze­wi­dział suk­ce­su In­ter­ne­tu i te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej, nikt też nie prze­wi­dział głę­bo­ko­ści spo­łecz­nych zmian, któ­rych ka­ta­li­za­to­rem stały się nowe tech­no­lo­gie ko­mu­ni­ka­cyj­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲid͡ʑɛ̇t͡ɕ, AS: pševʹiʒ́ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewidywalność ż., przewidywanie n., przewidzenie n.

 czas. przewidywać ndk.

 przym. przewidywalny, przewidliwy

 przysł. przewidywalnie

Wiktionary


przewielebniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­wie­leb­nie


SJP.pl


przewielebniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­wie­leb­ny


SJP.pl


przewielebny

tytuł uży­wa­ny daw­niej w sto­sun­ku do wyż­sze­go du­cho­wień­stwa


SJP.pl


przewiercanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wier­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewiercać, przewiercić

 rzecz. wiertło n., rozwiertak mrz., wiertareczka ż.

Wiktionary


przewiercać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­wier­cić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­wier­cić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od kilku minut prze­wier­cam płyty gip­so­wo-kar­to­no­we, ro­biąc miej­sca na wkrę­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲjɛrt͡sat͡ɕ, AS: pševʹi ̯ercać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiertak mrz., przewiercanie n., przewiercenie n., wiertarka ż., wiertło n., wiercenie n., wiertareczka ż.

 czas. wiercić ndk., przewiercić dk., wywiercić dk., wywiercać ndk., wwiercić się dk., wwiercać się ndk.

Wiktionary


przewiercenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wier­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewiercić, przewiercać

 rzecz. wiertło n., rozwiertak mrz., wiertareczka ż.

Wiktionary


przewiercieniowate

lep­ni­ca prze­wier­cie­nio­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych


SJP.pl


przewiercieniowaty

lep­ni­ca prze­wier­cie­nio­wa­ta - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych


SJP.pl


przewiercień

by­li­na pnąca z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych; ca­pri­fo­lium, ka­pry­fo­lium


SJP.pl

Prze­wier­cień ("Bu­ple­u­rum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je we­dług róż­nych źró­deł ok. 165, 180 lub bli­sko 220 ga­tun­ków (ge­ne­ral­nie ro­dzaj trud­ny tak­so­no­micz­nie – wiele z ga­tun­ków bar­dzo po­dob­nych i trud­nych do odróż­nie­nia, wiele też jest bar­dzo zmien­nych).

Wikipedia


przewiercić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wier­cać)

 (1.1) wy­wier­cić w czymś otwór na wylot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie prze­wier­ci­łem deskę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲjɛrʲt͡ɕit͡ɕ, AS: pševʹi ̯erʹćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozwiertak mrz., przewiercanie n., przewiercenie n., wiertarka ż., wiertło n., wiercenie n., wiertareczka ż.

 czas. wiercić ndk., przewiercać ndk., wywiercić dk., wywiercać ndk., wwiercić się dk., wwiercać się ndk.

Wiktionary


przewiert

1. two­rze­nie ot­wo­ru na wylot za po­mo­cą wier­tła;
2. otwór wy­ko­na­ny na wylot za po­mo­cą wier­tła


SJP.pl


przewiertkowate

ro­dzi­na śli­ma­ków z rzędu dwu­przed­sion­ko­wych; dziur­ko­wa­te, Fis­su­rel­li­dae


SJP.pl


przewiertkowaty

o ce­chach prze­wiert­ko­wa­tych (ro­dzi­na śli­ma­ków)


SJP.pl


przewiertniowate

o ce­chach prze­wiert­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Prze­wiert­nio­wa­te ("Ca­pri­fo­lia­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z rzędu szcze­ciow­ców ("Dip­sa­ca­les"). We współ­czes­nym, sze­ro­kim uję­ciu za­li­cza się tu 31 ro­dza­jów z 890 ga­tun­ka­mi. Na­le­żą tu za­rów­no ro­śli­ny ziel­ne, jak i krze­wy i drze­wa. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w Eu­raz­ji ("Mo­ri­nio­i­de­ae", "Za­be­lia") w Eu­raz­ji i Ame­ry­ce Pół­noc­nej ("Dier­vil­lo­i­de­a­ea", "Ca­pri­fo­lio­i­de­ae", "Lin­na­e­o­i­de­ae"), w Eu­raz­ji i Afry­ce ("Dip­sa­co­i­de­ae").

Wikipedia


przewiertniowaty

o ce­chach prze­wiert­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przewierzgiwać

daw­niej: prze­o­bra­żać, przeksz­tał­cać


SJP.pl


przewiesić

zmie­nić miej­sce, w któ­rym coś się znaj­du­je po­przez prze­wie­sze­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­wie­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲjɛ̇ɕit͡ɕ, AS: pševʹi ̯ėśić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewieszenie n.

Wiktionary


przewieszać

zmie­niać miej­sce, w któ­rym coś się znaj­du­je po­przez prze­wie­sza­nie


SJP.pl


przewieszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wie­sić.

Wiktionary

Prze­wie­sze­nie (prze­wiesz­ka) – wy­brzu­szo­ny frag­ment ścian skal­nych. Sta­no­wi część ścia­ny na­chy­lo­ną do po­zio­mu pod kątem prze­kra­cza­ją­cym 90°. Może wy­stę­po­wać za­rów­no na ot­war­tej ścia­nie, jak rów­nież w ko­mi­nie, na że­brze itp.

Prze­wie­sze­nia mogą pow­sta­wać na sku­tek pod­cię­cia dol­nej czę­ści ścia­ny, na przy­kład przez dzia­łal­ność lo­dow­ca lub pły­ną­cej wody. Innym me­cha­niz­mem pow­sta­wa­nia prze­wie­szeń jest se­lek­tyw­ne wie­trze­nie skały wzdłuż war­stwy mało od­por­nej lub po­zio­me­go spę­ka­nia tek­to­nicz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przewiesić

Wiktionary


przewieszka

frag­ment gór­skiej ścia­ny skal­nej o kącie na­chy­le­nia prze­kra­cza­ją­cym kąt pro­sty


SJP.pl


przewietrzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­wie­trzyć)

 (1.1) umoż­li­wiać do­pływ świe­że­go po­wie­trza do po­mie­szcze­nia, ot­wie­ra­jąc okna, drzwi itp.

 (1.2) pod­da­wać coś dzia­ła­niu świe­że­go po­wie­trza

 (1.3) przen. wpro­wa­dzać gdzieś nowe środ­ki lub zmia­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­wie­trzać się (dk. prze­wie­trzyć się)

 (2.1) wy­cho­dzić na świe­że po­wie­trze

Wiktionary


przewietrznik

otwór umoż­li­wia­ją­cy do­pływ po­wie­trza do cze­goś


SJP.pl


przewietrzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wie­trzać)

 (1.1) umoż­li­wić do­pływ świe­że­go po­wie­trza do po­mie­szcze­nia, ot­wie­ra­jąc okna, drzwi itp.

 (1.2) pod­dać coś dzia­ła­niu świe­że­go po­wie­trza

 (1.3) przen. wpro­wa­dzić gdzieś nowe środ­ki lub zmia­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­wie­trzyć się (ndk. prze­wie­trzać się)

 (2.1) wyjść na świe­że po­wie­trze

Wiktionary

Powiązane:

 przym. wietrzny

 czas. wietrzyć

Wiktionary


przewiew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) swo­bod­ne prze­pły­wa­nie po­wie­trza

Wiktionary


przewiewać

o wie­trze: wie­jąc, prze­ni­kać przez coś


SJP.pl


przewiewka

daw­niej: prze­wiew


SJP.pl


przewiewnia

po­mie­szcze­nie przy­le­ga­ją­ce do hali ubo­jo­wej w rzeź­ni, słu­żą­ce do wstęp­ne­go ochło­dze­nia, od­pa­ro­wa­nia i osu­sze­nia tusz


SJP.pl


przewiewniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­wiew­nie


SJP.pl


przewiewniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­wiew­ny


SJP.pl


przewiewnik

daw­niej:
1. prze­wietrz­nik;
2. wen­ty­la­tor


SJP.pl


przewiewny

przy­miot­nik

 (1.1) o luź­nej struk­tu­rze, prze­pu­szcza­ją­cy po­wie­trze

Wiktionary


przewieść

prze­pro­wa­dzić kogoś przez jakiś ob­szar, po­ka­zu­jąc drogę, po­ma­ga­jąc iść


SJP.pl


przewieźć

prze­tran­spor­to­wać kogoś lub coś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wo­zić)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­wo­zić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewiezienie n., przewożenie n., przewoźnik m., Woźnica mzw., przewóz mrz.

 czas. przewozić ndk.

 przym. przewoźny

Wiktionary


przewijaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prze­wi­jak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewijak m.

Wiktionary


przewijak

mebel ułat­wia­ją­cy zmia­nę pie­lu­szek dzie­ciom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mebel słu­żą­cy do zmia­ny pie­lu­chy u dziec­ka

 (1.2) pot. środ. in­form. sta­cja pa­mię­ci ta­śmo­wej

Wiktionary

Prze­wi­jak – spe­cjal­ny mebel, kon­struk­cja lub pod­kład­ka ułat­wia­ją­ca zmia­nę pie­lusz­ki u dziec­ka. Zwy­kle ma kształt czwo­ro­bo­ku z mięk­kim wsa­dem za­bez­pie­czo­nym wo­do­szczel­nym ma­te­ria­łem. Boki po­wierzch­ni ro­bo­czej, na któ­rej umie­szcza się dziec­ko, są zwy­kle pod­wyż­szo­ne, co ma na celu ochro­nę dziec­ka przed nie­kon­tro­lo­wa­ny­mi zmia­na­mi po­ło­że­nia i upad­kiem ze znacz­nej wy­so­ko­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲijak, AS: pševʹii ̯ak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewijanie n.

:: zdrobn. przewijaczek m.

Wiktionary


przewijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wi­jać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvʲiˈjä̃ɲɛ, AS: pševʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewijać ndk., przewinąć dk.

 rzecz. przewijak m., przewinięcie n.

Wiktionary


przewijarnia

dział fa­bry­ki włó­kien­ni­czej, w któ­rym od­by­wa się prze­wi­ja­nie przę­dzy; ce­wiar­nia


SJP.pl


przewijać

1. owi­jać coś na nowo, ko­lej­ny raz;
2. od­wi­jać coś, np. taśmę, wełnę, z jed­nej szpu­li, cewki i na­wi­jać na inną szpu­lę, cewkę itp.;
3. zmie­niać pie­lusz­ki dziec­ku;
4. w in­for­ma­ty­ce: prze­cią­gać za­war­tość okna pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go, uży­wa­jąc tzw. paska prze­wi­ja­nia;
5. w obrób­ce pla­stycz­nej: do­ko­ny­wać prze­tło­cze­nia na­czy­nia z bla­chy lub two­rzyw sztucz­nych, po­wo­du­jąc, że ich po­wierzch­nia zew­nętrz­na staje się po­wierzch­nią wew­nętrz­ną;
6. prze­wi­jać się:
a) po­tocz­nie: prze­cho­dzić, prze­jeż­dżać, prze­la­ty­wać, prze­pły­wać przez ja­kieś miej­sce tam i z po­wro­tem;
b) prze­no­śnie o wielu oso­bach: znaj­do­wać się gdzieś przez jakiś czas, po­ja­wiać się i zni­kać;
c) prze­do­sta­wać się przez coś w zręcz­ny, zwin­ny spo­sób, omi­ja­jąc przesz­ko­dy;
d) prze­no­śnie: po­ja­wiać się gdzieś co jakiś czas; pow­ta­rzać się, po­wra­cać;
e) wy­stę­po­wać co jakiś czas w róż­nych miej­scach, wśród cze­goś; prze­pla­tać się;
f) o ta­śmie, lince itp.: na­wi­jać się na szpu­lę


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) od­wi­jać z jed­nej szpu­li i na­wi­jać na drugą

 (1.2) po­now­nie owi­jać czymś innym niż przed­tem

 (1.3) prze­mie­nić kształt i uło­że­nie na­czy­nia ubra­nia tak, by stro­na wew­nętrz­na stała się zew­nętrz­ną

 (1.4) zmie­niać pie­lu­chę dziec­ku

 (1.5) in­form. o stro­nie in­ter­ne­to­wej lub do­ku­men­cie: prze­su­wać tak, by wyś­wiet­la­ny był inny frag­ment

cza­sow­nik zwrot­ny prze­wi­jać się

 (2.1) być od­wi­ja­nym z jed­nej szpu­li i na­wi­ja­nym na drugą

 (2.2) po­ja­wiać się gdzieś co jakiś czas

 (2.3) prze­cho­dzić, prze­jeż­dżać, prze­pły­wać, prze­la­ty­wać przez ja­kieś miej­sce; znaj­do­wać się w ja­kimś miej­scu na jakiś czas i zni­kać (zwy­kle o dużej ilo­ści cze­goś)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed zwro­tem ka­se­ty wideo do wy­po­ży­czal­ni na­le­ża­ło ją bez­wa­run­ko­wo prze­wi­nąć do po­cząt­ku.

 (1.5) Prze­wiń stro­nę w dół, by zo­ba­czyć dal­szą część.

 (2.2) Ta po­stać prze­wi­ja się przez całą książ­kę.

 (2.3) Przez to miej­sce prze­wi­ja się co­dzien­nie wiele osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲijät͡ɕ, AS: pševʹii ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dk. przewinąć

 rzecz. przewijanie ndk., przewinięcie dk.

Wiktionary


przewina

grzech, wy­stę­pek, prze­wi­nie­nie, wy­kro­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. niec­ny uczy­nek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewinienie n.

 czas. przewinić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewinienie, grzech

Wiktionary


przewinienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) błąd, wy­stę­pek; złe, nie­wła­ści­we za­cho­wa­nie; zła­ma­nie obo­wią­zu­ją­cych zasad

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: pševʹĩńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wina ż., przewina ż.

 przym. winny

 czas. winić ndk., zawinić dk., obwiniać ndk., obwinić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykroczenie, wina, przestępstwo, grzech

Wiktionary


przewinięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wi­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvʲĩˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pševʹĩńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewijać ndk., przewinąć dk.

 rzecz. przewijanie n.

Wiktionary


przewinąć

1. owi­nąć coś na nowo, ko­lej­ny raz;
2. od­wi­nąć coś, np. taśmę, wełnę, z jed­nej szpu­li, cewki i na­wi­nąć na inną szpu­lę, cewkę itp.;
3. zmie­nić pie­lusz­ki dziec­ku;
4. w in­for­ma­ty­ce: prze­cią­gnąć za­war­tość okna pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go, uży­wa­jąc tzw. paska prze­wi­ja­nia;
5. w obrób­ce pla­stycz­nej: do­ko­nać prze­tło­cze­nia na­czy­nia z bla­chy lub two­rzyw sztucz­nych, po­wo­du­jąc, że ich po­wierzch­nia zew­nętrz­na staje się po­wierzch­nią wew­nętrz­ną;
6. prze­wi­nąć się:
a) po­tocz­nie: przejść, prze­je­chać prze­le­cieć, prze­pły­nąć przez ja­kieś miej­sce tam i z po­wro­tem;
b) prze­no­śnie o wielu oso­bach: pobyć gdzieś przez jakiś czas, po­ja­wić się i zni­knąć;
c) prze­do­stać się przez coś w zręcz­ny, zwin­ny spo­sób, omi­ja­jąc przesz­ko­dy;
d) prze­no­śnie: po­ja­wić się gdzieś co jakiś czas; pow­tó­rzyć się, po­wró­cić;
e) wy­stą­pić co jakiś czas w róż­nych miej­scach, wśród cze­goś; prze­pleść się;
f) o ta­śmie, lince itp.: na­wi­nąć się na szpu­lę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­wi­jać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pševʹĩnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ndk. przewijać

 rzecz. przewijanie ndk., przewinięcie dk.

Wiktionary


przewiosłować

wio­słu­jąc, po­ko­nać jakąś trasę


SJP.pl


przewiosłowywać

spę­dzać pe­wien czas na wio­sło­wa­niu


SJP.pl


przewisły

daw­niej: prze­wie­szo­ny


SJP.pl


przewiwatowywać

daw­niej: spę­dzać pe­wien czas na wzno­sze­niu wi­wa­tów i to­a­stów


SJP.pl


przewiąsło

pasmo słomy roz­dzie­lo­ne na dwie czę­ści i skrę­co­ne kło­sa­mi, słu­żą­ce zwy­kle do prze­wią­zy­wa­nia snop­ków zboża; po­wró­sło


SJP.pl


przewiązka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co służy do prze­wią­zy­wa­nia cze­goś

 (1.2) techn. po­przecz­ne po­łą­cze­nie kształ­tow­ni­ków bę­dą­cych czę­ścią ści­ska­ne­go pręta kra­tow­ni­cy

 (1.3) miej­sce do za­wra­ca­nia mię­dzy dwoma jezd­nia­mi na dro­dze z ba­rier­ka­mi ochron­ny­mi;

 (1.4) ar­chit. łącz­nik mię­dzy bu­dyn­ka­mi po­pro­wa­dzo­ny ponad ulicą

Wiktionary

Prze­wiąz­ka – miej­sce prze­ja­zdu (za­wró­ce­nia) mię­dzy dwoma jezd­nia­mi na dro­dze ogra­ni­czo­nej ba­rier­ka­mi ochron­ny­mi wzdłuż jezd­ni (naj­czę­ściej z pasem zie­le­ni). Na au­to­stra­dach prze­wiąz­ka jest zam­knię­ta ba­rier­ka­mi ochron­ny­mi, roz­mon­to­wy­wa­ny­mi w na­głych przy­pad­kach np.: spo­wo­do­wa­nych kor­ka­mi zwią­za­ny­mi z wy­pad­kiem, umoż­li­wia­ją­ca za­wró­ce­nie kie­ru­ją­cym po­ja­zda­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvʲjɔ̃w̃ska, AS: pševʹi ̯õũ̯ska

Wiktionary


przewięź

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­więź – część mia­sta oraz ulica w mie­ście Au­gu­stów
  • Prze­więź – osada w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Pła­ska

Wikipedia


przewlec

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przew­le­kać)

 (1.1) prze­cią­gnąć coś przez coś

 (1.2) prze­cią­gnąć coś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie

 (1.3) prze­cią­gnąć w cza­sie; spo­wo­do­wać zwło­kę

 (1.4) hig. wy­mie­nić posz­wy, po­szew­ki

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przew­lec się (ndk. przew­le­kać się)

 (2.1) prze­cią­gnąć się w cza­sie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewleczenie n., przewlekanie n., przewłoka ż.

 przym. przewlekły

 czas. wlec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciągnąć

 (1.2) przeciągnąć, przenieść

 (1.3) odwlec, przeciągnąć, przedłużyć

 (2.1) przeciągnąć się, przedłużyć się

Wiktionary


przewlekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przew­le­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewleczenie n., przewlekłość ż., przewłoka ż.

 czas. przewlekać ndk., przewlec dk.

 przym. przewlekły, przewlekany

 przysł. przewlekle

Wiktionary


przewlekany

przy­miot­nik

 (1.1) elek­tron. przez­na­czo­ny do mon­ta­żu przew­le­ka­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewlekanie n.

 czas. przewlekać ndk.

Wiktionary


przewlekać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przew­lec)

 (1.1) prze­cią­gać coś przez coś

 (1.2) prze­cią­gać coś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie

 (1.3) prze­cią­gać w cza­sie; po­wo­do­wać zwło­kę

 (1.4) hig. wy­mie­niać posz­wy, po­szew­ki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przew­le­kać się (dk. przew­lec się)

 (2.1) prze­cią­gać się w cza­sie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewłoka ż., przewlekanie n., przewlekłość ż.

 przym. przewlekły, przewlekany

 przysł. przewlekle

 czas. wlec

Wiktionary


przewlekłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha prze­cią­ga­nia się w cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­lo­cho­ro­bo­wość i przew­le­kłość cho­rób są zja­wi­ska­mi wy­raź­nie czę­ściej do­ty­czą­cy­mi ko­biet niż męż­czyzn.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przewlekły

 przym. przewlekle

 rzecz. przewlekanie n., przewłoka ż.

 czas. przewlekać

Wiktionary


przewlekły

1. trwa­ją­cy zbyt długo;
2. o cho­ro­bie: ma­ją­cy dłu­gotr­wa­ły prze­bieg


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. trwa­ją­cy długo, cią­gną­cy się, przew­le­ka­ją­cy się za długo

 (1.2) med. o cho­ro­bie: ma­ją­cy dłu­gotr­wa­ły prze­bieg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znowu za­pa­no­wa­ła długa, przew­le­kła cisza.

 (1.2) Naj­czę­ściej przew­le­kła ne­u­ro­pa­tia cu­krzy­co­wa ata­ku­je nerwy stóp i nóg, nieco rza­dziej nerwy dłoni i ra­mion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvlɛkwɨ, AS: pševleku̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewlekłość ż., przewłoka ż., przewlekanie n., przewleczenie n.

 czas. przewlekać ndk., przewlec dk.

 przysł. przewlekle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chroniczny

Wiktionary


przewlyczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zmia­na bie­liz­ny

Wiktionary


przewodni

re­gio­nal­nie: gruby swo­rzeń łą­czą­cy dy­szel i śnice wozu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy pod­sta­wę dzia­ła­nia; wy­ty­cza­ją­cy kie­ru­nek po­stę­po­wa­nia

 (1.2) prze­wo­dzą­cy komu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodnictwo n., przewodniczący mos., przewodnicząca ż., przewodnik m., przewodniczka ż., przewodniczenie n.

 czas. przewodniczyć ndk.

 przym. przewodniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dominujący, główny, kluczowy, podstawowy, zasadniczy

 (1.2) kierowniczy, naczelny

Wiktionary


przewodnicki

rzad­kie: od­no­szą­cy się do prze­wod­ni­ka, wła­ści­wy prze­wod­ni­ko­wi


SJP.pl


przewodnictwo

1. zja­wi­sko prze­wo­dze­nia prądu elek­trycz­ne­go lub cie­pła;
2. funk­cja prze­wod­ni­czą­ce­go; kie­ro­wa­nie, za­rzą­dza­nie kimś lub czymś, prze­wo­dze­nie komuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rola prze­wod­ni­cze­nia, kie­ro­wa­nia czymś

 (1.2) tu­ryst. ogół zajęć prze­wod­ni­ka tu­ry­stycz­ne­go

 (1.3) fiz. zja­wi­sko prze­wo­dze­nia cie­pła, dźwię­ku lub prądu elek­trycz­ne­go

 (1.4) biol. prze­ka­zy­wa­nie sy­gna­łu wy­wo­ła­ne­go w or­ga­niz­mie przez okre­ślo­ny bo­dziec

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­wod­nict­wo elek­trycz­ne
  • prze­wod­nict­wo ciepl­ne
  • prze­wod­nict­wo tu­ry­stycz­ne

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przewodni

 rzecz. przewodniczka ż., przewodnicząca ż., przewodnik mzw./mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dowództwo, przewodzenie, przywództwo, zarządzanie

 (1.3) przewodność, przewodzenie

 (1.4) przewodzenie, transmisja

Wiktionary


przewodniczek

zdrob­nie­nie od: prze­wod­nik


SJP.pl


przewodniczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wod­ni­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pševodʹńičẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewodniczyć

 rzecz. przewodnik mrz./mos./mzw.

Wiktionary


przewodniczka

ko­bie­ta prze­wod­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tu­ryst. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się opro­wa­dza­niem wy­cie­czek tu­ry­stycz­nych, po­ka­zu­ją­ca tu­ry­stom miej­sca warte zo­ba­cze­nia, ek­spo­na­ty itp.

 (1.2) ko­bie­ta, która cze­muś prze­wo­dzi, po­ka­zu­je drogę

 (1.3) przy­wód­czy­ni du­cho­wa lub ide­o­wa

 (1.4) zool. sa­mi­ca prze­wo­dzą­ca stadu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opro­wa­dza­ła nas prze­wod­nicz­ka z mu­ze­um w Cie­szy­nie.

 (1.4) Na­jo­ka­zal­sza sło­ni­ca, prze­wod­nicz­ka stada, szła na po­cząt­ku grupy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodnictwo n., przewodzenie n., przewodniczenie n., przewodniczący m., przewodnicząca ż.

:: fm. przewodnik m.

 czas. przewodzić ndk., przewodniczyć ndk.

 przym. przewodnicki, przewodniczy, przewodnikowy, przewodni

 skr. pwd.

Wiktionary


przewodniczyć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) kie­ro­wać prze­bie­giem spot­ka­nia, ze­bra­nia, obrad

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­zes firmy prze­wod­ni­czył ze­bra­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvɔdʲˈɲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: pševodʹńičyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodniczenie n., przewodniczący m., przewodnicząca ż., przewodnik mrz./mos./mzw.

Wiktionary


przewodnicząca

ko­bie­ta, która prze­wod­ni­czy, kie­ru­je obra­da­mi, dy­sku­sją itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta prze­wod­ni­czą­ca ja­kiejś in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. czyn­ny od: prze­wod­ni­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­tę wy­bra­li na prze­wod­ni­czą­cą sa­mo­rzą­du szko­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodnictwo n., przewodzenie n., przewodniczenie n., przewodniczka ż., przewodnik m.

:: fm. przewodniczący m.

 czas. przewodzić ndk., przewodniczyć ndk.

 przym. przewodnicki, przewodniczy, przewodnikowy, przewodni

 skr. pwd.

Wiktionary


przewodniczący

1. osoba prze­wod­ni­czą­ca obra­da­mi, dy­sku­sją na po­sie­dze­niu itp.;
2. sa­mo­dziel­ny kie­row­nik ja­kie­goś ze­spo­łu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­wod­ni­czą­ca ja­kiejś in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. czyn­ny od: prze­wod­ni­czyć

Wiktionary

Prze­wod­ni­czą­cy – osoba kie­ru­ją­ca obra­da­mi lub dy­sku­sją na po­sie­dze­niu; zwierzch­nik grupy kie­ru­ją­cy jej dzia­łal­no­ścią.

Osoba spra­wu­ją­ca rolę prze­wod­ni­czą­ce­go jest zwy­kle wy­bie­ra­na lub wyz­na­cza­na przez człon­ków grupy. Obo­wiąz­ka­mi prze­wod­ni­czą­ce­go jest kie­ro­wa­nie pra­ca­mi grupy, dba­nie o cią­głość jej prac jak i o kon­sen­sus oraz przed­sta­wia­nie lub re­pre­zen­to­wa­nie sta­no­wisk czy zadań grupy poza jej obręb.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvɔdʲɲiˈt͡ʃɔ̃nt͡sɨ, AS: pševodʹńičõncy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodnicząca ż., przewodnik mrz./mos./mzw.

 czas. przewodniczyć, przewodzić

Wiktionary


przewodnienie

nad­miar wody w or­ga­niz­mie


SJP.pl

Prze­wod­nie­nie – nad­miar wody w or­ga­niz­mie. Na pod­sta­wie mo­lal­no­ści pły­nów ustro­jo­wych oraz stę­że­nia sodu można roz­róż­nić:

Wikipedia


przewodnik

1. opro­wa­dzacz po mu­ze­ach itp.; ci­ce­ro­ne;
2. osoba wska­zu­ją­ca drogę;
3. przy­wód­ca grupy;
4. zwie­rzę na czele stada


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) tu­ryst. osoba zaj­mu­ją­ca się opro­wa­dza­niem wy­cie­czek tu­ry­stycz­nych, po­ka­zu­ją­ca tu­ry­stom miej­sca warte zo­ba­cze­nia, ek­spo­na­ty itp.

 (1.2) osoba, która cze­muś prze­wo­dzi, po­ka­zu­je drogę

 (1.3) przy­wód­ca du­cho­wy lub ide­o­wy

 (1.4) opie­kun służ­bo­we­go psa

 (1.5) harc. pod­sta­wo­wy sto­pień in­struk­tor­ski w har­cer­stwie, oz­na­cza­ny gra­na­to­wą pod­kład­ką pod Krzy­żem Har­cer­skim;

 (1.6) harc. in­struk­tor po­sia­da­ją­cy sto­pień prze­wod­ni­ka (1.5)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) tu­ryst. książ­ka, ulot­ka, także na­gra­nie au­dio­wi­zu­al­ne, przez­na­czo­ne dla tu­ry­stów, za­wie­ra­ją­ce opis oko­li­cy, cie­ka­we za­byt­ki, mapy itp.;

 (2.2) fiz. sub­stan­cja, która prze­wo­dzi prąd elek­trycz­ny;

 (2.3) fiz. sub­stan­cja, która prze­wo­dzi cie­pło

 (2.4) bot. część pędu głów­ne­go drze­wa, która znaj­du­je się po­wy­żej naj­niż­sze­go ko­na­ra;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (3.1) pies, który pro­wa­dzi nie­peł­no­spraw­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­wod­nik (bo­ta­ni­ka)
  • prze­wod­nik elek­trycz­ny
  • prze­wod­nik (pu­bli­ka­cja)
  • prze­wod­nik (sto­pień har­cer­ski)
  • prze­wod­nik tu­ry­stycz­ny (zawód)
    • prze­wod­nik ta­trzań­ski
    • prze­wod­nik tu­ry­stycz­ny gór­ski
    • prze­wod­nik tu­ry­stycz­ny miej­ski
    • prze­wod­nik tu­ry­stycz­ny te­re­no­wy
  • Pre­wod­nik – skała na Wy­ży­nie Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej
  • Prze­wod­nik – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie War­lu­bie
  • Prze­wod­nik – ukra­iń­ski dra­mat hi­sto­rycz­ny w re­ży­se­rii Ołe­sia Sa­ni­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­wod­nik opro­wa­dził ha­ła­śli­wą grupę tu­ry­stów po Sta­rym Mie­ście.

 (1.2) Po­dróż­nik zde­cy­do­wał się wy­na­jąć mu­rzyń­skie­go prze­wod­ni­ka do przej­ścia przez dżun­glę.

 (2.1) Mimo że mie­li­śmy prze­wod­nik, nie zna­leź­li­śmy domu, w któ­rym miesz­kał znany pi­sarz.

 (2.2) Naj­lep­szy­mi prze­wod­ni­ka­mi są sre­bro, miedź i że­la­zo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɔdʲɲik, AS: pševodʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodnictwo n., przewodzenie n., przewodniczenie n., przewodniczący m., przewodnicząca ż.

:: fż. przewodniczka ż.

 czas. przewodzić ndk., przewodniczyć ndk.

 przym. przewodnicki, przewodniczy, przewodnikowy, przewodni

 skr. pwd.

 przysł. bezprzewodowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) guru

 (1.5) skr. pwd.

 (1.6) skr. pwd.

Wiktionary


przewodnościowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­wod­no­ścią, do­ty­czą­cy prze­wod­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodność ż.

Wiktionary


przewodowice

Prze­wo­do­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Rawa Ma­zo­wiec­ka.

Wikipedia


przewodowo

przy­słó­wek

 (1.1) za po­mo­cą prze­wo­dów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­wo­do­wo Po­du­chow­ne
  • Prze­wo­do­wo-Ma­jo­rat
  • Prze­wo­do­wo-Par­ce­le

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. bezprzewodowo

Wiktionary


przewodowy

→ prze­wód


SJP.pl

Patrz:

przewód

przewody

1. rura lub kanał w urzą­dze­niach wen­ty­la­cyj­nych albo wo­do­cią­go­wych;
2. ele­ment ob­wo­du elek­trycz­ne­go, po któ­rym prze­pły­wa ener­gia elek­trycz­na;
3. w pra­wie: ze­spół czyn­no­ści zmie­rza­ją­cych do osią­gnię­cia skut­ku praw­ne­go;
4. w or­ga­niz­mie ludz­kim, zwie­rzę­cym lub ro­ślin­nym: kanał lub ka­na­lik łą­czą­cy na­rzą­dy lub prze­wo­dzą­cy sub­stan­cje;
5. prze­wód dok­tor­ski, ha­bi­li­ta­cyj­ny - po­stę­po­wa­nie zwią­za­ne z prze­pro­wa­dze­niem dok­to­ra­tu lub ha­bi­li­ta­cji;
6. w daw­nej Pol­sce: prze­wie­zie­nie, prze­pro­wa­dze­nie kogoś, cze­goś, zwy­kle przez prze­wod­ni­ka; dziś żywe tylko w wy­ra­że­niach: pod czy­imś prze­wo­dem, za czy­imś prze­wo­dem - pod czy­imś prze­wod­nict­wem, do­wództ­wem


SJP.pl


przewodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wo­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pševoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewodzić

 rzecz. przewodnik mrz./mos./mzw.

Wiktionary


przewodzień

re­gio­nal­nie: gruby swo­rzeń łą­czą­cy dy­szel i śnice wozu


SJP.pl


przewodzik

zdrob­nie­nie od: prze­wód


SJP.pl


przewodzić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kie­ro­wać kimś lub jakąś dzia­łal­no­ścią; do­wo­dzić, stać na przy­wództ­wie

 (1.2) fiz. być prze­wod­ni­kiem prądu, cie­pła, drgań aku­stycz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­men­dant prze­wo­dzi swo­je­mu od­dzia­ło­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pševoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewodniczący m., przewodnicząca ż., przewodnik m., przewodniczka ż., przewodzenie n., wodzenie n., dowodzenie n.

 czas. wodzić ndk., dowodzić ndk.

 przym. przewodnicki, przewodnikowy

 przysł. bezprzewodowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowadzić, rozkazywać

Wiktionary


przeworniański

→ Prze­wor­no


SJP.pl

Patrz:

Przeworno

przeworno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Prze­wor­no (niem. "Prie­born") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie strze­liń­skim, sie­dzi­ba gminy Prze­wor­no.

Wikipedia


przeworsk

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim;

Wiktionary

Prze­worsk ( Pre­vor­scum, Ci­vi­tas Pre­vor­scen­sis, "Переворськ", ‏פשבורסק‎) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu prze­wor­skie­go i gminy wiej­skiej Prze­worsk, na Pod­gó­rzu Rze­szow­skim, nad Mlecz­ką, przy tra­sie mię­dzy­na­ro­do­wej E40, dawna sie­dzi­ba ma­gna­te­rii pol­skiej. Jedno z naj­star­szych miast re­gio­nu. Za cza­sów I Rze­czy­po­spo­li­tej do po­wia­tu prze­wor­skie­go na­le­ża­ły mia­sta takie jak: Rze­szów, Łań­cut, Le­żajsk czy So­ko­łów Ma­ło­pol­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1621 roku Prze­worsk stał się pry­wat­nym mia­stem rodu Lu­bo­mir­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeworszczanin mos., przeworszczanka ż.

 przym. przeworski

Wiktionary


przeworski

przy­miot­nik od: Prze­worsk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Prze­wor­ska, zwią­za­ny z Prze­wor­skiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ziemi prze­wor­skiej gleby są ja­ko­ścio­wo zróż­ni­co­wa­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɔrsʲci, AS: pševorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przeworsk mrz., przeworszczanin mos., przeworszczanka ż.

Wiktionary


przeworszczanin

miesz­ka­niec Prze­wor­ska (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przeworszczanka

miesz­kan­ka Prze­wor­ska (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przewoski

przy­miot­nik od: Prze­wóz


SJP.pl

Od­mia­ny herbu Prze­wo­ski

Prze­wo­ski (Prze­wor­ski, Prze­wó­ski, Ru­ten­dolf-Prze­wo­ski, Trzy Krze Ruty, błęd­nie Rütenberg-Prze­wo­ski) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, herb włas­ny ro­dzi­ny Prze­wo­skich.

Wikipedia


przewozić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­wieźć)

 (1.1) wio­ząc kogoś lub coś, do­star­czać do miej­sca przez­na­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mrów­ki prze­wo­żą przez gra­ni­cę zwła­szcza pa­pie­ro­sy i al­ko­hol.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɔʑit͡ɕ, AS: pševoźić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewoźnik m., przewóz m., Woźnica ż./mos./mzw.

Wiktionary


przewozówka

śro­do­wi­sko­wo: wózek szpi­tal­ny do prze­wo­że­nia cho­rych


SJP.pl


przewoływać

śro­do­wi­sko­wo: prze­trzy­my­wać ne­ga­tyw zbyt długo w wy­wo­ły­wa­czu


SJP.pl


przewoźniak

naz­wi­sko


SJP.pl


przewoźnictwo

dzia­łal­ność po­le­ga­ją­ca na prze­wo­że­niu to­wa­rów lub osób


SJP.pl


przewoźniczka

→ prze­woź­nik; spe­dy­tor­ka


SJP.pl


przewoźniczy

→ prze­woź­nik


SJP.pl

Patrz:

przewoźnik

przewoźnik

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek trud­nią­cy się prze­wo­zem

 (1.2) przed­się­bior­stwo trud­nią­ce się prze­wo­zem

Wiktionary

Prze­woź­nik – osoba fi­zycz­na lub praw­na ofe­ru­ją­ca ogó­ło­wi spo­łe­czeń­stwa tran­sport w ra­mach usług re­gu­lar­nych lub okaz­jo­nal­nych.

W Pol­sce to przed­się­bior­ca upraw­nio­ny do pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej w za­kre­sie prze­wo­zu osób na pod­sta­wie pot­wier­dze­nia zgło­sze­nia prze­wo­zu, a w tran­spor­cie ko­le­jo­wym – na pod­sta­wie de­cyz­ji o przyz­na­niu ot­war­te­go do­stę­pu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­woź­ni­cy po­dej­rze­wa­li, że to szlach­cic prze­bra­ny, ale nie śmie­li go za­trzy­mać, bo sły­sze­li także, że ksią­żę­ce woj­ska nie­da­le­ko.

 (1.2) Pol­ski prze­woź­nik po­więk­szył swoją flotę o 20 no­wych sa­mo­lo­tów.

 (1.2) Pre­zes UTK na­ło­żył kary fi­nan­so­we na prze­woź­ni­ków ko­le­jo­wych.

 (1.2) Zgod­nie z prze­pi­sa­mi, ka­bo­taż na ob­sza­rze UE może wy­ko­ny­wać każdy prze­woź­nik, który po­sia­da li­cen­cję wspól­no­to­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɔʑɲik, AS: pševoźńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewoźnictwo n., przewóz m., przewozówka ż., przewoźność ż., przewożenie n., przewoziny nmos., przewoźne n., przewiezienie n., wożenie n., wiezienie n., poprzewożenie n.

:: fż. przewoźniczka ż.

 czas. przewozić ndk., przewieźć dk., wozić ndk., wieźć dk., poprzewozić dk.

 przym. przewoźniczy, przewoźny

Wiktionary


przewoźny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który może zo­stać prze­wie­zio­ny

 (1.2) daw. słu­żą­cy przy prze­wo­że­niu, uży­wa­ny do prze­wo­że­nia

 (1.3) daw. taki, który zo­stał skądś prze­wie­zio­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewoźnictwo n., przewóz m., przewozówka ż., przewoźność ż., przewożenie n., przewoziny nmos., przewoźne n., przewiezienie n., wożenie n., wiezienie n., poprzewożenie n., przewoźnik mos.

:: fż. przewoźniczka ż.

 czas. przewozić ndk., przewieźć dk., wozić ndk., wieźć dk., poprzewozić dk.

 przym. przewoźniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) współcz. importowany

Wiktionary


przewożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­star­cza­nie do miej­sca przez­na­cze­nia, wio­ząc kogoś lub coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewoźnik m., przewóz m., Woźnica ż./mos./mzw.

 przym. przewozowy

Wiktionary


przewracacz

me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie w su­szar­niach słu­żą­ce do prze­su­wa­nia prze­ra­bia­ne­go su­row­ca


SJP.pl


przewracanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wra­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvraˈt͡sãɲɛ, AS: pševracãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewracać

 rzecz. przewrotka ż., przewrotność ż., przewrót mrz.

 przym. przewrotny

Wiktionary


przewracanka

po­tocz­nie:
1. gra, za­ba­wa opar­ta na prze­wra­ca­niu cze­goś;
2. ro­dzaj za­baw­ki dzie­cię­cej


SJP.pl


przewracać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­wró­cić)

 (1.1) po­wo­do­wać upa­dek cze­goś

 (1.2) obra­cać na drugą stro­nę

 (1.3) pot. roz­rzu­cać pod­czas prze­szu­ki­wa­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­wra­cać się (dk. prze­wró­cić się)

 (2.1) upa­dać

 (2.2) leżąc, prze­krę­cać się na drugi bok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kot prze­wra­ca miskę do góry dnem.

 (1.2) Ania za­wsze prze­wra­ca­ła swe­ter na lewą stro­nę przed pra­niem.

 (2.1) Gdy za­czy­na­łam uczyć się jeź­dzić na łyż­wach, czę­sto się prze­wra­ca­łam.

 (2.2) Janek prze­wra­cał się nie­spo­koj­nie na łóżku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvrat͡sat͡ɕ, AS: pševracać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wywrót m., przewracanie n., przewrót m., przewrotka ż., przewrotność ż.

 czas. wracać ndk., przewrócić dk.

 przym. przewrotny

 przysł. przewrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obalać

Wiktionary


przewrażliwienie

prze­czu­lić;
1. uczy­nić nad­mier­nie wraż­li­wym, prze­czu­lo­nym;
2. prze­wraż­li­wić się - stać się nad­mier­nie wraż­li­wym, prze­czu­lo­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zbyt duża wraż­li­wość; prze­czu­le­nie na punk­cie cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pševražlʹivʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wrażliwość ż.

 przym. przewrażliwiony, wrażliwy

 czas. przewrażliwić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hiperestezja, nadczułość

Wiktionary


przewrażliwiony

prze­czu­lić;
1. uczy­nić nad­mier­nie wraż­li­wym, prze­czu­lo­nym;
2. prze­wraż­li­wić się - stać się nad­mier­nie wraż­li­wym, prze­czu­lo­nym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. nad­mier­nie wraż­li­wy, łatwo ule­ga­ją­cy emo­cjom, prze­czu­lo­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On jest wy­jąt­ko­wo prze­wraż­li­wio­ny na swoim punk­cie, na najm­niej­szą uwagę re­a­gu­je zde­ner­wo­wa­niem i zło­śli­wo­ścią.

 (1.1) Może je­stem prze­wraż­li­wio­na, ale wy­da­je mi się, że Fra­nek ma go­rącz­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɔ̃nɨ, AS: pševražlʹivʹi ̯õny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewrażliwienie n.

 przym. wrażliwy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadwrażliwy, przeczulony

Wiktionary


przewrażliwić

prze­czu­lić;
1. uczy­nić nad­mier­nie wraż­li­wym, prze­czu­lo­nym;
2. prze­wraż­li­wić się - stać się nad­mier­nie wraż­li­wym, prze­czu­lo­nym


SJP.pl


przewrocki

naz­wi­sko


SJP.pl


przewrotka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. kop­nię­cie piłki z jed­no­czes­nym wy­ko­na­niem prze­wro­tu całym cia­łem;

 (1.2) mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Di­sci­se­da|Czern.|ref=tak., ro­dzaj grzy­ba z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­wrot­ka (rza­dziej prze­rzut­ka bądź no­ży­ce) – ro­dzaj wi­do­wi­sko­we­go za­gra­nia w piłce noż­nej.
  • prze­wrot­ka (Di­sci­se­da) – ro­dzaj grzy­ba z ro­dzi­ny pie­czar­ko­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvrɔtka, AS: pševrotka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewrót m., przewracanie n., przewrócenie n., przewrotność ż.

 czas. przewracać ndk., przewrócić dk.

 przym. przewrotny, przewrotowy, przewrotkowy

 przysł. przewrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przerzutka, nożyce

Wiktionary


przewrotnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób prze­wrot­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewrotność ż., przewrotka ż.

 przym. przewrotny

 czas. przewracać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chytrze, fałszywie, obłudnie

Wiktionary


przewrotniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­wrot­nie


SJP.pl


przewrotniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­wrot­ny; bar­dziej prze­wrot­ny


SJP.pl


przewrotnik

po­tocz­nie, rzad­ko: osoba po­stę­pu­ją­ca fał­szy­wie, obłud­nie, któ­rej za­cho­wa­nia są dwuz­nacz­ne; krę­tacz, obłud­nik, hi­po­kry­ta, dwu­li­co­wiec


SJP.pl


przewrotność

1. bycie za­kła­ma­nym, obłud­nym, pod­stęp­nym; fał­szy­wość, dwu­li­co­wość, obłu­da, hi­po­kryz­ja;
2. po­stę­pek na­ce­cho­wa­ny fał­szem, obłu­dą, chy­tro­ścią; pod­stęp;
3. prze­no­śnie: bycie za­ska­ku­ją­cym, zwod­ni­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha kogoś, kto za­cho­wu­je się chy­trze, prze­wrot­nie, pod­stęp­nie i fał­szy­wie

 (1.2) po­stę­pek prze­wrot­ny, na­ce­cho­wa­ny fał­szem, obłu­dą, chy­tro­ścią; pod­stęp

 (1.3) przen. bycie prze­wrot­nym, za­ska­ku­ją­cym, zwod­ni­czym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewracanie n., przewrót m., przewrotka ż.

 czas. przewracać ndk., przewrócić dk.

 przym. przewrotny

 przysł. przewrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perfidia, chytrość, przebiegłość, podstępność, jezuityzm, makiawelizm, fałszywość, dwulicowość, hipokryzja

 (1.3) zwodniczość, dwuznaczność, wieloznaczność, przekora

Wiktionary


przewrotny

1. ce­chu­ją­cy się fał­szem, za­kła­ma­niem, obłu­dą, po­słu­gu­ją­cy się pod­stę­pem i wy­krę­ta­mi; pod­stęp­ny, wy­kręt­ny;
2. prze­no­śnie: ukry­wa­ją­cy praw­dzi­we obli­cze, np. prze­wrot­ny tytuł książ­ki; zwod­ni­czy, za­ska­ku­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się fał­szem, obłu­dą

 (1.2) dzia­ła­ją­cy lub zro­bio­ny na opak

 (1.3) skry­wa­ją­cy praw­dzi­we cechy

 (1.4) daw. taki, któ­re­go celem jest prze­wrót

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewrotność ż., przewrót mrz., przewrotka ż., przewracanie n., przewrócenie n.

 czas. przewracać ndk., przewrócić dk.

 przym. przewrotowy

 przysł. przewrotnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fałszywy, intrygancki, kłamliwy, obłudny, oszukańczy, wykrętny

 (1.2) opaczny, przekorny, psotny

 (1.3) niepewny, skryty, tajemniczy, zakonspirowany

 (1.4) przewrotowy, rewolucyjny, wywrotowy

Wiktionary


przewrócić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wra­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­wra­cać.

cza­sow­nik zwrot­ny prze­wró­cić się

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­wra­cać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ga­spo­de szcze­knął. Wilk za­sko­wy­czał i prze­wró­cił się na grzbiet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvrut͡ɕit͡ɕ, AS: pševrućić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewracać

 rzecz. przewrócenie n., wywrót mrz., przewrotka ż., przewrotność ż., przewrót mrz.

 przym. przewrotny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk świtnonć

Wiktionary


przewrót

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. nagła, gwał­tow­na zmia­na w czymś, ra­dy­kal­ny zwrot

 (1.2) polit. nagła zmia­na wła­dzy pań­stwo­wej, czę­sto do­ko­ny­wa­na przy uży­ciu woj­ska

 (1.3) lotn. fi­gu­ra akro­ba­tycz­na po­le­ga­ją­ca na przej­ściu sa­mo­lo­tu z lotu po­zio­me­go w stro­mo wzno­szą­cy, na­stęp­nie na­wró­ce­niu i zej­ściu lotem nur­ko­wym na pier­wot­ną wy­so­kość, ale w kie­run­ku prze­ciw­nym

 (1.4) sport. ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na wy­ko­na­niu szyb­kie­go obro­tu ciała o 360° w pła­szczyź­nie pio­no­wej

 (1.5) muz. zob. prze­wrót in­ter­wa­łu.

 (1.6) muz. zob. prze­wrót akor­du.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Za­mach stanu
  • Re­wo­lu­cja
  • Prze­wrót ma­jo­wy – za­mach stanu do­ko­na­ny przez Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go 12 maja – 14 maja 1926
  • Prze­wrót – po­wieść Ro­ma­na Dmow­skie­go z 1934 roku
  • prze­wrót w mu­zy­ce
  • prze­wrót prze­my­sło­wy
  • ran­wers (prze­wrót) – fi­gu­ra akro­ba­cji lot­ni­czej

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przewrócenie n., przewracanie n., przewrotka ż., przewrotność ż.

 czas. przewracać ndk., przewrócić dk.

 przym. przewrotowy, przewrotny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) pot. fikołek

Wiktionary


przewróżać

daw­niej: wró­żąc, prze­po­wia­dać coś komuś


SJP.pl


przewyborny

do­sko­na­ły, świet­ny


SJP.pl


przewyrazować

daw­niej: użyć w nad­mia­rze no­wych wy­ra­zów


SJP.pl


przewyższanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­wyż­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛvɨʃˈːãɲɛ, AS: pševy•šãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przewyższać

 przysł. wysoko

 przym. wysoki, wysokościowy

 temsłow. wysoko-

 rzecz. wysokościowiec mrz., wysokość ż.

Wiktionary


przewyższać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­wyż­szyć)

 (1.1) być wyż­szym od kogoś lub cze­goś

 (1.2) mieć więk­szą licz­bę cze­goś

 (1.3) prze­ści­gać kogoś, być lep­szym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adam prze­wyż­sza Janka o głowę.

 (1.2) Nasze wpły­wy prze­wyż­sza­ją wy­dat­ki.

 (1.3) Prze­wyż­szasz go wie­dzą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɨʃːat͡ɕ, AS: pševy•šać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. wysoki, wysokościowy

 rzecz. wysokościowiec mrz., wysokość ż., przewyższanie n.

 przysł. wysoko

 temsłow. wysoko-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) górować

Wiktionary


przewyższenie

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­wyż­sze­nie (cecha wy­kre­su) – uży­cie tej samej jed­nost­ki w róż­nych skal na po­szcze­gól­nych osiach
  • prze­wyż­sze­nie (orien­ta­cja spor­to­wa)
  • prze­wyż­sze­nie (róż­ni­ca wy­so­ko­ści)

Wikipedia


przewyższyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­wyż­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­wyż­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvɨʃːɨt͡ɕ, AS: pševy•šyć

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. wysoko

 przym. wysoki, wysokościowy

 temsłow. wysoko-

 rzecz. wysokościowiec mrz., wysokość ż.

Wiktionary


przewzinać

daw­niej: przys­wa­jać, za­po­ży­czać, przej­mo­wać


SJP.pl


przewód

1. rura lub kanał w urzą­dze­niach wen­ty­la­cyj­nych albo wo­do­cią­go­wych;
2. ele­ment ob­wo­du elek­trycz­ne­go, po któ­rym prze­pły­wa ener­gia elek­trycz­na;
3. w pra­wie: ze­spół czyn­no­ści zmie­rza­ją­cych do osią­gnię­cia skut­ku praw­ne­go;
4. w or­ga­niz­mie ludz­kim, zwie­rzę­cym lub ro­ślin­nym: kanał lub ka­na­lik łą­czą­cy na­rzą­dy lub prze­wo­dzą­cy sub­stan­cje;
5. prze­wód dok­tor­ski, ha­bi­li­ta­cyj­ny - po­stę­po­wa­nie zwią­za­ne z prze­pro­wa­dze­niem dok­to­ra­tu lub ha­bi­li­ta­cji;
6. w daw­nej Pol­sce: prze­wie­zie­nie, prze­pro­wa­dze­nie kogoś, cze­goś, zwy­kle przez prze­wod­ni­ka; dziś żywe tylko w wy­ra­że­niach: pod czy­imś prze­wo­dem, za czy­imś prze­wo­dem - pod czy­imś prze­wod­nict­wem, do­wództ­wem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. ele­ment ob­wo­du słu­żą­cy do pro­wa­dze­nia prądu;

 (1.2) techn. kanał (rura, wąż) umoż­li­wia­ją­cy prze­pływ sub­stan­cji syp­kich, cie­czy, gazów

 (1.3) biol. med. na­rząd tran­spor­tu­ją­cy sub­stan­cje wew­nątrz or­ga­niz­mów

 (1.4) po­stę­po­wa­nie ma­ją­ce na celu uzy­ska­nie stop­nia na­u­ko­we­go;

 (1.5) praw. pot. zob. prze­wód są­do­wy.

 (1.6) przest. in­spi­ro­wa­nie, pro­wa­dze­nie cze­goś, kie­ro­wa­nie czymś, bycie prze­wod­ni­kiem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­wód ha­mul­co­wy
  • Prze­wód jezd­ny
  • Prze­wód lufy
  • Prze­wo­dy trak­cyj­ne
  • prze­wód wtry­sko­wy
  • Prze­wód elek­trycz­ny
    • Prze­wód ochron­ny
    • Prze­wód ne­u­tral­ny
    • Prze­wód fa­zo­wy
  • Prze­wód od­gro­mo­wy
  • Prze­wód Eu­sta­chiu­sza
  • Prze­wód po­kar­mo­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.6) Za twoim prze­wo­dem, / Złą­czym się z na­ro­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛvut, AS: pševut

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przewodowy

 przysł. bezprzewodowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kabel

 (1.2) kanał, rura

Wiktionary


przewóz

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. osied­le w Kra­ko­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) tran­sport, prze­wie­zie­nie

 (1.2) daw. przy­stań

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • «prze­wie­zie­nie kogoś lub cze­goś z jed­ne­go miej­sca na dru­gie»
  • daw­niej «przy­stań nad rzeką, je­zio­rem itp.»
  • daw­niej «łódź», «prom» (w tym zna­cze­niu we fra­ze­o­lo­giz­mie «wóz albo prze­wóz»),
  • Prze­wóz – część mia­sta Kra­ków, w Dziel­ni­cy XIII Pod­gó­rze
  • Prze­wóz – część mia­sta Stary Sącz
  • Prze­wóz – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Prze­wóz – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Bo­ja­dła
  • Prze­wóz – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Prze­wóz
  • Prze­wóz – wieś w woj. łódz­kim, w pow. piotr­kow­skim, w gmi­nie Ręcz­no
  • Prze­wóz – przy­sió­łek wsi Spyt­ko­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim w gmi­nie Spyt­ko­wi­ce
  • Prze­wóz – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Ma­cie­jo­wi­ce
  • Prze­wóz – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Ko­zie­ni­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasza firma zaj­mu­je się prze­wo­zem osób na te­re­nie Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛvus, AS: pševus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewoźnik m., przewożenie n., przewiezienie n.

 czas. przewozić ndk., przewieźć dk.

 przym. przewozowy, przewoźny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewożenie

Wiktionary


przewędrowywać

1. wę­dru­jąc, prze­by­wać jakąś prze­strzeń;
2. spę­dzać pe­wien czas na wę­dro­wa­niu, po­dró­żo­wa­niu


SJP.pl


przewężek

prze­wę­żek błę­kit­ny - owad z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych


SJP.pl

Prze­wę­żek ("Sphin­go­no­tus") – ro­dzaj owa­dów pro­stos­krzy­dłych z ro­dzi­ny sza­rań­czo­wa­tych.

Są to śred­nich lub du­żych roz­mia­rów owady o smu­kłym, nie­o­wło­sio­nym ciele. Głowę ich ce­chu­je wklę­sły wierz­cho­łek cie­mie­nia o sze­ro­ko­ści mniej­szej niż u bro­daw­ni­cy i kształ­cie innym niż trój­kąt­ny.

Wikipedia


przewężenie

frag­ment, od­ci­nek cze­goś węż­szy od resz­ty; zwę­żo­ne miej­sce


SJP.pl


przewężyć

rzad­ko: prze­wę­zić


SJP.pl


przewłaszczać

prze­no­sić prawo włas­no­ści nie­ru­cho­mo­ści na inną osobę lub in­sty­tu­cję


SJP.pl


przewłocki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk M. Prze­włoc­ki – elek­tro­nik, współt­wór­ca pol­skie­go prze­my­słu pół­prze­wod­ni­ko­we­go
  • Jan Prze­włoc­ki – pol­ski hi­sto­ryk
  • Ja­nusz Prze­włoc­ki – pol­ski in­ży­nier, na­u­czy­ciel, wy­daw­ca, ko­lek­cjo­ner i bi­blio­fil, dzia­łacz opo­zy­cji de­mo­kra­tycz­nej
  • Józef Prze­włoc­ki – zie­mia­nin, rot­mistrz Woj­ska Pol­skie­go
  • Kle­mens Prze­włoc­ki – pol­ski dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy
  • Kon­stan­ty Prze­włoc­ki – pol­ski zie­mia­nin, dzia­łacz go­spo­dar­czy i de­pu­to­wa­ny do Rady Pań­stwa Im­pe­rium Ro­syj­skie­go
  • Ma­rian Prze­włoc­ki – ge­ne­rał bry­ga­dy Woj­ska Pol­skie­go, uczest­nik kam­pa­nii wrze­śnio­wej
  • Paweł Prze­włoc­ki – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Ste­fan Prze­włoc­ki – pol­ski spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ge­o­dez­ji i kar­to­gra­fii
  • Wa­le­rian Prze­włoc­ki – pol­ski dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy i spo­łecz­ny, prze­ło­żo­ny ge­ne­ral­ny Zgro­ma­dze­nia Zmart­wychw­stań­ców
  • Prze­włoc­cy herbu Prze­strzał – pol­ska ro­dzi­na szla­chec­ka i zie­miań­ska
  • Da­li­mierz Prze­włoc­ki – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie słup­skim

Wikipedia


przewłoka

miej­sce na dzia­le wod­nym któ­rę­dy prze­cią­ga­no ło­dzie z sy­ste­mu jed­nej rzeki do sy­ste­mu dru­giej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. zwło­ka

 (1.2) żegl. otwór przez który przew­le­czo­ny jest łań­cuch kot­wicz­ny, kluza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­wło­ka (Smyr­nium) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych
  • Prze­wło­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Par­czew
  • Prze­wło­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Jar­czów
  • Prze­wło­ka – osada leśna w woj. pod­la­skim w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Bia­ło­wie­ża
  • Prze­wło­ka – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Ustka
  • Prze­wło­ka – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Ło­niów
  • Prze­wło­ka – dawna gro­ma­da
  • Prze­wło­ka – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Prze­wło­ce w wo­je­wództ­wie po­mor­skim
  • Prze­wło­ka – rzeka, do­pływ Le­śnej, ciek gra­nicz­ny Pol­ski i Bia­ło­ru­si
  • Prze­wło­ka – stru­mień, do­pływ Orze­cho­wej
  • re­zer­wat przy­ro­dy Prze­wło­ka w Pu­szczy Bia­ło­wie­skiej
  • Prze­wło­ka – wieś w re­jo­nie bu­czac­kim w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈvwɔka, AS: pševu̯oka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przewlekanie n., przewleczenie n., przewlekłość ż.

 czas. przewlekać ndk., przewlec dk.

 przym. przewlekły

 przysł. przewlekle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kluza

Wiktionary


przez

po­przez; z po­wo­du, ze wzglę­du na


SJP.pl

przy­i­mek, słu­żą­cy do okre­śla­nia…

 (1.1) …drogi lub przesz­ko­dy, jaką się prze­by­wa pod­czas wy­ko­ny­wa­nia danej czyn­no­ści

 (1.2) …na­rzę­dzia uży­te­go do wy­ko­na­nia czyn­no­ści

 (1.3) …wy­ko­naw­cy czyn­no­ści w for­mach stro­ny bier­nej

 (1.4) …przy­czy­ny wy­ko­na­nia czyn­no­ści

 (1.5) …czasu trwa­nia czyn­no­ści

 (1.6) …ope­ra­cji dzie­le­nia (w ma­te­ma­ty­ce)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ciąg je­dzie przez most.

 (1.2) Astro­no­mo­wie pa­trzą przez te­le­sko­py.

 (1.3) Pio­trek nie był lu­bia­ny przez panią od pol­skie­go.

 (1.3) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

 (1.4) Przez te twoje głu­pie po­my­sły nie mamy już pie­nię­dzy!

 (1.5) Pisał do niej list przez trzy go­dzi­ny, a potem za­pom­niał przy­kle­ić zna­czek na ko­per­tę.

 (1.6) Pro­szę pani, a Kamil nie wie, ile to jest osiem przez dwa, a ja wiem, że czte­ry!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛs, AS: pšes

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) z powodu

Wiktionary


przezabawny

przy­miot­nik

 (1.1) nadz­wy­czaj, niez­wy­kle, bar­dzo za­baw­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛzaˈbavnɨ, AS: pšezabavny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przezabawnie

 rzecz. zabawa ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekomiczny, prześmieszny

Wiktionary


przezacny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. bar­dzo zacny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezacność ż.

 przysł. przezacnie

Wiktionary


przezajebisty

wul­gar­nie: bar­dzo fajny, in­te­re­su­ją­cy, im­po­nu­ją­cy


SJP.pl


przezchlebie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie tar­no­gór­skim, w gmi­nie Zbro­sła­wi­ce;

Wiktionary

Przezch­le­bie (od 10 marca 1947; od 27 li­sto­pa­da 1945 do 10 stycz­nia 1947 "Bezch­le­bie", od 10 stycz­nia 1947 do 10 marca 1947 "Brzezch­le­bie"; niem. "Presch­le­bie") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie tar­no­gór­skim, w gmi­nie Zbro­sła­wi­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy bę­dziesz w Przezch­le­biu wstąp do Hildy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezchlebianin mos., przezchlebianka ż.

 przym. przezchlebski

Wiktionary


przezczaszkowy

taki, który wy­ko­nu­je się przez czasz­kę


SJP.pl


przeze

przy­i­mek

 (1.1) forma obocz­na przy­im­ka → przez

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛzɛ, AS: pšeze

Wiktionary


przezeń

przez niego


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) książk. przez niego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­ścio­wym po­wro­tem do psy­cho­lo­gicz­nej in­ter­pre­ta­cji jest dok­try­na Jeana Pia­ge­ta, zwana prze­zeń epi­ste­mo­lo­gią ge­ne­tycz­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛzɛ̃ɲ, AS: pšezẽń

Wiktionary


przezierka

człon ro­dza­jo­wy niek­tó­rych mo­ty­li z ro­dzi­ny wach­la­rzy­ko­wa­tych, np. prze­zier­ka po­krzy­wian­ka, prze­zier­ka pro­so­wian­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­zier­ka – człon ro­dza­jo­wy pol­skich nazw zwy­cza­jo­wych niek­tó­rych mo­ty­li z ro­dzi­ny wach­la­rzy­ko­wa­tych:
    • prze­zier­ka heb­dzian­ka (Ana­nia co­ro­na­ta)
    • prze­zier­ka po­krzy­wian­ka (Ana­nia hor­tu­la­ta)
    • prze­zier­ka lan­cet­nicz­ka (Ana­nia lan­ce­a­lis)
    • prze­zier­ka ostro­że­nian­ka (Ana­nia per­lu­ci­da­lis)
    • prze­zier­ka na­wło­ciów­ka (Ana­nia ter­re­a­lis)
    • prze­zier­ka dzie­wan­nów­ka (Ana­nia ver­ba­sca­lis)
    • prze­zier­ka rdza­wian­ka (Ec­pyrr­horr­hoe ru­bi­gi­na­lis)
    • prze­zier­ka by­li­czan­ka (Lo­xo­ste­ge stic­ti­ca­lis)
    • prze­zier­ka mu­ra­wo­wa (Lo­xo­ste­ge tur­bi­da­lis)
    • prze­zier­ka pro­so­wian­ka (Ostri­nia nu­bi­la­lis)
    • prze­zier­ka ba­gien­ka (Ostri­nia pa­lu­stra­lis)

Wikipedia


przeziernik

1. przy­rząd zwięk­sza­ją­cy do­kład­ność ce­lo­wa­nia; diop­ter
2. motyl z ro­dzi­ny o tej samej naz­wie
3. nie­wiel­ki otwór w drzwiach, bra­mie itp., słu­żą­cy do wy­glą­da­nia; wiz­jer; ju­dasz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­wiel­ki otwór do wy­glą­da­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­zier­nik – część m.in. astro­kom­pa­su
  • prze­zier­nik – krata prze­sła­nia­ją­ca nadś­wiet­le
  • prze­zier­nik – ele­ment ce­low­ni­ka prze­zier­ni­ko­we­go sto­so­wa­ne­go w broni pal­nej
  • prze­zier­ni­ko­wa­te – ro­dzi­na mo­ty­li

Wikipedia


przeziernikowate

ro­dzi­na mo­ty­li po­dob­nych do os, śred­niej wiel­ko­ści, o ciele zwy­kle z żół­ty­mi pa­ska­mi i przez­ro­czy­stych skrzy­dłach na brze­gach po­kry­tych łu­ska­mi


SJP.pl

Prze­zier­ni­ko­wa­te (Se­sii­dae syn. Ae­ge­rii­dae) – ro­dzi­na mo­ty­li obej­mu­ją­ca około 1000 ga­tun­ków.

Skrzy­dła przez­ro­czy­ste, ciało zwy­kle z żół­ty­mi pa­ska­mi, czę­sto ja­skra­wy­mi. Z wy­glą­du są po­dob­ne do os i po­tra­fią na­śla­do­wać wy­da­wa­ne przez nie w cza­sie lotu od­gło­sy. Gą­sie­ni­ce niek­tó­rych ga­tun­ków są szkod­ni­ka­mi ro­ślin upraw­nych.

Wikipedia


przeziernikowaty

o ce­chach prze­zier­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


przezierność

prze­zier­ność kar­ko­wa - ba­da­nie mie­rzą­ce na­gro­ma­dze­nie płynu z tyłu szyi płodu pod ko­niec pier­wsze­go try­me­stru


SJP.pl


przezierny

przej­rzy­sty, przez­ro­czy­sty, tran­spa­rent­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. przej­rzy­sty przez­ro­czy­sty

Wiktionary


przezimowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­zi­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zimowisko n., zimowlina ż., zima ż., zimówka ż., zimno n., zimowanie n.

 czas. przezimować dk., zimować ndk.

 przym. zimowy, zimny

 przysł. zimno, zimowo

Wiktionary


przezimować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) spę­dzić gdzieś zimę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stara Ir­land­ka z na­prze­ciw­ka prze­zi­mo­wa­ła na Cy­prze, a teraz wró­ci­ła na lato do Bel­fa­stu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zimować ndk.

 rzecz. zimownik mzw./mos., zimowisko n., zimowanie n., przezimowanie n., zima ż.

 przysł. zimowo, zimą

 przym. zimowy

Wiktionary


przeziębienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. cho­ro­ba bę­dą­ca na­stęp­stwem ob­ni­że­nia od­por­no­ści ustro­ju po zzięb­nię­ciu

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­zię­bić.

Wiktionary

Prze­zię­bie­nie (znane także jako cho­ro­ba prze­zię­bie­nio­wa, za­pa­le­nie no­so­gar­dła, za­pa­le­nie błony ślu­zo­wej gar­dła, nosa i krta­ni, ostry nie­żyt nosa lub za­zię­bie­nie) – wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na gór­nych dróg od­de­cho­wych ze szcze­gól­nie na­si­lo­ny­mi ob­ja­wa­mi w obrę­bie nosa, naj­po­wszech­niej­sza cho­ro­ba za­kaź­na wy­stę­pu­ją­ca u ludzi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšeźẽmbʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeziębić (się) dk., przeziębiać (się) ndk.

 przym. przeziębiony, przeziębieniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zaziębienie, zziębnięcie

Wiktionary


przeziębiony

chory na sku­tek prze­zię­bie­nia


SJP.pl


przeziębić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­zię­biać)

 (1.1) med. spo­wo­do­wać prze­zię­bie­nie; wy­wo­łać cho­ro­bę wsku­tek na­ra­że­nia na dzia­ła­nie zimna

 (1.2) pot. nad­mier­nie ozię­bić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­zię­bić się (ndk. prze­zię­biać się)

 (2.1) med. za­cho­ro­wać w wy­ni­ku nad­mier­ne­go ochło­dze­nia

 (2.2) pot. ozię­bić się zbyt­nio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziec­ko prze­zię­bi­ło nogi w mo­krych bu­tach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeziębienie n.

Wiktionary


przeziębnąć

bar­dzo zzięb­nąć, zmarz­nąć; prze­marz­nąć


SJP.pl


przeziębły

bar­dzo zzięb­nąć, zmarz­nąć; prze­marz­nąć


SJP.pl


przezlisz

przy­słó­wek

 (1.1) stpol. bez liku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛzlʲiʃ, AS: pšezlʹiš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezlisz

Wiktionary


przezmark

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przez­mark – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. sztum­skim, w gmi­nie Stary Dzierz­goń
  • Przez­mark – osada w woj. po­mor­skim, w pow. sztum­skim, w gmi­nie Stary Dzierz­goń
  • Przez­mark – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie El­bląg
  • Przez­mark – gro­ma­da w po­wie­cie el­blą­skim
  • Przez­mark – gro­ma­da w po­wie­cie mo­rą­skim
  • Zamek krzy­żac­ki w Przez­mar­ku

Wikipedia


przezmian

dawna pro­sta waga prze­suw­ni­ko­wa o sta­łym od­waż­ni­ku; waga rzym­ska, bez­mian


SJP.pl


przezmianka

wy­ro­stek na ciele niek­tó­rych owa­dów, bę­dą­cy po­zo­sta­ło­ścią zre­du­ko­wa­ne­go skrzy­dła


SJP.pl


przeznaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przez­na­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeznaczać, przeznaczyć

 rzecz. przeznaczenie n., przeznaczona ż., przeznaczony mos.

 przym. przeznaczony

Wiktionary


przeznaczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przez­na­czyć)

 (1.1) okre­ślać cel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On przez­na­cza po­ło­wę swo­jej pen­sji na żyw­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈznat͡ʃat͡ɕ, AS: pšeznačać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeznaczony mos., przeznaczenie n., przeznaczanie n., przeznaczona ż.

 czas. przeznaczyć dk.

 przym. przeznaczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) predestynować

Wiktionary


przeznaczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) cel, dla któ­re­go służy dana rzecz

 (1.2) nie­u­ni­knio­na przysz­łość; coś, co musi się stać

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przez­na­czyć.

Wiktionary

Przez­na­cze­nie – los, dola, fatum, for­tu­na; to co po­wie­dzia­ne, prze­po­wie­dzia­ne, za­rzą­dzo­ne przez bogów; nie­u­chron­na przysz­łość. Z de­fi­ni­cji jest tylko jedno przez­na­cze­nie (przysz­łość) i nie może być ono zmie­nio­ne.

We­dług kon­cep­cji przez­na­cze­nia losy czło­wie­ka są z góry okre­ślo­ne (zo­bacz: pre­de­ter­mi­nizm, kis­met).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stwo­rzy­łem urzą­dze­nie, któ­re­go przez­na­cze­niem jest pomoc oso­bom nie­sły­szą­cym.

 (1.2) Wróż­ka wy­wró­ży­ła mi, że moim przez­na­cze­niem jest zawód ak­to­ra i życie w bo­gact­wie.

 (1.3) Bur­mistrz za­po­wie­dział przez­na­cze­nie dużej kwoty na nowy sta­dion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛznaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšeznačẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeznaczony mos., przeznaczanie n., przeznaczona ż.

 czas. przeznaczać ndk., przeznaczyć dk.

 przym. przeznaczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) los, fatum

Wiktionary


przeznaczona

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przez­na­czyć

 (1.2) o ko­bie­tach: bę­dą­ca czy­imś przez­na­cze­niem

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ro­dzaj żeń­ski: zob. przez­na­czo­ny.

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) przen. osoba, w któ­rej upa­tru­je się przysz­łą żonę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta szczo­tecz­ka jest przez­na­czo­na do mycia paz­nok­ci.

 (1.2) One są wam przez­na­czo­ne.

 (2.1) No i spot­ka­ła cie­bie ło­trze przez­na­czo­na tobie dola!

 (3.1) Oto idzie moja przez­na­czo­na!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛznaˈt͡ʃɔ̃naˈ, AS: pšeznačõna

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeznaczyć dk., przeznaczać ndk.

 rzecz. przeznaczenie n., przeznaczanie n., przeznaczony m.

 przym. przeznaczony

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) ukochana

Wiktionary


przeznaczony

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przez­na­czyć

 (1.2) o czło­wie­ku, lu­dziach: bę­dą­cy czy­imś przez­na­cze­niem

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który musi się stać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (3.1) przen. książk. osoba, w któ­rej upa­tru­je się przysz­łe­go part­ne­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta szczo­tecz­ka jest przez­na­czo­na do mycia paz­nok­ci.

 (1.2) Je­ste­śmy sobie przez­na­cze­ni.

 (2.1) No i spot­kał cie­bie ło­trze przez­na­czo­ny tobie los!

 (3.1) Oto idzie mój przez­na­czo­ny!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛznaˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: pšeznačõny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeznaczyć dk., przeznaczać ndk.

 rzecz. przeznaczenie n., przeznaczanie n., przeznaczona ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przesądzony, nieunikniony, nieuchronny, konieczny

 (3.1) ukochany

Wiktionary


przeznaczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przez­na­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przez­na­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez­na­czy­li pie­nią­dze na cele na­u­ko­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈznat͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšeznačyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeznaczony mos., przeznaczanie n., przeznaczenie n., przeznaczona ż.

 czas. przeznaczać ndk.

 przym. przeznaczony

Wiktionary


przeznakować

zmie­nić znak dro­go­wy lub logo w danym miej­scu


SJP.pl


przezodbytniczo

→ prze­zod­byt­ni­czy


SJP.pl

Patrz:

przezodbytniczy

przezodbytniczy

taki, który wy­ko­nu­je się przez od­byt­ni­cę


SJP.pl


przezorna

ko­bie­ta prze­zor­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która jest roz­waż­na, za­po­bie­gli­wa

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. lp. ż. od: prze­zor­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­zor­na za­wsze ubez­pie­czo­na.

 (2.1) Jest prze­zor­na ko­bie­ta i nie ma prze­zor­nej ko­bie­ty.

 (2.1) Moja droga prze­zor­na ko­bie­to!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈzɔrna, AS: pšezorna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezorny mos., przezorność ż.

 przym. przezorny

 przysł. przezornie

Wiktionary


przezornie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­zor­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) albo mię oto­czy­ły górne świa­tła one, / które mocą nie­bie­ską prze­zor­nie stwo­rzo­ne, (…).

 (1.1) Ale re­zo­nuj­my roz­sąd­nie i spra­wied­li­wie, myśl­my tak o nich, jak na­le­ży, mą­drze i prze­zor­nie, (…).

 (1.1) Oja­li­ka za­trzy­ma­ła się za wra­kiem unie­ru­cho­mio­nej na za­wsze cię­ża­rów­ki, ogra­bio­nej prze­zor­nie ze wszyst­kie­go, co prze­no­śne, nawet szyb:[https://ar­chi­ve.org/de­ta­ils/wkra­ju­nie­wier­nyc0000duka/page/117/mode/1up 117].

 (1.1) Meyer prze­zor­nie wy­łą­czył się

 (1.1) Czte­ry pary oczu pa­trzy­ły na niego nie­uf­nie i z nie­po­ko­jem, a czwo­ro ust prze­zor­nie mil­cza­ło:[https://ar­chi­ve.org/de­ta­ils/lesio0000chmi/page/269/mode/1up 269].

 (1.1) Ja­nusz spoj­rzał na przy­ja­ciół by­strzej i prze­zor­nie od­su­nął się na drugi ko­niec pnia:[https://ar­chi­ve.org/de­ta­ils/ucz­nio­wie­spar­tak0000unse/page/41/mode/1up 41].

 (1.1) Bubo za­skom­lał, ale Ka­lias nie oglą­da­jąc się ru­szył dalej, prze­zor­nie sze­ro­kim pół­ko­lem omi­ja­jąc pra­cu­ją­cych przy ro­zbiór­ce chaty.

 (1.1) Na­my­śla­łem się prze­zor­nie i długo, jakby ów mi­lio­no­wy ma­ją­tek dla nas utrzy­mać.

 (1.1) Odło­ży­ła worek — wbiła prze­zor­nie igłę w wór, żeby się nie wys­my­knę­ła — (…)

 (1.1) To rzekł­szy, zsiadł z konia i He­le­nie zsiąść po­mógł; na­stęp­nie jął zdej­mo­wać ter­li­ce i wy­do­by­wać za­pa­sy żyw­no­ści, w które się był prze­zor­nie w Ro­zło­gach za­o­pa­trzył.

 (1.1) Prze­zor­nie, ba­cząc na szczę­śli­wą porę, / Rzu­caj­my iskry w serca[,] do burz skore…

 (1.1) Słoń po­wol­nym ru­chem zwró­cił głowę w kie­run­ku Tomka trzy­ma­ją­ce­go w ręku ape­tycz­ny owoc. Wy­cią­gnął trąbę, lecz Tomek, nie­pew­ny bez­pie­czeń­stwa, prze­zor­nie scho­wał się za sto­ją­ce­go przy nim Smugę.

 (1.1) Za­ku­pio­ną nie­daw­no trzy­let­nią corsę soł­tys prze­zor­nie ubez­pie­czył od wszel­kie­go ro­dza­ju wy­pad­ków, w tym kra­dzie­ży.

 (1.1) Prze­zor­nie spraw­dzi­łem go­dzi­nę od­ja­zdu po­cią­gu z Ra­ci­bo­rza, go­dzi­nę, o któ­rej za­trzy­mu­je się w Ryb­ni­ku, i o któ­rej przy­jeż­dża do War­sza­wy. Wszyst­ko się zga­dza­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈzɔrɲɛ, AS: pšezorńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezorny mos., przezorność ż., przezorna ż.

 przym. przezorny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapobiegliwie, przewidująco, ostrożnie, rozważnie

Wiktionary


przezorniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­zor­nie


SJP.pl


przezorniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­zor­ny


SJP.pl


przezornościowy

→ prze­zor­ność


SJP.pl

Patrz:

przezorność

przezorność

zdol­ność prze­wi­dy­wa­nia, ostroż­ność, za­po­bie­gli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie prze­zor­nym

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przezorny

 przysł. przezornie

 rzecz. przezorny mos., przezorna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrożność, zapobiegliwość

Wiktionary


przezorny

1. prze­wi­du­ją­cy na­stęp­stwa, zwa­ża­ją­cy na przysz­łość; ostroż­ny, czuj­ny, prze­ni­kli­wy, bacz­ny;
2. wy­ni­ka­ją­cy z ta­kie­go po­stę­po­wa­nia, np. prze­zor­na rada


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roz­waż­ny, prze­wi­du­ją­cy kon­sek­wen­cje

 (1.2) stpol. przez­ro­czy­sty

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś prze­zor­ny (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈzɔrnɨ, AS: pšezorny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezorna ż., przezorność ż.

 przysł. przezornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dalekowzroczny, przewidujący, zapobiegliwy

Wiktionary


przezotrzewnowy

taki, który wy­ko­nu­je się przez otrzew­ną


SJP.pl


przezpiecznie

przy­słó­wek

 (1.1) daw. bez­piecz­nie, spo­koj­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bę­dzie tu przez­piecz­nie jak nig­dzie in­dziej!

Wiktionary


przezpochwowo

→ przez­po­chwo­wy


SJP.pl

Patrz:

przezpochwowy

przezpochwowy

taki, który wy­ko­nu­je się przez po­chwę


SJP.pl


przezprzełykowy

taki, który wy­ko­nu­je się przez prze­łyk


SJP.pl


przezrocze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fot. obraz na ma­te­ria­le przez­ro­czy­stym przez­na­czo­ny do oglą­da­nia w prześ­wi­cie lub za po­mo­cą dia­sko­pu;

 (1.2) książk. przej­rzy­sta prze­strzeń

 (1.3) rzad. przez­ro­czy­stość cze­goś

 (1.4) ar­chit. nie­osz­klo­ny otwór w ścia­nie bu­dow­li prze­pu­szcza­ją­cy do wnę­trza świa­tło dzien­ne;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ge­o­gra­fii pani po­ka­zy­wa­ła nam przez­ro­cza ze zdję­cia­mi z Hi­ma­la­jów.

 (1.4) Ko­ściel­ne przez­ro­cza wy­peł­nio­no ala­ba­stro­wy­mi płyt­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezrocz ż., przezroczystość ż.

 przym. przezroczowy, przezroczy, przezroczysty

 przysł. przezroczo, przezroczysto, przezroczyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) slajd

Wiktionary


przezroczystobiały

biały prze­pu­szcza­ją­cy świa­tło; przeź­ro­czy­sto­bia­ły


SJP.pl


przezroczystość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest przez­ro­czy­ste

Wiktionary

Przez­ro­czy­stość – zdol­ność ma­te­ria­łu, oś­rod­ka do prze­wo­dze­nia (trans­mi­tan­cji) świa­tła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cerę twa­rzy miała bla­da­wą i czę­sto zmę­czo­ną, ró­żo­we usta i szare oczy, które krysz­ta­ło­wą swą przez­ro­czy­sto­ścią przy­po­mi­na­ły cza­sem oczy dzie­cię­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezrocze n.

 przym. przezroczysty, przeźroczysty

 przysł. przezroczyście

Wiktionary


przezroczystszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przez­ro­czy­sty


SJP.pl


przezroczysty

1. prze­pu­szcza­ją­cy pro­mie­nie świetl­ne; przej­rzy­sty; ażu­ro­wy;
2. umoż­li­wia­ją­cy wgląd oto­cze­nia za sobą; tran­spa­rent­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który prze­pu­szcza świa­tło

 (1.2) prześ­wi­tu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak my­ślisz, dla­cze­go muchy nie widzą przez­ro­czy­ste­go okna?

 (1.1) Mo­że­my zo­ba­czyć dno je­zio­ra, po­nie­waż woda jest przez­ro­czy­sta.

 (1.2) Miała na sobie przez­ro­czy­sty szla­frok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛzrɔˈt͡ʃɨstɨ, AS: pšezročysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezrocze n., przezroczystość ż., przeźroczystość ż.

 przym. przeźroczysty

 przysł. przezroczyście, przeźroczyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeźroczysty, klarowny; rzad. transparentny

 (1.2) przeźroczysty, przejrzysty

Wiktionary


przezroczyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: przez­ro­czy­sto, przez­ro­czy­ście


SJP.pl


przezskórny

taki, który wy­ko­nu­je się przez skórę


SJP.pl


przezuć

daw­niej: zmie­nić ubra­nie, prze­brać


SJP.pl


przezwisko

do­dat­ko­wa nazwa na­da­na komuś, czę­sto o cha­rak­te­rze iro­nicz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­dat­ko­wa nazwa na­da­na komuś, czę­sto o cha­rak­te­rze iro­nicz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sal­va­dor Dalí otrzy­mał od Fran­cu­za przez­wi­sko bę­dą­ce ana­gra­mem jego pse­u­do­ni­mu: Avida Dol­lars (po fran­cu­sku: „chci­wy do­la­rów”).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈzvʲiskɔ, AS: pšezvʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezywanie n., przezwanie n.

 czas. przezywać ndk., przezwać dk., zwać ndk., nazwać dk., nazywać ndk.

 przym. przezwiskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. ksywka, nick, pseudonim

Wiktionary


przezwyciężalny

da­ją­cy się przez­wy­cię­żyć


SJP.pl


przezwyciężać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przez­wy­cię­żyć)

 (1.1) po­ko­ny­wać coś z wy­sił­kiem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przez­wy­cię­żać się (dk. przez­wy­cię­żyć się)

 (2.1) opa­no­wy­wać siłą woli włas­ne uczu­cia, za­cho­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przezwyciężyć

 rzecz. przezwyciężanie n., przezwyciężenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przemagać, pokonywać, zwyciężać

Wiktionary


przezwyciężyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przez­wy­cię­żać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przez­wy­cię­żać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przez­wy­cię­żyć się (ndk. przez­wy­cię­żać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przez­wy­cię­żać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛzvɨˈt͡ɕɛ̃w̃ʒɨt͡ɕ, AS: pšezvyćẽũ̯žyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezwyciężenie n., przezwyciężanie n.

 czas. przezwyciężać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokonać, przełamać, przemóc, zwalczyć

Wiktionary


przezywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezwanie n., przezwisko n.

 czas. przezywać ndk., przezwać dk.

Wiktionary


przezywać

cza­sow­nik

 (1.1) na­da­wać komuś przez­wi­sko

 (1.2) zwra­cać się do kogoś obel­ży­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezwisko n., przezywanie n.

 przym. łozwać sie

Wiktionary


przeć

1. wy­wie­rać na­cisk na coś
2. po­su­wać się, wzno­sić się w górę gwał­tow­nie
3. wstrzy­mu­jąc od­dech, na­pi­nać mię­śnie brzu­cha, aby wy­wo­łać ucisk na od­po­wied­nie na­rzą­dy jamy brzusz­nej
4. prze­no­śnie:
a) po­bu­dzać do cze­goś
b) usil­nie dążyć do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­su­wać się z wy­sił­kiem, gwał­tow­nie na­przód lub w górę

 (1.2) przen. usil­nie do cze­goś dążyć, for­so­wać coś

 (1.3) med. na­pi­nać mię­śnie, wy­wo­łu­jąc ucisk na od­po­wied­nie na­rzą­dy jamy brzusz­nej, naj­czę­ściej pod­czas po­ro­du

 (1.4) stpol. za­pie­rać się, nie przyz­na­wać się do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­tek parł nie­stru­dze­nie na­przód, pru­jąc dzio­bem fale.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛt͡ɕ, AS: pšeć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. naprzeć, poprzeć, wyprzeć, zaprzeć, przyprzeć, wesprzeć, uprzeć się, podeprzeć, odeprzeć, opierać

 rzecz. pierczyk mos., pierca mos., zapora ż., parcie

Wiktionary


przećmino

Przeć­mi­no – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ko­ło­brze­skim, w gmi­nie Ko­ło­brzeg.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga po­wia­to­wa nr 3306Z z Ko­rzyst­na do drogi wo­je­wódz­kiej nr 102 w oko­li­cy Błot­ni­cy.

Wikipedia


przećpać

po­tocz­nie: sprze­dać coś i wydać uzy­ska­ne pie­nią­dze na ćpa­nie


SJP.pl


przećwiczać

1. ćwi­cząc, wpra­wiać się w wy­ko­ny­wa­niu cze­goś;
2. nad­we­rę­żać zbyt dłu­gi­mi lub in­ten­syw­ny­mi ćwi­cze­nia­mi


SJP.pl


przeł.

skrót od: prze­łom


SJP.pl

skrót

 (1.1) prze­ło­żył, prze­ło­ży­ła, prze­ło­ży­li, prze­ło­ży­ły

Wiktionary

Powiązane:

 skr. przekł.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tł., tłum.

Wiktionary


przeładowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ła­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ładować, przeładowywać, przeładować dk.

Wiktionary


przeładować

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ła­do­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ga En­de­a­vo­u­ra przy­mo­cu­je do sta­cji wa­żą­cą 2, 5 tony kon­struk­cję kra­to­wą mo­du­łu łącz­ni­ko­we­go ITS S5 Truss, wy­mie­ni ży­ro­skop po­moc­ny w okre­śla­niu po­ło­że­nia stat­ku, prze­ła­du­je na sta­cję sprzęt oraz czę­ści za­mien­ne, a także prze­te­stu­je sy­stem, który poz­wo­li pro­mo­wi ewen­tu­al­nie po­zo­stać dłu­żej na or­bi­cie dzię­ki po­bie­ra­niu z ISS ener­gii elek­trycz­nej.

 (1.1) Mar­cin­kow­ski wy­cią­gnął z ka­bu­ry pod pachą swoją te­tet­kę i prze­ła­do­wał ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛwaˈdɔvat͡ɕ, AS: pšeu̯adovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeładowywać, ładować

 rzecz. ładownia ż., ładownica ż., wyładunek mrz., przeładowanie n., ładowarka ż.

Wiktionary


przeładowczy

→ prze­ła­dow­ca


SJP.pl

Patrz:

przeładowca

przeładownia

miej­sce przez­na­czo­ne do prze­ła­do­wy­wa­nia to­wa­rów


SJP.pl


przeładowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ła­do­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ładować, przeładowywać ndk.

Wiktionary


przeładowywać

cza­sow­nik

 (1.1) ob­cią­żać ła­dun­kiem ponad miarę

 (1.2) zmie­niać ła­du­nek, np. w broni pal­nej

 (1.3) prze­no­sić ła­du­nek z jed­ne­go środ­ka tran­spor­tu na drugi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ru­szy­łem w stro­nę Szyj­ki, de­mon­stra­cyj­nie prze­ła­do­wu­jąc pe­pe­szę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛwadɔˈvɨvat͡ɕ, AS: pšeu̯adovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeładunek m., ładunek m., przeładowanie n., przeładowywanie n., ładownia ż., ładownica ż., wyładunek mrz., ładowarka ż.

 czas. przeładować, ładować

 przym. przeładunkowy

Wiktionary


przeładunek

prze­ła­do­wy­wa­nie to­wa­ru


SJP.pl


przeładunkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­ła­dun­kiem, do­ty­czą­cy prze­ła­dun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każda z tych dziel­nic ma już obec­nie, u swego za­ra­nia, po kil­ka­na­ście ty­się­cy miesz­kań­ców z ha­kiem, tak więc z usług prze­ła­dun­ko­wych Dwor­ca Po­łud­nio­we­go ko­rzy­sta dzien­nie po­pu­la­cja rzędu Ra­do­mia, Kielc, Bia­łe­go­sto­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ładownica ż., przeładunek mrz., wyładunek mrz., ładownia ż.

 czas. przeładowywać, ładować

Wiktionary


przełaj

wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) droga, trasa bie­gną­ca w na­tu­ral­nym te­re­nie, zwy­kle przez las i za­ro­śla

Wiktionary

Prze­łaj – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sę­dzi­szów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Prze­łaj leży na styku trzech wo­je­wództw: świę­to­krzy­skie­go, ma­ło­pol­skie­go (wieś Kar­czo­wi­ce) i ślą­skie­go (wieś Ko­ry­cza­ny).

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przełajówka ż., przełajowiec m.

 przym. przełajowy

Wiktionary


przełajem

naj­krót­szą drogą, nie trzy­ma­jąc się wy­ty­czo­nej drogi; na prze­łaj


SJP.pl


przełajowiec

po­tocz­nie: za­wod­nik upra­wia­ją­cy biegi prze­ła­jo­we


SJP.pl


przełajowy

bieg lub wy­ścig od­by­wa­ją­cy się w na­tu­ral­nie trud­nym te­re­nie


SJP.pl


przełajski

→ Prze­łaj


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Prze­ła­jem

Wiktionary

Patrz:

Przełaj

Powiązane:

 rzecz. Przełaj mrz.

Wiktionary


przełajówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. pot. narta do upra­wia­nia nar­ciar­stwa prze­ła­jo­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełaj m.

Wiktionary


przełam

cecha fi­zycz­na mi­ne­ra­łów po­le­ga­ją­ca na tym, że pod wpły­wem ude­rze­nia pę­ka­ją wzdłuż nie­re­gu­lar­nej po­wierzch­ni


SJP.pl

Prze­łam − w mi­ne­ra­lo­gii, zdol­ność mi­ne­ra­łu do dzie­le­nia się wzdłuż po­wierzch­ni nie­rów­nych, przy­pad­ko­wych niez­wią­za­nych z wew­nętrz­ną struk­tu­rą krysz­ta­łu.

Cecha ta wy­stę­pu­je zwła­szcza w przy­pad­ku krysz­ta­łów, które nie mają łu­pli­wo­ści i roz­pa­da­ją się pod dzia­ła­niem czyn­ni­ków me­cha­nicz­nych nie­pra­wi­dło­wo, wzdłuż krzy­wych po­wierzch­ni prze­ła­mu.

Wikipedia


przełamanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ła­mać.

Wiktionary

Prze­ła­ma­nie ( bre­akth­ro­ugh) – to na­tar­cie na bro­nią­ce­go się prze­ciw­ni­ka; jest formą na­tar­cia, w któ­rej woj­ska dążą do prze­dar­cia się po­przez jego obro­nę. Przez prze­ła­ma­nie dąży się do uchwy­ce­nia obiek­tów w głębi, w ten spo­sób na­ru­szo­na zo­sta­je spo­i­stość obro­ny prze­ciw­ni­ka. Ma ono miej­sce na wą­skim od­cin­ku obro­ny, wy­ma­ga ześ­rod­ko­wa­nia od­po­wied­nich sił i środ­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przełamać dk.

 rzecz. przełom mrz., przełamywanie n.

 przym. przełomowy

Wiktionary


przełamać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ła­my­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ła­my­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈwãmat͡ɕ, AS: pšeu̯ãmać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. złamać

 rzecz. przełom mrz., przełamanie n., przełamywanie n.

 przym. przełomowy

Wiktionary


przeławiać

nad­mier­nie odła­wiać ryby na ja­kimś ob­sza­rze wod­nym, po­wo­du­jąc zmniej­sze­nie się po­gło­wia ryb


SJP.pl


przeławicenie

war­stwa skały osa­do­wej wy­stę­pu­ja­ca wśród innej skały osa­do­wej o znacz­nie więk­szej miąż­szo­ści


SJP.pl


przełaz

1. miej­sce prze­ła­że­nia (np. w za­ro­ślach), otwór w murze, pło­cie itp.;
2. mo­stek prze­rzu­co­ny w ko­pal­ni nad prze­no­śni­ka­mi, ryn­na­mi, słu­żą­cy do prze­cho­dze­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­łaz – grupa skał w re­zer­wa­cie przy­ro­dy Zimny Dół
  • Prze­łaz – skała w gru­pie Sło­necz­nych Skał na Wy­ży­nie Olsz­tyń­skiej
  • Prze­łaz – skała w gru­pie Skał w Po­mo­rza­nach w Ol­ku­szu
  • Prze­łaz – skała w Okien­ni­ku Wiel­kim w Skar­ży­cach
  • Prze­łaz – wzgó­rze w Do­li­nie Zu­ber­skiej w sło­wac­kich Ta­trach Za­chod­nich

Wikipedia


przełazek

zdrob­nie­nie od: prze­łaz


SJP.pl


przełazowy

→ prze­łaz


SJP.pl

Patrz:

przełaz

przełknąć

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ły­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­dy­ne, co mo­żesz zro­bić w swo­jej ża­ło­ści, to pró­bo­wać trwać; je­dy­ne, w co mo­żesz uwie­rzyć, to że przeł­kniesz ko­lej­ną rację żyw­no­ścio­wą, gru­do­wa­tą szarą papkę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. połykać, przełykać

 rzecz. przełyk mrz.

 przym. przełykowy

Wiktionary


przełom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. nagła, za­sad­ni­cza zmia­na, zwrot­ny mo­ment w czymś

 (1.2) książk. gra­ni­ca mię­dzy dwoma okre­sa­mi, ko­niec jed­ne­go i po­czą­tek dru­gie­go

 (1.3) geol. od­ci­nek wą­skiej do­li­ny o stro­mych zbo­czach, w któ­rym rzeka prze­dzie­ra się mię­dzy gó­ra­mi;

 (1.4) med. mo­ment zwrot­ny w prze­bie­gu ostrej cho­ro­by

 (1.5) szach. ma­newr sza­cho­wy ma­ją­cy dać okre­ślo­ną prze­wa­gę;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­łom – wieś w Pol­sce, w woj. świę­to­krzy­skim
  • Prze­łom (Pie­ra­łom) – wieś na Bia­ło­ru­si, oś­ro­dek ko­lo­ni­za­cji w Pu­szczy Prze­łom­skiej
  • Prze­łom rzeki – ka­nion
  • Prze­łom – ma­newr sza­cho­wy
  • „Prze­łom” – kon­spi­ra­cyj­ne cza­so­pis­mo uka­zu­ją­ce się w la­tach 1942–1943
  • „Prze­łom” – organ pra­so­wy Okrę­gu XII Pod­la­skie­go Na­ro­do­wych Sił Zbroj­nych (1943-1944)
  • „Prze­łom” – dwu­ty­god­nik ko­la­bo­ra­cyj­ny wy­da­wa­ny w la­tach 1944–1945
  • „Prze­łom” – organ pra­so­wy par­tii Po­a­lej Syjon-Le­wi­ca
  • „Prze­łom” – ty­god­nik uka­zu­ją­cy się od 1990
  • Prze­łom – ro­syj­ska grupa li­te­rac­ka dzia­ła­ją­ca w Mosk­wie w la­tach 1923–1932
  • Prze­łom – po­wieść Ka­ro­la Buns­cha z 1964 roku
  • Prze­łom – w pi­wo­war­stwie pow­sta­wa­nie kłacz­ków w trak­cie go­to­wa­nia brzecz­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Staż w tej ame­ry­kań­skiej fir­mie stał się prze­ło­mem w jej ka­rie­rze za­wo­do­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛwɔ̃m, AS: pšeu̯õm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełomowość ż., przełamanie n., przełamywanie n., łamanie n., Przełom m.

 czas. przełamać dk., przełamywać ndk., łamać ndk.

 przym. przełomowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwrot

 (1.4) kryzys, przesilenie

Wiktionary


przełomiec

naz­wi­sko


SJP.pl


przełomowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ło­mo­we; cecha tych, któ­rzy są prze­ło­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przełomowy

 rzecz. przełom mrz.

Wiktionary


przełomowy

sta­no­wią­cy prze­łom, mo­ment zwrot­ny w prze­bie­gu cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) do­ty­czą­cy prze­ło­mu, wpro­wa­dza­ją­cy nagłą, za­sad­ni­czą zmia­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ło­mo­wym mo­men­tem bitwy był atak het­ma­na Sta­ni­sła­wa Ja­bło­now­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełom m., przełomowość ż., przełamywanie n., przełamanie n.

 czas. przełamywać ndk., przełamać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) decydujący, krytyczny

Wiktionary


przełowienie

nad­mier­nie odło­wić ryby na ja­kimś ob­sza­rze wod­nym, po­wo­du­jąc zmniej­sze­nie się po­gło­wia ryb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekol. ryb. ek­sten­syw­na, nad­mier­na i nie­kon­tro­lo­wa­na ek­splo­a­ta­cja ło­wisk, która do­pro­wa­dza po­pu­la­cje po­ła­wia­nych ga­tun­ków zwie­rząt wod­nych po­ni­żej po­zio­mu bez­piecz­ne­go dla ich odt­wo­rze­nia;

Wiktionary

Prze­ło­wie­nie – nad­mier­na, nie­kon­tro­lo­wa­na ek­splo­a­ta­cja ło­wisk spro­wa­dza­ją­ca po­pu­la­cje po­ła­wia­nych ga­tun­ków po­ni­żej po­zio­mu bez­piecz­ne­go dla ich odt­wo­rze­nia. Prze­ło­wie­nie jest przy­kła­dem zja­wi­ska zna­ne­go jako tra­ge­dia wspól­ne­go pa­stwi­ska.

Wikipedia


przełowić

nad­mier­nie odło­wić ryby na ja­kimś ob­sza­rze wod­nym, po­wo­du­jąc zmniej­sze­nie się po­gło­wia ryb


SJP.pl


przełożenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ło­żyć.

 (1.2) techn. w prze­kład­niach: sto­su­nek pręd­ko­ści obro­to­wej wału na­pę­dza­ją­ce­go do pręd­ko­ści obro­to­wej wału na­pę­dza­ne­go

 (1.3) książk. za­leż­ność, zwią­zek mię­dzy czymś a czymś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛwɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pšeu̯ožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przekładanie n., przekładnik mrz.

 czas. przekładać ndk., przełożyć dk.

 przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary


przełożeństwo

prze­sta­rza­le:
1. funk­cja prze­ło­żo­ne­go, spra­wo­wa­nie wła­dzy zwierzch­niej; zwierzch­ność, zwierzch­nict­wo;
2. grupa prze­ło­żo­nych


SJP.pl


przełożona

zwierzch­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ko­bie­ta wyż­sza rangą, ma­ją­ca wła­dzę nad kimś lub czymś

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. od: prze­ło­żyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sio­stra Anna po­pro­si­ła o poz­wo­le­nie prze­ło­żo­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. przełożony m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzchniczka, szefowa, kierowniczka, dyrektorka

Wiktionary


przełożony

urzę­do­wo: zwierzch­ni, na­drzęd­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wyż­sza rangą, ma­ją­ca wła­dzę nad kimś lub czymś

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. od: prze­ło­żyć

Wiktionary

Prze­ło­żo­ny (ina­czej "zwierzch­nik") – ktoś, kto ma wła­dzę zwierzch­nią, wy­da­je po­le­ce­nia. Wy­stę­pu­je pra­wie we wszyst­kich sfe­rach życia spo­łecz­ne­go i za­wo­do­we­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój prze­ło­żo­ny zle­cił mi za­da­nie do wy­ko­na­nia.

 (1.1) Od­mo­wa wy­ko­na­nia po­le­ce­nia prze­ło­żo­ne­go o od­su­nię­ciu lub nie­do­pu­szcze­niu do peł­nie­nia służ­by po­cią­ga za sobą od­po­wie­dzial­ność dy­scy­pli­nar­ną, wy­jąt­ka­mi są tu przy­pad­ki po­dyk­to­wa­ne cha­rak­te­rem służ­by lub wzglę­da­mi bez­pie­czeń­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛwɔˈʒɔ̃nɨ, AS: pšeu̯ožõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. przełożona ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzchnik, szef, boss, kierownik, dyrektor, pryncypał

Wiktionary


przełożyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­kła­dać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­kła­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: pšeu̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przekład m., przekładnia ż., przekładaniec m., przekładanka ż., przekładka ż., przekładacz m., przekładalność ż., przekładanie n., przełożenie n., przekładnik mrz.

 czas. przekładać ndk.

 przym. przekładniowy, przekładowy, przekładalny

Wiktionary


przełupywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­łu­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełupanie n.

 czas. przełupywać ndk., przełupać dk.

Wiktionary


przełyk

część prze­wo­du po­kar­mo­we­go łą­czą­ca jamę ustną z żo­łąd­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. od­ci­nek prze­wo­du po­kar­mo­we­go łą­czą­cy gar­dło z żo­łąd­kiem,

Wiktionary

Prze­łyk (łac. "oe­sop­ha­gus") – u bez­krę­gow­ców przed­ni od­ci­nek ukła­du po­kar­mo­we­go nie­po­sia­da­ją­cy mię­śni lub słabo w nie za­o­pa­trzo­ny, a u krę­gow­ców od­ci­nek mię­dzy gar­dzie­lą a żo­łąd­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gło­wo­no­gi więk­szo­ści przy­pad­ków mają prze­łyk długi i cien­ki, oto­czo­ny móz­giem, a u niek­tó­rych ga­tun­ków roz­sze­rzo­ny w tyl­nej czę­ści w wole.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛwɨk, AS: pšeu̯yk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełykanie n., przełknięcie n.

 przym. przełykowy

 czas. połykać, przełykać ndk., przełknąć dk.

Wiktionary


przełykać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przeł­knąć)

 (1.1) fizj. prze­su­wać treść z jamy ust­nej w kie­run­ku żo­łąd­ka

 (1.2) po­spiesz­nie spo­żyć

 (1.3) przen. prze­ży­wać w mil­cze­niu trud­ną sy­tu­a­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełyk mrz., przełykanie n., przełknięcie n., łyk mos./mrz.

 czas. połykać, przełknąć dk.

 przym. przełykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) połykać

 (1.3) znosić

Wiktionary


przełykowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z prze­ły­kiem, do­ty­czą­cy prze­ły­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełyk mrz., przełykanie m., przełknięcie n.

 czas. przełykać ndk., przełknąć dk.

Wiktionary


przełzawić

rzad­ko: prze­po­ić łzami


SJP.pl


przełączalnia

część cen­tra­li te­le­fo­nicz­nej, w któ­rej znaj­du­je się prze­łącz­ni­ca głów­na


SJP.pl


przełączalny

da­ją­cy się prze­łą­czyć


SJP.pl


przełączać

1. ro­złą­cza­jąc po­łą­cze­nie ja­kichś prze­wo­dów, łą­czyć jeden z nich z innym prze­wo­dem;
2. włą­czać inny pro­gram dzia­ła­nia ja­kie­goś urzą­dze­nia;
3. roz­ma­wia­jąc z kimś, umoż­li­wiać mu roz­mo­wę te­le­fo­nicz­ną z kimś innym


SJP.pl


przełączeniowy

→ prze­łą­cze­nie


SJP.pl

Patrz:

przełączenie

przełączka

ar­chi­tek­to­nicz­ne po­łą­cze­nie bu­dyn­ków słu­żą­ce na ogół do ko­mu­ni­ka­cji mię­dzy nimi


SJP.pl

Prze­łącz­ka – forma uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu, nie­wy­bit­ne, po­przecz­ne ob­ni­że­nie w prze­bie­gu grzbie­tu gór­skie­go lub grani mię­dzy są­sied­ni­mi szczy­ta­mi lub tur­nia­mi, mała (czę­sto w sen­sie "płyt­ka", cza­sem rów­nież w sen­sie "mniej­sza od są­sied­niej") prze­łęcz. Po­ję­cie uży­wa­ne głów­nie w li­te­ra­tu­rze prze­wod­ni­ko­wej i w gwa­rze ta­ter­nic­kiej.

Wikipedia


przełącznica

prze­łącz­ni­ca te­le­fo­nicz­na - urzą­dze­nie au­to­ma­tycz­nej cen­tra­li te­le­fo­nicz­nej umoż­li­wia­ją­ce do­god­ne do­łą­cze­nie do­pro­wa­dzo­nych do cen­tra­li łączy abo­nenc­kich lub mię­dzy­cen­tra­lo­wych; kros


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie au­to­ma­tycz­nej cen­tra­li te­le­fo­nicz­nej, umoż­li­wia­ja­ce prze­łą­cza­nie linii te­le­fo­nicz­nej (abo­nen­tów sieci te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nej) mię­dzy róż­ny­mi urzą­dze­nia­mi, na czas wy­mia­ny in­for­ma­cji

Wiktionary


przełącznik

1. przy­rząd do włą­cze­nia lub wy­łą­cze­nia ja­kie­goś urzą­dze­nie lub ob­wo­du elek­trycz­ne­go;
2. ro­dzaj kon­cen­tra­to­ra sieci te­le­in­for­ma­tycz­nej, umoż­li­wia­ją­cy po­dłą­cze­nie do niej wielu urzą­dzeń; switch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. po­dze­spół umoż­li­wia­ją­cy zmia­nę ob­wo­du elek­trycz­ne­go;

 (1.2) in­form. urzą­dze­nie łą­czą­ce kom­pu­te­ry oraz inny sprzęt w sieć kom­pu­te­ro­wą

Wiktionary

Prze­łącz­nik – łącz­nik elek­trycz­ny słu­żą­cy do za­łą­cza­nia, wy­łą­cza­nia oraz mo­dy­fi­ka­cji stanu ob­wo­du elek­trycz­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈwɔ̃n͇t͡ʃʲɲik, AS: pšeu̯õṇčʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełączanie n., przełączenie n., wyłącznik m., włącznik m.

 czas. przełączyć dk., przełączać ndk.

 przym. przełącznikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komutator, pot. pstryczek

 (1.2) switch

Wiktionary


przełącznikowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z prze­łącz­ni­kiem, do­ty­czą­cy prze­łącz­ni­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛwɔ̃n͇t͡ʃʲɲiˈkɔvɨ, AS: pšeu̯õṇčʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przełącznik m.

 czas. przełączać, przełączyć

Wiktionary


przełęcki

naz­wi­sko


SJP.pl


przełęcz

wy­raź­ne ob­ni­że­nie grani, grzbie­tu po­mię­dzy dwoma są­sied­ni­mi szczy­ta­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. ob­ni­że­nie grzbie­tu gór­skie­go, wy­raź­nie od­dzie­la­ją­ce dwa są­sied­nie szczy­ty

Wiktionary

Prze­łęcz – forma uksz­tał­to­wa­nia te­re­nu, wy­bit­ne, po­przecz­ne ob­ni­że­nie w prze­bie­gu grzbie­tu gór­skie­go, lub grani mię­dzy są­sied­ni­mi szczy­ta­mi lub tur­nia­mi. Pow­sta­je w wy­ni­ku pro­ce­su de­nu­da­cji mniej od­por­nych skał bu­du­ją­cych stoki. Zaz­wy­czaj prze­łę­cze są naj­wy­god­niej­szym miej­scem do przej­ścia z jed­nej do­li­ny do dru­giej przez od­dzie­la­ją­cy je grzbiet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwaj tu­ry­ści spot­ka­li się na gór­skiej prze­łę­czy.

 (1.1) Cią­gnie mnie Wituś na stare lata na gór­skich ko­ni­kach po hi­ma­laj­skich prze­łę­czach, a ja mam duszę na ra­mie­niu ze stra­chu, że się zwalę w jaką prze­paść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛwɛ̃n͇t͡ʃ, AS: pšeu̯ẽṇč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łęk m.

:: zdrobn. przełączka ż.

Wiktionary


prześcieradełko

zdrob­nie­nie od: prze­ście­ra­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od prze­ście­ra­dło

 (1.2) nie­wiel­kie prze­ście­ra­dło

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześcieradło n.

Wiktionary


prześcieradło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pro­sto­kąt­ny płat ma­te­ria­łu na­le­żą­cy do bie­liz­ny po­ście­lo­wej i słu­żą­cy do ście­le­nia łóżka jako po­ściel pod spód;

Wiktionary

Prze­ście­ra­dło (daw­niej "prze­ście­ła­dło" – od prze­ście­łać = po­pra­wiać, ukła­dać po­ściel na łóżku) – typ po­ście­li; duży, pro­sto­kąt­ny płat tka­ni­ny roz­ście­la­ny na łóżku, naj­czę­ściej o więk­szych wy­mia­rach niż łóżko, na któ­rym jest roz­ście­la­ny. Tra­dy­cyj­nie prze­ście­ra­dła były białe, obec­nie spo­ty­ka się je wy­ko­na­ne z róż­nych ma­te­ria­łów i o róż­nych bar­wach, m.in. z ba­weł­ny, lnu, sa­ty­ny lub frotté.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od babci do­sta­niesz fro­to­we prze­ście­ra­dła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕt͡ɕɛˈradwɔ, AS: pšeśćeradu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. prześcieradełko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. łoktusza, reg. śl. łochtusza

Wiktionary


prześcieradłowiec

śro­do­wi­sko­wo: bru­ko­wiec sku­pia­ją­cy się na życiu in­tym­nym zna­nych osób


SJP.pl


prześcieradłowy

→ prze­ście­ra­dło


SJP.pl

Patrz:

prześcieradło

prześcigać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ści­gnąć)

 (1.1) ści­ga­jąc się wy­prze­dzać w biegu

 (1.2) przen. prze­wyż­szać w czym, przyć­mie­wać, zo­sta­wiać w tyle

 (2.2) przen. sta­rać się naw­za­jem prze­wyż­szyć, przyć­mić, ubiec w czym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mimo, że je­dzie­my do­brze, prze­ści­ga nas kilka po­wo­zów, za­przę­żo­nych kłu­sa­ka­mi; pa­no­wie po­wo­żą sami, kła­nia­ją się zręcz­nym ru­chem bata. sic.

 (1.1) Prze­jeż­dża­jąc przez wieś za­wsze mie­li­śmy za­baw­ną eskor­tę ma­łych chłop­ców, z naj­więk­szą sa­tys­fak­cją i okrzy­ka­mi ra­do­ści, prze­ści­ga­ją­cych nas na skrzy­pią­cych ro­we­rach marki Ukra­i­na.

 (1.1) W so­bo­tę pa­no­wa­ła taka po­go­da, że wio­śla­rze prze­ści­ga­li jach­ty bio­rą­ce udział w re­ga­tach.

 (1.2) Mi­chał był dumny ze swo­ich ludzi. Dumny z wy­cho­wan­ków, któ­rzy już prze­ści­ga­li na­u­czy­cie­la.

 (1.2) Uwa­żam, że film w wielu aspek­tach prze­ści­ga książ­kę, za co ober­wa­łem już od fanów parę słow­nych kop­nia­ków […].

 (1.2) Choć z roku na roku coraz wię­cej klien­tów ulega przedś­wią­tecz­nej go­rącz­ce, je­szcze da­le­ko nam do Ame­ry­ka­nów, któ­rzy w ro­bie­niu nad­mier­nych, czę­sto bez­sen­sow­nych za­ku­pów, prze­ści­ga­ją wszyst­kich [...].

 (2.1) Na roz­kaz króla od­dzia­ły pie­cho­ty pol­skiej i wę­gier­skiej, prze­ści­ga­jąc się wza­jem, por­wa­ły się do ataku.

 (2.2) Dzien­ni­ki wszyst­kich na­ro­dów prze­ści­ga­ły się w po­da­wa­niu szcze­gó­łów o lo­sach wy­pra­wy.

 (2.2) Po noc­nym de­szczu odży­ły wszyst­kie ro­śli­ny, na­bra­ły bla­sku i woni kwia­ty polne, a skrzyd­la­te śpie­wa­ki polne i leśne prze­ści­ga­ły się w roz­gło­śnym i we­so­łym śpie­wie.

 (2.2) Od­kry­to pola dia­men­to­we w Afry­ce, w Au­stra­lii, bo­ga­te ko­bie­ty pa­ry­skich sa­lo­nów prze­ści­ga­ły się tylko w tym, która ma więk­szy dia­ment, która wspa­nial­sze szma­rag­dy.

 (2.2) Przed świę­ta­mi sprze­da­je się do­słow­nie wszyst­ko. Hi­per­mar­ke­ty prze­ści­ga­ją się w po­my­słach, jak przy­cią­gnąć klien­ta.

 (2.2) Pod ko­niec lu­te­go media prze­ści­ga­ły się w do­nie­sie­niach o przy­pad­ko­wej kon­tuz­ji na­szej naj­lep­szej sztan­gist­ki [...].

 (2.2) Duże za­in­te­re­so­wa­nie kształ­ce­niem po­dy­plo­mo­wym spra­wia, że uczel­nie prze­ści­ga­ją się w pro­po­no­wa­niu coraz to no­wych kie­run­ków, ja­ki­mi można uzu­peł­nić edu­ka­cję.

 (2.2) Latem przy­by­wa ama­to­rów lodów. Aby za­spo­ko­ić ogrom­ne ape­ty­ty, pro­du­cen­ci pod­wa­ja­ją pro­duk­cję prze­ści­ga­jąc się w po­my­słach na nowe smaki, kształ­ty i ko­lo­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ścigać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyprzedzać

 (1.2) przewyższać

 (2.2) przelicytowywać się, licytować się

Wiktionary


prześcigla

ro­śli­na jed­no­li­ścien­na z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych (palm), wy­stę­pu­ją­ca w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Prze­ści­gla ("Ma­u­ri­tia") – ro­dzaj palm z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych, obej­mu­ją­cy dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w na­tu­rze w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. Na roz­le­głych ob­sza­rach w pół­noc­nej czę­ści kon­ty­nen­tu (na wschód od Andów) wy­stę­pu­je "Ma­u­ri­tia fle­xu­o­sa", zaś za­sięg "Ma­u­ri­tia ca­ra­na" ogra­ni­cza się do środ­ko­wej i wschod­niej Ama­zo­nii.

Wikipedia


prześladowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pow­ta­rza­ją­ce się przy­kro­ści, szy­ka­ny prze­ciw­ko oso­bom o in­nych po­glą­dach, wie­rze itp.

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­śla­do­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Reżim Czer­wo­nych Khme­rów aresz­to­wał i zgła­dził pra­wie wszyst­kich po­dej­rza­nych o ko­nek­sje z ob­cy­mi lub po­przed­nim rzą­dem, jak rów­nież in­te­li­gen­cję i przed­sta­wi­cie­li wol­nych za­wo­dów. Obiek­tem prze­śla­do­wań byli Wiet­nam­czy­cy, Cza­mo­wie (mu­zuł­ma­nie), chrze­ści­ja­nie oraz mnisi bud­dyj­scy.

 (1.1) (…) prze­śla­do­wa­nia wobec chrze­ści­jan i mu­zuł­ma­nów są tam tak silne, że wielu jest zmu­szo­nych do przej­ścia na bud­dyzm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ, AS: pšeśladovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prześladować

 przym. prześladowczy

 rzecz. prześladowca, prześladowczyni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szykanowanie, nękanie, ucisk, opresja

Wiktionary


prześladować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­rzą­dzać krzyw­dy, stale czy­nić przesz­ko­dy czy szy­ka­ny

 (1.2) nie­u­stan­nie nie­po­ko­ić

 (1.3) nie poz­wa­lać o sobie za­pom­nieć, być nie­mal stale obec­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy można kogoś prze­śla­do­wać za jego włas­ne pie­nią­dze?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześladowanie n., prześladowca m., prześladowczyni ż., ślad m.

 przym. prześladowany, prześladowczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gnębić, krzywdzić, represjonować, sekować, szykanować, ścigać, uciskać

 (1.2) kłopotać, nagabywać, niepokoić, zadręczać

 (1.3) dręczyć

Wiktionary


prześladowca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która nie­u­stan­nie spra­wia komuś przy­krość, robi krzyw­dę, nęka drugą osobę

 (1.2) ktoś, kto nie­u­stan­nie na­ga­bu­je o coś, nie­po­koi czymś

Wiktionary

Prze­śla­dow­ca (tytuł oryg. "Joy Ride") – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny (dre­szczo­wiec) z 2001 roku, wy­re­ży­se­ro­wa­ny przez Johna Dahla.

Bo­ha­te­ra­mi filmu jest trój­ka mło­dych ludzi, któ­rzy pod­czas po­dró­ży sa­mo­cho­do­wej za­dzie­ra­ją z psy­cho­pa­tycz­nym mor­der­cą. Stają się obiek­tem jego ter­ro­ru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­śla­dow­ca Janet Jack­son otrzy­mał są­do­wy zakaz zbli­ża­nia się do pio­sen­kar­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕlaˈdɔft͡sa, AS: pšeśladofca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześladowanie n., fż. prześladowczyni ż.

 przym. prześladowczy

 czas. prześladować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dręczyciel, gnębiciel

 (1.2) grub. upierdliwiec

Wiktionary


prześladowczy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z prze­śla­do­wa­niem — sta­łym wy­rzą­dza­niem krzywd, szy­ka­no­wa­niem lub nie­u­stan­nym na­ga­by­wa­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześladowanie n., prześladowca mos.

 czas. prześladować ndk.

Wiktionary


prześladowczyni

ko­bie­ta prze­śla­du­ją­ca kogoś; drę­czy­ciel­ka; gnę­bi­ciel­ka


SJP.pl


prześledzać

badać, śle­dzić coś, spraw­dzać od po­cząt­ku do końca


SJP.pl


prześlepiać

nie za­u­wa­żać cze­goś lub kogoś w od­po­wied­niej chwi­li


SJP.pl


prześlepić

nie za­u­wa­żyć cze­goś lub kogoś w od­po­wied­niej chwi­li


SJP.pl


prześlice

Prze­śli­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, w gmi­nie To­rzym.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


prześlicznie

przy­słó­wek

 (1.1) prze­pię­knie, niez­wy­kle ślicz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakże było miło! Czy pan wi­dział kiedy tak pię­kne tańce? Praw­da, że było prze­ślicz­nie? Panna Wo­od­ho­u­se i pan Frank Chur­chill, nigdy nie wi­dzia­łam nic rów­ne­go! — Prze­ślicz­nie, prze­ślicz­nie!

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prześliczny

 przysł. ślicznie

Wiktionary


prześliczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­ślicz­nie


SJP.pl


prześliczny

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo pię­kny, wy­jąt­ko­wo ślicz­ny, uro­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Emil­ka jest prze­ślicz­ną dziew­czy­ną o uro­czym uśmie­chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕlʲit͡ʃnɨ, AS: pšeślʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. prześlicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepiękny, przecudny

Wiktionary


prześlizgać

po­tocz­nie: prze­śliz­gać się - spę­dzić pe­wien czas na śliz­ga­niu się


SJP.pl


prześmiać

1. spę­dzić jakiś czas na śmia­niu się; prze­śmiać się;
2. wy­śmiać, wydr­wić; ob­śmiać


SJP.pl


prześmiech

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) po­tocz­nie: iro­nia, kpina, drwi­na; prze­śmie­szek, pod­śmie­chuj­ka


SJP.pl


prześmieszek

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) po­tocz­nie: iro­nia, kpina, drwi­na; prze­śmiech, pod­śmie­chuj­ka


SJP.pl


prześmiewca

→ prze­śmiew­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­śmie­wa­ją­ca coś

Wiktionary

Patrz:

prześmiewczy

Powiązane:

 przysł. prześmiewczo

 rzecz. prześmiewczość ż.

 przym. prześmiewczy

Wiktionary


prześmiewczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­śmiew­czy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prześmiewać, prześmiewać się

 rzecz. prześmiewanie n., prześmiewca m., prześmiewczyni ż., prześmiewisko n., prześmiewka ż., prześmiewczość ż., uśmiech mrz.

 przym. prześmiewczy, prześmiewny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ironicznie, kpiarsko, kpiąco, satyrycznie, szyderczo, wyśmiewająco

Wiktionary


prześmiewczość

cecha osoby, filmu itp. wy­ra­ża­ją­cych kpinę, szy­der­stwo, wy­śmie­wa­ją­cych się z kogoś lub z cze­goś; szy­der­czość, cy­nicz­ność, zło­śli­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­śmiew­cze; cecha tych, któ­rzy są prze­śmiew­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześmiewka ż., prześmiewca m., prześmiewanie n., śmianie n., uśmiech mrz.

 czas. prześmiewać ndk., śmiać ndk.

 przym. prześmiewczy, prześmiewny

 przysł. prześmiewczo

Wiktionary


prześmiewczy

książ­ko­wo: wy­ra­ża­ją­cy kpinę, szy­der­stwo, wy­śmie­wa­ją­cy się z kogoś; szy­der­czy, drwią­cy, cy­nicz­ny, sar­ka­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. drwią­cy z kogoś lub cze­goś; szy­der­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mro­żek za­cho­wał zatem skłon­ność do sta­roś­wiec­ko­ści, ode­brał jej na­to­miast prze­śmiew­cze funk­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕmʲjɛft͡ʃɨ, AS: pšeśmʹi ̯efčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uśmiech mrz., prześmiewka ż., prześmiewca m., prześmiewczość ż., prześmiewanie n.

 czas. prześmiewać się

 przym. prześmiewny

 przysł. prześmiewczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szyderczy, kpiący, uszczypliwy, zjadliwy, mefistofelesowski, cięty, ironiczny, kąśliwy, sarkastyczny

Wiktionary


prześmiewczyni

→ prze­śmiew­ca; szy­der­czy­ni, iro­nist­ka


SJP.pl


prześmigiwać

bar­dzo szyb­ko prze­mie­szczać się, prze­my­kać


SJP.pl


prześmignąć

bar­dzo szyb­ko prze­mie­ścić się; przem­knąć


SJP.pl


prześniwać

1. doz­na­wać cze­goś pod­czas snu;
2. prze­ży­wać jakiś czas, śniąc


SJP.pl


prześpiech

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. po­wo­dze­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɕpʲjɛx, AS: pšeśpʹi ̯eχ

Wiktionary


przeświadczenie

prze­ko­nać o czymś, zło­żyć do­wo­dy cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­ko­na­nie na jakiś temat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Twoje prześ­wiad­cze­nie o po­mo­cy wza­jem­nej jest na­iw­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲjaṭˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšeśfʹi ̯aṭčẽńe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) twierdzenie, wyobrażenie

Wiktionary


przeświadczony

prze­ko­nać o czymś, zło­żyć do­wo­dy cze­goś


SJP.pl


przeświadczyć

prze­ko­nać o czymś, zło­żyć do­wo­dy cze­goś


SJP.pl


przeświecający

taki, który można przej­rzeć na wylot, przez który można zo­ba­czyć to, co jest po dru­giej stro­nie; przez­ro­czy­sty, przej­rzy­sty


SJP.pl


przeświecalny

rzad­ko: prześ­wie­ca­ją­cy, przez­ro­czy­sty


SJP.pl


przeświecanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prześ­wie­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzeświecanie n.

 czas. przeświecać ndk.

Wiktionary


przeświecać

cza­sow­nik

 (1.1) o świet­le prze­ni­kać przez jakąś przesz­ko­dę, przej­rzy­sty przed­miot

 (1.2) prze­pu­szczać przez sie­bie świa­tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­mie­nie sło­necz­ne prześ­wie­ca­ją przez fi­ran­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕfʲjɛt͡sat͡ɕ, AS: pšeśfʹi ̯ecać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. świecić, przeświecić

 rzecz. świeca ż., świecznik mrz./mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebijać, prześwitywać

Wiktionary


prześwietlanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od| prześ­wiet­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲjɛˈtlãɲɛ, AS: pšeśfʹi ̯etlãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prześwietlać, prześwietlić

 rzecz. światło n., prześwietlenie n.

 przym. świetlany, światły

Wiktionary


prześwietlać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prześ­wiet­lić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prześ­wiet­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześwietlanie n., prześwietlenie n., światło n.

 czas. prześwietlić dk.

 przym. światły, świetlany

Wiktionary


prześwietlenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. ba­da­nie po­le­ga­ją­ce na prze­pu­szcze­niu przez okre­ślo­ną część ciała pro­mie­ni rent­ge­now­skich w celu uzy­ska­nia jej obra­zu na ekra­nie flu­o­ry­zu­ją­cym

 (1.2) med. obraz uzy­ska­ny w wy­ni­ku prześ­wiet­le­nia (1.1) na ekra­nie flu­o­ry­zu­ją­cym lub na kli­szy

 (1.3) środ. więz. prze­słu­cha­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prześ­wiet­le­nie – flu­o­ro­sko­pia
  • „prześ­wiet­le­nie” – po­pu­lar­na nazwa zdję­cia uzy­ska­ne­go przy po­mo­cy pro­mie­ni Ro­ent­ge­na
  • prześ­wiet­le­nie w fo­to­gra­fii – nad­mier­ne naś­wiet­le­nie ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go, któ­re­go skut­kiem jest spła­szcze­nie kon­tra­stu
  • Prześ­wiet­le­nie – pro­gram pu­bli­cy­stycz­ny TVN24
  • Prześ­wiet­le­nie – pol­ski krót­ko­me­tra­żo­wy film do­ku­men­tal­ny z 1974 roku

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prześwietlanie n.

 czas. prześwietlić dk., prześwietlać ndk.

Wiktionary


prześwietlik

ga­tu­nek kilku plusk­wia­ków z ro­dzi­ny prześ­wiet­li­ko­wa­tych


SJP.pl


prześwietlikowate

ro­dzi­na plusk­wia­ków


SJP.pl


prześwietlić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prześ­wiet­lać)

 (1.1) med. prze­pu­ścić pro­mie­nio­wa­nie rent­ge­now­skie przez ba­da­ny część ciała w celu uzy­ska­nia jej obra­zu na ekra­nie flu­o­ry­zu­ją­cym

 (1.2) świe­cąc, prze­ni­knąć przez coś lub przez kogoś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prześ­wiet­lać)

 (2.1) przest. prześ­wie­cić, prze­błys­nąć

 (3.2) fot. o fo­to­gra­fii, ma­te­ria­łach fo­to­gra­ficz­nych, ma­try­cy świa­tło­czu­łej: zo­stać nad­mier­nie naś­wiet­lo­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈɕfʲjɛtlʲit͡ɕ, AS: pšeśfʹi ̯etlʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześwietlanie n., prześwietlenie n., światło n.

 czas. prześwietlać ndk.

 przym. światły, świetlany

Wiktionary


prześwisnąć

np. o po­ci­sku, wie­trze: prze­le­cieć ze świ­stem


SJP.pl


prześwit

1. od­stęp mię­dzy ele­men­ta­mi cze­goś
2. otwór prze­pu­szcza­ją­cy świa­tło
3. przej­ście przez bu­dy­nek o ot­war­tym wlo­cie i wy­lo­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­stęp mię­dzy dwoma przed­mio­ta­mi lub mię­dzy ele­men­ta­mi cze­goś, od­le­głość mię­dzy dwoma pła­szczyz­na­mi ogra­ni­cza­ją­cy­mi otwór; także. otwór, wolne miej­sce prze­pu­szcza­ją­ce świa­tło, od­sła­nia­ją­ce jakiś widok

 (1.2) ar­chit. przej­ście lub prze­jazd przez bu­dy­nek

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby ten ar­ty­kuł na różne ar­ty­ku­ły.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛɕfʲit, AS: pšeśfʹit

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prześwitywanie n., prześwitanie n.

 czas. prześwitywać ndk., prześwitać ndk.

 przym. prześwitowy

 przysł. prześwitowo

 ims. prześwitujący

Wiktionary


prześwitywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prześ­wi­ty­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲitɨˈvãɲɛ, AS: pšeśfʹityvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prześwitywać

 rzecz. prześwit mrz.

Wiktionary


prześwitywać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) być wi­docz­nym przez coś

 (1.2) (o cien­kim ma­te­ria­le) prze­pu­szczać czę­ścio­wo świa­tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spod zie­lo­nej farby lekko prześ­wi­tu­je czer­wo­na.

 (1.1) Przez grube za­sło­ny słabo prześ­wi­tu­je słoń­ce.

 (1.2) Zo­bacz, czy mi bluz­ka nie prześ­wi­tu­je!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛɕfʲiˈtɨvat͡ɕ, AS: pšeśfʹityvać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prześwitujący

 rzecz. prześwitywanie n., prześwit mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przebijać

 (1.2) przeświecać

Wiktionary


prześwięcać

upo­mi­nać kogoś


SJP.pl


prześwięcić

upom­nieć kogoś


SJP.pl


przeździecki

naz­wi­sko


SJP.pl

Przeź­dziec­ki (Przeź­dziec­ka, Przeź­dziec­cy), Przez­dziec­ki (Przez­dziec­ka, Przez­dziec­cy), Пшаздзецкі, Пшездецкий:

Wikipedia


przeźmierowo

Przeź­mie­ro­wo – wieś so­łec­ka po­ło­żo­na w za­chod­niej Pol­sce, leży w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Tar­no­wo Pod­gór­ne. Przez Przeź­mie­ro­wo prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 92. Ze wscho­du przy­le­ga do wsi teren Portu lot­ni­cze­go Poz­nań-Ła­wi­ca, a od za­cho­du do lasku przeź­mie­row­skie­go. Miej­sco­wość za­li­cza się do aglo­me­ra­cji poz­nań­skiej.

Wikipedia


przeźrocze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. przez­ro­cze.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przeź­ro­cze – (ar­chi­tek­tu­ra) ozdob­ny otwór w ścia­nie
  • przeź­ro­cze – (fo­to­gra­fia) ro­dzaj ma­te­ria­łu świa­tło­czu­łe­go
  • Przeź­rocz­ko­wa­te – ro­dzi­na ryb

Wikipedia


przeźroczka

ro­dzaj ryb oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl


przeźroczystobiały

biały prze­pu­szcza­ją­cy świa­tło; przez­ro­czy­sto­bia­ły


SJP.pl


przeźroczystszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przeź­ro­czy­sty


SJP.pl


przeźroczysty

1. de­li­kat­ny, jasny; przez­ro­czy­sty;
2. prze­pu­szcza­ją­cy pro­mie­nie świa­tła; ażu­ro­wy; przez­ro­czy­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ina­czej → przez­ro­czy­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak my­ślisz, dla­cze­go muchy nie widzą przeź­ro­czy­ste­go okna?

 (1.1) Mo­że­my zo­ba­czyć dno je­zio­ra, po­nie­waż woda jest przeź­ro­czy­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʑrɔˈt͡ʃɨstɨ, AS: pšeźročysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przezroczystość, przeźroczystość

 przym. przezroczysty

 przysł. przezroczyście, przeźroczyście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. przezroczysty.

Wiktionary


przeźroczyściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: przeź­ro­czy­sto, przeź­ro­czy­ście


SJP.pl


przeźrotka

przeź­rot­ka szkli­sta - ga­tu­nek śli­ma­ka płu­co­dysz­ne­go


SJP.pl


przeżarty

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zbyt na­je­dzo­ny

 (1.2) pot. za bar­dzo opa­no­wa­ny przez co

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżarcie n.

 czas. przeżreć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przejedzony

Wiktionary


przeżarzenie

daw­niej: prze­pa­lić


SJP.pl


przeżarzyć

daw­niej: prze­pa­lić


SJP.pl


przeżeglować

że­glu­jąc, po­ko­nać pewną prze­strzeń


SJP.pl


przeżegnać

1. zro­bić ręką lub czymś trzy­ma­nym w ręku znak krzy­ża nad kimś lub nad czymś w celu bło­go­sła­wień­stwa;
2. prze­że­gnać się - zro­bić ręką znak krzy­ża na sobie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. że­gnać)

 (1.1) rel. uczy­nić nad kimś lub nad czymś znak krzy­ża

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­że­gnać się (ndk. że­gnać się)

 (2.1) rel. uczy­nić nad sobą znak krzy­ża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżegnanie n.

 czas. żegnać

Wiktionary


przeżeranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­że­rać.

Wiktionary


przeżuwacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ssak z uzę­bie­niem i żo­łąd­kiem przy­sto­so­wa­nym do prze­żu­wa­nia ro­ślin;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒuvat͡ʃ, AS: pšežuvač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżuwanie n., przeżucie n., żujka ż.

 czas. przeżuwać ndk., przeżuć dk.

Wiktionary


przeżuwacze

Prze­żu­wa­cze (Ru­mi­nan­tia) – po­drząd ssa­ków z rzędu Ce­tar­tio­dac­ty­la. Są to ssaki o sto­sun­ko­wo wy­so­kich koń­czy­nach, gę­stym fu­trze i czasz­ce uz­bro­jo­nej (z wy­jąt­kiem kan­czy­li) w rogi lub po­ro­że. Daw­niej do prze­żu­wa­czy za­li­cza­no też wiel­błą­do­wa­te. Prze­żu­wa­cze są ro­śli­no­żer­ne, a po­nie­waż po­ły­ka­ją po­karm słabo po­gry­zio­ny, ulega on póź­niej prze­żu­ciu, w chwi­lach, gdy zwie­rzę­ta się nie pasą.

Wikipedia


przeżuwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­żu­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżuwacz m., żujka ż.

 czas. przeżuwać ndk.

Wiktionary


przeżuwać

gryźć, żuć długo i do­kład­nie, roz­drab­niać zę­ba­mi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­żuć)

 (1.1) fizj. żując, roz­drab­niać po­karm zę­ba­mi

 (1.2) fizj. zool. żuć pow­tór­nie poł­knię­ty wcze­śniej po­karm

 (1.3) przen. roz­my­ślać wie­lo­krot­nie na ten sam temat; prze­ży­wać coś w sobie nie­u­stan­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżucie n., przeżuwacz mzw., przeżuwanie n., żujka ż.

 czas. żuć, przeżuć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przemyśliwać

Wiktionary


przeżuć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­żu­wać, żuć)

 (1.1) fizj. prze­gryźć i roz­gnieść po­karm zę­ba­mi, przy­go­to­wu­jąc go do poł­knię­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżucie n., przeżuwacz mzw., żujka ż.

 czas. przeżuwać

Wiktionary


przeżycie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­żyć.

 (1.2) stan psy­chicz­ny pow­sta­ją­cy wsku­tek sil­nych bodź­ców zew­nętrz­nych, silne wra­że­nie po­zo­sta­wia­ją­ce ślady w psy­chi­ce

 (1.3) pot. prze­ży­te wy­da­rze­nia i sy­tu­a­cje bę­dą­ce przy­czy­ną prze­ży­cia (1.2)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒɨt͡ɕɛ, AS: pšežyće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeżyć

 rzecz. przeżywanie n., przeżytek mrz.

 przym. życiowy

Wiktionary


przeżyciowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy stanu psy­chicz­ne­go zwią­za­ne­go z doz­na­niem ja­kiej żywej emo­cji, sil­ne­go wra­że­nia

Wiktionary


przeżynóć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. prze­pę­dzić

Wiktionary


przeżytek

1. coś prze­sta­rza­łe­go, nie­ak­tu­al­ne­go; ana­chro­nizm, re­likt, sta­roć;
2. w bio­lo­gii: ga­tu­nek zwie­rzę­cia lub ro­śli­ny, na­le­żą­cy do jed­nost­ki tak­so­no­micz­nej bli­skiej wy­gi­nię­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz prze­sta­rza­ła, nie­mod­na, zja­wi­sko bę­dą­ce po­zo­sta­ło­ścią z przesz­ło­ści

Wiktionary

Prze­ży­tek – ka­te­go­ria wpro­wa­dzo­na do an­tro­po­lo­gii przez szko­łę ewo­lu­cjo­ni­stycz­ną sta­no­wią­ca jedną z pod­staw me­to­do­lo­gicz­nych tej szko­ły. Oz­na­cza jakiś zwy­czaj, prze­ko­na­nie czy prak­ty­kę kul­tu­ro­wą, którą trud­no uza­sad­nić w ka­te­go­riach obec­nie cha­rak­te­ry­stycz­nych dla danej kul­tu­ry. An­tro­po­lo­dzy ewo­lu­cjo­ni­stycz­ni za­kła­da­ją, że jest to nie­zbi­ty dowód, że ta prak­ty­ka, prze­ko­na­nie czy zwy­czaj, jest po­zo­sta­ło­ścią spo­so­bu my­śle­nia, ka­te­go­rii i za­ło­żeń tej kul­tu­ry w od­le­głej przesz­ło­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) we­se­la, które dla wielu mło­dych osób są zbęd­nym do­dat­kiem. Czy dziś jest to już prze­ży­tek, który ko­ja­rzy się tylko ze stra­tą pie­nię­dzy?.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżywalność ż., przeżywanie n., przeżycie n.

 czas. przeżywać ndk., przeżyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anachronizm, archaizm, relikt, skansen, starzyzna

Wiktionary


przeżyty

1. bę­dą­cy prze­żyt­kiem, bez zna­cze­nia; nie­ak­tu­al­ny, prze­sta­rza­ły;
2. znu­dzo­ny ży­ciem; zbla­zo­wa­ny, zu­ży­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. nie­ak­tu­al­ny, nie ma­ją­cy już zna­cze­nia, prze­sta­rza­ły, bę­dą­cy za­byt­kiem

 (1.2) przest. znu­dzo­ny, prze­sy­co­ny ży­ciem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­rem­ne żale — próż­ny trud, / Bez­sil­ne zło­rze­cze­nia! / Prze­ży­tych kształ­tów żaden cud / Nie wróci do ist­nie­nia.

 (1.1) [Józef Igna­cy] Kra­szew­ski w po­wie­ści „Mo­ri­tu­ri” przed­sta­wił ary­sto­kra­cję jako war­stwę prze­ży­tą, ska­za­ną na za­gła­dę.

 (1.1) Po­prze­dzi­ła je ostra dy­sku­sja, która spro­wa­dza­ła się do na­stę­pu­ją­cych kwe­stii: 1) czy prze­pro­wa­dzić wy­bo­ry do obyd­wu izb par­la­men­tu prze­wi­dzia­nych w kon­sty­tu­cji 1875r., 2) czy po­trak­to­wać ustrój III Re­pu­bli­ki [Fran­cu­skiej] jako prze­ży­ty i odrzu­co­ny, a w związ­ku z tym do­ko­nać wy­bo­ru nowej kon­sty­tu­an­ty w celu przy­go­to­wa­nia i uchwa­le­nia nowej usta­wy za­sad­ni­czej, 3) czy prze­pro­wa­dzić łącz­nie re­fe­ren­dum w kwe­stiach ustro­jo­wych i wy­brać nowy par­la­ment.

 (1.1) Spo­ty­ka­li się re­gu­lar­nie w ka­wiar­ni w cen­trum mia­sta. Oka­za­ło się jed­nak, że ta prze­ży­ta for­mu­ła nie sa­tys­fak­cjo­no­wa­ła ani pana [Wi­tol­da] Gom­bro­wi­cza, ani jego współ­to­wa­rzy­szy.

 (1.1) Je­ste­śmy na progu nowej ery, tak, ery. Opu­szcza­my stare, prze­ży­te formy — z wy­jąt­kiem śred­nio­wiecz­nej rzeź­by, ma się ro­zu­mieć.

 (1.1) I ta usta­wa rze­czy­wi­ście, jak ko­le­dzy i ko­le­żan­ki mówią, ma za­stą­pić starą, już prze­ży­tą. Ma stwo­rzyć nowe wa­run­ki.

 (1.2) Lelja, isto­ta nieg­dyś w swych uczu­ciach za­wie­dzio­na, teraz prze­ży­ta, znie­chę­co­na ku świa­tu, szuka, pra­gnie wy­na­leźć ży­wio­łów no­we­go życia.

 (1.2) W uśmie­chu jego cy­nicz­nym znać było prze­ży­te­go roz­pust­ni­ka, któ­re­mu z wy­chy­lo­nej czary ziem­skich roz­ko­szy zo­sta­ły same męty tylko.

 (1.2) Pia­sec­ki nie był czło­wie­kiem prze­ży­tym, ale też i nie kon­ser­wo­wał by­najm­niej mło­do­ści swo­jej, ko­rzy­sta­jąc z niej skwa­pli­wie przy każ­dej spo­sob­no­ści.

 (1.2) Pan Cezar ze­szedł do rzędu prze­ży­tych sa­lo­now­ców, któ­rych życie jest cią­głym krę­ciar­stwem!

 (1.2) Fan­ta­zy [Ju­liu­sza] Oster­wy nie miał w sobie nic z mło­dzień­czej eg­zal­ta­cji; był to czło­wiek prze­ży­ty, przedw­cze­śnie po­sta­rza­ły, za­tru­ty go­ry­czą doś­wiad­czeń.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeżyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nienowoczesny

 (1.2) zblazowany, zużyty

Wiktionary


przeżywalność

1. zdol­ność trwa­nia przy życiu;
2. sto­pień zdol­no­ści prze­ży­cia wy­ra­żo­ny w licz­bach


SJP.pl


przeżywalny

1. o cho­ro­bie: nie­ko­niecz­nie śmier­tel­ny;
2. doz­na­wa­ny, doś­wiad­czal­ny;
3. po­tocz­nie: ak­cep­to­wal­ny


SJP.pl


przeżywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ży­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛʒɨˈvãɲɛ, AS: pšežyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżycie n., przeżywalność ż., przeżytek mrz.

 czas. przeżywać ndk., przeżyć dk.

 przym. życiowy

Wiktionary


przeżywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­żyć)

 (1.1) zob. prze­żyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈʒɨvat͡ɕ, AS: pšežyvać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. żywy, życiowy

 czas. żyć, przeżyć

 rzecz. przeżywanie n., przeżytek mrz.

Wiktionary


przeżywiczenie

Prze­ży­wi­cze­nie – wada drew­na z grupy wad bu­do­wy, po­le­ga­ją­ca na miej­sco­wym, nad­mier­nym prze­sy­ce­niu ży­wi­cą drew­na.

Prze­ży­wi­cze­nie wy­wo­ła­ne może być usz­ko­dze­nia­mi me­cha­nicz­ny­mi w są­siedzt­wie spały żyw­czar­skiej, spał wy­wo­ła­nych spa­ło­wa­niem je­le­nio­wa­tych, za­bi­tek, lub dzia­ła­niem mi­kro­or­ga­niz­mów (np. w zra­ko­wa­ce­niach, w odziom­ko­wej czę­ści pnia z ko­rze­niow­cem wie­lo­let­nim). Czę­sto to­wa­rzy­szy twar­dzi­cy.

Wikipedia


przeżyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­ży­wać)

 (1.1) po­zo­stać przy życiu

 (1.2) doś­wiad­czyć cze­goś

 (1.3) żyć dłu­żej od kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – A skąd ty wiesz, że prze­ży­jesz je­szcze trzy dni, jeśli nam nie wska­żesz Wolfa?

 (1.2) Tuż przed im­pre­zą Iwon­ka prze­ży­ła ogrom­ny kry­zys odzie­żo­wy – do­słow­nie nie miała co na sie­bie wło­żyć!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛʒɨt͡ɕ, AS: pšežyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeżywanie n., przeżycie n., przeżytek m., życie n.

 czas. przeżywać ndk., żyć

 przym. przeżyty, żywy, życiowy

 przysł. życiowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przetrwać, reg. śl. obstoć

 (1.2) doświadczyć, zaznać

Wiktionary


przeżyźnienie

nad­mier­ne wzbo­ga­ce­nie wód w sub­stan­cje odżyw­cze; eu­tro­fi­za­cja


SJP.pl


przeżółknięty

taki, który prze­żół­knął; prze­żół­kły


SJP.pl


przeżółknąć

stać się zu­peł­nie żół­tym


SJP.pl


przeżółkły

taki, który prze­żółkł; prze­żół­knię­ty


SJP.pl


przeżąć

zżąć pewną ilość zboża, trawy


SJP.pl


przi

przy­i­mek

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widza, że przi koż­dym skrzi­żo­wa­niu, abo ron­dzie, stoji jakoś tanksz­te­la, abo jom sta­wia­jom.

Wiktionary


przibadać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­wy­knąć

Wiktionary


przibuzny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. krew­niak

Wiktionary


przichlastek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pod­li­zy­wacz

Wiktionary


przichlastować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­ta­ki­wać

Wiktionary


przidowek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­da­tek

Wiktionary


przidrzistować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­ta­ki­wać

Wiktionary


przignać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­pę­dzić

Wiktionary


przigniony

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­gię­ty

Wiktionary


przijónć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­jąć

Wiktionary


przijść

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przyjść

Wiktionary


przikazować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­le­cać

Wiktionary


przikopa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. rów

Wiktionary


przileżytość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. okaz­ja

Wiktionary


przilizek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lizus

Wiktionary


prziniyś

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. 2. os. lp. rozk. od: przy­no­sić → przy­nieś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bie­dró­necz­ko, leć do nieba, / Przi­niyś mi kóń­szczy­czek chle­ba.

Wiktionary


przioblyczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ubiór

Wiktionary


prziroda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. przy­ro­da

Wiktionary


przirychtować

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­go­to­wać

Wiktionary


przirznóć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. spra­wić lanie

Wiktionary


prziskrzyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­pa­lić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaś ci mlyko przis­krza­ło.

Wiktionary


prziskwarzić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­piec

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­pa­lić

Wiktionary


przismaczyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­pra­wić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przis­macz, babo, to jodło, bo je bez szma­ku.

Wiktionary


przismudnieć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lekko się przy­pa­lić (o mleku)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński przismódnóć

Wiktionary


przismyczyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przyw­lec, przy­cią­gnąć

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­nieść coś cięż­kie­go, przy­ta­szczyć

Wiktionary


przismódnóć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lekko się przy­pa­lić (o mleku)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński przismudnieć

Wiktionary


przistoć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­łą­czyć się do kogoś

Wiktionary


przistrzignóć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­ciąć

Wiktionary


przistómpić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­dep­nąć

Wiktionary


przisuszyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zo­o­techn. prze­stać dawać mleko przed ocie­le­niem (o kro­wie)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­czy­no mi chy­biać mlyka, bo Gwia­zdu­la na dobre już przi­su­szy­ła.

Wiktionary


przisuć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­sy­pać

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­sy­pać

Wiktionary


prziszczypek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. rzem. łata na bucie

Wiktionary


prziszczypić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­ciąć

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­trzas­nąć

Wiktionary


prziszkwarzić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zob. przisk­wa­rzić.

Wiktionary


prziszowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Przy­szo­wi­ce

Wiktionary


prziszpanować

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­cią­gnąć

Wiktionary


przituplikować

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pot­wier­dzić

Wiktionary


przić

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przeć, pchać

Wiktionary


przociel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. krew­ny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przoć

 rzecz. przocielstwo n.

Wiktionary


przocielstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­kre­wień­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przociel mos., przociyl mos.

Wiktionary


przociyl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. krew­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przocielstwo n.

Wiktionary


przodek

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny lub ple­mie­nia da­ją­cy po­czą­tek dal­szym po­ko­le­niom; pro­to­pla­sta, an­te­nat, an­te­ce­sor, dziad, pra­dziad


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, od kogo ktoś po­cho­dzi

 (1.2) biol. or­ga­nizm po­prze­dza­ją­cy ge­ne­tycz­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. przód cze­goś, po­czą­tek

 (2.2) mat. in­form. węzeł drze­wa, le­żą­cy na ścież­ce z ko­rze­nia do da­ne­go węzła i bę­dą­cy bli­żej ko­rze­nia

 (2.3) górn. głów­ne miej­sce wy­do­by­wa­nia węgla, ak­tyw­ny ko­niec tu­ne­lu

 (2.4) cho­re­ogr. ta­niec bi­sku­piań­ski

 (2.5) wojsk. jed­no­o­sio­wy po­jazd, prze­de wszyst­kim konny, słu­żą­cy do ułat­wie­nia ho­lo­wa­nia dział

 (2.6) ar­chit. hist. bu­dy­nek po­sta­wio­ny od fron­tu, przy ulicy, na par­ce­li w zwar­tej za­bu­do­wie miej­skiej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przo­dek – w ge­ne­a­lo­gii osoba, od któ­rej ktoś po­cho­dzi (por. po­to­mek)
  • przo­dek – isto­ta, któ­rej geny miały wpływ na genom innej roz­pa­try­wa­nej isto­ty (zob. rozm­na­ża­nie)
  • przo­dek – w ma­te­ma­ty­ce i in­for­ma­ty­ce – węzeł drze­wa, le­żą­cy na ścież­ce z ko­rze­nia do da­ne­go węzła i bę­dą­cy bli­żej ko­rze­nia
  • przo­dek – głów­ne miej­sce wy­do­by­wa­nia węgla, ak­tyw­ny ko­niec tu­ne­lu
  • przo­dek – ta­niec bi­sku­piań­ski
  • przo­dek – jed­no­o­sio­wy po­jazd, prze­de wszyst­kim konny, słu­żą­cy do ułat­wie­nia ho­lo­wa­nia dział

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­sta­no­wi­łam do­wie­dzieć się cze­goś o moich przod­kach i stwo­rzyć drze­wo ge­ne­a­lo­gicz­ne mojej ro­dzi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɔdɛk, AS: pšodek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przód m., przodownik m., przodownica ż., przodowanie n., uprzedzanie n., uprzedzenie n., przedniość ż., uprzedniość ż., przodowy mos., przodkowanie n.

 czas. przodować ndk.; uprzedzać ndk., uprzedzić dk., przodkować ndk.

 przym. przodkowy, przodowy, przedni, uprzedni, przodowniczy

 przysł. przednio, wprzódy, uprzednio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antenat, ascendent, wstępny; podn. dziad

Wiktionary


przodem

przed in­ny­mi, po­prze­dza­jąc, wy­prze­dza­jąc in­nych; na czele, na prze­dzie, na przo­dzie (rzad­ko)


SJP.pl

przy­słó­wek odrze­czow­ni­ko­wy spo­so­bu

 (1.1) dy­na­micz­nie: przed in­ny­mi; wy­prze­dza­jąc resz­tę

 (1.2) sta­tycz­nie: przed resz­tą; po­prze­dza­jąc in­nych

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: przód

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) na przedzie, na przodzie, z przodu

Wiktionary


przodkini

→ przo­dek; an­te­nat­ka, pro­to­plast­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, od któ­rej dana osoba po­cho­dzi w ko­lej­nych po­ko­le­niach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej przod­ki­ni po­cho­dzi­ła z tej miej­sco­wo­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przodkowanie n., Przodkowo n.

:: fm. przodek mos.

 czas. przodkować ndk.

Wiktionary


przodkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. akt bycia dla kogoś przod­kiem

 (1.2) rzad. akt bycia waż­niej­szym, lep­szym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przodek mos./mrz.

 czas. przodkować ndk.

 przym. przodkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przodowanie

Wiktionary


przodkowo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przod­ko­wo, do­dat­ko­wa nazwa w ję­zy­ku ka­szub­skim Przedkòwò, niem. "Se­e­feld") – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, sie­dzi­ba gminy Przod­ko­wo. Leży przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 224.

Na te­re­nie wsi ut­wo­rzo­no dwa so­łect­wa: "Przod­ko­wo" i "Przod­ko­wo Dział­ki". W końcu 2025 so­łect­wa li­cy­ły od­po­wied­nio 1887 i 848 miesz­kań­ców.

Wikipedia


przodkowy

daw­niej: czło­wiek znaj­du­ją­cy się na prze­dzie


SJP.pl


przodomózgowie

przed­nia część mózgu do któ­rej za­li­cza się kre­so­móz­go­wie i mię­dzy­móz­go­wie


SJP.pl

Przo­do­móz­go­wie ( pro­sen­cep­ha­lon) – pier­wszy z trzech (obok śród­móz­go­wia i ty­ło­móz­go­wia) pier­wot­nych pę­che­rzy­ków móz­go­wych, roz­wo­jo­wa część móz­go­wia krę­gow­ców.

U czło­wie­ka w okre­sie 5. ty­god­nia roz­wo­ju za­rod­ko­we­go ulega po­dzia­ło­wi na kre­so­móz­go­wie i mię­dzy­móz­go­wie. Wadą roz­wo­jo­wą przo­do­móz­go­wia jest ho­lo­pro­zen­ce­fa­lia. Pow­sta­je w przy­pad­ku braku po­dzia­łu kre­so­móz­go­wia na dwie pól­ku­le.

Wikipedia


przodorzęskowe

o ce­chach przo­do­rzę­sko­wych (klasa grzy­bo­po­dob­nych or­ga­niz­mów)


SJP.pl


przodorzęskowy

o ce­chach przo­do­rzę­sko­wych (klasa grzy­bo­po­dob­nych or­ga­niz­mów)


SJP.pl


przodoskrzelne

o ce­chach przo­dos­krzel­nych (pod­gro­ma­da śli­ma­ków)


SJP.pl

Przo­dos­krzel­ne (Pro­so­bran­chia), skrę­to­nerw­ne (Strep­to­ne­u­ra) – wy­róż­nia­na daw­niej pod­gro­ma­da śli­ma­ków (Ga­stro­po­da), do któ­rej za­li­cza­no ponad po­ło­wę współ­cze­śnie ży­ją­cych ga­tun­ków śli­ma­ków, prze­de wszyst­kim mor­skich i słod­ko­wod­nych, rza­dziej lą­do­wych. Ich jama pła­szczo­wa oraz skrze­la są po­ło­żo­ne w przed­niej czę­ści ciała, a bocz­no-trze­wio­we spo­i­dła ner­wo­we są ósem­ko­wa­to skrę­co­ne.

Wikipedia


przodoskrzelny

o ce­chach przo­dos­krzel­nych (pod­gro­ma­da śli­ma­ków)


SJP.pl


przodostopie

przed­nia część stopy od sta­wów stę­po­wo-śród­stop­nych do końca pal­ców


SJP.pl


przodowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przo­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzodowanie n., przodek mrz./mos.

 czas. przodować ndk.

 przym. przedni

Wiktionary


przodować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być naj­lep­szym, pier­wszym, prze­wyż­szać kogoś pod ja­kimś wzglę­dem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɔˈdɔvat͡ɕ, AS: pšodovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przodek mos./mrz.

 przym. przedni

Wiktionary


przodownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta przo­du­ją­ca w danym ob­sza­rze

 (1.2) sa­mi­ca dzika, je­le­nia lub owcy pro­wa­dzą­ca stado

Wiktionary

Przo­dow­ni­ca – pismo dla ko­biet wiej­skich, mie­sięcz­nik spo­łecz­no-oś­wia­to­wy wy­da­wa­ny w la­tach 1899–1912 w Kra­ko­wie.

W 1908 w nu­me­rze 11 „Przo­dow­ni­cy” uka­zał się pier­wszy prze­druk wier­sza „Rota” (1908) Marii Ko­nop­nic­kiej.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przedni

 rzecz. przodek mos./mrz.

Wiktionary


przodownicki

→ przo­dow­nik


SJP.pl

Patrz:

przodownik

przodownictwo

1. przo­do­wa­nie w czymś;
2. pa­no­wa­nie nad czymś; he­ge­mo­nia


SJP.pl


przodowniczka

ko­bie­ta o naj­lep­szych wy­ni­kach w ja­kiejś dzie­dzi­nie


SJP.pl


przodownik

1. osoba o lep­szych wy­ni­kach w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. ko­siarz idący na po­cząt­ku sze­re­gu żni­wia­rzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub grupa ludzi przo­du­ją­ca w danej dzie­dzi­nie; pier­wszy w czymś

 (1.2) adm. sto­pień po­do­fi­cer­ski w pol­skiej mię­dzy­wo­jen­nej po­li­cji pań­stwo­wej

 (1.3) przest. przy­wód­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przo­dow­nik pracy
  • przo­dow­nik tu­ry­sty­ki gór­skiej
  • przo­dow­nik – sto­pień po­do­fi­cer­ski w Stra­ży Gra­nicz­nej II RP, Po­li­cji Pań­stwo­wej i Po­li­cji Wo­je­wództ­wa Ślą­skie­go, Służ­bie Wię­zien­nej, Stra­ży Ochro­ny Kolei

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wśród mu­ra­rzy na bu­do­wie Ma­te­usz w krót­kim cza­sie stał się przo­dow­ni­kiem.

 (1.1) Roz­po­czę­li po­chód. Przo­dow­nik niósł lamp­kę ostroż­nie, chwi­la­mi przy­ci­ska­jąc ją nie­mal do pier­si.

 (1.2) Drzwi ot­wo­rzy­ły się i do po­ko­ju wszedł przo­dow­nik i dwaj wy­wia­dow­cy po cy­wil­ne­mu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przodek mos./mrz., przodownica ż., przodownictwo n.

 czas. przodować ndk.

 przym. przodowniczy, przedni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) protagonista, przewodnik

 (1.2) sierżant

 (1.3) lider, pejor. prowodyr, przest. wodziciel

Wiktionary


przodowy

gór­nik pra­cu­ją­cy bez­poś­red­nio przy ura­bia­niu ko­pa­lin, od­po­wie­dzial­ny za pracę ze­spo­łu ro­bot­ni­ków na przod­ku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przod­kiem gór­ni­czym, do­ty­czą­cy tego przod­ka

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) gór­nik, który kie­ru­je pracą na przod­ku

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedni

 rzecz. przodek mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przodkowy

Wiktionary


przodowygięcie

od­chy­le­nie ku przo­do­wi; skrzy­wie­nie przed­nie


SJP.pl


przodozgryz

wada zgry­zu, przy któ­rej rząd dol­nych zębów wy­sta­je da­le­ko przed rząd zębów gór­nych


SJP.pl

Przo­doz­gryz – od­stęp­stwo od zgry­zu pra­wi­dło­we­go mo­gą­ce do­ty­czyć za­rów­no sa­mych zębów jak i ca­łych szczęk. Ważne jest usta­le­nie, czy szczę­ka i żu­chwa są nor­mal­nie roz­wi­nię­te, czy też wy­stę­pu­ją od­stęp­stwa od normy (np. po­łą­cze­nie ma­kro­ge­nii – zbyt dużej żu­chwy z mi­kro­gna­cją – nie­do­roz­wi­nię­tą szczę­ką górną).

Wikipedia


przodzik

1. wstaw­ka za­kry­wa­ją­ca de­kolt, imi­tu­ją­ca przód bluz­ki;
2. dzie­cię­cy far­tu­szek ochron­ny;
3. rzad­ko, zdrob­nie­nie od: przód


SJP.pl


przodówka

grupa osób wy­prze­dza­ją­ca in­nych, przo­du­ją­ca


SJP.pl


przoć

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ko­chać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo ci prza­ja.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przociel

Wiktionary


prztyczek

zdrob­nie­nie od: prztyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lek­kie ude­rze­nie koń­cem palca wska­zu­ją­ce­go, opar­te­go wcze­śniej o kciuk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jacek przez całą lek­cję de­ner­wo­wał ko­le­gę z są­sied­niej ławki prztycz­ka­mi w ucho.

 (1.1) Gdy się rodzi dziec­ko, anioł daje mu prztycz­ka pod nos, żeby nowo na­ro­dzo­ny za­pom­niał wszyst­ko, co jego dusza wie­dzia­ła, kiedy uno­si­ła się we Wszechś­wie­cie. Od tego rowek pod nosem… Cie­bie czeka moc­niej­szy przty­czek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃtɨt͡ʃɛk, AS: pštyček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prztyknięcie n., prztykanie n.

:: zgrub. prztyk m.

 czas. prztyknąć, prztykać, wyprztykać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prztyk, prztyknięcie, pstryczek

Wiktionary


prztyk

od­głos ude­rze­nia pal­cem o wew­nętrz­ną część dłoni w trak­cie roz­prę­że­nia się po za­cze­pie­niu o kciuk; pstryk; pstry­czek


SJP.pl


przy

przy­i­mek sy­gna­li­zu­ją­cy sto­su­nek współ­wy­stę­po­wa­nia, stycz­no­ści w cza­sie i prze­strze­ni


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …opi­su­ją­cy miej­sce, nie­da­le­ko któ­re­go od­by­wa się czyn­ność

 (1.2) …opi­su­ją­cy orien­ta­cyj­ny czas, okaz­ję

 (1.3) …opi­su­ją­cy oko­licz­ność

 (1.4) …przy­łą­cza­ją­cy nazwę obiek­tu, z któ­rym wiążą się cha­rak­te­ry­zo­wa­ne w zda­niu czyn­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usia­dłem sobie przy oknie, ot­wo­rzy­łem pa­mięt­nik i tro­chę pi­sa­łem.

 (1.1) Są miej­sco­wo­ści, które zbu­do­wa­no przy wę­złach ko­le­jo­wych i gdzie naj­waż­niej­szym miej­scem jest dwo­rzec.

 (1.2) Przy obie­dzie wyz­na­łam ro­dzi­com praw­dę.

 (1.3) Zro­bię to przy okaz­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ, AS: pšy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obok; gw. Górny Śląsk przi

 (1.2) około, podczas

Wiktionary


przy-

prze­dro­stek

 (1.1) …oz­na­cza­ją­cy osią­gnię­cie celu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­biegł i przy­tar­gał ze sobą ki­lo­gram ja­błek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ, AS: pšy

Wiktionary


przyaktorzyć

po­tocz­nie: udać, za­sy­mu­lo­wać coś, np. faul


SJP.pl


przyamurski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przy­a­mu­rzem, do­ty­czą­cy Przy­a­mu­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przyamurze n.

Wiktionary


przyatakować

po­tocz­nie: lekko za­a­ta­ko­wać


SJP.pl


przyautostradowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­ło­żo­ny przy au­to­stra­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po po­sto­ju na przy­a­u­to­stra­do­wym par­kin­gu zwa­bił ich w za­sadz­kę i zmu­sił do zje­cha­nia na bocz­ną drogę.

Wiktionary


przybajkale

ob­szar nad Baj­ka­łem


SJP.pl

Przy­baj­ka­le – ob­szar gór­ski az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji. Obej­mu­je re­gion Gór Baj­kal­skich (2572 m) po­ło­żo­nych wzdłuż pół­noc­no-za­chod­nie­go brze­gu Baj­ka­łu, prze­cho­dzą­cych w Góry Przy­mor­skie (1728 m) cią­gną­cy się wzdłuż za­chod­nich brze­gów je­zio­ra. Na pół­noc od pół­wy­spu Świę­ty Nos cią­gną się wzdłuż wschod­nie­go brze­gu Góry Bar­gu­ziń­skie (2840 m), od­dzie­lo­ne rzeką Bar­gu­zin od Gór Ikac­kich (2612 m).

Wikipedia


przybajkalski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przy­baj­ka­lem, do­ty­czą­cy Przy­baj­ka­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przybajkale n.

Wiktionary


przybankowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy banku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨbãŋˈkɔvɨ, AS: pšybãŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. bankowy

Wiktionary


przybarwiać

1. do­da­wać ko­lo­rów;
2. przy­bar­wiać się - na­bie­rać ko­lo­rów


SJP.pl


przybasenowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ba­se­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨbasɛ̃ˈnɔvɨ, AS: pšybasẽnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. basen mrz., basenik mrz.

Wiktionary


przybazarowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ba­za­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨbazaˈrɔvɨ, AS: pšybazarovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bazar mrz., bazarek mrz.

Wiktionary


przybeczać

daw­niej: od­po­ku­to­wy­wać, ża­ło­wać cze­goś; przy­pła­cać


SJP.pl


przybiblioteczny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy bi­blio­te­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨbʲiblʲjɔˈtɛt͡ʃnɨ, AS: pšybʹiblʹi ̯otečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bibliotekarstwo n., biblioteka ż.

 przym. biblioteczny

Wiktionary


przybielski

naz­wi­sko


SJP.pl


przybierać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­brać)

 (1.1) przyj­mo­wać imię, naz­wi­sko lub pse­u­do­nim

 (1.2) na­bie­rać cech

 (1.3) ozda­biać czymś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­brać)

 (2.1) sta­wać się za­sob­niej­szym w coś, in­ten­syw­niej­szym

 (2.2) o rzece lub wo­dzie: pod­no­sić swój po­ziom, wzbie­rać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­bie­rać się (dk. przy­brać się)

 (3.1) przest. poet. ozda­biać się czymś, stro­ić się w coś

 (3.2) pot. wsia­dać z kimś do po­ja­zdu, by zo­stać pod­wie­zio­nym

 (3.3) daw. gw-pl|Wilno. za­mie­rzać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W niek­tó­rych za­ko­nach mnisi przy­bie­ra­ją nowe imię.

 (1.1) W tej or­ga­ni­za­cji zwy­kle przy­bie­ra­ło się jakiś pse­u­do­nim.

 (1.2) Ośmior­ni­ca przy­bie­ra nie­po­zor­ny wy­gląd i chwy­ta ofia­rę.

 (1.3) Przed Wszyst­ki­mi Świę­ty­mi wdowa za­wsze przy­bie­ra­ła igli­wiem cały gro­bo­wiec.

 (2.1) Przez cały sty­czeń mróz przy­bie­rał, ale pod ko­niec mie­sią­ca zel­żał.

 (2.2) Olza wciąż przy­bie­ra­ła, ale do alar­mu było da­le­ko.

 (3.2) Mie­li­śmy w zwy­cza­ju przy­bie­rać się z kimś w dro­dze do Ka­to­wic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybranie n., przybór mrz.

 czas. przybrać dk.

 przym. przybrany

Wiktionary


przybiernowski

→ Przy­bier­nów


SJP.pl

Patrz:

Przybiernów

przybiernów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przy­bier­nów (niem. "Prib­ber­now") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie go­le­niow­skim, w gmi­nie Przy­bier­nów.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Przy­bier­nów.

We wsi ko­ściół z XVII w. z drew­nia­ną wieżą ba­ro­ko­wą z XVIII w. oto­czo­ny murem. W po­łud­nio­wej czę­ści wsi zre­kon­stru­o­wa­ny wia­trak-koź­lak z 1837. W cza­sie walk o Przy­bier­nów to­czo­nych w 1945 roku przez 3 Pułk Pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go z armią nie­miec­ką po­legł kpt. Wła­dy­sław Gór­ski.

Wikipedia


przybiernówko

Przy­bier­nów­ko – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fic­kim, w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści gminy Gry­fi­ce.

Dzie­ci i mło­dzież z te­re­nu Przy­bier­nów­ka uczę­szcza­ją do szko­ły pod­sta­wo­wej w Pru­si­no­wie oraz do szkół pod­sta­wo­wych w Gry­fi­cach. W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się re­mi­za Ochot­ni­czej Stra­ży Po­żar­nej oraz świet­li­ca wiej­ska, w któ­rej or­ga­ni­zo­wa­ne są im­pre­zy oko­licz­no­ścio­we.

Wikipedia


przybieżeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) daw. przy­biec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A gdy­śmy przy­bie­że­li do niek­tó­rej wyspy, którą zowią Cla­u­da, led­wo­śmy barki do­stać mogli.

Wiktionary


przybijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­bi­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przybić, przybijać ndk.

Wiktionary


przybijać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­bić)

 (1.1) wbi­ja­jąc gwóźdź, kołek itp., przyt­wier­dzać coś

 (1.2) o stat­ku, łodzi: pod­pły­wać do brze­gu lub na­brze­ża

 (1.3) o pie­czę­ci: od­ci­skać znak

 (1.4) pot. ude­rzać dło­nią w czy­jąś dłoń

 (1.5) mart­wić kogoś czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Rano wzy­wa­ją na gim­na­sty­kę, or­ga­ni­zu­ją te­a­trzy­ki, dni na­ro­do­we, kon­kur­sy i ogni­ska, gdy sta­tek przy­bi­ja do brze­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbʲijät͡ɕ, AS: pšybʹii ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybicie n., bicie n., przybijanie n.

 czas. przybić, bić

 przym. przybity

 ims. przybity

Wiktionary


przybitka

Przy­bit­ka – ele­ment od­dzie­la­ją­cy ła­du­nek mio­ta­ją­cy od po­ci­sku w broni pal­nej

Wikipedia


przybity

prze­no­śnie: zmart­wio­ny, dot­knię­ty czymś, np. cier­pie­niem


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przy­bić

przy­miot­nik

 (2.1) za­ła­ma­ny, smut­ny, zmart­wio­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbʲitɨ, AS: pšybʹity

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przybić dk., przybijać ndk.

 rzecz. przybicie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przygnębiony, załamany

Wiktionary


przybić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­bi­jać.

 (1.2) umo­co­wać coś gwoź­dziem

 (1.3) przy­pły­nąć do brze­gu

 (1.4) od­cis­nąć stem­pel

 (1.5) mocno zmart­wić kogoś

 (1.6) ude­rzyć dło­nią w cudzą dłoń

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wi­told Gom­bro­wicz 21 sierp­nia 1939 roku na stat­ku "Chro­bry" przy­bił do Bu­e­nos Aires.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨbʲit͡ɕ, AS: pšybʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bicie n., przybitka ż., przybijanie n., przybicie n.

 czas. bić, przybijać ndk.

 ims. przybity

 przym. przybity

Wiktionary


przybkówko

Przyb­ków­ko – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Bar­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ko­sza­liń­skim.

Wikipedia


przyblady

tro­chę blady; bla­da­wy


SJP.pl


przybladły

taki, który przy­bladł


SJP.pl


przyblatowy

znaj­du­ją­cy się przy bla­cie


SJP.pl


przybliżać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­bli­żyć)

 (1.1) prze­su­wać coś bli­żej

 (1.2) skra­cać ter­min

 (1.3) czy­nić uczu­cio­wo bliż­szym

 (1.4) opi­sy­wać, po­da­wać w przy­bli­że­niu

 (1.5) opt. po­ka­zy­wać w po­więk­sze­niu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­bli­żać się (dk. przy­bli­żyć się)

 (2.1) skra­cać dy­stans mię­dzy czymś, kimś a sobą

 (2.2) sta­wać się mniej od­le­głym w cza­sie

 (2.3) sta­wać się bliż­szym emo­cjo­nal­nie mię­dzy sobą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybliżanie n., przybliżenie n., bliskość ż.

 przym. przybliżony

 czas. przybliżyć, zbliżać

 przysł. w przybliżeniu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uprzystępniać, zbliżać

 (1.2) przyspieszać / przyśpieszać

 (1.3) zbliżać

 (1.4) określać, opisywać

 (2.1) przysuwać się, zbliżać się

 (2.2) zbliżać się

 (2.3) zbliżać się

Wiktionary


przybliżenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­bli­żyć.

 (1.2) wiel­kość nie­zu­peł­nie do­kład­na

przy­słó­wek

 (2.1) przest. mniej wię­cej, w przy­bli­że­niu, około

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pšyblʹižẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przybliżyć (się), przybliżać (się)

 rzecz. przybliżanie, przybliżoność

 przym. przybliżony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaokrąglenie

Wiktionary


przybliżony

przy­miot­nik

 (1.1) bli­ski rze­czy­wi­ste­mu, ale po­da­ny z pewną nie­do­kład­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybliżanie n., przybliżenie n.

 czas. przybliżać ndk., przybliżyć dk., przybliżać się ndk., przybliżyć się dk.

 przysł. w przybliżeniu, przybliżenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogólnikowy, prowizoryczny, przewidywany, ramowy, szacowany, szacunkowy, uśredniony, zbliżony, zgrubny

Wiktionary


przybliżyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­bli­żać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­bli­żać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­bli­żyć się (ndk. przy­bli­żać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­bli­żać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybliżanie n., przybliżenie n.

 czas. przybliżać ndk.

 przym. przybliżony

 przysł. w przybliżeniu

Wiktionary


przyboczna

1. ko­bie­ta peł­nią­ca służ­bę przy kimś;
2. za­stęp­czy­ni dru­zy­no­wej lub dru­ży­no­we­go w har­cer­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) harc. za­stęp­czy­ni dru­ży­no­we­go

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) forma żeń­ska przy­miot­ni­ka przy­bocz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza przy­bocz­na bę­dzie miała 25. uro­dzi­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. przyboczny m.

 przym. przyboczny

Wiktionary


przyboczny

daw­niej: czło­wiek peł­nią­cy służ­bę przy kimś, to­wa­rzy­szą­cy komuś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) peł­nią­cy służ­bę przy kimś

 (1.2) daw. znaj­du­ją­cy się obok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) harc. za­stęp­ca dru­ży­no­we­go;

Wiktionary

Przy­bocz­ny – funk­cja w dru­ży­nie har­cer­skiej lub gro­ma­dzie zu­cho­wej. Przy­bocz­ny jest za­stęp­cą i głów­nym po­moc­ni­kiem dru­ży­no­we­go, wspie­ra­ją­cym go w pro­wa­dze­niu dzia­łal­no­ści wy­cho­waw­czej, pro­gra­mo­wej i or­ga­ni­za­cyj­nej dru­ży­ny. Funk­cję tę zaz­wy­czaj pełni bar­dziej doś­wiad­czo­ny har­cerz przy­go­to­wy­wa­ny do sa­mo­dziel­ne­go pro­wa­dze­nia dru­ży­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbɔt͡ʃnɨ, AS: pšybočny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyboczna ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) współcz. okoliczny, pobliski, przyległy, sąsiedni

Wiktionary


przyboiskowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy bo­i­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨbɔjiˈskɔvɨ, AS: pšyboi ̯iskovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. boisko n.

 przym. boiskowy

Wiktionary


przybojowy

przy­miot­nik od: przy­bój


SJP.pl


przybora

naz­wi­sko, np. Je­re­mi Przy­bo­ra (1915-2004), poeta


SJP.pl


przybornik

ze­staw przy­bo­rów do cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kom­plet przy­bo­rów

 (1.2) po­jem­nik na przy­bo­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Za­in­spi­ro­wa­na ostat­nią wi­zy­tą w skle­pie po­sta­no­wi­łam wy­ko­nać swój przy­bor­nik na sztuć­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbɔrʲɲik, AS: pšyborʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybór m.

Wiktionary


przyborowski

naz­wi­sko


SJP.pl


przybory

naz­wi­sko, np. Je­re­mi Przy­bo­ra (1915-2004), poeta


SJP.pl


przyboś

re­gio­nal­nie: bez raj­stop, poń­czoch lub skar­pet; zwy­kle w po­łą­cze­niach "cho­dzić przy­boś" albo "cho­dzić na przy­boś"; na przy­boś


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Wik­tor Przy­boś (1906–1990) – pol­ski hi­sto­ryk i pe­da­gog, ba­dacz dzie­jów no­wo­żyt­nych XVI–XVIII wieku, brat Ste­fa­na Przy­bo­sia.
  • Ewa Maria Przy­boś-Ra­zow­ska (ur. 1943) – pol­ska zo­o­log, ge­ne­tyk i pe­da­gog, córka Adama Przy­bo­sia.
  • Ju­lian Przy­boś (1901–1970) – pol­ski poeta, ese­i­sta i tłu­macz, brat stry­jecz­ny Adama i Ste­fa­na Przy­bo­siów.
  • Ka­zi­mierz Przy­boś – pol­ski hi­sto­ryk, pe­da­gog, syn Adama Przy­bo­sia.
  • Ste­fan Przy­boś (1900–1940) – pol­ski na­u­czy­ciel, brat Adama Przy­bo­sia.

Wikipedia


przybranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­brać.

 (1.2) coś, co służy do przy­stro­je­nia, upięk­sze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybieranie n.

 czas. przybrać dk., przybierać ndk.

Wiktionary


przybrany

przy­miot­nik

 (1.1) trak­to­wa­ny jako włas­ny po­mi­mo in­ne­go po­cho­dze­nia

 (1.2) przy­ję­ty jako włas­ny choć nie­praw­dzi­wy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. bier­ny od przy­brać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przybierać, przybrać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adoptowany

Wiktionary


przybranówek

Przy­bra­nó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie alek­san­drow­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Ku­jaw­ski.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wieś so­łec­ka – zo­bacz jed­nost­ki po­moc­ni­cze gminy Alek­san­drów Ku­jaw­ski w BIP.

Wikipedia


przybrać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­bie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­bie­rać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy kom­pu­ter ce­low­ni­czy Sky­wal­ke­ra na­mie­rzył wylot szybu wen­ty­la­cyj­ne­go, coś za­mi­ga­ło na wyś­wiet­la­czu tak­tycz­nym Ke­le­ma­ha i kasz­ta­no­wa skóra tech­ni­ka przy­bra­ła bla­do­ło­so­sio­wą barwę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybranie n., przybór m.

 czas. przybierać ndk.

 przym. przybrany

Wiktionary


przybrudzać

lekko za­bru­dzać; pod­bru­dzać


SJP.pl


przybrudzić

lekko za­bru­dzić; pod­bru­dzić


SJP.pl


przybrzeże

Przy­brze­że, pas przy­brzeż­ny – ob­szar płyt­kie­go morza przy­le­ga­ją­cy bez­poś­red­nio do brze­gu (plaży), na któ­rym fale oscy­la­cyj­ne prze­ła­mu­ją się, a na­stęp­nie jako fale trans­la­cyj­ne roz­cho­dzą się w kie­run­ku plaży.

Z punk­tu wi­dze­nia po­dzia­łu prze­strzen­ne­go i ogól­no­ge­o­gra­ficz­ne­go, pas przy­brzeż­ny jest na­zy­wa­ny nie­kie­dy pasem wód te­ry­to­rial­nych. Po­ję­cie to od­no­si się prze­de wszyst­kim do ter­mi­nu "wody przy­brzeż­ne", które są czę­ścią "morza te­ry­to­rial­ne­go".

Wikipedia


przybrzeżny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­ło­żo­ny, znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu brze­gu morza, je­zio­ra lub rzeki

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny lub ty­po­wy dla te­re­nów w po­bli­żu brze­gu morza, je­zio­ra lub rzeki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbʒɛʒnɨ, AS: pšybžežny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. brzeg m., brzeżek m., wybrzeże n., obrzeże n., nabrzeże n., brzegówka ż., brzegowiec m., brzeżyca ż., brzegowanie n., brzegownica ż., Brzeg m., Brzesko n., Brzegi m.

 czas. brzegować ndk., obrzeżyć dk.

 przym. brzegowy, brzeżny, nabrzeżny, nadbrzeżny

 przysł. brzegowo, brzeżnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) nadbrzeżny

Wiktionary


przybudówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bud. do­bu­do­wa­na część bu­dyn­ku

 (1.2) or­ga­ni­za­cja pod­le­gła więk­szej or­ga­ni­za­cji dzia­ła­ją­ca na jej rzecz

Wiktionary


przyburcie

część stat­ku przy­le­ga­ją­ca do burty


SJP.pl


przybychna

imię żeń­skie


SJP.pl


przybychniny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przy­bych­ny lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


przybychowo

Przy­by­cho­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Po­ła­je­wo.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 178.

Wikipedia


przybycie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­być.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On nie pot­wier­dził mi swo­je­go przy­by­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbɨt͡ɕɛ, AS: pšybyće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przybyć, przybywać

 rzecz. przybywanie n., bywalec mos.

Wiktionary


przybycień

naz­wi­sko


SJP.pl


przybygniew

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­by­gniew – sta­ro­pol­skie imię mę­skie
  • Przy­by­gniew (Uto) – ksią­żę Obo­dry­tów z po­cząt­ku XI wieku

Wikipedia


przybygniewa

imię żeń­skie


SJP.pl


przybygniewiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przy­by­gnie­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


przybygniewostwo

Przy­by­gniew z żoną; Przy­by­gnie­wo­wie


SJP.pl


przybygniewowie

imię mę­skie


SJP.pl


przybygniewowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przy­by­gnie­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


przybylak

naz­wi­sko


SJP.pl


przybyliński

naz­wi­sko


SJP.pl


przybylski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Ka­zi­mierz Przy­byl­ski
  • Cze­sław Przy­byl­ski
  • Mar­cin Przy­byl­ski
  • Jacek Idzi Przy­byl­ski
  • Jacek Przy­byl­ski (pił­karz)
  • Jerzy Przy­byl­ski
  • Ka­zi­mierz Przy­byl­ski
  • Krzysz­tof Przy­byl­ski (ur. 1971)
  • Ma­te­usz Przy­byl­ski
  • Mi­chał Przy­byl­ski (ko­szy­karz)
  • Mi­chał Przy­byl­ski (pił­karz ręcz­ny)
  • Ry­szard Przy­byl­ski

Wikipedia


przybymir

imię mę­skie


SJP.pl

Przy­by­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Przy­by-" („przy­być, przy­by­wać”) oraz "-mir" („pokój, spo­kój, dobro”). Mogło oz­na­czać „ten, który przy­no­si pokój”.

W pol­skim pi­śmien­nict­wie po­ja­wił się w 1265 r. W stycz­niu 2025 roku nie wy­stą­pił w re­je­strze PESEL, wśród pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych.

Wikipedia


przybymira

imię żeń­skie


SJP.pl


przybymirostwo

Przy­by­mir z żoną; Przy­by­mi­ro­wie


SJP.pl


przybymirowie

imię mę­skie


SJP.pl


przybymirowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przy­by­mi­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


przybynów

Przy­by­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mysz­kow­skim, w gmi­nie Żarki.

W miej­sco­wo­ści ist­niał klub piłki noż­nej no­szą­cy nazwę KS „Orzeł”, który z w 2009 r. zo­stał zlik­wi­do­wa­ny z po­wo­du braku spon­so­ra. Bar­wa­mi klu­bo­wy­mi za­wod­ni­ków były czer­wień i czerń.

Wikipedia


przybyrad

imię mę­skie


SJP.pl

Przy­by­rad – sta­ro­pol­skie imię mę­skie zło­żo­ne z czło­nów "Przy­by-" ("przy­być, przy­by­wać") i "-rad" ("być za­do­wo­lo­nym, chęt­nym, cie­szyć się"). Może oz­na­czać "ten, z któ­rym przy­by­wa ra­dość".

Przy­by­rad imie­ni­ny ob­cho­dzi 27 stycz­nia, 15 lu­te­go, 12 czerw­ca i 27 grud­nia.

Wikipedia


przybysz

czło­wiek, który do­kądś przy­był, przy­je­chał, spro­wa­dził się gdzieś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto przy­był

Wiktionary

Zo­bacz też: Przy­bysz w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Przy­bysz (ang. "The Vi­si­tor", 1997–1998) – ame­ry­kań­ski se­rial scien­ce fic­tion stwo­rzo­ny przez Deana Dev­li­na i Ro­lan­da Em­me­ri­cha. Wy­pro­du­ko­wa­ny przez Cen­tro­po­lis Te­le­vi­sion i 20th Cen­tu­ry Fox Te­le­vi­sion.

Świa­to­wa pre­mie­ra se­ria­lu miała miej­sce 19 wrze­śnia 1997 roku na ka­na­le Fox. Ostat­ni od­ci­nek zo­stał wy­e­mi­to­wa­ny 16 stycz­nia 1998 roku. W Pol­sce se­rial na­da­wa­ny był daw­niej na ka­na­łach Pol­sat i TV4.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On mnie, uważa pan, war­szaw­skie­go ro­da­ka, bę­dzie uczył, jak mam je­chać na plac Kon­sty­tu­cji. To, panie, przy­bysz, żłób z pro­win­cji, co parę lat tu u nas miesz­ka. To nie war­sza­wiak, to war­sza­wia­nin!

 (1.1) W po­wszech­nym uży­ciu były kros­na, a przę­dzal­nict­wo i tkact­wo osią­gnę­ły taki po­ziom, że go­be­li­ny i ubio­ry, jakie oglą­da­li hisz­pań­scy przy­by­sze, prze­wyż­sza­ły wszyst­ko, co można było wów­czas zo­ba­czyć w Eu­ro­pie.

 (1.1) Wła­dze Wysp Ka­na­ryj­skich po­in­for­mo­wa­ły, że w związ­ku z ros­ną­cą na uli­cach licz­bą afry­kań­skich imi­gran­tów pod­ję­ły de­cyz­ję o skie­ro­wa­niu 200 nie­le­gal­nych przy­by­szów do ho­te­li i oś­rod­ków tu­ry­stycz­nych, które są opu­sto­sza­łe wsku­tek epi­de­mii ko­ro­na­wi­ru­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przybyć dk.

Wiktionary


przybyszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­by­sze­wo – nie­o­fi­cjal­na ko­lo­nia wsi Ład­nów­ko w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Zbicz­no
  • Przy­by­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Re­gi­min
  • Przy­by­sze­wo – część wsi Go­zdo­wo w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sier­pec­kim, sie­dzi­ba gminy Go­zdo­wo
  • Przy­by­sze­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. le­szczyń­skim, w gmi­nie Świę­cie­cho­wa

Wikipedia


przybyszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sław Przy­by­szew­ski – pi­sarz mło­do­pol­ski.
  • Se­ba­stian Przy­by­szew­ski – pol­ski pił­karz.
  • Zbi­gniew Przy­by­szew­ski – pol­ski ko­man­dor i że­glarz.
  • Bo­le­sław Przy­by­szew­ski – mu­zy­ko­log.
  • Bo­le­sław Przy­by­szew­ski – ksiądz.
  • Dawid Przy­by­szew­ski – pol­ski ko­szy­karz.
  • Zenon Przy­by­szew­ski We­strup – dy­plo­ma­ta szwedz­ki.
  • Ste­fan Przy­by­szew­ski – pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny.
  • Józef Przy­by­szew­ski – pol­ski dzia­łacz po­li­tycz­ny, uczest­nik kon­spi­ra­cji pod­czas II wojny świa­to­wej.
  • Józef Przy­by­szew­ski – pol­ski po­li­tyk i przed­się­bior­ca.

Wikipedia


przybyszewszczyzna

ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla twór­czo­ści Sta­ni­sła­wa Przy­by­szew­skie­go


SJP.pl

Przy­by­szew­szczyz­na – ter­min wy­wo­dzą­cy się od naz­wi­ska pol­skie­go pi­sa­rza i dra­ma­tur­ga Sta­ni­sła­wa Przy­by­szew­skie­go okre­śla­ją­cy ten­den­cję do nad­mier­nej sty­li­za­cji na prozę po­e­tyc­ką, za­mi­ło­wa­nie do przy­wo­ły­wa­nia te­ma­ty­ki pa­ra­fi­lii, sa­ta­niz­mu czy cho­rób umy­sło­wych.

Wikipedia


przybyszka

→ przy­bysz; przy­jezd­na


SJP.pl


przybyszowy

→ przy­bysz


SJP.pl

Przy­by­szo­wy – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Koń­skie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka, po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie opo­czyń­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia

Patrz:

przybysz

przybyszyn

Przy­by­szyn – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie wy­so­ko­ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Cie­cha­no­wiec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Prze­najś­więt­szej w Cie­cha­now­cu, a pra­wo­sław­ni do pa­ra­fii Wnie­bow­stą­pie­nia Pań­skie­go w Cie­cha­now­cu.

Wikipedia


przybyszówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przy­by­szów­ka – część Rze­szo­wa, dziel­ni­ca nie­sta­no­wią­ca jed­nost­ki po­moc­ni­czej gminy, pow­sta­ła z przy­łą­cze­nia do mia­sta daw­nej wsi Przy­by­szów­ka. Po­ło­żo­na jest na za­chod­nich krań­cach mia­sta. Po­mi­mo ści­słych związ­ków z i bli­skie­go są­siedzt­wa Rze­szo­wa, pier­wszy frag­ment wsi włą­czo­no do Rze­szo­wa 1 lu­te­go 1977 (rejon ul.

Wikipedia


przybysław

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­by­sław – sta­ro­pol­skie imię mę­skie
  • Przy­by­sław – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bi­sku­pia
  • Przy­by­sław – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ja­ro­ciń­skim, w gmi­nie Żer­ków
  • Przy­by­sław – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Za­gó­rów
  • Przy­by­sław – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie zło­tow­skim, w gmi­nie Oko­nek
  • Przy­by­sław – osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Krzę­cin
  • Przy­by­sław – nie­stan­da­ry­zo­wa­na nazwa uro­czy­ska-daw­nej miej­sco­wo­ści, czę­ści wsi Niw­ni­ce
  • Przy­by­sław – gro­ma­da
  • Przy­by­sław – zlik­wi­do­wa­na wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Przy­by­sła­wiu
  • Przy­by­sław sto­do­rań­ski (X w.) – ksią­żę Sto­do­ran
  • Przy­by­sław Hen­ryk (zm. 1150) – ksią­żę Sto­do­ran
  • Przy­by­sław wa­gryj­ski (XI w.) – ksią­żę Wa­grów

Wikipedia


przybysława

imię żeń­skie


SJP.pl

Przy­by­sła­wa – sta­ro­pol­skie imię żeń­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Przy­by-" ("przy­być, przy­by­wać") oraz "-sława" ("sława"). Mogło oz­na­czać "ta, która przy­no­si sławę". W źró­dłach poś­wiad­czo­ne w XII wieku (1168 rok).

Wikipedia


przybysławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Gar­bów
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Skała
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Zie­lon­ki
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Goł­cza
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Ko­złów
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Nowe Brze­sko
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Ra­dłów
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Oża­rów
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Kli­mon­tów
  • Przy­by­sła­wi­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie Rasz­ków
  • Przy­by­sła­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie kra­kow­skim
  • Przy­by­sła­wi­ce – gro­ma­da w po­wie­cie ostrow­skim

Wikipedia


przybysławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przy­by­sła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


przybysławostwo

Przy­by­sław z żoną; Przy­by­sła­wo­wie


SJP.pl


przybysławowie

imię mę­skie


SJP.pl


przybysławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przy­by­sła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


przybysławski

naz­wi­sko


SJP.pl


przybytek

1. zwięk­sze­nie się ilo­ści cze­goś; przy­rost, wzrost;
2. miej­sce upra­wia­nia nauki lub sztu­ki;
3. w re­li­gii: miej­sce prze­by­wa­nia bó­stwa lub jego kultu; świą­ty­nia, ko­ściół;
4. miej­sce schro­nie­nia lub sied­li­sko cze­goś;
5. po­tocz­nie: ubi­ka­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rost cze­goś

 (1.2) miej­sce, w któ­rym upra­wia się jakąś dzie­dzi­nę sztu­ki lub nauki

 (1.3) bu­dow­la lub po­mie­szcze­nie ma­ją­ce cha­rak­ter sa­kral­ny

 (1.4) sied­li­sko cze­goś

 (1.5) pot. ubi­ka­cja

 (1.6) pot. miej­sce uciech

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ośrodek

 (1.3) sanktuarium, świątynia

Wiktionary


przybytni

taki, który przy­był z in­ne­go miej­sca i się osied­lił; przy­byt­ni, na­pły­wo­wy


SJP.pl


przybytny

taki, który przy­był z in­ne­go miej­sca i się osied­lił; przy­byt­ni, na­pły­wo­wy


SJP.pl


przybywający

osoba, która przy­by­wa, przy­jeż­dża gdzieś


SJP.pl


przybywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­by­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybycie n., bywalec mos.

 czas. przybywać ndk., przybyć dk.

Wiktionary


przybywać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­być)

 (1.1) do­cie­rać do pew­ne­go miej­sca

 (1.2) po­więk­szać się ilo­ścio­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈbɨvat͡ɕ, AS: pšybyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przybycie n., bycie n., przybywanie n., bywalec mos.

 czas. przybyć dk.

Wiktionary


przybywoj

imię mę­skie


SJP.pl

Przy­by­woj, Przy­by­wuj – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z dwóch czło­nów: "Przy­by-" ("przy­by­wać") i "-woj" ("wo­jow­nik").

Wikipedia


przybyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­by­wać)

 (1.1) książk. do­trzeć do ja­kie­goś miej­sca

 (1.2) po­więk­szyć się ilo­ścio­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do Kra­ko­wa przy­był wier­ny współ­pra­cow­nik zmar­łe­go króla, ar­cy­bi­skup gnieź­nień­ski, Woj­ciech Ja­strzę­biec.

 (1.1) Przy­by­łam do Peru w kwiet­niu 1977.

 (1.2) Przez dwa dni przy­by­ło mi pra­wie dwa kilo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨbɨt͡ɕ, AS: pšybyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bywalec mos., byt mrz., bycie n., przybysz m., przybyszka ż., przybycie n., przybywanie n.

 czas. przybywać ndk.

 przym. przybyszowy

Wiktionary


przybyła

ko­bie­ta, która przy­by­ła


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Cze­sław Przy­by­ła – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Jan Przy­by­ła – pol­ski pi­sarz, dzien­ni­karz
  • Józef Przy­by­ła – pol­ski sko­czek nar­ciar­ski, olim­pij­czyk
  • Ka­mi­la Przy­by­ła – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Mi­chał Przy­by­ła – pol­ski pił­karz
  • Piotr Przy­by­ła – pol­ski poeta
  • Wac­ław Przy­by­ła – pol­ski sko­czek nar­ciar­ski

Wikipedia


przybyłek

naz­wi­sko


SJP.pl


przybyłowice

Przy­by­ło­wi­ce (niem. "Trie­bel­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ja­wor­skim, w gmi­nie Mę­cin­ka.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest na rów­ni­nie Ja­wo­ra, na wy­so­ko­ści 165 m n.p.m., 11 km na pół­noc od Ja­wo­ra.

We wsi jest przy­sta­nek ko­le­jo­wy Przy­by­ło­wi­ce.

Wikipedia


przybyłowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


przybyłowo

Przy­by­ło­wo ( Dünhöfen) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Tolk­mic­ko na Wy­so­czyź­nie El­blą­skiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


przybyłowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jakub Przy­by­łow­ski (ur. 1982) – pol­ski poeta, sla­mer
  • Jan Przy­by­łow­ski (1917–1951) – pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia nie­pod­le­gło­ścio­we­go w cza­sie II wojny świa­to­wej oraz po­wo­jen­ne­go po­dzie­mia an­ty­ko­mu­ni­stycz­ne­go
  • Jan Przy­by­łow­ski (ur. 1958) – pol­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, te­o­log, pro­fe­sor nauk te­o­lo­gicz­nych
  • Piotr Przy­by­łow­ski (ur. 1946) – pol­ski na­u­ko­wiec, pro­fe­sor nauk rol­ni­czych, dr hab. nauk tech­nicz­nych w za­kre­sie tech­no­lo­gii i che­mii żyw­no­ści
  • Ka­zi­mierz Przy­by­łow­ski (1900–1987) – pol­ski praw­nik, pro­fe­sor Uni­wer­sy­te­tu Jana Ka­zi­mie­rza we Lwo­wie i Uni­wer­sy­te­tu Ja­giel­loń­skie­go
  • Wi­ta­lis Przy­by­łow­ski – ku­piec war­szaw­ski, cho­rą­ży wojsk in­su­rek­cji ko­ściusz­kow­skiej

Wikipedia


przybyły

czło­wiek, który przy­był skądś


SJP.pl


przybyś

naz­wi­sko


SJP.pl


przybój

za­ła­my­wa­nie lub ro­zbi­ja­nie się fal na pły­ciz­nach bądź u brze­gów; ki­piel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wa­ha­dło­wy ruch fal mor­skich za­ła­mu­ją­cych się o brzeg;

Wiktionary

Przy­bój – wa­ha­dło­wy ruch wody od brze­gu i do brze­gu, wy­wo­ła­ny za­ła­ma­niem się fali na płyt­kiej wo­dzie przy­brzeż­nej, czyli ude­rza­nie fal o brzeg zbior­ni­ka wod­ne­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨbuj, AS: pšybui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przybojowy

Wiktionary


przybór

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) w lm. przy­bo­ry: przed­mio­ty słu­żą­ce do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści

 (1.3) po­więk­sze­nie się stanu cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od ojca do­stał przy tym ła­dun­ki, roz­ma­i­te przy­bo­ry my­śliw­skie i sio­dło do kon­nej jazdy.

 (1.2) Choć przy­bór do­się­gnął led­wie trze­ciej czę­ści swej miary, już całe wy­brze­że było za­la­ne.

 (1.3) …cóż mię ob­cho­dzić mógł ma­ją­tek lub przy­bór do­mo­wy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨbur, AS: pšybur

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. przybornik

 (1.2-3) czas. przybrać, przybierać, przym. przyborowy

Wiktionary


przybówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przy­bów­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Wo­ja­szów­ka. Ma sta­tus so­łet­wa.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kro­śnień­skie­go.

Wieś jest sie­dzi­bą pa­ra­fii Św. Ka­zi­mie­rza, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Frysz­tak, die­cez­ji rze­szow­skiej.

Wikipedia


przybłąkany

taki, który się przy­błą­kał; za­błą­ka­ny


SJP.pl


przybłąkiwać

przy­błą­ki­wać się - błą­ka­jąc się, przy­by­wać gdzieś


SJP.pl


przybłęda

(r. męski) ten, kto się przy­błą­kał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. osoba, która się przy­błą­ka­ła

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. zwie­rzę, które się przy­błą­ka­ło

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) pot. ko­bie­ta, która się przy­błą­ka­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opat kazał przy­gar­niać tych przy­błę­dów i wspo­ma­gać ich za­wsze.

 (2.1) Koci przy­błę­da zni­knął w mro­kach piw­nicz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przybłędny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posp. przywłoka

Wiktionary


przycapić

gwa­ro­wo: zła­pać, przy­ła­pać


SJP.pl


przycapnąć

po­tocz­nie: schwy­tać, zła­pać nie­spo­dzie­wa­nie, przy­dy­bać


SJP.pl


przycebulić

po­tocz­nie: za­o­szczę­dzić do gra­nic moż­li­wo­ści


SJP.pl


przycelować

1. skie­ro­wać broń lub jakiś przy­rząd w stro­nę kogoś lub cze­goś; wy­ce­lo­wać, wce­lo­wać;
2. po­tocz­nie: tra­fić


SJP.pl


przycementować

przy­mo­co­wać ce­men­tem


SJP.pl


przycerowywać

po­tocz­nie: ce­ro­wać pro­wi­zo­rycz­nie, po­wierz­chow­nie


SJP.pl


przychlast

po­tocz­nie: osoba nie­zdar­na, mało in­te­li­gent­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. depr. ktoś mało roz­gar­nię­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co za przych­last, prze­cież nie tak się tego używa.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baran, bęcwał, głupiec, głupek, cymbał, debil, dureń, idiota, imbecyl, jełop, kretyn, matoł, młotek, tępak, tuman, osioł, palant, przygłup, przygłupek, półgłówek

Wiktionary


przychmurzać

rzad­ko: za­ciem­niać, za­sła­niać czę­ścio­wo


SJP.pl


przychodni

prze­sta­rza­łe: przy­chod­ni; dziś tylko w wy­ra­że­niu: na przy­chod­ne - pra­cu­jąc w czy­imś domu, ale nie miesz­ka­jąc w nim


SJP.pl


przychodnia

książ­ko­wo: ktoś, kto przy­szedł, przy­był skądś; przy­bysz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pla­ców­ka służ­by zdro­wia, w któ­rej le­ka­rze róż­nych spe­cjal­no­ści przyj­mu­ją cho­rych, udzie­la­ją im porad i w któ­rej wy­ko­nu­je się pod­sta­wo­we ba­da­nia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. B. lp. od: przy­cho­dzień

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza przy­chod­nia za­pew­nia opie­kę am­bu­la­to­ryj­ną.

 (1.1) W tym uz­dro­wi­sku jest trzy­na­ście lecz­nic, w tym jeden szpi­tal, trzy przy­chod­nie i dzie­więć sa­na­to­riów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychód m., przychodowość ż., przychodzień m., przychodźca m., przychodźstwo n., przychodzenie n., przyjście n.

 czas. przyjść dk., przychodzić ndk., przychodować ndk./dk.

 przym. przychodniany, przychodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ośrodek zdrowia

Wiktionary


przychodniany

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­chod­nią, do­ty­czą­cy przy­chod­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychód mrz., przychodnia ż.

Wiktionary


przychodny

prze­sta­rza­łe: przy­chod­ni; dziś tylko w wy­ra­że­niu: na przy­chod­ne - pra­cu­jąc w czy­imś domu, ale nie miesz­ka­jąc w nim


SJP.pl


przychodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­cho­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšyχoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychód m., przychodnia ż., przychodowość ż., przychodzień m., przychodźca m., przychodźstwo n., przyjście n.

 czas. przyjść dk., przychodzić ndk., przychodować ndk./dk.

 przym. przychodowy

Wiktionary


przychodzień

książ­ko­wo: ktoś, kto przy­szedł, przy­był skądś; przy­bysz


SJP.pl


przychodzić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyjść)

 (1.1) przy­by­wać do­kądś

 (1.2) o cza­sie, zja­wi­sku: na­stę­po­wać

 (1.3) o li­stach, wia­do­mo­ściach: do­cho­dzić do adre­sa­ta

 (1.4) dawać się osią­gnąć

 (1.5) daw. gw-pl|Wilno. wy­pa­dać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­sto przy­cho­dzą do nas go­ście.

 (1.2) Przy­szedł czas na naukę.

 (1.3) Co ty­dzień przy­cho­dzi do mnie list od wnuka.

 (1.4) Łatwo mi przy­cho­dzi nauka an­giel­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšyχoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychód m., przychodnia ż., przychodowość ż., przychodzień m., przychodźca m., przychodźstwo n., przychodzenie n., przyjście n.

 czas. przyjść dk., przychodować ndk./dk.

 przym. przychodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przybywać, zjawiać się, pojawiać się, nadchodzić

 (1.2) nadchodzić

 (1.3) docierać

Wiktionary


przychodzki

naz­wi­sko


SJP.pl


przychojec

Przy­cho­jec (w la­tach 1977–1981 Jo­dłów­ka) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­żaj­skim, w gmi­nie Le­żajsk. Ma sta­tus so­łect­wa.

Przy­cho­jec liczy ok. 1000 miesz­kań­ców. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.

Wikipedia


przychudo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) tak, że czło­wiek lub zwie­rzę ma pod skórą nieco za mało tłu­szczu lub mię­śni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona tak przy­chu­do wy­glą­da.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chudy

Wiktionary


przychylać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­chy­lić)

 (1.1) zmie­niać pio­no­we usta­wie­nie obiek­tu na uko­śne, kie­ru­jąc jego górną część w okre­ślo­ną stro­nę

 (1.2) daw. wzbu­dzać w kimś życz­li­wość wobec kogoś lub za­chę­cać do obra­nia okre­ślo­ne­go sta­no­wi­ska

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­my­kać, nie cał­kiem za­wie­rać (np. drzwi)

 (1.4) gw-pl|War­mia, Ma­zu­ry. przy­czy­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­chy­lać się (dk. przy­chy­lić się)

 (2.1) od­chy­lać włas­ny tułów i głowę od pionu w stro­nę kogoś lub cze­goś

 (2.2) wy­ra­żać zgodę na re­a­li­za­cję cu­dze­go po­stu­la­tu lub ak­cep­to­wać przed­sta­wio­ne sta­no­wi­sko

 (2.3) daw. w od­nie­sie­niu do czasu: zbli­żać się do kon­kret­ne­go mo­men­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak przez mgłę usły­szał cichy, chlu­pią­cy sze­lest i uj­rzał [...] po­stać ak­tu­a­riu­sza, który przy stole jedną ręką przy­chy­lał zie­lo­ną bu­tel­kę do pu­ste­go kubka.

 (1.1) Ujął je­szcze i drugą jej rękę, twarz swą bli­sko do jej twa­rzy przy­chy­lał i z mi­łos­nym pra­wie spoj­rze­niem, z proś­bą, coraz ci­szej i czu­lej za­py­ty­wał…

 (1.1) Wtedy ci­chym a ostrym gło­sem, przy­chy­la­jąc głowę do szyi ko­by­ły, przez ści­śnię­te zęby mówił jej nad uchem.

 (2.2) Oso­bi­ście jed­nak przy­chy­lam się do stwier­dze­nia, że de­cyz­ja o uro­dze­niu dziec­ka po­win­na po­zo­sta­wać tylko w ge­stii ko­bie­ty.

 (2.2) Li­be­ra­ło­wie przy­chy­la­li się do na­wią­za­nia kon­tak­tów hand­lo­wych.

 (2.2) Coraz wię­cej państw i spo­łe­czeństw przy­chy­la się ku sta­no­wi­sku, że in­ter­wen­cja na lą­dzie jest po­trzeb­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chylić, giąć, kłonić, nachylać, pochylać, przechylać, przyginać, spuszczać, zginać, zniżać

 (2.1) chylić się, giąć się, kłonić się, nachylać się, pochylać się, przechylać się, przyginać się, spuszczać się, zginać się, zniżać się

 (2.2) aprobować, przystawać, skłaniać się, ulegać, zgadzać się

Wiktionary


przychylnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­chyl­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈxɨlʲɲɛ, AS: pšyχylʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przychylny

 rzecz. przychylność ż.

Wiktionary


przychylniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­chyl­nie


SJP.pl


przychylniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka; przy­chyl­ny


SJP.pl


przychylność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przy­chyl­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przychylny

 przysł. przychylnie

Wiktionary


przychylny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pod­cho­dzą­cy z sym­pa­tią; da­ją­cy, za­pew­nia­ją­cy dobre, ko­rzyst­ne wa­run­ki do cze­goś; ko­rzyst­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cyz­ja dzie­ka­na była przy­chyl­na dla stu­den­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈxɨlnɨ, AS: pšyχylny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychylność ż.

 przysł. przychylnie

 czas. przychylać się ndk., przychylić się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) życzliwy, skłonny, miły, sympatyczny, korzystny

Wiktionary


przychód

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. wpły­wy pie­nięż­ne osią­ga­ne w danym okre­sie

 (1.2) hand. po­zy­cja w księ­dze ra­chun­ko­wej do wpi­sy­wa­nia wpły­wów pie­nięż­nych

 (1.3) daw. przyj­ście, przy­by­cie

Wiktionary

Przy­chód – po­ję­cie księ­go­we, które oz­na­cza uzy­ska­ny lub na­leż­ny wpływ war­to­ści, ko­rzy­ści ma­te­rial­nych w ra­mach pro­wa­dzo­nej dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej, dzia­łal­no­ści wy­ko­ny­wa­nej oso­bi­ście, pracy wy­ko­ny­wa­nej na pod­sta­wie sto­sun­ku służ­bo­we­go, sto­sun­ku pracy, pracy na­kład­czej oraz spół­dziel­cze­go sto­sun­ku pracy oraz z nie­ru­cho­mo­ści, w tym ze sprze­da­ży ta­kiej nie­ru­cho­mo­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przychodnia ż., przychodowość ż., przychodzenie n., przyjście n.

 czas. przyjść, przychodzić ndk.

 przym. przychodni, przychodniany, przychodowy

Wiktionary


przychów

Przy­chów (dawna niem. nazwa "Pre­i­chow") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Bo­bro­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

Wikipedia


przychówek

1. przy­rost ży­we­go in­wen­ta­rza lub zwie­rzy­ny łow­nej w sta­dzie;
2. młode w sta­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rost bydła lub zwie­rzy­ny łow­nej w sta­dzie

 (1.2) młode zwie­rzę­ta w sta­dzie

 (1.3) pot. żart. czy­jeś dzie­ci

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈxuvɛk, AS: pšyχuvek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przychówkowy

 czas. chować

Wiktionary


przychłonka

ciecz wy­peł­nia­ją­ca prze­strze­nie w uchu wew­nętrz­nym od­dzie­lo­ne ścian­ka­mi błęd­ni­ka bło­nia­ste­go i kost­ne­go; pe­ry­lim­fa


SJP.pl

Przy­chłon­ka, pe­ry­lim­fa ( pe­ri­lymp­ha) – płyn wy­peł­nia­ją­cy prze­strzeń przy­chłon­ko­wą znaj­du­ją­cą się mię­dzy ścia­ną wew­nętrz­ną błęd­ni­ka kost­ne­go, a ścia­ną błęd­ni­ka bło­nia­ste­go. Skła­dem przy­po­mi­na płyn móz­go­wo-rdze­nio­wy, za­wie­ra dużą ilość jonów sodu oraz małą ilość jonów po­ta­su.

Wikipedia


przyciasno

przy­słó­wek

 (1.1) nieco cias­no

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyciasny

Wiktionary


przyciasny

przy­miot­nik

 (1.1) pot. tro­chę cias­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przyciasno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciasnawy

Wiktionary


przyciemka

daw­niej: da­szek na lampę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. mot. przy­ciem­nie­nie szyb sa­mo­cho­do­wych

 (1.2) daw. da­szek na lampę

Wiktionary


przyciemnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ciem­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciemniać ndk.

 rzecz. ciemnia ż.

Wiktionary


przyciemny

1. tro­chę za ciem­ny, nie­do­sta­tecz­nie oś­wiet­lo­ny; ciem­na­wy;
2. daw­niej: sła­bo­wi­dzą­cy


SJP.pl


przycieniać

nie­zu­peł­nie, lekko za­cie­nić


SJP.pl


przycier

nie­wiel­ka ilość za­cie­ru do ho­dow­li droż­dży wy­ko­rzy­sty­wa­nych przy pro­duk­cji al­ko­ho­lu; przy­cie­rek


SJP.pl


przycierek

nie­wiel­ka ilość za­cie­ru do ho­dow­li droż­dży wy­ko­rzy­sty­wa­nych przy pro­duk­cji al­ko­ho­lu; przy­cier


SJP.pl


przycierka

ob­cier­ka, prze­cier­ka;
1. usz­ko­dze­nie po­wierzch­ni w wy­ni­ku ob­tar­cia o coś;
2. sku­tek usz­ko­dze­nia po­wierzch­ni w wy­ni­ku ob­tar­cia o coś


SJP.pl


przycieś

w bu­dow­nict­wie: pod­sta­wa wy­ko­na­na z od­po­wied­nio spo­jo­nych belek, na któ­rej opie­ra się ścia­na


SJP.pl


przycinak

na­rzę­dzie do przy­ci­na­nia


SJP.pl


przycinanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ci­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciąć, przycinać ndk.

 rzecz. przycięcie n.

Wiktionary


przycinać

cza­sow­nik

 (1.1) uci­nać część cze­goś, aby to skró­cić, ufor­mo­wać lub do­pa­so­wać do cze­goś

 (1.2) przy­ci­skać coś mocno czymś, np. przy za­my­ka­niu

 (1.3) mówić komuś coś zło­śli­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ɕĩnat͡ɕ, AS: pšyćĩnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przycięcie n., przycinanie n.

 czas. przyciąć, ciąć, obcinać

Wiktionary


przycinek

zło­śli­wa uwaga; przy­tyk, przy­mów­ka, do­ci­nek


SJP.pl

Przy­ci­nek (nazwa obocz­na: Prze­ci­nek) – część wsi Bo­kin­ka Pań­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Tucz­na.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Trój­cy Świę­tej w Hu­szczy.

W la­tach 1975–1998 Przy­ci­nek na­le­żał ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


przycinka

zło­śli­wa uwaga; przy­tyk, przy­mów­ka, do­ci­nek


SJP.pl


przyciosać

ocio­su­jąc, do­pa­so­wać do cze­goś


SJP.pl


przycisk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część urzą­dze­nia elek­trycz­ne­go, która przy­ci­śnię­ta, ste­ru­je ob­wo­dem

 (1.2) cię­ża­rek do przy­ci­ska­nia cze­goś, np. pa­pie­ru

 (1.3) in­form. pole na ekra­nie, które re­a­gu­je na wska­za­nie, kli­knię­cie, wybór itp.

 (1.4) pod­kre­śle­nie wy­po­wie­dzi in­to­na­cją głosu lub ge­stem

 (1.5) jęz. zob. ak­cent dy­na­micz­ny.

 (1.6) daw. czyn­ność przy­ci­ska­nia cze­goś

Wiktionary

Przy­cisk ( but­ton) – wi­dżet re­a­li­zu­ją­cy ope­ra­cję po­przez na­ci­śnię­cie go wskaź­ni­kiem myszy.

Stan­dar­do­wo przy­cisk re­a­gu­je je­dy­nie na po­je­dyn­cze na­ci­śnię­cie le­we­go przy­ci­sku myszy. Ob­słu­ga ze stro­ny użyt­kow­ni­ka po­le­ga na na­je­cha­niu nań kur­so­rem myszy oraz wci­śnię­ciu le­we­go przy­ci­sku myszy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨt͡ɕisk, AS: pšyćisk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyciskanie n., przyciśnięcie n.

 czas. przyciskać, przycisnąć, cisnąć, ciskać

 przym. przyciskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) guzik, slang. pipsztyk

 (1.4) nacisk

 (1.5) akcent dynamiczny, akcent przyciskowy, akcent ekspiracyjny, akcent ekspiratoryjny, akcent ekspiratoryczny

 (1.6) przyciskanie, przyciśnięcie

Wiktionary


przyciskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ci­skać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨt͡ɕiˈskãɲɛ, AS: pšyćiskãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciskać ndk., przycisnąć dk.

 rzecz. przycisk m., przyciśnięcie n. dk.

Wiktionary


przyciskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­cis­nąć.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­ci­skać się

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­cis­nąć się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­git przy­kuc­nę­ła przy­ci­ska­jąc wokół kolan wzdę­tą su­kien­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ɕiskat͡ɕ, AS: pšyćiskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przycisk mrz., przyciśnięcie n., przyciskanie n.

 czas. przycisnąć dk.

Wiktionary


przycisnąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) wy­wrzeć fi­zycz­ny na­cisk na coś, na­du­sić, przy­du­sić

 (1.2) przy­przeć coś lub kogoś do cze­goś, przy­du­sić, przy­gnieść

 (1.3) przen. wy­wrzeć na kogoś pre­sję

 (1.4) przen. wy­wrzeć na kogoś mocny, nie­ko­rzyst­ny wpływ

cza­sow­nik zwrot­ny przy­cis­nąć się

 (2.1) przy­wrzeć, przy­tu­lić się do cze­goś lub kogoś

 (2.2) przy­wrzeć, przy­tu­lić się do sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moc­niej przy­ci­śnij guzik, bo ina­czej ma­szy­na nie za­re­a­gu­je.

 (1.2) Przy­ci­śnij gazę do rany.

 (1.3) Muszę go przy­cis­nąć, by wziął się do ro­bo­ty.

 (1.4) Ogrom­ny dług przy­cis­nął Gre­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšyćisnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciskać ndk.

 rzecz. przycisk m., przyciśnięcie n. dk., przyciskanie n. ndk.

Wiktionary


przyciszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ci­szać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨt͡ɕiˈʃãɲɛ, AS: pšyćišãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciszyć, wyciszyć, przyciszać ndk.

 rzecz. nieprzyciszanie n., przyciszenie n.

 przysł. zacisznie

 przym. zaciszny

Wiktionary


przyciszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ci­szać)

 (1.1) zob. przy­ci­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zacisze n., cisza ż., cichość ż., wyciszanie n., wyciszenie n., przyciszenie n., przyciszanie n.

 czas. cichnąć, wyciszać ndk., wyciszyć dk., przyciszać ndk.

 przym. cichy, zaciszny

 przysł. cicho, zacisznie

 wykrz. cicho, cisza

Wiktionary


przyciurkować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­ta­ki­wać

Wiktionary


przyciągająco

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób przy­cią­ga­ją­cy, bu­dząc za­in­te­re­so­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyciąganie n., przyciągnięcie n.

 czas. przyciągać ndk., przyciągnąć dk.

 przym. przyciągający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nęcąco

Wiktionary


przyciąganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­cią­gać.

 (1.2) przy­bli­ża­nie cze­goś w kie­run­ku do sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) To wza­jem­ne przy­cią­ga­nie się ciał daje się wi­dzieć na cia­łach sta­łych, je­że­li sty­ka­ją się z sobą po­wierzch­nia­mi (…)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciągać, przyciągnąć

 przysł. przyciągająco

Wiktionary


przyciągarka

Przy­cią­gar­ka – urzą­dze­nie dźwi­gni­co­we za­li­cza­ne do grupy cię­gni­ków. Sto­so­wa­ne do prze­ta­cza­nia wa­go­nów oraz do prze­cią­ga­nia stat­ków, barek na rze­kach, ślu­zach czy w por­tach.

Ze wzglę­du na spo­sób re­a­li­za­cji ruchu cię­gna wy­róż­nia się:

Wikipedia


przyciągać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­cią­gnąć)

 (1.1) cią­gnąc, przy­bli­żać coś w kie­run­ku do sie­bie

 (1.2) spra­wiać, że ktoś lub coś staje się in­try­gu­ją­cym; war­tym bliż­sze­go kon­tak­tu, poz­na­nia itd.

 (1.3) fiz. spra­wiać, że pow­sta­je siła dą­żą­ca do zbli­że­nia dwóch ciał

cza­sow­nik zwrot­ny (dk. przy­cią­gnąć się)

 (2.1) fiz. dzia­łać na sie­bie siłą skie­ro­wa­ną w kie­run­ku dru­gie­go ciała

 (2.2) przy­bli­żać się do cze­goś za po­mo­cą cią­gnię­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nowa ko­le­żan­ka przy­cią­ga­ła do sie­bie sa­mych wa­ria­tów.

 (2.1) Ła­dun­ki róż­no­i­mien­ne przy­cią­ga­ją się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ, AS: pšyćõŋgać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyciąganie n., przyciąganie się n., przyciągarka ż., ciągnik m.

 czas. przyciągnąć dk., przyciągnąć się dk., ciągnąć ndk.

 przysł. przyciągająco

Wiktionary


przyciągnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­cią­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za na­stęp­ne­go poetę, któ­re­go uwagę przy­cią­gnę­ła wło­ska twór­czość Pe­trar­ki, uważa się Da­nie­la Na­bo­row­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyciąganie n., przyciągnięcie n.

 czas. przyciągać ndk.

 przysł. przyciągająco

Wiktionary


przyciąć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­ci­nać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po chwi­li stał już przy ta­ra­sie, z któ­re­go kilka scho­dów pro­wa­dzi­ło na traw­nik ozdo­bio­ny pa­ro­ma równo przy­cię­ty­mi igla­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przycinanie n., przycięcie n., cięcie n.

 czas. obcinać, przycinać ndk., ciąć ndk.

Wiktionary


przyciężkawość

→ przy­cięż­ka­wy


SJP.pl

Patrz:

przyciężkawy

przyciśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­cis­nąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨt͡ɕiɕˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšyćiśńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyciskać ndk., przycisnąć dk.

 rzecz. przycisk m., przyciskanie n. dk.

Wiktionary


przycmentarny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy cmen­ta­rzu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨt͡smɛ̃nˈtarnɨ, AS: pšycmẽntarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cmentarz mrz., cmentarnictwo n.

 przym. cmentarny

Wiktionary


przycumować

przy­mo­co­wać sta­tek cu­ma­mi do brze­gu lub do in­ne­go stat­ku


SJP.pl


przycupiać

po­tocz­nie: przy­ła­py­wać na czymś


SJP.pl


przycupnięty

taki, który przy­cup­nął


SJP.pl


przycwaniakować

po­tocz­nie: spró­bo­wać być spryt­nym, prze­bie­głym


SJP.pl


przyczajka

po­tocz­nie: ukry­cie się, przy­cza­je­nie


SJP.pl


przyczajony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który się przy­cza­ił i czyha w ukry­ciu

 (1.2) przen. taki, który skry­wa myśli i za­mia­ry i czeka na wła­ści­wy mo­ment, by je ujaw­nić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czyhający

 (1.2) zamaskowany

Wiktionary


przyczasownikowy

w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­stę­pu­ją­cy przy cza­sow­ni­ku; ad­wer­bal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. łą­czą­cy się z cza­sow­ni­kiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adwerbalny

Wiktionary


przyczep

1. przy­cze­pie­nie (się)
2. ko­niec mię­śnia przyt­wier­dzo­ne­go bez­poś­red­nio lub za poś­red­nict­wem ścię­gna do kości, po­wię­zi albo wew­nętrz­nej po­wierzch­ni skóry


SJP.pl


przyczepa

po­jazd dro­go­wy bez sil­ni­ka, przy­sto­so­wa­ny do cią­gnię­cia go przez po­jazd sil­ni­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. plat­for­ma na ko­łach przy­sto­so­wa­na do cią­gnię­cia jej przez inny po­jazd

Wiktionary

Przy­cze­pa – po­jazd bez włas­ne­go na­pę­du przy­sto­so­wa­ny do bycia cią­gnię­tym przez inny po­jazd. Uży­wa­ny głów­nie do tran­spor­tu rze­czy, rza­dziej ludzi.

Przy­cze­py by­wa­ją też cza­sa­mi za­bu­do­wa­ne spe­cja­li­stycz­nym wy­po­sa­że­niem, two­rząc po­ja­zdy re­kre­a­cyj­ne, przy­cze­py tu­ry­stycz­ne, a nawet przy­cze­py miesz­kal­ne z ogra­ni­czo­ny­mi moż­li­wo­ścia­mi miesz­kal­ny­mi, w któ­rych lu­dzie mogą obo­zo­wać lub prze­by­wać.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­trzy­my­wa­ne na nich za­nie­czy­szcze­nia zsy­pu­ją się au­to­ma­tycz­nie na pod­sta­wio­ną przy­cze­pę trak­to­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyczep mrz., przyczepianie n., przyczepienie n.

:: zdrobn. przyczepka ż.

 czas. przyczepiać ndk., przyczepić dk.

Wiktionary


przyczepianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cze­piać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨt͡ʃɛˈpʲjä̃ɲɛ, AS: pšyčepʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyczepić, przyczepiać, przeczepić dk., przeczepiać ndk.

 rzecz. przyczepienie n., przyczepka ż., przyczepa ż.

 przym. przyczepny

Wiktionary


przyczepiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­cze­pić)

 (1.1) umo­co­wy­wać coś na czym lub do czego jakąś tech­ni­ką

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­cze­piać się (dk. przy­cze­pić się)

 (2.1) cze­pia­jąc się czego lub kogo, za­trzy­my­wać się na tym

 (2.2) pot. mieć do kogoś nie­u­za­sad­nio­ne za­rzu­ty czy żale

 (2.3) pot. na­rzu­cać swoje to­wa­rzy­stwo

 (2.4) pot. med. zaj­mo­wać or­ga­nizm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepka ż., przyczep mrz., przyczepa ż., przyczepianie n., przyczepienie n., przyczepka ż., przyczepność ż.

 czas. przyczepić dk.

 przym. przyczepny, czepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyklejać, przylepiać, przymocowywać, przytwierdzać

 (2.1) przyklejać się, przylepiać się, zahaczać się

 (2.2) czepiać się, doczepiać się, dopieprzać się, dopierdalać się, mieć pretensje, przykrochmalać się, przypieprzać się, przypierdalać się, przypierdzielać się, przypierniczać się

 (2.3) narzucać się, przypinać się, przyplątywać się, przysysać się

 (2.4) atakować, chwytać, dopadać, opanowywać, przenikać, przyplątywać się

Wiktionary


przyczepienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cze­pić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨt͡ʃɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšyčepʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyczepić, przyczepiać, przeczepić dk., przeczepiać ndk.

 rzecz. przyczepianie n., przyczepka ż., przyczepa ż.

 przym. przyczepny

Wiktionary


przyczepić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­cze­piać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­cze­piać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­cze­pić się (ndk. przy­cze­piać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­cze­piać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Czyli zro­bio­ne wszyst­ko tak, jak się na­le­ży! Nikt się nie przy­cze­pi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ʃɛpʲit͡ɕ, AS: pšyčepʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepka ż., przyczepka ż., przyczepa ż., przyczepianie n., przyczepienie n.

 czas. przyczepiać

 przym. przyczepny, czepny

Wiktionary


przyczepka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: przy­cze­pa

 (1.2) mała przy­cze­pa, np. przy ro­we­rze lub mo­to­cy­klu

 (1.3) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Acro­lo­xus|Beck|ref=tak., ro­dzaj słod­ko­wod­nych śli­ma­ków z ro­dzi­ny przy­czep­ko­wa­tych, o cza­pecz­ko­wa­tej musz­li

 (1.4) mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Rhi­zi­na|Fr.., ro­dzaj grzy­bów na­le­żą­cy do rzędu ku­strzeb­kow­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na uli­cach Tokio do­stęp­ne są u ulicz­nych sprze­daw­ców, któ­rzy prażą ba­ta­ty oraz kasz­ta­ny na swo­ich wóz­kach lub mini-przy­czep­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepka ż., przyczepa ż., przyczepianie n., przyczepienie n.

 czas. przyczepiać ndk., przyczepić dk.

Wiktionary


przyczepkowy

→ przy­czep­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. aglu­ty­na­cyj­ny

 (1.2) do­ty­czą­cy przy­czep­ki (małej przy­cze­py), osa­dzo­ny na przy­czep­ce

Wiktionary

Patrz:

przyczepka

przyczepnica

przy­czep­ni­ca żwi­row­ni­ca - ma­szy­na uży­wa­na przy ro­bo­tach dro­go­wych do wy­sy­py­wa­nia szosy żwi­rem i do ubi­ja­nia żwiru na szo­sie


SJP.pl


przyczepniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­czep­ny; bar­dziej przy­czep­ny


SJP.pl


przyczepność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność jed­nej po­wierzch­ni do przy­le­ga­nia do dru­giej i prze­ciw­sta­wia­nia się ich wza­jem­ne­mu prze­su­wa­niu lub odry­wa­niu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyczepiać

 przym. przyczepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adhezyjność

Wiktionary


przyczepny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy zdol­ność łą­cze­nia się po­wierzch­nią z inną po­wierzch­nią

 (1.2) mo­gą­cy być przy­cze­pio­nym

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) taki, do któ­re­go łatwo coś się przy­cze­pia

 (2.2) łatwo przy­cze­pia­ją­cy się

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. doczepka ż., przyczepianie n., przyczepienie n., przyczepność ż.

 czas. przyczepiać ndk., przyczepić dk.

 przym. czepny

Wiktionary


przyczepowiec

po­tocz­nie: wła­ści­ciel przy­cze­py cam­pin­go­wej


SJP.pl


przyczepowy

→ przy­cze­pa, → przy­czep


SJP.pl

Patrz:

przyczepa, → przyczep

przyczyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) powód, dla któ­re­go coś się stało; czyn­nik, który wy­wo­łał ja­kieś zja­wi­sko

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­czy­na – ka­te­go­ria fi­lo­zo­ficz­na oz­na­cza­ją­ca spraw­czy i pier­wszy w cza­sie człon związ­ku przy­czy­no­wo-skut­ko­we­go
    • przy­czy­no­wość
  • Przy­czy­na Dolna
  • Przy­czy­na Górna

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z nie­wia­do­mej przy­czy­ny po­sta­no­wił wy­je­chać.

 (1.1) Wszyst­ko ma swoją przy­czy­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ʃɨ̃na, AS: pšyčỹna

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyczynić dk., przyczyniać ndk.

 rzecz. praprzyczyna ż., przyczynienie n., przyczynianie n., przyczynowość ż., bezprzyczynowość ż.

 przym. przyczynowy

 przysł. przyczynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powód, czynnik

Wiktionary


przyczynek

1. praca na­u­ko­wa nie­wiel­kich roz­mia­rów, ma­ją­ca pomóc wy­ja­śnie­niu ja­kiejś ogól­niej­szej kwe­stii;
2. wy­po­wiedź, wy­da­rze­nie bę­dą­ce za­ląż­kiem tego, co ma na­stą­pić


SJP.pl


przyczyniać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. przy­czy­nić)

 (1.1) po­wo­do­wać coś, zwła­szcza nie­ko­rzyst­ne­go, komuś lub cze­muś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­czy­niać się (dk. przy­czy­nić się)

 (2.1) być czę­ścio­wo przy­czy­ną cze­goś, wpły­wać na pow­sta­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez okna za­glą­da­ła za­śnie­żo­na noc. Komin w rogu, wy­so­ki pod pułap, przy­czy­niał nieco cie­pła i świa­tła.

 (2.1) Gdy ksiądz za­pra­sza jas­no­wi­dza zwie­rzę­ce­go do ko­ścio­ła, przy­czy­nia się do osła­bia­nia Ko­ścio­ła i chrze­ści­jań­stwa od środ­ka.

 (2.1) Gro­ma­dząc, a tym samym roz­sie­wa­jąc, na­sio­na drzew, sójka już od epoki lo­dow­co­wej przy­czy­nia się do roz­prze­strze­nia­nia się dębu na pół­noc.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈt͡ʃɨ̃ɲät͡ɕ‿ɕɛ, AS: pšyčỹńäć‿śe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyczynić dk.

 rzecz. przyczyna ż.

 przym. przyczynowy

Wiktionary


przyczynić

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przy­czy­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­czy­niać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny (ndk. przy­czy­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­czy­niać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pożar Fil­har­mo­nii Kra­kow­skiej przy­czy­nił strat rów­nież Pol­skie­mu Radiu, pra­co­wa­ła bo­wiem w tym samym bu­dyn­ku ra­dio­wa or­kie­stra.

 (2.1) Na le­wi­cy przez długi czas ba­li­śmy się mówić o na­szych war­to­ściach i to przy­czy­ni­ło się m.in. do tego, że le­wi­ca dziś jest ro­zbi­ta i boi się włas­ne­go cie­nia.

 (2.1) O, pan na­czel­nik! – wy­krzy­knę­ła tro­chę zbyt gło­śno pani Mał­go­sia, po­pra­wia­jąc odru­cho­wo nieco zmierz­wio­ną blond grzyw­kę, do któ­rej roz­czo­chra­nia przy­czy­ni­ła się przed chwi­lą wpraw­na ręka Wald­ka.

 (2.1) Ste­po­wy cha­rak­ter znacz­nej czę­ści kraju przy­czy­nił się do tego, że Węgry padły głów­ną ofia­rą na­ja­zdów mon­gol­skich w XIII wieku.

 (2.1) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyczyniać ndk.

 rzecz. przyczyna ż.

 przym. przyczynowy

Wiktionary


przyczynkarski

→ przy­czyn­kar­stwo, → przy­czyn­karz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cha­rak­ter przy­czyn­ku, do­ty­czą­cy przy­czyn­kar­stwa

Wiktionary

Patrz:

przyczynkarstwo, → przyczynkarz

Przykłady

 (1.1) Mimo spo­rej licz­by pu­bli­ka­cji o cha­rak­te­rze przy­czyn­kar­skim pro­blem ten nie do­cze­kał się peł­ne­go mo­no­gra­ficz­ne­go opra­co­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) przyczynek m., przyczynkarstwo n., przyczynkarz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uboczny, marginalny, wycinkowy

Wiktionary


przyczynkarstwo

two­rze­nie przy­czyn­ków, nie­wiel­kich prac na­u­ko­wych o po­moc­ni­czym cha­rak­te­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pi­sa­nie przy­czyn­ków

 (1.2) pejor. sku­pia­nie się w ja­kiejś dzia­łal­no­ści, naj­czę­ściej na­u­ko­wej, na pro­ble­mach ubocz­nych, które znaj­du­ją się poza głów­nym nur­tem danej dzie­dzi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Współ­cze­śni pol­scy pro­za­i­cy bawią się w przy­czyn­kar­stwo. Tutaj ar­ty­ku­lik, tam fe­lie­to­nik, gdzie in­dziej krót­kie opo­wia­dan­ko – i tak roz­drab­nia się ta­lent.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyczynek m., przyczynkarz m.

 przysł. przyczynkarski

Wiktionary


przyczynkarz

pra­cow­nik na­u­ko­wy bez więk­szych am­bi­cji, two­rzą­cy prace na­u­ko­we o małym zna­cze­niu


SJP.pl


przyczynkowość

→ przy­czyn­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

przyczynkowy

przyczynkowy

→ przy­czy­nek


SJP.pl

Patrz:

przyczynek

przyczynowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­czy­no­wy

Wiktionary


przyczynowość

1. zwią­zek przy­czy­no­wy mię­dzy zja­wi­ska­mi, z któ­rych jedno jest skut­kiem in­ne­go, po­prze­dza­ją­ce­go je w cza­sie;
2. cecha tego, co do­ty­czy przy­czy­ny; ka­u­zal­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwią­zek za­cho­dzą­cy mię­dzy dwoma zda­rze­nia­mi, w któ­rej jedno (przy­czy­na) spra­wia, że wy­stę­pu­je dru­gie (sku­tek)

Wiktionary

Przy­czy­no­wość – ka­te­go­ria fi­lo­zo­ficz­na oz­na­cza­ją­ca jedną z form po­wszech­nej i ko­niecz­nej za­leż­no­ści zja­wisk, które mają miej­sce w obiek­tyw­nej rze­czy­wi­sto­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przyczyna ż.

 przym. przyczynowy

 przysł. przyczynowo

Wiktionary


przyczynowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy przy­czy­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­o­ria zja­wisk re­gu­lu­ją­cych li­czeb­ność opi­su­je przy­czy­no­wy zwią­zek mię­dzy li­czeb­no­ścią a pod­sta­wo­wy­mi pro­ce­sa­mi po­pu­la­cji, to jest roz­rod­czo­ścią i śmier­tel­no­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyczynowość ż., przyczyna ż.

 czas. przyczyniać ndk., przyczynić dk.

 przysł. przyczynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kauzalny

Wiktionary


przyczółek

1. trój­kąt­ne zwień­cze­nie fa­sa­dy lub ry­za­li­tu bu­dow­li an­tycz­nej lub kla­sy­cy­stycz­nej; na­czó­łek, fron­ton
2. bu­dow­la pod­pie­ra­ją­ca ko­niec krań­co­we­go przę­sła mostu
3. teren za przesz­ko­dą wodną zdo­by­ty przez na­cie­ra­ją­ce woj­ska po jej sfor­so­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. teren bro­nio­ny za przesz­ko­dą wodną;

 (1.2) bud. skraj­na pod­po­ra mostu lub wia­duk­tu

 (1.3) ar­chit. ele­ment ele­wa­cji, fron­ton

 (1.4) daw. strój we­sel­ny głowy panny mło­dej

Wiktionary

Przy­czó­łek to:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­kaz o wspar­ciu za­padł 20 wrze­śnia o 13.30 i wobec bez­na­dziej­nej sy­tu­a­cji na przy­czół­ku do de­san­tu nie dosz­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyczółkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) fronton

Wiktionary


przyczółkowy

→ przy­czó­łek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­czół­kiem, do­ty­czą­cy przy­czół­ka

Wiktionary

Patrz:

przyczółek

Powiązane:

 rzecz. przyczółek mrz.

Wiktionary


przyczłapek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. żart. part­ner suk­ce­so­ra firmy ro­dzin­nej, pra­cu­ją­cy w tym samym przed­się­bior­stwie.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Otóż przycz­łap­ki bar­dzo po­trze­bu­ją w swo­ich fir­mach ro­dzin­nych do­ce­nie­nia, sta­bil­no­ści i moż­li­wie part­ner­skie­go trak­to­wa­nia.

Wiktionary


przyd.

skrót od: przy­do­mek


SJP.pl


przydacznia

ol­brzy­mi małż mor­ski z rzędu blasz­kos­krzel­nych


SJP.pl


przydanka

błona zew­nętrz­na tęt­ni­cy lub żyły


SJP.pl

Przy­dan­ka, błona zew­nętrz­na ( ad­ven­ti­tia, tu­ni­ca ex­ter­na, tu­ni­ca ad­ven­ti­tia, tela ad­ven­ti­tia) – zew­nętrz­na war­stwa ścia­ny na­czyń krwio­no­śnych, prze­wo­du po­kar­mo­we­go (w od­cin­kach nie­o­kry­tych otrzew­ną), mo­czo­wo­du, na­sie­nio­wo­du, ja­jo­wo­du, os­krze­li i os­krze­li­ków. W ukła­dzie po­kar­mo­wym krę­gow­ców zbu­do­wa­na jest z tkan­ki łącz­nej wiot­kiej.

Wikipedia


przydarzyć

zda­rzyć nie­o­cze­ki­wa­nie


SJP.pl


przydarłów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­dar­łów – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Ko­zie­li­ce
  • Przy­dar­łów – osada leśna w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Ko­zie­li­ce

Wikipedia


przydaszek

wąski da­szek bie­gną­cy na wy­so­ko­ści okapu dachu głów­ne­go w strze­sze pol­skiej


SJP.pl


przydatek

1. uzu­peł­nie­nie, do­peł­nie­nie do więk­szej ca­ło­ści; do­da­tek;
2. do­da­nie, do­ło­że­nie cze­goś;
3. zwy­kle w licz­bie mno­giej: jaj­ni­ki i ja­jo­wo­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­ro­stek (ele­ment do­dat­ko­wy) po­ło­żo­ny na na­rzą­dzie

Wiktionary


przydatki

1. uzu­peł­nie­nie, do­peł­nie­nie do więk­szej ca­ło­ści; do­da­tek;
2. do­da­nie, do­ło­że­nie cze­goś;
3. zwy­kle w licz­bie mno­giej: jaj­ni­ki i ja­jo­wo­dy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­da­tek (, l.mn. przy­dat­ki) – ja­ki­kol­wiek wy­ro­stek po­ło­żo­ny na głów­nym na­rzą­dzie; przy­dat­ki na­zy­wa­ne są też przy­sad­ka­mi, np.:
    • przy­sad­ki od­wło­ko­we
    • przy­dat­ki ma­ci­cy
  • Przy­dat­ki – część mia­sta Gąbin
  • Przy­dat­ki – część mia­sta Kock
  • Przy­dat­ki – część mia­sta Mirsk
  • Przy­dat­ki – osada wsi Mo­cza­dła w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Brod­ni­ca
  • Przy­dat­ki – część wsi Grę­bo­cin w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Lu­bicz
  • Przy­dat­ki – część wsi Sucha w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Lu­bie­wo
  • Przy­dat­ki – część wsi Kodeń w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Kodeń
  • Przy­dat­ki – część wsi Za­ka­lin­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Kon­stan­ty­nów
  • Przy­dat­ki – część wsi Borów w woj. lu­bel­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Cho­del

Wikipedia


przydatkowo

→ przy­dat­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

przydatkowy

przydatkowy

daw­niej: do­dat­ko­wy, uzu­peł­nia­ją­cy


SJP.pl


przydatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­dat­nie


SJP.pl


przydatniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­dat­ny


SJP.pl


przydatność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­sia­da­nie za­sto­so­wa­nia; cecha cze­goś, co jest przy­dat­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­dat­ność jest jedną z pod­sta­wo­wych cech sprzę­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈdatnɔɕt͡ɕ, AS: pšydatność

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przydawać się ndk., przydać się dk.

 przym. przydatny

 rzecz. przydaś mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) użyteczność

Wiktionary


przydatny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy za­sto­so­wa­nie

 (1.2) po­moc­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wy­rzu­caj pędz­la, bę­dzie przy­dat­ny do ma­lo­wa­nia ścian.

 (1.2) Ten słow­ni­czek bę­dzie bar­dzo przy­dat­ny w cza­sie po­dró­ży po Eu­ro­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈdatnɨ, AS: pšydatny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydaś mrz., przydatność ż.

 czas. przydawać się ndk., przydać się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdatny

 (1.2) użyteczny, pożyteczny, pomocny

Wiktionary


przydawka

ję­zy­koz­naw­stwo: część zda­nia (wyraz lub ich grupa) okre­śla­ją­ca rze­czow­nik lub za­i­mek rze­czow­ny; atry­but


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gram. część zda­nia, bę­dą­ca okre­śle­niem rze­czow­ni­ka;

Wiktionary

Przy­daw­ka (zwana rów­nież "atry­bu­tem") – część zda­nia okre­śla­ją­ca rze­czow­nik lub za­i­mek rze­czow­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zda­niu „No­si­ła żółtą wstąż­kę”, słowo „żółtą” jest przy­daw­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈdafka, AS: pšydafka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przydawkowy

Wiktionary


przydawkowy

przy­miot­nik

 (1.1) gram. zwią­za­ny z przy­daw­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydawka ż.

Wiktionary


przydać

1. przy­czy­nić lub przy­spo­rzyć komuś cze­goś;
2. przy­dać się - oka­zać się przy­dat­nym do cze­goś


SJP.pl


przydaś

żar­to­bli­wie: coś, co prze­cho­wu­je się na wszel­ki wy­pa­dek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. młodz. coś o czym my­śli­my, że może się przy­dać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydatność ż., nieprzydatność ż., przydawanie n., przydanie n.

 czas. przydawać się ndk., przydać się dk.

 przym. przydatny, nieprzydatny

 przysł. przydatnie, nieprzydatnie

Wiktionary


przydech

ro­dzaj dia­lek­ty­za­cji (np. "hale" za­miast "ale")


SJP.pl

Przy­dech ("aspi­ra­cja") – zja­wi­sko fo­ne­tycz­ne po­le­ga­ją­ce na ener­gicz­nym roz­war­ciu wcze­śniej zwar­tych na­rzą­dów mowy, co daje słaby dźwięk "h" to­wa­rzy­szą­cy ar­ty­ku­la­cji danej spół­gło­ski zwar­tej.

Może być cechą fo­no­lo­gicz­ną re­le­want­ną, np. w zulu i chiń­skim, w ję­zy­kach in­dyj­skich (za­rów­no in­do­a­ryj­skich, jak i dra­wi­dyj­skich) i taj­skich.

Wikipedia


przydechowy

przy­miot­nik od: przy­dech


SJP.pl


przydenny

ży­ją­cy na dnie zbior­ni­ków wod­nych, znaj­du­ją­cy się w po­bli­żu dna zbior­ni­ków wod­nych (np. plank­ton przy­den­ny, przy­den­ny muł)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się bli­sko dna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ulu­bio­ny­mi miej­sca­mi prze­by­wa­nia wę­go­rzy są wszel­kie­go ro­dza­ju przy­den­ne za­wa­dy i za­to­pio­ne drze­wa.

Wiktionary


przydeptanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­dep­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przydeptać dk.

Wiktionary


przydeptywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­dep­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. deptać, przydeptywać ndk.

 rzecz. deptacz mos.

Wiktionary


przydomek

1. do­dat­ko­wa nazwa ja­kiejś osoby, zwy­kle zwią­za­na z jej ce­cha­mi; przez­wi­sko, pse­u­do, ksywa;
2. daw­niej: wy­róż­nia­ją­ca nazwa jed­nej z ga­łę­zi rodu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­dat­ko­wa nazwa na­da­na komuś, ba­zu­ją­ca na cesze cha­rak­te­ry­stycz­nej tej osoby

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­do­mek – trze­ci, po imie­niu i naz­wi­sku określ­nik danej osoby, uży­wa­ny w jej śro­do­wi­sku – w kon­kret­nej bran­ży lub w gru­pie ró­wie­śni­czej. W za­pi­sie przy­dom­ków, w prze­ci­wień­stwie do za­pi­su pse­u­do­ni­mów...
  • przy­do­mek w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
  • przy­do­mek szla­chec­ki – wy­róż­nia­ją­ca nazwa jed­nej z ga­łę­zi, linii rodu
  • przy­do­mek ky­no­lo­gicz­ny – ofi­cjal­ne okre­śle­nie ho­dow­li psów ra­so­wych. Przy­do­mek ky­no­lo­gicz­ny, wraz z nazwą psa okre­śla jed­noz­nacz­nie kon­kret­ne zwie­rzę z danej ho­dow­li, np. prima JUNIO (prima jest przyd...
  • przy­do­mek (po­pu­lar­nie) – przez­wi­sko danej osoby, nick, ksywa

Wikipedia


przydomowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się przy domu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przez wiele lat ho­do­wa­łem mar­chew­kę w przy­do­mo­wym ogród­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨdɔ̃ˈmɔvɨ, AS: pšydõmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dom mrz., domówka ż.

Wiktionary


przydrałować

po­tocz­nie: przy­być do­kądś, bie­gnąc lub idąc bar­dzo szyb­ko


SJP.pl


przydreptać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­drep­ty­wać)

 (1.1) pot. przyjść lub zbli­żyć się drep­cząc, wy­ko­nu­jąc małe kroki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­led­wie oba konie zdą­ży­ły się po­ło­żyć, do sto­do­ły przy­drep­ta­ło stad­ko ka­cząt, które stra­ci­ły matkę; (…).

Wiktionary


przydroże

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­dro­że – pas ziemi po bo­kach drogi po­ro­sły trawą
  • Przy­dro­że – część mia­sta Zie­lo­na Góra
  • Przy­dro­że – osada w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Mię­ki­nia
  • Przy­dro­że – część wsi Prze­chód w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka
  • Przy­dro­że – przy­sió­łek wsi Krze­pie­lów w woj. lu­bu­skim, w pow. wschow­skim, w gmi­nie Sława
  • Przy­dro­że – chu­tor w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Prze­bro­dzie.
  • Przy­dro­że – dawny fol­wark w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Soły.
  • Przy­dro­że Małe
  • Przy­dro­że Wiel­kie

Wikipedia


przydrożny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się przy dro­dze, w po­bli­żu drogi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­o­dłącz­nym ele­men­tem nad­bu­żań­skie­go kra­jo­bra­zu są licz­ne przy­droż­ne krzy­że, sta­wia­ne naj­czę­ściej przy wjeź­dzie do wsi czy przy „świę­tych źró­deł­kach”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈdrɔʒnɨ, AS: pšydrožny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. drogowiec mos., przydroże n., przydrożek m., przydrożnik m., droga ż.

Wiktionary


przydrutowywać

przyt­wier­dzać, przy­mo­co­wy­wać dru­tem


SJP.pl


przydróżka

gwa­ro­wo: przy­dro­że


SJP.pl


przyducha

zbyt mała ilość tlenu w zbior­ni­ku wod­nym wy­wo­ła­na pro­ce­sa­mi roz­kła­du sub­stan­cji or­ga­nicz­nych i in­ten­syw­ny­mi pro­ce­sa­mi od­dy­cha­nia or­ga­niz­mów wod­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wędk. ryb. ob­ni­że­nie za­war­to­ści tlenu w wo­dzie skut­ku­ją­ce m.in. śnię­ciem ryb;

Wiktionary

Przy­du­cha – znacz­ne zmniej­sze­nie ilo­ści tlenu roz­pu­szczo­ne­go w wo­dzie zbior­ni­ka wod­ne­go lub jego czę­ści. W skraj­nym przy­pad­ku może pro­wa­dzić do ma­so­we­go wy­mie­ra­nia za­miesz­ku­ją­cych go or­ga­niz­mów ko­rzy­sta­ją­cych z tlenu, (m.in. tzw. śnię­cie ryb).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zimą, na sku­tek zlo­dze­nia, ilość tlenu zmniej­sza się i czę­sto wy­stę­pu­je de­fi­cyt tle­no­wy, co do­pro­wa­dza do zja­wi­ska przy­du­chy, w wy­ni­ku któ­rej na­stę­pu­je wy­gi­nię­cie ok­sy­bion­tów.

 (1.1) Przy­du­cha zi­mo­wa jest wy­ni­kiem ogra­ni­czo­nej pro­duk­cji tlenu przez ro­ślin­ność wodną i roz­kła­du resz­tek sub­stan­cji or­ga­nicz­nych.

 (1.1) Na przy­du­chy na­ra­żo­ne są naj­czę­ściej nie­wiel­kie zbior­ni­ki wodne (szcze­gól­nie be­zod­pły­wo­we) za­wie­ra­ją­ce mało roz­pu­szczo­ne­go tlenu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyduszanie n., przyduszenie n., duszność ż.

 czas. przydusić dk., przyduszać ndk.

 przym. przyduchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deficyt tlenowy

Wiktionary


przydupas

wul­gar­nie:
1. osoba za­leż­na od kogoś in­ne­go;
2. ko­cha­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. osoba za­wsze obec­na przy kimś wpły­wo­wym i po­pie­ra­ją­ca go

 (1.2) wulg. ko­cha­nek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go do szat­ni, gdzie prze­bie­rał się kie­row­nik, po­ma­sze­ro­wał jego naj­więk­szy przy­du­pas.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dupny

 rzecz. dupsko n.

Wiktionary


przydupaska

→ przy­du­pas


SJP.pl

Patrz:

przydupas

przyduży

przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę za duży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wal­dek za­wsze cho­dził w przy­du­żych swe­trach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈduʒɨ, AS: pšydužy

Wiktionary


przydworcowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) są­sia­du­ją­cy z dwor­cem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam krzy­żów­ki w przyd­wor­co­wym mar­ke­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. dworcowy

Wiktionary


przydworny

po­ło­żo­ny bli­sko dworu (po­sia­dło­ści); przyd­wor­ski


SJP.pl


przydworski

po­ło­żo­ny bli­sko dworu (po­sia­dło­ści); przyd­wor­ny


SJP.pl


przydybać

1. po­tocz­nie: schwy­tać lub zna­leźć kogoś;
2. po­tocz­nie: przy­ła­pać kogoś na czymś złym; zdy­bać


SJP.pl


przydybywać

po­tocz­nie: za­cho­dzić kogoś znie­nac­ka


SJP.pl


przydymać

wie­jąc, przy­kry­wać, przy­sy­py­wać


SJP.pl


przydymiony

po­kryć lekko sadzą, ody­mić od dołu; przy­kop­cić, pod­kop­cić, pod­dy­mić


SJP.pl


przydymić

po­kryć lekko sadzą, ody­mić od dołu; przy­kop­cić, pod­kop­cić, pod­dy­mić


SJP.pl


przydział

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­dzie­le­nie cze­goś

 (1.2) to, co przy­dzie­lo­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – I za przy­dział po­ko­ju, i za ten twój te­le­fon trze­ba bę­dzie do­brze dać w łapę – do­da­ła Me­la­nia.

 (1.2) Her­ba­tę miał tylko dla­te­go, że co kwar­tał otrzy­my­wał w swo­jej fir­mie przy­dział pra­cow­ni­czy skła­da­ją­cy się z czte­rech pa­czek ulun­ga, czte­rech ko­stek mydła i dwóch ręcz­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨd͡ʑaw, AS: pšyʒ́au̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydzielanie n., przydzielenie n., podzielnica ż.

 czas. przydzielać ndk., przydzielić dk.

 przym. przydziałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) udział, porcja, dola

Wiktionary


przydziałowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­cho­dzą­cy z przy­dzia­łu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś w pracy do­sta­li­śmy przy­dzia­ło­we ręcz­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨd͡ʑaˈwɔvɨ, AS: pšyʒ́au̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydzielanie n., przydział

 czas. przydzielać ndk., przydzielić dk.

Wiktionary


przydzielanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­da­wa­nie w po­sia­da­nie albo użyt­ko­wa­nie

 (1.2) kie­ro­wa­nie kogoś gdzieś do pracy na danym sta­no­wi­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ku­ję, panie kon­tro­le­rze, ale na­praw­dę nie było po­trze­by przy­dzie­la­nia mi wa­go­nu pre­zy­denc­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydział mrz., przydzielenie n., podzielnica ż.

 czas. przydzielać ndk., przydzielić dk.

 przym. przydziałowy

Wiktionary


przydzielać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­dzie­lić)

 (1.1) od­da­wać w po­sia­da­nie albo użyt­ko­wa­nie

 (1.2) kie­ro­wać kogoś gdzieś do pracy na dane sta­no­wi­sko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydział mrz., przydziałobiorca mos., przydzielanie n., przydzielenie n., podzielnica ż.

 przym. przydziałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyznawać

Wiktionary


przydzielenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skie­ro­wa­nie do okre­ślo­ne­go za­da­nia, pracy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­łem pana od­wo­ła­nie w spra­wie od­mo­wy ma­jo­ra Der­li­na do­ty­czą­cej proś­by o przy­dzie­le­nie służ­by war­tow­ni­czej na sta­no­wi­sku Baza Echo 3-T-8.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydzielanie n., przydział mrz., podzielnica ż.

 czas. przydzielać, przydzielić

Wiktionary


przydzielić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­dzie­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­dzie­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydział mrz., przydziałobiorca mos., przydzielanie n., przydzielenie n., podzielnica ż.

 przym. przydziałowy

Wiktionary


przydąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­dy­mać)

 (1.1) daw. przy­kryć, przy­sy­pać lub za­wiać coś ma­te­ria­łem nie­sio­nym przez wiatr (głów­nie o śnie­gu)

 (1.2) daw. prze­mie­ścić, przy­nieść lub przy­pę­dzić coś siłą pod­mu­chu

 (1.3) daw. szyb­ko przy­biec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tam żółta, przy­dę­ta od świe­że­go śnie­gu le­ża­ła glina.

 (1.1) Za­ro­śla kar­ło­wa­tej so­śni­ny i świer­czy­ny przy­dę­ło zu­peł­nie, wy­glą­da­ły one niby śnież­ne kopce, pa­gór­ki, niby fale na śnie­go­wem morzu.

 (1.2) Wiatr przy­dął do nas różne li­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dęcie n.

 czas. dąć dk., nadąć dk.

 przym. dęty

Wiktionary


przydławiać

1. przy­du­szać;
2. przy­dła­wiać się - lekko się dła­wić


SJP.pl


przydługi

nieco za długi; dłu­ga­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nieco za długi

 (1.2) trwa­ją­cy nieco za długo

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przydługo, przydługawo

 przym. przydługawy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przydługawy

 (1.2) przydługawy

Wiktionary


przydłużać

robić nieco dłuż­szym


SJP.pl


przydłużej

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­dłu­go


SJP.pl


przydłużek

do­dat­ko­wa karta do­łą­czo­na do za­pi­sa­ne­go weks­la, przez­na­czo­na na dal­sze wpisy in­do­san­tów


SJP.pl


przydłużyć

zro­bić nieco dłuż­szym


SJP.pl


przydźwiganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przydź­wi­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przydźwigać dk.

Wiktionary


przydźwigać

cza­sow­nik

 (1.1) dźwi­ga­jąc z tru­dem przy­nieść coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­zyn­ka dzie­dzi­ca przydź­wi­ga­ła ze stry­chu za­ku­rzo­ne pudło pełne świe­ci­de­łek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przydźwiganie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytachać, przytargać, przytaskać, przytaszczyć

Wiktionary


przydźwięczeć

rzad­ko: po­to­wa­rzy­szyć cze­muś, z lekka dźwię­cząc; pobrz­mieć, pow­tó­ro­wać dźwię­cze­niem


SJP.pl


przydźwięk

Przydź­więk, przydź­więk sieci albo „brum” – za­kłó­ce­nie, pow­sta­ją­ce we wstęp­nych ob­wo­dach wzmac­nia­czy elek­tro­a­ku­stycz­nych, sły­szal­ne jako bu­cze­nie, brzę­cze­nie albo war­kot o czę­stot­li­wo­ści do­mi­nu­ją­cej rów­nej czę­stot­li­wo­ści sieci ener­ge­tycz­nej, cza­sem jej dru­giej har­mo­nicz­nej.

Wikipedia


przydźwiękiwać

rzad­ko: to­wa­rzy­szyć cze­muś, z lekka dźwię­cząc; pobrz­mie­wać, wtó­ro­wać dźwię­cze­niem


SJP.pl


przyfabryczny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy fa­bry­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fa­bry­ka, która za­trud­nia­ła 500-1000 pra­cow­ni­ków, mu­sia­ła or­ga­ni­zo­wać szpi­tal przy­fa­brycz­ny; był prze­pis, że na 100 ro­bot­ni­ków miało przy­pa­dać jedno łóżko szpi­tal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨfaˈbrɨt͡ʃnɨ, AS: pšyfabryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. fabryka ż.

Wiktionary


przyfanzolić

po­tocz­nie: przy­ło­żyć, przy­wa­lić


SJP.pl


przyfarbowywać

tro­chę, lekko far­bo­wać, bar­wić


SJP.pl


przyfarcić

po­tocz­nie: po­szczę­ścić się, po­wieść się; po­far­cić się, sfar­cić się


SJP.pl


przyfastrygować

cza­sow­nik

 (1.1) patrz fa­stry­go­wać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. fastrygować

Wiktionary


przyfilowywać

po­tocz­nie: śle­dząc, przy­ła­py­wać kogoś na czymś


SJP.pl


przyfrontowy

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy fron­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie wojny pra­co­wa­ła, opa­tru­jąc ran­nych w przy­fron­to­wym la­za­re­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. front mrz.

 przym. frontowy

Wiktionary


przygajać

daw­niej: goić po­wierz­chow­nie


SJP.pl


przygalopowywać

1. o koniu: przy­bie­gać ga­lo­pem;
2. przy­jeż­dżać na koniu ga­lo­pem;
3. po­tocz­nie: szyb­ko przy­bie­gać lub przy­jeż­dżać


SJP.pl


przygana

uwaga, przy­tyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. kry­tycz­na uwaga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyganianie n.

 czas. przyganiać ndk., przyganić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napomnienie, upomnienie, nagana, przytyk

Wiktionary


przyganianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ga­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygana ż., przyganienie n.

 czas. przyganiać ndk., przyganić dk.

Wiktionary


przyganiać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­ga­nić)

 (1.1) wy­gła­szać wiele za­rzu­tów wobec kogoś

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­go­nić lub przy­gnać)

 (2.1) zmu­szać kilka osób lub zwie­rząt do uda­nia się w dane miej­sce

 (2.2) być po­wo­dem, dla któ­re­go ktoś lub coś za­czy­na znaj­do­wać się w danym miej­scu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krót­ko potem ga­ze­ty za­mie­ści­ły list kilku pro­fe­so­rów, kwe­stio­nu­ją­cych cu­dow­ne wła­ści­wo­ści pi­ra­mid i przy­ga­nia­ją­cych sze­fo­wi rządu, że fir­mu­je swoją osobą pse­u­do­te­o­rie oraz ich twór­ców.

 (2.2) Nie­ste­ty, wian­ki pu­szczo­ne na wodę fale przy­ga­nia­ły z po­wro­tem do brze­gu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyganianie n., przygana ż.

Wiktionary


przygarbiać

1. lekko gar­bić;
2. przy­gar­biać się - lekko się gar­bić


SJP.pl


przygarbiony

po­chy­lo­ny ku ziemi; ugię­ty


SJP.pl


przygarnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­gar­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygarnąć, przygarniać ndk.

 rzecz. przygarnięcie n.

Wiktionary


przygarniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­gar­nąć)

 (1.1) obej­mo­wać i przy­ci­skać rę­ka­mi

 (1.2) brać pod opie­kę, dawać schro­nie­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­gar­niać się (dk. przy­gar­nąć się)

 (2.1) przy­tu­lać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Za­i­ste bo­wiem nie anio­łów przy­gar­nia, ale przy­gar­nia po­tom­stwo Abra­ha­mo­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygarnięcie n., przygarnianie n.

 czas. przygarnąć dk.

Wiktionary


przygarnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­gar­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygarnięcie n., przygarnianie n.

 czas. przygarniać ndk.

Wiktionary


przygarść

prze­sta­rza­łe: nie­wiel­ka ilość cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. (dziś gwara.) obie dło­nie stu­lo­ne, złą­czo­ne bo­ka­mi, two­rzą­ce za­głę­bie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) kurom po­drzu­ci­ła przy­gar­ście ziar­na, świ­niom, kwi­czą­cym pod cha­łu­pą, wy­nie­sła ce­brat­kę z żar­ciem (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygarstka ż.

Wiktionary


przygasić

1. przer­wać pa­le­nie się, świe­ce­nie cze­goś; stłu­mić ogień; zga­sić nie do końca, ga­sząc, przy­du­sić pło­mień
2. spo­wo­do­wać ściem­nie­nie cze­goś; po­zba­wić bla­sku, przyć­mić


SJP.pl


przygaszać

1. prze­ry­wać pa­le­nie się, świe­ce­nie cze­goś; tłu­mić ogień; gasić nie do końca, ga­sząc, przy­du­szać pło­mień
2. po­wo­do­wać ściem­nie­nie cze­goś; po­zba­wiać bla­sku


SJP.pl


przygaszony

po­zba­wio­ny werwy, za­pa­łu, chęci do czy­nie­nia cze­go­kol­wiek, zo­bo­jęt­nia­ły; wy­ra­ża­ją­cy apa­tię (np. przy­ga­szo­ny wzrok)


SJP.pl


przygazować

po­tocz­nie: przyś­pie­szyć autem, wcis­nąć mocno pedał gazu


SJP.pl


przygazowywać

po­tocz­nie: przyś­pie­szać autem, wci­skać mocno pedał gazu


SJP.pl


przygdakać

rzad­ko: wtó­ru­jąc, zag­da­kać


SJP.pl


przygiełka

ro­śli­na z ro­dzi­ny tu­rzy­co­wa­tych


SJP.pl

Przy­gieł­ka ("Rhyn­cho­spo­ra") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych ("Cy­pe­ra­ce­ae"). Liczy bli­sko 400 ga­tun­ków. Ro­dzaj jest kos­mo­po­li­tycz­ny, przy czym naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej No­we­go Świa­ta. W Eu­ro­pie wy­stę­pu­ją tylko trzy ga­tun­ki, z któ­rych w Pol­sce obec­ne są dwa – przy­gieł­ka biała ("R. alba") i przy­gieł­ka bru­nat­na ("R. fusca").

Wikipedia


przygimnazjalny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy gim­naz­jum

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­ga­ni­za­to­ra­mi tur­nie­ju byli: wójt, dy­rek­tor gim­naz­jum oraz na­u­czy­cie­le wy­cho­wa­nia fi­zycz­ne­go i przy­gim­naz­jal­ny UKS "Haj­duk".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɟĩmnaˈzʲjalnɨ, AS: pšyǵĩmnazʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gimnazjum n.

Wiktionary


przyglądać

przy­glą­dać się - przy­pa­try­wać się, oglą­dać coś, kogoś uważ­nie, ze wszyst­kich stron


SJP.pl


przygnać

przy­go­nić;
1. go­niąc, do­pro­wa­dzić gdzieś
2. po­tocz­nie: szyb­ko przy­biec, przy­je­chać


SJP.pl


przygniatający

1. taki, który przy­gnia­ta swym ogro­mem, swoją masą;
2. taki, który two­rzy cięż­ką at­mos­fe­rę, źle wpły­wa na sa­mo­po­czu­cie;
3. prze­no­śnie: bar­dzo duży, ol­brzy­mi; miaż­dżą­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znacz­ny, zde­cy­do­wa­nie prze­wyż­sza­ją­cy (np. li­czeb­nie)

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od przy­gnia­tać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 10 grud­nia 1991 roku wła­dze Gór­skie­go Ka­ra­ba­chu prze­pro­wa­dzi­ły re­fe­ren­dum, w któ­rym przy­gnia­ta­ją­ca więk­szość miesz­kań­ców opo­wie­dzia­ła się za nie­za­leż­no­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygniatanie n., przygniecenie n., przygniatarka ż.

 czas. przygniatać ndk., przygnieść dk.

 przysł. przygniatająco

Wiktionary


przygniatanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­gnia­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygniecenie n., przygniatarka ż.

 czas. przygniatać ndk., przygnieść dk.

 przym. przygniatający

 przysł. przygniatająco

Wiktionary


przygniatać

gnio­tąc przy­ci­skać; przy­du­szać, przy­pie­rać


SJP.pl


przygnieść

gnio­tąc przy­cis­nąć; przy­du­sić, przy­przeć


SJP.pl


przygnić

czę­ścio­wo zgnić; nad­gnić, pod­gnić


SJP.pl


przygniły

taki, który przy­gnił


SJP.pl


przygnębiająco

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób wy­wo­łu­ją­cy przy­gnę­bie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten ich nowy dom wy­glą­da z zew­nątrz ra­czej przy­gnę­bia­ją­co.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygnębiać ndk., przygnębić dk.

 rzecz. przygnębienie n.

 przym. przygnębiający

Wiktionary


przygnębiający

źle wpły­wać na sa­mo­po­czu­cie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy przy­gnę­bie­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygnębianie n., przygnębienie n.

 czas. przygnębiać ndk., przygnębić dk.

 przysł. przygnębiająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężki, dołujący, przygniatający

Wiktionary


przygnębianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­gnę­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjä̃ɲɛ, AS: pšygnẽmbʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygnębiać

 przym. przygnębiający

Wiktionary


przygnębiać

źle wpły­wać na sa­mo­po­czu­cie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) dawać przy­gnę­bie­nie, wpro­wa­dzać kogoś w zły stan psy­chicz­ny; po­wo­do­wać złe sa­mo­po­czu­cie u kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­gnę­biasz mnie swoim cią­głym na­rze­ka­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨɡˈnɛ̃mbʲjät͡ɕ, AS: pšygnẽmbʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygnębianie n., przygnębienie

 przym. przygnębiony, przygnębiający

 przysł. przygnębiająco

 czas. przygnębić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytłaczać, załamywać, zasmucać

Wiktionary


przygnębienie

stan psy­chicz­ny czło­wie­ka z kło­po­ta­mi, pro­ble­ma­mi itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) psych. ob­ni­że­nie na­stro­ju

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­gnę­bić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy przy­gnę­bie­nie pro­wa­dzi do de­pre­sji, czy jest jej ob­ja­wem?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygnębiać, przygnębić

 przysł. przygnębiająco

 przym. przygnębiający

Wiktionary


przygnębiony

źle wpły­nąć na sa­mo­po­czu­cie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy w ob­ni­żo­nym na­stro­ju, z po­czu­ciem kło­po­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjɔ̃nɨ, AS: pšygnẽmbʹi ̯õny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygnębiać, przygnębić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) smutny, przybity, nieszczęśliwy, strapiony, depresyjny, zbolały, zasmucony, załamany, zawiedziony, zniechęcony, zrozpaczony

Wiktionary


przygnębić

źle wpły­nąć na sa­mo­po­czu­cie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­gnę­biać)

 (1.1) dać przy­gnę­bie­nie, wpro­wa­dzić kogoś w zły stan psy­chicz­ny; spo­wo­do­wać złe sa­mo­po­czu­cie u kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­gnę­bić się (ndk. przy­gnę­biać się)

 (2.1) wejść w zły stan psy­chicz­ny z ja­kie­goś po­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Księ­dza Ju­lia­na przy­gnę­bił widok zbom­bar­do­wa­ne­go Wie­lu­nia.

 (2.1) Jedi wy­raź­nie przy­gnę­bił się przez po­wra­ca­ją­ce wspom­nie­nia – zo­sta­li sprze­da­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygnębienie n.

 czas. przygnębiać ndk.

 przym. przygnębiony, przygnębiający

 przysł. przygnębiająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdołować

Wiktionary


przygocki

naz­wi­sko


SJP.pl


przygoda

1. cie­ka­we zda­rze­nie spo­ty­ka­ją­ce kogoś
2. po­tocz­nie: prze­lot­ny ro­mans


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­co­dzien­ne, niez­wy­kłe zda­rze­nie

 (1.2) prze­lot­ny ro­mans, prze­ży­cie ero­tycz­ne

 (1.3) daw. oko­licz­ność nie­po­myśl­na, wy­pa­dek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­go­da – ry­zy­kow­ne, ek­scy­tu­ją­ce prze­ży­cie
  • przy­go­da – po­ję­cie uży­wa­ne w grach fa­bu­lar­nych
  • Przy­go­da – film z 1960 roku
  • Przy­go­da – film z 2003 roku
  • Przy­go­da – film z 2005 roku
  • Przy­go­da – ma­ga­zyn ko­mik­so­wy wy­da­wa­ny w la­tach 1957-1958
  • Przy­go­da – po­wieść Jo­sep­ha Con­ra­da na­pi­sa­na wspól­nie z bry­tyj­skim pi­sa­rzem For­dem Ma­dok­sem For­dem
  • kom­pu­te­ro­wa gra przy­go­do­wa
  • film przy­go­do­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spływ ka­ja­ko­wy to cie­ka­wa przy­go­da.

 (1.1) Pod­czas po­by­tu w gó­rach spot­ka­ła mnie niez­wy­kła przy­go­da.

 (1.2) W cza­sie wa­ka­cji miał przy­go­dę mi­łos­ną.

 (1.3) Będę Cię wiel­bił, mój Panie, // póki mię na świe­cie sta­nie; // boś mię w przy­go­dzie ra­to­wał // i śmie­chów ludz­kich ucho­wał.

 (1.3) Daj Mu swą dłoń, // w przy­go­dzie za­wo­łaj doń. // On cię od zła za­cho­wu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɡɔda, AS: pšygoda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygodówka ż., przygodność ż.

 przym. przygodowy, przygodny

Wiktionary


przygodność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­god­ne; cecha tych, któ­rzy są przy­god­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygoda ż., przygodówka ż.

 przym. przygodny, przygodowy

 przysł. przygodnie

Wiktionary


przygodny

wy­ni­ka­ją­cy z przy­pad­ku, zda­rza­ją­cy się przy­pad­kiem; przy­pad­ko­wy, prze­lot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy wy­ni­kiem przy­pad­ku lub taki, który zda­rza się przy­pad­kiem

 (1.2) spot­ka­ny lub zja­wia­ją­cy się przy­pad­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A zatem: „Je­że­li ist­nie­je byt przy­god­ny, to ist­nie­je rów­nież byt ko­niecz­ny". Na­le­ży dodać, że przez byt przy­god­ny ro­zu­mie się za­rów­no byt, który nie musi ist­nieć, jak i każdy byt zmien­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygodność ż., przygoda ż.

 przysł. przygodnie

 przym. przygodowy

Wiktionary


przygodowiec

osoba z za­mi­ło­wa­niem do przy­gód; łowca, po­szu­ki­wacz przy­gód


SJP.pl


przygodowy

zwią­za­ny z przy­go­da­mi, opi­su­ją­cy przy­go­dy (np. film przy­go­do­wy, po­wieść przy­go­do­wa)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­go­da­mi, do­ty­czą­cy przy­gód

 (1.2) liter. film. przed­sta­wia­ją­cy przy­go­dy, pe­ry­pe­tie bo­ha­te­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zacz­nij­my od wy­da­rzeń typu przy­go­do­we­go, bo wy­da­ją się one łat­wiej in­tu­i­cyj­nie uchwyt­ne i le­piej opi­sa­ne.

 (1.2) Czy dział z li­te­ra­tu­rą przy­go­do­wą jest tam, gdzie był?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygoda ż., przygodówka ż., przygodowość ż., przygodność ż.

 przym. przygodny

 przysł. przygodowo, przygodnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) awanturniczy, łotrzykowski

Wiktionary


przygodzice

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­go­dzi­ce – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Przy­go­dzi­ce
  • Przy­go­dzi­ce – osada w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrow­skim, w gmi­nie Przy­go­dzi­ce
  • Przy­go­dzi­ce – gmina
  • Przy­go­dzi­ce – dawna gro­ma­da
  • Przy­go­dzi­ce – sta­cja ko­le­jo­wa w An­to­ni­nie, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


przygodzicki

przy­miot­nik od: Przy­go­dzi­ce


SJP.pl


przygodziński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Przy­go­dziń­ski − pol­ski to­karz i dzia­łacz opo­zy­cyj­ny
  • Józef Przy­go­dziń­ski − pol­ski far­ma­ce­u­ta i dzia­łacz spo­łecz­ny

Wikipedia


przygodzki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Nowak-Przy­godz­ki (1897–1959) – pol­ski praw­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • He­le­na Przy­godz­ka – pol­ska dok­tor ha­bi­li­to­wa­na me­ta­loz­naw­stwa
  • Jacek Przy­godz­ki – pol­ski elek­tro­tech­nik, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk tech­nicz­nych
  • Jerzy Przy­godz­ki (1920–1979) – pol­ski gra­fik, ar­chi­tekt wnętrz, pla­ka­ci­sta
  • Józef Przy­godz­ki (1891–1940) – major Woj­ska Pol­skie­go, in­ży­nier, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • Re­na­ta Przy­godz­ka (1965–) – pol­ska eko­no­mist­ka, dok­tor ha­bi­li­to­wa­na, wi­ce­pre­zy­dent­ka Bia­łe­go­sto­ku
  • Ry­szard Przy­godz­ki (1957–) – pol­ski pił­karz
  • Sta­ni­sław Przy­godz­ki (1939–) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Jan­ków Przy­godz­ki – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


przygodówka

kom­pu­te­ro­wa gra przy­go­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. gry­komp. kom­pu­te­ro­wa gra przy­go­do­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łem świet­ną przy­go­dów­kę, gra­łem w nią przez cały we­e­kend.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡɔˈdufka, AS: pšygodufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygoda ż., przygodność ż.

 przym. przygodowy

Wiktionary


przygonić

przy­gnać;
1. go­niąc, do­pro­wa­dzić gdzieś
2. po­tocz­nie: szyb­ko przy­biec, przy­je­chać


SJP.pl


przygorzeć

daw­niej: opa­lić się, ogo­rzeć


SJP.pl


przygotowalnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce, w któ­rym coś jest przy­go­to­wy­wa­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygotowanie n., przygotowywanie n.

 przym. przygotowany

 czas. przygotowywać

Wiktionary


przygotowanie

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) za­bie­gi, sta­ra­nia czy­nio­ne z myślą o czymś, co ma na­stą­pić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­go­to­wać.

 (1.2) (także. w lm.) ogół czyn­no­ści wy­ko­na­nych z myślą o czymś, co ma na­stą­pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na wy­spie widać bi­tew­ne przy­go­to­wa­nia. Nad brze­giem po­ja­wia­ją się łucz­ni­cy i pro­ca­rze. W dal­szych sze­re­gach mio­ta­cze oszcze­pów i cięż­koz­broj­ni.

 (1.2) Do­mo­wej ro­bo­ty bez­ja­jecz­ny ma­jo­nez jest za­ska­ku­ją­co łatwy w przy­go­to­wa­niu i sma­ku­je znacz­nie le­piej niż kupny.

 (1.2) Przy­go­to­wa­nie do ope­ra­cji i sprzą­ta­nie po niej to naj­droż­sze i naj­bar­dziej cza­so­chłon­ne czyn­no­ści na sali ope­ra­cyj­nej.

 (1.2) Oś­wiet­le­nie obiek­tów prze­my­sło­wych i tech­nicz­nych wy­ma­ga przy­go­to­wań i czę­sto opie­ra się na do­kład­nych obli­cze­niach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ, AS: pšygotovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gotowanie n., przygotowywanie n., przygotówka ż., przygotowalnia ż.

 czas. przygotowywać ndk., przygotować dk.

 przym. przygotowawczy, przygotowany

Wiktionary


przygotowany

1. uczy­nić coś zdol­nym do cze­goś w okre­ślo­nym cza­sie, na­da­ją­cym się do cze­goś
2. na­sta­wić kogoś na coś, uprze­dzić
3. przy­go­to­wać się:
a) uczy­nić się go­to­wym na coś, do cze­goś
b) na­sta­wić się na coś


SJP.pl

przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy

 (1.1) bę­dą­cy gotów do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na to spot­ka­nie w sto­li­cy Wiel­ko­pol­ski ksiądz przy­go­to­wa­ny był już od dawna. Wraz z pa­ra­fia­na­mi nie bez pew­nych trud­no­ści wy­na­ję­li au­to­bus i całą grupą wy­bie­ra­li się do Poz­na­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygotowalnia ż., przygotowanie n., przygotowywanie n.

 czas. przygotować dk., przygotowywać ndk.

 przym. przygotowawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gotowy, gotów

Wiktionary


przygotowawczy

zwią­za­ny z przy­go­to­wa­niem; taki, który przy­go­to­wu­je; zaj­mu­ją­cy się przy­go­to­wa­niem; przy­go­to­wu­ją­cy (np. kurs przy­go­to­waw­czy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy przy­go­to­wa­niu do cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygotowanie n., przygotowywanie n.

 czas. przygotowywać, przygotować dk.

 przym. przygotowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstępny

Wiktionary


przygotować

1. uczy­nić coś zdol­nym do cze­goś w okre­ślo­nym cza­sie, na­da­ją­cym się do cze­goś
2. na­sta­wić kogoś na coś, uprze­dzić
3. przy­go­to­wać się:
a) uczy­nić się go­to­wym na coś, do cze­goś
b) na­sta­wić się na coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­go­to­wy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­go­to­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­wo­ła­ła Julię i po­spie­szy­ła do kuch­ni, by przy­go­to­wać ro­dzi­nie po­o­bied­nią por­cję teiny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡɔˈtɔvat͡ɕ, AS: pšygotovać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. gotowy, gotów, przygotowany, przygotowawczy

 rzecz. gotowanie n., przygotowanie n., przygotowywanie n.

 czas. przygotowywać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uszykować, naszykować, przyrządzić, reg. pozn. narychtować

Wiktionary


przygotowywacz

1. osoba przy­go­to­wu­ją­ca coś;
2. sprzęt do au­to­ma­tycz­ne­go przy­go­to­wy­wa­nia kon­kret­nych pro­duk­tów


SJP.pl


przygotowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­go­to­wy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡɔtɔvɨˈvãɲɛ, AS: pšygotovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gotowanie n., przygotowanie n., przygotówka ż., przygotowalnia ż.

 czas. przygotowywać ndk., przygotować dk.

 przym. przygotowawczy, przygotowany

Wiktionary


przygotowywać

1. czy­nić coś zdol­nym do cze­goś w okre­ślo­nym cza­sie, na­da­ją­cym się do cze­goś
2. na­sta­wiać kogoś na coś, uprze­dzać
3. przy­go­to­wy­wać się:
a) na­sta­wiać się na coś
b) czy­nić się go­to­wym na coś, do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­go­to­wać)

 (1.1) przy­rzą­dzać, or­ga­ni­zo­wać coś w okre­ślo­nym celu, tak, aby było go­to­we na czas, aby się na­da­wa­ło do cze­goś

 (1.2) uprze­dzać kogoś o czymś, co ma na­stą­pić; os­wa­jać kogoś z czymś; na­sta­wiać kogoś na coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­go­to­wy­wać się (dk. przy­go­to­wać się)

 (2.1) sta­wać się go­to­wym na coś; zbie­rać się, szy­ko­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­go­to­wy­wał glebę pod siew.

 (1.2) Trze­ba przy­go­to­wy­wać ro­dzi­nę na złą wia­do­mość.

 (2.1) Dziś przy­go­to­wy­wa­li­śmy się do ju­trzej­sze­go spraw­dzia­nu z ma­te­ma­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvat͡ɕ, AS: pšygotovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gotowanie n., przygotowalnia ż., przygotówka ż., przygotowywanie n., przygotowanie n.

 czas. przygotować dk.

 przym. przygotowany, przygotowawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyrządzać, szykować

Wiktionary


przygotówka

śro­do­wi­sko­wo: gór­ni­cze ro­bo­ty przy­go­to­waw­cze przed wła­ści­wym wy­bie­ra­niem złoża


SJP.pl


przygradów

Przy­gra­dów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Wło­szczo­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 742.

Wikipedia


przygramolać

po­tocz­nie: przy­gra­mo­lać się - gra­mo­ląc się, przy­cho­dzić z tru­dem; przyw­le­kać się


SJP.pl


przygranicze

ob­szar przy gra­ni­cy cze­goś; nad­gra­ni­cze, po­gra­ni­cze


SJP.pl


przygraniczny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się przy gra­ni­cy, zwią­za­ny z te­re­nem przy gra­ni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ba­ta do­ty­czy­ła ruchu przy­gra­nicz­ne­go.

 (1.1) Wiele pół­noc­no­nie­miec­kich miast ta­kich jak przy­gra­nicz­ny Flens­burg ma wy­raź­ne duń­skie ślady kul­tu­ro­we i hi­sto­rycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. graniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadgraniczny

Wiktionary


przygrać

to­wa­rzy­szyć komuś, za­grać na in­stru­men­cie mu­zycz­nym


SJP.pl


przygrodzki

naz­wi­sko


SJP.pl


przygruchiwać

po­tocz­nie: po­zy­ski­wać sobie kogoś jako part­ne­ra


SJP.pl


przygruntowy

ma­ją­cy miej­sce przy grun­cie, ros­ną­cy przy grun­cie, tuż nad po­wierzch­nią ziemi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) me­te­o­rol. wy­stę­pu­ją­cy tuż nad po­wierzch­nią ziemi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­sie­nią czę­sto wy­stę­pu­ją nad ranem przy­grun­to­we przym­roz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɡrũnˈtɔvɨ, AS: pšygrũntovy

Wiktionary

Powiązane:

 zob. grunt.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyziemny

Wiktionary


przygrywać

to­wa­rzy­szyć z mu­zy­ką


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) muz. wy­ko­ny­wać mu­zy­kę to­wa­rzy­szą­cą cze­muś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygrywka ż.

 przym. growy

Wiktionary


przygrywka

1. część wstęp­na ut­wo­ru, po­prze­dza­ją­ca wy­ko­na­nie ca­ło­ści; także lekki utwór mu­zycz­ny wy­ko­ny­wa­ny przy róż­nych okaz­jach
2. gra to­wa­rzy­szą­ca cze­muś; przy­gry­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. utwór mu­zycz­ny sta­no­wią­cy wstęp in­stru­men­tal­ny do ja­kie­goś więk­sze­go ut­wo­ru

 (1.2) muz. lekki utwór mu­zycz­ny wy­ko­ny­wa­ny przy róż­ne­go ro­dza­ju okaz­jach

 (1.3) przen. za­po­wiedź, przeds­mak cze­goś

Wiktionary

Przy­gryw­ka – po­wieść au­tor­stwa Ewy Lach z 1975 roku, bę­dą­ca trze­cią część cyklu "Kos­mo­hi­ka­nie".

Hi­sto­ria troj­ga dzie­ci, które nie­spo­dzie­wa­nie same muszą zająć się domem po tym, jak ich mama ma wy­pa­dek i tra­fia do szpi­ta­la. Te kilka sa­mo­dziel­nych dni do po­wro­tu ojca, który chwi­lo­wo jest poza domem, oka­zu­je się być ty­tu­ło­wą przy­gryw­ką do do­ro­słe­go życia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɡrɨfka, AS: pšygryfka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gra ż., gierka ż., gracz m., graczka ż., grywalność ż., nagranie n., dogrywka ż., przygryweczka ż., zagrywka ż., wygrana ż., przegrana ż., rozgrywka ż.

 czas. grać ndk., grywać ndk., dogrywać ndk. / dograć dk., ogrywać ndk. / ograć dk., pogrywać ndk. / pograć dk., podgrywać ndk. / podegrać dk., przegrywać ndk. / przegrać dk., rozgrywać ndk. / rozegrać dk., wygrywać ndk. / wygrać dk., zagrywać ndk. / zagrać dk., nagrywać ndk. / nagrać dk., wygrywać ndk. / wygrać dk., współgrać dk., ugrywać ndk. / ugrać dk.

 przym. grywalny, ograny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstęp, zdrobn. przygryweczka

 (1.3) wstęp, przedsmak, zapowiedź

Wiktionary


przygryzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­gry­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygryzać ndk.

Wiktionary


przygryzać

1. ści­skać zę­ba­mi; nad­gry­zać lekko wargi, wąsy - jako objaw znie­cier­pli­wie­nia, gnie­wu itp.
2. po­tocz­nie: mówić komuś coś zło­śli­we­go, jakąś przy­krość; do­ga­dy­wać, do­ci­nać komuś


SJP.pl


przygryźć

1. ścis­nąć zę­ba­mi; nad­gryźć lekko wargi, wąsy - jako objaw znie­cier­pli­wie­nia, gnie­wu itp.
2. po­tocz­nie: po­wie­dzieć komuś coś zło­śli­we­go, jakąś przy­krość; do­ga­dać, do­ciąć komuś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­gry­zać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ża­czek stłu­mił chi­chot, cio­cia Wie­sia przy­gry­zła wargi, na­to­miast pan z PZU mil­czał, ob­mie­rza­jąc ścia­nę za po­mo­cą ni­klo­wa­nej, skła­da­nej mia­recz­ki.

Wiktionary


przygrzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­grzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przygrzać

Wiktionary


przygrzać

1. za­grzać na nowo, pod­grzać
2. o słoń­cu: ogrzać sil­nie; przy­piec
3. po­tocz­nie: ude­rzyć w coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­grze­wać)

 (1.1) ude­rzyć z im­pe­tem, z dużą siłą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No bo owszem, jak trze­ba, można i pię­ścią w stół przy­grzać, ale można też sym­pa­tycz­nie po­roz­ma­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨɡʒat͡ɕ, AS: pšygžać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygrzanie n.

 czas. przygrzewać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przywalić, wulg. przypieprzyć, wulg. przypierdolić

Wiktionary


przygrzewać

1. grzać na nowo, pod­grze­wać
2. o słoń­cu: grzać sil­nie; przy­pie­kać
3. po­tocz­nie: ude­rzać w coś lub kogoś


SJP.pl


przygwarzyć

gwa­ro­wo: po­ga­wę­dzić, po­roz­ma­wiać; pog­wa­rzyć


SJP.pl


przygważdżać

1. przyt­wier­dzać coś gwoź­dzia­mi
2. prze­no­śnie: unie­ru­cha­miać, przy­ku­wać


SJP.pl


przygwizdać

pow­tó­ro­wać komuś gwi­zda­niem


SJP.pl


przygwoździć

1. przyt­wier­dzić coś gwoź­dzia­mi
2. prze­no­śnie: unie­ru­cho­mić, przy­kuć


SJP.pl


przygórze

Zo­bacz też: Przy­gó­rze w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Przy­gó­rze ( "Köpprich" do 1945) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Nowa Ruda.

Wikipedia


przygłaszać

zwięk­szać na­tę­że­nie dźwię­ku


SJP.pl


przygłodzić

nieco, tro­chę wy­gło­dzić


SJP.pl


przygłosić

zwięk­szyć gło­śność; pod­gło­śnić, po­gło­śnić


SJP.pl


przygłuchawy

po­tocz­nie: tro­chę głu­chy; przy­głu­chy


SJP.pl


przygłuchy

tro­chę głu­chy; przy­głu­cha­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę, czę­ścio­wo głu­chy; słabo, źle sły­szą­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɡwuxɨ, AS: pšygu̯uχy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. głuchy

 rzecz. głuchy mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głuchawy

Wiktionary


przygłup

po­tocz­nie, po­gard­li­wie: głu­pek, idio­ta, nie­roz­gar­nię­ty, wol­no­my­ślą­cy; przy­muł


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. depr. ktoś głup­ko­wa­ty

 (1.2) pot. depr. upo­śle­dzo­ny umy­sło­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­ciel­ka fi­zy­ki wy­zy­wa­ła mnie od przy­głu­pów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygłupek m., głupawka ż.

 przym. przygłupi, głupi

 przysł. przygłupio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) baran, bęcwał, głupiec, głupek, cymbał, debil, dureń, idiota, imbecyl, jełop, kretyn, młotek, tępak, tuman, osioł, palant, przychlast, przygłupek, półgłówek

Wiktionary


przygłupek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. depr. ktoś głup­ko­wa­ty

 (1.2) pot. depr. upo­śle­dzo­ny umy­sło­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) baran, bęc­wał, głu­piec, głu­pek, cym­bał, debil, dureń, idio­ta, im­be­cyl, jełop, kre­tyn, mło­tek, tępak, tuman, osioł, pa­lant, przy­głup, pół­głó­wek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygłup m.

 przym. przygłupi

 przysł. przygłupio

Wiktionary


przygłupi

przy­głu­pia­sty; po­gard­li­wie:
1. tro­chę głupi;
2. bę­dą­cy wy­ra­zem głu­po­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę głupi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przygłup mos., przygłupek mos., głupawka ż.

 przym. przygłupiasty, głupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygłupiasty

Wiktionary


przygłupiasty

przy­głu­pi; po­gard­li­wie:
1. tro­chę głupi;
2. bę­dą­cy wy­ra­zem głu­po­ty


SJP.pl


przygłuszać

1. tłu­mić dźwię­ki, czy­nić od­gło­sy mniej sły­szal­ny­mi
2. o roz­ro­śnię­tych ro­śli­nach: za­cie­niać ro­śli­ny nisko ros­ną­ce, tak aby pow­strzy­mać ich roz­wój


SJP.pl


przygłuszyć

1. stłu­mić dźwię­ki, uczy­nić od­gło­sy mniej sły­szal­ny­mi
2. o roz­ro­śnię­tych ro­śli­nach: za­cie­nić ro­śli­ny nisko ros­ną­ce, aby pow­strzy­mać ich roz­wój


SJP.pl


przyhamować

zmniej­szyć szyb­kość jazdy; zwol­nić; za­ha­mo­wać


SJP.pl


przyhasłowy

znaj­du­ją­cy się przy haśle słow­ni­ko­wym


SJP.pl


przyholować

cza­sow­nik

 (1.1) cią­gnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa włas­ne­go na­pę­du do miej­sca przez­na­cze­nia

Wiktionary


przyim.

skrót od: przy­i­mek, przy­im­ko­wy


SJP.pl


przyimek

nie­sa­mo­dziel­na, nie­od­mien­na część mowy, łą­czą­ca nie­jed­no­rod­ne czę­ści zda­nia lub wy­ra­że­nia, okre­śla­ją­ca związ­ki po­drzęd­ne za­cho­dzą­ce mię­dzy wy­ra­za­mi sa­mo­dziel­ny­mi, wska­zu­ją­ca zwy­kle na re­ak­cje prze­strzen­ne, wy­stę­pu­ją­ca tylko w po­łą­cze­niu z rze­czow­ni­kiem lub lek­se­mem o po­dob­nej funk­cji (za­im­kiem, przy­miot­ni­kiem, li­czeb­ni­kiem głów­nym i zbio­ro­wym), np. nad, za, w, do (przy­im­ki pro­ste), na­prze­ciw, ponad, po­przez, zza (przy­im­ki zło­żo­ne)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. wyraz nie­od­mien­ny i nie­sa­mo­dziel­ny po­prze­dza­ją­cy za­wsze wy­ra­zy od­mie­nia­ją­ce się przez przy­pad­ki (= imio­na) i sy­gna­li­zu­ją­cy związ­ki skład­nio­we mię­dzy wy­ra­zem po­prze­dza­ją­cym a na­stę­pu­ją­cym;

Wiktionary

Przy­i­mek ( pra­e­po­si­tio) – nie­od­mien­na i nie­sa­mo­dziel­na część mowy, która łączy się z in­ny­mi wy­ra­za­mi i na­da­je im inne zna­cze­nie.

Na przy­kład rze­czow­nik "stół" two­rzy z przy­im­ka­mi wiele ze­sta­wień: "na stole", "o stole", "za sto­łem", "obok stołu", "po stole", "pod sto­łem", "zza stołu", "koło stołu", "przy stole", "ponad sto­łem", "od stołu", "ku sto­ło­wi" itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku pol­skim przy­i­mek „przed” łączy się z na­rzęd­ni­kiem a „na” z miej­scow­ni­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjĩmɛk, AS: pšyi ̯ĩmek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyimkowy

Wiktionary


przyimkowy

przy­miot­nik

 (1.1) gram. zwią­za­ny z przy­im­kiem; wy­stę­pu­ją­cy w funk­cji przy­im­ka albo w po­łą­cze­niu nim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyimek mrz.

Wiktionary


przyiwanić

po­tocz­nie: przy­ło­żyć, ude­rzyć


SJP.pl


przyjaciel

1. czło­wiek po­zo­sta­ją­cy z kimś w bli­skich, za­ży­łych sto­sun­kach; po­wier­nik, druh;
2. czło­wiek oka­zu­ją­cy sym­pa­tię, po­par­cie; zwo­len­nik, pro­tek­tor, mi­ło­śnik;
3. eu­fe­mi­stycz­nie: męż­czyz­na utrzy­mu­ją­cy z kimś kon­tak­ty ero­tycz­ne; ko­cha­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ob­da­rza­na za­u­fa­niem, ży­ją­ca z kimś w ser­decz­nych sto­sun­kach

 (1.2) osoba oka­zu­ją­ca komuś lub cze­muś swoją sym­pa­tię, za­in­te­re­so­wa­nie, bę­dą­ca zwo­len­ni­kiem

 (1.3) eufem. męż­czyz­na bę­dą­cy z kimś w związ­ku ero­tycz­nym

 (1.4) stpol. śrpol. krew­niak

 (1.5) stpol. sę­dzia po­lu­bow­ny

 (1.6) śrpol. mał­żo­nek, mał­żon­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osoba, którą darzy się przy­jaź­nią
  • Przy­ja­ciel – dwu­ty­god­nik dla dzie­ci wy­da­wa­ny w la­tach 1945-1951
  • Przy­ja­ciel (herb szla­chec­ki)
  • w naz­wie dzie­ła kul­tu­ry:
    • Przy­ja­cie­le
    • Kac­per i przy­ja­cie­le
  • w naz­wie ze­spo­łu mu­zycz­ne­go:
    • Kazik i przy­ja­cie­le
  • Przy­ja­ciel Ludzi Be­zdom­nych – wy­róż­nie­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­dzi­wych przy­ja­ciół poz­na­je się w bie­dzie.

 (1.1) Gdzie są moi przy­ja­cie­le / Bo­jow­ni­cy z tam­tych lat / Za­wsze było ich nie­wie­lu / Teraz je­stem sam.

 (1.3) Jan to jej przy­ja­ciel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjät͡ɕɛl, AS: pšyi ̯äćel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjacielstwo n., przyjacielskość ż., przyjaźnienie n., pozaprzyjaźnianie n., zaprzyjaźnienie n., zaprzyjaźnianie n.

:: fż. przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż.

 przym. przyjacielski, przyjazny

 przysł. przyjaźnie, przyjacielsko

 czas. przać, przyjaźnić ndk., pozaprzyjaźniać dk., zaprzyjaźnić się dk., zaprzyjaźniać się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) druh, kolega, kumpel, kum, pobratymiec, towarzysz

 (1.2) protektor, miłośnik, zwolennik

 (1.3) kochanek

Wiktionary


przyjacielski

1. do­ty­czą­cy przy­ja­cie­la, skła­da­ją­cy się z przy­ja­ciół - osób po­zo­sta­ją­cych ze sobą w bli­skich sto­sun­kach, np. przy­ja­ciel­ska kom­pa­nia, pacz­ka, grupa;
2. taki jak wśród przy­ja­ciół, pełen życz­li­wo­ści, tro­ski i za­u­fa­nia; dobry, przy­jaz­ny, życz­li­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ser­decz­ny, życz­li­wy, przy­jaz­ny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy przy­ja­cie­la

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjäˈt͡ɕɛlsʲci, AS: pšyi ̯äćelsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjaciel mos., przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż., przyjacielskość ż., przyjazność ż.

 czas. przyjaźnić się, zaprzyjaźnić się, zaprzyjaźniać się, przyjaźnić

 przym. przyjazny

 przysł. przyjacielsko, przyjaźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1-2) koleżeński, braterski, bratni, siostrzany

Wiktionary


przyjacielsko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­ja­ciel­ski, przy­jaź­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uśmiech­nął się przy­ja­ciel­sko, gdy wy­mie­ni­li hasło, i nie­spo­dzie­wa­nie za­py­tał po pol­sku: – Co, Po­la­cy?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaciel m., przyjacielskość ż., przyjaciółeczka ż., przyjaźń ż., przyjazność ż.

 przym. przyjacielski

Wiktionary


przyjacielskość

→ przy­ja­ciel­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest przy­ja­ciel­skie

Wiktionary

Patrz:

przyjacielski

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjäˈt͡ɕɛlskɔɕt͡ɕ, AS: pšyi ̯äćelskość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjaciel m., przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż., przyjazność ż.

 czas. przyjaźnić się, zaprzyjaźniać się, zaprzyjaźnić się, przyjaźnić

 przym. przyjacielski, przyjazny

 przysł. przyjacielsko, po przyjacielsku, przyjaźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) koleżeńskość

Wiktionary


przyjacielstwo

1. przy­jaź­nie­nie się z kimś; przy­jaźń;
2. grono przy­ja­ciół; przy­ja­cie­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­jaźń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaciel mos.

Wiktionary


przyjacielu

1. czło­wiek po­zo­sta­ją­cy z kimś w bli­skich, za­ży­łych sto­sun­kach; po­wier­nik, druh;
2. czło­wiek oka­zu­ją­cy sym­pa­tię, po­par­cie; zwo­len­nik, pro­tek­tor, mi­ło­śnik;
3. eu­fe­mi­stycz­nie: męż­czyz­na utrzy­mu­ją­cy z kimś kon­tak­ty ero­tycz­ne; ko­cha­nek


SJP.pl


przyjaciółeczka

zdrob­nie­nie od: przy­ja­ciół­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: przy­ja­ciół­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjät͡ɕuˈwɛt͡ʃka, AS: pšyi ̯äćuu̯ečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjaciel m., przyjaciółka ż., przyjacielskość ż., przyjaźnienie n., zaprzyjaźnienie n., przyjazność ż.

 czas. przyjaźnić, zaprzyjaźniać się, przyjaźnić się ndk., zaprzyjaźnić się dk.

 przym. przyjazny, przyjacielski

 przysł. przyjaźnie, przyjacielsko, po przyjacielsku

Wiktionary


przyjaciółka

→ przy­ja­ciel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­przy­jaź­nio­na z kimś

 (1.2) pot. zob. ko­chan­ka.

 (1.3) reg-pl|Lwów. agraf­ka

Wiktionary

Przy­ja­ciół­ka – pol­ski dwu­ty­god­nik (w la­tach 1948–2009 wy­da­wa­ny jako ty­god­nik), któ­re­go od­bior­ca­mi są głów­nie ko­bie­ty, poś­wię­co­ny hi­sto­riom z życia, plot­kom, mo­dzie, uro­dzie i zdro­wiu. Do ty­god­ni­ka do­łą­cza­ny był także pro­gram te­le­wi­zyj­ny.

Wikipedia

Patrz:

przyjaciel

Przykłady

 (1.1) Moja przy­ja­ciół­ka to dla mnie brat­nia dusza. Ro­zu­mie­my się bez słów.

 (1.1) Twoja przy­ja­ciół­ka mówi, co jej ślina na język przy­nie­sie, a ty się póź­niej mart­wisz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjäˈt͡ɕuwka, AS: pšyi ̯äćuu̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjacielskość ż.

:: fm. przyjaciel m.

:: zdrobn. przyjaciółeczka ż.

 czas. przyjaźnić, zaprzyjaźniać się, przyjaźnić się ndk., zaprzyjaźnić się dk.

 przym. przyjacielski, zaprzyjaźniony, przyjazny

 przysł. przyjaźnie

Wiktionary


przyjadać

przy­ja­dać się - daw­niej: przy­krzyć się, prze­ja­dać się


SJP.pl


przyjarać

po­tocz­nie: przy­pa­lić


SJP.pl


przyjazd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­tar­cie do ja­kie­goś miej­sca

 (1.2) przy­by­cie po­ja­zdu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyjechać, przyjeżdżać

 rzecz. przyjezdny mos., wyjazd mrz.

 przym. przyjezdny

Wiktionary


przyjazność

przy­jaz­ne na­sta­wie­nie, cha­rak­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­jaz­ne; cecha tych, któ­rzy są przy­jaź­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjaciel m., przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż., przyjaźnienie n., przyjacielskość ż., zaprzyjaźnienie n.

 czas. przyjaźnić się ndk., zaprzyjaźnić się dk.

 przym. przyjazny, przyjacielski

 przysł. przyjaźnie, przyjacielsko

Wiktionary


przyjazny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który żywi dla kogoś / cze­goś uczu­cie przy­jaź­ni lub jest wy­ra­zem ta­kie­go uczu­cia

 (1.2) przest. taki, który sprzy­ja komuś / cze­muś i nie przy­no­si szkód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­jaz­ne gesty i zwy­kła uprzej­mość po­pra­wia­ją at­mos­fe­rę w miej­scu pracy.

 (1.2) W na­szym nowym miesz­ka­niu szczę­śli­wie tra­fi­li­śmy na przy­jaz­nych są­sia­dów – za­wsze po­mo­gą w dro­biaz­gach lub po­ży­czą szklan­kę cukru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjaznɨ, AS: pšyi ̯azny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjaciel m., przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż., przyjacielskość ż., przyjazność ż.

 czas. zaprzyjaźnić, zaprzyjaźniać się, zaprzyjaźnić się

 przym. przyjacielski

 przysł. przyjaźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) braterski, ciepły, łaskawy, przychylny, przyjacielski, życzliwy, spolegliwy

 (1.2) dogodny, pomyślny, sprzyjający

Wiktionary


przyjaźnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­jaz­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: przy­jaźń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie prze­jął się wro­gim spoj­rze­niem. Uśmiech­nął się do niej naj­przy­jaź­niej, jak tylko umiał.

 (2.1) Są przy­jaź­nie i nie ma przy­jaź­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjäʑɲɛ, AS: pšyi ̯äźńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaciel mos., przyjaciółka ż., przyjaźń ż., przyjacielskość ż., przyjaciółeczka ż., przyjazność ż.

 czas. zaprzyjaźniać się ndk., zaprzyjaźnić się dk.

 przym. przyjazny, przyjacielski

Wiktionary


przyjaźniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­jaź­nie


SJP.pl


przyjaźniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­jaz­ny; bar­dziej przy­jaz­ny


SJP.pl


przyjaźnić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. zy­ski­wać czy­jąś przy­jaźń, jed­nać sobie kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­jaź­nić się (dk. brak)

 (2.1) być w przy­ja­ciel­skiej re­la­cji z kimś; utrzy­my­wać przy­jaźń, mieć kogoś za przy­ja­cie­la

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Mia­łem ocho­tę przy­jaź­nić się tylko z ta­ki­mi, od któ­rych chcia­ło mi się cze­goś wię­cej, więc nie mogła to być przy­jaźń rze­tel­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjäʑɲit͡ɕ, AS: pšyi ̯äźńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaźń ż., przyjaciel mos., przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż., przyjacielskość ż.

 przym. przyjacielski

 czas. zaprzyjaźniać się ndk., zaprzyjaźnić się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kolegować się; pot. kumplować się, kumać się; przest. fraternizować się; podn. bratać się, spoufalać się, poufalić się; być za pan brat, trzymać sztamę; stpol. przyjacielić się

Wiktionary


przyjaźń

1. bli­skie, ser­decz­ne sto­sun­ki z kimś opar­te na wza­jem­nej szcze­ro­ści, życz­li­wo­ści, za­u­fa­niu;
2. życz­li­wość, ser­decz­ność oka­zy­wa­na komuś;
3. przy­jaźń z ko­rzy­ścia­mi - re­la­cja przy­ja­ciel­ska do­pu­szcza­ją­ca sto­sun­ki sek­su­al­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dobra, ser­decz­na re­la­cja po­mię­dzy oso­ba­mi opie­ra­ją­ca się na wza­jem­nym za­u­fa­niu, po­mo­cy, życz­li­wo­ści;

Wiktionary

Przy­jaźń – ser­decz­ne sto­sun­ki opar­te na wza­jem­nej życz­li­wo­ści.

Więk­szość ludzi uważa, że ich przy­ja­cie­le do­brze ich znają. Jed­nak ba­da­nia wy­ka­za­ły, że w więk­szo­ści przy­pad­ków jest to złu­dze­nie zwią­za­ne z chę­cią po­pra­wy sa­mo­o­ce­ny. Wie­rząc, że przy­ja­cio­łom za­le­ży na nas, bu­du­je­my po­czu­cie włas­nej war­to­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Łączy ich ser­decz­na przy­jaźń.

 (1.1) Nie masz teraz praw­dzi­wej przy­jaź­ni na świe­cie. • Ostat­ni znam jej przy­kład w Osz­miań­skim po­wie­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨjäɕɲ̊, AS: pšyi ̯äśń̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaciel m., przyjaciółka ż., przyjaciółeczka ż., psiapsiółka ż., przyjacielskość ż., przyjazność ż.

 przym. przyjacielski, przyjazny, zaprzyjaźniony

 czas. przyjaźnić, zaprzyjaźniać się, przyjaźnić się ndk., zaprzyjaźnić się dk.

 przysł. przyjacielsko, przyjaźnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. drużba

Wiktionary


przyjebanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­je­bać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjɛˈbãɲɛ, AS: pšyi ̯ebãńe

Wiktionary

Powiązane:

 zob. przyjebać.

Wiktionary


przyjebać

przy­pier­do­lić; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. przy­je­bać (komuś) - pobić (kogoś);
2. przy­je­bać się (do cze­goś) - przy­cze­pić się (do cze­goś), mieć o coś pre­ten­sje


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) wulg. ude­rzyć

cza­sow­nik zwrot­ny

 (2.1) wulg. przy­cze­pić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak cię wkur­wi, to mu przy­jeb w mordę.

 (2.1) Dla­cze­go on się znów przy­je­bał do mnie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛbat͡ɕ, AS: pšyi ̯ebać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jebak mzw./mos., przyjeb, przyjebanie

 czas. jebać, odjebać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypieprzyć, przypierdolić, wyjebać, jebnąć, pierdolnąć, pieprznąć, przykurwić, zakurwić

Wiktionary


przyjebywać

przy­pier­da­lać; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. przy­je­by­wać (komuś) - ude­rzać, bić (kogoś);
2. przy­je­by­wać się (do cze­goś) - przy­cze­piać się (do cze­goś), mieć o coś pre­ten­sje


SJP.pl


przyjechanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­je­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyjechać dk.

 rzecz. jeźdźczyni ż., przyjezdny mos.

 przym. przyjezdny

Wiktionary


przyjechać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­jeż­dżać)

 (1.1) o czło­wie­ku: przy­być za po­mo­cą po­ja­zdu na ko­łach

 (1.2) o po­jeź­dzie na ko­łach: przy­być

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skład biało-czer­wo­nych zde­cy­do­wa­nie od­bie­gał od op­ty­mal­ne­go, na­to­miast ry­wa­le do Chi­ca­go przy­je­cha­li w naj­moc­niej­szym ze­sta­wie­niu, z kadrą nasz­pi­ko­wa­ną me­da­li­sta­mi ostat­nich mi­strzostw świa­ta i igrzysk olim­pij­skich w Rio de Ja­ne­i­ro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛxat͡ɕ, AS: pšyi ̯eχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjazd m., przyjezdny m., przyjeżdżanie n., przyjechanie n., Przejazd mrz., przejazd mrz., wyjazd mrz.

 czas. jechać, przyjeżdżać ndk.

 przym. przyjazdowy, przyjezdny

Wiktionary


przyjemne

to, co spra­wia przy­jem­ność


SJP.pl


przyjemniaczek

zło­śli­wie o czło­wie­ku po­zor­nie tylko miłym i układ­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. iron. ne­ga­tyw­nie o kimś, kto po­zor­nie jest miły, uprzej­my

Wiktionary

Przy­jem­nia­czek ( 一個好人 "Yat goh hiu yan") – hong­koń­sko-ame­ry­kań­sko-au­stra­lij­ska sen­sa­cyj­na ko­me­dia kry­mi­nal­na z 1997 roku w re­ży­se­rii Sammo Hunga.

Wikipedia

Patrz:

przyjemniaczek

Przykłady

 (1.1) Strzeż się tego przy­jem­niacz­ka, to nie­złe ziół­ko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjɛ̃mʲˈɲat͡ʃɛk, AS: pšyi ̯ẽmʹńaček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjemnostka ż., przyjemność ż.

 czas. uprzyjemniać ndk., uprzyjemnić dk.

 przym. przyjemny

 przysł. przyjemnie, przyjemno

Wiktionary


przyjemniaczka

zło­śli­wie o czło­wie­ku po­zor­nie tylko miłym i układ­nym


SJP.pl

Patrz:

przyjemniaczek

przyjemnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób przy­jem­ny, z po­czu­ciem przy­jem­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­ję­ciu u Ka­ro­la było bar­dzo przy­jem­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ, AS: pšyi ̯ẽmʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjemność ż., przyjemniaczek m., uprzyjemnianie n., uprzyjemnienie n.

 czas. uprzyjemniać ndk., uprzyjemnić dk.

 przym. przyjemny, nieprzyjemny, przyjemnościowy

 przysł. przyjemniutko, nieprzyjemnie, przyjemnościowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miło

Wiktionary


przyjemniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­jem­nie


SJP.pl


przyjemniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­jem­ny


SJP.pl


przyjemność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przy­jem­ne; da­ją­ce za­do­wo­le­nie, sa­tys­fak­cjo­nu­ją­ce

Wiktionary

Przy­jem­ność – pod­sta­wo­wa war­tość he­do­ni­stycz­na o cha­rak­te­rze po­zy­tyw­nym, bę­dą­ca doś­wiad­cze­niem zmy­sło­wym o cha­rak­te­rze in­dy­wi­du­al­nym; prze­ci­wień­stwo nie­przy­jem­no­ści.

Od­czu­wa­nie przy­jem­no­ści przy­pi­su­je się za­rów­no lu­dziom, jak i zwie­rzę­tom.

Zda­niem Maxa Sche­le­ra źró­dła­mi przy­jem­no­ści mogą być:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ona mu nie wie­rzy, myśli, że ją oszu­ku­je, żeby spra­wić jej przy­jem­ność. Za­my­ka się w sobie, głu­cha na jego ar­gu­men­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛ̃mnɔɕt͡ɕ, AS: pšyi ̯ẽmność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjemniaczek m., uprzyjemnianie n., uprzyjemnienie n.

:: zdrobn. przyjemnostka ż.

 czas. uprzyjemniać dk., uprzyjemnić dk.

 przym. przyjemny, przyjemnościowy

 przysł. przyjemnie, przyjemno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błogość, zadowolenie, satysfakcja, uciecha; pot. frajda; przest. lubość

Wiktionary


przyjemny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) spra­wia­ją­cy przy­jem­ność, do­dat­nie wra­że­nie

 (1.2) odz­na­cza­ją­cy się miłym spo­so­bem bycia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jaki przy­jem­ny ten za­jazd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛ̃mnɨ, AS: pšyi ̯ẽmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjemność ż., przyjemnostka ż., przyjemniaczek m.

 czas. uprzyjemniać ndk., uprzyjemnić dk.

 przym. przyjemnościowy

 przysł. przyjemnie, przyjemno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miły

Wiktionary


przyjemski

naz­wi­sko


SJP.pl


przyjezdna

ko­bie­ta przy­by­ła skądś, nie­sta­ła miesz­kan­ka


SJP.pl


przyjezdność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­jezd­ne; cecha tych, któ­rzy są przy­jezd­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyjezdny

 przysł. przyjezdnie

Wiktionary


przyjezdny

taki, który przy­je­chał do­kądś z in­ne­go miej­sca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto przy­je­chał

 (1.2) ktoś, kto jest miesz­kań­cem od nie­daw­na

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który przy­je­chał

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Luty nie sprzy­jał po­dró­żom i tylko od czasu do czasu po­ka­zał się przy­jezd­ny.

 (2.1) W ja­kimś kącie przy­jezd­ny ku­piec sprze­da­wał ja­skra­we hafty wschod­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛzdnɨ, AS: pšyi ̯ezdny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjazd m., przyjeżdżanie n., przyjechanie n., jazda ż.

:: fż. przyjezdna ż.

 czas. przyjeżdżać ndk., przyjechać dk., jechać ndk.

 wykrz. jazda

Wiktionary


przyjeziorny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy je­zio­rze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chęt­nym do za­ży­wa­nia let­nich ką­pie­li po­zo­sta­je więc je­dy­nie li­czyć na przy­chyl­ność wła­ści­cie­li przy­je­zior­nych oś­rod­ków wy­po­czyn­ko­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjɛ̇ˈʑɔrnɨ, AS: pšyi ̯ėźorny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jezioro n., jeziorko n., jeziorzysko n.

Wiktionary


przyjeziorowy

rzad­kie: po­ło­żo­ny przy je­zio­rze, urzą­dzo­ny przy je­zio­rze


SJP.pl


przyjeść

przy­jeść się - prze­sta­rza­le: prze­jeść się


SJP.pl


przyjeżdżanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­jeż­dżać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyjeżdżać, przyjechać

 rzecz. jeźdźczyni ż., przyjezdny mos.

 przym. przyjezdny

Wiktionary


przyjeżdżać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­je­chać)

 (1.1) o czło­wie­ku: przy­by­wać za po­mo­cą po­ja­zdu na ko­łach

 (1.2) o po­jeź­dzie na ko­łach: przy­by­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lud­mi­ła ro­krocz­nie przy­jeż­dża do Be­ski­du Ślą­skie­go na zi­mo­wi­sko.

 (1.1) Kie­dyś na pa­ster­kę przy­jeż­dża­no sa­nia­mi.

 (1.2) Au­to­bus przy­jeż­dża punk­tu­al­nie o szó­stej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyjazd m., przyjezdny m., jeździec m., jeźdźczyni ż., jezdnia ż., przyjeżdżanie n., przyjazd mrz.

 czas. przejeżdżać, jechać ndk., przyjechać dk.

 przym. przyjezdny

Wiktionary


przyjmowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyj­mo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨjmɔˈvãɲɛ, AS: pšyi ̯movãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjęcie n., przyjmujący mos., nieprzyjmowanie n., przyjątko n.

 czas. przyjmować ndk., przyjąć dk.

Wiktionary


przyjmować

cza­sow­nik

 (1.1) dać pracę, za­trud­niać

 (1.2) od­bie­rać coś (rzecz, in­for­ma­cję)

 (1.3) ak­cep­to­wać wi­zy­tę/roz­mo­wę; udzie­lać au­dien­cji

 (1.4) z góry coś za­kła­dać

 (1.5) o le­kach: za­ży­wać

 (1.6) o zmien­nych: rów­nać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Duża firma przy­ję­ła mnie na sta­no­wi­sko kie­row­ni­ka.

 (1.2) Dzi­siaj przy­ją­łem pacz­kę od li­sto­no­sza.

 (1.3) Se­kre­tar­ka prze­ka­za­ła mi, że szef przyj­mie mnie jutro po po­łud­niu.

 (1.5) Mój dzia­dek przyj­mu­je dużo le­karstw.

 (1.6) a=4 czyli zmien­na a przyj­mu­je war­tość 4.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨjˈmɔvat͡ɕ, AS: pšyi ̯movać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjmowanie n., przyjęcie n., przyjmujący mos., przyjątko n.

 czas. przyjąć

 przym. do przyjęcia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatrudniać

 (1.2) pobierać, dostawać

 (1.3) zapraszać, odwiedzać, gościć

 (1.5) stosować

Wiktionary


przyjmujący

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: przyj­mo­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) sport. w siat­ków­ce: za­wod­nik od­bie­ra­ją­cy piłki po za­gryw­ce i ata­ku­ją­cy ze skrzy­dła lub z głębi pola;

Wiktionary

Przyj­mu­ją­cy (le­wos­krzy­dło­wy; ang. "out­si­de hit­ter, left side hit­ter") – po­zy­cja na bo­i­sku w siat­ków­ce. Za­da­niem przyj­mu­ją­ce­go jest od­bie­ra­nie piłki po za­gryw­ce i gra obron­na, po­łą­czo­na z ata­kiem ze skrzy­dła bądź z głębi pola (atak z szó­stej stre­fy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kac­per gra na po­zy­cji przyj­mu­ją­ce­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyjmować ndk., przyjąć dk.

 rzecz. przyjęcie n., przyjmowanie n.

Wiktionary


przyjrzeć

przyj­rzeć się - przy­pa­trzeć się, obej­rzeć coś, kogoś uważ­nie, ze wszyst­kich stron


SJP.pl


przyjądrze

wy­dłu­żo­ny wa­łecz­ko­wa­ty organ, przy­le­ga­ją­cy do dłuż­szej czę­ści jądra, pro­wa­dzą­cy sznu­rek na­sien­ny ku górze do prze­wo­du pa­chwi­no­we­go


SJP.pl

Przy­ją­drze, na­rząd Giraldésa ( pa­ra­di­dy­mis, or­ga­num Giraldés) – w ana­to­mii czło­wie­ka jeden z na­rzą­dów szcząt­ko­wych na­le­żą­cych do mę­skie­go ukła­du płcio­we­go. Prze­waż­nie ma po­stać pa­rzy­ste­go, okrą­gła­we­go lub wy­dłu­żo­ne­go tworu zmien­nej wiel­ko­ści, po­ło­żo­ne­go do przo­du od na­czyń w dol­nej czę­ści po­wróz­ka na­sien­ne­go.

Wikipedia


przyjątko

żar­to­bli­wie, zdrob­nia­le o przy­ję­ciu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od przy­ję­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama była w domu, syn był w domu, wnucz­ka u ko­le­żan­ki, tylko ja sza­la­łem na przy­jąt­ku w Nowy Rok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjęcie n., przyjmowanie n.

 czas. przyjąć dk., przyjmować ndk.

 przym. przyjęciowy, przyjęty

Wiktionary


przyjąć

1. otrzy­mać, wziąć coś od kogoś, czę­sto w pre­zen­cie;
2. za­ak­cep­to­wać;
3. w piłce noż­nej: ode­brać po­da­nie piłki przez za­wod­ni­ka


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przyj­mo­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przyj­mo­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Im­pe­ra­tor przyj­mie ją w sali tro­no­wej nie po to, by ją prze­słu­chać (choć Mon sły­sza­ła, że niek­tó­rych prze­słu­chu­je oso­bi­ście), lecz by spoj­rzeć na nią i wy­krzy­wić po­sta­rza­łą, wo­sko­wa­tą twarz w ja­do­wi­tym uśmie­chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšyi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjęcie n., przyjmowanie n., przyjmujący mos., przyjątko n.

 czas. przyjmować ndk.

Wiktionary


przyjęcie

1. otrzy­mać, wziąć coś od kogoś, czę­sto w pre­zen­cie;
2. za­ak­cep­to­wać;
3. w piłce noż­nej: ode­brać po­da­nie piłki przez za­wod­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­jąć.

 (1.2) re­ak­cja na coś lub na kogoś

 (1.3) uro­czy­sty po­si­łek dla gości, zor­ga­ni­zo­wa­ny na ogół z ja­kiejś okaz­ji

Wiktionary

Przy­ję­cie – uro­czy­sty po­si­łek zor­ga­ni­zo­wa­ny spe­cjal­nie dla osób za­pro­szo­nych – gości. Przy­ję­cie zaz­wy­czaj ma na celu uś­wiet­nie­nie waż­nych wy­da­rzeń lub oko­licz­no­ści o cha­rak­te­rze ofi­cjal­nym lub pry­wat­nym – mó­wi­my wtedy o przy­ję­ciu oko­licz­no­ścio­wym. Duże i wy­staw­ne przy­ję­cie może być okre­śla­ne jako ban­kiet, bie­sia­da lub uczta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­ję­cia do pracy mamy zwy­kle przed se­zo­nem.

 (1.1) Per­so­nel izby przy­jęć - życz­li­wy, po­ro­dów­ki i po­łoż­nict­wa - chwa­lo­ny za wy­czer­pu­ją­ce in­for­mo­wa­nie o po­ro­dzie i o sta­nie dziec­ka.

 (1.2) Dla żad­ne­go ko­mu­ni­sty nie była wtedy do przy­ję­cia teza, że PRL trzy­ma się na ra­dziec­kich ba­gne­tach.

 (1.2) (…) do­ku­ment spot­kał się z cie­płym przy­ję­ciem – to­wa­rzy­szy­ły mu okrzy­ki i owa­cje na sto­ją­co.

 (1.3) Posz­łam na łat­wiz­nę i na ju­trzej­sze przy­ję­cie za­mó­wi­łam ca­te­ring.

 (1.3) Za­czy­nam poj­mo­wać, że obec­ność sza­now­ne­go pana pro­fe­so­ra na tym przy­ję­ciu na­bie­ra nowej ja­ko­ści - cha­rak­te­ru pre­sti­żo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈjɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšyi ̯ė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjmowanie n.

:: zdrobn. przyjątko n.

 czas. przyjmować ndk., przyjąć dk.

 przym. przyjęty, przyjęciowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) odbiór

 (1.3) pot. balanga, biba, impreza, jubel

Wiktionary


przyjęciowy

→ przy­ję­cie


SJP.pl

Patrz:

przyjęcie

przyjęty

ogól­nie znany, zgod­ny z okre­ślo­ny­mi za­sa­da­mi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) po­wszech­nie uz­na­ny lub uży­wa­ny

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przy­jąć

Wiktionary

Przy­ję­ty (ang. "Ac­cep­ted") – ame­ry­kań­ska ko­me­dia fil­mo­wa z 2006 w re­ży­se­rii Steve'a Pinka. Pre­mie­ra filmu miała miej­sce 18 sierp­nia 2006.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przyjęcie n., przyjątko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uznany, obiegowy, zwyczajowy, utarty, konwencjonalny

Wiktionary


przyjście

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyjść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨjɕt͡ɕɛ, AS: pšyi ̯śće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychód m., przychodnia ż., przychodowość ż., przychodzień m., przychodźca m., przychodźstwo n., przychodzenie n.

 czas. przyjść dk., przychodzić ndk., przychodować ndk./dk.

 przym. przychodowy

Wiktionary


przyjść

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­cho­dzić)

 (1.1) zob. przy­cho­dzić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­szedł czas na naukę.

 (1.1) Nikt nie przy­szedł.

 (1.1) Na po­grzeb przysz­ło wielu współ­pra­cow­ni­ków zmar­łe­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨjɕt͡ɕ, AS: pšyi ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przychód m., przychodnia ż., przychodowość ż., przychodzień m., przychodźca m., przychodźstwo n., przychodzenie n., przyjście n.

 czas. przychodzić ndk., przychodować ndk./dk.

 przym. przychodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. przytośtać się

Wiktionary


przykahałek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żyd. adm. filia ka­ha­łu, jed­nost­ka za­leż­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kahalnik mos., kahał mrz., kahałek mrz., podkahałek mrz.

 przym. kahałowy, kahalny

Wiktionary


przykanalik

przy­łą­cze ka­na­li­za­cyj­ne


SJP.pl


przykarpacie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. re­gion hi­sto­rycz­ny w dzi­siej­szej za­chod­niej Ukra­i­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przykarpacki

 rzecz. Karpaty nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obwód iwanofrankiwski

Wiktionary


przykarpacki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Przy­kar­pa­ciem, do­ty­czą­cy Przy­kar­pa­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przykarpacie n., Karpaty nmos.

 przym. karpacki

Wiktionary


przykatedralny

znaj­du­ją­cy się obok ka­te­dry


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ka­te­drze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkatɛˈdralnɨ, AS: pšykatedralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. katedra ż.

Wiktionary


przykawiarniany

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ka­wiar­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkavʲjarʲˈɲãnɨ, AS: pšykavʹi ̯arʹńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kawiarnia ż.

Wiktionary


przykaz

po­le­ce­nie, roz­kaz, nakaz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. nakaz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Otrzy­mał przy­kaz po­zo­sta­nia w ko­sza­rach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykazywanie n., przykazanie n.

 czas. przykazać dk., przykazywać ndk.

Wiktionary


przykazanie

wydać po­le­ce­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ka­te­go­rycz­ne po­le­ce­nie, nakaz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spo­sób po­dzia­łu bi­blij­ne­go tek­stu na kon­kret­ne przy­ka­za­nia za­le­ży od przy­ję­tej tra­dy­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkaˈzãɲɛ, AS: pšykazãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykaz mrz., przykazywanie n.

 czas. przykazać dk., przykazywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) instrukcja, komenda, polecenie, wskazanie, zalecenie

Wiktionary


przykazać

wydać po­le­ce­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ka­zy­wać)

 (1.1) wydać po­le­ce­nie lub za­bro­nić cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jahwe przy­ka­zał Iz­ra­e­li­tom świę­to­wać sza­ba­ty.

 (1.1) Sa­ma­ry­ta­nin za­wiózł ran­ne­go do za­ja­zdu, przy­ka­zu­jąc go­spo­da­rzo­wi, aby miał o nim sta­ra­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykaz mrz., przykazywanie n., przykazanie n.

 czas. przykazywać ndk.

Wiktionary


przykazująco

w spo­sób wy­ma­ga­ją­cy pod­po­rząd­ko­wa­nia się; na­ka­zu­ją­co


SJP.pl


przykazywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­ka­zy­wa­nie, zo­bo­wią­zy­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykaz mrz., przykazanie n.

 czas. przykazać dk., przykazywać ndk.

Wiktionary


przykazywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­ka­zać)

 (1.1) wy­da­wać po­le­ce­nie lub za­bra­niać cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tre­ner wiele nam przy­ka­zy­wał, ale i tak prze­gra­li­śmy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykaz mrz., przykazywanie n., przykazanie n.

 czas. przykazać dk.

Wiktionary


przykicanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ki­cać.

Wiktionary


przykielichowy

przy­miot­nik od: przy­kie­lich


SJP.pl


przykinanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ki­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykinać dk.

Wiktionary


przykinać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. - przy­cze­pić się

 (1.2) reg. pozn. - przy­nieść coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykinanie n.

Wiktionary


przykinowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy kinie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨcĩˈnɔvɨ, AS: pšyḱĩnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kino n., kinowość ż.

Wiktionary


przyklapnięty

przy­kla­pły, oklap­nię­ty, okla­pły; po­tocz­nie:
1. o czło­wie­ku: smut­ny, przy­gnę­bio­ny czymś; oso­wia­ły;
2. o uchu zwie­rzę­cia: zwie­sza­ją­cy się, nie­ster­czą­cy


SJP.pl


przyklapły

przy­klap­nię­ty, oklap­nię­ty, okla­pły; po­tocz­nie:
1. o czło­wie­ku: smut­ny, przy­gnę­bio­ny czymś; oso­wia­ły;
2. o uchu zwie­rzę­cia: zwie­sza­ją­cy się, nie­ster­czą­cy


SJP.pl


przyklasztorny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy klasz­to­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨklaˈʃtɔrnɨ, AS: pšyklaštorny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. klasztorny

 rzecz. klasztor mrz., klasztorek mrz.

Wiktionary


przykleić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­kle­jać)

 (1.1) przyt­wier­dzić kle­jem

 (1.2) spo­wo­do­wać przyl­gnię­cie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­kle­ić się (ndk. przy­kle­jać się)

 (2.1) ulec przy­le­pie­niu, przyl­gnię­ciu do cze­goś

 (2.2) pot. na­rzu­cić komuś swoje to­wa­rzy­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Colon miał przy­kle­jo­ne na twa­rzy kilka ka­wał­ków bi­buł­ki w miej­scach, gdzie go­le­nie prze­bie­ga­ło na­zbyt en­tuz­ja­stycz­nie, ale poza tym wy­glą­dał o wiele le­piej.

 (1.2) Drzwi nie były zam­knię­te, a je­dy­nie za­plom­bo­wa­ne ka­wał­kiem sznur­ka wci­śnię­te­go w kap­sel i przy­kle­jo­ne­go pla­ste­li­na­a­ste­li­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kleik mrz., klej mrz.

 czas. kleić, przyklejać

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przyczepić się, przylepić się, przylgnąć, przywrzeć

 (2.2) narzucić się

Wiktionary


przyklejanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­kle­jać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W in­tro­li­ga­tor­stwie i zdo­bie­niu skóry tech­ni­ka­mi in­tro­li­ga­tor­ski­mi sto­so­wa­na jest tech­ni­ka zło­ce­nia na go­rą­co, po­le­ga­ją­ca na przy­kle­ja­niu po­zło­ty przy po­mo­cy roz­grza­nych me­ta­lo­wych punc i tło­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨklɛˈjä̃ɲɛ, AS: pšyklei ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyklejać

Wiktionary


przyklejać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­kle­ić)

 (1.1) umo­co­wy­wać coś przy po­mo­cy kleju lub taśmy kle­ją­cej

 (1.2) po­wo­do­wać przy­wie­ra­nie do cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­kle­jać się (dk. przy­kle­ić się)

 (2.1) ule­gać przy­cze­pie­niu do cze­goś lub kogoś

 (2.2) na­rzu­cać komuś włas­ne to­wa­rzy­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znowu za­de­cy­do­wać za nas będą inni; ci, któ­rzy do pro­gra­mów przy­kle­jać będą nu­mer­ki!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨkˈlɛjät͡ɕ, AS: pšyklei ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kleik mrz., przyklejenie n. dk., przyklejanie n. ndk.

 czas. przykleić dk.

Wiktionary


przyklepać

1. kle­piąc, uczy­nić coś gład­kim, pła­skim;
2. po­tocz­nie: za­koń­czyć za­war­cie ja­kiejś umowy


SJP.pl


przyklepywać

1. kle­piąc, czy­nić coś gład­kim, pła­skim;
2. po­tocz­nie: koń­czyć za­war­cie ja­kiejś umowy


SJP.pl


przyklubowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy klu­bie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkluˈbɔvɨ, AS: pšyklubovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. klub mrz., klubowy mrz./mzw.

 przym. klubowy

Wiktionary


przyklęk

Przy­klęk – zdol­ność au­to­bu­sów i tro­lej­bu­sów ni­sko­po­dło­go­wych do zmia­ny wy­so­ko­ści po­dło­gi po stro­nie drzwi tak, aby ułat­wić pa­sa­że­rom wsia­da­nie. Wy­so­kość jest re­gu­lo­wa­na po­przez ci­śnie­nie w pne­u­ma­tycz­nych mie­chach za­wie­sze­nia. Ni­we­la­cja róż­ni­cy wy­so­ko­ści mię­dzy po­dło­gą i kra­węż­ni­kiem jest znacz­nym udo­god­nie­niem dla pa­sa­że­rów nie­peł­no­spraw­nych oraz prze­wo­żą­cych wózki.

Wikipedia


przyklęknięty

taki, który przy­klę­knął (uklę­knął na jedno ko­la­no)


SJP.pl


przyklęknąć

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­klę­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­riusz przy­klę­knął na jedno ko­la­no, żeby zdjąć buty, ale Szwarc na­tych­miast za­re­a­go­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. klękać

Wiktionary


przykona

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przy­ko­na (daw. Przy­ku­na) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie tu­rec­kim, w gmi­nie Przy­ko­na.

Wikipedia


przykop

1. przy­ko­py: rowy oblęż­ni­cze, umoż­li­wia­ją­ce ata­ku­ją­cym doj­ście do oble­ga­nej twier­dzy; apro­sze
2. daw­niej: wał ziem­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­kop – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. mie­lec­kim, w gmi­nie Padew Na­ro­do­wa
  • Przy­kop – część wsi Miłki w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Miłki
  • Przy­kop – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Purda
  • Przy­kop – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie gi­życ­kim, w gmi­nie Miłki
  • Przy­kop – je­zio­ro w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Orzysz
  • Nowy Przy­kop
  • Przy­ko­py (apro­sze) – rowy oblęż­ni­cze

Wikipedia


przykopa

przy­ko­py: rowy oblęż­ni­cze, umoż­li­wia­ją­ce ata­ku­ją­cym doj­ście do oble­ga­nej twier­dzy; apro­sze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wał ziem­ny wzdłuż cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­ko­pa – do­pływ Du­naj­ca
  • Przy­ko­pa – stru­ga, do­pływ Mły­nów­ki Oś­wię­cim­skiej (do­pły­wu Wisły)
  • Przy­ko­pa – stru­ga, do­pływ Psiny
  • Przy­ko­pa – stru­ga, do­pływ Sanu
  • Przy­ko­pa – rów, do­pływ Soły
  • przy­ko­py

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) przykop

Wiktionary


przykopalniany

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ko­pal­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkɔpalʲˈɲãnɨ, AS: pšykopalʹńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopalnia ż.

Wiktionary


przykopać

czę­ścio­wo za­ko­pać


SJP.pl


przykopcić

po­kryć lekko sadzą, ody­mić od dołu; pod­kop­cić, przy­dy­mić, pod­dy­mić


SJP.pl


przykopytnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. ko­pyt­nik po­spo­li­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopyto n.

Wiktionary


przykopywać

1. czę­ścio­wo za­ko­py­wać;
2. po­tocz­nie: mocno ude­rzać kogoś;
3. po­tocz­nie: spra­wiać komuś przy­krość, do­ku­cza­jąc mu lub kry­ty­ku­jąc go; do­ko­py­wać


SJP.pl


przykoronek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. wy­brzu­sze­nie na płat­ku kwia­to­wym

Wiktionary

Przy­ko­ro­nek (łac. "co­rol­lu­la", ang. "co­rol­la scale", "co­rol­la ap­pen­da­ge") – łuski wy­stę­pu­ją­ce w kwia­tach niek­tó­rych ro­ślin w miej­scu, gdzie blasz­ka płat­ka ko­ro­ny prze­cho­dzi w paz­no­kieć. Mogą one być wolne, lub zro­śnię­te w rurkę, mi­secz­kę. Two­rzą cha­rak­te­ry­stycz­ny twór. Peł­nią rolę po­wab­ni przy­wa­bia­ją­cej owady oraz ochra­nia­ją ele­men­ty roz­rod­cze kwia­tu (prę­ci­ki i słup­ki). Przy­ko­ro­nek wy­stę­pu­je np. u ga­tun­ków ro­ślin w ro­dzi­nie ama­ryl­ko­wa­tych, goź­dzi­ko­wa­tych i mę­czen­ni­co­wa­tych.

Wikipedia


przykorzenny

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. znaj­du­ją­cy się przy ko­rze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. korzenny

 przym. korzenny

Wiktionary


przykosa

smuga na rzece oz­na­cza­ją­ca płyt­ki brzeg, mie­liz­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. wi­docz­na na rzece gra­ni­ca mie­liz­ny

Wiktionary

Przy­ko­sa – ru­cho­me wy­pły­ce­nie w nur­cie rzeki o kształ­cie trój­kąt­nym, ut­wo­rzo­ne przez na­nie­sio­ny pia­sek i drob­ny żwir.

Przy­ko­sa czę­sto wzno­si się aż do po­wierzch­ni wód i w za­leż­no­ści od siły ciągu prze­su­wa się z nur­tem rzeki w dół. Wa­ha­nia stanu wody oraz gru­bo­ziar­ni­stość ma­te­ria­łu po­wo­du­ją, że pow­sta­ła przy­ko­sa utrzy­mu­je się długo w jed­nym miej­scu, cza­sa­mi wy­stę­pu­jąc ponad po­ziom wody (kant przy­ko­sy).

Wikipedia


przykoszarowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ko­sza­rach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­nie­dzia­łek o go­dzi­nie 16, na placu przy­ko­sza­ro­wym 9 Bry­ga­dy Ka­wa­le­rii Pan­cer­nej w Bra­nie­wie od­bę­dzie się kon­kurs spraw­no­ścio­wy dla mło­dych ro­we­rzy­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkɔʃaˈrɔvɨ, AS: pšykošarovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. koszary nmos.

Wiktionary


przykoszek

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) ko­szyk przy­tra­cza­ny do cze­goś

Wiktionary


przykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykować dk.

Wiktionary


przykować

cza­sow­nik

 (1.1) daw. przy­kuć

 (1.2) przen. po­łą­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Do przy­jaź­ni, do ko­cha­nia serce wiecz­nie przy­ko­wa­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykowanie n.

Wiktionary


przykozaczyć

po­tocz­nie: po­pi­sać się od­wa­gą, po­sta­rać się być śmiał­kiem


SJP.pl


przykołowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ko­ło­wać.

Wiktionary


przykołowywać

rzad­ko: do­jeż­dżać, to­cząc się na ko­łach


SJP.pl


przykoński

przy­miot­nik od: Przy­ko­na


SJP.pl


przykościelny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ko­ście­le

 (1.2) dzia­ła­ją­cy przy Ko­ście­le

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkɔɕˈt͡ɕɛlnɨ, AS: pšykośćelny

Wiktionary

Powiązane:

 zob. kościół.

Wiktionary


przykradać

kraść mało war­to­ścio­we rze­czy, zwięk­sza­jąc po­wo­li swój ma­ją­tek


SJP.pl


przykrawaczka

→ przy­kra­wacz; kroj­czy­ni


SJP.pl


przykrawalnia

od­dział za­kła­du pro­du­ku­ją­ce­go meble


SJP.pl


przykraść

ukraść mało war­to­ścio­we rze­czy, zwięk­sza­jąc po­wo­li swój ma­ją­tek


SJP.pl


przykro

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­kry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨkrɔ, AS: pšykro

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przykry

 rzecz. przykrość

 czas. przykrzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. matyjaśnie

Wiktionary


przykrotek

przy­kro­tek półs­krzy­dły - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ły­szczyn­ko­wa­tych


SJP.pl


przykrość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­mi­łe, nie­przy­jem­ne uczu­cie, zda­rze­nie, wra­że­nie lub od­czu­cie spo­wo­do­wa­ne ne­ga­tyw­ny­mi bodź­ca­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨkrɔɕt͡ɕ, AS: pšykrość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przykry

 przysł. przykro

 czas. przykrzyć, uprzykrzać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieprzyjemność, dokuczliwość, daw. pakość

Wiktionary


przykry

1. nie­przy­jem­ny dla zmy­słów; dot­kli­wy, do­kucz­li­wy, uciąż­li­wy;
2. spra­wia­ją­cy kło­pot, wy­wo­łu­ją­cy nie­za­do­wo­le­nie;
3. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się od­py­cha­ją­cym spo­so­bem bycia; niez­no­śny, nie­sym­pa­tycz­ny;
4. świad­czą­cy o od­py­cha­ją­cym spo­so­bie bycia


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy nie­przy­jem­ne doz­na­nia zmy­sło­we

 (1.2) wy­wo­łu­ją­cy nie­przy­jem­ne uczu­cia

 (1.3) o czło­wie­ku: po­sia­da­ją­cy spo­sób bycia, który wy­wo­łu­je u in­nych nie­przy­jem­ne uczu­cia

 (1.4) daw. stro­my, mocno spa­dzi­sty

 (1.5) daw. do­ku­cza­ją­cy komuś, nę­ka­ją­cy kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Swąd pa­lo­nej gumy jest przy­kry.

 (1.2) To co po­wie­dział mi na ko­niec było bar­dzo przy­kre.

 (1.3) Nie zno­szę go. To przy­kry czło­wiek.

 (1.1, 1.3) On ma przy­kry wy­gląd, ale sam nie jest przy­kry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨkrɨ, AS: pšykry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykrość ż.

 czas. przykrzyć, uprzykrzać ndk.

 przysł. przykro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) irytujący, niemiły, nieprzyjemny, niesympatyczny, bolesny, sprawiający przykrość

 (1.3) antypatyczny, niesympatyczny, niemiły, nieprzyjemny, męczący, niełatwy, nudny, o trudnym charakterze, uciążliwy, nieuprzejmy, chamski; posp. upierdliwy

Wiktionary


przykrycie

1. ochro­nić od czyn­ni­ków zew­nętrz­nych od góry;
2. zna­leźć się na czymś, za­sła­nia­jąc to


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­kryć.

Wiktionary

Przy­kry­cie (pot. przy­kryw­ka) – de­kla­ro­wa­na jaw­nie toż­sa­mość i rola żoł­nie­rza lub funk­cjo­na­riu­sza służb spe­cjal­nych, który peł­niąc służ­bę wy­ko­nu­je za­da­nia w ra­mach ope­ra­cji pod przy­kry­ciem.

Przy­kry­cie ma formę innej toż­sa­mo­ści, wy­ko­ny­wa­nia in­ne­go za­wo­du, in­ne­go spo­so­bu życia, czę­sto da­le­ce róż­ne­go od dzia­łań ope­ra­cyj­nych jakie wy­ko­nu­je służ­bo­wo. Bycie dy­plo­ma­tą jest czę­stym przy­kry­ciem dla funk­cjo­na­riu­szy in­sty­tu­cji wy­wia­dow­czych.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przykryć

Wiktionary


przykrywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­kry­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykryć

Wiktionary


przykrywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­kryć)

 (1.1) kłaść coś osła­nia­ją­ce­go na coś lub na kogoś

 (1.2) two­rzyć górną część, okry­cie cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­kry­wać się (dk. przy­kryć się)

 (2.1) uży­wać zwy­kle ja­kie­goś okry­cia na sobie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marku, przy­kry­waj ko­cy­kiem sio­strzycz­kę, gdy się od­kry­je!

 (1.2) Sza­ra­we chmur­ki przy­kry­wa­ły przez ponad go­dzi­nę naszą do­lin­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykryć, kryć

 rzecz. przykrywa, przykrywka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nakrywać

Wiktionary


przykrywka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: przy­kry­wa

 (1.2) przed­miot lub jego część, słu­żą­ca do przy­kry­wa­nia

 (1.3) przen. in­sty­tu­cja lub dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu ukry­cie praw­dzi­wych in­ten­cji, celów, za­mie­rzeń, itp.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­kryw­ka – fał­szy­wa toż­sa­mość osoby dzia­ła­ją­cej w ra­mach ope­ra­cji pod przy­kry­ciem
  • przy­kryw­ka () – ele­ment pół­po­kry­wy u plusk­wia­ków

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mo­żesz wresz­cie pod­nieść tę przy­kryw­kę?

 (1.3) Sę­dzia uznał, że odsz­ko­do­wa­nie na­le­ży się ko­bie­cie za stra­ty i cier­pie­nia mo­ral­ne ja­kich doz­na­ła, gdy oka­za­ło się, że mał­żeń­stwo słu­ży­ło Ku­bań­czy­ko­wi je­dy­nie jako przy­kryw­ka dla dzia­łal­no­ści szpie­gow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykrywa ż., pokrywa ż.

 czas. kryć ndk., przykryć dk., przykrywać ndk., ukryć dk., ukrywać ndk., zakryć dk., zakrywać ndk.

 przym. przykrywalny, przykrywkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) płaszczyk

Wiktionary


przykrywkowiec

po­tocz­nie: po­li­cjant dzia­ła­ją­cy pod przy­kryw­ką


SJP.pl


przykryć

1. ochro­nić od czyn­ni­ków zew­nętrz­nych od góry;
2. zna­leźć się na czymś, za­sła­nia­jąc to


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­kry­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­kry­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ło­żył więc obok, kurt­ką przy­krył, ale ona spod kurt­ki wy­cią­gnę­ła ręce, na­ma­ca­ła pod­bró­dek, uszy, nos.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨkrɨt͡ɕ, AS: pšykryć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykrywka ż., przykrycie, przykrywanie

 czas. kryć, przykrywać

Wiktionary


przykrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­kro


SJP.pl


przykrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­kry; bar­dziej przy­kry


SJP.pl


przykrzyć

1. przy­krzyć się - sta­wać się uciąż­li­wym, być przy­krym dla kogoś;
2. przy­krzy się komuś - ktoś się nudzi, od­czu­wa mo­no­to­nię


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przest. tylko w zwro­cie „przy­krzyć sobie”: przy­kro coś od­czu­wać, od­czu­wać znu­dze­nie czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­krzyć się (dk. brak)

 (2.1) nu­dzić kogoś, być dla kogoś przy­krym, uciąż­li­wym, nie­mi­łym

 (2.2) daw. dziś gwara. na­tar­czy­wie, na­tręt­nie upo­mi­nać się o coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykrość ż., naprzykrzanie się n., naprzykrzenie się n., przykrzenie n., sprzykrzenie n., uprzykrzanie n., uprzykrzenie n.

 czas. naprzykrzać się ndk., naprzykrzyć się dk., sprzykrzyć dk., uprzykrzać ndk., uprzykrzyć dk.

 przym. przykry

 przysł. przykro, naprzykrzenie

Wiktionary


przykrótki

nieco za krót­ki


SJP.pl


przykrótkość

ku­sość


SJP.pl


przykręcacz

1. po­tocz­nie: osoba, któ­rej praca po­le­ga na przy­krę­ca­niu róż­nych ele­men­tów;
2. daw­niej: osoba ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę przę­dzal­ni­czą, która łączy zer­wa­ne nici pod­czas wyt­wa­rza­nia tka­ni­ny


SJP.pl


przykręcaczka

daw­niej: ko­bie­ta ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę przę­dzal­ni­czą, która łączy zer­wa­ne nici pod­czas wyt­wa­rza­nia tka­ni­ny


SJP.pl


przykręcalny

da­ją­cy się przy­krę­cać


SJP.pl


przykręcanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­krę­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkrɛ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: pšykrẽncãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykręcać

Wiktionary


przykręcać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­krę­cić)

 (1.1) obra­cać śrubą lub wkrę­tem za­głę­bia­jąc je

 (1.2) umo­co­wy­wać coś śru­ba­mi lub wkrę­ta­mi

 (1.3) zmniej­szać do­pływ cze­goś krę­cąc za­wo­rem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jest stół z baru mlecz­ne­go z filmu „Miś”, gdzie alu­mi­nio­we ta­le­rze są przy­krę­ca­ne do stołu a łyżki kon­su­men­tów po­łą­czo­ne łań­cu­cha­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈkrɛ̃nt͡sat͡ɕ, AS: pšykrẽncać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wkrętarka ż., wkrętak mrz., wkręt mrz., przykręcanie n. ndk., przykręcenie n. dk.

 czas. przykręcić dk.

Wiktionary


przykręcenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­krę­cić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨkrɛ̃nˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: pšykrẽncẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykręcić, przykręcać

Wiktionary


przykręcić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­krę­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­krę­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈkrɛ̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: pšykrẽńćić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykręcać

 rzecz. przykręcenie n., wkręt mrz., wkrętak mrz., wkrętarka ż.

Wiktionary


przykuc

po­tocz­nie: po­zy­cja ku­ca­ją­ca


SJP.pl


przykuchenny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy wej­ście od stro­ny kuch­ni

 (1.2) znaj­du­ją­cy się przy kuch­ni lub piecu ku­chen­nym

 (1.3) zwią­za­ny z kuch­nią po­lo­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mleko znaj­dzie­cie w przy­ku­chen­nej spi­żar­ce.

Wiktionary


przykucnięcie

przy­siad na zgię­tych no­gach; kuc­nię­cie, kucki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­kuc­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przykucnąć

Wiktionary


przykucnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ku­cać)

 (1.1) zgiąć nogi w ko­la­nach, znacz­nie ob­ni­ża­jąc po­zy­cję ciała; kuc­nąć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykucnięcie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kucnąć, ukucnąć, przysiąść

Wiktionary


przykukać

ku­ka­jąc, pow­tó­ro­wać cze­muś


SJP.pl


przykulać

po­tocz­nie:
1. po­chy­lać głowę, cho­wać głowę w ra­mio­na, przy­kur­czać ra­mio­na;
2. przy­ku­lać się - lekko się kulić


SJP.pl


przykup

1. rzad­ko: to, co zo­sta­ło do­dat­ko­wo za­ku­pio­ne dla uzu­peł­nie­nia wcze­śniej­szych za­ku­pów;
2. w niek­tó­rych grach kar­cia­nych: do­bra­nie do­dat­ko­wych kart przez gra­cza, który wy­grał li­cy­ta­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) karc. odło­żo­na pula kart lub kości przez­na­czo­na do do­bra­nia przez gra­cza po za­koń­cze­niu li­cy­ta­cji bądź rundy

 (1.2) daw. rzad. do­dat­ko­wy zakup cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdy z gra­czy otrzy­mu­je po 7 kart. Trzy karty od­kła­da się do przy­ku­pu. Do przy­ku­pu nie można odło­żyć pier­wszej i ostat­niej karty talii. Gracz sie­dzą­cy po lewej stro­nie ro­zda­ją­ce­go roz­po­czy­na li­cy­ta­cję.

 (1.1) Do­mi­no ma 66 ka­mie­ni. [...] Każdy gracz bie­rze po 6 ka­mie­ni, resz­ta sta­no­wi przy­kup. [...] Bra­ku­ją­ce ka­mie­nie gra­cze do­bie­ra­ją z przy­ku­pu.

 (1.1) Ale w na­stęp­nym ro­zda­niu, po chwi­li wa­ha­nia zde­cy­do­wał się na odzyw­kę, part­ne­rzy spa­so­wa­li, pod­niósł przy­kup i chyba prze­stał być za­do­wo­lo­ny.

 (1.2) Po­mi­mo per­jo­dycz­nych przy­ku­pów grun­tu na roz­sze­rze­nie po­mie­nio­nych cmen­ta­rzy, już dziś można prze­wi­dzieć, że nie są one do­sta­tecz­ne na cho­wa­nie zmar­łych [...].

 (1.2) Dawne ar­chi­wum dzie­dzi­ców Brze­żań­skich w Raju [...], pom­no­żył Sta­ni­sław hr. Po­toc­ki przy­ku­pem bi­blio­te­ki Igna­ce­go hr. Łosia z Na­ro­la, któ­rej rzad­ko­ści bi­blio­gra­ficz­ne wy­so­ko są ce­nio­ne od znaw­ców.

 (1.2) Lubo te­go­rocz­ne żniwa były nie złe w An­glii, przy zwy­czaj­nych przy­ku­pach zboża za­gra­nicz­ne­go, do czego An­glia od wielu lat na­wy­kła, nie by­ło­by po­wo­du do oba­wia­nia się nie­do­stat­ku [...].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykupienie n., przykupywanie n.

 czas. przykupić dk., przykupywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) talon

 (1.2) dokupienie, zakup, nabycie

Wiktionary


przykupić

rzad­ko: za­ku­pić coś do­dat­ko­wo dla uzu­peł­nie­nia wcze­śniej­szych za­ku­pów; do­ku­pić


SJP.pl


przykurcz

w me­dy­cy­nie: ogra­ni­cze­nie ru­chów i wy­krzy­wie­nie koń­czy­ny, krę­go­słu­pa lub szyi wsku­tek zmian cho­ro­bo­wych w sta­wach, mię­śniach lub ścię­gnach; kon­trak­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. zwy­rod­nie­nie mię­śnia i stawu w wy­ni­ku ob­kur­cze­nia włó­kien mię­śnio­wych oraz wię­za­deł i struk­tur sta­wo­wych

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: przy­kur­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dłu­gotr­wa­łe utrzy­my­wa­nie się przy­kur­czu pro­wa­dzi stop­nio­wo do utr­wa­le­nia zmian w apa­ra­cie wię­za­dło­wo-sta­wo­wym, co może unie­moż­li­wić pra­wi­dło­we le­cze­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykurczenie n., pokurcz mzw./mos.

 czas. przykurczać ndk., przykurczyć dk.

Wiktionary


przykurwić

wul­gar­nie:
1. przy­wa­lić, przy­ło­żyć komuś; przy­je­bać, przy­pier­do­lić;
2. wy­ko­nać jakąś czyn­ność wy­ra­ża­ną cza­sow­ni­kiem z pre­fik­sem przy-; przy­ten­te­go­wać


SJP.pl


przykurzać

lekko po­kry­wać ku­rzem


SJP.pl


przykurzyć

lekko po­kryć ku­rzem


SJP.pl


przykuwać

przy­mo­co­wy­wać kogoś lub coś do cze­goś za po­mo­cą łań­cu­cha itp.; unie­ru­cha­miać


SJP.pl


przykuć

przy­mo­co­wać za po­mo­cą łań­cu­cha, że­la­za; unie­ru­cho­mić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ku­wać)

 (1.1) przy­mo­co­wać do cze­goś nie­ru­cho­me­go kaj­da­na­mi lub łań­cu­chem, od­bie­ra­jąc lub ogra­ni­cza­jąc moż­li­wość po­ru­sza­nia się

 (1.2) osła­bić, unie­moż­li­wia­jąc sa­mo­dziel­ne po­ru­sza­nie się

 (1.3) zmu­sić do prze­by­wa­nia przez dłuż­szy czas w danym miej­scu lub przy danej oso­bie

 (1.4) sku­pić coś na sobie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­kuć się (ndk. przy­ku­wać się)

 (2.1) przy­mo­co­wać sie­bie sa­me­go do cze­goś nie­ru­cho­me­go kaj­da­na­mi lub łań­cu­chem, od­bie­ra­jąc lub ogra­ni­cza­jąc sobie moż­li­wość po­ru­sza­nia się

Wiktionary

Powiązane:

 czas. odkuć, wykuć, okuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przygwoździć

 (1.3) przywiązać

 (1.4) przyciągnąć

Wiktionary


przykład

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fakt, obra­zu­ją­cy lub zgod­ny z twier­dze­niem

 (1.2) osoba (rzecz, fakt), re­pre­zen­tu­ją­cy pewną klasę osób (rze­czy, fak­tów)

 (1.3) osoba (po­stę­po­wa­nie) godne na­śla­do­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ka za­wie­ra licz­ne przy­kła­dy, pot­wier­dza­ją­ce tezę au­to­ra.

 (1.2) Przy­kła­dem pań­stwa czer­pią­ce­go z tu­ry­sty­ki duże zyski jest Malta.

 (1.3) Za­cho­wa­nie two­je­go brata po­win­no być dla cie­bie przy­kła­dem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨkwat, AS: pšyku̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykładność ż.

 przym. przykładowy, przykładny

 przysł. przykładowo, przykładnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk bajszpil

 (1.3) wzór, wzorzec

Wiktionary


przykładanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­kła­dać.

Wiktionary


przykładać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­ło­żyć)

 (1.1) zbli­żać obiek­ty do sie­bie aż do ich zet­knię­cia

 (1.2) umie­szczać coś na czymś, po­wo­du­jąc przy­ci­śnię­cie albo za­sło­nię­cie tego

 (1.3) do­da­wać wię­cej ele­men­tów do cze­goś

 (1.4) pot. spu­szczać lanie

 (1.5) pot. wy­stę­po­wać wy­raź­nie prze­ciw komuś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­kła­dać się (dk. przy­ło­żyć się)

 (2.1) poś­wię­cać cze­muś sporo za­pa­łu, wy­sił­ku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytykać

 (1.2) przyciskać

 (1.3) dokładać

 (1.4) bić, lać, uderzać

 (1.5) krytykować

 (2.1) angażować się, starać się

Wiktionary


przykładnica

drew­nia­ny przy­rząd kre­ślar­ski przy­kła­da­ny przy ry­so­wa­niu do kra­wę­dzi ry­sow­ni­cy; raj­szy­na


SJP.pl

Przy­kład­ni­ca – przy­rząd kre­ślar­ski w po­sta­ci dłu­gie­go li­nia­łu ze stałą lub ru­cho­mą po­przecz­ką (po­przecz­ną li­stwą) na jed­nym końcu. Wy­ko­rzy­stu­jąc kra­wędź ry­sow­ni­cy jako pro­wad­ni­cę, czyli prze­su­wa­jąc wzdłuż kra­wę­dzi ry­sow­ni­cy po­przecz­kę przy­kład­ni­cy, można ry­so­wać linie rów­no­le­głe. Z kolei wy­ko­rzy­stu­jąc li­niał jako pro­wad­ni­cę trój­ką­ta ry­sun­ko­we­go (lub ze­sta­wu trój­ką­tów) można ry­so­wać linie pro­sto­pa­dłe lub pod kątem.

Wikipedia


przykładnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­kład­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykład m., przykładność ż.

 przym. przykładny, przykładowy

 przysł. przykładowo

Wiktionary


przykładniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­kład­nie


SJP.pl


przykładniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­kład­ny


SJP.pl


przykładność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­kład­ne; cecha tych, któ­rzy są przy­kład­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przykładny

 przysł. przykładnie

 rzecz. przykład mrz.

Wiktionary


przykładny

1. mo­gą­cy być przy­kła­dem dla in­nych; godny na­śla­do­wa­nia; na­le­ży­ty, wzo­ro­wy;
2. przy­kład­na kara - kara, któ­rej celem jest od­stra­sze­nie in­nych od ja­kie­goś po­stęp­ku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mo­gą­cy być przy­kła­dem dla in­nych, godny na­śla­do­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykład mrz., przykładność ż.

 przysł. przykładnie

 przym. przykładowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzorowy

Wiktionary


przykładowo

przy­słó­wek

 (1.1) na przy­kład

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­łóż­my przy­kła­do­wo, że koszt cał­ko­wi­ty wy­do­by­cia uncji złota wy­no­si 1200 do­la­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykład mrz.

 przym. przykładowy

 przysł. przykładnie

Wiktionary


przykładowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest po­ka­zy­wa­ny jako przy­kład

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ry­sun­ku 15.4. jest przed­sta­wio­ne przy­kła­do­we roz­mie­szcze­nie głów­nych ze­spo­łów nad­wo­zia ko­par­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przykład m.

:: zdrobn. przykładzik m.

 przym. przykładny, bezprzykładny

 przysł. przykładowo, przykładnie

Wiktionary


przykładzik

zdrob­nie­nie od: przy­kład


SJP.pl


przykłusowywać

1. o koniu: przy­bie­gać kłu­sem;
2. przy­jeż­dżać kłu­sem na koniu;
3. po­tocz­nie: szyb­ko przy­bie­gać


SJP.pl


przyl.

skrót

 (1.1) = geogr. przy­lą­dek

Wiktionary


przylakierować

przy­ma­lo­wać la­kie­rem


SJP.pl


przylansować

przy­lan­so­wać się - po­tocz­nie: lekko się wy­pro­mo­wać (wy­lan­so­wać)


SJP.pl


przylasek

Przy­la­sek (nazwa obocz­na: Przy­le­sie) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lu­bań­skim, w gmi­nie Pla­te­rów­ka.

Wikipedia


przylaszczka

1. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, obej­mu­ją­cy tylko jeden ga­tu­nek - przy­laszcz­kę po­spo­li­tą;
2. przy­laszcz­ka po­spo­li­ta - by­li­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych, z ob­sza­rów pół­ku­li pół­noc­nej, o nie­bie­sko­fio­le­to­wych kwia­tach i zi­mo­zie­lo­nych, skó­rza­stych li­ściach ze­bra­nych w przy­ziem­ną ro­ze­tę, kwit­ną­ca wczes­ną wios­ną; tro­ja­nek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|He­pa­ti­ca|Mill.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju przy­la­szczek (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Przy­laszcz­ka – miej­sco­wość w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim.

Przy­laszcz­ka ("He­pa­ti­ca") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Ro­śli­ny wy­stę­pu­ją na pół­ku­li pół­noc­nej w kli­ma­cie umiar­ko­wa­nym – w Eu­ro­pie, Azji i wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej. W Pol­sce wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – przy­laszcz­ka po­spo­li­ta "He­pa­ti­ca no­bi­lis", bę­dą­ca ga­tun­kiem ty­po­wym ro­dza­ju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­laszcz­ki pre­fe­ru­ją gleby po­cho­dze­nia wa­pien­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przylaszczkowy

Wiktionary


przylatać

daw­niej: przy­la­ty­wać;
1. przy­by­wać do­kądś, prze­mie­szcza­jąc się w po­wie­trzu;
2. po­tocz­nie: przy­jeż­dżać lub przy­bie­gać do­kądś bar­dzo szyb­ko


SJP.pl


przylatywać

1. przy­by­wać do­kądś, prze­mie­szcza­jąc się w po­wie­trzu;
2. po­tocz­nie: przy­jeż­dżać lub przy­bie­gać do­kądś bar­dzo szyb­ko


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) lecąc, przy­by­wać do­kądś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przylot m., lot mrz., lotnik mos.

 czas. latywać, przylecieć dk., lecieć ndk., latać ndk.

 przym. oblatany

Wiktionary


przylecieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­la­ty­wać)

 (1.1) prze­mie­ścić się w po­wie­trzu

 (1.2) przy­być sa­mo­lo­tem

 (1.3) pot. szyb­ko przy­biec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sowa przy­le­cia­ła do gnia­zda nad ranem.

 (1.2) Dzie­cia­ki przy­le­cą w so­bo­tę do Ka­to­wic.

 (1.3) Ho­no­ra­ta przy­le­cia­la do mnie przed obia­dem z takim ję­zo­rem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przylecenie n., przylatywanie n., lot mrz., lotnik mos., przylot m.

 czas. latać, lecieć, przylatywać, dolecieć

 przym. oblatany

Wiktionary


przylegający

→ przy­le­gać


SJP.pl

Patrz:

przylegać

przyleganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­le­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przylegać ndk.

 przym. przyległy

Wiktionary


przylegać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyl­gnąć)

 (1.1) mieć bli­ski lub bez­poś­red­ni kon­takt w po­ło­że­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ska­ki­wa­li­śmy wtedy przez okna i na przy­le­ga­ją­cych do toru po­lach za­o­pa­try­wa­li­śmy się w bru­kiew, bu­ra­ki cu­kro­we, żółte, pa­stew­ne kar­pie­le.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przylgnąć

 rzecz. przyleganie

 przym. przyległy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotykać, graniczyć, łączyć się, oblepiać, obciskać, opinać, pasować, przyciskać, przywierać, sąsiadować, stykać się

Wiktionary


przyległy

przy­miot­nik

 (1.1) gra­ni­czą­cy z czymś, sty­ka­ją­cy się z czym

 (1.2) bę­dą­cy bar­dzo bli­sko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyleganie n., przyległości nmos., przylgnięcie n.

 czas. przylec dk., przylegać ndk., przylegnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ościenny, pograniczny, sąsiedni

 (1.2) bliski, okoliczny, pobliski

Wiktionary


przylep

1. wła­ści­wość przy­le­pia­nia się, kle­je­nia się
2. daw­niej: to, co jest przy­le­pio­ne


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­lep – część mia­sta Zie­lo­na Góra w woj. lu­bu­skim
  • Przy­lep – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. po­lic­kim, w gmi­nie Koł­ba­sko­wo
  • Przy­lep – dawna gro­ma­da

Wikipedia


przylepa

duża przy­lep­ka, krom­ka chle­ba od­kro­jo­na z końca bo­chen­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) duża przy­lep­ka chle­ba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lepiszcze n., lepidło n., przylepka ż., lepa ż.

 przym. lepki

Wiktionary


przylepeczka

zdrob­nie­nie od: przy­lep­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: przy­lep­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨlɛˈpɛt͡ʃka, AS: pšylepečka

Wiktionary


przylepek

1. krom­ka chle­ba od­kro­jo­na z brze­gu bo­chen­ka; pięt­ka
2. po­tocz­nie: dziec­ko lgną­ce do kogoś, lu­bią­ce się pie­ścić


SJP.pl


przylepiak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) że­laz­ny pręt słu­żą­cy do for­mo­wa­nia i wyd­mu­chi­wa­nia sto­pio­ne­go szkła

Wiktionary


przylepiać

przy­mo­co­wy­wać coś do cze­goś za po­mo­cą sub­stan­cji kle­ją­cej


SJP.pl


przylepiec

le­piec;
1. taśma po­kry­ta z jed­nej stro­ny sub­stan­cją kle­ją­cą, czę­sto za­wie­ra­ją­ca śro­dek lecz­ni­czy, słu­żą­ca do umo­co­wa­nia opa­trun­ku; pla­ster, le­u­ko­plast;
2. biu­ro­wa lub pa­kun­ko­wa taśma kle­ją­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pla­ster opa­trun­ko­wy wy­ko­na­ny z tka­ni­ny po­kry­tej z jed­nej stro­ny war­stew­ką sub­stan­cji kle­ją­cej

 (1.2) to co pła­szczyz­ną kle­ją­cą przy­le­pia się bądź pła­szczyz­ną z wie­lo­ma mi­nia­tu­ro­wy­mi za­cze­pa­mi przy­cze­pia się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z butów ka­za­li mu też wy­cią­gnąć sznu­ro­wa­dła. Ale on nie miał sznu­ro­wa­deł, bo jego adi­da­sy były su­per­no­wo­czes­ne, na przy­lep­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lepidło n., lepiszcze n.

Wiktionary


przylepić

przy­mo­co­wać coś do cze­goś za po­mo­cą sub­stan­cji kle­ją­cej


SJP.pl


przylepka

1. krom­ka chle­ba od­kro­jo­na z brze­gu bo­chen­ka; pięt­ka
2. po­tocz­nie: dziec­ko lgną­ce do kogoś, lu­bią­ce się pie­ścić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krom­ka chle­ba od­kro­jo­na z jed­nej z koń­có­wek bo­chen­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­lep­ka – część wsi Bie­siec w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Zło­czew
  • Przy­lep­ka – ko­lo­nia w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Zło­czew
  • przy­lep­ka (Me­la­ne­lia) – ro­dzaj po­ro­stów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ło­ży­łem na przy­lep­kę masła i de­lek­to­wa­łem się sma­kiem chle­ba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lepiszcze n., przylepa ż., lepidło n., lepa ż.

 przym. lepki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dupka, piętka

Wiktionary


przylepniowate

o ce­chach przy­lep­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przylepniowaty

o ce­chach przy­lep­nio­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przyleśny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy lesie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży za­cho­wać szcze­gól­ną ostroż­ność rów­nież w cza­sie po­by­tu na po­lach i te­re­nach przy­le­śnych oraz w wą­wo­zach i ja­rach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈlɛɕnɨ, AS: pšyleśny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. las mrz.

Wiktionary


przyleźć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ła­zić)

 (1.1) pot. przyjść, nie będąc mile wi­dzia­nym

 (1.2) pot. przyjść, idąc po­wo­li

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj znowu przy­la­zła ta baba z dru­gie­go pię­tra.

 (1.2) Rysiu w końcu przy­lazł, można za­czy­nać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łażenie n., przylezienie n., przyłażenie n.

 czas. doleźć, leźć ndk., przyłazić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przywlec się

Wiktionary


przylga

1. po­wierzch­nia czep­na znaj­du­ją­ca się na od­nó­żach niek­tó­rych owa­dów i zwie­rząt lub na końcu or­ga­nów czep­nych u niek­tó­rych ro­ślin;
2. po­wierzch­nia przy­le­ga­nia ja­kichś czę­ści do sie­bie, np. w oknie, w drzwiach


SJP.pl

Przyl­ga (łac. "pul­vil­lus", l. mn. "pul­vil­li") – twór na sto­pie niek­tó­rych owa­dów.

Przyl­gi to bocz­ne płat­ki przed­sto­pia osa­dzo­ne po­ni­żej na­sa­dy pa­zur­ków. Wy­ra­sta­ją z pły­tek zwa­nych au­xi­liae, po jed­nej z każ­dej z nich.

U ka­ra­cza­nów przyl­ga mię­dzy pa­zur­ka­mi jest mniej lub bar­dziej roz­wi­nię­ta. Przyl­gi wy­stę­pu­ją rów­nież u pro­stos­krzy­dłych. U mu­chó­wek przyl­gi są zwy­kle obec­ne.

Wikipedia


przylgnia

ele­ment kon­struk­cyj­ny za­wo­ru


SJP.pl


przylgnięty

taki, który przyl­gnął do kogoś lub cze­goś


SJP.pl


przylgowate

ro­dzi­na słod­ko­wod­nych ryb kar­pioksz­tałt­nych


SJP.pl

Przyl­go­wa­te (Ba­li­to­ri­dae) – ro­dzi­na ma­łych, słod­ko­wod­nych ryb kar­pioksz­tałt­nych (Cy­pri­ni­for­mes), bli­sko spo­krew­nio­nych z pi­sko­rzo­wa­ty­mi (Co­bi­ti­dae). Obej­mu­je około 240 ga­tun­ków opi­sa­nych na­u­ko­wo oraz wiele je­szcze nie­o­pi­sa­nych (wy­stę­pu­ją w trud­no do­stęp­nych re­gio­nach gór­skich). Nie mają więk­sze­go zna­cze­nia go­spo­dar­cze­go. Niek­tó­re ga­tun­ki są ry­ba­mi ak­wa­rio­wy­mi.

Wikipedia


przyliczebnikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. taki, który wy­stę­pu­je przy li­czeb­ni­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨlʲit͡ʃɛbʲɲiˈkɔvɨ, AS: pšylʹičebʹńikovy

Wiktionary


przylipić

cza­sow­nik

 (1.1) gwara wię­zien­na pa­trzeć, ob­ser­wo­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈlʲipʲit͡ɕ, AS: pšylʹipʹić

Wiktionary


przylistek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. wy­ro­stek u na­sa­dy liści

Wiktionary

Przy­li­stek ( sti­pu­la, sti­pu­le) – organ wyksz­tał­ca­ją­cy się po obu stro­nach na­sa­dy ogon­ka li­ścio­we­go lub li­ścia sie­dzą­ce­go u wielu przed­sta­wi­cie­li ro­ślin okry­to­na­sien­nych. Wyksz­tał­ca­ją się one zwła­szcza u pod­sta­wy liści za­o­pa­try­wa­nych przez trzy ślady (luki) li­ścio­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U tej od­mia­ny po­ja­wia­ją się żółte przy­list­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. liść mrz., liściec mzw.

 przym. liściowy

Wiktionary


przylot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­by­cie lecąc, przy­by­cie drogą po­wietrz­ną

Wiktionary

Przy­lot – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gró­jec­kim, w gmi­nie Warka.

Wieś leży na pół­noc od Warki, na sta­rym Trak­cie Kró­lew­skim (Drogi Czer­skiej) z War­sza­wy przez Czersk, Ko­na­ry, Ostró­wek, Przy­lot, Ostro­łę­kę, Pi­li­cę a dalej do Ma­gnu­sze­wa, Ko­zie­nic, Puław. Roz­cią­ga na daw­nym pa­stwi­sku (łą­kach) przy stro­mej ścia­nie wzgórz (skar­pa) Do­li­ny Wisły i Pi­li­cy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨlɔt, AS: pšylot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przylecenie n., przylatywanie n., lot mrz., przelot mrz., lotnik mos.

 czas. przylecieć dk., przylatywać ndk.

 przym. oblatany

Wiktionary


przylotniskowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy lot­ni­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨlɔtʲɲiˈskɔvɨ, AS: pšylotʹńiskovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lotnisko n.

Wiktionary


przylotowy

→ przy­lot


SJP.pl

Patrz:

przylot

przylukać

po­tocz­nie: przyj­rzeć się, przy­pa­trzyć się


SJP.pl


przylutować

1. przy­łą­czyć coś przez lu­to­wa­nie;
2. po­tocz­nie: ude­rzyć kogoś mocno; lut­nąć, przy­fa­so­lić, przygrz­mo­cić


SJP.pl


przylutowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­lu­to­wać)

 (1.1) techn. lu­tu­jąc, łą­czyć coś z czymś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przylutować, lutować

 rzecz. lut mrz., przylutowywanie n., przylutowanie n., lutownica ż.

Wiktionary


przylądek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. frag­ment lądu wy­su­nię­ty w kie­run­ku du­że­go zbior­ni­ka wod­ne­go;

Wiktionary

Przy­lą­dek – frag­ment lądu wsu­wa­ją­cy się w duży zbior­nik wodny i sta­no­wią­cy wy­pu­kłe za­ła­ma­nie linii brze­go­wej.

Przy­lą­dek może być cy­plem lub sta­no­wić naj­da­lej wy­su­nię­te w wodę miej­sce pół­wy­spu. To wła­śnie pro­por­cje dłu­go­ści do sze­ro­ko­ści wy­stę­pu de­cy­du­ją, czy dany frag­ment lądu jest je­szcze przy­ląd­kiem, czy już pół­wy­spem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɨˈlɔ̃ndɛk, AS: pšylõndek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lądowanie n.

 przym. przylądkowy

Wiktionary


przylądkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­ląd­kiem, po­cho­dzą­cy od przy­ląd­ka, wy­wo­dzą­cy się z przy­ląd­ka

 (1.2) zwią­za­ny z Przy­ląd­kiem Do­brej Na­dziei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przylądek mrz., lądowanie n.

Wiktionary


przylądować

po­tocz­nie: wy­lą­do­wać


SJP.pl


przylżeniec

drob­ny owad o smu­kłym ciele, wie­locz­ło­no­wych czuł­kach, no­gach za­koń­czo­nych przyl­ga­mi i pa­zur­ka­mi, bę­dą­cy szkod­ni­kiem drzew owo­co­wych, zbóż, lnu, wa­rzyw i in­nych ro­ślin upraw­nych; przyl­że­niec; wcior­na­stek


SJP.pl


przym.

skrót od: przy­miot­nik


SJP.pl

skrót

 (1.1) = przy­miot­nik

Wiktionary


przymacicze

Przy­ma­ci­cze ( pa­ra­me­trium) – w ana­to­mii czło­wie­ka łącz­ne okre­śle­nie struk­tur znaj­du­ją­cych się po­mię­dzy blasz­ka­mi otrzew­nej scho­dzą­cej z przed­niej i tyl­nej ścia­ny ma­ci­cy (blasz­ką przed­nią i tylną wię­za­dła sze­ro­kie­go ma­ci­cy). W jego skład wcho­dzi tkan­ka łącz­na, tkan­ka tłu­szczo­wa, nerwy, splo­ty żylne (ma­cicz­ny i po­chwo­wy), tęt­ni­ca ma­cicz­na, na­czy­nia chłon­ne, koń­co­wy od­ci­nek mo­czo­wo­du i wię­za­dło obłe ma­ci­cy.

Wikipedia


przymagazynowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ma­ga­zy­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃maɡazɨ̃ˈnɔvɨ, AS: pšỹmagazỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. magazyn mrz.

Wiktionary


przymalowywać

1. ma­lu­jąc, po­kry­wać farbą jakąś skazę;
2. po­tocz­nie: ude­rzać kogoś


SJP.pl


przymanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


przymarketowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy mar­ke­cie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃markɛˈtɔvɨ, AS: pšỹmarketovy

Wiktionary


przymarkotniały

taki, który przy­mar­kot­niał


SJP.pl


przymarznięty

[czy­taj: przy­mar-znię­ty] taki, który przy­marz­nął (przy­marzł); przy­marz­ły, przy­marź­nię­ty


SJP.pl


przymarzły

[czy­taj: przy­mar-zły] taki, który przy­marzł (przy­marz­nął); przy­marz­nię­ty, przy­marź­nię­ty


SJP.pl


przymarły

taki, który przy­marł


SJP.pl


przymarźnięty

taki, który przy­marz­nął (przy­marzł); przy­marz­ły, przy­marz­nię­ty


SJP.pl


przymaszerowywać

ma­sze­ru­jąc, do­cho­dzić do celu


SJP.pl


przymdlewać

1. nie­zu­peł­nie omd­le­wać;
2. nieco słab­nąć


SJP.pl


przymiar

forma, krój, model, np.: przy­miar tra­ser­ski, przy­miar spa­wal­ni­czy


SJP.pl


przymiarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­mie­rza­nie ubra­nia u kraw­ca, w celu do­pa­so­wa­nia i do­ko­na­nia po­pra­wek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmʲjarka, AS: pšỹmʹi ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiar m., przymierzalnia ż., przymierzanie n., przymierzenie n.

 czas. mierzyć, przymierzać ndk., przymierzyć dk.

Wiktionary


przymieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­mie­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymarcie n.

 czas. przymierać ndk., przymrzeć dk.

Wiktionary


przymierać

sta­wać się sła­bym, np. z braku je­dze­nia


SJP.pl


przymierzalnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie w skle­pie słu­żą­ce do przy­mie­rza­nia gar­de­ro­by

Wiktionary

Przy­mie­rzal­nia – nie­wiel­kie po­mie­szcze­nie w skle­pie odzie­żo­wym słu­żą­ce do przy­mie­rza­nia czę­ści gar­de­ro­by. Przy­mie­rzal­nie wy­po­sa­żo­ne są zwy­kle w lu­stra do prze­glą­da­nia się, ko­ta­rę lub drzwi, oś­wiet­le­nie, wie­sza­ki na ubra­nia, cza­sem także miej­sce do sie­dze­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃mʲjɛˈʒalʲɲa, AS: pšỹmʹi ̯ežalʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiar m., przymiarka ż., przymierzenie n., przymierzanie n.

 czas. przymierzać ndk., przymierzyć dk.

Wiktionary


przymierzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­kła­da­nie ubra­nia lub obu­wia w celu spraw­dze­nia czy ma wła­ści­wy roz­miar i czy pa­su­je pod innym wzglę­dem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przemierzenie n., przymierzalnia ż., przymiarka ż.

 czas. przymierzać ndk., przymierzyć dk.

Wiktionary


przymierzać

1. wkła­dać coś na sie­bie lub przy­kła­dać coś do cze­goś dla spraw­dze­nia, czy na­da­je się, czy ma dobre wy­mia­ry;
2. przy­mie­rzać się:
a) przy­bie­rać po­zy­cję naj­do­god­niej­szą do cze­goś;
b) roz­wa­żać pod­ję­cie ja­kie­goś dzia­ła­nia;
c) przy­go­to­wy­wać się do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) kraw. za­kła­dać ubra­nie w celu spraw­dze­nia czy pa­su­je

 (1.2) usta­wić od­po­wied­nio jakiś przed­miot, np. na­rzę­dzie, przed wy­ko­na­niem ja­kiejś czyn­no­ści

cza­sow­nik zwrot­ny przy­mie­rzać się

 (2.1) przy­jąć do­god­ną po­zy­cję ciała, przed wy­ko­na­niem ja­kiejś czyn­no­ści

 (2.2) pla­no­wać wy­ko­na­nie ja­kie­goś dzia­ła­nia i po­czy­nić pewne sta­ra­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś zro­bi­ły­śmy sobie z Jolką szo­ping i pół dnia przy­mie­rza­ły­śmy w skle­pach ciu­chy.

 (1.2) To ważne, aby rą­biąc kloc­ki, do­brze przy­mie­rzać sie­kie­rę.

 (2.2) Od nie­daw­na przy­mie­rzam się do wy­ja­zdu z kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmʲjɛʒat͡ɕ, AS: pšỹmʹi ̯ežać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymierzalnia ż., przymiar m., przymiarka ż., przymierzenie n., przymierzanie n.

Wiktionary


przymierze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ro­zu­mie­nie po­mię­dzy stro­na­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­mie­rze (umowa) – umowa mię­dzy dwie­ma lub wię­cej stro­na­mi.
  • Nowe Przy­mie­rze w Bi­blii
  • Przy­mie­rze – so­jusz, po­ro­zu­mie­nie państw w sto­sun­kach mię­dzy­na­ro­do­wych
  • Przy­mie­rze – po­wieść hi­sto­rycz­na au­tor­stwa Zofii Kos­sak
  • Przy­mie­rze – film fa­bu­lar­ny pro­duk­cji USA
  • Przy­mie­rze II: Ma­go­wie – film fa­bu­lar­ny pro­duk­cji USA
  • Przy­mie­rze III: De­mo­ny – film fa­bu­lar­ny ko­pro­duk­cji ame­ry­kań­sko-ka­na­dyj­skiej
  • Przy­mie­rze IV: The Com­plex – film fa­bu­lar­ny pro­duk­cji ka­na­dyj­skiej
  • Przy­mie­rze – film fa­bu­lar­ny w reż. Guya Rit­chie­go
  • Przy­mie­rze Ro­dzin – pol­skie sto­wa­rzy­sze­nie ka­to­lic­kie, któ­re­go celem jest pomoc ro­dzi­com w wy­cho­wa­niu ich dzie­ci w duchu nauki Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go.
  • Klub Chrze­ści­jan i Żydów „Przy­mie­rze” – sto­wa­rzy­sze­nie dzia­ła­ją­ce na rzecz po­jed­na­nia chrze­ści­jań­sko-ży­dow­skie­go i pol­sko-ży­dow­skie­go

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przymierzeniec m., sprzymierzeniec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) alians, koalicja, konwencja, liga, pakt, porozumienie, sojusz, ugoda, umowa, unia, zjednoczenie, związek

Wiktionary


przymierzyć

1. wło­żyć coś na sie­bie lub przy­ło­żyć coś do cze­goś dla spraw­dze­nia, czy na­da­je się, czy ma dobre wy­mia­ry;
2. przy­mie­rzyć się:
a) przy­brać po­zy­cję naj­do­god­niej­szą do cze­goś;
b) roz­wa­żyć pod­ję­cie ja­kie­goś dzia­ła­nia;
c) przy­go­to­wać się do cze­goś


SJP.pl


przymieszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ko­wy skład­nik sub­stan­cji wy­stę­pu­ją­cy w niej w nie­wiel­kiej ilo­ści, wpro­wa­dzo­ny ce­lo­wo lub bę­dą­cy za­nie­czy­szcze­niem

 (1.2) chem. ciało obce włą­czo­ne w struk­tu­rę innej sub­stan­cji, z którą jed­nak nie wcho­dzi w bez­poś­red­nie re­ak­cje i nie two­rzy wią­zań che­micz­nych

 (1.3) leśn. ga­tu­nek lub ga­tun­ki drzew, krze­wów bądź bylin wpro­wa­dzo­ne do drze­wo­sta­nu w celu wzmoc­nie­nia jego na­tu­ral­nej od­por­no­ści lub uroz­ma­i­ce­nia skła­du ga­tun­ko­we­go

 (1.4) przen. da­ją­cy się wy­czuć od­cień lub za­bar­wie­nie cze­goś nie­ma­te­rial­ne­go (np. tonu wy­po­wie­dzi, cha­rak­te­ru)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mąka bywa też czę­sto sfał­szo­wa­na do­dat­kiem czy to in­nych, tań­szych ga­tun­ków, czy to sprosz­ko­wa­ne­go gipsu, wapna i tym po­dob­nych mniej lub wię­cej szkod­li­wych przy­mie­szek.

 (1.1) To stąd (po do­da­niu spe­cjal­nych przy­mie­szek) bie­rze się słyn­ny dym nad ka­pli­cą - czar­ny na znak, że pa­pie­ża je­szcze nie wy­bra­no, i biały oz­na­cza­ją­cy, że już jest.

 (1.1) Lubią one [​żubry​] szcze­gól­nie pewną trawę, zwaną od nich „żu­brów­ką“, a po ła­ci­nie „Hie­roch­loa au­stra­lis". Ma ona bar­dzo miły za­pach, który za­cho­wu­je długo po wy­su­sze­niu i dla tego za­pa­chu lud pu­szczań­ski robi z niej przy­miesz­kę do ta­ba­ki.

 (1.2) Do tego jej [​at­mos­fe­ry​] skład oka­zał się na­stęp­ną ła­mi­głów­ką: gazy szla­chet­ne — argon, kryp­ton i kse­non z przy­miesz­ką helu.

 (1.2) Jak­kol­wiek cha­rak­ter che­micz­ny więk­szo­ści ciał rad­jo­ak­tyw­nych jest znany, to jed­nak przy­go­to­wa­nie ich wy­ma­ga zwy­kle do­dat­ko­wych stud­jów, gdyż ciała, sta­no­wią­ce tak drob­ną przy­miesz­kę do ciał ob­cych, wy­ka­zu­ją nie­jed­no­krot­nie pod wzglę­dem che­micz­nym za­cho­wa­nie za­leż­ne od śro­do­wi­ska.

 (1.2) Zba­dał skały, zna­lazł w nich ob­fi­tość wę­gla­nu wap­nia i nie­wiel­ką ilość ob­cych przy­mie­szek, do­strzegł, że zbo­cza i osy­pi­ska wy­ka­zu­ją pię­kne po­kła­dy wy­bo­ro­wej gliny.

 (1.3) Na pół­no­cy i za­cho­dzie ob­wo­du do­mi­nu­ją­cą for­ma­cją ro­ślin­ną są lasy mie­sza­ne ze znacz­nym udzia­łem ga­tun­ków igla­stych, głów­nie świer­ków i sosen oraz przy­miesz­ka­mi brzóz i osik.

 (1.3) W nie­da­le­kim od twier­dzy ob­wo­dzie [...] wy­strze­lał bór wy­nio­sły i gęsty, wy­łącz­nie jo­dło­wy od stro­ny lądu, a ku morzu ma­ją­cy znacz­ną przy­miesz­kę ży­wych dębów.

 (1.3) Je­łos­mycz, to czy­sty, żadną przy­miesz­ką obcą nie ska­la­ny, ród świer­ków.

 (1.4) Po tym sar­kaz­mie, tward­szym dla­te­go, że wy­po­wie­dział go czło­wiek ła­god­ny z na­tu­ry i za­sa­dy, za­pa­no­wa­ło mil­cze­nie. W at­mos­fe­rze dała się uczuć przy­miesz­ka nie­po­ko­ju.

 (1.4) Cytat w wol­nym tłu­ma­cze­niu brzmi: „Nie było je­szcze na świe­cie wiel­kie­go ge­niu­szu bez przy­miesz­ki sza­leń­stwa”. I cała isto­ta tkwi tylko w pro­por­cjach, bo ge­ne­ral­nie cho­dzi o przy­miesz­kę, nie zaś o do­mi­na­cję.

 (1.4) Stwier­dze­nie takie za­wie­ra za­wsze przy­miesz­kę cy­niz­mu, bo zaz­wy­czaj ocze­ku­je­my od osób pu­blicz­nych po­glą­dów sta­łych i niez­mien­nych, myląc mo­ral­ność i za­pa­try­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. domieszka ż., mieszanina ż., mieszanka ż., przymieszek mrz.

 czas. mieszać ndk., przymieszać dk.

 przym. mieszany, przymieszany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. daw. przymieszek

 (1.1) domieszka, dodatek, uzupełnienie, wkładka; przest. ingrediencja, ingredient, przysad, przysada

 (1.2) zanieczyszczenie, wtrącenie, domieszka; przest. legatura (w odniesieniu do stopów metali), alligacja, pomieszek

 (1.3) domieszka

 (1.4) domieszka, nuta, cień, odcień, zabarwienie, akcent, posmak; rzad. naleciałość

Wiktionary


przymilać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. przy­mi­lić)

 (1.1) daw. czy­nić miłym, mil­szym, umi­lić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­mi­lać się (dk. przy­mi­lić się)

 (2.1) za­cho­wy­wać się wobec kogoś w spo­sób prze­sad­nie miły, aby zdo­być jego przy­chyl­ność lub sym­pa­tię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymilenie n., przymilanie n.

 czas. przymilić dk.

Wiktionary


przymilkły

taki, który przy­milkł (przy­mil­knął)


SJP.pl


przymilnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­mil­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przymilny

 rzecz. miłość ż., miłostka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypochlebnie

Wiktionary


przymilniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­mil­nie


SJP.pl


przymilniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­mil­ny


SJP.pl


przymilny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pró­bu­ją­cy przy­po­do­bać się komuś; także. świad­czą­cy o pra­gnie­niu przy­po­do­ba­nia się

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przymilnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypochlebny

Wiktionary


przymiot

cecha; walor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) za­le­ta, walor, cecha do­dat­nia

 (1.2) daw. med. kiła, sy­fi­lis

 (1.3) stpol. wła­ści­wość

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cho­ro­by we­ne­rycz­nej – kiły
  • dzie­ła Woj­cie­cha Oczko o tej naz­wie za­wie­ra­ją­ce­go ów­czes­ną wie­dzę o kile
  • sy­no­ni­mu atry­bu­tu

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨ̃mʲjɔt, AS: pšỹmʹi ̯ot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiotnik mrz.

 przym. przymiotny, przymiotnikowy

Wiktionary


przymiotnik

od­mien­na część mowy okre­śla­ją­ca ja­kość rze­czow­ni­ka lub re­la­cję do rze­czow­ni­ka okre­śla­ne­go; ulega de­kli­na­cji i stop­niu­je się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. wyraz okre­śla­ją­cy cechę rze­czow­ni­ka np. „biały”, „niski”, „ładny”;

Wiktionary

Przy­miot­nik – część mowy opi­su­ją­ca cechy istot ży­wych, rze­czy, zja­wisk, pojęć i sta­nów. Nazwa wy­wo­dzi się od słowa „przy­miot” – czyli "cecha", "wła­ści­wość", która opi­su­je wła­ści­wo­ści do­strze­gal­ne ludz­ki­mi zmy­sła­mi oraz po­zaz­my­sło­we, wyw­nio­sko­wa­ne z za­cho­wa­nia istot ży­wych bądź wła­ści­wo­ści przed­mio­tów. W przy­pad­ku zja­wisk czy pojęć przy­miot­ni­ki mogą mieć także cha­rak­ter ab­strak­cyj­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele przy­słów­ków jest ut­wo­rzo­nych od przy­miot­ni­ków.

 (1.1) Przy­miot­ni­kiem w zda­niu „Mam nie­bie­ski rower.” jest wyraz „nie­bie­ski”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik, AS: pšỹmʹi ̯otʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiot m.

 przym. przymiotnikowy, przymiotnikowo

 przysł. przymiotnikowo

Wiktionary


przymiotnikowo

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób przy­miot­ni­ko­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiotnik mrz.

 przym. przymiotnikowy

Wiktionary


przymiotnikowy

ma­ją­cy cha­rak­ter przy­miot­ni­ka, wła­ści­wy przy­miot­ni­ko­wi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. od­no­szą­cy się do przy­miot­ni­ka, ma­ją­cy cha­rak­ter przy­miot­ni­ka, ut­wo­rzo­ny od przy­miot­ni­ka, bę­dą­cy przy­miot­ni­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­we nazwy kie­run­ków są przy­miot­ni­ko­we, a skró­co­ne – rze­czow­ni­ko­we, np. kie­ru­nek pół­noc­ny, pół­noc.

 (1.1) Rok temu uzy­ska­li­śmy sta­tus uni­wer­sy­te­tu przy­miot­ni­ko­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ, AS: pšỹmʹi ̯otʹńikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiotnik mrz., przymiot mrz.

 przym. przymiotny, przymiotnikowo

 przysł. przymiotnikowo

Wiktionary


przymiotno

ro­dzaj z ro­dzi­ny astro­wa­tych (zło­żo­nych), obej­mu­ją­cy około 300 ga­tun­ków ro­ślin ziel­nych, głów­nie z umiar­ko­wa­nej stre­fy pół­ku­li pół­noc­nej; we flo­rze Pol­ski wy­stę­pu­je 9 ga­tun­ków, m.in. przy­miot­no białe i przy­miot­no ka­na­dyj­skie


SJP.pl

Przy­miot­no ("Eri­ge­ron") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ok. 400–450, w sze­ro­kim uję­ciu obej­mu­ją­cym m.in. wy­o­dręb­nia­ne w XX wieku ga­tun­ki z ro­dza­ju ko­ny­za "Co­ny­za". Ro­dzaj jest kos­mo­po­li­tycz­ny, z naj­więk­szym zróż­ni­co­wa­niem w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. We flo­rze Pol­ski wy­stę­pu­je ok. 10 ga­tun­ków.

Wikipedia


przymiotny

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. wy­ra­żo­ny przy­miot­ni­kiem lub wy­ra­zem w jego funk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­do­wy­mi za­im­ka­mi przy­miot­ny­mi są: mój, twój, nasz, taki, który, inny, tam­ten, ta, ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymiot mrz.

 przym. przymiotnikowy

Wiktionary


przymiłowice

Przy­mi­ło­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Olsz­tyn. Na po­łud­nie od wsi znaj­du­je się Przy­mi­ło­wi­ce-Ko­ty­sów, a na pół­noc­nym wscho­dzie leży wieś Przy­mi­ło­wi­ce-Pod­gra­bie.

Wikipedia


przymknięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przym­knąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmʲcɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšỹmʹḱńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przymknąć dk., przymykać ndk.

 rzecz. przymykanie dk.

Wiktionary


przymknąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­my­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­my­kać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przym­knąć się (ndk. przy­my­kać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­my­kać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia przym­knę­ła po­wie­ki i wy­wo­ła­ła przed ocza­mi duszy wizję bro­da­cza, który trzy­ma ją w ra­mio­nach, py­ta­jąc ak­sa­mit­nie: „Dla­cze­go? Dla­cze­go?!”

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨ̃mknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšỹmknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymknięcie n., przymykanie n.

Wiktionary


przymniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­ma­ły


SJP.pl


przymnogi

w ję­zy­koz­naw­stwie: ro­dzaj przym­no­gi - jeden z ro­dza­jów rze­czow­ni­ka


SJP.pl


przymocowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­mo­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przymocować dk.

Wiktionary


przymocować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­mo­co­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ka­ju­ta nasza jest to mały po­ko­ik ma­ją­cy nie wię­cej, jak czte­ry łok­cie kwa­dra­to­we prze­strze­ni; przy jed­nej ścia­nie przy­mo­co­wa­ne są, jedno nad dru­gim, dwa łóżka (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃mɔˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: pšỹmocovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymocowanie n.

Wiktionary


przymocowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­mo­co­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przymocowywać ndk.

Wiktionary


przymocowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­mo­co­wać)

 (1.1) przy­cze­piać mocno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po uło­że­niu każ­dej war­stwy dla za­pew­nie­nia wła­ści­wej izo­la­cji ciepl­nej do płyt zew­nętrz­ne­go de­sko­wa­nia od stro­ny wew­nętrz­nej przy­mo­co­wu­je­my płyty sty­ro­pia­no­we.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymocowywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mocować, przytwierdzać

Wiktionary


przymoczka

okład z wody, rozt­wo­ru, le­kar­stwa itp., przy­kła­da­ny na bo­lą­cą część ciała tu­dzież bo­lą­ce oko­li­ce ciała


SJP.pl


przymodrzały

in­dy­wi­du­a­lizm: taki, który stał się z lekka nie­bie­ski, modry; nie­bie­ska­wy, błę­kit­na­wy


SJP.pl


przymodrzeć

na­brać mo­dre­go od­cie­nia


SJP.pl


przymorski

po­ło­żo­ny, wy­stę­pu­ją­cy bli­sko morza; nad­mor­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy morzu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znacz­ne róż­ni­ce za­so­le­nia wraz z głę­bo­ko­ścią wy­stę­pu­ją czę­sto w wielu je­zio­rach przy­mor­skich.

 (1.1) Za­gro­że­nie po­wo­dzio­we do­ty­czy mie­rzei nisko po­ło­żo­nych oraz de­pre­syj­nych ob­sza­rów przy­mor­skich, a także wy­so­kich brze­gów kli­fo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmɔrsʲci, AS: pšỹmorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze mrz.

 przym. morski

Wiktionary


przymorze

dziel­ni­ca Gdań­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­mo­rze – pół­noc­na część Gdań­ska
  • Przy­mo­rze Małe – dziel­ni­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na Gdań­ska
  • Przy­mo­rze Wiel­kie – dziel­ni­ca ad­mi­ni­stra­cyj­na Gdań­ska
  • Pri­mor­je
  • nad­brze­że, na­brze­że, przy­brze­że, wy­brze­że, po­brze­że

Wikipedia


przymostowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy mo­ście

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃mɔˈstɔvɨ, AS: pšỹmostovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. most mrz., mostowe n.

 przym. mostowy

Wiktionary


przymota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|księ­stwo ło­wic­kie. daw. po­mył­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. księstwo łowickie zmełka

Wiktionary


przymroczek

ro­dzaj nie­to­pe­rzy z po­dro­dzi­ny mrocz­ków


SJP.pl

Przym­ro­czek ("Hyp­su­go") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny mrocz­ków (Ve­sper­ti­lio­ni­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny mrocz­ko­wa­tych (Ve­sper­ti­lio­ni­dae).

Wikipedia


przymrozek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spa­dek tem­pe­ra­tu­ry po­wie­trza po­ni­żej 0°C, pod­czas gdy śred­nia do­bo­wa tem­pe­ra­tu­ra po­wie­trza jest do­dat­nia

Wiktionary

Przym­ro­zek – spa­dek tem­pe­ra­tu­ry po­wie­trza przy grun­cie po­ni­żej 0 °C, przy śred­niej do­bo­wej więk­szej od 0 °C. Każ­de­go roku w Pol­sce ry­zy­ko wy­stą­pie­nia przym­roz­ku jest naj­wyż­sze na wios­nę i w je­sie­ni.

Wy­stą­pie­nie przym­roz­ku jest czę­sto ob­ser­wo­wa­ne w po­sta­ci osadu bia­łej rosy, lub szro­nu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przym­roz­ki ścię­ły ka­łu­że na pod­wór­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmrɔzɛk, AS: pšỹmrozek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przymrażać ndk., przymrozić dk.

 przysł. mroźno

 rzecz. mróz mrz., mrożonka ż.

Wiktionary


przymrozkowo

→ przym­roz­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

przymrozkowy

przymrozkowy

→ przym­ro­zek


SJP.pl

Patrz:

przymrozek

przymroźniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przym­roź­nie


SJP.pl


przymrugiwać

mru­ga­jąc, dawać jakiś znak


SJP.pl


przymszo

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Przem­sza

Wiktionary


przymulanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­mu­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przymulać ndk.

Wiktionary


przymulać

cza­sow­nik

 (1.1) pot. slang. mę­czyć, nu­dzić, za­nu­dzać kogoś

 (1.2) pot. slang. czy­nić po­wol­nym, po­zba­wiać ener­gicz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] ane­micz­ny koleś, przy­mu­la jak jakiś pier­wot­niak a nie dzien­ni­karz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmulat͡ɕ, AS: pšỹmulać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymuł m., przymulenie n., przymulanie n.

 czas. przymulić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zamulać, przynudzać

Wiktionary


przymulisko

teren pow­sta­ły z na­nie­sio­ne­go przez rzekę mułu


SJP.pl

Przy­mu­li­sko – trwa­le utrzy­mu­ją­ca się, górna część od­sy­pi­ska, czę­sto po­ro­śnię­ta ro­ślin­no­ścią. Znaj­du­je się od stro­ny lądu.

Wikipedia


przymurowywać

mu­ru­jąc, przyt­wier­dzać, przy­bu­do­wy­wać


SJP.pl


przymus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pre­sja wy­wie­ra­na na kogoś w celu zmu­sze­nia do cze­goś

 (1.2) wew­nętrz­na po­trze­ba zro­bie­nia cze­goś

 (1.3) środ­ki praw­ne zmu­sza­ją­ce do pod­po­rząd­ko­wa­nia się prze­pi­som lub wy­ro­ko­wi;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­mus – zmu­sza­nie do okre­ślo­ne­go za­cho­wa­nia
  • przy­mus (prawo)
  • przy­mus (brydż)
  • przy­mus bez­poś­red­ni
  • przy­mus lecz­ni­czy
  • przy­mus ad­wo­kac­ki
  • przy­mus pań­stwo­wy
  • przy­mus wy­bor­czy
  • Zugz­wang

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nawet sio­stry Stel­li, które za­wsze oka­zy­wa­ły jej praw­dzi­wą sym­pa­tię, teraz, wi­docz­nie zra­żo­ne zepch­nię­ciem ich w pół­fi­na­le do roli adiu­tan­tek Magdy, uśmie­cha­ły się do niej z przy­mu­sem i nie­szcze­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨ̃mus, AS: pšỹmus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymusowość ż., przymuszanie n., przymuszenie n., przymuszoność ż.

 czas. przymusić (się) dk., przymuszać (się) ndk.

 przym. przymusowy, przymuszony

 przysł. przymusowo, przymusem, przymuszenie

 ims. przymuszony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mus, przymuszanie, konieczność, zmuszenie, nacisk, wymóg, presja

Wiktionary


przymusić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­mu­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­mu­szać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­mu­sić się (ndk. przy­mu­szać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­mu­szać się.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przymusowy

 rzecz. przymuszanie n., wmuszanie n.

 czas. przymuszać, musieć

Wiktionary


przymusowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przy­mu­so­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymus m., przymuszanie n., przymusowość ż., wmuszanie n.

 czas. musieć, przymuszać ndk.

 przym. przymusowy

 przysł. musowo

Wiktionary


przymusowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­mu­so­we; cecha tych, któ­rzy są przy­mu­so­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przymusowy

 przysł. przymusowo

 rzecz. przymuszanie n.

Wiktionary


przymusowy

przy­miot­nik

 (1.1) na­rzu­co­ny, wy­ni­ka­ją­cy z przy­mu­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Olek jest na przy­mu­so­wym le­cze­niu.

 (1.1) […] przy­mu­so­we tu­cze­nie gęsi i ka­czek od dawna bul­wer­su­je wiele śro­do­wisk, w tym także tych niez­wią­za­nych z obro­ną praw zwie­rząt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃muˈsɔvɨ, AS: pšỹmusovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymusowość ż., przymuszoność ż., przymus m., przymuszanie n., przymuszenie n., wmuszanie n.

 czas. musieć, przymuszać ndk., przymusić dk.

 przysł. przymusowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narzucony

Wiktionary


przymuszająco

→ przy­mu­sza­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

przymuszający

przymuszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­mu­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymuszenie n., przymus m., przymusowość ż., przymuszoność ż., wmuszanie n.

 czas. musieć, przymuszać ndk., przymusić dk.

 przym. przymusowy

 przysł. przymusowo

Wiktionary


przymuszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­mu­sić)

 (1.1) wy­wie­rać na­cisk na kogoś, by zro­bił co wbrew woli

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­mu­szać się (dk. przy­mu­sić się)

 (2.1) robić co wbrew włas­nej woli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymus mrz., przymuszanie n., przymuszenie n., wmuszanie n.

 czas. musieć, poprzymuszać dk., przymusić dk.

 przym. przymusowy

 przysł. przymusowo, musowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naciskać, zmuszać

 (2.1) zmuszać się

Wiktionary


przymuszenie

prze­sta­rza­łe: wy­mu­szo­ny, nie­na­tu­ral­ny, udany


SJP.pl


przymuszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­mu­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Kę­so­wo
  • Przy­mu­sze­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy
  • Przy­mu­sze­wo – część ko­lo­nii De­lo­wo w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Stę­ży­ca
  • Przy­mu­sze­wo – dawna gro­ma­da

Wikipedia


przymuszony

prze­sta­rza­łe: wy­mu­szo­ny, nie­na­tu­ral­ny, udany


SJP.pl


przymuł

po­tocz­nie: osoba wolno my­ślą­ca; przy­głup, matoł, tępak, młot


SJP.pl


przymyk

ele­ment sto­lar­ki okien­nej lub drzwio­wej, do­dat­ko­we uszczel­nie­nie miej­sca styku skrzy­deł lub skrzy­dła i fu­try­ny


SJP.pl


przymykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­my­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃mɨˈkãɲɛ, AS: pšỹmykãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przymknąć dk., przymykać ndk.

 rzecz. przymknięcie dk.

Wiktionary


przymykać

cza­sow­nik

 (1.1) za­my­kać coś nie­cał­ko­wi­cie, zo­sta­wia­jąc szcze­li­nę

 (1.2) pot. osa­dzić kogoś w wię­zie­niu lub aresz­cie

cza­sow­nik zwrot­ny przy­my­kać się

 (2.1) pot. po­gard. prze­stać mówić, za­mil­knąć

 (2.2) za­my­kać się nie­cał­ko­wi­cie, zo­sta­wia­jąc szcze­li­nę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈmɨkat͡ɕ, AS: pšỹmykać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przymknięcie n., przymykanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) uwięzić, zamykać, sadzać ndk. / posadzić dk.

Wiktionary


przymykowy

→ przy­myk


SJP.pl

Patrz:

przymyk

przymówka

1. uszczy­pli­wa uwaga skie­ro­wa­na pod czy­imś adre­sem
2. upom­nie­nie się o coś w for­mie aluz­ji


SJP.pl


przymózgowy

znaj­du­ją­cy się bli­sko lub z przo­du mózgu


SJP.pl


przynaglająco

w spo­sób na­kła­nia­ją­cy do poś­pie­chu; po­na­gla­ją­co, po­spie­sza­ją­co, poś­pie­sza­ją­co


SJP.pl


przynaglać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­spie­szać, skła­niać kogoś do poś­pie­chu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przynaglanie n., przynaglenie n.

Wiktionary


przynajmniej

1. nie mniej niż, np.: Ten worek waży przy­najm­niej ki­lo­gram.; co najm­niej;
2. cho­ciaż, bodaj, choć, np.: Poz­wól mi się wy­spać przy­najm­niej w nie­dzie­lę.


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) nie mniej niż

 (1.2) najm­niej­szy ak­cep­to­wal­ny za­kres

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żeby na­pra­wić twój rower, po­trze­bu­ję przy­najm­niej ty­god­nia.

 (1.2) Jak bie­rzesz mój rower, to mógł­byś przy­najm­niej za­py­tać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j, AS: pšỹnai ̯mʹńėi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) co najmniej, reg-pl|Śląsk|aspóń.

 (1.2) chociaż, reg-pl|Śląsk|aspóń.

Wiktionary


przynależeć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być czę­ścią danej ca­ło­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest jakaś nacja sama w sobie, od­mien­na od tej miej­skiej, wiej­skiej, osia­dłej. To ci, co nie przy­na­le­żą do żad­ne­go pana ani do żad­nej gminy, wa­łę­si różni, wa­ga­bun­dy, swa­wol­ni ban­do­si, bie­gu­ni róż­ne­go ro­dza­ju.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przynależenie n., przynależność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) należeć

Wiktionary


przynależność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­le­że­nie do ja­kiejś or­ga­ni­za­cji, spo­łecz­no­ści, grupy spo­łecz­nej, bycie człon­kiem ja­kiejś grupy, or­ga­ni­za­cji

 (1.2) praw. rzecz ru­cho­ma, na­le­żą­ca do wła­ści­cie­la rze­czy głów­nej, po­zo­sta­ją­ca z nią w związ­ku i słu­żą­ca do ko­rzy­sta­nia z niej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Drugi nurt w po­sta­ci spe­cyz­mu za­kła­da z kolei, że źró­dłem mo­ral­ne­go an­tro­po­cen­tryz­mu jest po­czu­cie wspól­no­ty wy­ni­ka­ją­ce z przy­na­leż­no­ści do ga­tun­ku homo sa­piens.

 (1.1) Zwień­cze­niem tego sy­ste­mu se­gre­ga­cji – wy­prze­dza­ją­ce­go apart­he­id, a nawet ra­so­we usta­wy w hit­le­row­skich Niem­czech – było wpro­wa­dze­nie przez Bel­gów spe­cjal­nych pasz­por­tów, za­wie­ra­ją­cych in­for­ma­cję o przy­na­leż­no­ści do Tutsi lub Hutu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃naˈlɛʒnɔɕt͡ɕ, AS: pšỹnaležność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przynależenie n.

 czas. przynależeć ndk.

 przym. przynależny

Wiktionary


przynieść

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­no­sić)

 (1.1) trzy­ma­jąc coś w rę­kach do­star­czyć w okre­ślo­ne miej­sce

 (1.2) o pie­nią­dzach dać, spo­wo­do­wać (zyski / stra­ty)

 (1.3) o pechu lub szczę­ściu ścią­gnąć, przy­cią­gnąć

 (1.4) o uczu­ciach spo­wo­do­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kto z was kości jej przy­nie­sie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨ̃ɲɛ̇ɕt͡ɕ, AS: pšỹńėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przynosiciel m., przynośca m., przynoszenie n., przyniesienie n., noszenie n.

 czas. nieść, przynosić ndk., przynaszać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytaszczyć; reg. pozn. przytośtać, reg. śl. przismyczyć

Wiktionary


przyniszczać

nieco, tro­chę ni­szczyć; pod­ni­szczać


SJP.pl


przyniżać

daw­niej: przy­chy­lać, przy­gi­nać ku do­ło­wi


SJP.pl


przynokcica

za­pa­le­nie brze­gu ło­ży­ska paz­nok­cio­we­go na palcu rąk lub nóg


SJP.pl


przynosić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­nieść)

 (1.1) trzy­ma­jąc coś w rę­kach do­star­czać w okre­ślo­ne miej­sce

 (1.2) od­no­śnie pie­nię­dzy dawać, po­wo­do­wać (zyski / stra­ty)

 (1.3) o pechu lub szczę­ściu ścią­gać, przy­cią­gać

 (1.4) o uczu­ciach po­wo­do­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Li­sto­nosz przy­niósł pacz­kę.

 (1.1) Czy mogę po­ży­czyć mło­tek? Jutro go przy­nio­sę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ̃ˈnɔɕit͡ɕ, AS: pšỹnośić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przynosiciel m., przynośca m., przynoszenie n., przyniesienie n., noszenie n.

 czas. przenosić, wznosić, przynieść dk., przynaszać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczać; przest. przynaszać

Wiktionary


przynosowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się przy nosie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedną z zatok przy­no­so­wych zo­pe­ro­wa­li mu w stycz­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nochal mrz., nos mrz., nosek mrz., nosisko n., nosowość ż.

 przym. nosaty, nosowy, nosówkowy

Wiktionary


przynoszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­star­cza­nie cze­goś na rę­kach do ja­kie­goś miej­sca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃nɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: pšỹnošẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przynosiciel m., przynośca m., przyniesienie n., noszenie n.

 czas. nosić, nieść, znosić, wznosić, przynieść dk., przynaszać ndk., przynosić ndk.

Wiktionary


przynucać

po­tocz­nie: nucić frag­ment pio­sen­ki lub me­lo­dii


SJP.pl


przynucić

po­tocz­nie: za­nu­cić frag­ment pio­sen­ki lub me­lo­dii


SJP.pl


przynudnawy

tro­chę nudny; nud­na­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) tro­chę nudny, nu­dzą­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃nudˈnavɨ, AS: pšỹnudnavy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nudnawy

Wiktionary


przynudzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­nu­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨ̃nuˈd͡zãɲɛ, AS: pšỹnuʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przynudzać

 przysł. nudno

 rzecz. nudziarz m., nudności nmos.

Wiktionary


przynudzać

po­tocz­nie: mówić nudno, nie­cie­ka­wie, pow­ta­rzać cią­gle to samo


SJP.pl


przynudzić

opo­wie­dzieć o czymś nie­cie­ka­wie lub zbyt długo


SJP.pl


przynóżka

część ciała wie­lo­szcze­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. nóż do ści­na­nia wi­no­ro­śli

Wiktionary


przynęta

po­karm po­zo­sta­wia­ny w celu zwa­bie­nia ryb, zwie­rzy­ny lub pta­ków; za­nę­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wędk. łow. po­karm, który umie­szcza się w sie­ciach, na węd­kach lub w pu­łap­kach aby wabić zwie­rzy­nę łowną, ryby, ptaki;

 (1.2) przen. to, co kusi, wabi, przy­cią­ga, po­cią­ga

Wiktionary

Przy­nę­ty węd­kar­skie – przed­mio­ty, po­cho­dze­nia ro­ślin­ne­go, zwie­rzę­ce­go lub sztucz­ne sto­so­wa­ne przez węd­ka­rzy do wa­bie­nia ryb.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bomb­ka naj­le­piej się chyba spraw­dzi na wo­dzie sto­ją­cej, gdzie nie ma pro­ble­mów z nur­tem i zno­sze­niem przy­nę­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nęcisko n., zanęta ż., nęcenie n., zanęcenie n., zanęcanie n.

 czas. nęcić ndk., zanęcić dk., zanęcać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wabik

 (1.2) pokusa, wabik

Wiktionary


przynętka

1. zdrob­nie­nie od: przy­nę­ta;
2. eu­fe­mi­stycz­nie: pro­sty­tut­ka


SJP.pl


przynętowy

→ przy­nę­ta


SJP.pl

Patrz:

przynęta

przyobiecywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­o­bie­cy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyobiecanie n.

 czas. przyobiecywać ndk., przyobiecać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obiecanie, przyrzeczenie

Wiktionary


przyoblekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­o­ble­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzyoblekanie n.

 czas. przyoblekać ndk.

Wiktionary


przyobozowy

znaj­du­ją­cy się lub od­by­wa­ją­cy się przy obo­zie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy obo­zie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɔbɔˈzɔvɨ, AS: pšyobozovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obóz mrz.

 przym. obozowy

Wiktionary


przyoceaniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy oce­a­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɔt͡sɛãˈɲit͡ʃnɨ, AS: pšyoceãńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ocean mrz.

 przym. oceaniczny

Wiktionary


przyoczko

po­je­dyn­czy na­rząd wzro­ko­wy u niek­tó­rych owa­dów (np. u ka­ra­lu­cha)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. upro­szczo­ny wraż­li­wy na świa­tło i niet­wo­rzą­cy obra­zu na­rząd wzro­ku u sta­wo­no­gów;

Wiktionary

Przy­ocz­ko (l.mn. przy­ocz­ka), oczko ("ocel­lus") – po­je­dyn­czy na­rząd wzro­ku wy­stę­pu­ją­cy u sta­wo­no­gów. Wy­róż­nia się przy­ocz­ka bocz­ne ("ocel­lus la­te­ra­lis", "stem­ma"), obec­ne w licz­bie 1–7 par na bocz­nej lub brzusz­nej czę­ści głowy larw owa­dów o prze­o­bra­że­niu zu­peł­nym i u sko­czo­gon­ków oraz przy­ocz­ka grzbie­to­we ("ocel­lus dor­sa­lis", "ocel­lus an­te­rior"), o po­je­dyn­czym apa­ra­cie diop­trycz­nym i licz­nych re­cep­to­rach, wy­stę­pu­ją­ce w licz­bie 1–3 par na czole u ima­gi­nes i larw niek­tó­rych owa­dów o prze­o­bra­że­niu nie­zu­peł­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­ocz­ka nie od­bie­ra­ją obra­zu, lecz mie­rzą na­tę­że­nie i kąt pa­da­ją­ce­go świa­tła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɔt͡ʃkɔ, AS: pšyočko

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyoczkowy

Wiktionary


przyoddziałowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy od­dzia­le

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz, za­chę­co­ny przez do­cen­ta Lisa bawi się w przy­od­dzia­ło­wym przedsz­ko­lu – ra­dos­ny, jakby za­pom­niał o cho­ro­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɔdʲd͡ʑaˈwɔvɨ, AS: pšyodʹʒ́au̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oddział mrz.

 przym. oddziałowy

Wiktionary


przyodziać

prze­sta­rza­łe: ubrać; wło­żyć coś na kogoś lub na sie­bie


SJP.pl


przyodziewek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. to, co czło­wiek wkła­da na sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyodziewać ndk.

 rzecz. odzież ż.

 przym. odzieżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odzienie, ubranie, odzież, okrycie

Wiktionary


przyogrodowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ogro­dzie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɔɡrɔˈdɔvɨ, AS: pšyogrodovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogród mrz., ogrodowy mos.

 przym. ogrodowy

Wiktionary


przyokopowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który znaj­du­je się przy oko­pie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okop m., kopanie n., okopanie n., okopywanie n., okopówka ż., kopaczka ż., kopalnia ż., wykopki nmos., wykopywanie n., wykopanie n.

 czas. kopać ndk., okopywać ndk., okopać dk., wykopywać ndk., wykopać dk.

 przym. okopowy, kopalniany, kopalny

Wiktionary


przyoperowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ope­rze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɔpɛˈrɔvɨ, AS: pšyoperovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opera ż.

 przym. operowy

Wiktionary


przyorać

przy­kryć coś ski­ba­mi ora­nej ziemi


SJP.pl


przyorywać

przy­kry­wać coś ski­ba­mi ora­nej ziemi


SJP.pl


przyosiedlowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy osied­lu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɔɕɛˈdlɔvɨ, AS: pšyośedlovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiedle n.

 przym. osiedlowy

Wiktionary


przyosiowiec

ło­ży­sko­wy ssak z na­drzę­du ko­pyt­nych


SJP.pl


przyoszczędzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­o­szczę­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyoszczędzać ndk.

Wiktionary


przyoszczędzać

1. oszczę­dza­jąc, od­kła­dać tro­chę cze­goś, zwła­szcza pie­nię­dzy;
2. sta­rać się nie prze­mę­czać kogoś


SJP.pl


przyoszczędzić

po­tocz­nie: za­o­szczę­dzić;
1. oszczę­dza­jąc, odło­żyć pewną ilość cze­goś;
2. ochro­nić kogoś przed czymś, nie prze­mę­czyć kogoś


SJP.pl


przyozdabiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­o­zdo­bić)

 (1.1) ozda­biać coś do­dat­ko­wo; czy­nić coś pię­kniej­szym przez do­da­nie ozdób

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­o­zda­biać się (dk. przy­o­zdo­bić się)

 (2.1) być przy­o­zda­bia­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziew­czyn­ki przy­o­zda­bia­ły cho­in­kę tra­dy­cyj­ny­mi bomb­ka­mi i łań­cu­cha­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyozdabianie n.

 przym. ozdobny

 czas. zdobić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przystrajać, upiększać, dekorować

Wiktionary


przyozdobić

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­o­zda­biać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał ja­kieś sto sześć­dzie­siąt cen­ty­me­trów wzro­stu, okrą­głą twarz przy­o­zdo­bio­ną czar­nym wąsem, a na nosie oku­la­ry o pro­sto­kąt­nych szkłach w czar­nych opraw­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ozdoba ż.

 przym. ozdobny

 czas. zdobić

Wiktionary


przyp.

skrót od:
1. przy­pis;
2. przy­pa­dek


SJP.pl

skrót w funk­cji przy­słów­ka

 (1.1) = przy­pu­szczal­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawdop.

Wiktionary


przypadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pa­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypadać ndk.

Wiktionary


przypadać

po­tocz­nie o śnie­gu:
1. przy­kryć coś cał­ko­wi­cie;
2. spaść do­dat­ko­wo


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni (dk. przy­paść)

 (1.1) przy­wie­rać do cze­goś (po­wierzch­ni, osoby, rze­czy)

 (1.2) zda­rzać się, wy­pa­dać w danym mo­men­cie lub okre­sie

 (1.3) stpol. zga­dzać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Jutro przy­pa­da pier­wsza rocz­ni­ca na­sze­go ślubu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpadat͡ɕ, AS: pšypadać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadanie n.

Wiktionary


przypadek

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. forma gra­ma­tycz­na rze­czow­ni­ka, przy­miot­ni­ka oraz imie­sło­wu, li­czeb­ni­ka i za­im­ka od­mien­ne­go, która wy­mu­szo­na jest ich po­zy­cją w zda­niu i wy­ra­ża ich sto­su­nek skład­nio­wy do in­nych wy­ra­zów w zda­niu;
2. przy­pa­dek za­leż­ny, gra­ma­tycz­ny - każdy przy­pa­dek prócz mia­now­nik i wo­ła­cza, słu­żą­cy do wy­ra­ża­nia funk­cji oko­licz­ni­ka, do­peł­nie­nia, przy­daw­ki i orzecz­ni­ka w zda­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lo­so­we, nie­pla­no­wa­ne wy­da­rze­nie

 (1.2) gram. forma wy­ra­zu w de­kli­na­cji;

 (1.3) prze­bieg ja­kie­goś wy­da­rze­nia (zwy­kle cho­ro­by)

Wiktionary

Przy­pa­dek – ka­te­go­ria gra­ma­tycz­na, przez którą od­mie­nia­ją się rze­czow­ni­ki, przy­miot­ni­ki, li­czeb­ni­ki, za­im­ki, imie­sło­wy (okre­śla­ne przez to zbior­czym mia­nem "imion"), a nie­kie­dy też cza­sow­ni­ki (co w ję­zy­ku pol­skim nie wy­stę­pu­je), bę­dą­ca odz­wier­cied­le­niem ich róż­no­rod­nych funk­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To praw­dzi­wy przy­pa­dek, że się dziś spo­ty­ka­my.

 (1.2) W ję­zy­ku pol­skim jest sie­dem przy­pad­ków: mia­now­nik, do­peł­niacz, ce­low­nik, bier­nik, na­rzęd­nik, miej­scow­nik i wo­łacz.

 (1.3) Ten chory cier­pi na dziw­ny przy­pa­dek grypy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpadɛk, AS: pšypadek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadkowanie n., przypadkowość ż.

 czas. przypadkować ndk.

 przym. przypadkowy

 przysł. przypadkowo, przypadkiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) traf

Wiktionary


przypadkiem

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. forma gra­ma­tycz­na rze­czow­ni­ka, przy­miot­ni­ka oraz imie­sło­wu, li­czeb­ni­ka i za­im­ka od­mien­ne­go, która wy­mu­szo­na jest ich po­zy­cją w zda­niu i wy­ra­ża ich sto­su­nek skład­nio­wy do in­nych wy­ra­zów w zda­niu;
2. przy­pa­dek za­leż­ny, gra­ma­tycz­ny - każdy przy­pa­dek prócz mia­now­nik i wo­ła­cza, słu­żą­cy do wy­ra­ża­nia funk­cji oko­licz­ni­ka, do­peł­nie­nia, przy­daw­ki i orzecz­ni­ka w zda­niu


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) uprzed­nio nie za­pla­no­wa­wszy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) N. lp. od: przy­pa­dek

Wiktionary

Przy­pad­kiem – trze­ci sin­gel pol­skiej su­per­gru­py OIO (Oki, Young Igi, Ot­so­cho­dzi), po­cho­dzą­cy z ich de­biu­tanc­kie­go al­bu­mu stu­dyj­ne­go, za­ty­tu­ło­wa­ne­go "OIO". Zo­stał wy­da­ny 6 kwiet­nia 2021.

Na­gra­nie otrzy­ma­ło w Pol­sce sta­tus pocz­wór­nie pla­ty­no­wej płyty, prze­kra­cza­jąc licz­bę 200 ty­się­cy sprze­da­nych kopii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj przy­pad­kiem zna­la­złem w twoim po­ko­ju pa­pie­ro­sy!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadkowanie n., przypadek m., przypadkowość ż.

 przym. przypadkowy

 przysł. przypadkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypadkowo

Wiktionary


przypadkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. gram. do­ko­ny­wa­nie od­mia­ny przez przy­pad­ki i licz­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadek m., przypadkowość ż.

 czas. przypadkować

 przysł. przypadkowo, przypadkiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deklinowanie

Wiktionary


przypadkować

cza­sow­nik

 (1.1) przest. gram. de­kli­no­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadek m., przypadkowanie n.

Wiktionary


przypadkowo

przy­słó­wek

 (1.1) wsku­tek przy­pad­ku lub zbie­gu oko­licz­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ję­zy­cze­nie spi­ke­ra, który pod­kre­ślił, że wcale nie było mowy o obec­nym pre­zy­den­cie, nie było zro­bio­ne przy­pad­ko­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpatˈkɔvɔ, AS: pšypatkovo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadkowanie n., przypadek m., przypadkowość ż.

 przym. przypadkowy

 przysł. przypadkiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypadkiem

Wiktionary


przypadkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­pad­ko­we; cecha tych, któ­rzy są przy­pad­ko­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadek m., przypadkowanie n.

 przym. przypadkowy

 przysł. przypadkowo, przypadkiem

Wiktionary


przypadkowy

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy wy­ni­kiem przy­pad­ku

 (1.2) po­ja­wia­ją­cy się gdzieś przy­pad­ko­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Sa­mo­chód po­trą­cił przy­pad­ko­we­go prze­chod­nia na przej­ściu dla pie­szych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpatˈkɔvɨ, AS: pšypatkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypadek m., przypadkowość ż.

 przysł. przypadkowo, przypadkiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezamierzony, losowy, akcydentalny

Wiktionary


przypadłościowy

→ przy­pa­dłość


SJP.pl

Patrz:

przypadłość

przypadłość

objaw cho­ro­bo­wy, nie­dy­spo­zy­cja


SJP.pl

Ak­cy­dens, przy­pa­dłość, cecha ak­cy­den­tal­na (łac. "ac­ci­dens", gr. "συμβεβηκός") – wy­wo­dzą­ce się z fi­lo­zo­fii Ary­sto­te­le­sa po­ję­cie on­to­lo­gicz­ne funk­cjo­nu­ją­ce prze­de wszyst­kim w me­ta­fi­zy­ce kla­sycz­nej (ary­sto­te­le­sow­sko-to­mi­stycz­nej), prze­ci­wień­stwo atry­bu­tu (cechy isto­to­wej).

Wikipedia


przypadły

taki, który przy­padł komuś w udzia­le


SJP.pl


przypakowany

taki, który przy­pa­ko­wał (po­tocz­nie: na­brał masy mię­śnio­wej, stał się sil­niej­szy dzię­ki upra­wia­niu ćwi­czeń fi­zycz­nych)


SJP.pl


przypakować

po­tocz­nie:
1. osią­gnąć przy­rost mię­śni, tre­nu­jąc na si­łow­ni;
2. ob­cią­żyć kogoś ja­kimś obo­wiąz­kiem; do­wa­lić


SJP.pl


przypakowywać

po­tocz­nie: osią­gać przy­rost mię­śni, tre­nu­jąc na si­łow­ni


SJP.pl


przypalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpaˈlãɲɛ, AS: pšypalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypalać, palić, przypalić

 rzecz. przypał mos./mrz., palaczka ż., przypalenie n.

Wiktionary


przypalać

za­pa­lać fajkę lub pa­pie­ro­sa


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­pa­lić)

 (1.1) spa­lać po­wierzch­nię cze­goś

 (1.2) za­pa­lać pa­pie­ros, cy­ga­ro lub fajkę

 (1.3) zwę­glać, go­tu­jąc lub pie­kąc zbyt mocno po­tra­wę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­pa­lać się (dk. przy­pa­lić się)

 (2.1) o po­tra­wie: sta­wać się zwę­glo­ną, go­tu­jąc się lub pie­kąc się zbyt mocno

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpalat͡ɕ, AS: pšypalać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. palić, rozpalać, przypalić

 przym. palny

 rzecz. przypał mos./mrz., przypalanie n., palaczka ż.

Wiktionary


przypalenie

go­tu­jąc je­dze­nie, zwę­glić je czę­ścio­wo


SJP.pl


przypalić

go­tu­jąc je­dze­nie, zwę­glić je czę­ścio­wo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pa­lać)

 (1.1) spa­lić czę­ścio­wo zew­nętrz­ną część

 (1.2) za­pa­lić tytoń od kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­pa­lić się (ndk. przy­pa­lać się)

 (2.1) ulec przy­pa­le­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cesia wrą­ba­ła trzy grube pajdy chle­ba i pełen ta­lerz ja­jecz­ni­cy i ku swo­je­mu zdzi­wie­niu stwier­dzi­ła, że jest w dal­szym ciągu głod­na i mo­gła­by zjeść je­szcze ów przy­pa­lo­ny bigos.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. palaczka ż., przypalanie n., przypalenie n., przypalenizna ż., przypał mrz.

 czas. rozpalać, palić, przypalać ndk.

 przym. palny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadpalić, opalić, przypiec

 (2.1) poczernieć, przypiec się

Wiktionary


przyparafialny

znaj­du­ją­cy się przy pa­ra­fii


SJP.pl


przyparka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. med. cie­pły okład

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wresz­cie: tros­kli­wie prze­strze­gać trze­ba pra­wi­dła, żeby, gdy przy­par­ka osty­gła, inną cie­płą za­stą­pio­ną być ma; tamtę wtedy do­pie­ro zdej­mo­wać, gdy ta już jest na po­do­rę­czu.

Wiktionary


przyparkingowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy par­kin­gu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨparʲcĩŋˈɡɔvɨ, AS: pšyparʹḱĩŋgovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. parking mrz., parkingowy mos.

 przym. parkingowy

Wiktionary


przyparkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy parku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨparˈkɔvɨ, AS: pšyparkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. park mrz.

 przym. parkowy

Wiktionary


przypasać

cza­sow­nik

 (1.1) przy­mo­co­wać do paska lub na wy­so­ko­ści paska

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od swo­je­go od­bi­cia w szkle i wi­ze­run­ku ge­ne­ra­ła, który tak czę­sto po­ja­wiał się w ho­lo­ne­to­wych wia­do­mo­ściach jako Bo­ha­ter Bez Stra­chu, róż­nił się jed­nym szcze­gó­łem: przy­pa­sa­ną rę­ko­je­ścią sit­hań­skie­go mie­cza świetl­ne­go o czer­wo­nym ostrzu.

Wiktionary


przypasiony

1. po­tocz­nie: przy­tyć;
2. rzad­ko: do­koń­czyć paść, do­kar­mić


SJP.pl


przypasić

po­tocz­nie: pod­pa­so­wać, przy­pa­so­wać komuś; pod­pa­sić


SJP.pl


przypatrzyć

uważ­nie spoj­rzeć na coś, na kogoś, przyj­rzeć się


SJP.pl


przypał

mło­dzie­żo­wo:
1. sy­tu­a­cja trud­na, nie­wy­god­na, przy­kra; ob­ciach;
2. nie­spo­dzie­wa­ne skom­pro­mi­to­wa­nie się przez ujaw­nie­nie po­peł­nio­nej po­mył­ki; wpad­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) młodz. slang. siara, coś głu­pie­go

 (1.2) młodz. slang. trud­na, cza­sa­mi przy­kra sy­tu­a­cja

 (1.3) rzad. przy­pa­lo­ne drew­no

 (1.4) młodz. slang. za­bra­nie przez po­li­cję

 (1.5) młodz. sy­tu­a­cja wy­tę­żo­ne­go dzia­ła­nia stró­żów prawa w oko­li­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rzad. pot. slang. osoba nie­dy­skret­na

 (2.2) młodz. slang. ktoś głupi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja ale od­wa­li­łeś przy­pał!

 (1.2) Bar­dzo mi przy­kro, że spot­kał cię ten przy­pał.

 (1.3) Ile na to ogni­sko zu­ży­ło się przy­pa­łu.

 (1.4) Je­szcze ty­dzień temu mia­łem przy­pał, ale świet­nie, że wy­sze­dłem z tego cało.

 (1.5) Wczo­raj nie mo­głem nic zro­bić, gli­nia­rze zro­bi­li przy­pał na oko­li­cy.

 (2.1) Ro­bisz to w takim pu­blicz­nym miej­scu, chyba je­steś przy­pa­łem.

 (2.2) Ja ale na­ro­bi­łeś siary, je­steś ja­kimś przy­pa­łem!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypalanie n.

 czas. odpalać, przypalić dk., przypalać ndk.

 przym. przypałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młodz. slang. siara, przypiks

 (1.3) przypałka, podpałka

 (1.4) pot. odsiadka

 (2.2) pot. głupek

Wiktionary


przypałacowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy pa­ła­cu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpawaˈt͡sɔvɨ, AS: pšypau̯acovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pałac mrz.

 przym. pałacowy

Wiktionary


przypałowy

w gwa­rze mło­dzie­żo­wej:
1. przy­no­szą­cy komuś wstyd; ob­cia­cho­wy;
2. lichy, tan­det­ny; ki­czo­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. slang. ki­czo­wa­ty, tan­det­ny, brzyd­ki

 (1.2) pot. slang. przy­no­szą­cy komuś wstyd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale on ma przy­pa­ło­we ciu­chy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpaˈwɔvɨ, AS: pšypau̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypał m.

 przysł. przypałowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) obciachowy

Wiktionary


przypałętany

taki, który się przy­pa­łę­tał


SJP.pl


przypaść

1. po­tocz­nie: przy­tyć;
2. rzad­ko: do­koń­czyć paść, do­kar­mić


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pa­dać)

 (1.1) przy­wrzeć do cze­goś (po­wierzch­ni, osoby, rze­czy)

 (1.2) zda­rzyć się, wy­paść w danym mo­men­cie lub okre­sie

 (1.3) być czy­imś udzia­łem, wy­pa­da na kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­padł do muru i krzy­knął: „Je­stem ranny!”

 (1.3) Za­szczyt zda­nia re­la­cji z na­szej po­dró­ży przy­padł wła­śnie mnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨpaɕt͡ɕ, AS: pšypaść

Wiktionary


przypedałować

1. przy­je­chać na ro­we­rze;
2. po­tocz­nie: przyjść gdzieś szyb­ko


SJP.pl


przypedałowywać

1. przy­jeż­dżać do­kądś ro­we­rem;
2. po­tocz­nie: szyb­ko przy­cho­dzić gdzieś


SJP.pl


przyperonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy pe­ro­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpɛrɔ̃ˈnɔvɨ, AS: pšyperõnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. peron mrz.

 przym. peronowy

Wiktionary


przypełzać

1. pełz­nąc przy­su­wać się, do­cho­dzić do kogoś lub do cze­goś; czoł­gać się;
2. zja­wiać się, nad­cho­dzić skądś;
3. daw­niej: tra­cić in­ten­syw­ność barwy; bla­knąć


SJP.pl


przypełznięty

taki, który gdzieś przy­pełz­nął; przy­pełź­nię­ty, przy­peł­zły


SJP.pl


przypełznąć

1. pełz­nąc przy­su­nąć się, dojść do kogoś lub do cze­goś; przy­czoł­gać się;
2. prze­no­śnie: zja­wić się, na­dejść skądś;
3. daw­niej: stra­cić in­ten­syw­ność barwy; przy­bla­knąć


SJP.pl


przypełzły

taki, który gdzieś przy­pełz­nął; przy­pełz­nię­ty, przy­pełź­nię­ty


SJP.pl


przypełźnięty

taki, który gdzieś przy­pełz­nął; przy­pełz­nię­ty, przy­peł­zły


SJP.pl


przypiecek

w daw­nych cha­tach wiej­skich ława wokół pieca, na któ­rej się sia­da­ło lub spało


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ławka tuż przy piecu, zwy­kle w po­sta­ci co­ko­łu wokół pieca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usiadł na przy­piec­ku, po­wo­li osu­nął się i mo­men­tal­nie zas­nął.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. nolepa

Wiktionary


przypieczka

daw­niej za­bieg me­dycz­ny po­le­ga­ją­cy na pod­pa­la­niu na ciele czło­wie­ka pre­pa­ra­tów lecz­ni­czych w po­sta­ci kulek, rurek; kon­cho­wa­nie


SJP.pl


przypieczętowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pie­czę­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpʲjɛt͡ʃɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: pšypʹi ̯ečẽntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypieczętować

 rzecz. pieczętowanie n.

Wiktionary


przypieczętować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. pie­czę­to­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|pie­czę­to­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­sta­nie z ka­ba­re­tem przy­pie­czę­to­wa­ło zlek­ce­wa­że­nie proś­by, którą Ki­sie­lew­ski prze­ka­zał ko­le­gom li­stow­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpʲjɛt͡ʃɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: pšypʹi ̯ečẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypieczętowanie n., pieczętowanie n.

Wiktionary


przypiekać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­piec)

 (1.1) pie­kąc coś, po­wo­do­wać przy­ru­mie­nie­nie tego z wierz­chu

 (1.2) tak mocno grzać, że mogą pow­sta­wać ru­mień­ce

 (1.3) do­ty­kać czymś go­rą­cym i pa­rzą­cym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­pie­kać się (dk. przy­piec się)

 (2.1) ule­gać przy­pie­ka­niu

 (2.2) opa­lać się zbyt mocno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypiekanie n., piec mrz., piecyk mrz.

 czas. piec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podpiekać, podrumieniać, przyrumieniać, rumienić, zarumieniać

 (1.2) opalać, piec, przygrzewać

 (1.3) parzyć

 (2.1) przyrumieniać się, rumienić się, zarumieniać się

Wiktionary


przypierdalać

wul­gar­ne: przy­pier­da­lać się (do cze­goś, kogoś) - przy­cze­pić się (do cze­goś, kogoś), mieć o coś pre­ten­sje


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­pier­do­lić)

 (1.1) wulg. ude­rzać mocno kogoś lub w coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­pier­da­lać się (dk. przy­pier­do­lić się)

 (2.1) wulg. na­rzu­cać swoje to­wa­rzy­stwo

 (2.2) wulg. uka­zy­wać za­rzu­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypierdalanie n., przypierdolenie n.

 czas. przypierdolić, pierdolić, zapierdalać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jebać, przykładać, walić

 (2.1) przyczepiać się

 (2.2) czepiać się, przyczepiać się

Wiktionary


przypierdolić

przy­je­bać; wul­ga­ryzm o wielu zna­cze­niach, m.in.:
1. przy­pier­do­lić (komuś) - pobić (kogoś);
2. przy­pier­do­lić się (do cze­goś) - przy­cze­pić się (do cze­goś), mieć o coś pre­ten­sje


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pier­da­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­pier­da­lać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­pier­do­lić się (ndk. przy­pier­da­lać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­pier­da­lać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypierdalanie n., przypierdolenie n.

 czas. zapierdalać, pierdolić, przypierdalać ndk.

Wiktionary


przypierdzielić

cza­sow­nik

 (1.1) wulg. z dużą siłą ude­rzyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To ja ci po­wiem, że nie ga­dasz mi praw­dy, bo wi­dzie­li cię na dro­dze, jak żeś je­chał i – co gor­sza – wi­dzie­li cię, jak żeś w dziew­czy­nę na ro­we­rze przy­pier­dzie­lił.

Wiktionary


przypilnować

1. za­pew­nić bez­pie­czeń­stwo, zająć się kimś; do­gląd­nąć;
2. pil­nu­jąc, upew­nić się, że ktoś wy­ko­na swoje obo­wiąz­ki; do­pil­no­wać;
3. pil­nu­jąc, zad­bać o wy­ko­na­nie, stan cze­goś; do­pil­no­wać


SJP.pl


przypilnowywać

rzad­ko: pil­no­wać;
1. za­pew­niać bez­pie­czeń­stwo, zaj­mo­wać się kimś; do­glą­dać;
2. pil­nu­jąc, upew­niać się, że ktoś wy­ko­nu­je swoje obo­wiąz­ki; do­pil­no­wy­wać;
3. pil­nu­jąc, dbać o wy­ko­na­nie, stan cze­goś; do­pil­no­wy­wać


SJP.pl


przypinanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pi­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpʲĩˈnãɲɛ, AS: pšypʹĩnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypinać

Wiktionary


przypinać

cza­sow­nik

 (1.1) przy­mo­co­wy­wać coś do cze­goś agraf­ką, szpil­ką, pa­skiem ze sprzącz­ką itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpʲĩnat͡ɕ, AS: pšypʹĩnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypinanie n.

Wiktionary


przypinka

sprzącz­ka, spin­ka, haft­ka zwy­kle ozdob­na


SJP.pl


przypis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ob­ja­śnie­nie, ko­men­tarz lub uwaga do­da­ne przez au­to­ra bądź wy­daw­cę do tek­stu dzie­ła, umie­szcza­ne zwy­kle u dołu stro­ny, na końcu roz­dzia­łu lub na końcu dzie­ła

Wiktionary

Przy­pi­sy – wy­dzie­lo­ne frag­men­ty tek­stu w pu­bli­ka­cji, po­wią­za­ne z tek­stem głów­nym za po­mo­cą od­sy­ła­czy. Od­no­szą się do po­szcze­gól­nych wy­ra­zów, zwro­tów i frag­men­tów tek­stu głów­ne­go. Sta­no­wią ubocz­ny lub po­moc­ni­czy nurt roz­wa­żań albo wska­zu­ją do­dat­ko­we in­for­ma­cje o danym frag­men­cie ut­wo­ru.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przypisanie n., przypisywanie n., przypisek m., pisanina ż.

 czas. przypisać dk., przypisywać ndk.

Wiktionary


przypisanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pi­sać.

Wiktionary

Przy­pi­sa­nie (pod­sta­wie­nie) – in­for­ma­tycz­na ope­ra­cja na­da­nia, umie­szcze­nia, wpi­sa­nia do okre­ślo­nej l-war­to­ści nowej war­to­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. przypisać dk.

 rzecz. przypis m., pisanina ż.

Wiktionary


przypisaniec

czło­wiek przy­wią­za­ny do ziemi pra­wem fe­u­dal­nym, nie­mo­gą­cy opu­ścić wsi bez zgody pana


SJP.pl


przypisać

cza­sow­nik

 (1.1) usta­no­wić zwią­zek cze­goś z kimś lub z czymś

 (1.2) uznać, że coś jest przy­czy­ną cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­ce przy­pi­sa­li mi w te­sta­men­cie dom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpʲisat͡ɕ, AS: pšypʹisać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypisywać

 rzecz. przypisanie n., przypis m., pisanina ż.

Wiktionary


przypisek

re­gio­nal­nie: przy­pi­sek


SJP.pl


przypiska

re­gio­nal­nie: przy­pi­sek


SJP.pl


przypisywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pi­sy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypisywać ndk.

 rzecz. przypis m., pisanina ż.

Wiktionary


przypisywać

cza­sow­nik

 (1.1) wska­zy­wać na zwią­zek mię­dzy ja­ki­miś po­ję­cia­mi, oso­ba­mi

 (1.2) uz­na­wać coś za przy­czy­nę cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Truje się tymi my­śla­mi, choć w rze­czy­wi­sto­ści dwo­rza­nie i pa­choł­cy da­le­cy są od sądów, które on im przy­pi­su­je.

 (1.2) Wiel­kie zna­cze­nie dla bi­blij­nej opo­wie­ści o lu­dzie wy­bra­nym, jakie przy­pi­su­je się Ja­ku­bo­wi, wy­ni­ka z faktu, że dwu­na­stu jego synów (Ruben, Sy­me­on, Lewi, Juda, Is­sa­char, Za­bu­lon, Józef, Be­nia­min, Dan, Nef­ta­li, Gad , Aser) dało po­czą­tek tzw. dwu­na­stu ple­mię­e­mio­nom Iz­ra­e­la, po tym, jak sam Jakub zy­skał to imię - Iz­ra­el, a jego po­tom­ko­wie od tego czasu będą na­zy­wać sie­bie Bnej Iz­ra­el, Iz­ra­e­li­ci, sy­no­wie Iz­ra­e­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpʲiˈsɨvat͡ɕ, AS: pšypʹisyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypisać dk.

 rzecz. przypisywanie n., przypis m., pisanina ż.

Wiktionary


przypisówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przy­pi­sów­ka – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Fir­lej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Fir­lej. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) wieś li­czy­ła 503 miesz­kań­ców.

Wikipedia


przypiąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pi­nać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­pi­nać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każdą li­te­rę trze­ba było za­pro­jek­to­wać, pro­por­cjo­nal­nie po­więk­szyć, wy­ciąć, przy­piąć albo na­kle­ić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨpʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšypʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary


przypkowski

przyp­kow­ska zupa ce­bu­lo­wa - ro­dzaj ostrej, moc­nej zupy ce­bu­lo­wej w ko­lo­rze kar­me­lu


SJP.pl

Przyp­kow­ski, Przyp­kow­ska – rzad­kie pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je mniej niż 50 osób.

Wikipedia


przyplaskiwać

przy­pła­szczać przez pac­nię­cie, klap­nię­cie


SJP.pl


przyplażowy

znaj­du­ją­cy się przy plaży


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy pla­ża­a­ży

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨplaˈʒɔvɨ, AS: pšyplažovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. plażówki nmos., plażówka ż., plaża ż.

 przym. plażowy

 przysł. plażowo

Wiktionary


przypochlebniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­poch­leb­nie


SJP.pl


przypodobany

taki, który się przy­po­do­bał


SJP.pl


przypodobny

prze­sta­rza­łe: sta­ra­ją­cy się przy­po­do­bać; przy­mil­ny


SJP.pl


przypodobywać

przy­po­do­by­wać się - sta­rać się o to, żeby się komuś spo­do­bać


SJP.pl


przypodłogowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się przy po­dło­dze, na styku ścia­ny i po­dło­gi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpɔdwɔˈɡɔvɨ, AS: pšypodu̯ogovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podłoga ż.

Wiktionary


przypolny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy polu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpɔlnɨ, AS: pšypolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pole n.

 przym. polny

Wiktionary


przypominacz

pro­gram kom­pu­te­ro­wy do przy­po­mi­na­nia o waż­nych zda­rze­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy przy­po­mi­na­ją­cy o ja­kiejś rze­czy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypomnieć

Wiktionary


przypominajka

po­tocz­nie: przed­miot lub opro­gra­mo­wa­nie przy­po­mi­na­ją­ce o uro­dzi­nach, imie­ni­nach i in­nych waż­nych okaz­jach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. pro­gram kom­pu­te­ro­wy przy­po­mi­na­ją­cy o ja­kiejś rze­czy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypomnieć

Wiktionary


przypominanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­po­mi­nać.

Wiktionary

Przy­po­mi­na­nie – wy­do­by­cie in­for­ma­cji z pa­mię­ci dłu­gotr­wa­łej, które wy­ma­ga się­gnię­cia do jej za­so­bów.

Po­zor­nie pro­ces ten po­le­ga na odt­wo­rze­niu wcze­śniej za­pi­sa­nych tre­ści w for­mie niez­mie­nio­nej. Fak­tycz­nie jed­nak pro­ces wy­do­by­wa­nia wspom­nień i da­nych z pa­mię­ci wy­glą­da ina­czej. Mo­że­my także roz­róż­nić kilka spo­so­bów przy­po­mi­na­nia sobie da­nych pa­mię­cio­wych: odt­wa­rza­nie, roz­poz­na­wa­nie i ro­zu­mie­nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpɔ̃mʲĩˈnãɲɛ, AS: pšypõmʹĩnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypominać, przypomnieć

Wiktionary


przypominać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przy­wo­dzić coś na myśl, przy­wo­ły­wać wspom­nie­nie o czymś

 (1.2) zwra­cać komuś uwagę na coś za­pom­nia­ne­go, a waż­ne­go

 (1.3) być po­dob­nym do cze­goś, bu­dzić sko­ja­rze­nia z czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­niej chwi­li przy­pom­niał sobie, że nie wy­słał kwia­tów żonie.

 (1.1) Nie przy­po­mi­nam sobie, żebym miał po­wie­dzieć coś ta­kie­go.

 (1.2) Przy­pom­nij mu jego wy­stęp w szko­le pod­sta­wo­wej. To było na­praw­dę głu­pie.

 (1.2) Przy­pom­nij im, że mają kupić chleb.

 (1.3) Ten ró­żo­wy aba­żur przy­po­mi­na grusz­kę (= ma kształt grusz­ki).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnat͡ɕ, AS: pšypõmʹĩnać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zapominać, dk. przypomnieć

 rzecz. przypominanie n.

Wiktionary


przypomnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­wró­ce­nie myślą do cze­goś

 (1.2) zwró­ce­nie uwagi na coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypomnieć dk.

 czas. przypomnieć

Wiktionary


przypomnieć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­po­mi­nać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­po­mi­nać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wów­czas, przy­pom­nij­my, rabuś po­da­ją­cy się za kon­wo­jen­ta skradł z ban­ko­wo­zu 8 mi­lio­nów zło­tych, któ­rych do tej pory nie odzy­ska­no

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypomnienie n., przypominanie n., przypominajka ż., przypominacz m.

 czas. zapomnieć, przypominać ndk.

Wiktionary


przypon

koń­co­wa część wędki sta­no­wią­ca prze­dłu­że­nie żyłki, do któ­rej jest przy­cze­pio­ny ha­czyk


SJP.pl

Przy­pon – od­ci­nek żyłki lub ple­cion­ki uży­wa­nej w węd­kar­stwie, słu­żą­ca do

po­łą­cze­nia ha­czy­ka, kot­wicz­ki, sztucz­nej przy­nę­ty, cię­żar­ka albo kom­bi­na­cji tych ele­men­tów z żyłką głów­ną. Przy­pon sto­su­je się w węd­kar­stwie spła­wi­ko­wym w celu zmniej­sze­nia śred­ni­cy i sztyw­no­ści (a zatem i wy­kry­wal­no­ści) tej czę­ści ze­sta­wu węd­ko­we­go, który ryba może uj­rzeć lub wy­czuć do­ty­kiem.

Wikipedia


przyponowy

→ przy­pon


SJP.pl

Patrz:

przypon

przypora

1. część bu­dow­li, która wzmac­nia ścia­ny oraz prze­no­si cię­żar skle­pień na grunt; skar­pa;
2. rusz­to­wa­nie za­bez­pie­cza­ją­ce ścia­nę przed za­wa­le­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. mur od­cho­dzą­cy pro­sto­pad­le na zew­nątrz od ścia­ny wy­so­kie­go bu­dyn­ku peł­nią­cy funk­cję kon­struk­cyj­ną;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpɔra, AS: pšypora

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyporowy

Wiktionary


przyporowy

przy­miot­nik od: przy­po­ra


SJP.pl


przyportowy

po­ło­żo­ny w oko­li­cy portu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy por­cie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpɔrˈtɔvɨ, AS: pšyportovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. port mrz.

 przym. portowy

Wiktionary


przyporządkowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­po­rząd­ko­wać)

 (1.1) usta­lać re­la­cję mię­dzy czymś a czymś lub czy­nić za­leż­nym od cze­goś na­drzęd­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Al­go­rytm przy­po­rząd­ko­wu­je wy­ni­ki do od­po­wied­nich ka­te­go­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyporządkowanie n., przyporządkowywanie n.

 czas. przyporządkować dk.

 przym. przyporządkowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przydzielać

Wiktionary


przypowierzchniowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się tuż przy, pod lub nad po­wierzch­nią cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) ogól­nie bio­rąc, tem­pe­ra­tu­ra przy­po­wierzch­nio­wej war­stwy wody w ak­we­nie w ciągu dnia i latem jest niż­sza niż na po­wierzch­ni grun­tu, a wyż­sza w nocy oraz w chłod­nej porze roku.

Wiktionary


przypowieść

ale­go­rycz­ne opo­wia­da­nie o tre­ści mo­ral­nej i dy­dak­tycz­nej lub re­li­gij­nej; pa­ra­bo­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. krót­kie ale­go­rycz­ne opo­wia­da­nie o tre­ści mo­ral­nej i dy­dak­tycz­nej lub re­li­gij­nej

Wiktionary

Przy­po­wieść, pa­ra­bo­la – ga­tu­nek li­te­ra­tu­ry mo­ra­li­stycz­no-dy­dak­tycz­nej, któ­re­go cechy for­mal­ne (sche­ma­tyzm fa­bu­ły, upro­szczo­na kon­struk­cja po­sta­ci, obiek­tyw­ny nar­ra­tor, se­lek­cja re­a­liów) służą wła­ści­we­mu od­czy­ta­niu ale­go­rycz­ne­go lub sym­bo­licz­ne­go zna­cze­nia przed­sta­wio­ne­go świa­ta, prze­ka­za­niu praw­dy mo­ral­nej. Po­słu­gu­je się nar­ra­cją, w któ­rej po­sta­cie i zda­rze­nia peł­nią role no­si­cie­li i za­ra­zem przy­kła­dów prawd uni­wer­sal­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przypowieściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) parabola, przypowiastka

Wiktionary


przypozować

po­tocz­nie: usta­wić się w ja­kiejś pozie; za­po­zo­wać


SJP.pl


przypozwana

ko­bie­ta wez­wa­na do­dat­ko­wo lub pow­tór­nie na roz­pra­wę są­do­wą; za­wia­do­mio­na jako osoba trze­cia o to­czą­cym się pro­ce­sie, w celu za­cho­wa­nia w sto­sun­ku do niej skut­ków praw­nych


SJP.pl


przypozwanie

w pra­wie: za­wia­do­mić osobę trze­cią o to­czą­cym się pro­ce­sie cy­wil­nym, któ­re­go wynik może mieć wpływ na jej prawa i obo­wiąz­ki


SJP.pl

Przy­poz­wa­nie – in­sty­tu­cja pro­ce­du­ry cy­wil­nej, ure­gu­lo­wa­na w art. 84 i 85 Ko­dek­su po­stę­po­wa­nia cy­wil­ne­go, umoż­li­wia­ją­ca na wnio­sek stro­ny pro­ce­su wpro­wa­dze­nie do niego osoby trze­ciej. Przy­poz­wa­nie po­le­ga na za­wia­do­mie­niu osoby trze­ciej o to­czą­cym się pro­ce­sie i wez­wa­niu jej do udzia­łu w spra­wie przez stro­nę, któ­rej w razie nie­ko­rzyst­ne­go dla niej roz­strzy­gnię­cia przy­słu­gi­wa­ło­by ro­szcze­nie prze­ciw­ko tej oso­bie trze­ciej, albo prze­ciw­ko któ­rej ta osoba trze­cia mo­gła­by wy­stą­pić z ro­szcze­niem.

Wikipedia


przypozwany

osoba trze­cia za­wia­do­mio­na o to­czą­cym się pro­ce­sie, w celu za­cho­wa­nia w sto­sun­ku do niej skut­ków praw­nych


SJP.pl


przypozwać

w pra­wie: za­wia­do­mić osobę trze­cią o to­czą­cym się pro­ce­sie cy­wil­nym, któ­re­go wynik może mieć wpływ na jej prawa i obo­wiąz­ki


SJP.pl


przypozywać

w pra­wie: wzy­wać do­dat­ko­wo lub pow­tór­nie na roz­pra­wę są­do­wą


SJP.pl


przypołudnica

wg daw­nych wy­o­bra­żeń lu­do­wych: widmo ko­bie­ty uka­zu­ją­ce się na po­lach około po­łud­nia


SJP.pl


przypołudnik

ro­śli­na z ro­dzi­ny przy­po­łud­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Przy­po­łud­nik, krysz­tał­ka ("Me­sem­bry­ant­he­mum" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny pry­szczyr­ni­co­wa­tych (przy­po­łud­ni­ko­wa­tych). Obej­mu­je 106 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Afry­ce Po­łud­nio­wej oraz w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go, na Wy­spach Ka­na­ryj­skich i w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Azji po Iran i Oman na wscho­dzie.

Wikipedia


przypołudnikowate

o ce­chach przy­po­łud­ni­ko­wa­tych (pry­szczyr­ni­co­wa­tych; ro­dzi­na ro­ślin); pry­szczyr­ni­co­wa­ty


SJP.pl


przypołudnikowaty

o ce­chach przy­po­łud­ni­ko­wa­tych (pry­szczyr­ni­co­wa­tych; ro­dzi­na ro­ślin); pry­szczyr­ni­co­wa­ty


SJP.pl


przyprasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) lek­kie przy­gła­dze­nie że­laz­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


przyprasować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pra­so­wy­wać)

 (1.1) lekko przy­gła­dzić że­laz­kiem

 (1.2) odbić kal­ko­ma­nię za po­mo­cą że­laz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


przyprasowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) lek­kie przy­gła­dza­nie że­laz­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


przyprasowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­pra­so­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­pra­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasówka ż., prasownictwo n., prasownia ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasa ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanie n., prasowanko n., prasowarka ż., prasownica ż., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasowalność ż.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


przyprawa

do­da­wa­na do po­traw sub­stan­cja, po­pra­wia­ją­ca ich smak lub za­pach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. spoż. skład­nik do­da­wa­ny do po­tra­wy w celu po­pra­wie­nia jej smaku lub za­pa­chu;

 (1.2) stpol. sprzęt, przy­bo­ry, wy­po­sa­że­nie

 (1.3) środ. prze­stęp­cze her­ba­ta

Wiktionary

Przy­pra­wa – skład­nik po­traw, zwy­kle sto­so­wa­ny w nie­wiel­kich ilo­ściach dla po­pra­wie­nia ich wa­lo­rów sma­ko­wych, za­pa­cho­wych i w rzad­kich przy­pad­kach (ta­kich jak kur­ku­ma czy sza­fran) – wi­zu­al­nych.

W odróż­nie­niu od głów­nych skład­ni­ków po­traw, przy­pra­wy zwy­kle nie mają istot­ne­go zna­cze­nia odżyw­cze­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mojej kuch­ni uży­wam wielu orien­tal­nych przy­praw.

 (1.1) Sa­ne­pid wy­krył w przy­pra­wach dwu­krot­ne prze­kro­cze­nie do­pu­szczal­nych norm sub­stan­cji kon­ser­wu­ją­cych.

 (1.1) Zupa ma ostry smak dzię­ki przy­pra­wom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈprava, AS: pšyprava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyprawianie n., przyprawnik m.

 czas. przyprawiać ndk., przyprawić dk., doprawiać ndk., doprawić dk.

 przym. przyprawowy, przyprawny

Wiktionary


przyprawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pra­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpraˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšypravʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyprawiać ndk., przyprawić dk.

 rzecz. przyprawienie n., przyprawa ż.

 przym. przyprawowy

Wiktionary


przyprawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­pra­wić)

 (1.1) do­da­wać przy­pra­wę do po­tra­wy lub na­po­ju

 (1.2) przy­cze­piać coś do­dat­ko­we­go – do­słow­nie lub w prze­no­śni (np. wąsy, rogi, brodę)

 (1.3) do­pro­wa­dzać kogoś do ja­kie­goś ne­ga­tyw­ne­go stanu (np. cho­ro­by, od­czu­cia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama przy­pra­wia zupę ma­je­ran­kiem.

 (1.2) To nas tu o mało nie wy­ka­stro­wa­li, a ty cycki bę­dziesz sobie, cy­ga­nie, przy­pra­wiał? (Al­bert w fil­mie Seks­mi­sja Ju­liu­sza Ma­chul­skie­go)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨ.ˈpra.vʲjät͡ɕ, AS: pšy.pra.vʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyprawianie n., przyprawa, przyprawnik

 czas. przeprawić, przeprawiać, przyprawić, doprawić, doprawiać

 przym. przyprawiony, przyprawiany, przyprawowy, nieprzyprawiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) doprawiać

Wiktionary


przyprawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pra­wić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyprawić

 rzecz. przyprawianie n.

 przym. przyprawowy

Wiktionary


przyprawić

zmo­dy­fi­ko­wać smak cze­goś za po­mo­cą przy­praw


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pra­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­pra­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakby wy­ol­brzy­mio­ną gębę gom­bro­wi­czow­ską pi­sarz przy­pra­wił pa­te­tycz­nym wiz­jom hi­sto­ry­ków, Gib­bo­na czy Fer­re­ro, o wiel­ko­ści i upad­ku świa­ta sta­ro­żyt­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpravʲit͡ɕ, AS: pšypravʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyprawa ż., przyprawianie n., przyprawienie n.

 czas. przyprawiać ndk.

 przym. przyprawowy

Wiktionary


przyprawnik

po­jem­nik lub sto­jak na przy­pra­wy


SJP.pl


przyprawowy

→ przy­pra­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­pra­wą, do­ty­czą­cy przy­pra­wy

Wiktionary

Patrz:

przyprawa

Powiązane:

 rzecz. przyprawa ż., przyprawka ż., przyprawianie n., przyprawienie n.

 czas. przyprawiać ndk., przyprawić dk.

Wiktionary


przyprażać

rzad­ko: pra­żąc, przy­pie­kać, przy­pa­lać


SJP.pl


przyprażyć

pra­żąc, przy­piec, przy­pa­lić


SJP.pl


przyprostokątna

w ma­te­ma­ty­ce: nazwa od­cin­ka w trój­ką­cie pro­sto­kąt­nym znaj­du­ją­ce­go się przy kącie pro­stym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. w trój­ką­cie pro­sto­kąt­nym jedno z dwóch ra­mion wyz­na­cza­ją­cych kąt pro­sty;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwa boki trój­ką­ta wyz­na­cza­ją­ce ra­mio­na kąta pro­ste­go na­zy­wa­ne są przy­pro­sto­kąt­ny­mi, trze­ci bok prze­ciw­pro­sto­kąt­ną.

Wiktionary


przyprowadzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pro­wa­dzać)

 (1.1) pro­wa­dząc kogoś lub coś, przy­być do da­ne­go miej­sca

 (1.2) psych. do­pro­wa­dzić kogoś do ja­kie­goś stanu

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­pro­wa­dzić się (ndk. przy­pro­wa­dzać się)

 (2.1) psych. do­pro­wa­dzić sie­bie do ja­kie­goś stanu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyprowadzenie n.

Wiktionary


przyprzedszkolny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy przedsz­ko­lu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpʃɛˈṭʃkɔlnɨ, AS: pšypšeṭškolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedszkole n.

 przym. przedszkolny

Wiktionary


przyprzążka

przy­przę­że­nie do­dat­ko­we­go konia do wozu


SJP.pl


przypsuć

nieco, tro­chę pop­suć, zep­suć


SJP.pl


przypudrować

lekko po­kryć pu­drem


SJP.pl


przypudrowywać

lekko po­kry­wać pu­drem


SJP.pl


przypustnica

Przy­pust­ni­ca (przy­suw­ni­ca) – kro­kiew­ka kli­no­wa o mniej­szym spad­ku, umie­szczo­na w dol­nej czę­ści krok­wi da­cho­wej przy oka­pie. Zmie­nia kąt spad­ku po­ła­ci da­cho­wej i od­da­la okap od ścia­ny. Sto­so­wa­na była zwła­szcza w więź­bach krok­wio­wych, współ­cze­śnie jest rzad­ko spo­ty­ka­na. Ar­chi­tek­to­nicz­nie na­da­je ła­god­niej­szą formę linii dachu w dol­nej jego czę­ści i po­wo­du­je, że dach nie do­mi­nu­je tak sil­nie nad resz­tą bu­dyn­ku jak w po­sta­ci pro­stych po­ła­ci da­cho­wych.

Wikipedia


przypuszczający

1. uwa­żać coś, do­my­ślać się cze­goś bez do­sta­tecz­nych pod­staw, nie mając pew­no­ści;
2. poz­wa­lać komuś lub cze­muś zbli­żyć się do sie­bie


SJP.pl


przypuszczalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) praw­do­po­dob­nie, być może

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest to przy­pu­szczal­nie naj­więk­szy tran­sat­lan­tyk na świe­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypuszczenie n., przypuszczanie n.

 czas. przypuścić dk., przypuszczać ndk.

 przym. przypuszczalny

Wiktionary


przypuszczalny

opar­ty na przy­pu­szcze­niu; dom­nie­ma­ny, hi­po­te­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opar­ty na przy­pu­szcze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypuszczanie n., przypuszczenie n.

 czas. przypuszczać ndk., przypuścić dk.

 przym. przypuszczający

 przysł. przypuszczalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domniemany, domyślny, hipotetyczny, możliwy, prawdopodobny, rzekomy, spodziewany, szacunkowy

Wiktionary


przypuszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pu­szczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨpuʃˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšypuščãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przypuszczać, przypuścić, puszczać

 rzecz. przypuszczenie n.

 przysł. przypuszczalnie

 przym. przypuszczalny

Wiktionary


przypuszczać

1. uwa­żać coś, do­my­ślać się cze­goś bez do­sta­tecz­nych pod­staw, nie mając pew­no­ści;
2. poz­wa­lać komuś lub cze­muś zbli­żyć się do sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­pu­ścić)

 (1.1) uwa­żać coś, do­my­ślać się cze­goś bez do­sta­tecz­nych pod­staw, bez pew­no­ści

 (1.2) poz­wa­lać zbli­żyć się do sie­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­pu­szczał, że żona ma ro­mans z kimś z pracy.

 (1.2) Kiedy kró­lo­wa była w ciąży, nie przy­pu­szcza­ła do sie­bie ni­ko­go poza swoją sio­strą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpuʃt͡ʃat͡ɕ, AS: pšypuščać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypuszczanie n., przypuszczenie n.

 czas. puszczać, przypuścić dk.

 przym. przypuszczalny

 przysł. przypuszczalnie

Wiktionary


przypuszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­pu­ścić.

 (1.2) to, co przy­pu­szcza­my, czego się do­my­śla­my

Wiktionary

Przy­pu­szcze­nie – w ma­te­ma­ty­ce przy­pu­szcze­nie jest nie­do­wie­dzio­nym twier­dze­niem, które wy­da­je się po­praw­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wróg zde­cy­do­wał się na przy­pu­szcze­nie ataku.

 (1.2) Spraw­dzi­ły się moje naj­gor­sze przy­pu­szcze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypuszczanie n.

 czas. puszczać, przypuścić dk., przypuszczać ndk.

 przysł. przypuszczalnie

 przym. przypuszczalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) domysł, domniemanie, hipoteza, podejrzenie

Wiktionary


przypuścić

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­pu­szczać. (do­my­ślić się)

 (1.2) do­ko­na­ny od|przy­pu­szczać. (poz­wo­lić komuś się zbli­żyć)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie przy­pu­ścił nawet, że ona tak się za­cho­wa.

 (1.2) Wódz przy­pu­ścił wroga na bli­ską od­le­głość, a na­stęp­nie za­rzą­dził kon­tro­fen­sy­wę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przypuszczenie n., przypuszczanie n.

 czas. puszczać, przypuszczać ndk.

 przym. przypuszczalny

 przysł. przypuszczalnie

Wiktionary


przypytywać

przy­py­ty­wać się - przy­łą­czać się do czy­je­goś to­wa­rzy­stwa, zwy­kle bez ni­czy­jej zgody


SJP.pl


przypór

1. część bu­dow­li, która wzmac­nia ścia­ny oraz prze­no­si cię­żar skle­pień na grunt; skar­pa;
2. rusz­to­wa­nie za­bez­pie­cza­ją­ce ścia­nę przed za­wa­le­niem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­pór (785 m) – szczyt w Be­ski­dzie Są­dec­kim nad Ła­bo­wą
  • Przy­pór (659 m) – szczyt w Be­ski­dzie Są­dec­kim nad Ła­bo­wą
  • Przy­pór (887 m) – szczyt w Be­ski­dzie Są­dec­kim nad Wier­chom­lą Wiel­ką
  • Przy­pór (1008 m) – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim w ma­sy­wie Ba­ra­niej Góry
  • Przy­pór (899 m) – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim (nad Ju­szczy­ną)
  • Przy­pór (1008 m) – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim

Wikipedia


przypórka

ro­dzaj pod­pór­ki, sto­so­wa­nej przy obra­biar­kach, do obrób­ki dłu­gich przed­mio­tów


SJP.pl


przypładzać

daw­niej: pło­dząc, zwięk­szać licz­bę, ilość; zwięk­szać przy­chó­wek


SJP.pl


przypłaszczek

chrząszcz z ro­dzi­ny bo­gat­ko­wa­tych, szkod­nik sosny


SJP.pl


przypłodek

daw­niej: dziec­ko, po­to­mek, zwła­szcza ze związ­ków po­za­mał­żeń­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) przest. młode uro­dzo­ne w sta­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ubezpłodnić

Wiktionary


przypłowiały

rzad­ko: nieco spło­wia­ły; przy­bla­kły


SJP.pl


przypłowieć

rzad­ko: nieco spło­wieć; przy­bla­knąć


SJP.pl


przypłynąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­pły­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­pły­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy przy­pły­nął okrę­tem ze swej oj­czyz­ny do Gdań­ska, ry­cerz Hen­ryk przy­jął go w nad­mo­tław­skim zam­czy­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈpwɨ̃nɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšypu̯ỹnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odpływ mrz.

Wiktionary


przypływ

1. zja­wi­sko pod­wyż­sza­nia się po­zio­mu wód mor­skich i oce­a­nicz­nych pod wpły­wem przy­cią­ga­nia Słoń­ca i Księ­ży­ca w re­gu­lar­nych od­stę­pach czasu, dwa razy na dobę;
2. przy­pły­wa­nie cie­czy lub gazu do ja­kie­goś miej­sca; na­pływ;
3. w prze­no­śni: zwięk­sze­nie się ilo­ści lub in­ten­sy­fi­ka­cja cze­goś; wzmo­że­nie, spo­tę­go­wa­nie;
4. przy­by­wa­nie osied­leń­ców na jakiś teren;
5. w ge­o­lo­gii: okre­so­we ruchy całej sko­ru­py ziem­skiej na sku­tek dzia­ła­nia sił pły­wo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­pły­nię­cie, na­pły­nię­cie

 (1.2) tłum­ne przy­by­cie, osied­le­nie się

 (1.3) na­dej­ście w dużej ilo­ści

 (1.4) gwał­tow­ne zin­ten­sy­fi­ko­wa­nie się ja­kichś sta­nów

 (1.5) hy­drol. pod­nie­sie­nie się po­zio­mu wód mor­skich zwią­za­ne z wpły­wem gra­wi­ta­cji Księ­ży­ca i Słoń­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. odpływ mrz.

Wiktionary


przyr.

skrót od: przy­rod­ni­czy


SJP.pl


przyra

w gwa­rze ucz­niow­skiej: przy­ro­da (przed­miot szkol­ny); przyr­ka


SJP.pl


przyrestauracyjny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy re­sta­u­ra­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨrɛstawraˈt͡sɨjnɨ, AS: pšyrestau̯racyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. restauracja ż.

Wiktionary


przyrka

w gwa­rze ucz­niow­skiej: przy­ro­da (przed­miot szkol­ny); przy­ra


SJP.pl


przyroda

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świat fi­zycz­ny, oży­wio­ny i nie­o­ży­wio­ny, ota­cza­ją­cy czło­wie­ka, bez wyt­wo­rów jego dzia­łal­no­ści;

 (1.2) eduk. przed­miot w szko­le pod­sta­wo­wej obej­mu­ją­cy wie­dzę o przy­ro­dzie (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • śro­do­wi­sko przy­rod­ni­cze
  • nauki przy­rod­ni­cze
  • na­tu­ra
  • przy­ro­da – przed­miot szkol­ny
  • Przy­ro­da – osied­le w Poz­na­niu ist­nie­ją­ce do 1965 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­ro­dzie wo­do­rot­le­nek ma­gne­zu wy­stę­pu­je w po­sta­ci mi­ne­ra­łu bru­cy­tu.

 (1.1) Tu­ry­ści po­dzi­wia­li przy­ro­dę Ba­bio­gór­skie­go Parku Na­ro­do­we­go.

 (1.2) Na­u­czy­ciel­ka przy­ro­dy za­bra­ła nas na wy­ciecz­kę do lasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈrɔda, AS: pšyroda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrodzenie n., przyrodnik m., przyrodniczka ż.

 przym. przyrodniczy, pozaprzyrodniczy

 przysł. przyrodniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) natura; reg. śl. prziroda

 (1.2) reg. śl. prziroda

Wiktionary


przyrodni

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy z kimś wspól­ną matkę, lecz in­ne­go ojca albo ma­ją­cy z kimś wspól­ne­go ojca a inną matkę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usu­ną­wszy po śmier­ci ojca ma­co­chę oraz przy­rod­nich braci sam objął wła­dzę w kraju, roz­cią­ga­ją­cym się od Bał­ty­ku po Kar­pa­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈrɔdʲɲi, AS: pšyrodʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rodzina ż., rodzenie n., rodzeństwo n., rodzic m., przyrodzenie n.

 czas. rodzić ndk.

Wiktionary


przyrodniczka

ba­dacz­ka przy­ro­dy


SJP.pl


przyrodniczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób zwią­za­ny z przy­ro­dą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrodnik mos., przyroda ż.

 przym. przyrodniczy

Wiktionary


przyrodniczy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przy­ro­dą, do­ty­czą­cy przy­ro­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cho­dze­nie od sy­ste­mu to­ta­li­tar­ne­go do de­mo­kra­tycz­ne­go i wol­no­ryn­ko­we­go wy­ma­ga głę­bo­kich zmian świa­do­mo­ści, usta­wo­daw­czych i or­ga­ni­za­cyj­nych w za­kre­sie za­rzą­dza­nia śro­do­wi­skiem przy­rod­ni­czym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyroda ż., przyrodnik m., przyrodniczka ż.

 przysł. przyrodniczo

 przym. pozaprzyrodniczy

Wiktionary


przyrodnik

ba­dacz przy­ro­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. uczo­ny, spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauk przy­rod­ni­czych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­śni­cy ra­dzi­li z przy­rod­ni­ka­mi na temat pla­no­wa­ća­no­wa­nych przed­sięw­zięć w Pu­szczy Bia­ło­wie­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈrɔdʲɲik, AS: pšyrodʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyroda ż.

:: fż. przyrodniczka ż.

 przym. przyrodniczy

 przysł. przyrodniczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyrodoznawca, biolog

Wiktionary


przyrodolecznictwo

me­to­dy le­cze­nia cho­rób środ­ka­mi na­tu­ral­ny­mi, np. wodą, zio­ła­mi; fiz­jo­te­ra­pia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. le­cze­nie bodź­ca­mi przy­rod­ni­czy­mi, ta­ki­mi jak po­wie­trze, woda, słoń­ce czy ruch

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor był pio­nie­rem przy­ro­do­lecz­nict­wa i ge­ria­trii w Pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrodoleczniczość ż.

 przym. przyrodoleczniczy

Wiktionary


przyrodoleczniczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­ro­do­lecz­ni­cze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrodolecznictwo n.

 przym. przyrodoleczniczy

 przysł. przyrodoleczniczo

Wiktionary


przyrodoleczniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­ro­do­lecz­nict­wem, do­ty­czą­cy przy­ro­do­lecz­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W uz­dro­wi­sku Go­czał­ko­wi­ce-Zdrój znaj­du­ją się: 2 szpi­ta­le uz­dro­wi­sko­we, 3 za­kła­dy przy­ro­do­lecz­ni­cze, 2 sa­na­to­ria re­ha­bi­li­ta­cyj­ne oraz przy­chod­nia uz­dro­wi­sko­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrodolecznictwo n., przyrodoleczniczość ż.

Wiktionary


przyrodoznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki, wie­dzy o przy­ro­dzie


SJP.pl


przyrodoznawczy

zwią­za­ny z nauką, wie­dzą o przy­ro­dzie


SJP.pl


przyrodoznawczyni

spe­cja­list­ka w za­kre­sie nauki, wie­dzy o przy­ro­dzie; przy­rod­nicz­ka


SJP.pl


przyrodoznawstwo

nauka, wie­dza o przy­ro­dzie


SJP.pl


przyrodzenie

rzad­ko: przy­ro­dzić się - zro­dzić się z jed­nej matki, ale in­ne­go ojca (lub od­wrot­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. zew­nętrz­ne na­rzą­dy płcio­we czło­wie­ka

 (1.2) stpol. na­tu­ra

 (1.3) stpol. isto­ta cze­goś, wła­ści­wość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­ty­sta za­sło­nił anioł­ko­wi przy­ro­dze­nie po­pie­la­tym obłocz­kiem.

 (1.2) Przy­ro­dze­niem wład­nie zro­dzo­ny Król chwa­ły, / Kró­lu­je, pa­nu­je i wszyst­kie za­ka­ły / Ze świa­ta precz znosi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšyroʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rodzenie n., przyroda ż., przyrodzoność ż.

 czas. przyrodzić dk.

 przym. przyrodzony, przyrodni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) genitalia

 (1.2) stworzenie

Wiktionary


przyrodzić

rzad­ko: przy­ro­dzić się - zro­dzić się z jed­nej matki, ale in­ne­go ojca (lub od­wrot­nie)


SJP.pl


przyrodzoność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­ro­dzo­ne; cecha tych, któ­rzy są przy­ro­dze­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrodzenie n.

 przym. przyrodzony

 przysł. przyrodzenie

Wiktionary


przyrost

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wzrost ilo­ści cze­goś

 (1.2) róż­ni­ca po­mię­dzy war­to­ścia­mi pier­wot­ną a koń­co­wą

 (1.3) praw. część spad­ku otrzy­ma­na w wy­ni­ku zrze­cze­nia się przez in­nych spad­ko­bier­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­wi­dło­wy przy­rost wagi nie­mow­la­ka za­le­ży od czę­sto­ści kar­mie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrośnięcie n., przyrostek m., przyrościk mrz.

 czas. przyróść dk.

 przym. przyrostowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wzrost

Wiktionary


przyrostek

cząst­ka sło­wot­wór­cza wy­stę­pu­ją­ca w for­ma­cjach sło­wot­wór­czych po rdze­niu; su­fiks


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ele­ment sło­wot­wór­czy umie­szcza­ny po lek­se­mie;

Wiktionary

Przy­ro­stek, su­fiks (z suf­fi­xus „do­łą­czo­ny” od sub „pod” i fixus „umo­co­wa­ny”) – w ję­zy­koz­naw­stwie jest to każdy frag­ment wy­ra­zu (jego mor­fem), o ile jest do­da­ny po jego rdze­niu (czyli pod­sta­wie sło­wot­wór­czej) i jed­no­cze­śnie ma wła­ści­wo­ści sło­wot­wór­cze (czyli nie jest koń­ców­ką flek­syj­ną). Mimo to ści­słe roz­gra­ni­cze­nie mor­fe­mów gra­ma­tycz­nych i sło­wot­wór­czych nie za­wsze jest moż­li­we. Da­ne­mu wy­ra­zo­wi może to­wa­rzy­szyć jeden, kilka lub brak su­fik­sów („su­fiks ze­ro­wy”).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɨˈrɔstɛk, AS: pšyrostek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrost mrz.

 przym. przyrostkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sufiks

Wiktionary


przyrostkowy

ut­wo­rzo­ny za po­mo­cą su­fik­su; bę­dą­cy su­fik­sem; su­fik­sal­ny


SJP.pl


przyrowianin

miesz­ka­niec Przy­ro­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przyrowianka

miesz­kan­ka Przy­ro­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przyrownica

Przy­row­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ła­skim, w gmi­nie Wo­dzie­ra­dy.

Miej­sco­wość po­ło­żo­na jest na Wy­so­czyź­nie Ła­skiej.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


przyrowski

przy­miot­nik od: Przy­ro­wa, Przy­ro­wo, Przy­rów


SJP.pl


przyrościk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od przy­rost

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie przy­rost, lecz tylko mały przy­ro­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrost m.

Wiktionary


przyrożny

rzad­ko: znaj­du­ją­cy się przy rogu, bli­sko rogu cze­goś, np. ulicy


SJP.pl


przyruch

drob­ny, mi­mo­wol­ny ruch ciała, zwła­szcza u nad­po­bud­li­wych dzie­ci


SJP.pl


przyryk

w ło­wiect­wie: na­śla­do­wa­nie głosu byka je­le­nia lub łosia przy po­mo­cy musz­li, rogu lub trąb­ki brzo­zo­wej


SJP.pl


przyrynkowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy rynku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opra­co­wa­ne w Wy­dzia­le Ro­zbu­do­wy Mia­sta stu­dium do­ty­czą­ce za­bu­do­wy wew­nętrz­nej było go­to­we w 1936 roku, a ka­mie­nic przy­ryn­ko­wych – je­sie­nią 1938.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨrɨ̃ŋˈkɔvɨ, AS: pšyrỹŋkovy

Wiktionary


przyrzec

za­pew­nić komuś coś, dać obiet­ni­cę; obie­cać, przy­siąc, zag­wa­ran­to­wać, za­rę­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­rze­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­rze­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrzeczenie n.

 czas. przyrzekać

Wiktionary


przyrzecze

za­pew­nić komuś coś, dać obiet­ni­cę; obie­cać, przy­siąc, zag­wa­ran­to­wać, za­rę­czyć


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­rze­cze – część mia­sta Ko­ro­no­wo
  • Przy­rze­cze – część wsi Dzi­ków w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Rze­cze­ni­ca
  • Przy­rze­cze – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Brzeż­no
  • Przy­rze­cze (Ukra­i­na)

Wikipedia


przyrzeczenie

za­pew­nić komuś coś, dać obiet­ni­cę; obie­cać, przy­siąc, zag­wa­ran­to­wać, za­rę­czyć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­rzec.

 (1.2) uro­czy­sta obiet­ni­ca

 (1.3) praw. pro­me­sa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­rze­cze­nie Le­kar­skie – przy­się­ga skła­da­na przez ab­sol­wen­tów kie­run­ku le­kar­skie­go oraz le­kar­sko-den­ty­stycz­ne­go uczel­ni me­dycz­nych w Pol­sce
  • Przy­rze­cze­nie pu­blicz­ne – skie­ro­wa­ne do pu­blicz­no­ści oś­wiad­cze­nie woli przy­rze­ka­ją­ce­go na­gro­dę (lub re­kom­pen­sa­tę)
  • Przy­rze­cze­nie har­cer­skie – uro­czy­sta de­kla­ra­cja skła­da­na przy otrzy­my­wa­niu krzy­ża har­cer­skie­go
  • Przy­rze­cze­nie (film) – ame­ry­kań­sko-hisz­pań­ski film hi­sto­rycz­ny z 2016 roku

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšyžečẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrzekanie n.

 czas. przyrzec, przyrzekać, rzec

Wiktionary


przyrzeczny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy rzece

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce ist­nie­je moż­li­wość przy­wró­ce­nia po­jem­no­ści po­wo­dzio­wej te­re­nów przy­rzecz­nych przez wy­łą­cze­nie ich z upra­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈʒɛt͡ʃnɨ, AS: pšyžečny

Wiktionary


przyrzeczownikowy

w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­stę­pu­ją­cy przy rze­czow­ni­ku; ad­no­mi­nal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) jęz. łą­czą­cy się z rze­czow­ni­kiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adnominalny

Wiktionary


przyrzekać

za­pew­niać komuś coś, dawać obiet­ni­cę; obie­cy­wać, przy­się­gać, gwa­ran­to­wać, za­rę­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­rzec)

 (1.1) za­pew­niać słow­nie kogoś o zro­bie­niu cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrzeczenie n., przyrzekanie n.

 czas. przyrzec dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obiecywać

Wiktionary


przyrzeknąć

rzad­ko: przy­rzec (obie­cać, przy­siąc)


SJP.pl


przyrznia

przy­rząd ułat­wia­ją­cy przy­rzy­na­nie drew­na pod wła­ści­wym kątem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. przy­rząd ułat­wia­ją­cy ręcz­ne przy­ci­na­nie desek, li­stew pod od­po­wied­nim kątem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrzynanie n.

 czas. przyrzynać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrzynka uciosowa

Wiktionary


przyrzucać

1. do­rzu­cać cze­goś np. drew do ognia;
2. na­rzu­cać coś np. ser­we­tę na lampę


SJP.pl


przyrzucić

1. do­rzu­cić cze­goś np. drew do ognia;
2. na­rzu­cić coś np. ser­we­tę na lampę


SJP.pl


przyrząd

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie, urzą­dze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znowu ktoś za­brał moje przy­rzą­dy?! W ta­kich wa­run­kach nie można pra­co­wać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨʒɔ̃nt, AS: pšyžõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrządzanie n., przyrządzenie n.

:: zdrobn. przyrządzik m.

 czas. przyrządzać ndk., przyrządzić dk.

 przym. przyrządowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oprzyrządowanie, narzędzie, urządzenie

Wiktionary


przyrządzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­rzą­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨʒɔ̃nˈd͡zãɲɛ, AS: pšyžõnʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrząd m.

 czas. przyrządzać, przyrządzić

Wiktionary


przyrządzać

przy­go­to­wy­wać, przy­rzą­dzać coś; przy­sto­so­wy­wać coś do okre­ślo­ne­go użyt­ku


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­rzą­dzić)

 (1.1) przy­go­to­wy­wać po­tra­wę lub po­si­łek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­u­czy­łem się przy­rzą­dzać świet­ne ra­cu­chy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈʒɔ̃nd͡zat͡ɕ, AS: pšyžõnʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrząd m., oprzyrządowanie n., przyrządzanie n.

 przym. oprzyrządowany

 czas. przyrządzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gotować, pitrasić

Wiktionary


przyrządzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­rzą­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyrządzić

 rzecz. przyrząd mrz.

Wiktionary


przyrządzik

zdrob­nie­nie od: przy­rząd


SJP.pl


przyrządzić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­rzą­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈʒɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: pšyžõńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rządzić, przyrządzać ndk.

 rzecz. przyrządzenie n., przyrządzanie n., przyrząd mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygotować, sporządzić, wykonać, pot. upichcić, pot. upitrasić, żart. zmajstrować

Wiktionary


przyrów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Przy­rów – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Przy­rów. Leży nad rzeką Wier­ci­cą.

Przy­rów uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1369 roku. Zo­stał po­zba­wio­ny praw miej­skich 31 maja 1870 i włą­czo­ny do nowo ut­wo­rzo­nej gminy Przy­rów w po­wie­cie czę­sto­chow­skim.

Wikipedia


przyróżować

przy­bar­wić nieco różem (środ­kiem kos­me­tycz­nym), nieco uró­żo­wać; po­dró­żo­wać


SJP.pl


przyróżowywać

pod­ma­lo­wy­wać różem, do­da­wać nieco różu


SJP.pl


przyrżnia

urzą­dze­nie ułat­wia­ją­ce przy­ci­na­nie drew­nia­nych ele­men­tów; skrzyn­ka ucio­so­wa, przyrz­nia


SJP.pl


przysada

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. wada

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈsada, AS: pšysada

Wiktionary


przysadka

gru­czoł do­krew­ny znaj­du­ją­cy się w czasz­ce u pod­sta­wy mózgu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. mały li­stek wy­ra­sta­ją­cy u na­sa­dy szy­puł­ki kwia­to­wej

 (1.2) daw. po­sa­dze­nie, do­sa­dze­nie do­dat­ko­wo czego (ro­ślin)

 (1.3) med. zool. nie­pa­rzy­sty gru­czoł wy­dzie­la­nia wew­nętrz­ne­go, le­żą­cy w jamie czasz­ki na trzo­nie kości kli­no­wej; re­gu­lu­je czyn­ność wy­dziel­ni­czą in­nych gru­czo­łów do­krew­nych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­sad­ka (bo­ta­ni­ka) – część ro­ślin
  • przy­sad­ka móz­go­wa – gru­czoł do­krew­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kwia­tek męski [wierz­by] skła­da się z przy­sad­ki, gru­czo­łów mio­do­wych i cza­sem po­sia­da nie­do­roz­wi­nię­ty słu­pek.

 (1.2) Nie­za­leż­nie od tego, do­sta­wa­li ko­mor­ni­cy w polu na przy­sad­ki tyle roli na kar­to­fle, ile jej na­wo­zem z pod trzo­dy chlew­nej wy­gno­ić mogli.

 (1.3) Przy­sad­ka zaj­mu­je m.inn.sic. na­rzą­da­mi o wew­nętrz­nym wy­dzie­la­niu rolę na­drzęd­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈsatka, AS: pšysatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przysadkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przykwiatek

Wiktionary


przysadkowaty

daw­niej: przy­sa­dzi­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. przy­sa­dzi­sty

 (1.2) bot. daw. opa­trzo­ny przy­sad­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tru­dem i wy­sił­kiem su­larz Te­o­fil Uracz odjął zbo­la­łą głowę od ka­mie­nia, westch­nął, ję­knął[,] i opie­ra­jąc się sil­nie rę­ka­mi o ścia­nę, pow­stał, z[ ]wolna pro­stu­jąc swą niską, przy­sad­ko­wa­tą, bar­czy­stą po­stać.

 (1.1) Na ich spot­ka­nie wy­szedł je­go­mość[,] opa­lo­ny na kolor ra­zo­we­go chle­ba, wą­sa­ty, przy­sad­ko­wa­ty, ty­po­wy pan »oku­mon«.

 (1.1) Sala była niska, lecz ob­szer­na, a jej sufit opie­rał się na mnó­stwie przy­sad­ko­wa­tych ko­lumn.

 (1.1) Dzię­cioł opu­ścił schro­nie­nie nocne w dziu­pli, wydał krzyk po­dob­ny do śmie­chu ludz­kie­go i już myka na­o­ko­lu­sień­ko po pniach om­szo­nych. Ptak to pra­co­wi­ty, sprę­ży­sty, przy­sad­ko­wa­ty, ogrom­nie tęgi w karku, w ba­rach, łbie, a rów­nie tęgi w ogo­nie.

 (1.1) Przez pół ot­war­te drzwi uj­rza­łem w dru­gim po­ko­ju to­wa­rzy­stwo, sie­dzą­ce przy stole—na pier­wszym miej­scu sie­dzia­ła czer­wo­na, przy­sad­ko­wa­ta jej­mość, o któ­rej do­my­śli­łem się, że była to pani Klo­now­ska.

 (1.1) Był to szlach­cic przy­sad­ko­wa­ty i[ ]mały, w sza­racz­ko­wym kon­tu­szu i kar­ma­zy­no­wym żu­pa­nie, twa­rzy pra­wie pąsowéj, ale tak gęsto pokiereszowanéj, jak bót stary ła­ta­ny, co mu da­wa­ło wyraz dziw­nie cha­rak­te­ry­stycz­ny i nie­mal ty­po­wy sej­mi­ko­we­go rę­ba­cza.

 (1.2) Ło­dy­ga przy­sad­ko­wa­ta, c. stipulātus, przy na­sa­dzie liści przy­sad­ka­mi jest opa­trzo­na.

Wiktionary


przysadkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy przy­sad­ki, od­no­szą­cy się do przy­sad­ki, zwią­za­ny z przy­sad­ką (zaz­wy­czaj: z przy­sad­ką móz­go­wą)

 (1.2) rzad. przy­sa­dzi­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wszyst­ko już od­wie­dzi­łem. I sę­dzi­wą świą­ty­nię Hery, wspar­tą na obłych[,] przy­sad­ko­wych ko­lum­nach, i ro­tun­dę Fi­li­pe­jo­nu, [...].

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysadka ż.

Wiktionary


przysadzistość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­sa­dzi­ste; cecha tych, któ­rzy są przy­sa­dzi­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przysadzisty

 przysł. przysadziście

Wiktionary


przysadzistszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­sa­dzi­sty; bar­dziej przy­sa­dzi­sty


SJP.pl


przysadzisty

ni­skie­go wzro­stu i gru­bo­ko­ści­stej bu­do­wy; nie­pro­por­cjo­nal­nie gruby w sto­sun­ku do wy­so­ko­ści; krępy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­pro­por­cjo­nal­nie gruby w sto­sun­ku do wy­so­ko­ści lub wzro­stu

 (1.2) o lu­dziach: ni­skie­go wzro­stu i gru­bo­ko­ści­stej bu­do­wy, przy znacz­nych roz­mia­rach swej po­sta­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] przy­sa­dzi­ste jak jam­ni­ki Amil­ka­ry [...]

 (1.1) Przy­sa­dzi­sta, o dzi­wacz­nie po­skrę­ca­nych ko­na­rach wierz­ba rzu­ca­ła na zie­mię tro­chę cie­nia.

 (1.1) Nad przy­sa­dzi­sty­mi do­mo­stwa­mi snują się dymy.

 (1.1) Pszczo­ły uło­ży­ły się już do snu w błę­kit­nym tłu­mie przy­sa­dzi­stych ulów, za któ­ry­mi w mi­got­li­wych świa­tłach za­cho­du cicho stały ro­zło­ży­ste wie­czor­ni­ki i wy­so­kie malwy.

 (1.2) Baby z ma­ku­trą, wia­drem, dzba­nem. Przy­sa­dzi­ste, ubra­ne w ko­lo­ro­we stro­je.

 (1.2) Twarz jej była czer­wo­na i pie­go­wa­ta nieco, po­stać cała przy­sa­dzi­sta i krępa

 (1.2) Miej­sce za lep­kim kon­tu­a­rem za­ję­ła przy­sa­dzi­sta ko­bie­ta, za­pew­ne żona mu­sku­lar­ne­go wła­ści­cie­la, który gdzieś zni­knął.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysadzistość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) krępy, gruby, przysadkowaty

Wiktionary


przyschnięty

taki, który przy­sechł, przy­le­pił się do cze­goś


SJP.pl


przyschodowy

znaj­du­ją­cy się przy scho­dach


SJP.pl


przyschroniskowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy schro­ni­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨsxrɔ̃ɲiˈskɔvɨ, AS: pšysχrõńiskovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. schronisko n.

Wiktionary


przysejmowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy sej­mie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨsɛjˈmɔvɨ, AS: pšysei ̯movy

Wiktionary


przysiad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne po­le­ga­ją­ce na zmia­nie po­zy­cji ze sto­ją­cej do kucz­nej wy­łącz­nie za po­mo­cą zgię­cia nóg w ko­la­nach;

 (1.2) cho­re­ogr. fi­gu­ra ta­necz­na po­le­ga­ją­ca na wy­ko­na­niu przy­sia­du (1.1)

 (1.3) sport. dolna (kucz­na) po­zy­cja ćwi­cze­nia (1.1), po­zo­sta­wa­nie w tej po­zy­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mówił do wszyst­kich, ale pa­trzył tylko na Wila, który zro­bił już świe­cę i mo­stek, i w mil­cze­niu ćwi­czył przy­sia­dy.

 (1.1) W ra­mach roz­grzew­ki mia­łam zro­bić pięć­dzie­siąt przy­sia­dów, ale przy trzy­dzie­stym dru­gim przy­sia­dzie stra­ci­łam rów­no­wa­gę i zła­ma­łam nad­gar­stek, gdy in­stynk­tow­nie sta­ra­łam się po­de­przeć.

 (1.2) Pod­czas wy­stę­pu gru­ziń­scy tan­ce­rze wy­ko­na­li sze­reg szyb­kich przy­sia­dów, co z pew­no­ścią było wy­czer­pu­ją­ce fi­zycz­nie.

 (1.3) Punk­tem wyj­ścia do skoku typu „żabka” jest przy­siad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨɕat, AS: pšyśat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siad mrz.

 czas. siadać, przysiadać się, przesiadać się

 wykrz. siad

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) kucki, przykucnięcie

Wiktionary


przysiadać

ob­ni­żać po­zy­cję ciała, ugi­na­jąc nogi


SJP.pl


przysiadka

1. gwa­ro­wo: deska, na któ­rej siada prząd­ka i w którą wet­knię­ta jest przę­śli­ca;
2. daw­niej: miej­sce, gdzie za­sta­wio­no pu­łap­kę, gdzie ktoś za­cza­ił się na kogoś; za­sadz­ka, przy­sia­dek


SJP.pl


przysiadły

ob­ni­żyć po­zy­cję ciała, ugi­na­jąc nogi


SJP.pl


przysiek

1. rza­dziej: są­siek;
2. dłuto cie­siel­skie z ob­sa­dą spi­cza­stą lub tu­lej­ko­wą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­siek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Dobre
  • Przy­siek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Zła­wieś Wiel­ka

Wikipedia


przysieka

1. rza­dziej: są­siek;
2. dłuto cie­siel­skie z ob­sa­dą spi­cza­stą lub tu­lej­ko­wą


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­sie­ka – znie­sio­na część mia­sta Ko­niec­pol
  • Przy­sie­ka – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Zwie­rzyn
  • Przy­sie­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. mie­chow­skim, w gmi­nie Ko­złów
  • Przy­sie­ka – część wsi Go­rzel­nia w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Bla­chow­nia
  • Przy­sie­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Mie­le­szyn
  • Przy­sie­ka – znie­sio­na część wsi Ka­zi­mie­rów w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Stare Mia­sto
  • Przy­sie­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec
  • Przy­sie­ka – zam­knię­ty przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Dą­bro­wie Łu­życ­kiej, w gmi­nie Prze­wóz, w po­wie­cie żar­skim, w woj. lu­bu­skim, w Pol­sce
  • Przy­sie­ka Pol­ska, Przy­sie­ka Stara
  • Prze­sie­ka

Wikipedia


przysietnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­siet­ni­ca – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Stary Sącz
  • Przy­siet­ni­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. brzo­zow­skim, w gmi­nie Brzo­zów
  • Przy­siet­ni­ca – dawna gmina wiej­ska
  • Przy­siet­ni­ca – dawna gro­ma­da w po­wie­cie brzo­zow­skim
  • Przy­siet­ni­ca – dawna gro­ma­da w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim

Wikipedia


przysionek

po­mie­szcze­nie przy wej­ściu, pro­wa­dzą­ce do dal­szych po­mie­szczeń; sień, przed­sio­nek, przed­po­kój


SJP.pl


przysiołek

sku­pi­sko go­spo­darstw wiej­skich po­ło­żo­nych z dala od wsi wła­ści­wej, ale na­le­żą­cych do niej ad­mi­ni­stra­cyj­nie; przy­sió­łek; wy­sió­łek


SJP.pl


przysiółek

sku­pi­sko go­spo­darstw wiej­skich po­ło­żo­nych z dala od wsi wła­ści­wej, ale na­le­żą­cych do niej ad­mi­ni­stra­cyj­nie; przy­sio­łek; wy­sió­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) małe sku­pi­sko domów znaj­du­ją­ce się poza wsią, ale na­le­żą­ce do niej ad­mi­ni­stra­cyj­nie

 (1.2) mała wio­ska

Wiktionary

Przy­sió­łek – ro­dzaj miej­sco­wo­ści, sku­pi­sko kilku go­spo­darstw po­ło­żo­nych poza zwar­tą za­bu­do­wą wsi, mo­gą­ce sta­no­wić jed­nak jej część.

Zgod­nie ze sche­ma­tem apli­ka­cyj­nym za­łą­czo­nym do roz­po­rzą­dze­nia z dnia 21 lipca 2021 r. w spra­wie ewi­den­cji miej­sco­wo­ści, ulic i adre­sów, przy­sió­łek można za­li­czać do ro­dza­ju miej­sco­wo­ści, tak jak za­li­cza­ne są mia­sta i wsie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɕuwɛk, AS: pšyśuu̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sioło n., sielanka ż.

 przysł. sielankowo

Wiktionary


przysiółkowy

→ przy­sió­łek


SJP.pl

Patrz:

przysiółek

przysiąc

zło­żyć przy­się­gę


SJP.pl


przysiąść

ob­ni­żyć po­zy­cję ciała, ugi­na­jąc nogi


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przy­sia­dać, przy­sia­dy­wać)

 (1.1) usiąść gdzieś na chwi­lę, na brze­gu

 (1.2) ugiąć nogi, ob­ni­ża­jąc się

 (1.3) przy­gnieść coś pod­czas sia­da­nia

 (1.4) za­paść się

 (1.5) zmie­nić po­zy­cję z le­żą­cej na sie­dzą­cą

 (1.6) łow. o ptaku łow­czym: siąść na zdo­by­czy po strą­ce­niu jej z po­wie­trza

 (1.7) przest. ob­siąść

 (1.8) przest. osiąść

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­siąść się (ndk. przy­sia­dać się, przy­sia­dy­wać się)

 (2.1) usiąść przy czymś lub kimś

 (2.2) do­łą­czyć do to­wa­rzy­stwa sia­da­jąc

 (2.3) pot. do­sia­dać się do po­ja­zdu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Cie­ka­we, jak on tu wlazł? – spy­tał Grze­sio i przy­siadł na ka­lo­ry­fe­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ, AS: pšyśõũ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siad mrz., siedzenie n.

 czas. siedzieć, siadać

 wykrz. siad

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysiąść się

 (1.2) przykucnąć

Wiktionary


przysięga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uro­czy­ste przy­rze­cze­nie, wy­po­wia­da­ne naj­czę­ściej w sło­wach usta­lo­nych zwy­cza­jo­wo lub praw­nie; bezwz­ględ­ne za­pew­nie­nie wy­ko­na­nia cze­goś, stwier­dze­nie, pot­wier­dze­nie praw­dzi­wo­ści tego;

Wiktionary

Przy­się­ga – uro­czy­sta wy­po­wiedź o usta­lo­nym uprzed­nio tek­ście (np. rota przy­się­gi). Zło­że­nie przy­się­gi sta­no­wi gwa­ran­cję prze­strze­ga­nia umowy, do­trzy­ma­nia zo­bo­wią­za­nia, wy­wią­za­nia się z po­win­no­ści. Przy­się­ga to rów­nież uro­czy­stość zło­że­nia przy­się­gi woj­sko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z ele­men­tów ce­re­mo­nii ślub­nej jest zło­że­nie uro­czy­stej przy­się­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa, AS: pšyśẽŋga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysięganie n., zaprzysiężenie n., przysięgły mos.

 czas. przysięgać

 przym. przysięgły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obietnica, przyrzeczenie

Wiktionary


przysięganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­się­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɕɛ̃ŋˈɡãɲɛ, AS: pšyśẽŋgãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysięgać

 rzecz. przysięga ż., zaprzysiężenie n., przysięgły mos.

 przym. przysięgły

Wiktionary


przysięgać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) sil­nie de­kla­ro­wać, mocno obie­cy­wać

 (1.2) skła­dać uro­czy­stą przy­się­gę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­się­gam, że ni­ko­mu nie po­wiem!

 (1.2) Ja, żoł­nierz Woj­ska Pol­skie­go, przy­się­gam słu­żyć wier­nie Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej, bro­nić jej nie­pod­le­gło­ści i gra­nic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɕɛ̃ŋɡat͡ɕ, AS: pšyśẽŋgać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysięganie n., przysięga ż., zaprzysiężenie n., przysięgły mos.

 czas. sięgać, przysiąc

 przym. przysięgły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obiecywać, przyrzekać, deklarować, zarzekać się

Wiktionary


przysięgowy

→ przy­się­ga


SJP.pl

Patrz:

przysięga

przysięgła

ko­bie­ta na sta­no­wi­sku sę­dzie­go przy­się­głe­go


SJP.pl


przysięgły

sę­dzia przy­się­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. upraw­nio­ny do wy­ko­ny­wa­nia pew­nej funk­cji na pod­sta­wie urzę­do­wo zło­żo­nej przy­się­gi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) praw. zob. sę­dzia przy­się­gły.

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 3 os. lm. nmos. przesz. od: przy­siąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta droga obro­ny jest mało sku­tecz­na, jed­nak cza­sa­mi poz­wa­la wzbu­dzić współ­czu­cie w człon­kach skła­du sę­dziow­skie­go lub w przy­się­głych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysięga ż., zaprzysięgły mos., przysiężnik mos., przysięganie n., przysięgnięcie n., przysiężenie n., zaprzysięganie n., zaprzysiężenie n., zaprzysięgnięcie n.

 czas. przysięgać ndk., przysiąc dk., przysięgnąć dk., zaprzysięgać ndk., zaprzysiąc dk., zaprzysięgnąć dk.

 przym. przysięgowy, przysiężny, zaprzysiężony

Wiktionary


przysiężne

1. → przy­się­ga;
2. daw­niej: przy­się­gły


SJP.pl


przysiężny

1. → przy­się­ga;
2. daw­niej: przy­się­gły


SJP.pl


przyskakać

ska­cząc, do­trzeć do­kądś


SJP.pl


przyskakiwać

zbli­żać się gwał­tow­nie, szyb­kim ru­chem; do­ska­ki­wać


SJP.pl


przysklepowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy skle­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z pro­wi­zo­rycz­nych po­mie­szczeń miesz­kal­nych wy­ga­nia ich lęk przed za­marz­nię­ciem i kło­po­ta­mi ze zdo­by­ciem po­ży­wie­nia. Latem nie ma tego kło­po­tu, latem jest cie­pło, a śmiet­ni­ki – naj­le­piej przys­kle­po­we – pełne są dóbr, które odzie­ją i na­kar­mią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨsklɛˈpɔvɨ, AS: pšysklepovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sklep mrz.

Wiktionary


przyskoczyć

zbli­żyć się gwał­tow­nie, szyb­kim ru­chem; do­sko­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) przy­bli­żyć się sko­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­sko­czył do In­ży­nie­ra i rąb­nął go w twarz, aż coś chrup­nę­ło. Męż­czyz­na ję­knął i opadł na plecy.

Wiktionary


przyskrzynić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przys­krzy­niać)

 (1.1) pot. za­trzy­mać po­dej­rza­ne­go o po­peł­nie­nie prze­stęp­stwa

 (1.2) pot. przy­cis­nąć przy za­my­ka­niu wieka, drzwi itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie tak dawno pi­sa­li­śmy, że przys­krzy­ni­li czte­rech mło­dzień­ców po­pa­la­ją­cych traw­kę w od­lud­nym miej­scu na obrze­żach Lu­ba­czo­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. skrzynia ż., skrzynka ż., przyskrzynianie n., przyskrzynienie n.

 czas. przyskrzyniać ndk.

 przym. skrzyniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aresztować, zaaresztować, zatrzymać

 (1.2) przyciąć, przytrzasnąć

Wiktionary


przyskórek

daw­niej: stu­lej­ka


SJP.pl


przysmaczek

zdrob­nie­nie od: przys­mak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od przys­mak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysmak m.

Wiktionary


przysmak

książ­ko­wo: coś bar­dzo smacz­ne­go; py­cho­ta, py­szo­ta, sma­ko­łyk, ra­ry­tas, spe­cjał, de­li­ka­tes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. spoż. rzecz, którą ktoś bar­dzo lubi spo­ży­wać, która mu bar­dzo sma­ku­je

 (1.2) przen. coś da­ją­ce­go szczę­ście, po­czu­cie kom­for­tu

 (1.3) daw. drugi na­kła­da­ją­cy się pos­mak, psu­ją­cy ten po­żą­da­ny

 (1.4) daw. przen. cechy etosu obce ob­ser­wo­wa­ne­mu, które dają się za­u­wa­żyć, nawet rażą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ła­ko­cie i przys­ma­ki babci Ho­no­ra­ty cie­szą wnu­czę­ta.

 (1.1) Szpaj­zę można uznać za jeden z przys­ma­ków kuch­ni ślą­skiej.

 (1.1) Przys­ma­kiem su­ry­ka­tek są kro­cio­no­gi.

 (1.2) Lek­ko­duch goni za przys­ma­ka­mi życia.

 (1.3) Tort stał w lo­dów­ce i zaraz na­brał przys­ma­ku węd­lin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. smak m.

:: zdrobn. przysmaczek m.

 czas. smakować ndk.

 przym. smaczny

 przysł. smacznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frykas, delikates, delicja, kąsek, rarytas, smakołyk, specjał

Wiktionary


przysmażyć

1. sma­żąc coś na pa­tel­ni, przy­piec;
2. przys­ma­żyć się - sma­żąc się, stać się ru­mia­nym;
3. przys­ma­żyć się - po­tocz­nie: opa­lić się zbyt mocno


SJP.pl


przysmyczać

gwa­ro­wo: przy­cią­gać, przy­no­sić


SJP.pl


przysmyczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk. przy­nieść, przy­cią­gnąć, przy­tar­gać

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przys­my­czyć się

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. dow­lec się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­ne­go razu godom mu, co mo iść do skle­pa i przys­my­czyć mi kar­to­fli, a ôn godo, że niy, bo… pije piwo te­roz­ki!

 (1.1) Był wtedy Buroń na swej ostat­niej służ­bie; scho­dząc z niej, po­cie­chę jego, Minę, klacz­kę dwu­let­nią od Lucy, ude­rzył wa­łach (co go gazda skądś przys­my­czył za łacne pie­nią­dze) w nogę i zła­mał kość.

Wiktionary


przysnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­sy­piać)

 (1.1) usnąć na chwi­lę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨsnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšysnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysypianie n., przyśnięcie n., śpiący mos.

 czas. przysypiać

 przym. śpiący

Wiktionary


przysolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) slang. ude­rze­nie, cios

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przesalać

 rzecz. sól ż.

Wiktionary


przysolić

cza­sow­nik

 (1.1) slang. ude­rzyć kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sól ż., solniczka ż.

 czas. przesalać

Wiktionary


przysparzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­spa­rzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysparzać ndk.

Wiktionary


przysparzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­spo­rzyć)

 (1.1) książk. po­wo­do­wać po­więk­sze­nie ilo­ści lub licz­by cze­goś

 (1.2) książk. do­pro­wa­dzać do cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysparzanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładać, nasilać, potęgować, przydawać, zwiększać

 (1.2) powodować, sprowadzać, wywoływać

Wiktionary


przyspawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­spa­wać.

Wiktionary


przyspawać

spa­wa­jąc, przy­mo­co­wać (przy­mo­co­wy­wać) coś


SJP.pl


przyspawywać

spa­wa­jąc, przy­mo­co­wy­wać coś; przy­spa­wać


SJP.pl


przyspieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­spie­szać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z kolei prądy in­ter­fe­ren­cyj­ne, czyli prądy zmien­no­czę­stot­li­wo­ścio­we, sto­so­wa­ne są prze­de wszyst­kim do le­cze­nia bólu i za­pa­le­nia, a także do przy­spie­sza­nia re­ge­ne­ra­cji cho­rych tka­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyspieszać

 rzecz. spieszność ż.

Wiktionary


przyspieszać

cza­sow­nik

 (1.1) al­ter­na­tyw­na forma słowa przyś­pie­szać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ame­ry­ka­nie wła­śnie mi­ja­li Rugię na wy­so­ko­ści 20 000 m, wciąż przy­spie­sza­jąc.

 (1.1) To jest pro­ces cią­gły, choć wciąż przy­spie­sza­ją­cy, w po­stę­pie ge­o­me­trycz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈspʲjɛʃat͡ɕ, AS: pšyspʹi ̯ešać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyspieszanie n., spieszność ż.

Wiktionary


przyspieszenie

przy­rost pręd­ko­ści w jed­nost­ce czasu; przyś­pie­sze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) al­ter­na­tyw­na forma słowa przyś­pie­sze­nie

Wiktionary

|jed­nost­ki =

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨspʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: pšyspʹi ̯ešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyśpieszać

 rzecz. spieszność ż.

Wiktionary


przyspieszeniomierz

mier­nik przy­spie­sze­nia; przyś­pie­sze­nio­mierz, ak­ce­le­ro­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­trol. techn. przy­rząd do po­mia­ru przy­spie­szeń li­nio­wych lub ką­to­wych;

Wiktionary

Przy­spie­sze­nio­mierz, ak­ce­le­ro­metr, ak­ce­le­ro­mierz – urzą­dze­nie lub tylko przet­wor­nik mie­rzą­cy przy­spie­sze­nie, któ­re­mu pod­da­wa­ny jest jego ele­ment czyn­ny.

Przy­spie­sze­nie wyz­na­cza­ne jest po­przez po­miar siły mię­dzy ela­stycz­nie za­wie­szo­ną masą czuj­ni­ka a jego obu­do­wą.

Wikipedia

Powiązane:

 zob. przyspieszenie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcelerometr, akceleromierz, przetwornik przyspieszenia

Wiktionary


przyspiesznik

przyś­piesz­nik;
1. po­tocz­nie: pedał gazu
2. in­spekt za­ło­żo­ny na war­stwie go­rą­ce­go na­wo­zu
3. przy­rząd w wy­czy­no­wej broni pal­nej ułat­wia­ją­cy ścią­gnię­cie spu­stu


SJP.pl

Przy­spiesz­nik – me­cha­nizm po­moc­ni­czy sto­so­wa­ny w broni strze­lec­kiej, który po uru­cho­mie­niu zna­czą­co zmniej­sza opór spu­stu.

Wikipedia


przyspieszony

1. zwięk­szyć pręd­kość, szyb­kość; przyś­pie­szyć;
2. skró­cić czas trwa­nia cze­goś


SJP.pl


przyspieszyć

1. zwięk­szyć pręd­kość, szyb­kość; przyś­pie­szyć;
2. skró­cić czas trwa­nia cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) al­ter­na­tyw­na pi­sow­nia słowa → przyś­pie­szyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ciąg już ru­szył i Bela owia­ny parą przy­spie­szył kroku, wy­ma­chi­wał ka­pe­lu­szem o sze­ro­kich skrzy­dłach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈspʲjɛʃɨt͡ɕ, AS: pšyspʹi ̯ešyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyśpieszać

 rzecz. spieszność ż.

Wiktionary


przysporzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­spo­rzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysporzyć

Wiktionary


przysporzyć

po­więk­szyć licz­bę cze­goś lub spra­wić coś


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) po­więk­szyć licz­bę, ilość

 (1.2) spra­wić, spo­wo­do­wać obec­ność cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Złe za­cho­wa­nie przy­spo­rzy­ło mu wielu pro­ble­mów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysporzenie n.

Wiktionary


przysposabiający

daw­niej: osoba adop­tu­ją­ca dziec­ko


SJP.pl


przysposabiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­spo­so­bić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­spo­so­bić. (wysz­ko­lić kogoś)

 (1.2) nie­do­ko­na­ny od|przy­spo­so­bić. (przy­jąć cudze dziec­ko)

 (1.3) daw. nie­do­ko­na­ny od|przy­spo­so­bić. (przy­go­to­wać coś do użyt­ku)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­spo­sa­biać się (dk. przy­spo­so­bić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­spo­so­bić się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨspɔˈsabʲjät͡ɕ, AS: pšysposabʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysposobienie n., przysposabianie n., sposobienie n., sposobność ż.

 czas. przysposobić dk., sposobić ndk.

 przym. przysposabiający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szkolić, uczyć, przygotowywać

Wiktionary


przysposobić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­spo­sa­biać)

 (1.1) wysz­ko­lić kogoś w czymś lub uczy­nić kogoś zdat­nym do cze­goś

 (1.2) praw. przy­jąć do ro­dzi­ny cudze dziec­ko, uz­na­jąc je za swoje

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Maski na­rzą­dzi­łam z gazy we czwo­ro zło­żo­nej, każdy coś sobie przy­spo­so­bił żeby nie du­si­ło. Zdro­wiej.

 (2.1) Do tej walki mu­sia­ły się przy­spo­so­bić. Przeksz­tał­ca­ły się tak, aby do­sto­so­wać się naj­le­piej do pa­nu­ją­cych na pla­ne­ta­a­ne­cie wa­run­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨspɔˈsɔbʲit͡ɕ, AS: pšysposobʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sposobić, przysposabiać ndk., przysposabiać się ndk.

 rzecz. przypospobienie n., przysposabianie n., sposób mrz., sposobność ż.

 przym. przysposabiający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyszkolić, wyuczyć, nauczyć

 (1.3) przygotować

Wiktionary


przysrać

wul­gar­nie: przy­ga­dać, do­gryźć, do­ciąć


SJP.pl


przysrywać

wul­gar­nie: przy­ga­dy­wać, do­gry­zać, do­ci­nać


SJP.pl


przyssanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przys­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysysanie n.

 czas. przyssać dk., przysysać ndk.

Wiktionary


przyssawka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rząd, który służy niek­tó­rym zwie­rzę­tom do przy­cze­pia­nia się do po­dło­ża

 (1.2) mięk­ka mi­secz­ka przy­sy­sa­ją­ca się do po­dło­ża po na­ci­śnię­ciu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈsːafka, AS: pšy•safka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysysanie n., ssak m., ssacz m., ssawka ż.

 czas. przysysać ndk., przyssać dk., ssać ndk.

 przym. przyssawkowy

Wiktionary


przyssawkowaty

ma­ją­cy wła­ści­wo­ści przys­saw­ki, po­dob­ny do przys­saw­ki


SJP.pl


przyssawkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy przys­saw­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyssawka ż.

Wiktionary


przyssywać

przy­sy­sać;
1. ssąc, po­wo­do­wać przyl­gnię­cie do cze­goś;
2. przys­sy­wać się -
a) przy­wie­rać do cze­goś i ssać łap­czy­wie;
b) po­tocz­nie: przy­cze­piać się do kogoś;
c) za­czy­nać robić coś in­ten­syw­nie


SJP.pl


przystacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy sta­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstaˈt͡sɨjnɨ, AS: pšystacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. stacja ż.

Wiktionary


przystacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. ży­wiec­ka osoba od nie­daw­na miesz­ka­ją­ca w Żywcu

Wiktionary


przystadionowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy sta­dio­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (u2026) w naj­bliż­szym cza­sie po­wi­nien pow­stać przy­sta­dio­no­wy par­king i bo­i­sko tre­nin­go­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstadʲjɔ̃ˈnɔvɨ, AS: pšystadʹi ̯õnovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. stadion mrz.

Wiktionary


przystajeński

→ Przy­stajń


SJP.pl

Patrz:

Przystajń

przystający

przy­miot­nik

 (1.1) iden­tycz­ny

Wiktionary


przystajń

wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie kło­buc­kim


SJP.pl

Przy­stajń – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie kło­buc­kim, w gmi­nie Przy­stajń, w Czę­sto­chow­skim Ob­sza­rze Ru­do­no­śnym[].

Wikipedia


przystaneczek

zdrob­nie­nie od: przy­sta­nek


SJP.pl


przystanek

1. miej­sce po­sto­ju po­ja­zdów pa­sa­żer­skich;
2. daw­niej: za­trzy­ma­nie się gdzieś, zwy­kle dla od­po­czyn­ku; po­stój;
3. daw­niej: miej­sce ta­kie­go za­trzy­ma­nia się; po­stój;
4. mała sta­cja ko­le­jo­wa dla ruchu pa­sa­żer­skie­go;
5. chwi­lo­wa przer­wa w ro­bie­niu cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miej­sce, gdzie pa­sa­że­ro­wie dro­go­we­go tran­spor­tu pu­blicz­ne­go mogą wsiąść lub wy­siąść

 (1.2) kolej. miej­sce na szla­ku ko­le­jo­wym, po­zba­wio­ne torów do­dat­ko­wych, gdzie za­trzy­mu­ją się po­cią­gi pa­sa­żer­skie

 (1.3) od­po­czy­nek pod­czas po­ko­ny­wa­nia drogi

Wiktionary

Przy­sta­nek ko­mu­ni­ka­cyj­ny – miej­sce przez­na­czo­ne do wsia­da­nia lub wy­sia­da­nia pa­sa­że­rów na danej linii ko­mu­ni­ka­cyj­nej, w któ­rym umie­szcza się in­for­ma­cje do­ty­czą­ce w szcze­gól­no­ści go­dzin od­ja­zdów środ­ków tran­spor­tu.

Przy­sta­nek to w tran­spor­cie dro­go­wym miej­sce za­trzy­my­wa­nia się po­ja­zdów tran­spor­tu pu­blicz­ne­go, oz­na­czo­ne od­po­wied­ni­mi zna­ka­mi dro­go­wy­mi, jest to rów­nież peron w tran­spor­cie ko­le­jo­wym oraz przy­stań usy­tu­o­wa­na na wo­dach śród­lą­do­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed wy­ja­zdem spot­kaj­my się wcze­śniej na przy­stan­ku.

 (1.2) Wy­po­sa­że­nie przy­stan­ku sta­no­wią pe­ro­ny, cza­sa­mi też wiata lub bu­dy­nek z po­cze­kal­nią i kasą bi­le­to­wą.

 (1.3) W po­ło­wie po­dej­ścia pod szczyt zro­bi­my sobie przy­sta­nek z po­sił­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈstãnɛk, AS: pšystãnek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystań ż., przystawanie n., przystanięcie n.

 czas. przystawać ndk., przystanąć dk.

 przym. przystankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) postój

Wiktionary


przystankowicz

śro­do­wi­sko­wo:
1. uczest­nik fe­sti­wa­lu Przy­sta­nek Wo­od­stock; wo­od­stoc­ko­wicz;
2. uczest­nik fe­sti­wa­lu Przy­sta­nek Jezus


SJP.pl


przystankowy

→ przy­sta­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z przy­stan­kiem, do­ty­czą­cy przy­stan­ku

Wiktionary

Patrz:

przystanek

Powiązane:

 rzecz. przystanek mrz., przystań ż.

 czas. przystawać ndk., przystanąć dk.

Wiktionary


przystanąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­sta­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­sta­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystanek mrz., przystawanie n., przystanie n., przystań ż.

 czas. stanąć dk., stawać ndk., przystawać ndk.

 przym. przystankowy

Wiktionary


przystawalny

pa­su­ją­cy do cze­goś; zgod­ny


SJP.pl


przystawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sta­wać.

 (1.2) geom. iden­tycz­ność kształ­tu i wiel­ko­ści fi­gu­ry ge­o­me­trycz­nej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­sta­wa­nie – w ma­te­ma­ty­ce re­la­cja rów­no­waż­no­ści de­fi­nio­wa­na w do­wol­nym sy­ste­mie al­ge­bra­icz­nym, w tym:
    • przy­sta­wa­nie liczb cał­ko­wi­tych,
    • przy­sta­wa­nie ma­cie­rzy,
    • przy­sta­wa­nie figur ge­o­me­trycz­nych.
  • kon­gru­en­cja

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przystanek mrz., przystań ż.

 czas. postawić, przystanąć, przystawać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kongruencja

Wiktionary


przystawać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­stać)

 (1.1) przy­le­gać do­kład­nie do cze­goś; być do­pa­so­wa­nym

 (1.2) wy­ra­żać zgodę na coś

 (1.3) być zgod­nym z czymś

 (1.4) sta­wać się człon­kiem czego; zo­sta­wać zwo­len­ni­kiem

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­sta­nąć)

 (2.1) sta­wać na krót­ko; za­trzy­my­wać się na chwi­lę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystań ż., przystanek mrz., przystawalność ż., przystawanie n.

 czas. postawić, przystanąć

 przym. przystankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) akceptować, aprobować, godzić się, zgadzać się

 (1.3) korespondować, odpowiadać

 (1.4) przyłączać się, przystępować

 (2.1) zatrzymywać się

Wiktionary


przystawić

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­sta­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mar­cin­kow­ski usiadł za sto­łem, który swym szczy­tem przy­le­gał do biur­ka szefa, two­rząc wraz z nim li­te­rę T. Jego blat był przy­kry­ty zie­lo­nym su­knem, a z każ­dej stro­ny przy­sta­wio­ne były po czte­ry drew­nia­ne krze­sła.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić

Wiktionary


przystawka

prze­ką­ska po­da­wa­na przed da­niem głów­nym; an­ty­past


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment do­sta­wia­ny, do­bu­do­wy­wa­ny do cze­goś

 (1.2) kulin. po­tra­wa ser­wo­wa­na zaz­wy­czaj przed głów­nym da­niem w for­mie prze­ką­ski;

 (1.3) urzą­dze­nie do­łą­cza­ne do in­ne­go i współ­pra­cu­ją­ce z nim

 (1.4) pod­po­ra, która wzmac­nia od dołu drew­nia­ny słup linii elek­trycz­nej, te­le­fo­nicz­nej

 (1.5) publ. mała par­tia, stron­nict­wo lub ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne bę­dą­ce ko­a­li­cjan­tem dużej par­tii rzą­dzą­cej

Wiktionary

Przy­staw­ka (za­ką­ska) – lek­ko­straw­na po­tra­wa po­da­wa­na w ma­łych por­cjach przed głów­ny­mi da­nia­mi. Nie­kie­dy na­zy­wa­na z fran­cu­skie­go "hors d'œuvre" (wer­sja spol­szczo­na "or­de­wry")[]. Przy­staw­ki mogą być da­nia­mi zim­ny­mi lub go­rą­cy­mi.

Po­da­wa­ne są pod­czas im­prez, naj­czę­ściej kul­tu­ral­nych, jak wer­ni­sa­że, fe­sty­ny, ban­kie­ty, szcze­gól­nie wtedy, gdy od przy­by­cia gości do roz­po­czę­cia głów­nej czę­ści wy­da­rze­nia upły­wa wię­cej czasu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Przy­nie­sio­na przez kel­ne­ra przy­staw­ka była bar­dzo go­rą­ca.

 (1.3) Robot ku­chen­ny zo­stał wy­po­sa­żo­ny w przy­staw­kę do od­wi­ro­wy­wa­nia soków owo­co­wych.

 (1.4) Po wczo­raj­szej burzy i wi­chu­rze ko­niecz­na była wy­mia­na przy­sta­wek słu­pów te­le­fo­nicz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈstafka, AS: pšystafka

Wiktionary


przystać

daw­niej: nadać (na­da­wać) się do cze­goś, zo­stać (być) uz­na­nym za coś sto­sow­ne­go, od­po­wied­nie­go, np. "Żarty tu wcale nie przy­sto­ją."


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­sta­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­sta­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nad­to, jak na śred­ni moź­dzierz przy­sta­ło, cha­rak­te­ry­zu­je się on wy­so­ką szyb­ko­strzel­no­ścią na po­zio­mie 20 strz./min.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić

Wiktionary


przystań

daw­niej: nadać (na­da­wać) się do cze­goś, zo­stać (być) uz­na­nym za coś sto­sow­ne­go, od­po­wied­nie­go, np. "Żarty tu wcale nie przy­sto­ją."


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żegl. miej­sce cu­mo­wa­nia nie­wiel­kich jed­no­stek pły­wa­ją­cych: łodzi, jach­tów, ku­trów;

 (1.2) przen. miej­sce, w któ­rym można zna­leźć bez­pie­czeń­stwo i spo­kój

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: przy­sta­nąć

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­stań – miej­sce przy­sto­so­wa­ne dla jach­tów i in­nych nie­wiel­kich jed­no­stek pły­wa­ją­cych
  • przy­stań mor­ska – okre­ślo­ne praw­nie miej­sce nad mo­rzem
  • Przy­stań – przy­sió­łek wsi Jurcz, w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lu­biń­skim, w gmi­nie Ści­na­wa
  • Przy­stań – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Zbój­no
  • Przy­stań – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ol­sze­wo-Borki
  • Przy­stań – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ol­sze­wo-Borki
  • Przy­stań – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo
  • Przy­stań – dawna le­śni­czów­ka. Te­re­ny, na któ­rych była po­ło­żo­na, leżą w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Świr
  • Przy­stań – wieś w re­jo­nie so­kal­skim (obwód lwow­ski)
  • Przy­stań (1970) – pol­ski film w re­ży­se­rii Pawła Ko­mo­row­skie­go
  • Przy­stań (1997) – pol­ski film w re­ży­se­rii Jana Hry­nia­ka
  • Przy­stań (oryg. Haven) (2004) – ame­ry­kań­ski film w re­ży­se­rii Fran­ka E. Flo­wer­sa

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨstãɲ, AS: pšystãń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystanek m., przystawanie n., przystanięcie n., Przystań ż.

 czas. przystawać ndk., przystanąć dk.

 przym. przystaniowy, przystankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) marina

 (1.2) azyl, schronienie

Wiktionary


przystański

przy­miot­nik od: Przy­stań


SJP.pl


przystoi

daw­niej: nadać (na­da­wać) się do cze­goś, zo­stać (być) uz­na­nym za coś sto­sow­ne­go, od­po­wied­nie­go, np. "Żarty tu wcale nie przy­sto­ją."


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. ter. przy­sto­ić

Wiktionary


przystoić

cza­sow­nik ułom­ny nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. wy­pa­dać, go­dzić się, być słusz­nym, być wła­ści­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie przy­stoi jej tak się za­cho­wy­wać.

 (1.1) Żarty nie przy­sto­ją na po­grze­bie.

 (1.1) Po­li­ty­ka Mło­do­cze­chów, tak samo jak była nasza po­li­ty­ka w r. 1868, jest po­li­ty­ką zach­cia­nek, zach­cia­nek cał­kiem zro­zu­mia­łych u dzie­ci, ale nie­przy­sto­ją­cych mężom doj­rza­łym.

 (1.1) Na pana Kry­skie­go potym, a pana Wa­pow­skie­go kolej przysz­ła, dwu tak osob­nych ludzi, ja­kich na­tu­ra rzad­ko a rzad­ko na świat pu­szcza, a iż rzad­ko, przy­sta­ło było iżby ich nam była tak pręd­ko nie brała, ale do­pu­ści­ła po­dzi­wo­wać się w nich Bo­skiej spra­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystojność ż.

Wiktionary


przystojeństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. dobre wy­cho­wa­nie; Glo­ger.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstɔˈjɛ̇̃j̃stfɔ, AS: pšystoi ̯ė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przystojny

Wiktionary


przystojniacha

męż­czyz­na o nie­prze­cięt­nej uro­dzie; po­do­ba­ją­cy się, bu­dzą­cy za­chwyt u ko­biet


SJP.pl


przystojniaczek

zdrob­nie­nie od: przy­stoj­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od przy­stoj­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystojniak m., przystojność ż.

 przym. przystojny

Wiktionary


przystojniaczka

zdrob­nie­nie od: przy­stoj­niak


SJP.pl


przystojniak

przy­stoj­ny męż­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. przy­stoj­ny męż­czyz­na lub chło­piec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No, no, ale się przy­stoj­niak z cie­bie zro­bił.

 (1.1) Beata przysz­ła na im­pre­zę z ja­kimś przy­stoj­nia­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈstɔjɲak, AS: pšystoi ̯ńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystojność ż.

:: zdrobn. przystojniaczek m.

 przym. przystojny

 przysł. przystojnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. ciacho; książk. adonis; poet. apollo, reg. śl. karlus

Wiktionary


przystojnie

przy­słó­wek

 (1.1) ład­nie, do­rod­nie, atrak­cyj­nie, uro­dzi­wie, pię­knie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystojniak mos., przystojność ż.

 przym. przystojny

Wiktionary


przystojniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­stoj­nie


SJP.pl


przystojniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­stoj­ny


SJP.pl


przystojność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­stoj­ne; cecha tych, któ­rzy są przy­stoj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystojniak m., przystojniaczek mos.

 przym. przystojny

 przysł. przystojnie

 czas. przystoić

Wiktionary


przystojny

1. taki, który ce­chu­je się przy­jem­ną po­wierz­chow­no­ścią i dobrą po­sta­wą, wy­wo­łu­je przy­jem­ne od­czu­cia este­tycz­ne; ładny, urod­ny, uro­dzi­wy, atrak­cyj­ny, in­te­re­su­ją­cy, po­nęt­ny;
2. prze­sta­rza­łe, dziś książ­ko­we: zgod­ny z kon­we­nan­sem, do­bry­mi oby­cza­ja­mi, np. przy­stoj­ne za­cho­wa­nie; oby­czaj­ny, przyz­wo­i­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ce­chu­je się przy­jem­ną po­wierz­chow­no­ścią i dobrą po­sta­wą, wy­wo­łu­je przy­jem­ne od­czu­cia este­tycz­ne

 (1.2) przest. książk. zgod­ny z kon­we­nan­sem, do­bry­mi oby­cza­ja­mi, czyli „taki, który przy­stoi”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stern był męż­czyz­ną przy­stoj­nym i no­szą­cym się w spo­sób nieco ma­je­sta­tycz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈstɔjnɨ, AS: pšystoi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystojniak m., przystojniaczek m., przystojniacha m., przystojność ż., przystojeństwo n.

 przysł. przystojnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ładny, urodny, urodziwy, atrakcyjny, interesujący, ponętny; gw. Śląsk Cieszyński, Górny Śląsk szwarny, gryfny

 (1.2) obyczajny, przyzwoity

Wiktionary


przystosowalny

da­ją­cy się przy­sto­so­wać, moż­li­wy do przy­sto­so­wa­nia


SJP.pl


przystosowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sto­so­wać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • adap­ta­cja (bio­lo­gia)
  • przy­sto­so­wa­nie (psy­cho­lo­gia)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstɔsɔˈvãɲɛ, AS: pšystosovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przystosować dk., przystosowywać ndk.

 rzecz. przystosowawczość ż.

Wiktionary


przystosowawczość

zdol­ność ko­mó­rek, tka­nek i na­rzą­dów or­ga­niz­mu do re­a­go­wa­nia przy­sto­so­waw­cze­go na wszel­kie zmia­ny wa­run­ków jego śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go i wew­nętrz­ne­go; adap­ta­bil­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­sto­so­waw­cze; cecha tych, któ­rzy są przy­sto­so­waw­czy

 (1.2) zdol­ność do przy­sto­so­wa­nia się do no­wych wa­run­ków życia

 (1.3) zob. adap­ta­bil­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystosowanie n., przystosowywanie n.

 czas. przystosować dk., przystosowywać ndk.

 przym. przystosowawczy

 przysł. przystosowawczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) adaptabilność

Wiktionary


przystosować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­sto­so­wy­wać)

 (1.1) uczy­nić coś od­po­wied­nim dla okre­ślo­nych zadań lub po­trzeb

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­sto­so­wać się (ndk. przy­sto­so­wy­wać się)

 (2.1) do­sto­so­wać się, za­a­dap­to­wać się do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­du­cent opro­gra­mo­wa­nia przy­sto­so­wał go do no­we­go sy­ste­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstɔˈsɔvat͡ɕ, AS: pšystosovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystosowanie n., przystosowawczość ż.

 czas. stosować ndk.

Wiktionary


przystosowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sto­so­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To post­so­cja­li­stycz­ny mo­loch, któ­re­go przy­sto­so­wy­wa­nie do go­spo­dar­ki ryn­ko­wej za­czę­ło się do­pie­ro dwa lata temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstɔsɔvɨˈvãɲɛ, AS: pšystosovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przystosowywać

 rzecz. przystosowawczość ż.

Wiktionary


przystosowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­sto­so­wać)

 (1.1) zmie­niać coś od­po­wied­nio do okre­ślo­nych wy­ma­gań

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­sto­so­wy­wać się (dk. przy­sto­so­wać się)

 (2.1) zmie­niać się do no­wych oko­licz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystosowanie n., przystosowywanie n., przystosowawczość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adaptować, przysposabiać

 (2.1) adaptować się, przywykać, przyzwyczajać się

Wiktionary


przystrajanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­stra­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przystroić, przystrajać ndk.

 rzecz. strój mrz., przystrojenie n., strojność ż.

Wiktionary


przystrajać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­stro­ić)

 (1.1) ubie­rać dla ozdo­by

 (1.2) sta­wać się upięk­sze­niem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­stra­jać się (dk. przy­stro­ić się)

 (2.1) ubie­rać sie­bie dla ozdo­by

 (2.2) po­kry­wać się kwia­ta­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. strój mrz., przystrajanie n., przystrojenie n., strojność ż.

 czas. przystroić dk.

 przym. przystrojony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dekorować, ozdabiać, przyozdabiać

 (1.2) upiększać

 (2.1) przyozdabiać się

 (2.2) zakwitać

Wiktionary


przystroić

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przy­stra­jać)

 (1.1) uczy­nić „stroj­nym” – dodać ozdób, aby ktoś lub coś było pię­kniej­sze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. strój m., strojenie n., przystrajanie n., przystrojenie n., stroik m., stroiciel m., stroicielka ż., strojność ż.

 czas. stroić ndk., przystrajać ndk.

 przym. strojny

 przysł. strojnie

Wiktionary


przystrugnia

przy­rząd sto­so­wa­ny przy stru­ga­niu drew­na dla za­cho­wa­nia wła­ści­we­go po­ło­że­nia stru­ga­ne­go przed­mio­tu


SJP.pl


przystukać

stu­knąć do taktu; przy­tup­nąć


SJP.pl


przystuły

skó­rza­ne pasy w siod­le, do któ­rych przy­pi­na się klam­ry po­prę­gu


SJP.pl

Przy­stu­ły – skó­rza­ne pasy, bę­dą­ce ele­men­tem sio­dła, do któ­rych za­pi­na­ne są klam­ry po­prę­gu. Je­że­li są trzy przy­stu­ły, to służą one do do­pa­so­wa­nia do­pię­cie sio­dła tak, by le­ża­ło w rów­no­wa­dze i nie prze­su­wa­ło się (za­pi­na­my - za­leż­nie od po­trze­by - dwie pier­wsze, drugą i trze­cią lub pier­wszą i trze­cią).

Wikipedia


przystygać

daw­niej:
1. osty­gać, za­sty­gać czę­ścio­wo;
2. sty­gnąc, przy­kle­jać się, przy­ma­rzać, przy­wie­rać do cze­goś


SJP.pl


przystąpić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­stę­po­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­stę­po­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przystępować ndk.

 rzecz. przystąpienie n., przystępowanie n.

 przym. przystępny

Wiktionary


przystęp

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) moż­li­wość zbli­ze­nia się do okre­ślo­ne­go miej­sca

 (1.2) moż­li­wość na­wią­za­nia kon­tak­tu

 (1.3) daw. atak cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Kiedy w Ko­lo­nii roz­sier­dzo­ny tłum wtar­gnął do ra­tu­sza, trzech raj­ców w przy­stę­pie pa­ni­ki wy­sko­czy­ło przez okno; jeden z nich po­ła­mał obie nogi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystępność, przystępowanie

 czas. przystępować, stąpać

 przym. przystępny

 przysł. przystępnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dojście, dostęp, dotarcie, wejście, wstęp

Wiktionary


przystępniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­stęp­nie


SJP.pl


przystępniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­stęp­ny


SJP.pl


przystępność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przy­stęp­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przystępny

 rzecz. przystęp m.

Wiktionary


przystępny

przy­miot­nik

 (1.1) łatwy do zro­zu­mie­nia

 (1.2) łatwy do do­tar­cia lub osią­gnię­cia

 (1.3) łatwy w ob­co­wa­niu, w na­wią­zy­wa­niu kon­tak­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przystęp m., przystępność ż., przystępowanie n., przystąpienie n.

 czas. przystąpić dk., przystępować ndk.

 przysł. przystępnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieskomplikowany, prosty, zrozumiały

 (1.2) dostępny, osiągalny, popularny

 (1.3) dostępny, bezpośredni, empatyczny, fajny, miły, przyjazny

Wiktionary


przystępowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­stę­po­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­no­wie­nie zy­sku­je się dzię­ki przy­stę­po­wa­niu do sa­kra­men­tu po­ku­ty i Eu­cha­ry­stii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstɛ̃mpɔˈvãɲɛ, AS: pšystẽmpovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przystępować, przystąpić

 przym. przystępny

 rzecz. przystęp m.

Wiktionary


przystępować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pod­cho­dzić, zbli­żać się

 (1.2) do­łą­czać do grupy lub or­ga­ni­za­cji

 (1.3) roz­po­czy­nać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku mszy ka­płan przy­stę­pu­je do oł­ta­rza.

 (1.3) Po­ju­trze przy­stą­pi­my do bu­do­wy dachu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨstɛ̃mˈpɔvat͡ɕ, AS: pšystẽmpovać

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. przystęp, przystępność; przym. przystępny; przysł. przystępnie; czas. stąpać

 rzecz. przystępowanie

Wiktionary


przysucha

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Przy­su­cha – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu przy­su­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Przy­su­cha. Mia­sto po­ło­żo­ne na krań­cu Wznie­sień Po­łud­nio­wo­ma­zo­wiec­kich, w po­bli­żu rzeki Ra­dom­ki. Hi­sto­rycz­nie leży w Ma­ło­pol­sce. We­dług da­nych z 31 marca 2011 roku, mia­sto miało 6304 miesz­kań­ców.

Wikipedia


przysufitowy

znaj­du­ją­cy się przy su­fi­cie


SJP.pl


przysunięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umie­szcze­nie bli­żej su­nię­ciem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sied­li wszy­scy przy okrą­głym stole i z lu­bo­ścią po­czę­li kon­tem­plo­wać aro­ma­tycz­ny, zło­to­czer­wo­ny płyn, w naj­lep­szej zgo­dzie prze­rzu­ca­jąc się uprzej­my­mi proś­ba­mi o przy­su­nię­cie cu­kier­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysunąć, przysuwać

 rzecz. suw mrz.

Wiktionary


przysunąć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­su­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysuwanie n., przysunięcie n., suw mrz.

 czas. przysuwać ndk.

Wiktionary


przysurowy

tro­chę za su­ro­wy; za srogi


SJP.pl


przysuski

przy­miot­nik od: Przy­su­cha


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przy­su­chą, do­ty­czą­cy Przy­su­chy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przysucha ż., przysuszanin m., przysuszanka ż.

Wiktionary


przysuszanin

miesz­ka­niec Przy­su­chy


SJP.pl


przysuszanka

miesz­kan­ka Przy­su­chy


SJP.pl


przysuwać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­su­wa­jąc coś, umie­szczać to bli­żej

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysunąć dk.

 rzecz. przysunięcie n., przysuwanie n., suw mrz.

Wiktionary


przyswajalny

1. da­ją­cy się przys­wo­ić przez or­ga­nizm;
2. da­ją­cy się na­u­czyć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) łatwy do przys­wo­je­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wapń w tym pro­duk­cie jest do­brze przys­wa­jal­ny.

Wiktionary


przyswajanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przys­wa­jać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨsfaˈjä̃ɲɛ, AS: pšysfai ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyswajać ndk., przyswoić dk.

 rzecz. przyswojenie n., swoje n.

Wiktionary


przyswajać

cza­sow­nik

 (1.1) eduk. uczyć się cze­goś

 (1.2) psych. so­cjol. przej­mo­wać i czy­nić włas­nym za­cho­wa­nia, normy spo­łecz­ne, po­glą­dy itp.

 (1.3) biol. o or­ga­niz­mach ży­wych: wchła­niać sub­stan­cje odżyw­cze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ko­rzy­stu­ję każdą wolną chwi­lę, żeby przys­wa­jać nowe słow­nict­wo.

 (1.2) Stu­dent przys­wo­ił sobie idee Schel­lin­ga.

 (1.3) Jego or­ga­nizm nie przys­wa­jał cynku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨsˈfajät͡ɕ, AS: pšysfai ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoje n., przyswajanie n.

 przym. swoje

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pojmować, rozumieć

Wiktionary


przyswoić

1. opa­no­wać jakąś wie­dzę lub umie­jęt­no­ści;
2. prze­jąć od kogoś ja­kieś war­to­ści, po­glą­dy uz­na­jąc za włas­ne;
3. po­brać skład­ni­ki po­kar­mo­we


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przys­wa­jać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przys­wa­jać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ire­ne­usz miał prawo pisać o tra­dy­cji, bo będąc ucz­niem św. Po­li­kar­pa, który słu­chał nauk św. Jana apo­sto­ła, przys­wo­ił sobie za jego poś­red­nict­wem tra­dy­cję apo­stol­ską.

 (1.1) Julia uczy­ła dziew­czyn­kę czy­tać i pisać, Szy­mon przys­wo­ił jej ta­blicz­kę mno­że­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨsˈfɔjit͡ɕ, AS: pšysfoi ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. swoje n., przyswajanie n.

 przym. swoje

Wiktionary


przysypianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sy­piać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysnąć

Wiktionary


przysypiać

za­sy­piać na krót­ko, być w pół­śnie; pod­sy­piać, drze­mać


SJP.pl


przysypka

mie­sza­ni­na drob­no roz­tar­tych sub­stan­cji lecz­ni­czych o dzia­ła­niu osu­sza­ją­cym i osła­nia­ją­cym


SJP.pl

Przy­syp­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­decz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 52 miesz­kań­ców. Jest 24. co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Cho­decz.

Wikipedia


przysysanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sy­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysysać ndk.

 rzecz. przyssanie n., przyssawka ż.

Wiktionary


przysyłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sy­łać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨsɨˈwãɲɛ, AS: pšysyu̯ãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysyłać, przysłać

Wiktionary


przysyłać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­słać)

 (1.1) do­star­czać coś nie­o­so­bi­ście, pocz­tą lub przez po­słań­ca

 (1.2) kie­ro­wać kogoś gdzieś lub do kogoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈsɨwat͡ɕ, AS: pšysyu̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysyłanie n., przysłanie n., przesyłka ż., przesłanie n.

 czas. przysłać dk., przesyłać ndk., przesłać dk.

Wiktionary


przysyłka

daw­niej:
1. przy­sła­nie, skie­ro­wa­nie kogoś w ja­kieś miej­sce;
2. przy­sła­nie, do­star­cze­nie cze­goś;
3. to, co zo­sta­ło do­star­czo­ne przez pocz­tę, po­słań­ca itp.; prze­sył­ka


SJP.pl


przyszaleć

po­tocz­nie: za­sza­leć;
1. zro­bić coś sprzecz­ne­go ze zdro­wym roz­sąd­kiem;
2. do­brze się za­ba­wić


SJP.pl


przyszczetka

owa­do­żer­na by­li­na z ro­dzi­ny kap­tur­ni­co­wa­tych; dar­ling­to­nia


SJP.pl


przyszczypywać

lekko szczy­pać, ści­skać


SJP.pl


przyszkolny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy szko­le

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈʃkɔlnɨ, AS: pšyškolny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkoła ż.

 czas. przeszkalać, przeszkolić

Wiktionary


przyszowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie Gie­rał­to­wi­ce;

Wiktionary

Przy­szo­wi­ce ( Pre­is­witz) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie gli­wic­kim, w gmi­nie Gie­rał­to­wi­ce.

W la­tach 1954-1972 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Przy­szo­wi­ce, po re­for­mie ad­mi­ni­stra­cji, aż do 1977 była sie­dzi­bą gminy Przy­szo­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­sia­dam za­wsze na przy­stan­ku w Przy­szo­wi­cach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszowiczanin mos., przyszowiczanka ż.

 przym. przyszowicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. Prziszowice

Wiktionary


przyszowicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Przy­szo­wic, zwią­za­ny z Przy­szo­wi­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­szo­wic­kim parku dzie­ci na­zbie­ra­ją kasz­ta­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przyszowice lm nm., przyszowiczanin mos., przyszowiczanka ż.

Wiktionary


przyszpitalny

znaj­du­ją­cy się przy szpi­ta­lu, na­le­żą­cy do szpi­ta­la


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy szpi­ta­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po roku 1989 w kraju wy­dzier­ża­wio­no 43 przysz­pi­tal­ne pro­sek­to­ria.

 (1.1) Po chwi­li ra­tow­ni­cy ze sprzę­tem są już na przysz­pi­tal­nym lą­do­wi­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨʃpʲiˈtalnɨ, AS: pšyšpʹitalny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. szpitalny

 czas. hospitalizować

Wiktionary


przyszwa

część cho­lew­ki buta


SJP.pl


przyszybowy

znaj­du­ją­cy się, mo­co­wa­ny bli­sko szyby, np. li­stwa przy­szy­bo­wa


SJP.pl


przyszykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­szy­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszykowywanie n., szyk mrz.

 czas. przyszykować dk., przyszykowywać ndk.

Wiktionary


przyszykować

1. przy­go­to­wać, przy­rzą­dzić
2. przy­szy­ko­wać się - przy­go­to­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|szy­ko­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A po­nie­waż Bossk nie miał czasu, by zmie­nić usta­wie­nia ka­ra­bi­nu, pu­ścił go, przy­szy­ko­wał pa­zu­ry, ob­na­żył zęby i sy­knął zło­wro­go. Skoro ten Wo­o­kiee chciał się ze­wrzeć w walce wręcz, za­mie­rzał mu na to poz­wo­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszykowanie n., szyk mrz.

 czas. szykować

Wiktionary


przyszynka

ga­tu­nek małża mor­skie­go; szoł­dra


SJP.pl


przyszywany

przy­miot­nik

 (1.1) pot. żart. taki, który jest trak­to­wa­ny jako czło­nek ro­dzi­ny mimo braku fak­tycz­ne­go po­kre­wień­stwa

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przy­szy­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To taka przy­szy­wa­na ciot­ka, w rze­czy­wi­sto­ści to przy­ja­ciół­ka mojej mamy.

 (2.1) Ten guzik był już wie­lo­krot­nie przy­szy­wa­ny i wciąż się od­pru­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przybrany

Wiktionary


przyszywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­szyć)

 (1.1) szy­jąc, przyt­wier­dzać coś do cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszywanie n., szycie n.

 czas. szyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naszywać

Wiktionary


przyszyć

szy­jąc, przyt­wier­dzić coś do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­szy­wać)

 (1.1) szy­jąc, przyt­wier­dzić coś do cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszycie n.

 czas. szyć

Wiktionary


przyszów

Przy­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Bo­ja­nów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Daw­niej były to dwie wsie Przy­szów Szla­chec­ki (część za­chod­nia) i Przy­szów Ka­me­ral­ny lub Kró­lew­ski (część wschod­nia). Obie wsie le­ża­ły na prze­ciw­nym brze­gu rzeki Ruda-Łęg. Do końca 2017 roku czę­ścią Przy­szo­wa były także Bur­dze, Ko­ło­dzie­je i Ruda, od 2018 sa­mo­dziel­ne wsie.

Wikipedia


przyszłoroczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który od­bę­dzie się/zda­rzy się w przysz­łym roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W związ­ku z przysz­ło­rocz­ną wi­zy­tą pa­pie­ża, 14 li­sto­pa­da przy­bę­dzie do Ludź­mie­rza de­le­ga­cja wa­ty­kań­ska.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨʃwɔˈrɔt͡ʃnɨ, AS: pšyšu̯oročny

Wiktionary


przyszłotygodniowy

ma­ją­cy się odbyć w nad­cho­dzą­cym ty­god­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który od­bę­dzie się/zda­rzy się w przysz­łym ty­god­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spró­bu­ję się nad tym za­sta­no­wić w przysz­ło­ty­god­nio­wym fe­lie­to­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨʃwɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: pšyšu̯otygodʹńovy

Wiktionary


przyszłościowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przysz­ło­ścią, do­ty­czą­cy przysz­ło­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszłość ż.

 przym. przyszły

Wiktionary


przyszłość

czas, który na­stą­pi i to, co zda­rzy się w tym cza­sie lub co jest ocze­ki­wa­ne; przysz­łe losy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) czas, który do­pie­ro na­dej­dzie, na­stą­pi;

Wiktionary

Przysz­łość – część linii czasu, która do­pie­ro ma się wy­da­rzyć (w li­nio­wej kon­cep­cji czasu). Część cza­so­prze­strze­ni, w któ­rej za­war­te są wszyst­kie zda­rze­nia, które je­szcze nie miały miej­sca, ale się wy­da­rzą.

W tym sen­sie przysz­ło­ści prze­ciw­sta­wia się przesz­łość (zbiór zda­rzeń, które wy­da­rzy­ły się wcze­śniej) oraz te­raź­niej­szość (zbiór zda­rzeń, które wła­śnie się dzie­ją).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszyst­ko zo­sta­nie poz­na­ne w da­le­kiej przysz­ło­ści.

 (1.1) Sen mój prze­niósł mię tedy o całe de­cen­nium w przysz­łość, i mo­głem, skon­sta­to­wać, że plac Go­łu­chow­skich przez­wa­no pla­cem De­mo­kra­tycz­nym (…)

 (1.1) Czwo­ro­kąt z tak wpi­sa­ny­mi trój­ką­ta­mi jest obra­zem kręgu ziem­skie­go we wszechś­wie­cie, dwu­na­stu domów zo­dia­ku, bóstw, które w nich miesz­ka­ją i ca­łe­go bytu, tre­ści wszyst­kich rze­czy, przesz­ło­ści, te­raź­niej­szo­ści i przysz­ło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨʃwɔɕt͡ɕ, AS: pšyšu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyszłościowy, przyszły

Wiktionary


przyszły

przy­miot­nik

 (1.1) ten, który wy­da­rzy się w przysz­ło­ści; taki, który na­le­ży do przysz­ło­ści

 (1.2) na­stęp­ny, bli­ski w cza­sie

 (1.3) stpol. przy­bysz

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lm. przesz. nmos. od: przyjść

 (2.2) daw. imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: przyjść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój przysz­ły mąż jest ge­niu­szem.

 (1.2) W przysz­łym ty­god­niu po­je­dzie­my do War­sza­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨʃwɨ, AS: pšyšu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyszłość ż.

 przym. przyszłościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kolejny, następny

Wiktionary


przysł.

skrót od: przy­sło­wie, przy­sło­wio­wy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = przy­słó­wek

Wiktionary


przysłanianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­sła­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłonięcie n., przysłona ż.

 czas. przysłaniać ndk., przysłonić dk.

Wiktionary


przysłaniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) czę­ścio­wo za­kry­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak sie­dział, że przy­sła­niał mi gej­szę, nie mo­głem wciąż jej po­dzi­wiać wzro­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈswãɲät͡ɕ, AS: pšysu̯ãńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zasłanianie n., przysłona ż., zasłonięcie n., przysłanianie n., zasłonienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przykrywać, przyciemniać, zaciemniać

Wiktionary


przysłać

1. do­star­czyć coś komuś przez pocz­tę, po­słań­ca itp.;
2. skie­ro­wać kogoś w ja­kieś miej­sce lub do kogoś, w okre­ślo­nym celu


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przy­sy­łać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­sy­łać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spę­dził w nim prze­cież sporo czasu jako młody po­do­fi­cer przy­sła­ny tu na kursy za­wo­do­we prze­de wszyst­kim z za­kre­su kry­mi­na­li­sty­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłanie n., przysyłanie n., przesyłka ż., przesłanie n.

 czas. przysyłać ndk., przesyłać ndk., przesłać dk.

Wiktionary


przysłona

1. urzą­dze­nie na­staw­cze w obiek­ty­wie, które służy do re­gu­lo­wa­nia ilo­ści wpa­da­ją­ce­go świa­tła do apa­ra­tu; prze­sło­na, dia­frag­ma;
2. to, co czę­ścio­wo coś za­sła­nia; prze­sło­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co czyni czę­ścio­wo nie­wi­docz­nym, za­kry­tym

 (1.2) opt. fot. układ re­gu­lu­ją­cy wiel­kość ot­wo­ru, przez który świa­tło wpada do apa­ra­tu fo­to­gra­ficz­ne­go, ka­me­ry lub przy­rzą­du op­tycz­ne­go

 (1.3) opt. fot. war­tość licz­bo­wa okre­śla­ją­ca sto­pień ot­war­cia przy­sło­ny (1.2)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy przy­sło­na się ro­zdar­ła uka­zu­jąc wnę­trze sta­jen­ki, gdzie ze żłób­ka Dzie­ciąt­ko Jezus rącz­ki po­da­wa­ło, gdzie była Maria, gdzie Józef stał fra­so­bli­wy i gdzie byd­ląt­ka w kor­nej po­sta­ci klę­cza­ły.

 (1.2) Mniej­sza przy­sło­na wy­ma­ga dłuż­sze­go czasu naś­wiet­la­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈswɔ̃na, AS: pšysu̯õna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż., zasłona ż., osłonka ż., zasłonka ż., zasłanianie n., przysłanianie n.

:: zdrobn. przysłonka ż.

 czas. przysłaniać, przysłonić, osłaniać, osłonić, zasłaniać, zasłonić

 przym. przysłonowy, osłonowy, zasłonowy

 przysł. osłonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blenda; daw. blinda

 (1.2) blenda, diafragma, przesłona

Wiktionary


przysłop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) góry. prze­łęcz;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­słop – w Be­ski­dzie Ma­kow­skim, w Pa­śmie Ja­ło­wiec­kim
  • Przy­słop – w Be­ski­dzie Ma­kow­skim, w pa­śmie Ko­sko­wej Góry
  • Przy­słop – w Be­ski­dzie Są­dec­kim
  • Przy­słop – w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Przy­słop – w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim, w Gru­pie Wiel­kiej Raczy
  • Przy­słop – w Ta­trach Za­chod­nich
  • Przy­słop Ja­ło­wiec­ki – w Ta­trach
  • Przy­słop Ko­mi­niar­ski – w Ta­trach
  • Przy­słop (Wier­cho­wa) – szczyt w Gor­cach
  • Przy­słop Lu­bo­mier­ski – w Gor­cach
  • Przy­słop Mię­tu­si – w Ta­trach
  • Przy­słop Po­tóc­ki – w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Noc była jasna, więc wi­dział nie tylko stro­my przy­słop obra­mo­wa­ny czar­nym pa­skiem lasu, ale także skal­ne kotły, po­bły­sku­ją­ce w od­da­li bielą wa­pien­nych kości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłup m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przysłup, przełęcz

Wiktionary


przysłowie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zda­nie utr­wa­lo­ne w tra­dy­cji ust­nej, cza­sem w for­mie wier­szo­wa­nej, wy­ra­ża­ją­ce jakąś myśl ogól­ną: re­gu­łę ży­cio­wą, wska­zów­kę, prze­stro­gę;

 (1.2) daw. przy­słó­wek

Wiktionary

Przy­sło­wie ( pro­ver­bium lub ada­gium) – utr­wa­lo­ne w danej kul­tu­rze zda­nie, wy­stę­pu­ją­ce w sta­łej po­sta­ci i wy­ra­ża­ją­ce pewną myśl lub naukę ogól­ną w od­nie­sie­niu do okre­ślo­nej sy­tu­a­cji ży­cio­wej. Przy­sło­wia zwy­kle wy­wo­dzą się z tra­dy­cji lu­do­wej i są ano­ni­mo­we.

Przy­sło­wia od­no­szą się do doś­wiad­czeń tra­dy­cyj­nych; czę­sto są zwią­za­ne z po­u­cza­niem, udzie­la­niem rad lub kry­ty­ką. Są cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tur zam­knię­tych i tra­dy­cyj­nych; sta­no­wią istot­ny skład­nik li­te­ra­tu­ry lu­do­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na każdy temat ist­nie­je co najm­niej jedno przy­sło­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈswɔvʲjɛ, AS: pšysu̯ovʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. posłowie n., przysłówek m.

 przym. przysłowiowy, przysłówkowy, przysłowny

 przysł. przysłowiowo, przysłówkowo, bezsłownie

 czas. słowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adagium, paremia, porzekadło

Wiktionary


przysłowiowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest przy­sło­wio­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przysłowiowy

 przysł. przysłowiowo

Wiktionary


przysłowiowy

1. do­ty­czą­cy przy­sło­wia lub bę­dą­cy nim;
2. po­wszech­nie znany


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy przy­sło­wia, po­pu­lar­ne­go fra­ze­o­lo­giz­mu, wska­zu­je że treść na­le­ży ro­zu­mieć prze­no­śnie a nie do­słow­nie

 (1.2) po­wszech­nie znany

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgnio­tę cię jak przy­sło­wio­wą plusk­wa­usk­wę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨswɔˈvʲjɔvɨ, AS: pšysu̯ovʹi ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłowiowość ż., przysłowie

 przysł. przysłowiowo, bezsłownie

 przym. przysłowny

Wiktionary


przysłowioznawstwo

nauka zaj­mu­ją­ca się gro­ma­dze­niem, ob­ja­śnia­niem po­cho­dze­nia i tłu­ma­cze­niem sensu przy­słów; pa­re­mio­lo­gia, pa­re­mio­gra­fia


SJP.pl


przysłownik

jeden z przy­pad­ków w ję­zy­ku wę­gier­skim; es­si­vus-mo­da­lis


SJP.pl


przysłowny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. za­stę­pu­ją­cy przy­słó­wek lub wy­stę­pu­ją­cy w jego funk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­kła­do­wy­mi za­im­ka­mi przy­słow­ny­mi są: tak, tam, tu, wtedy, gdzieś, tam­tę­dy, kie­dyś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłówek mrz., przysłowie n., słowo n., słówko n.

 przym. przysłówkowy, przysłowiowy, słowny

 przysł. przysłówkowo, przysłowiowo, słownie, bezsłownie

Wiktionary


przysługa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grzecz­ność wyś­wiad­czo­na komuś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­słu­ga – herb szla­chec­ki
  • Przy­słu­ga (oryg. The Favor) – ame­ry­kań­ski film z 1994, ko­me­dia ro­man­tycz­na, reż. Do­nald Pe­trie
  • Przy­słu­ga (oryg. Do Me a Favor) – ame­ry­kań­ski film z 1997 roku, dra­mat kry­mi­nal­ny, reż. Son­dra Locke
  • Przy­słu­ga (oryg. De weg van alle vlees) – bel­gij­ski film krót­ko­me­tra­żo­wy z 2013 roku, dra­mat kry­mi­nal­ny, reż. Deben Van Dam
  • w ty­tu­łach ar­ty­ku­łów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) przy każ­dej spo­sob­no­ści od­da­wał jej drob­ne są­siedz­kie przy­słu­gi (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈswuɡa, AS: pšysu̯uga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uprzejmość, grzeczność

Wiktionary


przysługiwać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) na­le­żeć się z ty­tu­łu usta­wy, prawa itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli ży­jesz z part­ne­rem w sta­łym i sta­bil­nym związ­ku, w całej UE przy­słu­gu­ją Wam okre­ślo­ne prawa, nawet jeśli zwią­zek ten nie zo­stał za­re­je­stro­wa­ny w żad­nym urzę­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. służyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) należeć się

Wiktionary


przysłuszeć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. na­le­żeć do cze­goś

Wiktionary


przysłużyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) oddać przy­słu­gę, wspo­móc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li świę­ty Mi­chał de­szczem przy­słu­ży, to suchą wios­nę nam wróży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłużenie n.

 czas. służyć

Wiktionary


przysłów.

skrót od: przy­słó­wek, przy­słów­ko­wy


SJP.pl


przysłówek

nie­od­mien­na część mowy, od­po­wia­da­ją­ca na py­ta­nia jak? gdzie? kiedy?


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. część mowy okre­śla­ją­ca spo­sób, czas lub miej­sce wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści albo sto­pień na­sy­ce­nia cechy wy­ra­żo­nej przy­miot­ni­kiem;

Wiktionary

Przy­słó­wek – nie­od­mien­na część mowy, która głów­nie służy jako mo­dy­fi­ka­tor cza­sow­ni­ków i przy­miot­ni­ków. Pełni funk­cję oko­licz­ni­ka lub orzecz­ni­ka. Ze wzglę­du na funk­cję skład­nio­wą do przy­słów­ków na­le­żą także za­im­ki przy­słow­ne.

Pol­ski ter­min "przy­słó­wek" jest kalką ła­ciń­skie­go "ad­ver­bium" ("ad" ’przy’ + "ver­bum" ’cza­sow­nik’, dosł.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku pol­skim przy­słów­ki są nie­od­mien­ne, ale więk­szość z nich można stop­nio­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈswuvɛk, AS: pšysu̯uvek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłowie n.

 przym. przysłówkowy, przysłowny

 przysł. przysłówkowo

Wiktionary


przysłówkowo

przy­słó­wek

 (1.1) jako przy­słó­wek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku niek­tó­rych duń­skich przy­miot­ni­ków nie można stwier­dzić, czy są one użyte przy­słów­ko­wo czy nie, po­nie­waż nie wy­ma­ga­ją one przy­słów­ko­wej koń­ców­ki -t (lub nie poz­wa­la­ją na nią).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłowie n., przysłówek mrz.

 przym. przysłowny, przysłówkowy

Wiktionary


przysłówkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. o funk­cji przy­słów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przysłówek mrz., przysłowie n.

 przysł. przysłówkowo

 przym. przysłowny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adwerbialny

Wiktionary


przytaczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­to­czyć)

 (1.1) to­cząc, do­pro­wa­dzać do da­ne­go miej­sca

 (1.2) przy­wo­ły­wać czy­jąś wy­po­wiedź, frag­ment tek­stu

 (1.3) po­da­wać w celu uka­za­nia do­wo­dów, fak­tów

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­ta­czać się (dk. przy­to­czyć się)

 (2.1) to­cząc się, do­cie­rać gdzieś

 (2.2) pot. do­cie­rać do ja­kie­goś miej­sca w spo­sób niez­grab­ny, z opóź­nie­niem, z tru­dem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytaczanie n., przytoczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dotaczać

 (1.2) cytować

 (1.3) podawać, prezentować, przedstawiać, wyliczać, wymieniać; daw. alegować

Wiktionary


przytaić

daw­niej:
1. ukryć, za­ta­ić;
2. przy­ta­jać się - ukryć się


SJP.pl


przytajać

daw­niej:
1. ukry­wać, za­ta­jać;
2. przy­ta­jać się - ukry­wać się


SJP.pl


przytakiewicz

osoba, która stale przyz­na­je komuś rację, nie­ma­ją­ca włas­ne­go zda­nia; przy­ta­ki­wacz, po­ta­kie­wicz, po­ta­ki­wacz


SJP.pl


przytakiwacz

osoba, która stale przyz­na­je komuś rację, nie­ma­ją­ca włas­ne­go zda­nia; przy­ta­kie­wicz, po­ta­kie­wicz, po­ta­ki­wacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek nie ma­ją­cy włas­ne­go zda­nia, przy­ta­ku­ją­cy innym, zwła­szcza tym, od któ­rych jest za­leż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dość po­wie­dzieć, że oto­czo­ny wia­nusz­kiem przy­ta­ki­wa­czy be­zdusz­ny i wy­ra­cho­wa­ny Bel­son dawno stra­cił kon­takt z rze­czy­wi­sto­ścią. Pod­wład­ni przy­kla­sku­ją każ­dej jego de­cyz­ji, a on wy­ko­rzy­stu­je ich z kor­po­ra­cyj­ną bezwz­ględ­no­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taka ż., potakiwacz m., przytakiwaczka ż., potakiwaczka ż., przytaknięcie n., przytakiwanie n., potakiwanie n.

 czas. przytaknąć dk., przytakiwać ndk., potakiwać ndk.

 przysł. tak

 partyk. tak

 zaim. taki, taka, takowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potakiwacz, konformista, oportunista, cmokier

Wiktionary


przytakiwaczka

→ przy­ta­ki­wacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. ko­bie­ta nie ma­ją­ca włas­ne­go zda­nia, przy­ta­ku­ją­ca innym, zwła­szcza tym, od któ­rych jest za­leż­na

Wiktionary

Patrz:

przytakiwacz

Przykłady

 (1.1) Ja jako dzia­łacz­ka od za­wsze przy­ta­ki­wacz­ka wszel­kim wła­dzom, bo wła­dza ma za­wsze rację i w każ­dym przy­pad­ku też, pro­te­stu­ję (z wy­krzy­kni­kiem na swoim miej­scu), bo Sza­now­ny sek­si­sta re­dak­tor wy­wro­to­wy i cał­kiem za­sie­dzia­ły w mę­skich pog­war­kach – za­po­mi­na o waż­nej spra­wie – pa­ry­te­tach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taka ż., przytakiwacz m., potakiwacz m., potakiwaczka ż., przytaknięcie n., przytakiwanie n., potakiwanie n.

 czas. przytaknąć dk., przytakiwać ndk., potakiwać ndk.

 przysł. tak

 partyk. tak

 zaim. taki, taka, takowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potakiwaczka, konformistka, oportunistka, cmokierka

Wiktionary


przytakiwać

1. wy­ra­żać apro­ba­tę dla ja­kie­goś dzia­ła­nia;
2. pot­wier­dzać czy­jeś słowa, zga­dzać się z czymś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­ta­knąć)

 (1.1) zga­dzać się z kimś lub czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaj­mij się Na’Talą, a ja przy­go­tu­ję spot­ka­nie za­poz­naw­cze. Przy­ta­ku­ję, ak­cep­tu­ję układ i duszę w sobie na­ra­sta­ją­ce po­czu­cie winy. Zna­la­złam się bli­żej celu i tylko to ma zna­cze­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytakiwanie n., przytaknięcie n., przytakiwacz m., przytakiwaczka ż.

 czas. przytaknąć dk.

 przysł. tak

 partyk. tak

Wiktionary


przytaknąć

1. wy­ra­zić apro­ba­tę dla ja­kie­goś dzia­ła­nia;
2. pot­wier­dzić czy­jeś słowa, zgo­dzić się z czymś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ta­ki­wać)

 (1.1) wy­ra­zić apro­ba­tę / zgodę z kimś lub czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyli te wa­ka­cje to praw­da! – do­py­ty­wa­ła Marta Ma­now­ska, a rol­nik przy­ta­knął.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. taka ż., przytakiwacz m., potakiwacz m., przytakiwaczka ż., potakiwaczka ż., przytaknięcie n., przytakiwanie n., potakiwanie n.

 czas. przytakiwać ndk., potakiwać ndk.

 przysł. tak

 partyk. tak

 zaim. taki, taka, takowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skinąć

Wiktionary


przytamka

w gór­nict­wie: niska tama przed tamą pod­sadz­ko­wą, za­trzy­mu­ją­ca wodę pod­sadz­ko­wą i umoż­li­wia­ją­ca jej od­pro­wa­dze­nie przez ko­mi­nek


SJP.pl


przytanić

bar­dzo rzad­ko: za­o­szczę­dzić, za­cho­wać tro­chę pie­nię­dzy; przy­o­szczę­dzić


SJP.pl


przytarabaniać

1. daw­niej: z tru­dem przyw­le­kać, przy­cią­gać;
2. przy­ta­ra­ba­niać się - do­cie­rać z tru­dem do ja­kie­goś miej­sca


SJP.pl


przytarczyca

nie­wiel­ki gru­czoł do­krew­ny cha­rak­te­ry­stycz­ny dla krę­gow­ców, przy­le­ga­ją­cy do po­wierzch­ni tar­czy­cy lub le­żą­cy w jej miąż­szu, wy­dzie­la­ją­cy hor­mon od­po­wia­da­ją­cy za go­spo­dar­kę wap­nio­wo-fos­fo­ra­no­wą or­ga­niz­mu; gru­czoł przy­tar­czo­wy, gru­czoł przy­tar­czycz­ny


SJP.pl


przytarski

naz­wi­sko


SJP.pl


przytaskiwać

po­tocz­nie: przy­no­sić, przy­cią­gać z tru­dem coś cięż­kie­go


SJP.pl


przytcza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. przy­pa­dek, przy­kład

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨṭt͡ʃa, AS: pšyṭča

Wiktionary


przyteatralny

znaj­du­ją­cy się przy te­a­trze, na­le­żą­cy do te­a­tru


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy te­a­trze

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtɛaˈtralnɨ, AS: pšyteatralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. teatr m.

Wiktionary


przytelepywać

przy­te­le­py­wać się - prze­mie­szcza­jąc się wolno, do­cie­rać do­kądś


SJP.pl


przytemperowywać

1. ostrzyć tro­chę kred­kę lub ołó­wek;
2. wpły­wać uspo­ka­ja­ją­co na czy­jeś za­cho­wa­nie; pow­ścią­gać


SJP.pl


przytentegować

żar­to­bli­wie: wy­ko­nać jakąś czyn­ność wy­ra­ża­ną cza­sow­ni­kiem z pre­fik­sem przy-, np. przyt­wier­dzić, przy­pu­dro­wać


SJP.pl


przytknąć

zbli­żyć coś do cze­goś aż do zet­knię­cia


SJP.pl


przytkowice

Przyt­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie wa­do­wic­kim, w gmi­nie Kal­wa­ria Ze­brzy­dow­ska.

Przez miej­sco­wość prze­cho­dzi droga wo­je­wódz­ka nr 953 łą­czą­ca Kal­wa­rię Ze­brzy­dow­ską ze Ska­wi­ną.

Wikipedia


przytlić

rzad­ko: przyt­lić się - przy­pa­lić się słabo, bez pło­mie­nia


SJP.pl


przytocki

naz­wi­sko


SJP.pl


przytoczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­to­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšytočẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytoczyć dk., przytaczać ndk.

 rzecz. przytaczanie n.

Wiktionary


przytoczeński

przy­miot­nik od: Przy­tocz­na, wieś gmin­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim


SJP.pl


przytoczna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przy­tocz­na (pol. hist. „Prze­tocz­no”) – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, sie­dzi­ba gminy wiej­skiej Przy­tocz­na.

Wikipedia


przytocznica

Przy­tocz­ni­ca (pier­wot­nie Prze­tocz­ni­ca) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrze­szow­skim, w gmi­nie Do­ru­chów.

Wikipedia


przytoczno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­tocz­no – wieś w woj. lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Je­zio­rza­ny
  • Przy­tocz­no – część wsi Pie­ski w woj. po­mor­skim, w pow. lę­bor­skim, gmi­nie Ce­wi­ce
  • Przy­tocz­no – je­zio­ro po­ło­żo­ne w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo
  • Przy­tocz­no – je­zio­ro po­ło­żo­ne w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie mię­dzy­rzec­kim, w gmi­nie Przy­tocz­na
  • Przy­tocz­no – je­zio­ro po­ło­żo­ne w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Bierzw­nik

Wikipedia


przytoczyć

cza­sow­nik

 (1.1) to­cząc umie­ścić w miej­scu do­ce­lo­wym

 (1.2) za­cy­to­wać do­słow­nie lub w przy­bli­że­niu

cza­sow­nik zwrot­ny przy­to­czyć się

 (2.1) to­cząc do­trzeć na miej­sce

 (2.2) przen. z tru­dem do­trzeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­lo­nist­ka przy­to­czy­ła frag­ment Mic­kie­wi­cza, mó­wiąc o szlach­cie pol­skiej w XIX w.

 (1.2) Przy­to­czo­ne słowa, choć kry­tycz­ne, uz­my­sła­wia­ją, jak wiel­ki skok cy­wi­li­za­cyj­ny i men­tal­ny na­stą­pił w krót­kim prze­cież okre­sie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytoczenie n.

Wiktionary


przytomniak

po­tocz­nie: czło­wiek szyb­ko orien­tu­ją­cy się w każ­dej sy­tu­a­cji


SJP.pl


przytomniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­tom­nie


SJP.pl


przytomniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­tom­ny


SJP.pl


przytomnieć

1. odzy­ski­wać przy­tom­ność, wra­cać do przy­tom­no­ści;
2. odzy­ski­wać zdol­ność oceny sy­tu­a­cji, lo­gicz­ne­go my­śle­nia; opa­mię­ty­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) odzy­ski­wać przy­tom­ność, po­wra­cać do świa­do­mo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy ksiądz miał na­dzie­ję, że chłop oprzy­tom­nie­je, ale on prze­stał już w ogóle przy­tom­nieć. Pił na umór i nic nie wska­zy­wa­ło na to, że coś może pójść w lep­szym kie­run­ku.

Wiktionary


przytomność

cał­ko­wi­ta świa­do­mość, peł­nia władz psy­chicz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stan peł­nej świa­do­mo­ści

 (1.2) zdol­ność do ra­cjo­nal­ne­go my­śle­nia, roz­sąd­na ocena sy­tu­a­cji

 (1.3) stpol. obec­ność

Wiktionary

Przy­tom­ność – (łac. "sen­so­rium") to ak­tu­al­nie do­stęp­ne prze­ży­wa­nie sie­bie i świa­ta. Jest zwią­za­na z ak­tyw­no­ścią ukła­du siat­ko­wa­te­go pnia mózgu.

Utra­ta przy­tom­no­ści wiąże się z po­gor­sze­niem stanu zdro­wia (za­bu­rze­niem ho­me­o­sta­zy or­ga­niz­mu), stąd też stany takie jak sen czy znie­czu­le­nie ogól­ne nie są uwa­ża­ne za stany utra­ty przy­tom­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas ca­łe­go za­bie­gu pa­cjent za­cho­wy­wał przy­tom­ność i sły­szał le­ka­rzy.

 (1.2) Przy­tom­no­ści — oto czego ci bra­ku­je, kiedy za­czy­nasz za­da­wać się z ko­bie­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈtɔ̃mnɔɕt͡ɕ, AS: pšytõmność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przytomny

 przysł. przytomnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czujność

Wiktionary


przytomny

przy­miot­nik

 (1.1) świa­do­my tego, co się z nim dzie­je; taki, który nie stra­cił przy­tom­no­ści lub ją odzy­skał

 (1.2) przest. obec­ny w ja­kimś miej­scu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈtɔ̃mnɨ, AS: pšytõmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytomność ż.

 przysł. przytomnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świadomy

 (1.2) obecny

Wiktionary


przytorowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy torze/to­rach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtɔˈrɔvɨ, AS: pšytorovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tor m., tory nmos.

 przym. torowy

Wiktionary


przytośtanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­toś­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytośtać dk.

Wiktionary


przytośtać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Poz­nań. przy­nieść, przy­pro­wa­dzić, przydź­wi­gać; do­ko­na­ny od|toś­tać.

cza­sow­nik zwrot­ny przy­toś­tać się

 (2.1) gw-pl|Poz­nań. przyjść, przyw­lec się; do­ko­na­ny od|toś­tać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tośtać, potośtać, roztośtać, wtośtać, wytośtać

 rzecz. przytośtanie n.

Wiktionary


przytraczać

przy­pi­nać; przy­wią­zy­wać; przy­cze­piać


SJP.pl


przytrafianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tra­fiać.

Wiktionary


przytransportowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tran­spor­to­wać.

Wiktionary


przytransportowywać

spro­wa­dzać tran­spor­tem, jako tran­sport


SJP.pl


przytranżalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tran­ża­lać.

Wiktionary


przytranżolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tran­żo­lić.

Wiktionary


przytroczyć

przy­piąć; przy­wią­zać; przy­cze­pić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­tra­czać)

 (1.1) przy­mo­co­wać za po­mo­cą rze­mie­ni, pasów, sznu­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z nieba zstą­pił anioł, roz­rą­bał drze­wo, roz­pę­dził ptaki i be­stie, a tylko po­zo­sta­wił ko­rze­nie, które przy­tro­czył do ziemi łań­cu­cha­mi z że­la­za i mie­dzi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trok mrz.

Wiktionary


przytrucie

lekki sto­pień za­tru­cia


SJP.pl


przytruty

za­truć w nie­wiel­kim stop­niu; pod­truć


SJP.pl


przytruwać

za­tru­wać w nie­wiel­kim stop­niu; pod­tru­wać


SJP.pl


przytruć

lekki sto­pień za­tru­cia


SJP.pl


przytrzymanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­trzy­mać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przetrzymanie

 czas. trzymać, przytrzymać

Wiktionary


przytrzymać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­trzy­my­wać)

 (1.1) trzy­ma­jąc, nie poz­wo­lić na po­ru­sze­nie się cze­goś lub kogoś

 (1.2) utrzy­mać w miej­scu; trzy­ma­jąc, nie poz­wo­lić na zmia­nę po­zy­cji

 (1.3) za­trzy­mać gdzieś przez pe­wien czas

 (1.4) wziąć do rąk na krót­ki czas w celu przy­pil­no­wa­nia

 (1.5) zająć coś dla kogoś przez pe­wien czas

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­trzy­mać się (ndk. przy­trzy­my­wać się)

 (2.1) zła­pać się cze­goś, aby nie upaść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytrzymanie n.

 czas. trzymać

Wiktionary


przytrzymywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­trzy­mać)

 (1.1) trzy­ma­jąc, nie poz­wa­lać na po­ru­sza­nie się cze­goś lub kogoś

 (1.2) utrzy­my­wać w miej­scu; trzy­ma­jąc, nie poz­wa­lać na zmia­nę po­zy­cji

 (1.3) za­trzy­my­wać gdzieś przez pe­wien czas

 (1.4) brać do rąk na krót­ki czas w celu przy­pil­no­wa­nia

 (1.5) zaj­mo­wać coś dla kogoś przez pe­wien czas

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­trzy­my­wać się (dk. przy­trzy­mać się)

 (2.1) łapać się cze­goś, aby nie upaść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytrzymywanie n.

 czas. trzymać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) unieruchamiać, wstrzymywać, zatrzymywać

 (1.2) podtrzymywać, zatrzymywać

 (1.3) wstrzymywać, zatrzymywać

 (1.4) potrzymać

 (1.5) rezerwować, zajmować

Wiktionary


przytulacz

pra­cow­nik sa­lo­nu ofe­ru­ją­ce­go usłu­gi pro­fe­sjo­nal­ne­go przy­tu­la­nia


SJP.pl


przytulak

mięk­ka za­baw­ka dla dziec­ka; ma­skot­ka, przy­tu­lan­ka, przy­tu­las


SJP.pl


przytulanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tu­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtuˈlãɲɛ, AS: pšytulãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. tulić, przytulić, przytulać ndk.

 rzecz. przytułek mrz., przytulisko

 przym. przytulny

 przysł. przytulnie

Wiktionary


przytulaniec

po­tocz­nie:
1. po­wol­ny ta­niec z przy­tu­la­niem;
2. zwie­rzę lu­bią­ce być pie­szczo­ne; mi­ziak;
3. przy­tu­le­nie kogoś lub cze­goś;
4. mięk­ki przed­miot do przy­tu­la­nia się; przy­tu­lak, przy­tu­las, przy­tu­lan­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. wolny ta­niec z przy­tu­la­niem

Wiktionary


przytulanka

mięk­ka za­baw­ka dla dziec­ka; ma­skot­ka, przy­tu­lak, przy­tu­las


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) plu­szak lub inna mięk­ka za­baw­ka do przy­tu­la­nia

Wiktionary

Przy­tu­lan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie mo­niec­kim w gmi­nie Mońki.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Brata Al­ber­ta Chmie­low­skie­go w Moń­kach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przytułek mrz., przytulisko n.

 czas. przytulać, przytulić, tulić

 przym. przytulny

 przysł. przytulnie

Wiktionary


przytulanki

mięk­ka za­baw­ka dla dziec­ka; ma­skot­ka, przy­tu­lak, przy­tu­las


SJP.pl


przytulas

1. przy­tu­le­nie się; przy­tu­la­sek;
2. mięk­ka za­baw­ka dla dziec­ka; ma­skot­ka, przy­tu­lan­ka, przy­tu­lak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) plu­szak lub inna mięk­ka za­baw­ka do przy­tu­la­nia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytulak

Wiktionary


przytulasek

zdrob­nie­nie od: przy­tu­las


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: przy­tu­las

Wiktionary


przytulać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­tu­lić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­tu­lać się

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|przy­tu­lić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] Kaź­mierz mówił przez ści­śnię­te gar­dło, przy­tu­la­jąc do pier­si Pa­weł­ka, prze­stra­szo­ne­go wi­do­kiem Kar­gu­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈtulat͡ɕ, AS: pšytulać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytulenie n., przytulanie n., przytulanka ż., przytulność ż., przytulisko n., przytułek mrz.

 czas. tulić, przytulić dk.

 przym. przytulny, przytulankowy

 przysł. przytulnie

Wiktionary


przytulaśny

pie­szczot­li­wie:
1. lu­bią­cy się przy­tu­lać;
2. taki, któ­re­go chce się przy­tu­lać


SJP.pl


przytulenie

1. przy­cis­nąć do sie­bie z czu­ło­ścią;
2. przy­ło­żyć część ciała do cze­goś;
3. dać komuś schro­nie­nie;
4. po­tocz­nie: zy­skać dużą sumę pie­nię­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tu­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtuˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšytulẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytulić, przytulać, tulić

 rzecz. przytulisko n., przytułek mrz.

 przysł. przytulnie

Wiktionary


przytulia

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych; za­prza­łek, przy­tu­lin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­lium|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rzan­no­wa­tych;

 (1.2) bot. pnąca lub pło­żą­ca się ro­śli­na z ro­dza­ju przy­tu­lii (1.1)

Wiktionary

Przy­tu­lia ("Ga­lium" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych. Na­le­ży do niego ponad 600 ga­tun­ków. Ro­śli­ny sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne na świe­cie, zwła­szcza w stre­fie zwrot­ni­ko­wej i umiar­ko­wa­nej, ale też ark­tycz­nej, w tro­pi­kach wy­stę­pu­ją głów­nie na ob­sza­rach gór­skich. 145 ga­tun­ków wy­stę­pu­je w Eu­ro­pie, 100 w Tur­cji. W Pol­sce 22 ga­tun­ków z tego ro­dza­ju wy­stę­pu­je jako tak­so­ny ro­dzi­me, czte­ry lub pięć ("G. ru­bio­i­des" ma nie­pew­ny sta­tus) dal­szych są za­do­mo­wio­ny­mi an­tro­po­fi­ta­mi, kilka przej­ścio­wo dzi­cze­je.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. przytuliowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lud. lepczyca

Wiktionary


przytuliak

zmrocz­nik przy­tu­liak - motyl z ro­dzi­ny za­wi­sa­ko­wa­tych


SJP.pl


przytulik

1. przy­tu­lik Wa­u­tie­ra - ga­tu­nek śli­ma­ka z ro­dzi­ny za­tocz­ko­wa­tych;
2. przy­tu­lik stru­mie­nio­wy - ga­tu­nek śli­ma­ka z ro­dzi­ny za­tocz­ko­wa­tych


SJP.pl


przytulinka

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych; za­prza­łek, przy­tu­lia


SJP.pl

Przy­tu­lin­ka, przy­tu­lia, kru­cja­ta ("Cru­cia­ta") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­rza­no­wa­tych. Obej­mu­je 8 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w pół­noc­nej Afry­ce, po­łud­nio­wej, środ­ko­wej i wschod­niej Eu­ro­pie (na tym kon­ty­nen­cie ro­śnie 5 ga­tun­ków) oraz w za­chod­niej Azji na wscho­dzie się­ga­jąc po za­chod­nie Hi­ma­la­je i Sy­be­rię.

Wikipedia


przytulisko

1. za­kład opie­ki dla opu­szczo­nych dzie­ci, star­ców i kalek, be­zdom­nych; przy­tu­łek; schro­ni­sko;
2. schro­nie­nie, za­cisz­ny kąt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­bro­czyn­ny za­kład, w któ­rym można zna­leźć za­cisz­ne schro­nie­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytułek m., przytulanie n., przytulenie n., przytulanka ż.

 czas. przytulać ndk., przytulić dk.

 przym. przytulny

 przysł. przytulnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przytułek

Wiktionary


przytulić

1. przy­cis­nąć do sie­bie z czu­ło­ścią;
2. przy­ło­żyć część ciała do cze­goś;
3. dać komuś schro­nie­nie;
4. po­tocz­nie: zy­skać dużą sumę pie­nię­dzy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­tu­lać)

 (1.1) oka­zać czu­łość po­przez przy­bli­że­nie do sie­bie i ob­ję­cie się

 (1.2) dać schro­nie­nie

 (1.3) slang. do­stać, otrzy­mać, za­ro­bić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­tu­lić się (ndk. przy­tu­lać się)

 (2.1) przy­cis­nąć się do kogoś z czu­ło­ścią; zbli­żyć się do sie­bie, do­ty­ka­jąc się wza­jem­nie; także: przy­wrzeć do cze­goś

 (2.2) książk. schro­nić się u kogoś, zna­leźć opie­kę, dach nad głową

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie po­dró­ży w re­jo­ny ark­tycz­ne o ni­czym nie my­śla­łem czę­ściej, niż o chwi­li, kiedy będę mógł ją znów przy­tu­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈtulʲit͡ɕ, AS: pšytulʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytułek mrz., przytulisko n., przytulenie n. dk., przytulanie n. ndk., przytulanka ż., przytulność ż.

 przym. przytulny

 przysł. przytulnie

 czas. przytulać ndk., tulić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uściskać, objąć, wziąć w ramiona, przycisnąć, wtulić

 (1.2) przygarnąć, przyjąć, otoczyć, osłonić

Wiktionary


przytulnie

przy­słó­wek

 (1.1) do­mo­wo, cie­pło, wy­god­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­ro­ni­ka urzą­dzi­ła miesz­ka­nie przy­tul­nie i ze sma­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytulanie n., przytulenie n., przytulisko n., przytułek mrz., przytulanka ż.

 czas. przytulać ndk., przytulić dk., tulić ndk., utulić dk.

 przym. przytulny

Wiktionary


przytulniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­tul­nie


SJP.pl


przytulniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­tul­ny


SJP.pl


przytulność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha miej­sca, wnę­trza albo sy­tu­a­cji, która spra­wia, że ktoś czuje się w nich miło, bez­piecz­nie i kom­for­to­wo; at­mos­fe­ra sprzy­ja­ją­ca re­lak­so­wi i po­czu­ciu do­mo­we­go cie­pła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pokój ma niez­wy­kłą przy­tul­ność dzię­ki cie­płym ko­lo­rom i mięk­kim tka­ni­nom.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytulać, przytulić, tulić

 przym. przytulny

 rzecz. przytułek mrz.

Wiktionary


przytulny

zwy­kle o po­mie­szcze­niu: miły, wy­god­ny, za­cisz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy po­czu­cie przy­jem­no­ści i bez­pie­czeń­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytulanka ż., przytulisko n., przytulność ż., przytułek mrz., przytulanie n.

 czas. przytulać, przytulić, tulić

 przysł. przytulnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komfortowy, miły, przyjemny, swojski, wygodny, zaciszny

Wiktionary


przytulski

→ Przy­tu­ły


SJP.pl

Patrz:

Przytuły

przytup

tup­nąć do taktu; przy­tup­nąć


SJP.pl


przytupać

tup­nąć do taktu; przy­tup­nąć


SJP.pl


przytupnięcie

tup­nąć do taktu; przy­tu­pać


SJP.pl


przytupnąć

tup­nąć do taktu; przy­tu­pać


SJP.pl


przytupywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tu­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytupnięcie n., przytup m., tuptuś mzw.

 czas. przytupywać ndk., przytupnąć dk.

Wiktionary


przyturanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­tu­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyturać dk.

Wiktionary


przyturać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. przy­nieść, przy­tar­gać coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyturanie n.

Wiktionary


przytuła

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­mian Przy­tu­ła – pol­ski pił­karz ręcz­ny
  • Krzysz­tof Przy­tu­ła – pol­ski pił­karz, tre­ner pił­kar­ski
  • Wal­de­mar Przy­tu­ła – pol­ski pił­karz

Wikipedia


przytułek

za­kład opie­ki dla sie­rot, star­ców lub cho­rych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pla­ców­ka schro­nie­nia i opie­ki dla be­zdom­nych, po­krzyw­dzo­nych lub ubo­gich

 (1.2) miej­sce schro­nie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­kie­dy pa­no­wie na­da­wa­li wol­ność sta­rym chło­pom, żeby po­zbyć się kło­po­tu i od­po­wie­dzial­no­ści: usu­wa­li ich z go­spo­dar­stwa, wy­rzu­ca­li na żebry albo prze­ka­zy­wa­li do przy­tuł­ku, na­zy­wa­ne­go szpi­ta­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytulanie n., przytulanka ż., przytulenie n., przytulisko n., przytulność ż.

 czas. przytulać, przytulić

 przym. przytulny

 przysł. przytulnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dom opieki, schronisko, zakład opieki

 (1.2) azyl, dach nad głową, mieszkanie, przytulisko, schronienie

Wiktionary


przytułkowy

→ przy­tu­łek


SJP.pl

Patrz:

przytułek

przytuły

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­na­stu miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­tu­ły – część miej­sco­wo­ści Bu­ko­wa Wiel­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. cheł­skim, w gmi­nie Sawin
  • Przy­tu­ły – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Kras­no­sielc
  • Przy­tu­ły – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Przy­tu­ły
  • Przy­tu­ły – część miej­sco­wo­ści Śnia­do­wo w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
  • Przy­tu­ły – część miej­sco­wo­ści Zbrzeź­ni­ca w woj. pod­la­skim, w pow. zam­brow­skim, w gmi­nie Zam­brów
  • Przy­tu­ły – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Ełk
  • Przy­tu­ły – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olec­kim, w gmi­nie Olec­ko
  • Przy­tu­ły – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. szczy­cień­skim, w gmi­nie Dźwie­rzu­ty
  • Przy­tu­ły – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Po­zez­drze
  • Przy­tu­ły – dawna gro­ma­da

Wikipedia


przytwierdzający

→ przyt­wier­dzać


SJP.pl

Patrz:

przytwierdzać

przytwierdzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyt­wier­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtfʲjɛrˈd͡zãɲɛ, AS: pšytfʹi ̯erʒãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytwierdzić dk., przytwierdzać ndk.

 rzecz. przytwierdzenie n.

Wiktionary


przytwierdzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyt­wier­dzić)

 (1.1) przy­łą­czać mocno coś do cze­goś

 (1.2) przyz­na­wać słusz­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytwierdzanie n., przytwierdzenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przymocowywać

 (1.2) przyświadczać, przytakiwać, zgadzać się

Wiktionary


przytwierdzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyt­wier­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨtfʲjɛrˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšytfʹi ̯erʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytwierdzić dk., przytwierdzać ndk.

 rzecz. przytwierdzanie n.

Wiktionary


przytwierdzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przyt­wier­dzać)

 (1.1) mocno przy­cze­pić

 (1.2) przyz­nać słusz­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przytwierdzenie n., przytwierdzanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przymocować, zamocować

 (1.2) przytaknąć, zgodzić się

Wiktionary


przytycki

→ Przy­tyk


SJP.pl

Patrz:

Przytyk

przytyczanin

miesz­ka­niec Przy­ty­ku (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przytyczanka

miesz­kan­ka Przy­ty­ku (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przytyk

do­ci­nek, przy­ci­nek, zło­śli­wa aluz­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zło­śli­wa uwaga lub aluz­ja

Wiktionary

}|-

Przy­tyk – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ra­dom­skim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Przy­tyk. Leży nad rzeką Ra­dom­ką w od­le­gło­ści 17 km od Ra­do­mia.

Uzy­skał lo­ka­cję miej­ską około 1488 roku. Jako pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie, po­ło­żo­ny był w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie ra­dom­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oś­wiad­czy­łam, że o ich uprzej­mo­ści i pro­stac­kich przy­ty­kach po­roz­ma­wiam przy naj­bliż­szej okaz­ji z pa­tro­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨtɨk, AS: pšytyk

Wiktionary


przytykać

zbli­żać coś do cze­goś aż do zet­knię­cia


SJP.pl


przytynkowywać

rzad­ko: przy­mo­co­wy­wać, przy­le­piać tyn­kiem


SJP.pl


przytyty

taki, który przy­tył


SJP.pl


przytywać

rzad­ko: przy­bie­rać na wadze; tyć


SJP.pl


przytyć

przy­brać na wadze, stać się tęż­szym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. tyć)

 (1.1) do­ko­na­ny od|tyć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Usiąść na rynku w Pie­tra­san­ta, za­mó­wić go­rą­cą cze­ko­la­dę, gęstą, ole­i­stą. Wolf­gang mówi po każ­dym moim po­wro­cie z Włoch, że przy­ty­łem – "roz­ja­dłeś się".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨtɨt͡ɕ, AS: pšytyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tycie n., otyłość ż.

Wiktionary


przytępiać

czy­nić tro­chę tępym


SJP.pl


przytępiony

uczy­nić tro­chę tępym


SJP.pl


przytępić

uczy­nić tro­chę tępym


SJP.pl


przytłaczający

przy­miot­nik

 (1.1) nad­mier­nie duży, ma­syw­ny; też bar­dzo duży li­czeb­nie

 (1.2) wy­wo­łu­ją­cy przy­gnę­bie­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytłaczać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) druzgocący, miażdżący, przygniatający

Wiktionary


przytłaczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­tło­czyć)

 (1.1) przy­ci­skać, przy­gnia­tać, przy­du­szać, przy­wa­lać

 (1.2) przen. przy­gnę­biać, uci­skać, ob­cią­żać, obar­czać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kry­ją­ca jej głowę i ra­mio­na chust­ka weł­nia­na cię­ży­ła jej przy­kro i przy­tła­cza­ła ku ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przytłoczyć

 przym. przytłaczający

 przysł. przytłaczająco

 rzecz. przytłoczenie

Wiktionary


przytłamsić

po­tocz­nie: przy­gnieść, przy­du­sić


SJP.pl


przytłamszać

po­tocz­nie: przy­gnia­tać, przy­du­szać


SJP.pl


przytłuc

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­tłu­ki­wać)

 (1.1) przy­gnieść, mocno ude­rza­jąć czymś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) pot. mocno ude­rzyć

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­tłuc się (ndk. brak)

 (3.1) pot. do­trzeć na miej­sce po po­wol­nej lub nie­wy­god­nej po­dró­ży

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan przy­glą­dał się pracy ojca, po­ma­gał i mimo że nie­raz przy­tłukł sobie palec, po­pa­rzył, ale się nie zra­ził, odzie­dzi­czył za­kład.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tłuczek m., tłuk m.

 czas. tłuc ndk., dotłuc dk., otłuc dk., otłukać ndk., otłukiwać ndk., przytłukiwać ndk., roztłuc dk., roztłukiwać ndk., stłuc dk., utłuc dk., utłukać ndk., utłukiwać ndk., wytłuc dk., wytłukać ndk., wytłukiwać ndk., zatłuc dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) przywalić; wulg. przyjebać, przypieprzyć

Wiktionary


przyuczelniany

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy uczel­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze w let­nim se­me­strze, na kilka ty­god­ni przed od­da­niem pracy, jego lap­top po pro­stu wy­pa­ro­wał z przy­u­czel­nia­nej sto­łów­ki lu­bel­skie­go uni­wer­sy­te­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨwut͡ʃɛlʲˈɲãnɨ, AS: pšyu̯učelʹńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uczelnia ż.

Wiktionary


przyuczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­u­czać)

 (1.1) wyksz­tał­cić w czło­wie­ku lub zwie­rzę­ciu po­żą­da­ny nawyk drogą sy­ste­ma­tycz­nych pow­tó­rzeń

 (1.2) wy­po­sa­żyć osobę w pod­sta­wo­we umie­jęt­no­ści prak­tycz­ne wy­ma­ga­ne na danym sta­no­wi­sku

 (1.3) daw. pod­dać kogoś su­ro­wej dy­scy­pli­nie, wy­mie­rza­jąc mu adek­wat­ną na­ucz­kę

 (1.4) daw. ob­da­rzyć roz­mów­cę głę­bo­ką wie­dzą lub udzie­lić mu ży­cio­wej rady

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­u­czyć się (ndk. przy­u­czać się)

 (2.1) na­brać sa­mo­dziel­nie nowej wpra­wy lub do­sto­so­wać oso­bi­ste na­wy­ki do niez­na­nych wcze­śniej wa­run­ków

 (2.2) opa­no­wać we włas­nym za­kre­sie ele­men­tar­ne pod­sta­wy kon­kret­nej pro­fe­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­pom­niał sobie bo­wiem, że psy były przy­u­czo­ne za­trzy­my­wać się przy bra­mie wio­dą­cej do obozu.

 (1.1) Broń boże! – nie od­wo­dzę od bra­nia psa ro­dzin z dziec­kiem, ale pra­gnę za­u­wa­żyć, że nie roz­grze­sza to ni­ko­go z braku przy­u­cze­nia dziec­ka do po­sza­no­wa­nia psiej isto­ty.

 (1.2) Po­sta­no­wił Janka przy­u­czyć do bar­dziej skom­pli­ko­wa­nych prac. Po­sta­wił go przy mu­ra­rzu i pod jego okiem kazał mu­ro­wać.

 (1.2) Za­sta­na­wiam się, jak bę­dzie można dłuż­ni­ka ali­men­ta­cyj­ne­go, który nie ma pracy, zak­ty­wi­zo­wać i do ja­kiej pracy go przy­u­czyć.

 (1.3) Wobec tego schwy­ci­łem głup­ta­ka za kitę, okrę­ci­łem w kółko i grzmot­ną­łem nim kilka razy o pień go­ja­wy, by go przy­u­czyć…

 (2.1) Z cza­sem przy­u­czył się leżeć, do­pó­ki hałas w domu lub głos pana Be­e­ton nie ob­ja­śni­ły go, że dla in­nych ludzi świa­tło roz­bły­sło na ziemi.

 (2.2) [...] jest sto­la­rzem, ale przez kilka mie­się­cy po­by­tu w Pol­sce przy­u­czył się też mu­rar­ki.

 (2.2) Wła­ści­wie skoń­czył stu­dia, zo­stał mu tylko jeden eg­za­min, gdy wy­bu­chła wojna. A po woj­nie przy­u­czył się kłaść po­sadz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyuczanie n., przyuczenie n.

 czas. przyuczać ndk., przyuczać się ndk., przyuczyć się dk., uczyć ndk., nauczyć dk., poduczyć dk., wyuczyć dk.

Wiktionary


przyuliczny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy ulicy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨwuˈlʲit͡ʃnɨ, AS: pšyu̯ulʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ulica ż.

Wiktionary


przyuniwersytecki

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy uni­wer­sy­te­cie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨwũɲivɛrsɨˈtɛt͡sʲci, AS: pšyu̯ũńiversytecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. uniwersytecki

Wiktionary


przyuważać

po­tocz­nie: za­u­wa­żać, zwra­cać na kogoś lub na coś uwagę


SJP.pl


przyuważyć

po­tocz­nie: za­u­wa­żyć, zwró­cić na kogoś lub na coś uwagę


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) zwró­cić na kogoś lub na coś uwagę

Wiktionary

Powiązane:

 przym. uważny

Wiktionary


przywalenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wa­lić.

Wiktionary


przywalić

cza­sow­nik

 (1.1) so­lid­nie ude­rzyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo jak mu­zy­ka jest brzyd­ka, taka, co tak się wy­dzie­ra­ją, to czło­wiek zaraz ma ocho­tę zła­pać ta­kie­go śpie­wa­ka za pysk i tak mu przy­wa­lić, żeby on wresz­cie prze­stał się drzeć.

Wiktionary


przywara

cecha cha­rak­te­ry­stycz­na dla kogoś, ra­czej pe­jo­ra­tyw­na, sła­bost­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wada, ne­ga­tyw­na cecha cha­rak­te­ru

Wiktionary


przywarka

przy­war­ka ja­poń­ska - ozdob­ne pną­cze spo­krew­nio­ne z hor­ten­sją


SJP.pl


przywarty

taki, który przy­warł


SJP.pl


przywałowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy wale

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvaˈwɔvɨ, AS: pšyvau̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wał mrz./mzw.

Wiktionary


przywałowywać

wy­rów­ny­wać, przy­pła­szczać wałem upra­wia­ną zie­mię


SJP.pl


przywdziać

za­ło­żyć szatę, ubra­nie


SJP.pl


przywdziewać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|przyw­dziać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kom­bi­ne­zon me­cha­ni­ka, który tak chęt­nie przyw­dzie­wa­ła na co dzień, w naj­lep­szym wy­pad­ku dało się okre­ślić sło­wem „po­pla­mio­ny”. Trze­ba było mieć na­praw­dę dobrą wolę, by po­wie­dzieć, że pod­kre­śla jej fi­gu­rę.

Wiktionary


przywecki

naz­wi­sko


SJP.pl


przywianek

w daw­nym pra­wie pol­skim: część wiana bę­dą­ca darem męża


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. w Pol­sce: do­bro­wol­ny zapis, dar dla żony od męża po ślu­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­ko więc co żona w dom męża wno­si­ła, było po­sa­giem czyli wia­nem, a co mąż żonie za­pi­sy­wał było przy­wian­kiem, w po­łą­cze­niu zaś była to opra­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przywiankowy

Wiktionary


przywidz

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­widz – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pęcz­niew
  • Przy­widz – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Przy­widz
  • Przy­widz – dawna gro­ma­da
  • Przy­widz – ob­szar Na­tu­ra 2000 w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nach Przy­widz i Trąb­ki Wiel­kie

Wikipedia


przywidzenie

przy­wi­dzieć się - uka­zać się zwod­ni­czo czy­imś oczom; uroić się, zwi­dzieć się


SJP.pl


przywidzieć

przy­wi­dzieć się - uka­zać się zwod­ni­czo czy­imś oczom; uroić się, zwi­dzieć się


SJP.pl


przywidzki

przy­miot­nik od: Przy­widz


SJP.pl

Przy­widz­ki – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Le­li­wa.

Wikipedia


przywieczerzyn

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­wie­cze­rzyn (SIMC 0865020) – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­ba­nie
  • Przy­wie­cze­rzyn (SIMC 0865102) – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Lu­ba­nie

Wikipedia


przywiedlny

uła­mek przy­wiedl­ny - uła­mek, któ­re­go licz­nik i mia­now­nik mają wspól­ny dziel­nik więk­szy niż jeden; uła­mek skra­cal­ny


SJP.pl


przywieralny

taki, do któ­re­go coś przy­wie­ra


SJP.pl


przywiercać

po­tocz­nie: wier­cąc, mo­co­wać


SJP.pl


przywiercić

po­tocz­nie: wier­cąc, przy­mo­co­wać


SJP.pl


przywiesić

za­wie­sić przy czymś


SJP.pl


przywieszać

za­wie­szać przy czymś


SJP.pl


przywieszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­miot lub ele­ment o cha­rak­te­rze in­for­ma­cyj­nym przy­wie­szo­ny do cze­goś albo kogoś

 (1.2) fi­la­tel. ar­ku­sik przy­le­ga­ją­cy do znacz­ka pocz­to­we­go bez wy­dru­ko­wa­ne­go wa­lo­ru pie­nięż­ne­go;

 (1.3) jubil. zob. wi­sio­rek.

Wiktionary

Przy­wiesz­ka – pole przy­le­ga­ją­ce do znacz­ka pocz­to­we­go ma­ją­ce co najm­niej jeden bok równy bo­ko­wi tego znacz­ka.

Przy­wiesz­ka jest zaz­wy­czaj od­dzie­lo­na od znacz­ka per­fo­ra­cją – jest nie­za­dru­ko­wa­na lub za­wie­ra na­pi­sy, ilu­stra­cje fir­mo­we, re­kla­my i hasła pocz­to­we.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pocz­ta wy­da­ła oko­licz­no­ścio­wy zna­czek z przy­wiesz­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywieszać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) zawieszka

Wiktionary


przywiewać

o wie­trze: wie­jąc, na­pę­dzać coś gdzieś


SJP.pl


przywiezienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wieźć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywieźć

 przym. przywozowy

 rzecz. przywóz mrz., przywózka ż.

Wiktionary


przywieść

do­pro­wa­dzić kogoś do ja­kie­goś miej­sca lub stanu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wo­dzić)

 (1.1) mając nań wpływ (psy­chicz­ny czy fi­zycz­ny), przy­pro­wa­dzić kogoś lub coś gdzieś

 (1.2) do­pro­wa­dzić do kon­kret­ne­go stanu

 (1.3) na­su­nąć sko­ja­rze­nia

 (1.4) fizj. wy­ko­nać ruch w kie­run­ku osi ciała

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywiedzenie n.

Wiktionary


przywieźć

wio­ząc, do­star­czyć gdzieś coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wo­zić)

 (1.1) przy po­mo­cy po­ja­zdu lub na­rzę­dzia na ko­łach (ewen­tu­al­nie kół­kach) do­star­czyć coś lub umoż­li­wić komuś przy­by­cie w dane miej­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­rze­czo­ny przy­wiózł Luśce uku­le­le.

 (1.1) Dzia­dek Do­rian przy­wiózł ze sobą wnu­czę­ta.

 (1.1) Co mi przy­wie­zie­cie z za­gra­ni­cy?

 (1.1) Przy­wiózł cegły na tacz­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywiezienie n., wiezienie n., przywóz mrz., przywózka ż.

 czas. przywozić ndk., wieźć ndk., wozić ndk.

 przym. przywozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczyć, dowieźć

Wiktionary


przywilej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. szcze­gól­ne upraw­nie­nie, prawo ko­rzy­sta­nia ze szcze­gól­nych wzglę­dów w ja­kimś za­kre­sie;

 (1.2) praw. prawo, na pod­sta­wie któ­re­go dany wie­rzy­ciel może przed in­ny­mi wie­rzy­cie­la­mi żądać zwro­tu swo­ich na­leż­no­ści z przed­mio­tów ma­jąt­ko­wych dłuż­ni­ka

Wiktionary

Przy­wi­lej, łac. "pri­vi­le­gium" – prawo (do­ku­ment) lub ugoda w pra­wie na­da­ne przez mo­nar­chę okre­ślo­nej gru­pie spo­łecz­nej (sta­no­wi) obo­wią­zu­ją­ce na danej ziemi lub w całym kraju (przy­wi­lej ge­ne­ral­ny). Przy­wi­le­je naj­czę­ściej miały formę zrze­cze­nia się przez mo­nar­chę pew­nych swo­ich kom­pe­ten­cji na rzecz wy­mie­nio­nych adre­sa­tów przy­wi­le­ju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasi li­bre­ci­ści w ostat­nich cza­sach otrzy­ma­li spe­cjal­ny przy­wi­lej znę­ca­nia się nad Mic­kie­wi­czem i Sło­wac­kim.

 (1.1) Głów­ną, naj­więk­szą szko­dę wy­rzą­dza pe­wien przy­wi­lej Gdań­ska, który po­pro­stu zu­peł­nie utrą­cił cały nasz prze­mysł rybny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvʲilɛj, AS: pšyvʹilei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uprzywilejowanie n., uprzywilejowany mos.

 czas. uprzywilejować dk., uprzywilejowywać ndk.

 przym. uprzywilejowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prerogatywa, prawo

Wiktionary


przywitanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wi­tać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvʲiˈtãɲɛ, AS: pšyvʹitãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywitać

 rzecz. witacz mrz., witaczka ż.

 wykrz. witam

Wiktionary


przywitać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. witać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|witać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­wi­tać się (ndk. witać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|witać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rano przy­wi­ta­ło ją słoń­ce, prześ­wi­tu­ją­ce zza brud­nych, po­szar­pa­nych chmur.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvʲitat͡ɕ, AS: pšyvʹitać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywitanie n., witacz mrz., witaczka ż.

 wykrz. witam

 czas. witać, zawitać

Wiktionary


przywitowo

Przy­wi­to­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Skrwil­no.

Wikipedia


przywiyrać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. o drzwiach do­my­kać

Wiktionary


przywiązanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­mo­co­wa­nie cze­goś za po­mo­cą wią­za­nia

 (1.2) od­da­nie, uczu­cie, sen­ty­ment, skłon­ność, więź

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Eko­przy­jaz­ne, tek­tu­ro­we pu­deł­ko, a w środ­ku pocz­tów­ki ilu­stru­ją­ce każdą pio­sen­kę – czy takie wy­da­nie to ma­ni­fest przy­wią­za­nia do tra­dy­cyj­nych no­śni­ków i za­ra­zem sprze­ciw wobec cy­fry­za­cji mu­zy­ki?.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ, AS: pšyvʹi ̯õũ̯zãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywiązać dk., przywiązywać ndk.

Wiktionary


przywiązać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wią­zy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­wią­zy­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­wią­zać się (ndk. przy­wią­zy­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­wią­zy­wać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvʲjɔ̃w̃zat͡ɕ, AS: pšyvʹi ̯õũ̯zać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wiązać, związać

 rzecz. przywiązanie n.

Wiktionary


przywiązańszy

dawny sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­wią­za­ny; bar­dziej przy­wią­za­ny


SJP.pl


przywiązywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wią­zy­wać.

Wiktionary


przywiązywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­wią­zać)

 (1.1) przyt­wier­dzać do cze­goś sznu­rem, liną

 (1.2) wzbu­dzać coraz więk­szą sym­pa­tię u kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­wią­zy­wać się (dk. przy­wią­zać się)

 (2.1) przyt­wier­dzać się do cze­goś sznu­rem, liną

 (2.2) coraz milej oce­niać czy­jeś to­wa­rzy­stwo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzɨvat͡ɕ, AS: pšyvʹi ̯õũ̯zyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywiązanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) przyzwyczajać się

Wiktionary


przywiędły

nieco zwię­dły


SJP.pl


przywięzienny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy wię­zie­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kład Karny z Ra­ci­bo­rza bie­rze udział w pro­gra­mie eko­lo­gicz­nej fun­da­cji Si­le­sia z Ka­to­wic. — Po­zy­ska­li­śmy 1500 zł na sa­dzon­ki. Pie­nię­dzy star­czy na wstęp­ny etap od­no­wy przy­wię­zien­ne­go parku – in­for­mu­je Alek­san­dra Szla­chet­ko z Dzia­łu Kwa­ter­mi­strzow­skie­go pla­ców­ka­a­ców­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̃nːɨ, AS: pšyvʹi ̯ẽũ̯źẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. więzienie n., uwięzienie n.

Wiktionary


przywlekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyw­le­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywleczenie n.

 czas. przywlekać ndk., przywlec dk.

Wiktionary


przywodziciel

mię­sień przy­wo­dzą­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. mię­sień przy­wo­dzą­cy koń­czy­nę do osi ciała

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. przy­wód­ca

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. przywodzenie n., przywiedzenie n.

 czas. przywodzić ndk., przywieść dk.

 (2.1)

 rzecz. przywódca m., przywództwo n.

 czas. przewodzić ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) adduktor

Wiktionary


przywodzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­wieść)

 (1.1) mając nań wpływ (psy­chicz­ny czy fi­zycz­ny), przy­pro­wa­dzać kogoś lub coś gdzieś

 (1.2) do­pro­wa­dzać do kon­kret­ne­go stanu

 (1.3) na­su­wać sko­ja­rze­nia

 (1.4) fizj. wy­ko­ny­wać ruch w kie­run­ku osi ciała

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywodzenie n.

 czas. wodzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyprowadzać, doprowadzać

 (1.3) przypominać

Wiktionary


przywozić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­wieźć)

 (1.1) wio­ząc, do­star­czać jakąś, rzecz lub kogoś do ja­kie­goś miej­sca

 (1.2) przy­jeż­dża­jąc gdzieś, prze­ka­zy­wać wieść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywożenie n., przywóz mrz., przywózka ż.

 czas. przywieźć dk.

 przym. przywozowy

Wiktionary


przywozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­wo­zem, do­ty­czą­cy przy­wo­zu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chro­niąc kraj od kon­ku­ren­cji wy­ro­bów po­cho­dzą­cych z kra­jów nie­miec­kich, wpro­wa­dził pro­tek­cyj­ne cła przy­wo­zo­we na gra­ni­cy z Pru­sa­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywiezienie n., przywożenie n., przywóz mrz., przywózka ż.

 czas. przywieźć dk., przywozić ndk.

Wiktionary


przywołanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wo­łać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wołać, przywołać dk.

Wiktionary


przywoławczy

słu­żą­cy do przy­wo­ły­wa­nia kogoś; przy­zy­wo­wy


SJP.pl


przywołać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wo­ły­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­wo­ły­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Je­szcze dwa po­pro­si­my! - zło­śli­wie przy­wo­łał kel­ner­kę Rubin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvɔwat͡ɕ, AS: pšyvou̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wołać, przywoływać

 rzecz. przywołanie n.

Wiktionary


przywołujący

→ przy­wo­ły­wać


SJP.pl

Patrz:

przywoływać

przywoływacz

urzą­dze­nie słu­żą­ce do przy­wo­ły­wa­nia kogoś lub cze­goś


SJP.pl


przywoływanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wo­ły­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvɔwɨˈvãɲɛ, AS: pšyvou̯yvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywoływać

Wiktionary


przywoływać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wołać kogoś po­wo­du­jąc jego przyj­ście, zwra­cać się do kogoś

 (1.2) przen. wspo­mi­nać coś, po­wra­cać do cze­goś w pa­mię­ci

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvɔˈwɨvat͡ɕ, AS: pšyvou̯yvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wołać, przywołać

 rzecz. przywoływanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wezwać

Wiktionary


przywra

zwie­rzę o ciele sil­nie spła­szczo­nym, niecz­ło­no­wa­nym, za­o­pa­trzo­nym w przys­saw­ki, pa­so­żyt wew­nętrz­ny lub zew­nętrz­ny krę­gow­ców lą­do­wych i wod­nych, np. mo­ty­li­ca wą­tro­bo­wa


SJP.pl


przywracać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­wró­cić)

 (1.1) do­pro­wa­dzać do pier­wot­ne­go czy po­przed­nie­go stanu lub wpro­wa­dzać na nowo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzyp polny przy­wra­ca skó­rze ela­stycz­ność, jędr­ność i sprę­ży­stość; wło­som na­da­je blask, za­po­bie­ga ich prze­tłu­szcza­niu i wy­pa­da­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywrócić, wracać

 rzecz. przywracanie n., przywrócenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odnawiać, odtwarzać, ponawiać, poprawiać, restytuować, wskrzeszać, wznawiać

Wiktionary


przywrotnik

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; na­wrot­nik, gwia­zdosz


SJP.pl

Przy­wrot­nik ("Al­che­mil­la" L.) – ro­dzaj ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Obej­mu­je ponad 300 ga­tun­ków sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­nych na świe­cie. W samej Eu­ro­pie wy­stę­pu­je ich ponad 300 ga­tun­ków (przy czym nie­mal wszyst­kie po­cho­dze­nia apo­mik­tycz­ne­go), poza tym rosną w re­jo­nie Ka­u­ka­zu, w gó­rach Azji, Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej Ame­ry­ki, w po­łud­nio­wej Afry­ce i w gó­rach czę­ści rów­ni­ko­wej tego kon­ty­nen­tu.

Wikipedia


przywry

zwie­rzę o ciele sil­nie spła­szczo­nym, niecz­ło­no­wa­nym, za­o­pa­trzo­nym w przys­saw­ki, pa­so­żyt wew­nętrz­ny lub zew­nętrz­ny krę­gow­ców lą­do­wych i wod­nych, np. mo­ty­li­ca wą­tro­bo­wa


SJP.pl

Przy­wry (Tre­ma­to­da) – gro­ma­da pa­so­żyt­ni­czych pła­ziń­ców, obej­mu­ją­ca ponad 6000 ga­tun­ków. Z re­gu­ły są to or­ga­niz­my her­ma­fro­dy­tycz­ne, choć zna­nych jest kilka ga­tun­ków roz­dziel­nopł­cio­wych.

Obec­ność przywr w dro­gach żół­cio­wych, je­li­cie gru­bym lub pę­che­rzu mo­czo­wym jest zna­czą­cą przy­czy­ną za­cho­ro­wań na no­wot­wo­ry tych na­rzą­dów.

Wikipedia


przywrzeć

przyl­gnąć wsku­tek wrze­nia


SJP.pl


przywrzyca

rzad­ka cho­ro­ba wy­wo­ły­wa­na przez przy­wry


SJP.pl


przywrócenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wró­cić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stwo­rze­nie na gru­zach daw­ne­go apa­ra­tu pań­stwo­we­go, który był apa­ra­tem ka­pi­ta­li­stycz­nej prze­mo­cy w sto­sun­ku do mas lu­do­wych, no­we­go apa­ra­tu pań­stwo­we­go, zło­żo­ne­go w swych za­sad­ni­czych ogni­wach z no­wych, lu­do­wych kadr, apa­ra­tu, który stał się orę­żem walki z wszel­ki­mi pró­ba­mi przy­wró­ce­nia pa­no­wa­nia bur­żu­az­ji oraz dźwi­gnią pod­sta­wo­wych prze­o­bra­żeń ustro­jo­wych w kie­run­ku so­cja­liz­mu; ści­słe po­wią­za­nie woj­ska z ludem i de­mo­kra­ty­za­cja kor­pu­su ofi­cer­skie­go; coraz szer­szy i ak­tyw­niej­szy udział mas w rzą­dze­niu pań­stwem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨvruˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: pšyvrucẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przywrócić dk., przywracać ndk.

Wiktionary


przywrócić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wra­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­wra­cać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ści­ga­na przez agen­tów Im­pe­rium księż­nicz­ka Leia ucie­ka do domu, strze­gąc wy­kra­dzio­nych pla­nów, które mogą oca­lić jej lud i przy­wró­cić wol­ność ga­lak­ty­ce…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvrut͡ɕit͡ɕ, AS: pšyvrućić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywrócenie n.

 czas. przywracać

Wiktionary


przywtarzać

daw­niej:
1. przyś­wiad­czać, przy­ta­ki­wać, po­ta­ki­wać;
2. wtó­ro­wać, akom­pa­nio­wać


SJP.pl


przywtórzać

przyw­ta­rzać; prze­sta­rza­le:
1. po­ta­ki­wać, przy­ta­ki­wać;
2. akom­pa­nio­wać, wtó­ro­wać


SJP.pl


przywtórzyć

daw­niej: przyś­wiad­czyć, przy­ta­knąć, po­ta­knąć


SJP.pl


przywyknienie

daw­niej: przyz­wy­cza­je­nie, nawyk


SJP.pl


przywyknąć

przyz­wy­cza­ić się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wy­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­wy­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvɨknɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšyvyknõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zwyknąć

Wiktionary


przywykły

taki, który przy­wykł; przyz­wy­cza­jo­ny, na­wy­kły


SJP.pl


przywódca

osoba prze­wo­dzą­ca innym; do­wód­ca; wódz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która prze­wo­dzi innym dzię­ki swo­je­mu au­to­ry­te­to­wi lub po­sia­da­nej wła­dzy

Wiktionary

Przy­wód­ca, lider – szcze­gól­ny ro­dzaj kie­row­ni­ka, który ma bez­poś­red­ni zwią­zek z za­cho­wa­nia­mi or­ga­ni­za­cyj­ny­mi. Przy­wód­ca to osoba ma­ją­ca duży wpływ na pod­wład­nych, któ­rzy wy­ko­nu­ją po­le­ce­nia po­żą­da­ne przez szefa ze wzglę­du na więzi, jakie ich łączą. Przy­wództ­wo cha­rak­te­ry­zu­je się wy­jąt­ko­wy­mi ce­cha­mi osoby, któ­rej inni skłon­ni są za­u­fać i pod­po­rząd­ko­wać się do­bro­wol­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­wód­cą straj­ku nie zo­stał lider związ­ku za­wo­do­we­go, lecz pra­cow­nik ob­da­rzo­ny naj­więk­szym za­u­fa­niem wśród za­ło­gi za­kła­du.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈvutt͡sa, AS: pšyvutca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywództwo n.

:: fż. przywódczyni ż.

 przym. przywódczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lider / leader, przewodnik, wodzirej; książk. protagonista, trybun; przest. wodziciel

Wiktionary


przywódczyni

ko­bie­ta prze­wo­dzą­ca cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która prze­wo­dzi komuś lub cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Leia Or­ga­na! Znana przy­wód­czy­ni ter­ro­ry­stów z tak zwa­ne­go So­ju­szu Re­be­lian­tów! Wszel­kie in­for­ma­cje na temat jej samej lub jej współ­spi­skow­ców po­win­ny na­tych­miast zo­stać prze­ka­za­ne lo­kal­ne­mu do­wództ­wu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywództwo n.

:: fm. przywódca m.

 przym. przywódczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) liderka

Wiktionary


przywództwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­wo­dze­nie kimś lub czymś

 (1.2) grupa prze­wo­dzą­ca kimś lub czymś

Wiktionary

Przy­wództ­wo (ang. "le­a­ders­hip") – wy­ko­ny­wa­nie wła­dzy, wy­wie­ra­nie wpły­wu na grupę spo­łecz­ną; funk­cjo­no­wa­nie w roli przy­wód­cy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przywódca m., przywódczyni ż.

 przym. przywódczy

Wiktionary


przywóz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) do­star­cze­nie cze­goś w okre­ślo­ne miej­sce

 (1.2) do­star­cze­nie to­wa­rów z in­ne­go kraju

Wiktionary

Przy­wóz – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Wierzch­las.

Wieś let­ni­sko­wa nad Wartą, po­ło­żo­na 12 km w kie­run­ku pd.-wsch. od Wie­lu­nia. Wieś pod­sta­wo­wa (ponad 72 za­gro­dy) rozcz­łon­ko­wa­na na: Przy­wóz Górny w są­siedzt­wie cmen­ta­rza w Mie­rzy­cach, Przy­wóz Dolny na lewym brze­gu Warty i przy­sió­łek Ogro­ble na pra­wym brze­gu rzeki. Poza tym: Wie­sza­gi, Nad Tar­ta­kiem i Drab­ki. W 1458 r. sta­no­wi­ła włas­ność Wik­to­ra z Mie­rzyc.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Usta­wa prze­wi­dy­wa­ła ob­ni­że­nie na­leż­no­ści za przy­wóz psze­ni­cy, co w kon­sek­wen­cji do­pro­wa­dzi­ło do ob­niż­ki cen żyw­no­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywiezienie n., przywożenie n., przywózka ż.

 czas. przywieźć dk., przywozić ndk.

 przym. przywozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostawa, przywózka

 (1.2) import, wwóz

Wiktionary


przywózka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. do­star­cze­nie na miej­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile wam po­li­czy­li za przy­wóz­kę węgla?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywiezienie n., przywożenie n., przywóz mrz.

 czas. przywieźć dk., przywozić ndk.

 przym. przywozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostarczenie, dostawa, przywiezienie, zwiezienie

Wiktionary


przywąski

nieco za wąski


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nader wąski

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przywąsko

 przym. wąski

Wiktionary


przywędrować

wę­dru­jąc, do­trzeć do­kądś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­wę­dro­wy­wać)

 (1.1) do­trzeć gdzieś, wę­dru­jąc

 (1.2) przen. o zja­wi­sku, idei za­cząć być do­strze­gal­nym w nowym miej­scu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­do­po­dob­nie zwie­rzę­ta przy­wę­dro­wa­ły rzecz­ką z są­sied­nie­go je­zio­ra.

 (1.2) Słowo to mu­sia­ło przy­wę­dro­wać nad Wisłę z woj­ska­mi Na­po­le­o­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywędrowanie n.

 czas. przywędrowywać ndk., wędrować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawędrować

 (1.2) dotrzeć

Wiktionary


przywędrowywać

wę­dru­jąc, do­cie­rać do­kądś


SJP.pl


przywłaszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­wła­szczyć)

 (1.1) za­bie­rać bez­praw­nie cudzą włas­ność lub przyz­na­wać sobie prawo do cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywłaszczanie n., przywłaszczenie n., przywłaszczyciel m., przywłaszczycielka ż.

 czas. przywłaszczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawłaszczać, zagarniać, kraść, uzurpować

Wiktionary


przywłaszczenie

książ­ko­wo: bez­praw­nie za­brać coś cu­dze­go; ukraść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­wła­szczyć.

Wiktionary

Przy­wła­szcze­nie – wy­stę­pek po­le­ga­ją­cy na włą­cze­niu cu­dzej rze­czy ru­cho­mej lub cu­dze­go prawa ma­jąt­ko­we­go do swo­je­go ma­jąt­ku. Przy­wła­szczo­na rzecz musi wcze­śniej znaj­do­wać się w le­gal­nym po­sia­da­niu spraw­cy, cho­ciaż­by wsku­tek jej zna­le­zie­nia. Spraw­ca, który przy­wła­szcza sobie rzecz, po­stę­pu­je z nią tak, jakby był jej wła­ści­cie­lem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tego sa­me­go dnia świę­to­chło­wi­cza­nin usły­szał za­rzu­ty po­sia­da­nia sub­stan­cji nie­doz­wo­lo­nych oraz przy­wła­szcze­nia do­ku­men­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przywłaszczanie n.

 czas. przywłaszczyć dk., przywłaszczać ndk.

Wiktionary


przywłaszczyciel

osoba, która przy­wła­szczy­ła coś sobie nie­praw­nie; za­bor­ca


SJP.pl


przywłaszczycielka

ko­bie­ta, która przy­wła­szczy­ła coś sobie nie­praw­nie


SJP.pl


przywłaszczyć

książ­ko­wo: bez­praw­nie za­brać coś cu­dze­go; ukraść


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) włą­czyć cudzą włas­ność do swo­je­go ma­jąt­ku.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­nik banku miał przy­wła­szczyć ponad 500 (= pięć­set) ty­się­cy zło­tych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨvˈwaʃt͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšyvu̯aščyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. właściciel mos., przywłaszczyciel, przywłaszczycielka, przywłaszczenie

 czas. przywłaszczać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprzeniewierzyć, uznać za własne, zdefraudować

Wiktionary


przywłosowy

znaj­du­ją­cy się przy na­sa­dzie wło­sów


SJP.pl


przyzakładowy

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy za­kła­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tutaj też znaj­do­wa­ła się szko­ła przy­za­kła­do­wa, ap­te­ka i sie­dzi­ba Pusz­ki Brac­kiej, która pro­wa­dzi­ła dzia­łal­ność so­cjal­ną na rzecz pra­cow­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzakwaˈdɔvɨ, AS: pšyzaku̯adovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zakład m.

 przym. zakładowy

Wiktionary


przyzamkowy

znaj­du­ją­cy się przy zamku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, dzia­ła­ją­cy lub od­by­wa­ją­cy się przy zamku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­dat­ko­we atrak­cje to im­po­nu­ją­ca ko­lek­cja drzew w przy­zam­ko­wym ar­bo­re­tum, zbio­ry Bi­blio­te­ki Kór­nic­kiej, te­re­ny re­kre­a­cyj­ne, bo­gact­wo lasów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzãmˈkɔvɨ, AS: pšyzãmkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zamek m., podzamcze n.

Wiktionary


przyzapuście

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gwara. zob. kar­na­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zapusty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karnawał, mięsopust

Wiktionary


przyzba

ława z ziemi usy­pa­na pod ścia­ną chaty wiej­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. hist. wał ziem­ny usy­pa­ny do­o­ko­ła pod­mu­rów­ki daw­nej chaty wiej­skiej, nie­kie­dy kryty de­ska­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyzbowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyźba

Wiktionary


przyzbowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przy­zbą, do­ty­czą­cy przy­zby

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzba ż.

Wiktionary


przyzdobić

rzad­ko: przy­stro­ić, przy­brać ozdo­ba­mi


SJP.pl


przyziem

część bu­dyn­ku znaj­du­ją­ca się przy ziemi; przy­zie­mie, par­ter


SJP.pl


przyziemie

część bu­dyn­ku znaj­du­ją­ca się przy ziemi; przy­zie­mie, par­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­mie­szcze­nie po­ni­żej po­zio­mu grun­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ziemianka ż., ziemianka ż.

Wiktionary


przyziemniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­ziem­nie


SJP.pl


przyziemniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przy­ziem­ny; bar­dziej przy­ziem­ny


SJP.pl


przyziemny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy zwy­kłych spraw, co­dzien­nych po­trzeb

 (1.2) bę­dą­cy przy po­wierzch­ni ziemi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hela nie jest stwo­rzo­na do rze­czy przy­ziem­nych, a o sprzą­ta­niu to już w ogóle nie ma mowy.

 (1.2) Gło­dek mrzy­głód (Draba ai­zo­i­des) jest nie­du­żą by­li­ną two­rzą­cą przy­ziem­ne ro­ze­ty zło­żo­ne z wą­skich, ostro za­koń­czo­nych, in­ten­syw­nie zie­lo­nych liści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ziemianka ż., ziemianka ż., ziemia ż., przyziemność ż.

 przysł. przyziemnie

 przym. ziemny, ziemski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) powszedni, prozaiczny

 (1.2) przygruntowy

Wiktionary


przyzimniej

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przy­zim­no


SJP.pl


przyzimny

rzad­ko: tro­chę zimny, zim­na­wy


SJP.pl


przyznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyz­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈznãɲɛ, AS: pšyznãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyznać dk., przyznawać ndk.

 rzecz. znawstwo n., przyznawanie

Wiktionary


przyznawalność

→ przyz­na­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

przyznawalny

przyznawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyz­na­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨznaˈvãɲɛ, AS: pšyznavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyznawać ndk., przyznać dk.

 rzecz. znawstwo n., przyznanie

Wiktionary


przyznawać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyz­nać)

 (1.1) przy­dzie­lać coś komuś, dawać

 (1.2) uz­na­wać czy­jąś prze­wa­gę, wyż­szość itp.

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyz­nać)

 (2.1) zga­dzać się z kimś w spra­wie cze­goś, uz­na­wać coś za słusz­ne

cza­sow­nik zwrot­ny przyz­na­wać się

 (3.1) pot­wier­dzać jakiś fakt od­no­śnie sie­bie sa­me­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jury nie przyz­na­wa­ło w tym roku wy­róż­nień.

 (1.2) Dla­cze­go jury przyz­na­je pier­wszeń­stwo ko­bie­tom?

 (1.2) Przyz­na­ję ci rację.

 (2.1) Przyz­na­ję, masz rację.

 (3.1) Czy oskar­żo­ny przyz­na­je się do winy?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨzˈnavat͡ɕ, AS: pšyznavać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyznawanie n., przyznanie n., znawstwo n.

 czas. uznawać, przyznać dk.

Wiktionary


przyznać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przyz­na­wać)

 (1.1) przy­dzie­lić coś komuś

 (1.2) zgo­dzić się z kimś w spra­wie cze­goś, uznać coś za słusz­ne

cza­sow­nik zwrot­ny przyz­nać się

 (2.1) pot­wier­dzić jakiś fakt o samym sobie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po roz­wo­dzie sąd przyz­nał dziec­ko matce.

 (1.2) Jak sama kie­dyś przyz­na­ła, jest „nie­wol­ni­cą swo­je­go wy­glą­du”, która całe życie się od­chu­dza.

 (2.1) Sąd w uza­sad­nie­niu stwier­dził, że oskar­żo­ny de facto przyz­nał się do winy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɨznat͡ɕ, AS: pšyznać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyznanie n., przyznawanie n., znawstwo n.

 czas. przyznawać ndk.

Wiktionary


przyzostawać

prze­sta­rza­le: idąc po­wo­li, zo­sta­wać w tyle, nie na­dą­żać


SJP.pl


przyzostać

daw­niej: za­trzy­mać się na pe­wien czas, zo­stać w tyle


SJP.pl


przyzwalający

poz­wa­la­ją­cy na swo­bo­dę w po­stę­po­wa­niu i za­cho­wa­niu; per­mi­syw­ny, po­błaż­li­wy, to­le­ran­cyj­ny


SJP.pl


przyzwalać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyz­wo­lić)

 (1.1) oka­zy­wać zgodę na coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzwalanie n., przyzwolenie n.

Wiktionary


przyzwoicie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób przyz­wo­i­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mąż Hanki przy roz­wo­dzie za­cho­wał się przyz­wo­i­cie i sam za­pro­po­no­wał, że zo­sta­wi jej auto, żeby mogła dzie­ci wy­god­nie do szko­ły wozić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzvɔˈjit͡ɕɛ, AS: pšyzvoi ̯iće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przyzwoity, nieprzyzwoity

 rzecz. przyzwoitość, przyzwoitka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) porządnie, uczciwie; gw. Śląsk Cieszyński słósznie

Wiktionary


przyzwoiciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: przyz­wo­i­cie


SJP.pl


przyzwoitka

1. daw­niej: star­sza osoba to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie dla przyz­wo­i­to­ści; dy­skret­ka;
2. osoba to­wa­rzy­szą­ca za­ko­cha­nym, w celu za­kłó­ce­nia ich in­tym­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. star­sza osoba to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie dla przyz­wo­i­to­ści, pil­nu­ją­ca prze­strze­ga­nia norm mo­ral­nych

 (1.2) pot. żart. osoba za­kłó­ca­ją­ca in­tym­ność za­ko­cha­nym

Wiktionary

Przyz­wo­it­ka – osoba za­kłó­ca­ją­ca in­tym­ność za­ko­cha­nym. W XIX wieku star­sza osoba to­wa­rzy­szą­ca mło­dej ko­bie­cie dla przyz­wo­i­to­ści pil­nu­ją­ca prze­strze­ga­nia norm mo­ral­nych. Rolę przyz­wo­it­ki peł­ni­ły zaz­wy­czaj star­sze za­męż­ne ko­bie­ty, rza­dziej stare panny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wszę­dzie za nimi ła­zisz, prze­stań być ich przyz­wo­it­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzvɔˈjitka, AS: pšyzvoi ̯itka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzwoitość ż.

 przym. przyzwoity

 przysł. przyzwoicie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) piąte koło u wozu

Wiktionary


przyzwoitość

po­sta­wa zgod­na z obo­wią­zu­ją­cy­mi za­sa­da­mi etycz­ny­mi i mo­ral­ny­mi; po­rząd­ność, ucz­ci­wość, so­lid­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­strze­ga­nie do­brych oby­cza­jów i norm etycz­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzwoitka ż.

 przym. przyzwoity

 przysł. przyzwoicie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obyczajność, moralność, skromność, uczciwość

Wiktionary


przyzwoitszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przyz­wo­i­ty; bar­dziej przyz­wo­i­ty


SJP.pl


przyzwoity

1. po­stę­pu­ją­cy zgod­nie z obo­wią­zu­ją­cy­mi za­sa­da­mi etycz­ny­mi i mo­ral­ny­mi; po­rząd­ny, ucz­ci­wy, so­lid­ny;
2. świad­czą­cy o takim po­stę­po­wa­niu, np. przyz­wo­i­te za­cho­wa­nie;
3. speł­nia­ją­cy wy­mo­gi, taki jak na­le­ży; od­po­wied­ni, wła­ści­wy, za­do­wa­la­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dość dobry, wy­star­cza­ją­co dobry, speł­nia­ją­cy ocze­ki­wa­nia

 (1.2) po­rząd­ny, do­brze się pro­wa­dzą­cy, za­cho­wu­ją­cy się do­brze, po­rząd­nie, wła­ści­wie

 (1.3) wła­ści­wy, sto­sow­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­praw­dę masz ślicz­ną trój­kąt­ną buzię ze spi­cza­stym no­skiem i rze­czy­wi­ście tro­chę przy­po­mi­nasz za­a­fe­ro­wa­ną mysz­kę. Cu­dow­ną mysz­kę, z cie­ka­wy­mi świa­ta ślep­ka­mi. Poza tym masz ory­gi­nal­ne, ru­da­we włosy i zu­peł­nie przyz­wo­i­te, wcale nie mysie nóżki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzvɔˈjitɨ, AS: pšyzvoi ̯ity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzwoitka ż., przyzwoitość ż.

 przysł. przyzwoicie

 przym. nieprzyzwoity

Wiktionary


przyzwojak

rzad­ki, zwy­kle nie­zło­śli­wy guz ukła­du współ­czul­ne­go i przyw­spół­czul­ne­go


SJP.pl

Przyz­wo­jak (ina­czej ner­wiak przyz­wo­jo­wy, łac. "pa­ra­gan­glio­ma;" czę­sto po­tocz­nie błęd­nie na­zy­wa­ny kłęb­cza­kiem) – rzad­ko wy­stę­pu­ją­cy, naj­czę­ściej nie­zło­śli­wy guz ne­u­ro­en­do­kryn­ny wy­wo­dzą­cy się z cia­łek przyz­wo­jo­wych ukła­du przyw­spół­czul­ne­go i ukła­du współ­czul­ne­go.

Wikipedia


przyzwolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) poz­wo­le­nie, zgoda na coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli bę­dziesz chcia­ła rzu­cić tę pracę, to masz moje przyz­wo­le­nie.

 (1.1) Żona jest na mnie zła, że stra­ci­li­śmy nasze oszczęd­no­ści, a prze­cież in­we­sto­wa­łem za jej przyz­wo­le­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšyzvolẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ndk. przyzwalać, dk. przyzwolić

 rzecz. przyzwalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aprobata, zgoda

Wiktionary


przyzwolić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przyz­wa­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przyz­wa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨzˈvɔlʲit͡ɕ, AS: pšyzvolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzwolenie n.

Wiktionary


przyzwyczaić

wpro­wa­dzić nawyk, ru­ty­nę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przyz­wy­cza­jać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przyz­wy­cza­jać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przyz­wy­cza­ić się (ndk. przyz­wy­cza­jać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przyz­wy­cza­jać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨzvɨˈt͡ʃajit͡ɕ, AS: pšyzvyčai ̯ić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zwyknąć

 rzecz. zwyczaj

Wiktionary


przyzwyczajać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyz­wy­cza­ić)

 (1.1) stop­nio­wo po­wo­do­wać przyj­mo­wa­nie cze­goś za zwy­kłe, a nawet po­trzeb­ne; uczyć z cza­sem trak­to­wa­nia kogoś nor­mal­nie albo wy­wo­ły­wać po­trze­bę obec­no­ści tej osoby; kształ­to­wać na­wy­ki

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przyz­wy­cza­jać się (dk. przyz­wy­cza­ić się)

 (2.1) za­czy­nać trak­to­wać jako zwy­czaj­ne, a nawet po­trzeb­ne; na­bie­rać przyz­wy­cza­je­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zwyknąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oswajać, przystosowywać, przyuczać, wdrażać, zaprawiać

 (2.1) nawykać, oswajać się, przystosowywać się, przyuczać się, przywykać, zżywać się

Wiktionary


przyzwyczajenie

wpro­wa­dzić nawyk, ru­ty­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to do czego ktoś się przyz­wy­cza­ił

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyz­wy­cza­ić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał kilka dziw­nych przyz­wy­cza­jeń, np. pił her­ba­tę wy­łącz­nie zimną.

 (1.2) Przyz­wy­cza­je­nie się do upa­łów jest dla mnie bar­dzo trud­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zwyczaj mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nawyk, zwyczaj

Wiktionary


przyzywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzwanie n., przyzyw m.

 czas. przyzywać ndk., przyzwać dk.

 przym. przyzywny, przyzywowy

Wiktionary


przyzywowy

słu­żą­cy do przy­zy­wa­nia (wzy­wa­nia) kogoś; przy­wo­ław­czy


SJP.pl


przyzębica

cho­ro­ba przy­zę­bia, pro­wa­dzą­ca do stop­nio­we­go roz­chwia­nia i wy­pa­da­nia zębów; pa­ra­don­to­za; pa­ra­den­to­za; pa­ro­don­to­za (uwaga: ta forma uwa­ża­na czę­sto za nie­po­praw­ną)


SJP.pl


przyzębie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. ze­spół tka­nek ota­cza­ją­cych i unie­ru­cha­mia­ją­cych ząb oraz ma­ją­cych za za­da­nie jego ochro­nę przed wni­ka­niem za­ka­że­nia z za­in­fe­ko­wa­ne­go ka­na­łu ko­rze­nio­we­go lub kie­szon­ki dzią­sło­wej;

Wiktionary

Przy­zę­bie, apa­rat za­wie­sze­nio­wy zęba ( pa­ro­don­tium, pe­ri­don­tium) – ze­spół tka­nek ota­cza­ją­cych i utrzy­mu­ją­cych ząb w zę­bo­do­le oraz ma­ją­cych za za­da­nie jego ochro­nę przed wni­ka­niem za­ka­że­nia z za­in­fe­ko­wa­ne­go ka­na­łu ko­rze­nio­we­go lub kie­szon­ki dzią­sło­wej. Dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi przy­zę­bia to pe­rio­don­to­lo­gia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku cho­rób przy­zę­bia do­cho­dzi m.in. do roz­chwia­nia i utra­ty zębów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈzɛ̃mbʲjɛ, AS: pšyzẽmbʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ząb mrz.

 przym. przyzębny

Wiktionary


przyzębny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy przy­zę­bia, zwią­za­ny z przy­zę­biem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród bak­te­rii zwią­za­nych z za­pa­le­niem przy­zę­bia do­mi­nu­ją Gram-ujem­ne bezt­le­no­we pa­łecz­ki któ­rym w sko­lo­ni­zo­wa­nej przez nie kie­szon­ce przy­zęb­nej to­wa­rzy­szą rów­nież Gram-do­dat­nie fa­kul­ta­tyw­ne i bezt­le­no­we ziar­nia­ki i pa­łecz­ki oraz Gram-ujem­ne fa­kul­ta­tyw­ne pa­łecz­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyzębie n.

Wiktionary


przyćmiewacz

Przyć­mie­wacz – do­dat­ko­wy ele­ment ła­dun­ku mio­ta­ją­ce­go ma­ją­cy na celu ogra­ni­cze­nie bły­sku wy­strza­łu pod­czas strze­lań noc­nych.

Umie­szcza­ny jest w łusce na­bo­ju ar­ty­le­ryj­skie­go. Sto­su­je się przyć­mie­wa­cze o dzia­ła­niu ut­le­nia­ją­cym, m.in. sa­le­trę amo­no­wą lub po­ta­so­wą, dzię­ki któ­rym na­stę­pu­je cał­ko­wi­te spa­le­nie skład­ni­ków pal­nych gazów pro­cho­wych, oraz przyć­mie­wa­cze, które pod­wyż­sza­ją tem­pe­ra­tu­rę za­pło­nu gazów pro­cho­wych.

Wikipedia


przyćmiewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyć­mie­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyćmiewać ndk.

Wiktionary


przyćpać

po­tocz­nie: zażyć nar­ko­ty­ki; zać­pać


SJP.pl


przyładować

po­tocz­nie:
1. ude­rzyć kogoś mocno; przy­wa­lić, lut­nąć, łup­nąć;
2. skrzyw­dzić sło­wa­mi, ostro skry­ty­ko­wać; przy­wa­lić;
3. mocno i gwał­tow­nie zet­knąć się z czymś; przy­wa­lić;
4. zro­bić coś bar­dzo ener­gicz­nie


SJP.pl


przyładowywać

po­tocz­nie:
1. ude­rzać kogoś mocno; lu­to­wać;
2. krzyw­dzić sło­wa­mi, ostro kry­ty­ko­wać;
3. mocno i gwał­tow­nie sty­kać się z czymś


SJP.pl


przyłamać

1. ła­miąc coś, nadać temu kształt;
2. po­tocz­nie: po­zba­wić kogoś w pew­nym stop­niu na­dziei, chęci do dzia­ła­nia;
3. zła­mać czę­ścio­wo; na­dła­mać;
4. przy­ła­mać się - po­tocz­nie:
a) ulec czę­ścio­we­mu zła­ma­niu lub zgię­ciu; na­dła­mać się;
b) stra­cić w pew­nym stop­niu na­dzie­ję i chęć do dzia­ła­nia; po­dła­mać się


SJP.pl


przyłamywać

1. ła­miąc coś, na­da­wać temu kształt;
2. po­tocz­nie: po­zba­wiać kogoś w pew­nym stop­niu na­dziei, chęci do dzia­ła­nia;
3. łamać czę­ścio­wo; na­dła­my­wać;
4. przy­ła­my­wać się - po­tocz­nie:
a) ule­gać czę­ścio­we­mu zła­ma­niu lub zgię­ciu; na­dła­my­wać się;
b) tra­cić w pew­nym stop­niu na­dzie­ję i chęć do dzia­ła­nia; po­dła­my­wać się


SJP.pl


przyłapanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ła­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyłapywać, przyłapać dk.

Wiktionary


przyłapać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­ła­py­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­ła­py­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­ła­pać się (ndk. przy­ła­py­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­ła­py­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyłapywać ndk.

 rzecz. przyłapanie n., przyłapywanie n.

Wiktionary


przyłapywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­ła­py­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyłapać, przyłapywać ndk.

Wiktionary


przyłapywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­ła­pać)

 (1.1) na­kry­wać kogoś w sy­tu­a­cji która jest wstyd­li­wa lub na­gan­na

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny (dk. przy­ła­pać się)

 (2.1) uś­wia­da­miać sobie ro­bie­nie cze­goś bez­wied­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyłapać dk., łapać ndk., złapać dk.

 rzecz. przyłapywanie n., przyłapanie n., łapanie n., złapanie n.

Wiktionary


przyłazić

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­leźć)

 (1.1) pot. przy­cho­dzić, nie będąc mile wi­dzia­nym

 (1.2) pot. przy­cho­dzić, idąc po­wo­li

 (1.3) pot. młodz. przy­cho­dzić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sisz tu cią­gle przy­ła­zić?

 (1.3) Czy fa­cet­ka od bioli nie wsty­dzi się przy­ła­zić do budy z tym sia­nem na ka­cza­nie?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyłażenie n.

 czas. łazić ndk., przyleźć dk., leźć ndk.

Wiktionary


przyłbica

1. hełm z za­sło­ną opu­szcza­ną na twarz, uży­wa­ny w Eu­ro­pie w XIV-XVII w.;
2. ru­cho­ma za­sło­na w tym heł­mie;
3. tar­cza ochron­na uży­wa­na przez spa­wa­cza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. hełm z za­sło­ną opu­szcza­ną na twarz, uży­wa­ny w Eu­ro­pie w XIV–XVII w.; także: ru­cho­ma za­sło­na w tym heł­mie;

 (1.2) tar­cza z ma­te­ria­łu ochron­ne­go z okien­kiem uży­wa­na dla ochro­ny twa­rzy i głowy pod­czas spa­wa­nia

 (1.3) osło­na z przez­ro­czy­ste­go two­rzy­wa sztucz­ne­go uży­wa­na dla ochro­ny przed odłam­ka­mi, za­nie­czy­szcze­nia­mi itp.

 (1.4) biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cas­sis cor­nu­ta|ref=tak., zob. przył­bi­ca ro­ga­ta.;

Wiktionary

Przył­bi­ca – ro­dzaj heł­mów zam­knię­tych wy­po­sa­ża­nych w pod­no­szo­ną za­sło­nę twa­rzy w for­mie pro­fi­lo­wa­nej płyty. Przył­bi­ce cie­szy­ły się szcze­gól­ną po­pu­lar­no­ścią w XIV-XVII w. wśród cięż­kiej jazdy (zwła­szcza ry­cer­stwa).

Wikipedia

Powiązane:

 (1.3) półprzyłbica

Wiktionary


przyłoić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pot. ude­rzyć mocno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruchnąć, grzmotnąć, huknąć, palnąć, przyjebać, przywalić, rąbnąć, sprawić lanie, walnąć

Wiktionary


przyłożenie

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • To­uch­down – ele­ment gry w fut­bol ame­ry­kań­ski
  • przy­ło­że­nie – spo­sób zdo­by­wa­nia punk­tów w rugby

Wikipedia


przyłożyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przy­kła­dać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­kła­dać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­ło­żyć się (ndk. przy­kła­dać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|przy­kła­dać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­łóż nos do tego kwiat­ka i po­czuj ten wspa­nia­ły za­pach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: pšyu̯ožyć

Wiktionary


przyłubsko

Przy­łub­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Kro­czy­ce, nad Krzty­nią.

W la­tach 1954-1959 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Przy­łub­sko, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Kro­czy­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


przyłucki

naz­wi­sko


SJP.pl


przyłuski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­łu­ski – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Biała Raw­ska
  • Przy­łu­ski – wieś w woj. łódz­kim, w pow. raw­skim, w gmi­nie Sad­ko­wi­ce
  • Ali­cja Przy­łu­ska-Fi­szer (ur. 1955) – fi­lo­zof, rek­tor AWF w War­sza­wie
  • Bro­ni­sław Przy­łu­ski (1905–1980) – poeta, dra­ma­to­pi­sarz, dzien­ni­karz emi­gra­cyj­ny
  • Jakub Przy­łu­ski (1512–1554) – pol­ski praw­nik, pi­sarz po­li­tycz­ny zwią­za­ny z ru­chem eg­ze­ku­cyj­nym, poeta
  • Jan Przy­łu­ski – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Jean Przy­lu­ski (1885–1944) – orien­ta­li­sta
  • Leon Przy­łu­ski (1789–1865) – ar­cy­bi­skup poz­nań­sko-gnieź­nień­ski i pry­mas Pol­ski i Litwy

Wikipedia


przyłóg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. roln. pole nie­o­ra­ne, odłóg

Wiktionary


przyłów

1. przy­pad­ko­wa zła­pa­na zwie­rzy­na pod­czas odło­wów kon­kret­nych ga­tun­ków;
2. ogół zło­wio­nych ryb nie­kon­sump­cyj­nych, prze­ra­bia­ne na mącz­kę bądź wy­rzu­ca­ne za burtę


SJP.pl

Przy­łów (ang. "by­catch") – wszyst­kie zwie­rzę­ta nie­sta­no­wią­ce celu, a zła­pa­ne pod­czas odło­wów lub po­ło­wów kon­kret­nych ga­tun­ków użyt­ko­wych. Ter­min ten sto­so­wa­ny jest zwy­kle w ry­bo­łów­stwie w od­nie­sie­niu do zwie­rząt zła­pa­nych w sieci lub na haki. Głów­ną przy­czy­ną du­że­go przy­ło­wu jest sto­so­wa­nie nie­se­lek­tyw­nych metod ło­wie­nia. W Pol­sce de­fi­ni­cję przy­ło­wu w ry­bo­łów­stwie mor­skim okre­śli­ła usta­wa z dnia 18 stycz­nia 1996 o ry­bo­łów­stwie mor­skim:

Wikipedia


przyłóżkowy

znaj­du­ją­cy się przy łóżku


SJP.pl


przyłączać

1. do­łą­czać kogoś do ja­kiejś grupy;
2. ze­spa­lać coś z czymś w ca­łość;
3. o ato­mach, jo­nach, czą­stecz­kach che­micz­nych: wią­zać się z inną czą­stecz­ką;
4. ze­spa­lać in­sta­la­cję wew­nętrz­ną za­ło­żo­ną w bu­dyn­ku, dziel­ni­cy itp. z ele­men­tem ukła­du ogól­ne­go


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przy­łą­czyć)

 (1.1) do­da­wać nową jed­nost­kę do cze­goś więk­sze­go

 (1.2) chem. wią­zać ze sobą inny ele­ment i przez to na­bie­rać no­wych cech che­micz­nych

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny przy­łą­czać się (dk. przy­łą­czyć się)

 (2.1) sta­wać się czę­ścią danej grupy

 (2.2) chem. łą­czyć się ze sobą, zmie­nia­jąc się pod wzglę­dem che­micz­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyłączanie n., przyłącze n., przyłączenie n.

 czas. połączyć, łączyć, przyłączyć dk.

 przym. łącznikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) doczepiać, dodawać, dołączać, przyczepiać, zespalać

 (1.2) wiązać

 (2.1) dołączać się, łączyć się, brać udział

 (2.2) łączyć się, wiązać się

Wiktionary


przyłącze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urzą­dze­nie tech­nicz­ne, zwią­za­ne z obiek­tem bu­dow­la­nym, za­pew­nia­ją­ce po­łą­cze­nie z sie­cią: elek­trycz­ną, wodną, ga­zo­wą, ka­na­li­za­cyj­ną itp.

Wiktionary

Przy­łą­cze – ele­ment sieci uz­bro­je­nia te­re­nu lub jej część słu­żą­ca do po­łą­cze­nia urzą­dzeń, in­sta­la­cji lub sieci na­le­żą­cej do pod­mio­tu przy­łą­cza­ne­go z po­zo­sta­łą czę­ścią sieci uz­bro­je­nia te­re­nu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɨˈwɔ̃n͇t͡ʃɛ, AS: pšyu̯õṇče

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyłączanie n., przyłączenie n.

 czas. przyłączać, przyłączyć, łączyć, połączyć

 przym. przyłączowy

Wiktionary


przyłączenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­łą­czyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyłączyć dk., przyłączać ndk.

 rzecz. przyłączanie n., przyłącze n.

Wiktionary


przyłączny

1. łą­czą­cy się z czymś; przy­le­gły;
2. daw­niej: da­ją­cy się przy­łą­czyć


SJP.pl


przyłączyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. przy­łą­czać)

 (1.1) do­łą­czyć kogoś do ja­kiejś grupy

 (1.2) ze­spo­lić coś z czymś w ca­łość

 (2.2) wziąć udział w czymś, co się od­by­wa

 (2.3) nie­le­gal­nie po­dłą­czyć się do prze­wo­dów elek­trycz­nych, ga­zo­wych, do licz­ni­ka itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W 1944 r. kraje nad­bał­tyc­kie po­now­nie przy­łą­czo­no do ZSRR.

 (1.3) Z uwagi na różne po­ło­że­nie dwóch grup me­ty­lo­wych przy­łą­czo­nych do pier­ście­nia pi­ry­dy­ny, moż­li­wych jest sześć izo­me­rów lu­ty­dy­ny.

 (1.4) Kiedy wresz­cie przy­łą­czą nas do sieci ener­ge­tycz­nej?

 (2.1) Do chwi­lo­wych zwy­cięz­ców przy­łą­czy­li się potem zdra­dziec­ko pru­scy mie­szcza­nie, któ­rym obcy był duch chrze­ści­jań­skie­go ry­cer­stwa, po­par­li w woj­nie trzy­na­sto­let­niej pol­skie­go króla i od­da­li szmat kraju pod pol­skie wła­da­nie.

 (2.2) No dalej! Przy­łącz się do oporu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšyu̯õṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyłącze n., przyłączanie n., przyłączenie n., łączenie n., połączenie n., podłączenie n., podłączanie n., złączanie n., złączenie n., włączanie n., włączenie n., załączanie n., załączenie n., łączność ż., łącze nmos., złącze nmos., łącznik m., łączniczka ż., połączenie n., łączenie n., przyłącze n., złączka ż.

 czas. przyłączać ndk., łączyć ndk., połączyć dk., podłączać ndk., podłączyć dk., złączać ndk., złączyć dk., włączać ndk., włączyć dk., załączać ndk., załączyć dk.

 przym. przyłączowy, łącznikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) gw. Śląsk Cieszyński przistoć

Wiktionary


przyłębski

naz­wi­sko


SJP.pl


przyłęcki

przy­miot­nik od: Przy­łęk, Przy­łę­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Mi­ro­sław Przy­łęc­ki – pol­ski ar­chi­tekt, ur­ba­ni­sta, kon­ser­wa­tor za­byt­ków i na­u­czy­ciel aka­de­mic­ki
  • Sta­ni­sław Przy­łęc­ki – pol­ski bio­che­mik, fiz­jo­log we­te­ry­na­rii
  • Ta­de­usz Przy­łęc­ki – pol­ski praw­nik, ad­wo­kat i po­li­tyk, pre­zy­dent Ra­do­mia

Wikipedia


przyłęgów

Przy­łę­gów (niem. "Pre­ils­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Żarów.

Wikipedia


przyłęk

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przy­łęk – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Bardo
  • Przy­łęk – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Pa­ra­dyż
  • Przy­łęk – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie So­bo­lew
  • Przy­łęk – część wsi Czar­na Wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Pion­ki
  • Przy­łęk – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. zwo­leń­skim, w gmi­nie Przy­łęk
  • Przy­łęk – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kol­bu­szow­skim, w gmi­nie Ni­wi­ska
  • Przy­łęk – część wsi Pil­chów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Za­le­sza­ny
  • Przy­łęk – wieś w woj. ślą­skim, w pow. za­wier­ciań­skim, w gmi­nie Szcze­ko­ci­ny
  • Przy­łęk – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław
  • Przy­łęk – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. no­wo­to­my­skim, w gmi­nie Nowy To­myśl
  • Przy­łęk – dawna gmina w wo­je­wództ­wie wroc­ław­skim
  • Przy­łęk – dawna gro­ma­da w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim

Wikipedia


przyłęków

Przy­łę­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie ży­wiec­kim, w gmi­nie Świn­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość wcho­dzi­ła w skład wo­je­wództ­wa biel­skie­go.

Wikipedia


przyścianowy

w gór­nict­wie: znaj­du­ją­cy się przy ścia­nie wy­do­byw­czej


SJP.pl


przyścielać

przy­kry­wać po­przez ście­le­nie; przy­ście­łać


SJP.pl


przyścielić

przy­słać;
1. roz­ście­ła­jąc, przy­kryć;
2. ście­ląc, do­ło­żyć po­ście­li


SJP.pl


przyścienny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się przy ścia­nie

 (1.2) przy­mo­co­wa­ny do ścia­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ściana ż.

 przym. ścienny

Wiktionary


przyściełać

przy­kry­wać po­przez ście­le­nie; przy­ście­lać


SJP.pl


przyślepawy

po­tocz­nie: tro­chę ślepy; przy­śle­py


SJP.pl


przyślepiać

po­tocz­nie:
1. utrud­niać wi­dze­nie zbyt jas­nym świa­tłem;
2. czę­ścio­wo po­zba­wiać umie­jęt­no­ści ra­cjo­nal­ne­go my­śle­nia;
3. czę­ścio­wo za­ty­kać; przy­ty­kać;
4. pa­trzeć upor­czy­wie, wy­tę­ża­jąc wzrok


SJP.pl


przyślepić

po­tocz­nie:
1. utrud­nić wi­dze­nie zbyt jas­nym świa­tłem;
2. czę­ścio­wo po­zba­wić umie­jęt­no­ści ra­cjo­nal­ne­go my­śle­nia;
3. czę­ścio­wo zat­kać; przyt­kać


SJP.pl


przyślepnąć

po­tocz­nie: czę­ścio­wo za­nie­wi­dzieć


SJP.pl


przyślepy

po­tocz­nie: tro­chę ślepy; przy­śle­pa­wy


SJP.pl


przyślepły

taki, który czę­ścio­wo za­nie­wi­dział


SJP.pl


przyśnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­śnić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyśnić

Wiktionary


przyśniony

1. rzad­ko: uj­rzeć coś lub kogoś we śnie;
2. przy­śnić się -
a) uka­zać się we śnie;
b) prze­no­śnie: przy­wi­dzieć się


SJP.pl


przyśnić

1. rzad­ko: uj­rzeć coś lub kogoś we śnie;
2. przy­śnić się -
a) uka­zać się we śnie;
b) prze­no­śnie: przy­wi­dzieć się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) rzad. uj­rzeć we śnie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przy­śnić się (ndk. brak)

 (2.1) uka­zać się we śnie

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ude­rzy­łem w ki­mo­no jak zwy­kle, a przy­śnił mi się Kraj Kwit­ną­cej Wiśni…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyśnienie n.

Wiktionary


przyśnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przys­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przysnąć

Wiktionary


przyśpieszacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja zwięk­sza­ją­ca szyb­kość ja­kiejś re­ak­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨɕˈpʲjɛʃat͡ʃ, AS: pšyśpʹi ̯ešač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyśpieszenie

 czas. przyśpieszać, przyśpieszyć

Wiktionary


przyśpieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyś­pie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyśpieszać

Wiktionary


przyśpieszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przyś­pie­szyć)

 (1.1) zwięk­szać pręd­kość

 (1.2) spra­wiać, że coś dzie­je się szyb­ciej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨɕˈpʲjɛʃat͡ɕ, AS: pšyśpʹi ̯ešać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyspieszyć, przyśpieszyć dk.

 rzecz. przyśpieszenie n., przyśpieszacz m., przyspieszenie n., przyśpieszanie n.

 przym. przyśpieszony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zagęszczać ruchy

Wiktionary


przyśpieszenie

przy­rost pręd­ko­ści w jed­nost­ce czasu; przy­spie­sze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. zmia­na pręd­ko­ści w jed­nost­ce czasu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: pšyśpʹi ̯ešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyśpieszacz

 czas. przyśpieszać, przyśpieszyć

 przym. przyśpieszony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. mot. gaz

Wiktionary


przyśpieszeniomierz

mier­nik przy­spie­sze­nia; przy­spie­sze­nio­mierz; ak­ce­le­ro­metr;


SJP.pl


przyśpiesznik

przy­spiesz­nik;
1. po­tocz­nie: pedał gazu
2. in­spekt za­ło­żo­ny na war­stwie go­rą­ce­go na­wo­zu
3. przy­rząd w wy­czy­no­wej broni pal­nej ułat­wia­ją­cy ścią­gnię­cie spu­stu


SJP.pl


przyśpieszony

1. zwięk­szyć pręd­kość, szyb­kość; przy­spie­szyć;
2. skró­cić czas trwa­nia cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) szyb­szy niż zaz­wy­czaj lub niż przy­ję­te normy

 (1.2) trwa­ją­cy kró­cej niż zaz­wy­czaj

 (1.3) kolej. nie za­trzy­mu­ją­cy się na niek­tó­rych przy­stan­kach lub sta­cjach

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od przyś­pie­szyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przyś­pie­szo­ny kurs bycia Po­la­kiem za­czął się czter­na­ste­go lu­te­go, gdy do ich miesz­ka­nia wpa­dło czte­rech czer­wo­no­ar­mi­stów z ka­ra­bi­na­mi i dłu­gi­mi spi­cza­sty­mi ba­gne­ta­mi na lu­fach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyśpieszenie n.

 czas. przyśpieszać ndk., przyśpieszyć dk.

Wiktionary


przyśpieszyć

1. zwięk­szyć pręd­kość, szyb­kość; przy­spie­szyć;
2. skró­cić czas trwa­nia cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. przyś­pie­szać)

 (1.1) zwięk­szyć pręd­kość

 (1.2) spra­wić, że coś dzie­je się szyb­ciej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­dzi­wy pro­blem jest taki, że nie da się sy­mu­lo­wać adre­na­li­ny – po­wie­dział za­miast tego. – Gdy już znaj­dą się w próż­ni i przyś­pie­szy im tętno, wszyst­kie te pro­ble­my tylko się zin­ten­sy­fi­ku­ją.

 (1.2) Gwoli spra­wied­li­wo­ści na­le­ży zaz­na­czyć, że z po­cząt­ku re­wo­lu­cja ame­ry­kań­ska, chcąc po­zy­skać przy­chyl­ność In­dian, usi­ło­wa­ła przyś­pie­szyć tę pro­ce­du­rę ro­szcze­nio­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨˈɕpʲjɛʃɨt͡ɕ, AS: pšyśpʹi ̯ešyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyśpieszenie n., przyśpieszacz m.

 czas. przyśpieszać

 przym. przyśpieszony

Wiktionary


przyśpiew

1. wiersz lub kilka wier­szy pow­ta­rza­ją­cych się re­gu­lar­nie, np na końcu każ­dej stro­fy;
2. me­lo­dia pow­ta­rza­ją­ca się stale w okre­ślo­nych miej­scach ut­wo­ru.
3. re­fren pie­śni obo­jęt­ny dla tre­ści ut­wo­ru


SJP.pl

Przyś­piew (re­fren for­mal­ny) – re­fren, zwy­kle obo­jęt­ny dla tre­ści ut­wo­ru. Bywa nawet pow­tó­rze­niem dźwię­ków bez zna­cze­nia, np.:

Wikipedia


przyśpiewka

krót­ka pio­sen­ka lu­do­wa śpie­wa­na na za­ba­wach wiej­skich lub w cza­sie obrzę­dów we­sel­nych, do­żyn­ko­wych itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) krót­ka, zaz­wy­czaj jed­noz­wrot­ko­wa pio­sen­ka lu­do­wa o pro­stej me­lo­dii, wy­ko­ny­wa­na oko­licz­no­ścio­wo pod­czas zabaw wiej­skich, obrzę­dów we­sel­nych lub do­żyn­ko­wych, czę­sto im­pro­wi­zo­wa­na

 (1.2) pow­ta­rza­ją­ca się w ut­wo­rach lu­do­wych fraza me­lo­dycz­no-tek­sto­wa lub wy­krzy­knik, peł­nią­ce funk­cję re­fre­nu

 (1.3) sport. zwię­zły, ryt­micz­ny utwór wo­kal­ny wy­ko­ny­wa­ny chó­ral­nie przez grupy ki­bi­ców w celu do­pin­go­wa­nia dru­ży­ny spor­to­wej

Wiktionary

Przyś­piew­ka – krót­ka pio­sen­ka lu­do­wa o tre­ści oko­licz­no­ścio­wej, czę­sto ru­basz­na, w Pol­sce śpie­wa­na na za­ba­wach, we­se­lach, w cza­sie obrzę­dów do­żyn­ko­wych itp.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cyj­nie od ponad 30 lat miesz­kan­ki Małej Wsi od­wie­dza­ją pary młode z za­baw­ny­mi przyś­piew­ka­mi.

 (1.1) W tym roku znowu nie za­wio­dły panie z Koła Go­spo­dyń Wiej­skich w Jó­zef­ko­wie, które dały do wi­wa­tu wła­dzom gminy, rad­nym i le­ka­rzo­wi, wy­ty­ka­jąc ich sła­bo­ści w przyś­piew­kach.

 (1.1) Aby tra­dy­cji świę­ta plo­nów stało się za­dość, nie mogło za­bra­knąć przyś­pie­wek pod adre­sem za­pro­szo­nych gości.

 (1.2) Sta­rzy lu­dzie jed­nak dzi­wo­wa­li się przyś­piew­kom [...]: hop dziś, dziś, uha ha!

 (1.2) Za­koń­czył frag­men­tem przyś­piew­ki, którą – dodał – śpie­wa­li wiel­ko­pol­scy chło­pi przy piwie: Hucpa, hucpa, dana dana! Hucpa, do bia­łe­go rana.

 (1.3) Re­a­li­za­to­rzy te­le­wi­zyj­ni roz­mie­szcza­ją mi­kro­fo­ny w taki spo­sób, że nie sły­szysz chó­ral­nych przyś­pie­wek ki­bi­ców.

 (1.3) Głów­no­do­wo­dzą­cy pol­ski­mi ar­bi­tra­mi [...] miał także szan­sę zaz­na­jo­mie­nia się z nową przyś­piew­ką sta­dio­no­wą przy­go­to­wa­ną w aran­ża­cji ki­bi­ców Tło­ków.

 (1.3) Naj­pierw przed za­wo­da­mi skra­dzio­no mu kev­lar, potem mu­siał wy­słu­chi­wać ra­si­stow­skich przyś­pie­wek ki­bi­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. śpiew m., śpiewka ż., śpiewak m., śpiewaczka ż., śpiewnik m.

 czas. śpiewać, zaśpiewać, przyśpiewać

 przym. śpiewny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piosenka, śpiewka, piosnka, wyrywas, wyrywka

Wiktionary


przyśrubować

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|śru­bo­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaj­zer­ka le­ża­ła na po­stu­men­cie wy­so­ko­ści trzech stóp, wew­nątrz ga­blo­ty zro­bio­nej z pię­ciu szkla­nych płyt two­rzą­cych pudło przyś­ru­bo­wa­ne do po­stu­men­tu.

Wiktionary


przyświecanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przyś­wie­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɨɕfʲjɛˈt͡sãɲɛ, AS: pšyśfʹi ̯ecãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przyświecać

 rzecz. świeca ż., świecznik mrz./mzw.

Wiktionary


przyświecać

cza­sow­nik

 (1.1) świe­cić la­tar­ką, lampą w ob­ser­wo­wa­ne miej­sce

 (1.2) przen. sta­no­wić motyw do okre­ślo­ne­go dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Otóż śpie­szę z wy­ja­śnie­niem: całej tej książ­ce przyś­wie­ca idea sta­now­czej walki z nar­ko­ty­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɨɕˈfʲjɛt͡sat͡ɕ, AS: pšyśfʹi ̯ecać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świetlik mrz./mzw., przyświecanie n. ndk., przyświecenie n. dk.

 czas. przyświecić dk.

Wiktionary


przyświecić

oś­wiet­lić coś nie­wiel­kim źró­dłem świa­tła


SJP.pl


przyżec

1. przy­piec, przy­pa­lić;
2. przy­pa­lić chorą tkan­kę spe­cjal­nym przy­rzą­dem lub środ­kiem che­micz­nym w celu jej zni­szcze­nia


SJP.pl


przyżegać

przy­pa­lać chorą tkan­kę; ka­u­te­ry­zo­wać


SJP.pl


przyżeglowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przy­że­glo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieprzyżeglowanie n., żagiel mrz., żagielek mrz., żeglarstwo n.

 czas. przyżeglować dk.

 przym. żeglowny, żeglugowy

Wiktionary


przyżeniony

taki, który się przy­że­nił


SJP.pl


przyżyciowy

w cy­to­lo­gii: zdol­ny do bar­wie­nia ży­wych ko­mó­rek po ich usu­nię­ciu od go­spo­da­rza


SJP.pl


przyżółcać

lekko za­bar­wiać na żółto


SJP.pl


przyżółcić

lekko za­bar­wić na żółto


SJP.pl


przz

skrót od: Po­wia­to­wa Rada Związ­ków Za­wo­do­wych


SJP.pl


przód

fron­to­wa część cze­goś (np. ubra­nia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część fron­to­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obróć krze­sło przo­dem do stołu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃut, AS: pšut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przodownik m., przodownica ż., przodek mrz./mos.

 czas. przodować ndk.

 przym. przedni

 przysł. naprzód

 wykrz. naprzód

Wiktionary


przódzi

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. naj­pierw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przódź

Wiktionary


przódź

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. naj­pierw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przódzi

Wiktionary


prządek

daw­niej:
1. męż­czyz­na przę­dą­cy, po­tra­fią­cy prząść;
2. męż­czyz­na za­trud­nio­ny w przę­dzal­ni


SJP.pl


prządka

1. ko­bie­ta przę­dą­ca, po­tra­fią­ca prząść;
2. ko­bie­ta za­trud­nio­na w przę­dzal­ni;
3. motyl nocny z ro­dzi­ny prząd­ko­wa­tych, któ­re­go larwy są szkod­ni­ka­mi że­ru­ją­cy­mi na li­ściach drzew; prząd­ków­ka;
4. prząd­ka pier­ście­ni­ca - motyl nocny z ro­dzi­ny bar­czat­ko­wa­tych, skła­da­ją­cy jaja w pier­ście­nio­wa­tych zło­żach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się przę­dze­niem

 (1.2) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nep­hi­la pi­li­pes|ref=tak., prząd­ka ol­brzy­mia, ga­tu­nek du­że­go pa­ją­ka z ro­dzi­ny prząd­ko­wa­tych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nep­hi­li­dae|ref=tak.

 (1.3) ent. ogól­na nazwa mo­ty­li z ro­dzi­ny prząd­ko­wa­tych, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bom­by­ci­dae|ref=tak., wyt­wa­rza­ją­cych w sta­dium lar­wal­nym przę­dzę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sta­ni­sła­wa Prząd­ka – pol­ska po­li­tyk
  • Wie­sław Prząd­ka – pol­ski akor­de­o­ni­sta, ban­do­ne­o­ni­sta, kom­po­zy­tor, aran­żer
  • Przą­śnicz­ka – utwór Sta­ni­sła­wa Mo­niusz­ki

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɔ̃ntka, AS: pšõntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędzenie n., przędza ż., prządkowate nmos., przędzalnia ż., prząśnica ż., prząśniczka ż.

 czas. prząść, uprząść, wprząść

 przym. przędzalniczy, prządkowaty

Wiktionary


prządki

1. ko­bie­ta przę­dą­ca, po­tra­fią­ca prząść;
2. ko­bie­ta za­trud­nio­na w przę­dzal­ni;
3. motyl nocny z ro­dzi­ny prząd­ko­wa­tych, któ­re­go larwy są szkod­ni­ka­mi że­ru­ją­cy­mi na li­ściach drzew; prząd­ków­ka;
4. prząd­ka pier­ście­ni­ca - motyl nocny z ro­dzi­ny bar­czat­ko­wa­tych, skła­da­ją­cy jaja w pier­ście­nio­wa­tych zło­żach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prząd­ki (Bom­by­ci­dae) – ro­dzi­na mo­ty­li na­zy­wa­na rów­nież jed­wab­ni­ko­wa­ty­mi
  • Prząd­ki – ze­spół
  • Pie­rzacz­ki (prząd­ki) – zwy­czaj sło­wiań­ski
  • Re­zer­wat przy­ro­dy Prząd­ki im. prof. Hen­ry­ka Świ­dziń­skie­go – re­zer­wat przy­ro­dy nie­o­ży­wio­nej po­ło­żo­ny mię­dzy miej­sco­wo­ścia­mi Kor­czy­na i Czar­no­rze­ki w gmi­nie Kor­czy­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim
  • przę­dze­nie

Wikipedia


prządkowate

1. ro­dzi­na nie­wiel­kich owa­dów z rzędu mo­ty­li; jed­wab­ni­ko­wa­te, prząd­ki;
2. ro­dzi­na du­żych pa­ją­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prząd­ko­wa­te (Bom­by­ci­dae) – ro­dzi­na mo­ty­li
  • prząd­ko­wa­te (Nep­hi­li­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków

Wikipedia


prządkowaty

o ce­chach prząd­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów; ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


prządkówka

motyl nocny z ro­dzi­ny prząd­ko­wa­tych, któ­re­go larwy są szkod­ni­ka­mi że­ru­ją­cy­mi na li­ściach drzew; prząd­ka


SJP.pl


prząstnik

ga­tu­nek pa­ją­ka z ro­dzi­ny ko­li­ścia­ko­wa­tych


SJP.pl


prząśnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) część ko­ło­wrot­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prządka ż., przędza ż., przędzenie n., uprzędzenie n., przędzalnia ż.

:: zdrobn. prząśniczka ż.

 czas. prząść ndk., uprząść dk.

 przym. przędzalniczy

Wiktionary


prząśniczka

zdrob­nie­nie od: przą­śni­ca (część ko­ło­wrot­ka)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od przą­śni­ca (część ko­ło­wrot­ka)

Wiktionary

Przą­śnicz­ka – pol­ska pieśń fol­ko­wa, skom­po­no­wa­na na głos i for­te­pian przez Sta­ni­sła­wa Mo­niusz­kę i wy­da­na po raz pier­wszy w 1846 roku w ra­mach "Trze­cie­go Śpiew­ni­ka Do­mo­we­go". Za źró­dło war­stwy tek­sto­wej ut­wo­ru od­po­wia­da Jan Cze­czot, poeta, et­no­graf i znaw­ca kul­tu­ry lu­do­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przędziorek mzw., prząśnica ż., prządka ż., przędza ż., przędzenie n., uprzędzenie n., przędzalnia ż.

 czas. prząść ndk., uprząść dk.

 przym. przędzalniczy

Wiktionary


prząść

1. prze­ra­biać ręcz­nie włó­kno na nici, wys­nu­wać i skrę­cać nitkę z przę­dzi­wa, np. prząść ką­dziel, len na ko­ło­wrot­ku;
2. o pa­ją­ku: wyt­wa­rzać pa­ję­czy­nę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. uprząść)

 (1.1) włók. prze­ra­biać kłąb włó­kna na przę­dzę

 (1.2) o pa­ją­ku, jed­wab­ni­ku: wyt­wa­rzać pa­ję­czy­nę, nitkę jed­wab­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wo­la­ła­bym pro­stą szlach­cian­kę, co by mi pocz­ci­wie ką­dziel przę­dła, a uczy­ni­ła go szczę­śli­wym i spo­koj­nym, ni­że­li te nie­miec­kie czu­pi­ra­dła…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędziorek mzw., przędza ż., przędzalnia ż., prząśnica ż., prząśniczka ż., prządka ż., przędzenie n., uprzędzenie n.

 czas. wprząść, uprząść dk.

 przym. przędzalniczy

Wiktionary


przążewo

Przą­że­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie cie­cha­now­skim, w gmi­nie Cie­cha­nów.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka DW616.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


przędny

o włó­knie: na­da­ją­cy się do przę­dze­nia; przę­dzal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) włók. da­ją­cy się prząść

 (1.2) zool. wy­dzie­la­ją­cy ciecz krzep­ną­cą na po­wie­trzu w cien­kie nitki

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Gru­czo­ły przęd­ne gą­sie­ni­cy jed­wab­ni­ka mor­wo­we­go sta­no­wią 40% jej ciała.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃ndnɨ, AS: pšẽndny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędność ż., przędza ż., przędzalnia ż., przędzalnictwo n., przędzalnik m., przędzarka ż., przędzarz m., przędzenie n., przędziarka ż., przędzina ż., przędziono n., przędziorek m., przędziwo n., przędź ż.

 przym. przędzalny, przędzalniany, przędzalniczy, przędziony, przędzony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przędzalny

Wiktionary


przędza

nitka z włó­kien do wyt­wa­rza­nia tka­nin, sznu­rów itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. wyrób włó­kien­ni­czy skrę­co­ny z wełny, ba­weł­ny lub in­ne­go włó­kna wy­ko­na­ny w pro­ce­sie przę­dze­nia;

Wiktionary

Przę­dza – wyrób włó­kien­ni­czy o struk­tu­rze wal­co­wa­tej, cią­głej, pow­sta­ją­cy przez skrę­ce­nie pasma włó­kien w pro­ce­sie przę­dze­nia. Przę­dze­nie może być wy­ko­ny­wa­ne cha­łup­ni­czo (ręcz­nie) lub prze­my­sło­wo w przę­dzal­ni (me­cha­nicz­nie). Przę­dza jest pół­pro­duk­tem do pro­duk­cji tka­nin, dzia­nin, ko­ro­nek, ple­cio­nek, lin, nici itp.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃nd͡za, AS: pšẽnʒa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prządka ż., prząśnica ż., prząśniczka ż., przędzalnia ż., przędzalnictwo n., przędzenie n., uprzędzenie n.

 czas. wprząść, prząść ndk., uprząść dk.

 przym. przędzalniczy, przędny, przędzowy

Wiktionary


przędzalnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład lub dział fa­bry­ki, w któ­rym przę­dza jest prze­ra­bia­na na nici

Wiktionary

Przę­dzal­nia – od­dział za­kła­du włó­kien­ni­cze­go zaj­mu­ją­cy się przet­wa­rza­niem włó­kna na przę­dzę. Od­dział przę­dzal­ni skła­da się z dzia­łów:

Nazwa "przę­dzal­nia" od­no­si się rów­nież do bu­dyn­ków i po­mie­szczeń od­dzia­łu przę­dzal­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­stęp­nie za­kła­dy łączy się na za­sa­dzie lo­so­wej — tar­tak w Haj­nów­ce, bro­war w Ko­sza­li­nie, przę­dzal­nia w Biel­sku — co poz­wo­li za­chach­mę­cić wy­ni­ki je­szcze bar­dziej niż w two­rzo­nych aku­rat w tym samym celu kon­cer­nach wę­glo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ̃nˈd͡zalʲɲa, AS: pšẽnʒalʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędza ż., przędzenie n., uprzędzenie n., przędzarka ż., prządka ż., prząśnica ż., prząśniczka ż., przędzalnictwo n.

 czas. wprząść, prząść ndk., uprząść dk.

 przym. przędzowy, przędzalniczy, przędzalniany, przędny

Wiktionary


przędzalnictwo

dział włó­kien­nict­wa zaj­mu­ją­cy się prze­ro­bem włó­kien na przę­dzę; tech­no­lo­gia przę­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gałąź prze­my­słu zaj­mu­ją­ca się wy­ro­bem przę­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przędny

 rzecz. przędzalnia ż., przędza ż.

Wiktionary


przędzalniczy

zwią­za­ny z wy­ro­bem przę­dzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przę­dzal­nict­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędzalnia ż., przędza ż., prząśniczka ż., prząśnica ż., prządka ż.

 czas. prząść

 przym. przędny

Wiktionary


przędzalnik

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie przę­dzal­nict­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) fa­cho­wiec w dzie­dzi­nie przę­dzal­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przędny

Wiktionary


przędzalny

o włó­knie: na­da­ją­cy się do przę­dze­nia; przęd­ny


SJP.pl


przędzarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ma­szy­na do przę­dze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przędny

 rzecz. przędzalnia ż.

Wiktionary


przędzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prząść.

Wiktionary

Przę­dze­nie – ogół ope­ra­cji wy­ko­ny­wa­nych na włó­knie, pro­wa­dzą­cych do ut­wo­rze­nia przę­dzy. Przę­dze­nie może być wy­ko­ny­wa­ne ręcz­nie (w rze­mio­śle lub wyt­wór­stwie lu­do­wym, przy uży­ciu pro­stych urzą­dzeń: ką­dziel, wrze­cio­no, ko­ło­wro­tek) lub me­cha­nicz­nie.

Prze­my­sło­we (me­cha­nicz­ne) wyt­wa­rza­nie przę­dzy, nie­za­leż­nie od ro­dza­ju włó­kien, wy­ko­ny­wa­ne jest w dzia­le przę­dzal­ni i prze­bie­ga wie­lo­e­ta­po­wo:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeśli pro­ces przę­dze­nia od­by­wa się na mokro (sto­so­wa­ny w przę­dzal­nict­wie lnu), to ta­siem­ka nie­do­przę­du za­nu­rza­na jest w ko­ry­cie z wodą, na­stęp­nie prze­cho­dzi przez ze­spół wał­ków roz­cią­ga­ją­cych, zo­sta­je skrę­co­na i na­wi­nię­ta na tzw. kopkę przę­dzal­ni­czą.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prząść, wprząść

 rzecz. przędziorek mzw., przędzalnia ż., przędza ż., prząśniczka ż., prząśnica ż., prządka ż.

 przym. przędny

Wiktionary


przędzień

przę­dzień gru­szo­wy - błon­ków­ka z ro­dzi­ny os­nu­jo­wa­tych


SJP.pl


przędzina

wyrób włó­kien­ni­czy niet­ka­ny, pow­sta­ją­cy w wy­ni­ku prze­szy­wa­nia jed­ne­go lub dwóch ukła­dów nitek


SJP.pl

Przę­dzi­na – wyrób włó­kien­ni­czy pła­ski wyt­wa­rza­ny z jed­ne­go lub kilku ukła­dów nitek. Naj­czę­ściej two­rzo­na jest z dwóch ukła­dów nitek os­no­wy i wątku uło­żo­nych jeden nad dru­gim. Nie spla­ta­ją się jed­nak jak w tka­ni­nie, ale są prze­szy­wa­ne przez trze­ci układ nitek – os­no­wę prze­szy­wa­ją­cą. Przę­dzi­ny mogą być pro­du­ko­wa­ne jako gład­kie oraz z okry­wą ru­no­wą lub pę­tel­ko­wą. W celu uzy­ska­nia barw­nych wzo­rów przę­dzi­ny gład­kie pod­da­wa­ne są dru­ko­wa­niu.

Wikipedia


przędziorek

drob­ny pa­ję­czak ma­ją­cy gru­czo­ły przęd­ne umie­szczo­ne w gło­wo­tu­ło­wiu, pa­so­ży­tu­ją­cy na li­ściach ro­ślin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ogrod. arachn. roz­to­cze o grusz­ko­wa­tym kor­pu­sie z ro­dzi­ny przę­dzior­ko­wa­tych że­ru­ją­ce na ro­śli­nach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przę­dzio­rek chmie­lo­wiec
  • Przę­dzio­rek owo­co­wiec
  • Przę­dzio­rek sos­no­wy
  • Przę­dzio­rek szklar­nio­wiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sa­mi­ce przę­dzior­ka zmie­nia­ją barwę w za­leż­no­ści od pory roku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędzina ż., przędziono n., przędziorkowate lm nm., przędź ż., prząsniczka ż., prząśniczka ż., przędzenie n., przędziwo n.

 czas. prząść ndk., prząść się ndk., uprząść dk.

 przym. przędny

Wiktionary


przędziorkowate

ro­dzi­na roz­to­czy


SJP.pl

Przę­dzior­ko­wa­te (Te­tra­ny­chi­dae) – ro­dzi­na roz­to­czy obej­mu­ją­ca 1305 ga­tun­ków. Roz­to­cze z tej ro­dzi­ny pa­so­ży­tu­ją na 3808 ga­tun­kach ro­ślin.

Wikipedia


przędziorkowaty

o ce­chach przę­dzior­ko­wa­tych (ro­dzi­na roz­to­czy)


SJP.pl


przędziorkowiec

sku­lik przę­dzior­ko­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny bie­dro­nek


SJP.pl


przędzowy

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z przę­dzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przędzalnia ż., przędza ż.

Wiktionary


przęgnąć

sprzę­gać;
1. łą­czyć, sty­kać coś z czymś;
2. łą­czyć w jed­nym za­przę­gu zwie­rzę­ta po­cią­go­we


SJP.pl


przęsocin

Przę­so­cin (do 1945 niem. "Ne­u­en­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na Pła­skowz­gó­rzu Przę­so­ciń­skim w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie po­lic­kim w gmi­nie Po­li­ce przy gra­ni­cy mia­sta Szcze­cin. Miej­sco­wość jest usy­tu­o­wa­na na Wzgó­rzach War­szew­skich na skra­ju Pu­szczy Wkrzań­skiej. W oko­li­cy wsi pły­nie Przę­so­ciń­ska Stru­ga i Grzyb­ni­ca.

Wikipedia


przęstka

Przęst­ka ("Hip­pu­ris" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny bab­ko­wa­tych (w daw­niej­szych sy­ste­mach wy­o­dręb­nia­ny w ro­dzi­nę przęst­ko­wa­tych ("Hip­pu­ri­da­ce­ae" Link). Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia, albo po­je­dyn­czy, kos­mo­po­li­tycz­ny ga­tu­nek przęst­ka po­spo­li­ta ("Hip­pu­ris vul­ga­ris") lub dwa (także "Hip­pu­ris te­trap­hyl­la" L.f.).

Wikipedia


przęstkowate

o ce­chach przęst­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przęstkowaty

o ce­chach przęst­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przęsławice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przę­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Pnie­wy
  • Przę­sła­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Bro­chów
  • Przę­sła­wi­ce – wą­sko­to­ro­wy przy­sta­nek oso­bo­wy w Nowej Wsi-Śla­do­wie, w gmi­nie Bro­chów, w po­wie­cie so­cha­czew­skim

Wikipedia


przęsło

1. część kon­struk­cji mię­dzy dwoma są­sied­ni­mi pod­po­ra­mi;
2. ele­ment skle­pie­nia od­dzie­lo­ny że­bra­mi lub gur­ta­mi;
3. w ko­lej­nict­wie: od­ci­nek toru ko­le­jo­we­go mię­dzy dwoma złą­cza­mi szyn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. frag­ment kon­struk­cji za­wie­ra­ją­cy się mię­dzy dwoma są­sied­ni­mi pod­po­ra­mi;

 (1.2) kolej. od­ci­nek toru ko­le­jo­we­go mię­dzy dwoma ko­lej­ny­mi złą­cza­mi szyn

 (1.3) frag­ment płotu za­wie­ra­ją­cy się mię­dzy dwoma słup­ka­mi

Wiktionary

Przę­sło – ele­ment bu­dow­la­ny o kilku za­sto­so­wa­niach:

Przę­sło nur­to­we to nazwa dla zwy­kle naj­dłuż­sze­go przę­sła w kon­struk­cji mostu prze­bie­ga­ją­ce­go nad nur­tem rzeki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Głów­nie spe­cja­li­zu­ję się w wy­ko­ny­wa­niu bram wja­zdo­wych oraz przę­seł ogro­dze­nio­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛ̃w̃swɔ, AS: pšẽũ̯su̯o

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przęsłowy

Wiktionary


przęsłowy

→ przę­sło


SJP.pl

Patrz:

przęsło

przęśl

krzew z ro­dzi­ny gnio­to­wa­tych; efe­dra


SJP.pl


przęślica

część ko­ło­wrot­ka słu­żą­ca do umo­co­wy­wa­nia ką­dzie­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment kon­struk­cyj­ny ko­ło­wrot­ka, zaz­wy­czaj w for­mie pio­no­we­go drąż­ka, de­secz­ki z ot­wo­ra­mi lub rącz­ki, przez­na­czo­ny do sta­bi­li­zo­wa­nia pęków nie­na­przę­dzio­ne­go włó­kna (ką­dzie­li)

 (1.2) wol­no­sto­ją­cy kij lub przy­mo­co­wa­ny do sie­dzi­ska drą­żek, do któ­re­go przy­wią­zu­je się przę­dzi­wo w trak­cie ręcz­ne­go wy­ra­bia­nia nici za po­mo­cą wrze­cio­na

 (1.3) gw-pl|Ma­ło­pol­ska. kom­plet­na ma­szy­na do przę­dze­nia (ko­ło­wro­tek)

 (1.4) przest. bot. skrzyp polny bądź pod­go­rzał

Wiktionary

Przę­śli­ca – jedno z na­rzę­dzi uży­wa­nych do przę­dze­nia, słu­żą­ce do umo­co­wa­nia ką­dzie­li. W naj­prost­szej for­mie jest drąż­kiem, na któ­rym ką­dziel przy­trzy­mu­je się ta­siem­ką, no­szo­nym przez pra­wo­ręcz­ną prząd­kę – przą­śnicz­kę w lewej ręce, pod­czas gdy prawa ręka przę­dzie nić za po­mo­cą wpra­wia­ne­go w ruch wi­ro­wy krót­sze­go drąż­ka zwa­ne­go wrze­cio­nem, czę­sto ob­cią­żo­ne­go przę­śli­kiem.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. daw. prząślica, prząśniczka, prząśnica, przęśl; dial. kądziel

 (1.2) war. daw. prząślica, przęśl; daw. stojawa

 (1.3) kołowrotek, kądziel

 (1.4) war. prząślica

Wiktionary


przęślik

1. cię­ża­rek ob­cią­ża­ją­cy wrze­cio­no, ułat­wia­ją­cy jego ruch obro­to­wy i za­po­bie­ga­ją­cy zsu­wa­niu się nici z wrze­cio­na;
2. daw­niej: ką­dziel


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) włók. cię­ża­rek na wrze­cio­nie ułat­wia­ją­cy ruch obro­to­wy i za­po­bie­ga­ją­cy zsu­wa­niu się nici

 (1.2) daw. ką­dziel

Wiktionary

Przę­ślik − cię­ża­rek przy­mo­co­wa­ny do wrze­cio­na przy ręcz­nym wy­ko­ny­wa­niu przę­dzy z lnu i wełny.

Przę­śli­ki miały po­stać nie­wiel­kie­go krąż­ka z ot­wo­rem. Miały za za­da­nie zwięk­szyć bez­wład­ność wrze­cio­na i za­po­bie­gać zsu­wa­niu się nici na­wi­nię­tych na wrze­cio­nie. Wy­ko­ny­wa­no je z gliny, łatwo obra­bial­nych łup­ków, brązu, oło­wiu, bursz­ty­nu, drew­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­kań­cy osady na co dzień trud­ni­li się upra­wą ziemi i ho­dow­lą zwie­rząt. W miarę swo­ich po­trzeb i naj­bliż­szych są­sia­dów rów­nież pro­duk­cją że­la­za, wy­ra­bia­niem przed­mio­tów z rogów i kości. Zna­le­zio­ne sześć przę­śli­ków to dowód na to, że zaj­mo­wa­li się także pro­duk­cją przę­dzy.

Wiktionary


przęślowate

o ce­chach przę­ślo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Przę­ślo­wa­te ("Ep­he­dra­ce­ae") – mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na z rzędu gnio­tow­ców ("Gne­ta­les"). Na­le­ży tu jeden ro­dzaj – przęśl ("Ep­he­dra" L.) z 71 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na te­re­nach su­chych, naj­czę­ściej na ste­pach i pu­sty­niach. Naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie ga­tun­ko­we znaj­du­je się w po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­pie i za­chod­niej Azji.

Wikipedia


przęślowaty

o ce­chach przę­ślo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


przęślowce

rząd ro­ślin na­go­na­sien­nych z daw­nej klasy gnio­tow­ców


SJP.pl


przęślowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin na­go­na­sien­nych z daw­nej klasy gnio­tow­ców


SJP.pl


préciosité

[czy­taj: presjoziTE] z fran­cu­skie­go: wyk­wint­ność; styl w sztu­ce i oby­cza­jach fran­cu­skich w pier­wszej po­ło­wie XVII wieku


SJP.pl

Préciosité, pre­cio­si­te (fr. dosł. "wyk­wint­ność") – ten­den­cja w li­te­ra­tu­rze fran­cu­skiej 1. po­ło­wy XVII wieku, od­mia­na ba­ro­ku, bli­ska zwła­szcza takim kie­run­kom jak kon­cep­tyzm i ma­ri­nizm.

Wikipedia


prêt-à-porter

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ubra­nia do­stęp­ne w skle­pach, po­cho­dzą­ce z pro­duk­cji se­ryj­nej, a nie szyte na za­mó­wie­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prêt-à-por­ter – ro­dzaj ko­lek­cji mody
  • Prêt-à-Por­ter – film w re­ży­se­rii Ro­ber­ta Alt­ma­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W odróż­nie­niu od „wy­so­kie­go kra­wiect­wa”, prêt-à-por­ter jest znacz­nie po­pu­lar­niej­sze.

 (1.1) Waż­nym aspek­tem jest to, iż moda prêt-à-por­ter swą ele­gan­cją coraz bar­dziej przy­po­mi­na haute co­u­tu­re, z ulic miej­skich prze­no­sząc się na sa­lo­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konfekcja

Wiktionary


próba

1. sta­ra­nia pod­ję­te w celu do­ko­na­nia cze­goś
2. ba­da­nie ja­ko­ści
3. zda­rze­nie bę­dą­ce spraw­dzia­nem cze­goś
4. wynik doś­wiad­czeń
5. za­war­tość krusz­cu w mo­ne­tach; aloi
6. przy­go­to­wa­nia do cze­goś, np. wy­stę­pu
7. ilość po­bra­nej sub­stan­cji; prób­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ćwi­cze­nie cze­goś, co bę­dzie przed­sta­wio­ne przed pu­blicz­no­ścią, np. kon­cer­tu, spek­ta­klu

 (1.2) test, spraw­dze­nie po­praw­no­ści dzia­ła­nia cze­goś lub kogoś

 (1.3) usi­ło­wa­nie do­ko­na­nia cze­goś

 (1.4) stat. pewna ilość (ludzi lub przed­mio­tów) po­bie­ra­na w celu zba­da­nia okre­ślo­nych cech

 (1.5) jubil. za­war­tość me­ta­lu szla­chet­ne­go w sto­pie, wy­ra­żo­na w pro­mi­lach

 (1.6) pot. cecha pro­bier­cza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • próba Abla
  • próba akro­le­i­no­wa
  • próba Be­ne­dic­ta
  • próba Feh­lin­ga
  • próba iskro­wa
  • próba Jo­mi­ny’ego
  • próba Lu­ca­sa
  • próba Mars­ha
  • próba obrącz­ko­wa
  • próba ślepa
  • próba Tol­len­sa
  • próba Trom­me­ra

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Próba wy­pa­dła tak fa­tal­nie, że prze­su­nię­to ter­min pre­mie­ry.

 (1.2) Mimo wie­lo­krot­nych prób nigdy nie udało się jej prze­biec tego od­cin­ka w cza­sie krót­szym od pięt­na­stu minut.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpruba, AS: pruba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probówka ż., probierca ż., próbnik m., próbówka ż., próbowanie n., wypróbowanie n., spróbowanie n.

:: zdrobn. próbka ż.

 czas. próbować ndk., wypróbować dk., spróbować dk.

 przym. próbny, probierczy, wypróbowany

 przysł. próbnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) eksperyment

 (1.3) podejście

Wiktionary


próbeczka

zdrob­nie­nie od: próba


SJP.pl


próbka

1. cząst­ka w fazie ek­spe­ry­men­tów;
2. pro­dukt, który jest roz­po­wszech­nia­ny w ce­lach ko­mer­cyj­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mała por­cja cze­goś przez­na­czo­na do badań

 (1.2) mała por­cja ma­te­ria­łu do pre­zen­ta­cji dla klien­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prób­ka che­micz­na
  • prób­ka sta­ty­stycz­na
  • prób­ka to­ro­i­dal­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prób­ka po­lo­nu ema­nu­je nie­bie­ską poś­wia­tą – jest to efekt wzbu­dze­nia ota­cza­ją­ce­go ją po­wie­trza.

 (1.2) Żona żą­da­ła, by wą­chał prób­ki de­zo­do­ran­tów w per­fu­me­rii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprupka, AS: prupka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próbnik m., próbkowanie n., próba ż., probierz m., probówka ż., próbówka ż.

 czas. próbować, wypróbować, popróbować, spróbować, próbkować

 przym. probierczy

 przysł. próbnie

Wiktionary


próbkarz

osoba zaj­mu­ją­ca się po­bie­ra­niem pró­bek w pro­ce­sie pro­duk­cji cze­goś, w celu prze­ka­za­nia ich do ba­da­nia la­bo­ra­to­ryj­ne­go


SJP.pl


próbkowanie

etap przeksz­tał­ca­nia sy­gna­łu z po­sta­ci ana­lo­go­wej na cy­fro­wą


SJP.pl

Prób­ko­wa­nie, dy­skre­ty­za­cja, kwan­to­wa­nie w cza­sie – pro­ces two­rze­nia sy­gna­łu dy­skret­ne­go, re­pre­zen­tu­ją­ce­go sy­gnał cią­gły za po­mo­cą ciągu war­to­ści na­zy­wa­nych prób­ka­mi. Zwy­kle jest jed­nym z eta­pów przet­wa­rza­nia sy­gna­łu ana­lo­go­we­go na sy­gnał cy­fro­wy.

Wikipedia


próbkować

po­bie­rać prób­ki


SJP.pl


próbkowy

→ prób­ka


SJP.pl

Patrz:

próbka

próbnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prób­ny, pró­bu­jąc coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś w wo­je­wództ­wie ślą­skim prób­nie za­wy­ją sy­re­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próba ż., próbka ż.

 czas. próbować ndk.

 przym. próbny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na próbę

Wiktionary


próbnik

1. urzą­dze­nie do po­bie­ra­nia pró­bek przez­na­czo­nych dalej do badań; sonda;
2. w zo­o­tech­ni­ce: sa­miec wy­ko­rzy­sty­wa­ny do wy­szu­ki­wa­nia płod­nych samic w sta­dzie zwie­rząt ho­dow­la­nych, zwła­szcza owiec; szu­ka­rek;
3. wskaź­nik na­pię­cia elek­trycz­ne­go, zwy­kle w po­sta­ci nie­wiel­kie­go przy­rzą­du w kształ­cie dłu­go­pi­su;
4. prób­nik kos­micz­ny - sonda kos­micz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd do po­bie­ra­nia pró­bek cze­goś, np. ko­pa­li­ny płyn­nej lub skały ze ścia­ny ot­wo­ru wiert­ni­cze­go

 (1.2) pot. ze­staw pró­bek, np. ko­lo­rów, wzo­rów, fak­tur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próba ż., próbowanie n., próbka ż., probówka ż., próbówka ż.

 czas. próbować ndk., wypróbować dk.

 przym. próbny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wzornik

Wiktionary


próbny

przy­miot­nik od: pró­bo­wać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ro­bio­ny na próbę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bez więk­szych przesz­kód od­by­ła się seria prób­na, ale w trak­cie pier­wszej serii za­wod­ni­kom znów za­czął przesz­ka­dzać wiatr.

 (1.1) Na szczę­ście była to tylko jazda prób­na, a nie praw­dzi­wa akcja ra­tow­ni­cza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprubnɨ, AS: prubny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. próbować

 rzecz. próba ż., próbowanie n., próbnik mrz.

 przysł. próbnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrolny, testowy, eksperymentalny

Wiktionary


próbowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pró­bo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprubɔˈvãɲɛ, AS: prubovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. próbować

 przym. próbny

 rzecz. probówka ż., próbnik mrz., próbówka ż., próba ż.

Wiktionary


próbować

po­dej­mo­wać czyn­ność nie będąc pew­nym suk­ce­su


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spró­bo­wać)

 (1.1) sta­rać się coś zro­bić

 (1.2) od­by­wać próbę sztu­ki, sceny, wy­stę­pu

 (1.3) spraw­dzać smak po­tra­wy lub na­po­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cią­gle pró­bu­ję tra­fić w śro­dek tar­czy, ale nigdy mi nie wy­cho­dzi

 (1.2) Uwaga, pró­bu­je­my je­szcze raz, wszy­scy na miej­sca.

 (1.3) Masz, pró­buj, czy aby nie jest za słona.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pruˈbɔvat͡ɕ, AS: prubovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próbówka ż., próbnik m., probówka ż., próbóweczka ż., próbka ż., próbowanie n., próba ż., probierz m., spróbowanie n., wypróbowywanie n., wypróbowanie n., probierca m., popróbowanie n.

 czas. spróbować dk., wypróbowywać ndk., wypróbować dk., popróbować dk.

 przym. próbny, probierczy

 przysł. próbnie, na próbę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) usiłować

 (1.3) kosztować, smakować, degustować

Wiktionary


próbownia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. sala prób, zwy­kle mu­zycz­nych

Wiktionary


próbowny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. wy­pró­bo­wa­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pruˈbɔvnɨ, AS: prubovny

Wiktionary


próbówka

re­gio­nal­nie: pro­bów­ka, małe cy­lin­drycz­ne na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne, naj­czę­ściej szkla­ne, słu­żą­ce do prze­pro­wa­dza­nia pro­stych re­ak­cji che­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. pro­bów­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probówka ż., probierz m., próba ż., próbka ż., próbowanie n., spróbowanie n., próbnik m.

 czas. próbować ndk., spróbować dk.

 przym. probówkowy, próbówkowy, probierczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) probówka; przest. epruwetka

Wiktionary


prócheński

→ Próch­na


SJP.pl

Patrz:

Próchna

próchna

wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim


SJP.pl

Próch­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


próchniaczek

motyl, szkod­nik ziół i ty­to­niu


SJP.pl


próchniak

spróch­nia­łe drze­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Próch­niak
  • Ed­ward Próch­niak
  • Paweł Próch­niak

Wikipedia


próchnica

1. cho­ro­ba bak­te­ryj­na zębów po­le­ga­ją­ca na stop­nio­wym od­wap­nie­niu i roz­kła­dzie ich twar­dych tka­nek, po­wo­du­ją­ca pow­sta­wa­nie ubyt­ków;
2. kom­po­nent gleby pow­sta­ły z roz­kła­du obu­mar­łych szcząt­ków ro­ślin i zwie­rząt; humus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sto­mat. cho­ro­ba bak­te­ryj­na twar­dych tka­nek zębów, po­wo­du­ją­ca pow­sta­wa­nie ubyt­ków;

 (1.2) geol. skład­nik gleby two­rzą­cy się w wy­ni­ku roz­kła­du obu­mar­łych or­ga­niz­mów;

 (1.3) med. przew­le­kłe za­pa­le­nie kości na tle gruź­li­czym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • próch­ni­ca – część skła­do­wa gleby
  • próch­ni­ca zębów
  • próch­ni­ca po­ro­ża
  • Próch­ni­ca – stru­ga do­rze­cza Sanu, pra­wo­bocz­ny do­pływ Czar­nej Łady
  • Próch­ni­ca – część wsi Tu­cho­wicz w woj. lu­bel­skim, w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Sta­nin
  • Próch­ni­ca – część wsi Włos­no­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skie, w po­wiat buski, gmi­nie Solec-Zdrój

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żując za dużo, na­ra­żasz swój żo­łą­dek na spore nie­przy­jem­no­ści. Guma do żucia roz­luź­nia nerwy i mię­śnie, po­ma­ga rów­nież w walce z próch­ni­cą. Jed­nak, we­dług sto­ma­to­lo­gów, takie dzia­ła­nie ma tylko guma bez cukru - jej żucie mię­dzy po­sił­ka­mi wy­dat­nie zmniej­sza ry­zy­ko próch­ni­cy. Je­dy­nym pro­ble­mem jest za­war­ty w niej sło­dzik - sor­bi­tol.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próchno n.

 czas. próchnieć ndk., spróchnieć dk.

 przym. próchnicowy, próchniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próchnica zębów, dziura

 (1.2) humus

Wiktionary


próchnicki

przy­miot­nik od: Próch­nik (jedna z pół­noc­nych dziel­nic El­blą­ga)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Próch­nic­ki – pol­ski po­rucz­nik pilot
  • Fran­ci­szek Próch­nic­ki – pol­ski na­u­czy­ciel, pe­da­gog, dy­dak­tyk, dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Jan An­drzej Próch­nic­ki – pol­ski rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Jerzy Próch­nic­ki – pol­ski aktor
  • Ma­ciej Próch­nic­ki – pol­ski muzyk
  • Mi­ko­łaj Próch­nic­ki – pol­ski rzym­sko­ka­to­lic­ki du­chow­ny
  • Sta­ni­sław Próch­nic­ki – pol­ski woj­sko­wy
  • Zdzi­sław Próch­nic­ki – pol­ski praw­nik

Wikipedia


próchnicotwórczy

two­rzą­cy próch­ni­cę


SJP.pl


próchnicowy

→ próch­ni­ca; próch­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z próch­ni­cą, do­ty­czą­cy próch­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próchnica ż.

 przym. próchniczy

Wiktionary


próchniczek

1. ro­dzaj mchu z klasy prąt­ni­ków;
2. mklik (omac­ni­ca) próch­ni­czek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny omac­ni­co­wa­tych


SJP.pl

Próch­ni­czek ("Au­la­com­nium" Schwägr.) – ro­dzaj mchu z ro­dzi­ny próch­nicz­ko­wa­tych ("Au­la­com­nia­ce­ae" Schimp.).

Wikipedia


próchniczka

1. ro­dzaj mchu z klasy prąt­ni­ków;
2. mklik (omac­ni­ca) próch­ni­czek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny omac­ni­co­wa­tych


SJP.pl


próchniczkowate

ro­dzi­na mchów z klasy prąt­ni­ków


SJP.pl


próchniczy

→ próch­ni­ca; próch­ni­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z próch­ni­cą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próchnica ż.

 przym. próchnicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próchnicowy

Wiktionary


próchniewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


próchnik

1. bo­ro­dziej próch­nik - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych, w Pol­sce pod ochro­ną; bo­ro­dziej cie­śla, cie­śla próch­nik;
2. daw­niej: próch­no


SJP.pl

Próch­nik (niem. "Dörbeck") – dziel­ni­ca El­blą­ga.

Wikipedia


próchnilcowate

ro­dzi­na grzy­bów z rzędu próch­nil­cow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) mykol. syst. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Xy­la­ria­ce­ae|Tul.|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu próch­nil­cow­ców;

Wiktionary

Próch­nil­co­wa­te ("Xy­la­ria­ce­ae" Tul. & C. Tul.) – ro­dzi­na grzy­bów z rzędu próch­nil­cow­ców ("Xy­la­ria­les").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Próch­ni­lec na­le­ży do próch­nil­co­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próchnilec m., próchnilcowce lm. nmos.

Wiktionary


próchnilcowaty

o ce­chach próch­nil­co­wa­tych (ro­dzi­na grzy­bów)


SJP.pl


próchnilcowce

rząd grzy­bów z typu wor­kow­ców


SJP.pl

Próch­nil­cow­ce ("Xy­la­ria­les" Nannf.) – rząd grzy­bów z klasy "Sor­da­rio­my­ce­tes".

Wikipedia


próchnilcowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu grzy­bów z typu wor­kow­ców


SJP.pl


próchnilec

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny próch­nil­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mykol. grzyb z ro­dzi­ny próch­nil­co­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pnie drzew obro­sły próch­nil­ca­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próchno n., próchnilcowate nmos.

 czas. próchnieć ndk., spróchnieć dk.

Wiktionary


próchno

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drew­no, które w wy­ni­ku roz­kła­du przez drob­no­u­stro­je stało się mięk­kie, suche i kru­che

 (1.2) pot. po­gard. stary, znie­do­łęż­nia­ły czło­wiek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Próch­no – po­wieść Wac­ła­wa Be­ren­ta
  • Próch­no – pro­dukt roz­kła­du drew­na (próch­nie­nia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W sza­fach myszy gryzą kró­li­cze skór­ki, ubra­nia giną w przej­rzy­stych py­skach moli, bez­sze­lest­nie łu­szczy się wapno ze ścian, wi­ru­ją w po­wie­trzu strzęp­ki próch­na.

 (1.2) My­ślisz, że jak mam dwie do­ro­słe córki, to już ze mnie stare próch­no, na któ­rym nikt oka nie za­wie­si?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próchnilec mrz., próchniak m., próchnica ż.

 czas. próchnieć ndk., spróchnieć dk.

 przym. spróchniały

Wiktionary


próchnówko

Próch­nów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Tucz­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Około 2 ki­lo­me­try na wschód od wsi – nad je­zio­rem Bytyń Wiel­ki znaj­du­je się sta­ni­ca har­cer­ska, do któ­rej w ostat­nich la­tach do­pro­wa­dzo­no nową ut­war­dzo­ną drogę ze wsi Próch­no­wo.

Wikipedia


prócz

za wy­jąt­kiem, oprócz (cze­goś, kogoś)


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) książk. zob. oprócz.

 (1.2) gw-pl|War­mia. mimo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1)W skład sze­ścio­o­so­bo­wej ek­spe­dy­cji wcho­dzą – prócz le­gni­czan – dwaj ka­li­sza­nie.

 (1.1) Nie­ste­ty w skle­pie nie mają nic do za­o­fe­ro­wa­nia z owo­ców prócz ja­błek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prut͡ʃ, AS: pruč

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oprócz, poza, z wyjątkiem, z wyłączeniem, wyjąwszy

Wiktionary


próg

po­przecz­na dolna część fu­try­ny drzwio­wej, wy­sta­ją­ca nad po­ziom po­dło­gi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) li­stwa w po­dło­dze na styku dwóch po­mie­szczeń, dolna część fu­try­ny

 (1.2) wej­ście do domu

 (1.3) po­czą­tek

 (1.4) wiel­kość gra­nicz­na

 (1.5) przen. trud­na do po­ko­na­nia przesz­ko­da sto­ją­ca na dro­dze do celu

 (1.6) geol. sto­pień skal­ny

 (1.7) muz. ele­ment na gry­fie niek­tó­rych in­stru­men­tów, do któ­re­go do­ci­ska się stru­ny

 (1.8) sport. w niek­tó­rych dy­scy­pli­nach miej­sce wy­bi­cia się za­wod­ni­ków

 (1.9) mot. nad­wo­zie po­ni­żej drzwi

 (1.10) mot. ele­ment obrę­czy koła sa­mo­cho­du

 (1.11) mot. po­przecz­ne wy­brzu­sze­nie na dro­dze skła­nia­ją­ce kie­row­cę do ogra­ni­cze­nia pręd­ko­ści

 (1.12) lotn. uskok w pod­wod­nej czę­ści wod­no­sa­mo­lo­tu

 (1.13) hy­drol. geogr. sto­pień na rzece, mała ka­ska­da;

 (1.14) geogr. ro­dzaj me­zo­re­gio­nu fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dolna część fu­try­ny drzwio­wej, usy­tu­o­wa­na po­wy­żej po­zio­mu po­dło­gi (zo­bacz też: ba­rie­ry ar­chi­tek­to­nicz­ne, pod­pro­że)
  • PRÓG – nazwa Grupy Te­a­tral­no-Hap­pe­ner­skiej z Wa­do­wic
  • prze­gro­da, sto­pień skal­ny (zo­bacz też: ku­e­sta, wo­do­spad, ka­ska­da, cyrk lo­dow­co­wy)
  • próg rzecz­ny: po­przecz­ny sto­pień w ko­ry­cie rzecz­nym (zo­bacz też: poroh)
  • próg – ro­dzaj bu­dow­li re­gu­la­cyj­nej sto­so­wa­nej w hy­dro­tech­ni­ce
  • próg (zwany rów­nież grzbie­tem) w sen­sie ge­o­mor­fo­lo­gii to wznie­sie­nie na po­wierzch­ni ziemi. Progi mogą prze­bie­gać po­wy­żej lub po­ni­żej po­zio­mu morza, więc wzno­szą się na kon­ty­nen­tach, wy­spach lub w ocea...
  • próg – ułat­wia­ją­ca uzy­ska­nie czy­ste­go brzmie­nia li­stew­ka na gry­fie niek­tó­rych chor­do­fo­nów szyj­ko­wych, na któ­rej się opie­ra na­ci­ska­na pal­ca­mi stru­na
  • w lek­ko­at­le­ty­ce: belka, z któ­rej za­wod­nik od­bi­ja się do skoku
  • ele­ment skocz­ni nar­ciar­skiej
  • próg nu­kle­ar­ny – stan go­spo­dar­ki umoż­li­wia­ją­cy wyt­wo­rze­nie broni ją­dro­wej
  • próg po­bud­li­wo­ści (próg pod­nie­ty) – najm­niej­sze na­tę­że­nie bodź­ca:
    • w psy­cho­lo­gii – ko­niecz­ne do wy­wo­ła­nia okre­ślo­ne­go wra­że­nia lub re­ak­cji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kuch­ni po­ło­ży­my te­ra­ko­tę, w przed­po­ko­ju pa­ne­le, a próg zro­bi­my me­ta­lo­wy.

 (1.2) Przez próg nie witam! przez próg nie witam! bo niez­go­da jaka mo­gła­by z tego po­mię­dzy nami wy­ni­knąć…

 (1.3) Gdy zda­łam ma­tu­rę, wcale nie czu­łam, że stoję na progu do­ro­słe­go życia.

 (1.4) Jeśli za­dłu­że­nie na­szej firmy prze­kro­czy próg pół­to­ra mi­lio­na zło­tych, mo­że­my za­cząć mówić o ban­kruct­wie.

 (1.6) Ra­tow­ni­cy TOPR do­tar­li w nocy do tu­ry­sty, który wczo­raj wie­czo­rem spadł z progu skal­ne­go w Bu­czyn­ko­wej Do­lin­ce.

 (1.7) Masz za słabo na­cią­gnię­te stru­ny. Do­słow­nie leżą ci na pro­gach!

 (1.8) Nasz za­wod­nik do­brze wybił się z progu i mimo nies­przy­ja­ją­ce­go pod­mu­chu wia­tru zak­wa­li­fi­ko­wał się do fi­na­łu sko­ków nar­ciar­skich w Inns­bruc­ku.

 (1.13) Woda spa­da­jąc z wy­so­kich pro­gów skal­nych two­rzy wo­do­spa­dy, z ni­skich szy­po­ty i by­strza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pruk, AS: pruk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadproże n., podproże n.

:: zdrobn. prożek m.

 przym. progowy, podprogowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.7) bont

 (1.10) redan

 (1.11) śpiący policjant

Wiktionary


prósz

1. drob­no po­kru­szo­ne źdźbła siana;
2. tech­ni­ka na­kła­da­nia farby przez roz­py­la­nie


SJP.pl


prószka

ka­wa­łek tka­ni­ny ze sprosz­ko­wa­nym wę­glem lub kredą, uży­wa­ny przy prze­no­sze­niu ry­sun­ku na tło


SJP.pl


prószkowianin

miesz­ka­niec Prósz­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


prószkowianka

miesz­kan­ka Prósz­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


prószkowski

przy­miot­nik od: Prósz­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prósz­ko­wem, do­ty­czą­cy Prósz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prószków mrz.

Wiktionary


prószków

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Nie mylić z: Prusz­ków.

Prósz­ków (do­dat­ko­wa nazwa w niem. Pro­skau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie opol­skim, sie­dzi­ba gminy, po­ło­żo­ne 8 km na po­łud­nie od Opola, le­żą­ce na Gór­nym Ślą­sku. Prawa miej­skie Prósz­ków uzy­skał w 1560, utra­cił je w 1915 i po­now­nie odzy­skał w 2004.

Wikipedia


prószyk

ro­dzaj grzy­ba wor­ko­we­go z klasy pa­tycz­nia­ków


SJP.pl


prószyć

spa­dać drob­no; sypać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) o drob­nym śnie­gu: padać

 (1.2) o np. pyle, kurzu: sypać czymś drob­nym

 (1.3) roz­py­lać farbę, la­kier na ja­kieś tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­nie­dzia­łek rano za­czął pró­szyć śnieg.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. naprószenie n., oprószanie n., oprószenie n., poprószanie n., poprószenie n., prósz m., prószenie n., przeprószanie n., przeprószenie n., przyprószanie n., przyprószenie n., rozprószanie n., rozprószenie n., sprószanie n., sprószenie n., zaprószanie n., zaprószenie n.

 czas. naprószyć dk., oprószać ndk., oprószyć dk., poprószać ndk., poprószyć dk., przeprószać ndk., przeprószyć dk., przyprószać ndk., przyprószyć dk., rozprószać ndk., rozprószyć dk., sprószać ndk., sprószyć dk., zaprószać ndk., zaprószyć dk.

 przym. oprószony, przyprószony, sprószony, zaprószony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) padać, popadywać, sypać, śnieżyć

 (1.2) kurzyć, obsypywać, oprószać, opylać, pokrywać, posypywać, pylić, rozsypywać, sypać

 (1.3) opylać, pylić, rozpraszać

Wiktionary


prószyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Pró­szyń­ski (ur. 1935) – pol­ski bio­log, pro­fe­sor, zwią­za­ny z Mu­ze­um i In­sty­tu­tem Zo­o­lo­gii w War­sza­wie
  • Ka­zi­mierz Pró­szyń­ski (1875-1945) – pol­ski wy­na­laz­ca i kon­struk­tor pio­nier­skich apa­ra­tów ki­ne­ma­to­gra­ficz­nych; oj­ciec ki­ne­ma­to­gra­fi, syn Kon­ra­da
  • Kon­rad Pró­szyń­ski (1851–1908) – pol­ski dzia­łacz oś­wia­to­wy, pi­sarz, wy­daw­ca
  • Mar­ce­li Pró­szyń­ski (1881–1956) – na­u­czy­ciel, pu­bli­cy­sta, dzia­łacz Na­ro­do­wej De­mo­kra­cji, poseł na sejm RP I ka­den­cji (1922–1927)
  • Mie­czy­sław Pró­szyń­ski (ur. 1953) – pol­ski wy­daw­ca, astro­fi­zyk, ta­ter­nik; wnuk Kon­ra­da
  • Mie­czy­sław Pró­szyń­ski (1909–1979) – dzia­łacz ONR
  • Sta­ni­sław Pró­szyń­ski (1899–1970) – in­struk­tor har­cer­ski, dzien­ni­karz, dzia­łacz oś­wia­to­wy i nie­pod­le­gło­ścio­wy; wnuk Kon­ra­da
  • Sta­ni­sław Pró­szyń­ski (1926–1997) – pol­ski kom­po­zy­tor, pe­da­gog i pu­bli­cy­sta mu­zycz­ny
  • Ta­de­usz Ana­sta­zy Pró­szyń­ski (1873–1925) – pu­bli­cy­sta, poseł na Sejm RP I ka­den­cji; syn Kon­ra­da
  • Pró­szyń­ski i S-ka
  • Pró­szyń­ski Media

Wikipedia


próć

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. pruć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prut͡ɕ, AS: pruć

Wiktionary


próżne

1. ma­ją­cy o sobie prze­sad­nie dobre zda­nie, lu­bią­cy żeby go po­dzi­wiać i schle­biać mu;
2. ni­czym nie­wy­peł­nio­ny; pusty;
3. nie­da­ją­cy ocze­ki­wa­nych efek­tów; da­rem­ny, nie­e­fek­tyw­ny


SJP.pl


próżnia

1. stan gazu bę­dą­ce­go pod ci­śnie­niem mniej­szym od ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go;
2. ob­szar wy­peł­nio­ny gazem o ci­śnie­niu mniej­szym od ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go; wa­ku­um; va­cu­um
3. w ana­to­mii: pła­szczyz­na mied­ni­cy mniej­szej, któ­rej wy­miar pro­sty za­wie­ra się mię­dzy gór­nym brze­giem spo­je­nia ło­no­we­go a wzgór­kiem kości krzy­żo­wej i któ­rej wy­miar po­przecz­ny za­wie­ra się po­mię­dzy naj­bar­dziej na boki od­da­lo­ny­mi punk­ta­mi linii gra­nicz­nych (znaj­du­ją­cych się na ta­le­rzach sy­me­trycz­nych kości bio­dro­wych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. prze­strzeń, w któ­rej nie ma czą­ste­czek ob­da­rzo­nych masą (po­mi­ja­jąc cząst­ki wir­tu­al­ne);

 (1.2) techn. stan bar­dzo ni­skie­go ci­śnie­nia

 (1.3) pusta prze­strzeń

 (1.4) przen. stan braku lub nie­do­bo­ru cze­goś w ja­kiejś sfe­rze życia i dzia­łal­no­ści czło­wie­ka

Wiktionary

Próż­nia – w ro­zu­mie­niu tra­dy­cyj­nym po­ję­cie rów­no­waż­ne po­ję­ciu pu­stej prze­strze­ni. We współ­czes­nej fi­zy­ce, tech­ni­ce oraz ro­zu­mie­niu po­tocz­nym po­ję­cie próż­ni ma zu­peł­nie od­mien­ne ko­no­ta­cje.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Astro­na­u­ci wy­cho­dzą w próż­nię w celu prze­pro­wa­dze­nia na­praw lub za­mon­to­wa­nia apa­ra­tu­ry zbyt de­li­kat­nej, aby za­da­nie to mogły wy­ko­nać ro­bo­ty.

 (1.3) Po­ru­szał się po ringu sta­tycz­nie, czę­sto od­bie­rał ciosy, a jego włas­ne ude­rze­nia zwy­kle tra­fia­ły w próż­nię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpruʒʲɲa, AS: pružʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próżność ż., próżniak m., próżniaczka ż., próżniactwo n., próżnowanie n., opróżnianie n., opróżnienie n., wypróżnianie n., wypróżnienie n., próżnica ż.

 czas. opróżniać ndk., opróżnić dk., wypróżniać ndk., wypróżnić dk., próżnować ndk.

 przym. próżniowy, próżny, próżniacki, próżniaczy

 przysł. próżniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1) vacuum

 (1.3) pustka

 (1.4) jałowizna, jałowość, pustka

Wiktionary


próżniacki

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla próż­nia­ka, od­da­ją­cy się próż­no­wa­niu; próż­nia­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy dla próż­nia­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uciekł na wieś i tam wie­dzie swój próż­niac­ki żywot.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. próżniaczyć ndk.

 przym. próżniaczy, próżniowy

 rzecz. próżniactwo n., próżnia ż., próżniak mos., próżniaczka ż.

 przysł. próżniaczo

Wiktionary


próżniactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) le­ni­stwo, nie­chęć do pracy, nie­rób­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego próż­niact­wo do­pro­wa­dza­ło ojca do szału.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. próżniaczy, próżniacki, próżniowy

 przysł. próżniaczo

 rzecz. próżnowanie n., próżność ż., próżnia ż., próżniak mos., próżniaczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próżnowanie

Wiktionary


próżniaczek

zdrob­nie­nie od: próż­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od próż­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próżniak m., próżniaczka ż.

Wiktionary


próżniaczka

zdrob­nie­nie od: próż­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. ko­bie­ta pro­wa­dzą­ca bez­czyn­ne życie, próż­nu­ją­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie po­ma­gaj tej próż­niacz­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próżnia ż., próżniaczek mos., próżność ż.

:: fm. próżniak m.

 przym. próżniaczy, próżniowy, próżniacki

 czas. próżnować ndk.

 przysł. próżniaczo

Wiktionary


próżniaczo

przy­słó­wek

 (1.1) pejor. bez obo­wiąz­ków, bez zajęć; le­niu­chu­jąc, obi­ja­jąc się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kamil wa­ka­cje zwy­kle spę­dza próż­nia­czo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próżniaczość ż., próżniactwo n., próżniak mos., próżniaczka ż.

 przym. próżniaczy, próżniacki, próżniowy

Wiktionary


próżniaczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest próż­nia­cze; cecha tych, któ­rzy są próż­nia­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. próżniaczy, próżniowy

 przysł. próżniaczo

 rzecz. opróżnianie n.

Wiktionary


próżniaczy

do­ty­czą­cy próż­nia­ka, wła­ści­wy próż­nia­ko­wi, od­da­ją­cy się próż­no­wa­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy dla próż­nia­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sie­dział na wsi, gdzie wiódł próż­nia­czy żywot.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. próżnować, próżniaczyć ndk.

 przym. próżniacki, próżniowy

 rzecz. próżniaczość ż., próżniactwo n., próżnia ż., opróżnianie n., próżniak mos., próżniaczka ż.

 przysł. próżniaczo

Wiktionary


próżniaczysko

zgru­bie­nie od: próż­niak


SJP.pl


próżniaczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przest. próż­no­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny próż­nia­czyć się

 (2.1) przest. obi­jać się, lenić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań próż­nia­czyć i weź się do ro­bo­ty.

 (2.1) W sierp­niu bę­dzie­my się próż­nia­czyć na Ma­zu­rach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. próżniaczy, próżniacki

Wiktionary


próżniak

nie­rób; leń; le­niuch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek pro­wa­dzą­cy bez­czyn­ne życie, próż­nu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwol­ni­łem tego próż­nia­ka, bo za czę­sto się spóź­niał i za rzad­ko przy­kła­dał się do swo­ich obo­wiąz­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próżnia ż., próżność ż.

:: zdrobn. próżniaczek m.

:: fż. próżniaczka ż.

 przym. próżniaczy, próżniowy, próżniacki

 czas. próżnować ndk.

 przysł. próżniaczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bumelant, dekownik, leń, leniuch, leniuszek, leniwiec, leser, markierant, migacz, wałkoń, nierób

Wiktionary


próżnica

daw­niej: stan nie­ist­nie­nia lub nie­do­bo­ru cze­goś w ja­kiejś sfe­rze życia i dzia­łal­no­ści czło­wie­ka; pust­ka, próż­nia


SJP.pl


próżniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: próż­no


SJP.pl


próżniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: próż­ny; bar­dziej próż­ny


SJP.pl


próżniomierz

przy­rząd do po­mia­ru pod­ci­śnie­nia; wa­ku­o­metr; wa­ku­metr


SJP.pl

Próż­nio­mierz, wa­ku­o­metr – przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnień po­ni­żej ci­śnie­nia at­mos­fe­rycz­ne­go.

Każdy typ próż­nio­mie­rza dzia­ła w okre­ślo­nym za­kre­sie ci­śnień. Sto­su­je się po­dział próż­nio­mie­rzy na dwie ka­te­go­rie: próż­nio­mie­rze do ni­skiej próż­ni oraz próż­nio­mie­rze do wy­so­kiej próż­ni, wśród któ­rych wy­dzie­la się próż­nio­mie­rze do ul­tra­wy­so­kiej próż­ni.

Wikipedia


próżniopław

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. liter. sta­tek kos­micz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz sił do buntu nie mając prze­ciw po­tom­stwu oce­a­nów, isto­ty me­ta­lo­we ucie­kły, por­wa­wszy próż­nio­pła­wy ogrom­ne; pierz­chły na nich z domu nie­wo­li w na­jod­le­glej­sze ar­chi­pe­la­gi gwiezd­ne.

Wiktionary