pozaukładowy

znaj­du­ją­cy się poza ukła­dem, np. jed­nost­ka po­za­u­kła­do­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który funk­cjo­nu­je poza stan­dar­do­wym ukła­dem jed­no­stek, miar

 (1.2) taki, który ist­nie­je na zew­nątrz okre­ślo­ne­go ukła­du

Wiktionary


pozawczora

przy­słó­wek

 (1.1) kresy. zob. po­zaw­czo­raj.

Wiktionary


pozawczoraj

daw­niej: przedw­czo­raj, oneg­daj


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) daw. dziś kresy. przedw­czo­raj

rze­czow­nik

 (2.1) daw. dzień przedw­czo­raj­szy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzafˈt͡ʃɔraj, AS: pozafčorai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pozawczorajszy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) reg. pozawczorzu

Wiktionary


pozawerbalny

wy­ra­żo­ny za po­mo­cą in­nych środ­ków niż słowo


SJP.pl


pozawieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­za­wie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozawieszać dk.

Wiktionary


pozawieszać

za­wie­sić wiele cze­goś


SJP.pl


pozawiewać

o wie­trze: wie­jąc, po­kryć czymś wiele cze­goś lub coś w wielu miej­scach


SJP.pl


pozawirtualny

ist­nie­ją­cy poza rze­czy­wi­sto­ścią wir­tu­al­ną


SJP.pl


pozawymiarowy

śro­do­wi­sko­wo: ma­ją­cy nie­ty­po­we wy­mia­ry, nie­ty­po­wy roz­miar; po­za­ga­ba­ry­to­wy


SJP.pl


pozawyżać

za­wy­żyć po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozazawodowy

niez­wią­za­ny z za­wo­dem


SJP.pl


pozazdaniowy

niew­cho­dzą­cy w za­kres zda­nia


SJP.pl


pozazdrościć

po­czuć zaz­drość


SJP.pl


pozaziemski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­cho­dzą­cy spoza Ziemi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego zda­niem na­u­kow­cy zwią­za­ni z SETI wy­sta­wi­li ludz­kość na łaskę i nie­ła­skę istot po­za­ziem­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ziemianin mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmiczny

Wiktionary


pozazmysłowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest po­zaz­my­sło­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pozazmysłowy

 przysł. pozazmysłowo

Wiktionary


pozazmysłowy

nie­da­ją­cy się poz­nać zmy­sła­mi; nadz­my­sło­wy, po­nadz­my­sło­wy


SJP.pl


pozaświatowy

przy­miot­nik

 (1.1) sf. po­cho­dzą­cy spoza świa­ta, w któ­rym prze­by­wa mó­wią­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ścią­gasz nas z ro­bo­ty – w pełni bez­piecz­nej ro­bo­ty – i sprze­da­jesz nam ście­mę, że­by­śmy zdję­li ja­kichś na­praw­dę prze­sad­nie ubra­nych idio­tów na tar­go­wi­sku, a potem wszy­scy za­czy­na­ją do nas strze­lać, łapią i wy­sy­ła­ją do ja­kiejś po­zaś­wia­to­wej ra­fi­ne­rii.

Wiktionary


pozbadnąć

re­gio­nal­nie:
1. do­paść, dor­wać się do cze­goś;
2. pojąć, zro­zu­mieć;
3. stra­cić do kogoś sza­cu­nek


SJP.pl


pozbawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zba­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzbaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pozbavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozbawienie dk.

 czas. pozbawić dk., pozbawiać ndk.

Wiktionary


pozbawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­zba­wić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|po­zba­wić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny po­zba­wiać się (dk. po­zba­wić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|po­zba­wić się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­mo­wa z pro­fe­so­rem po­zba­wi­ła Adama pew­no­ści sie­bie.

 (1.1) Krach na gieł­dzie po­zba­wił go wszyst­kich oszczęd­no­ści.

 (1.1) Z rynku wy­co­fa­no za­baw­ki po­zba­wio­ne ate­stów.

 (1.1) Pu­sty­nia to ob­szar po­zba­wio­ny ro­ślin­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzbavʲjät͡ɕ, AS: pozbavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozbawienie n., pozbawianie n.

 czas. pozbawić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odbierać, zabierać

Wiktionary


pozbawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spra­wie­nie, że ktoś lub coś nie po­sia­da danej rze­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No­wo­tar­ża­nin aresz­to­wa­ny za stal­king, groź­by i po­zba­wie­nie wol­no­ści ko­bie­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pozbavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozbawianie n.

 czas. pozbawić dk., pozbawiać ndk.

Wiktionary


pozbawić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­zba­wiać)

 (1.1) spra­wić, że ktoś lub coś nie po­sia­da danej rze­czy

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny po­zba­wić się (ndk. po­zba­wiać się)

 (2.1) stra­cić z włas­nej winy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzbavʲit͡ɕ, AS: pozbavʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozbawienie n., pozbawianie n.

 czas. pozbawiać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odebrać, zabrać

Wiktionary


pozbierany

po­tocz­nie o czło­wie­ku: upo­rząd­ko­wa­ny, zor­ga­ni­zo­wa­ny


SJP.pl


pozbierać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) zgro­ma­dzić znacz­ne ilo­ści cze­goś, zbie­ra­jąc z wielu miejsc, jedno po dru­gim

 (1.2) usu­nąć skądś pewne przed­mio­ty

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny po­zbie­rać się

 (2.1) o oso­bie po­wró­cić do po­praw­ne­go funk­cjo­no­wa­nia po trud­nym okre­sie lub zda­rze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Po­zbie­raj wszyst­kie swoje za­baw­ki i scho­waj je do szafy.

 (2.1) Ku ucie­sze współ­to­wa­rzy­szy frant pu­ścił stró­żo­wi taką finfę, że ów długo się po niej po­zbie­rać nie mógł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzbʲjɛrat͡ɕ, AS: pozbʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zbierać ndk.

 rzecz. zbieractwo n.

 przym. zbieracki

Wiktionary


pozbiorczy

zwią­za­ny z cza­sem po zbio­rze (głów­nie owo­ców)


SJP.pl


pozbycie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zbyć.; zob. po­zby­cie się.

Wiktionary


pozbywalność

→ po­zby­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

pozbywalny

pozbywalny

taki, któ­re­go można się po­zbyć


SJP.pl


pozbywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­zbyć)

 (1.1) daw. uwal­niać się od czego lub kogo (współ­cze­śnie sto­so­wa­ne w for­mie zwrot­nej)

 (1.2) daw. być po­zba­wio­nym

cza­sow­nik zwrot­ny po­zby­wać się (dk. po­zbyć się)

 (2.1) od­su­wać od sie­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozbywanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozbywać się

 (2.1) gubić, rozstawać się, usuwać, uwalniać się, wyzwalać się, wyzbywać się, daw. pozbywać

Wiktionary


pozbyć

po­zbyć się - uwol­nić się od cze­goś; wy­zbyć się cze­goś, opu­ścić to, oddać itp.


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­zby­wać)

 (1.1) (daw.) do­ko­na­ny od|po­zby­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny po­zbyć się (ndk. po­zby­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|po­zby­wać się.

Wiktionary


pozdować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. spo­dzie­wać

Wiktionary


pozdrawiam

forma grzecz­no­ścio­wa uży­wa­na na za­koń­cze­nie listu lub w celu uho­no­ro­wa­nia czy­jejś obec­no­ści


SJP.pl


pozdrawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­dra­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzdraˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pozdravʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozdrawiać

 rzecz. pozdrowienie n.

Wiktionary


pozdrawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. poz­dro­wić)

 (1.1) witać

 (1.2) prze­sy­łać wy­ra­zy sza­cun­ku, ży­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Muszę rów­nież wspom­nieć, że nasz plu­ton skła­dał się je­szcze z po­ko­ju 101, któ­re­go skład na ła­mach tej stro­ny poz­dra­wiam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzdravʲjät͡ɕ, AS: pozdravʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozdrowienie n., pozdrawianie n.

Wiktionary


pozdro

mło­dzie­żo­wo: poz­dro­wie­nia, poz­dra­wiam


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) posp. slang. poz­dra­wiam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hej! Poz­dro i narka!

Wiktionary


pozdrowienia

for­muł­ka lub gest pod­czas po­wi­ta­nia lub że­gna­nia kogoś


SJP.pl


pozdrowienie

for­muł­ka lub gest pod­czas po­wi­ta­nia lub że­gna­nia kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) słowa, gesty wy­ma­wia­ne na po­wi­ta­nie lub po­że­gna­nie

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­dro­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pozdrovʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozdrawianie n.

 czas. pozdrawiać ndk., pozdrowić dk.

 przym. pozdrowieniowy

Wiktionary


pozdrowionka

zdrob­nie­nie od: poz­dro­wie­nia


SJP.pl


pozdrowionko

po­tocz­ne zdrob­nie­nie od: poz­dro­wie­nie


SJP.pl


pozdrowić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. poz­dra­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|poz­dra­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bądź poz­dro­wio­na prze­najś­więt­sza Maryo, Matko Boska; Kró­lo­wo nie­bie­ska, Pani świa­ta, bło­go­sła­wio­na mię­dzy nie­wia­sta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzdrɔvʲit͡ɕ, AS: pozdrovʹić

Wiktionary

Powiązane:

 wykrz. zdrówko

 rzecz. pozdrowienie n.

Wiktionary


pozdrzyć

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zaj­rzeć

Wiktionary


pozdrówka

po­tocz­nie: poz­dro­wie­nia


SJP.pl


pozdzieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­dzie­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozdzierać dk.

Wiktionary


pozer

czło­wiek po­zu­ją­cy na kogoś, chcą­cy wy­da­wać się innym niż jest; efek­ciarz, ka­bo­tyn, ko­me­diant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. ktoś nie­u­dol­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się na coś lub kogoś; imi­ta­tor wzbu­dza­ją­cy za­że­no­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pozer uda­ją­cy gang­ste­ra nic ci nie zrobi, nigdy ni­ko­go nie obra­bo­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔzɛr, AS: pozer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozerstwo n., poza ż., pozowanie n.

:: fż. pozerka ż.

 czas. pozować

 przym. pozerski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktor, imitator, zgrywus, efekciarz, komediant

Wiktionary


pozerka

pe­jo­ra­tyw­nie:
1. ko­bie­ta uda­ją­ca kogoś in­ne­go, niż jest w rze­czy­wi­sto­ści;
2. uda­wa­nie kogoś in­ne­go, niż się jest w rze­czy­wi­sto­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. ko­bie­ta nie­u­dol­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się na coś lub kogoś; imi­ta­tor­ka wzbu­dza­ją­ca za­że­no­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozer mos.

 czas. pozować

Wiktionary


pozerstwo

uda­wa­nie kogoś in­ne­go niż się jest w rze­czy­wi­sto­ści; sztucz­ność w spo­so­bie bycia


SJP.pl


pozestalać

ze­sta­lić po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozestrzelać

ze­strze­lić po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozew

pismo pro­ce­so­we wszczy­na­ją­ce pro­cew cy­wil­ny za­wie­ra­ją­ce skon­kre­ty­zo­wa­ne żą­da­nie okre­ślo­ne­go za­cho­wa­nia wy­su­nię­te przez skła­da­ją­ce­go - po­wo­da prze­ciw­ko okre­ślo­nej oso­bie - poz­wa­ne­mu (Wi­ki­pe­dia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. pismo pro­ce­so­we wszczy­na­ją­ce pro­ces cy­wil­ny, za­wie­ra­ją­ce żą­da­nie oraz uza­sad­nie­nie przy­ta­cza­ją­ce oko­licz­no­ści fak­tycz­ne na po­par­cie po­wództ­wa;

Wiktionary

Pozew – pismo pro­ce­so­we wszczy­na­ją­ce pro­ces cy­wil­ny, za­wie­ra­ją­ce po­wództ­wo (skon­kre­ty­zo­wa­ne żą­da­nie okre­ślo­ne­go za­cho­wa­nia wy­su­nię­te przez skła­da­ją­ce­go – po­wo­da prze­ciw­ko okre­ślo­nej oso­bie – poz­wa­ne­mu) oraz uza­sad­nie­nie przy­ta­cza­ją­ce oko­licz­no­ści fak­tycz­ne na po­par­cie po­wództ­wa. Pozew nie musi za­wie­rać pod­sta­wy praw­nej przysz­łe­go roz­strzy­gnię­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sąd odrzu­cił pozew bez roz­pra­wy, po­nie­waż uznał, że droga są­do­wa jest nie­do­pu­szczal­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔzɛf, AS: pozef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozwanie dk., pozywanie ndk., pozwany m., pozwana ż., powództwo n., pozewne n.

 czas. nazywać, pozywać ndk., pozwać dk.

Wiktionary


pozezdrski

przy­miot­nik od: Po­zez­drze (wieś); po­ze­zdyr­ski


SJP.pl


pozezdrzański

→ Po­zez­drze


SJP.pl

Patrz:

Pozezdrze

pozezdrze

1. wieś w Pol­sce;
2. je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

Po­zez­drze (niem. "Pos­ses­sern", w la­tach 1938–1945 "Großgarten") – wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Po­zez­drze. Po­zez­drze z przy­siół­kiem Zo­fiów­ka po­ło­żo­ne jest przy dro­dze kra­jo­wej numer 63 (Perły – Sła­wa­ty­cze – Do­ma­cze­wo) i jest sie­dzi­bą gminy Po­zez­drze.

Wikipedia


pozezdyrski

przy­miot­nik od: Po­zez­drze (wieś); po­zezdr­ski


SJP.pl


pozgadywać

spę­dzić pe­wien czas na zga­dy­wa­niu


SJP.pl


pozgrywać

zgrać po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozgrzewać

zgrzać (po­łą­czyć ter­micz­nie) wiele cze­goś


SJP.pl


pozielenieć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. zie­le­nieć)

 (1.1) na­brać zie­lo­nej barwy

 (1.2) o pro­duk­tach spo­żyw­czych: zep­suć się, na­bie­ra­jąc zie­lon­ka­we­go od­cie­nia

 (1.3) o lu­dziach: bar­dzo zbled­nąć, aż do zie­lon­ka­we­go od­cie­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­zie­le­niał bruk na placu wokół fon­tan­ny i piski za­byt­ko­wy ra­tusz.

 (1.3) Wszy­scy po­zie­le­nie­ją z zaz­dro­ści na sam za­pach tych pla­ce­kac­ków!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʑɛˈlɛ̃ɲɛ̇t͡ɕ, AS: poźelẽńėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zielone nmos./n., ziele n., zielsko n., zioło n., zieleń ż., zieleniec mrz., zielonka ż., zielenica ż., zielenina ż., zielenizna ż., zieleniatka ż., zieleniak m., zieloność ż., zielnik ż., Zieleniec m., Zielona ż., Zielone, Zielonki nmos., Zieloni nmos., zielarz mos., zielarka ż., zieleniarstwo n., zielnictwo n., zielenienie n., zazielenienie n., zzielenienie n.

 czas. zielenić ndk., zazielenić dk., zielenieć ndk., zazielenieć dk., zzielenieć dk.

 przym. zielony, zielonawy, zielonkawy, zielenisty, zielny, zieloniutki, zieloniuchny, zieleniutki, zieleniuchny

 przysł. zielono, zielonkawo, zieleniście

 temsłow. zielono-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zzielenieć

 (1.2) zzielenieć

 (1.3) zzielenieć

Wiktionary


poziewnik

ro­śli­na o bia­łych kwia­tach, ros­ną­ca w przy­droż­nych za­ro­ślach


SJP.pl

Po­ziew­nik ("Ga­le­op­sis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych. Obej­mu­je 10 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w stre­fie umiar­ko­wa­nej Eu­raz­ji – w nie­mal całej Eu­ro­pie, bez jej po­łud­nio­wych i pół­noc­nych krań­ców, oraz w środ­ko­wej, pół­noc­nej i wschod­niej Azji po Ja­po­nię na wscho­dzie i Hi­ma­la­je na po­łud­niu.

Wikipedia


poziewnikolistny

przy­miot­nik

 (1.1) bot. ma­ją­cy li­ście jak po­ziew­nik

Wiktionary


poziewywać

cza­sow­nik

 (1.1) spo­ra­dycz­nie i ra­czej dy­skret­nie zie­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Póki co za­pa­rzo­no kawę i ro­dzi­na po­zie­wu­jąc i drżąc zgro­ma­dzi­ła się przy stole.

Wiktionary


pozimek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śrpol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fra­ga­ria vesca|L.|ref=tak., po­ziom­ka po­spo­li­ta

 (1.2) gw-pl|Bi­sku­piz­na. przed­wio­śnie

 (1.3) gw-pl|Wiel­ko­pol­ska środ­ko­wa. wios­na

Wiktionary


pozimnowojenny

taki, który na­stą­pił po okre­sie zim­nej wojny; post­zim­no­wo­jen­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który dzie­je się po zim­nej woj­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­pi­sał książ­kę o po­zim­no­wo­jen­nych re­la­cjach ame­ry­kań­sko-ro­syj­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. zimnowojenny

Wiktionary


pozimowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­stę­pu­je bądź zo­sta­je po zimie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W El­blą­gu trwa po­zi­mo­we oczy­szcza­nie ulic i chod­ni­ków z pia­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zima ż.

 przym. zimowy

 przysł. zimą, zimowo

Wiktionary


poziom

1. po­ło­że­nie pła­szczyz­ny pro­sto­pa­dłej w sto­sun­ku do pionu;
2. sto­pień cze­goś, faza roz­wo­ju;
3. kon­dy­gna­cja, pię­tro;


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­ło­że­nie, układ cze­goś wzglę­dem ja­kiejś pła­szczyz­ny

 (1.2) stan za­a­wan­so­wa­nia cze­goś, faza roz­wo­ju

 (1.3) sto­pień wyksz­tał­ce­nia osoby, stan czy­jejś kul­tu­ry, wie­dzy

 (1.4) war­tość ja­kiejś mie­rzal­nej wiel­ko­ści

 (1.5) kon­dy­gna­cja bu­dyn­ku

 (1.6) etap gry kom­pu­te­ro­wej

Wiktionary

Po­ziom (pła­szczyz­na po­zio­ma) – pła­szczyz­na pro­sto­pa­dła do kie­run­ku dzia­ła­nia siły cięż­ko­ści na po­wierzch­ni ciała nie­bie­skie­go lub w jej po­bli­żu.

W ge­o­fi­zy­ce roz­róż­nia się po­ziom jako pła­szczyz­nę, a po­wierzch­nia pro­sto­pa­dłą do kie­run­ku pola gra­wi­ta­cyj­ne­go Ziemi na­zy­wa się ge­o­i­dą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Czło­wiek na po­zio­mie nigdy nie da od­czuć pro­stacz­ko­wi swo­jej prze­wa­gi in­te­lek­tu­al­nej.

 (1.4) We­dług eko­no­mi­stów złoty może do końca ty­god­nia zejść po­ni­żej po­zio­mu 3,86 za euro.

 (1.6) Gracz musi do­pro­wa­dzić bo­ha­te­ra do końca po­zio­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔʑɔ̃m, AS: poźõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziomica ż., poziomnica ż., poziomowanie n., wypoziomowanie n.

 czas. poziomować ndk., wypoziomować dk.

 przym. poziomy

 przysł. poziomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stopień

 (1.5) kondygnacja, piętro

 (1.6) etap

Wiktionary


poziomczak

plus­knia po­ziom­czak - ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych


SJP.pl


poziomeczka

zdrob­nie­nie od: po­ziom­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: po­ziom­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʑɔ̃ˈmɛt͡ʃka, AS: poźõmečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziomka

 przym. poziomkowy

Wiktionary


poziomica

1. linia na mapie łą­czą­ca punk­ty o jed­na­ko­wej wy­so­ko­ści wzglę­dem przy­ję­te­go po­zio­mu od­nie­sie­nia; izo­hip­sa, war­stwi­ca
2. przy­rząd wyz­na­cza­ją­cy po­zio­me po­ło­że­nie pła­szczyzn; po­ziom­ni­ca, li­bel­la, wa­ser­wa­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. przy­rząd do wyz­na­cza­nia po­zio­mu lub pionu;

 (1.2) kar­togr. linia na mapie łą­czą­ca punk­ty znaj­du­ją­ce się na tym samym po­zio­mie;

Wiktionary

Po­zio­mi­ca (rów­nież po­ziom­ni­ca, wa­ser­wa­ga) utoż­sa­mia­na cza­sem nie­zbyt pre­cy­zyj­nie z li­bel­lą – przy­rząd po­mia­ro­wy z wbu­do­wa­ny­mi jedną lub wie­lo­ma (wtedy pod róż­ny­mi ką­ta­mi) li­bel­la­mi rur­ko­wy­mi, wy­ko­rzy­stu­ją­cy siłę gra­wi­ta­cji ziem­skiej do wyz­na­cza­nia (z nie­wiel­ką do­kład­no­ścią) po­zio­mo­ści lub pio­no­wo­ści pła­szczyzn w bu­dow­nict­wie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpɔʑɔ̃ˈmʲit͡sa, AS: poźõmʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziom m., poziomowanie n., wypoziomowanie n., poziomość ż., poziomnica ż.

 czas. poziomować ndk., wypoziomować dk.

 przym. poziomy, poziomowy

 przysł. poziomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) libella, łata; gw. Górny Śląsk waserwoga, waserwaśka, reg. pozn. waserwaga, mądre drzewo

 (1.2) warstwica, izohipsa

Wiktionary


poziomka

ro­śli­na z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych wy­stę­pu­ją­ca w kilku ga­tun­kach o ja­dal­nych, czer­wo­nych owo­cach; owoc tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fra­ga­ria|ref=tak., ro­śli­na o ja­dal­nych, czer­wo­nych owo­cach po­dob­nych do tru­ska­wek, tylko mniej­szych, ros­ną­ca dziko, prze­waż­nie w la­sach, także upra­wia­na w ogro­dach;

 (1.2) spoż. kulin. owoc po­ziom­ki (1.1)

Wiktionary

Po­ziom­ka ("Fra­ga­ria" L.) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych. Obej­mu­je 22 ga­tun­ki. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją na pół­ku­li pół­noc­nej i w Chile. W Pol­sce rosną w na­tu­rze trzy ga­tun­ki, poza tym po­dob­nie jak w wielu in­nych kra­jach, roz­po­wszech­nio­ny jest w upra­wie mie­sza­niec mię­dzy­ga­tun­ko­wy – tru­skaw­ka ("Fra­ga­ria ×ana­nas­sa").

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wiem, pa­mię­tam, ty lu­bi­łeś po­ziom­ki. / Pełną gar­ścią wy­bie­ra­łeś z ko­szy­ka. / W tam­tym lesie, gdzie ga­łę­zie się plą­czą, / gdzie się drze­wo z dru­gim drze­wem do­ty­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʑɔ̃mka, AS: poźõmka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziomkówka ż.

:: zdrobn. poziomeczka ż.

 przym. poziomkowy, poziomkówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lud. czerwona jagoda, podziemka

 (1.2) reg-pl|Poznań|czerwone jagody.

Wiktionary


poziomkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy po­zio­mek (krza­ków i owo­ców)

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny z po­zio­mek, z do­dat­kiem po­zio­mek

 (1.3) ma­ją­cy kolor doj­rza­łe­go owocu po­ziom­ki, czer­wo­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʑɔ̃mˈkɔvɨ, AS: poźõmkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziomka ż., poziomeczka ż.

Wiktionary


poziomkówka

kra­so­pa­ni po­ziom­ków­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mrocz­ni­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. ga­tu­nek ro­śli­ny wie­lo­let­niej na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziomka ż.

Wiktionary


poziomnica

przy­rząd wyz­na­cza­ją­cy po­zio­me po­ło­że­nie pła­szczyzn; po­zio­mi­ca, li­bel­la, wa­ser­wa­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. po­zio­mi­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʑɔ̃mʲˈɲit͡sa, AS: poźõmʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziomica ż., poziom mrz.

 przysł. poziomo

Wiktionary


poziomo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) rów­no­le­gle do po­dło­ża

 (1.2) przen. bez po­lo­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­pi­sy zo­sta­ły umie­szczo­ne po­zio­mo na tle błę­kit­ne­go nieba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziom mrz., poziomica ż., poziomnica ż., poziomomierz mrz., poziomość ż., poziomowanie n., poziomowskaz mrz., wypoziomowanie n.

 czas. poziomować ndk., wypoziomować dk.

 przym. poziomy, poziomowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. horyzontalnie

 (1.2) pospolicie

Wiktionary


poziomopis

mier­nik po­zio­mu z urzą­dze­niem do sa­mo­czyn­ne­go za­pi­su po­zio­mu w funk­cji czę­stot­li­wo­ści; hip­so­graf


SJP.pl


poziomować

usta­wiać coś po­zio­mo, wyz­na­czać po­ziom cze­goś


SJP.pl


poziomowskaz

Po­zio­mow­skaz – urzą­dze­nie po­mia­ro­we przez­na­czo­ne do cią­głe­go po­mia­ru lub mo­ni­to­ro­wa­nia po­zio­mu cie­czy lub ma­te­ria­łów syp­kich. Spo­ty­ka­nych jest kil­ka­dzie­siąt typów roz­wią­zań po­zio­mow­ska­zów wy­ko­rzy­stu­ją­cych wiele zja­wisk fi­zycz­nych jako za­sa­dę dzia­ła­nia. Naj­po­pu­lar­niej­sze me­to­dy po­mia­ru lub sy­gna­li­za­cji po­zio­mu to:

Wikipedia


poziomość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­zio­me

Wiktionary

Powiązane:

 przym. poziomy

 rzecz. poziomica ż.

 przysł. poziomo

Wiktionary


poziomy

1. rów­no­le­gły do pod­sta­wy;
2. prze­sta­rza­le: prze­cięt­ny, po­spo­li­ty, przy­ziem­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) pro­sto­pa­dły do kie­run­ku siły gra­wi­ta­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdyby po­dło­ga była po­zio­ma, to śru­bo­kręt nie wto­czył­by się pod szafę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʑɔ̃mɨ, AS: poźõmy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poziom mrz., poziomica ż., poziomość ż.

 czas. poziomować ndk., wypoziomować dk.

 przysł. poziomo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) horyzontalny

Wiktionary


pozjednoczeniowy

wy­stę­pu­ją­cy po zjed­no­cze­niu, wy­wo­ła­ny przez zjed­no­cze­nie


SJP.pl


pozlepiać

zle­pić wiele rze­czy lub zle­pić coś w wielu miej­scach


SJP.pl


pozliczać

wy­ko­nać su­mo­wa­nie


SJP.pl


pozmagać

poz­ma­gać się - po­wal­czyć z ja­ki­miś prze­ciw­no­ścia­mi


SJP.pl


pozmarzać

1. zmarz­nąć jeden po dru­gim;
2. po­za­mie­niać się w lód


SJP.pl


pozn.

skrót od: poz­nań­ski


SJP.pl

skrót

 (1.1) = poz­nań­ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznań mrz.

 przysł. poznańsko

 przym. poznański

Wiktionary


poznaka

1. daw­niej: znak, objaw, oz­na­ka;
2. w związ­ku fra­ze­o­lo­gicz­nym: zmie­nić się nie do poz­na­ki - zmie­nić się cał­ko­wi­cie, zmie­nić się tak, że trud­no coś czy kogoś poz­nać


SJP.pl


poznaniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od poz­na­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poznaniak m.

Wiktionary


poznaniaczka

Poz­nan­ka; po­tocz­nie:
1. Poz­na­nian­ka (miesz­kan­ka Poz­na­nia);
2. Poz­na­nian­ka (miesz­kan­ka Poz­nań­skie­go)


SJP.pl


poznaniak

po­tocz­nie: Poz­na­nia­nin (miesz­ka­niec Poz­na­nia); Poz­nań­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. miesz­ka­niec Poz­na­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Poz­na­niak – miesz­ka­niec Poz­nań­skie­go
  • poz­na­niak – miesz­ka­niec Poz­na­nia
  • Poz­na­niak Poz­nań – szkół­ka pił­kar­ska
  • Woj­ciech Poz­na­niak – dr hab., prof. nadzw. psy­cho­lo­gii
  • Poz­nań­czyk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pɔˈznãɲak, AS: poznãńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznań m., Poznańskie n., poznańskość ż., poznanianin m., poznańczyk m.

:: zdrobn. poznaniaczek m.

:: fż. poznaniaczka ż., poznanianka ż.

 przym. poznański, podpoznański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poznanianin, poznańczyk; pot. pyra

Wiktionary


poznanianin

miesz­ka­niec Poz­na­nia; po­tocz­nie: Poz­na­niak, Poz­nań­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Poz­na­nia

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Poz­na­nia, uro­dzo­na w Poz­na­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔznãˈɲä̃ɲĩn, AS: poznãńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznań m., Poznańskie n., Poznanianin m., Poznanianka ż., poznańczyk mos., poznaniak mos., poznańskość ż.

:: fż. poznanianka ż.

 przym. poznański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. poznaniak, pyra; rzad. poznańczyk

Wiktionary


poznanianka

miesz­kan­ka Poz­na­nia; Poz­nan­ka (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Poz­na­nia

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Poz­na­nia, uro­dzo­na w Poz­na­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔznãˈɲãnka, AS: poznãńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznań m., Poznaniak m., poznaniak m., Poznanianin m., Poznanianka m., poznańczyk m., Poznańskie n., posnaniana nmos., poznańskość ż.

:: fm. poznanianin m.

 przym. poznański, podpoznański

Wiktionary


poznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­nać.

 (1.2) zro­zu­mie­nie isto­ty

Wiktionary

Poz­na­nie – ter­min fi­lo­zo­ficz­ny oz­na­cza­ją­cy od­kry­wa­nie (przed­mio­tu czy za­gad­nie­nia). Poz­na­nie naj­czę­ściej do­ty­czy bytu, zja­wi­ska lub kon­kret­nych za­gad­nień fi­lo­zo­ficz­nych.

Te­o­ria poz­na­nia jako za­gad­nie­nie fi­lo­zo­ficz­ne jest dziś roz­wi­ja­na przez fi­lo­zo­fów w ra­mach dzia­łu fi­lo­zo­fii o naz­wie epi­ste­mo­lo­gia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nie­wie­le jest istot, które tak da­le­ce umy­ka­ją poz­na­niu przy­rod­ni­ków, jak pu­styn­ny pia­sko­wy śli­mak.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poznać

 rzecz. znawstwo n., zapoznanie n.

 przysł. poznawczo

 przym. poznawczy

Wiktionary


poznanka

po­tocz­nie: Poz­na­nian­ka (miesz­kan­ka Poz­na­nia); Poz­na­niacz­ka


SJP.pl


poznawalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) moż­li­wość zro­zu­mie­nia, poz­na­nia cze­goś lub kogoś

Wiktionary


poznawalny

da­ją­cy się poz­nać


SJP.pl


poznawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­na­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poznawać ndk.

 rzecz. znawstwo n.

 przysł. poznawczo

 przym. poznawczy

Wiktionary


poznawać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­wia­dy­wać się w wy­ni­ku doś­wiad­cze­nia lub ob­ser­wa­cji

 (1.2) prze­ko­ny­wać się o czymś lub doś­wiad­czać cze­goś

 (1.3) na­u­czyć się cze­goś

 (1.4) do­my­ślać się lub za­u­wa­żać coś

 (1.5) roz­poz­na­wać coś po kon­kret­nych ce­chach lub wła­ści­wo­ściach

 (1.6) roz­po­czy­nać z kimś zna­jo­mość

 (1.7) umoż­li­wiać komuś zna­jo­mość z kimś dru­gim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W lipcu adep­ci ta­ter­nict­wa poz­na­wa­li roz­ma­i­te wa­rian­ty wejść na Świ­ni­cę.

 (1.2) Poz­na­wa­li, czym są jej hu­mo­ry, spę­dza­jąc z nią odro­bi­nę czasu każ­de­go dnia.

 (1.3) Poz­na­wa­łem grę na akor­de­o­nie, gdy mia­łem osiem lat.

 (1.4) Poz­na­wał jej pra­gnie­nia, bo uwi­docz­nia­ły się one na jej obo­la­łej twa­rzy.

 (1.5) Poz­na­wa­ła go za­wsze po tym jego cha­rak­te­ry­stycz­nym stą­pa­niu.

 (1.6) Mor­der­ca poz­na­wał swoje ofia­ry przy­pad­ko­wo.

 (1.7) Będę poz­na­wał cię z nimi jeden po dru­gim, gdy tylko zacz­ną przy­cho­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. uznawać, znać, rozpoznawać, zaznajomić

 rzecz. znajomość ż., poznawanie n., znawstwo n., zapoznanie n.

 przysł. poznawczo

 przym. poznawczy

Wiktionary


poznawczo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób poz­naw­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poznanie n., poznawanie n.

 czas. poznać dk., poznawać ndk.

 przym. poznawczy

Wiktionary


poznawczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co poz­naw­cze

Wiktionary

Powiązane:

 przym. poznawczy

Wiktionary


poznawczy

zwią­za­ny ze zdo­by­wa­niem wia­do­mo­ści o czymś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy poz­na­nia, zdo­by­wa­nia wie­dzy o czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głów­ny­mi dy­scy­pli­na­mi wcho­dzą­cy­mi w skład ko­gni­ty­wi­sty­ki są: ne­u­ro­bio­lo­gia, ne­u­rop­sy­cho­lo­gia, ne­u­ro­ko­gni­ty­wi­sty­ka, spo­łecz­na nauka poz­naw­cza, psy­cho­lo­gia poz­naw­cza, in­for­ma­ty­ka, sztucz­na in­te­li­gen­cja, ro­bo­ty­ka ko­gni­tyw­na, ję­zy­koz­naw­stwo ko­gni­tyw­ne, te­o­ria obli­czeń i te­o­ria in­for­ma­cji, an­tro­po­lo­gia kul­tu­ro­wa, fi­lo­zo­fia umy­słu oraz wy­bra­ne dzia­ły lo­gi­ki (zwła­szcza lo­gi­ka epi­ste­micz­na, dok­sa­stycz­na, se­man­ty­ka lo­gicz­na i te­o­ria sy­ste­mów de­duk­cyj­nych z jej twier­dze­nia­mi li­mi­ta­cyj­ny­mi).

 (1.1) Ge­o­gra­fia poz­naw­cza pró­bu­je od­po­wie­dzieć na py­ta­nia typu: Dla­cze­go w Danii Ko­pen­ha­ga jest po­strze­ga­na jako cen­trum, skoro mia­sto jest fi­zycz­nie i ge­o­gra­ficz­nie po­ło­żo­ne na pe­ry­fe­riach?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poznanie n., poznawanie n., poznawczość ż.

 czas. poznać dk., poznawać ndk.

 przysł. poznawczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kognitywny

Wiktionary


poznać

1. zdo­być wia­do­mo­ści o czymś;
2. doś­wiad­czyć cze­goś, prze­ko­nać się o czymś;
3. roz­poz­nać kogoś, coś po in­dy­wi­du­al­nych ce­chach;
4. za­wrzeć zna­jo­mość z kimś; przed­sta­wić kogoś komuś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. poz­na­wać)

 (1.1) zdo­być wie­dzę o czymś zwła­szcza po­przez bez­poś­red­nie doś­wiad­cze­nie

 (1.2) na­wią­zać zna­jo­mość z kimś

 (1.3) roz­poz­nać kogoś lub coś

 (1.4) do­my­ślić się cze­goś, przej­rzeć kogoś

 (1.5) za­poz­nać kogoś z kimś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny poz­nać się (ndk. poz­na­wać się)

 (2.1) za­wrzeć zna­jo­mość

 (2.2) dojść do do­głęb­nej wza­jem­nej zna­jo­mo­ści

 (2.3) wła­ści­wie kogoś lub coś oce­nić

 (2.4) roz­poz­nać się wza­jem­nie

Wiktionary

Przykłady

 (2.3) — Co mnie jed­nak dziwi naj­moc­niej, — pra­wi­ła — to oko­licz­ność, że na po­dob­nych lal­kach nie poz­na­ją się męż­czyź­ni. Dla żad­nej ko­bie­ty, po­czą­wszy od Wą­sow­skiej, koń­cząc na mojej po­ko­jów­ce, nie jest to se­kret, że w Ewe­li­nie nie zbu­dził się je­szcze ani rozum, ani serce; wszyst­ko w niej śpi…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔznat͡ɕ, AS: poznać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. znać, rozpoznawać, zaznajomić, odpoznać

 rzecz. poznanie n., znajomość ż., znawstwo n., zapoznanie n.

 przysł. poznawczo

 przym. poznawczy

Wiktionary


poznań

1. zdo­być wia­do­mo­ści o czymś;
2. doś­wiad­czyć cze­goś, prze­ko­nać się o czymś;
3. roz­poz­nać kogoś, coś po in­dy­wi­du­al­nych ce­chach;
4. za­wrzeć zna­jo­mość z kimś; przed­sta­wić kogoś komuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Pol­sce, sto­li­ca Wiel­ko­pol­ski;

Wiktionary

Poz­nań ( Posen, Pos­na­nia) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu Wiel­ko­pol­skim, nad rzeką Wartą, u uj­ścia Cy­bi­ny. Hi­sto­rycz­na sto­li­ca Wiel­ko­pol­ski, od 1999 r. sie­dzi­ba władz wo­je­wództ­wa wiel­ko­pol­skie­go i po­wia­tu poz­nań­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dwa lata temu prze­pro­wa­dzi­łem się z War­sza­wy do Poz­na­nia.

 (1.1) Teraz jego de­tek­ty­wi wy­sła­li do CBŚ i Pro­ku­ra­tu­ry Ape­la­cyj­nej w Poz­na­niu do­ku­men­ty, które we­dług de­tek­ty­wa Wal­de­ma­ra Czer­wiń­skie­go do­wo­dzą, że Jur­kie­wicz zo­stał za­mor­do­wa­ny na zle­ce­nie.

 (1.1) Po­cząt­ko­wo przed­sta­wi­cie­le kurii w Poz­na­niu uwa­ża­li, że zgoda Wa­ty­ka­nu bę­dzie tylko for­mal­no­ścią.

 (1.1) W stycz­niu i lutym 1945 Ła­zarz (wraz z Wildą) był pier­wszą dziel­ni­cą Poz­na­nia, z któ­rej wy­par­to Niem­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔznãɲ, AS: poznãń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznanianin mos., Poznaniak mos., Poznański mos., poznaniak m., poznanianin mos., poznanianka ż., poznańczyk mos., Poznańskie n., poznańskość ż., posnaniana nmos.

 przym. poznański, podpoznański

 skr. pozn.

 przysł. poznańsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryfr. gród Przemysła

Wiktionary


poznańczyk

po­tocz­nie: Poz­na­nia­nin (miesz­ka­niec Poz­na­nia); Poz­na­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. miesz­ka­niec Poz­na­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • „Poz­nań­czyk” – pol­ski po­ciąg pan­cer­ny z okre­su dwu­dzie­sto­le­cia mię­dzy­wo­jen­ne­go
  • sa­mo­chód pan­cer­ny Pu­ti­łow-Au­stin „Poz­nań­czyk”
  • Poz­na­niak

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pɔˈznãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: poznãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznanianin mos., Poznaniak mos., poznanianin m., poznanianka ż., poznaniak m., poznaniaczka ż., Poznań m., poznańskość ż.

 przym. poznański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poznanianin; pot. poznaniak, pyra

Wiktionary


poznański

przy­miot­nik od: Poz­nań, Poz­nań­skie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Poz­na­niem, do­ty­czą­cy Poz­na­nia

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Poz­na­nia lub poz­na­nia­ków, ma­ją­cy cechy lub wła­ści­wo­ści przy­pi­sy­wa­ne Poz­na­nio­wi lub poz­na­nia­kom

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • poz­nań­ski – kul­ty­war, od­mia­na mie­szań­co­wa, ogór­ka kon­ser­wo­we­go, gru­bo­bro­daw­ko­we­go
  • Al­fred Poz­nań­ski (1883-1934) – fran­cu­ski ko­me­dio­pi­sarz
  • Chaim Lajb Poz­nań­ski (1879–1940) – na­u­czy­ciel ży­dow­ski i dzia­łacz oś­wia­to­wy oraz po­li­tycz­ny i spo­łecz­ny w Łodzi
  • Ed­ward Poz­nań­ski (1901–1974) – fi­lo­zof nauki, ma­te­ma­tyk, znaw­ca ope­ra­cjo­niz­mu
  • Grze­gorz Marek Poz­nań­ski (ur. 1971) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Hen­ryk Poz­nań­ski (1916–1944) – ka­pral po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go, uczest­nik pow­sta­nia w get­cie w 1943 i pow­sta­nia war­szaw­skie­go w 1944 roku
  • Iz­ra­el Poz­nań­ski (1833–1900) – przed­się­bior­ca łódz­ki po­cho­dze­nia ży­dow­skie­go
  • Igna­cy (Izaak) Poz­nań­ski (1852-1908) – prze­my­sło­wiec, naj­star­szy syn Iz­ra­e­la Poz­nań­skie­go
  • Jan Poz­nań­ski (-1940) – na­u­czy­ciel, poseł na Sejm II RP, bur­mistrz Ka­mion­ki Stru­mi­ło­wej
  • Jan Poz­nań­ski (1918-1943) – ofi­cer, ci­cho­ciem­ny
  • Józef Poz­nań­ski (właśc. Izaak Top­fer, ur. 1920) – ka­pi­tan Woj­ska Pol­skie­go, ofi­cer po­li­tycz­ny, pra­cow­nik pol­skie­go wy­wia­du woj­sko­we­go
  • Karol Poz­nań­ski (1859-1928) – dok­tor che­mii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kor­nel przy­wiózł poz­nań­skie sma­ko­ły­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈznãj̃sʲci, AS: poznãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznanianin mos., Poznaniak mos., poznańskość ż., poznaniak m., poznanianka ż., poznanianin m., poznańczyk m., Poznań m., Poznańskie n., posnaniana nmos.

 przym. podpoznański

 przysł. poznańsko

 skr. pozn.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. pozn.

 (2.1) skr. pozn.

Wiktionary


poznańskie

przy­miot­nik od: Poz­nań, Poz­nań­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) wo­je­wództ­wo poz­nań­skie, re­gion poz­nań­ski

Wiktionary

Poz­nań­skie – re­gion et­no­gra­ficz­ny w za­chod­niej Pol­sce, na Po­je­zie­rzu Wiel­ko­pol­skim i Ni­zi­nie Po­łud­nio­wo­wiel­ko­pol­skiej, w do­rze­czu środ­ko­wej i dol­nej Warty; za­chod­nia część Wiel­ko­pol­ski wła­ści­wej, na wscho­dzie gra­ni­czą­ca z Ka­li­skiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasi ro­zbi­li w Poz­nań­skiem sto czoł­gów, sie­dem­dzie­siąt sa­mo­lo­tów strą­co­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈznãj̃sʲcɛ, AS: poznãĩ ̯sʹḱe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poznanianin mos., poznaniak mos., poznańskość ż., poznanianka ż., Poznań mrz., Poznanianin mos., Poznanianka ż., Poznaniak mos., Poznańczyk mos., Poznański mos., Poznańska ż.

 przym. poznański

Wiktionary


poznańsko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) na spo­sób poz­nań­ski, po poz­nań­sku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zasz­lo­cha­ła na widok poz­nań­sko wy­glą­da­ją­cych da­chów ka­mie­ni­czek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznań mrz.

 przym. poznański

 skr. pozn.

Wiktionary


poznańskość

→ poz­nań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla Poz­na­nia i poz­na­nia­ków

Wiktionary

Patrz:

poznański

Wymowa:

IPA: pɔˈznãj̃skɔɕt͡ɕ, AS: poznãĩ ̯skość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Poznań, Poznaniak, poznaniak, Poznanianin, poznanianin, Poznanianka, poznanianka, poznańczyk, Poznańskie

 przym. poznański, podpoznański

Wiktionary


poznikać

po­ni­knąć; o wielu oso­bach, rze­czach:
1. stać się nie­wi­docz­nym, prze­stać ist­nieć;
2. po­dziać się nie wia­do­mo gdzie


SJP.pl


pozoblykać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­u­bie­rać

Wiktionary


pozobuwać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­u­bie­rać buty

Wiktionary


pozodbywać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­kar­mić wszyst­kie zwie­rzę­ta

Wiktionary


pozoracja

stwa­rza­nie złu­dze­nia, po­zo­rów cze­goś


SJP.pl


pozoracyjny

→ po­zo­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

pozoracja

pozorancki

→ po­zo­rant


SJP.pl

Patrz:

pozorant

pozorant

czło­wiek, który udaje, sy­mu­lu­je; sy­mu­lant, uda­wacz, pozer


SJP.pl


pozorantka

→ po­zo­rant


SJP.pl

Patrz:

pozorant

pozornie

przy­słó­wek

 (1.1) spra­wia­jąc wra­że­nie praw­dzi­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozornik mzw., pozoranctwo n., pozorant mos., pozorantka ż., pozorowanie n., pozór mrz., upozorowanie n.

 czas. pozorować ndk., upozorować dk.

 przym. pozorancki, pozorny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na pierwszy rzut oka, na pozór, niby, niczym, podobno, ponoć, rzekomo, widać, z pozoru

Wiktionary


pozorniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: po­zor­nie


SJP.pl


pozornik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tra­chys|Fa­bri­cius|ref=tak., chrząszcz z ro­dzi­ny bo­gat­ko­wa­tych

Wiktionary

Po­zor­nik ("Tra­chys") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny bo­gat­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny Agri­li­nae. Obej­mu­je około 640 opi­sa­nych ga­tun­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spod li­ścia wy­gra­mo­lił się bły­szczą­cy po­zor­nik i za­czął czy­ścić swe czuł­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozór mrz., pozorność ż., pozorowanie n.

 czas. pozorować ndk., upozorować dk., zapozorować dk.

 przym. pozorny

 przysł. pozornie

Wiktionary


pozorność

cecha cze­goś spra­wia­ją­ce­go wra­że­nie praw­dzi­we­go; złud­ność, ilu­zo­rycz­ność, ułud­ność


SJP.pl


pozorny

nie­bę­dą­cy tym, czym się wy­da­je


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­praw­dzi­wy, ale spra­wia­ją­cy wra­że­nie praw­dzi­we­go

 (1.2) stpol. oka­za­ły

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ostroż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako spe­cja­li­sta w za­kre­sie po­zor­nych prze­żyć idol za­chę­ca in­nych do utoż­sa­mie­nia się z ży­ciem po­zor­nym i płyt­kim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzɔrnɨ, AS: pozorny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozornik mzw., pozór m., pozorność ż., pozoracja ż., pozoranctwo n., pozorant m., pozorantka ż., pozorowanie n., upozorowanie n.

 czas. pozorować ndk., upozorować dk.

 przym. pozoracyjny

 przysł. pozornie, pozoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fałszywy, iluzoryczny, nierealny, nierzeczywisty, rzekomy, sztuczny, trefny, złudny

Wiktionary


pozorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zo­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozornik mzw., upozorowanie n., pozór m., pozorność ż., pozoracja ż., pozoranctwo n., pozorant m., pozorantka ż.

 czas. pozorować ndk., upozorować dk.

 przym. pozorny, pozoracyjny

 przysł. pozornie, pozoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) markowanie, fingowanie

Wiktionary


pozorowany

two­rzyć po­zo­ry cze­goś


SJP.pl


pozorować

two­rzyć po­zo­ry cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­po­zo­ro­wać, upo­zo­ro­wać)

 (1.1) wy­wo­ły­wać złud­ne prześ­wiad­cze­nie o ist­nie­niu okre­ślo­ne­go stanu, zja­wi­ska lub wy­ko­ny­wa­niu czyn­no­ści

cza­sow­nik

 (2.1) reg. śl. śle­dzić, pil­no­wać lub uważ­nie ob­ser­wo­wać kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chciał po­zo­ro­wać nie­o­bec­ność w domu i zam­knął się na klucz.

 (1.1) Wła­dze naj­czę­ściej przed­sta­wia­ły to póź­niej jako nie­szczę­śli­wy wy­pa­dek. Chyba że same mor­do­wa­ły kogoś nie­wy­god­ne­go, wtedy po­zo­ro­wa­no sa­mo­bój­stwo.

 (1.1) Kiedy się cze­goś po­dej­miesz, dzia­łasz z pełną de­ter­mi­na­cją i do końca. [...] Usy­chasz w miej­scach, gdzie po­zo­ru­je się pracę prze­rzu­ca­jąc pa­pier­ki z jed­ne­go stosu na drugi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozorowanie n., pozornik mzw., pozór mrz., pozoracja ż., pozorant mos.

 czas. zapozorować dk., upozorować dk., upozorowywać ndk.

 przym. pozorny, pozoracyjny

 przysł. pozornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fingować, inscenizować, kamuflować, markować, maskować (się), pozować, reżyserować, symulować, ściemniać, udawać, zgrywać (się); książk. drapować się; pot. walić głupa

Wiktionary


pozorski

naz­wi­sko


SJP.pl


pozory

zew­nętrz­ny, my­lą­cy wy­gląd cze­goś, po­wierz­chow­ne, łu­dzą­ce wra­że­nie


SJP.pl


pozostanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zo­stać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego dnia sto­sun­kiem gło­sów 17 378 581 do 8 4707 073 Bry­tyj­czy­cy za­de­cy­do­wa­li o po­zo­sta­niu w struk­tu­rach wol­ne­go rynku eu­ro­pej­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, pozostać dk.

 przym. pozostały

 rzecz. pozostałość ż.

Wiktionary


pozostawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zo­sta­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɔstaˈvãɲɛ, AS: pozostavãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostałość

 czas. postawić, pozostawać ndk.

 przym. pozostały

Wiktionary


pozostawać

o wielu oso­bach: zo­stać w ja­kimś miej­scu


SJP.pl

cza­sow­nik (dk. po­zo­stać)

 (1.1) zo­stać w ja­kimś miej­scu, nie ru­szać się skądś

 (1.2) być dalej takim samym, bez zmian; nie zmie­niać się

 (1.3) być czę­ścią cze­goś; po­zo­sta­ło­ścią, resz­tą po czymś lub kimś

 (1.4) być roz­wa­ża­nym po wy­e­li­mi­no­wa­niu po­zo­sta­łych moż­li­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli na ciało nie dzia­ła żadna siła lub siły dzia­ła­ją­ce rów­no­wa­żą się, to ciało po­zo­sta­je w spo­czyn­ku lub po­ru­sza się ru­chem jed­no­staj­nym pro­sto­li­nio­wym.

 (1.2) Pla­ne­ta jed­nak po­zo­sta­wa­ła ak­tyw­na ge­o­lo­gicz­nie, więc dom­nie­my­wa­li­śmy, że eko­sy­stem musi ba­zo­wać na ener­gii ge­o­ter­mal­nej, a te rze­ko­me duże or­ga­niz­my za­miesz­ku­ją sied­li­ska po­dziem­ne.

 (1.3) Na Ya­vi­nie 4 So­ju­szo­wi po­zo­sta­ła zbie­ra­ni­na my­śliw­ców i lek­kich krą­żow­ni­ków – star­cia nad Sca­ri­fem nie przetr­wa­ły nie­mal żadne jed­nost­ki fla­go­we.

 (1.4) Po­zo­sta­wał zatem Han Solo. Corwi sły­sza­ła, że prze­myt­nik i nie­for­mal­ny re­be­liant bywa mru­kli­wy, i nie była za­chwy­co­na, że Han zo­stał jej jako je­dy­na opcja, ale mu­sia­ła spró­bo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɔˈstavat͡ɕ, AS: pozostavać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostawanie n., pozostałość

 czas. zostawać, postawić

 przym. pozostały

Wiktionary


pozostawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zo­sta­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, pozostawić, pozostawiać ndk.

 rzecz. pozostawienie n.

Wiktionary


pozostawiać

zo­sta­wić wiele cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) zo­sta­wiać tak jak jest; nie zmie­niać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po go­dzi­nie pro­wa­dzi­my be­za­pe­la­cyj­nie, po­zo­sta­wia­jąc kon­ku­ren­tów poza rufą.

 (1.1) Gdzie­kol­wiek ów czło­wiek szedł, po­zo­sta­wiał pod­wój­ne ślady stóp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɔˈstavʲjät͡ɕ, AS: pozostavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostawianie n., pozostawienie

 czas. pozostawić, zostawiać, postawić

Wiktionary


pozostawić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­zo­sta­wiać)

 (1.1) zob. po­zo­sta­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …mój Romeo tak na­praw­dę był nie­doj­rza­ły emo­cjo­nal­nie. Za­miast praw­dzi­wej, szcze­rej mi­ło­ści po­zo­sta­wił po sobie ma­szyn­kę do go­le­nia, parę zdjęć i zamęt w mojej gło­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostawianie n., pozostawienie n.

 czas. postawić, pozostawiać ndk.

Wiktionary


pozostać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­zo­sta­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|po­zo­sta­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­ce Adrian­ny do­brze o tym wie­dzą, bo po­zo­sta­ją z nim w kon­tak­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzɔstat͡ɕ, AS: pozostać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostanie n., pozostałość

 przym. pozostały

 czas. postawić

Wiktionary


pozostałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co zo­sta­ło w danym miej­scu po czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­mi­mo dy­spo­no­wa­nia naj­no­wo­cze­śniej­szy­mi przy­rzą­da­mi, przez dłuż­szy czas nie mogli zna­leźć po­zo­sta­ło­ści po wraku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɔˈstawɔɕt͡ɕ, AS: pozostau̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostawanie n., pozostanie n., pozostałek m., pozostałka ż.

 czas. pozostawać ndk., pozostać dk.

 przym. pozostały, pozostałościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) resztka

Wiktionary


pozostały

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. od po­zo­stać; taki, który po­zo­stał

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) taki, który nie na­le­ży do grupy; sta­no­wią­cy resz­tę

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ten mały ego­i­sta sam zjadł wszyst­kie ciast­ka nie my­śląc o po­zo­sta­łych dzie­ciach.

 (2.1) Oko­li­cę dwor­ca oś­wiet­la­ła wie­czo­rem tylko jedna la­tar­nia, wszyst­kie po­zo­sta­łe były zep­su­te.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɔˈstawɨ, AS: pozostau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozostałość ż., pozostałek m., pozostałka ż., pozostanie n., pozostawanie n.

 czas. pozostać dk., pozostawać ndk.

 przym. pozostałościowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) inny

Wiktionary


pozotwierać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­ot­wie­rać

Wiktionary


pozowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zo­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɔˈvãɲɛ, AS: pozovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozować

 rzecz. pozer mos.

Wiktionary


pozowany

zdję­cie po­zo­wa­ne, fo­to­gra­fia po­zo­wa­na - zdję­cie, fo­to­gra­fia, do któ­rych ktoś przy­brał od­po­wied­nią pozę


SJP.pl


pozować

1. słu­zyć jako model ma­la­rzo­wi, fo­to­gra­fo­wi, rzeź­bia­rzo­wi itp.;
2. uda­wać kogoś, coś, za­cho­wy­wać się sztucz­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) przyj­mo­wać nie­ru­cho­mą po­zy­cję do zdję­cia lub obra­zu

 (1.2) uda­wać kogoś, kim się nie jest

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzɔvat͡ɕ, AS: pozovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozowanie n., pozer m., pozerka ż., pozerstwo n., poza ż.

 czas. upozować dk.

 przym. pozerski, pozowany

Wiktionary


pozowice

Po­zo­wi­ce (daw­niej "Po­wo­zo­wi­ce") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Ska­wi­na. Znaj­du­je się na pra­wym brze­gu Wisły w Rowie Ska­wiń­skim bę­dą­cym czę­ścią Bramy Kra­kow­skiej.

Wieś była włas­no­ścią opact­wa be­ne­dyk­ty­nów ty­niec­kich od XIII do XIX wieku, po jego znie­sie­niu przy­łą­czo­na zo­sta­ła do fun­du­szu re­li­gij­ne­go.

Wikipedia


pozołdy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) reg-pl|Czę­sto­cho­wa. sło­dy­cze

 (1.2) daw. gw-pl|Biecz. pre­zen­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. war. pożołdy lm nm.

Wiktionary


pozrastany

1. taki, który się poz­ra­stał;
2. ły­so­sto­pek poz­ra­sta­ny - ga­tu­nek grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców


SJP.pl


pozraszać

zro­sić po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozrobiać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zro­bić kilka rze­czy

Wiktionary


pozsiadać

o gru­pie osób: zejść z konia, mo­to­ru lub in­ne­go po­ja­zdu


SJP.pl


pozumierać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. o wielu lu­dziach po­u­mie­rać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ci sta­rzi po­zu­miy­ra­li, a mło­dzi tego nie pa­miyn­ta­jóm. → Sta­rzy po­u­mie­ra­li, a mło­dzi nie pa­mię­ta­ją.

Wiktionary


pozużywać

zużyć po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozwalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­wa­lać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzvaˈlãɲɛ, AS: pozvalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozwalać ndk., pozwolić dk.

 rzecz. pozwolenie n.

Wiktionary


pozwalać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. poz­wo­lić)

 (1.1) zga­dzać się, aby ktoś mógł coś zro­bić

 (1.2) umoż­li­wiać, spra­wiać, że coś staje się moż­li­we, wy­ko­nal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama nie poz­wa­la mi wra­cać tak późno.

 (1.2) (…) rynek poz­wa­lał bu­do­wać mało, źle i tanio, a potem wy­naj­mo­wać drogo.

 (1.2) Ten kurs poz­wa­la na­brać bie­gło­ści w ob­słu­dze kom­pu­te­ra.

 (1.2) Je­stem wro­giem ta­kiej ulu­bio­nej w Pol­sce fi­lo­zo­fii, która poz­wa­la wy­gry­wać wojny na pa­pie­rze. Jerzy Łojek wy­grał na pa­pie­rze pow­sta­nie li­sto­pa­do­we, Le­szek Mo­czul­ski wy­grał kam­pa­nię wrze­śnio­wą 1939 roku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzvalat͡ɕ, AS: pozvalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozwolenie n., pozwalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zezwalać, przyzwalać

Wiktionary


pozwalnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­wal­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wolnieć, pozwalniać dk.

 temsłow. wolno-

 przym. wolny

Wiktionary


pozwana

1. wez­wać kogoś do sta­wie­nia się na pro­ce­sie w cha­rak­te­rze oskar­żo­ne­go lub świad­ka;
2. wnieść do sądu skar­gę prze­ciw­ko komuś


SJP.pl


pozwanie

1. wez­wać kogoś do sta­wie­nia się na pro­ce­sie w cha­rak­te­rze oskar­żo­ne­go lub świad­ka;
2. wnieść do sądu skar­gę prze­ciw­ko komuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poz­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozywanie n., pozew m., pozwany m., pozewne n.

 czas. pozwać dk., pozywać ndk.

Wiktionary


pozwany

1. wez­wać kogoś do sta­wie­nia się na pro­ce­sie w cha­rak­te­rze oskar­żo­ne­go lub świad­ka;
2. wnieść do sądu skar­gę prze­ciw­ko komuś


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: poz­wać

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) praw. osoba, prze­ciw któ­rej wnie­sio­no pozew lub wy­to­czo­no po­wództ­wo

Wiktionary

Poz­wa­ny (łac. "reus)" — stro­na bier­na pro­ce­su cy­wil­ne­go, prze­ciw­ko któ­rej skie­ro­wa­ne zo­sta­ło po­wództ­wo.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Poz­wa­ny zez­nał, że po­wód­ka umyśl­nie go spro­wo­ko­wa­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzvãnɨ, AS: pozvãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozew mrz.

:: fż. pozwana ż.

 czas. pozwać dk., pozywać ndk.

Wiktionary


pozwać

1. wez­wać kogoś do sta­wie­nia się na pro­ce­sie w cha­rak­te­rze oskar­żo­ne­go lub świad­ka;
2. wnieść do sądu skar­gę prze­ciw­ko komuś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­zy­wać)

 (1.1) zob. po­zy­wać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­pro­sić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uz­na­ła, że za­ni­ży­li jej wy­ni­ki z ma­tu­ry i poz­wa­ła ko­mi­sję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔzvat͡ɕ, AS: pozvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozwany m., pozew mrz., pozwanie n., pozywanie n.

 czas. pozywać ndk., przypozwać dk., przypozywać ndk., dopozwać dk.

Wiktionary


pozwierzać

poz­wie­rzać się - po­o­po­wia­dać komuś swoje ta­jem­ni­ce


SJP.pl


pozwieszać

po­o­pu­szczać ku do­ło­wi


SJP.pl


pozwiewać

1. zwiać po kolei, wiele razy;
2. po­tocz­nie: szyb­ko ucie­kać przez pe­wien czas


SJP.pl


pozwolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zgoda na coś lub upraw­nie­nie do­ty­czą­ce ja­kiejś czyn­no­ści lub rze­czy

Wiktionary

Poz­wo­le­nie w sen­sie praw­nym zwane nie­kie­dy rów­nież zez­wo­le­niem to moż­li­wość in­dy­wi­du­al­ne­go uchy­le­nia ge­ne­ral­ne­go za­ka­zu po­dej­mo­wa­nia danej dzia­łal­no­ści. Uz­na­je się bo­wiem, że pewne dzia­łal­no­ści nie mogą być, z róż­nych wzglę­dów, po­wszech­nie do­stęp­ne dla wszyst­kich pod­mio­tów, wy­ma­ga­ją one re­gla­men­to­wa­nia przez pań­stwo (np. poz­wo­le­nie na bu­do­wę, poz­wo­le­nie na broń).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­łem poz­wo­le­nie na broń.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: pozvolẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozwalać ndk., zezwalać ndk.

 rzecz. pozwalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zezwolenie

Wiktionary


pozwolić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. poz­wa­lać)

 (1.1) zob. poz­wa­lać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Nie mo­że­my poz­wo­lić na dal­szą so­wie­ty­za­cję – oś­wiad­czy­ła któ­re­goś dnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzvɔlʲit͡ɕ, AS: pozvolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozwalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński, Zaolzie niechać

Wiktionary


pozycja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kon­kret­ne uło­że­nie ludz­kie­go ciała

 (1.2) po­ło­że­nie kogoś lub cze­goś w prze­strze­ni okre­śla­ne za po­mo­cą współ­rzęd­nych lub od­le­gło­ści od in­nych obiek­tów

 (1.3) o urzą­dze­niu: od­po­wied­nie usta­wie­nie dzia­ła­nia, tryb dzia­ła­nia

 (1.4) miej­sce w ja­kimś spi­sie

 (1.5) sport. miej­sce za­wod­ni­ka

 (1.6) ranga kogoś w sto­sun­ku do in­nych osób w gru­pie

 (1.7) pot. film, książ­ka

 (1.8) ekon. sta­no­wi­sko ku­pu­ją­ce­go/sprze­da­ją­ce­go wobec prze­wi­dy­wa­ne­go przez niego przysz­łe­go kursu in­stru­men­tu po­chod­ne­go wy­ra­żo­ne przez kupno bądź sprze­daż nie­po­sia­da­nych kon­trak­tów ter­mi­no­wych

 (1.9) w war­ca­bach i szach. uło­że­nie bie­rek na sza­chow­ni­cy w danym mo­men­cie gry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­zy­cja ana­to­micz­na
  • po­zy­cja ge­o­gra­ficz­na
  • po­zy­cja sek­su­al­na
  • po­zy­cja spo­łecz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sie­dze­nie w po­zy­cji wy­pro­sto­wa­nej poz­wa­la nam swo­bod­niej od­dy­chać.

 (1.2) Radar po­ka­zu­je po­zy­cję sa­mo­lo­tu wzglę­dem lot­ni­ska.

 (1.3) To urzą­dze­nie musi pra­co­wać w po­zy­cji po­zio­mej lub pod kątem mak­sy­mal­nie 5° (= pięć stop­ni) do po­zio­mu.

 (1.3) Przed włą­cze­niem urzą­dze­nia na­le­ży spraw­dzić, czy włącz­nik jest w po­zy­cji „0” (= zero).

 (1.4) Twoje naz­wi­sko jest na pier­wszej po­zy­cji.

 (1.4) Niek­tó­re po­zy­cje w tym wy­ka­zie są błęd­ne.

 (1.5) Ten pił­karz gra na po­zy­cji obroń­cy.

 (1.5) Jeden z za­wod­ni­ków gra­ją­cy na po­zy­cji skrzy­dło­we­go ma ponad 210 cm (= cen­ty­me­trów) wzro­stu.

 (1.6) Umac­nia­my na rynku naszą po­zy­cję li­de­ra.

 (1.6) Tomek za­stą­pi Krzysz­to­fa na po­zy­cji kie­row­ni­ka na­szej firmy.

 (1.7) In­ter­ne­to­wy ka­ta­log na­szej bi­blio­te­ki za­wie­ra ponad 10 000 po­zy­cji.

 (1.8) In­we­stor prze­czu­wa­jąc spad­ki na ju­trzej­szej sesji zajął krót­ką po­zy­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzɨt͡sʲja, AS: pozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. apozycja ż., pozycjonowanie n., opozycja ż.

 czas. pozycjonować ndk.

 przym. pozycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poza, postawa

 (1.2) usytuowanie, umiejscowienie, położenie, ustawienie

 (1.6) ranga, znaczenie, status

Wiktionary


pozycjonalny

dobra po­zy­cjo­nal­ne - pro­duk­ty lub usłu­gi, któ­rych war­tość jest oce­nia­na w sto­sun­ku do in­nych


SJP.pl


pozycjoner

1. urzą­dze­nie do uło­że­nia kogoś lub cze­goś we wła­ści­wej po­zy­cji;
2. na­daj­nik w po­jeź­dzie mo­ni­to­ru­ją­cy jego po­zy­cję


SJP.pl


pozycjonerka

→ po­zy­cjo­ner


SJP.pl

Patrz:

pozycjoner

pozycjonerski

→ po­zy­cjo­ner


SJP.pl

Patrz:

pozycjoner

pozycjonowanie

po­zy­cjo­no­wa­nie pro­duk­tu - dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu wyt­wo­rze­nie u kon­su­men­tów po­żą­da­ne­go przez przed­się­bior­stwo wi­ze­run­ku pro­duk­tu; pla­so­wa­nie pro­duk­tu


SJP.pl

Po­zy­cjo­no­wa­nie – dzia­ła­nie w mar­ke­tin­gu zwią­za­ne z kształ­to­wa­niem ofer­ty i wi­ze­run­ku pro­duk­tu, marki lub firmy, kre­u­ją­ce taki ich obraz wśród na­byw­ców, który bę­dzie się wy­róż­niał na tle pro­duk­tów, marek czy firm kon­ku­ren­cyj­nych.

Pier­wsze­go okre­śle­nia „po­zy­cjo­no­wa­nie” w od­nie­sie­niu do dzia­łań ryn­ko­wych użył w 1969 r.

Wikipedia


pozycjonować

1. w in­for­ma­ty­ce: po­pra­wiać po­zy­cję stro­ny in­ter­ne­to­wej w wy­ni­kach wy­szu­ki­wa­nia;
2. w in­for­ma­ty­ce: roz­mie­szczać ele­men­ty gra­ficz­ne na stro­nie in­ter­ne­to­wej;
3. okre­ślać miej­sce, w któ­rym znaj­du­je się jakiś obiekt;
4. usta­wiać w okre­ślo­nej po­zy­cji;
5. usta­lać po­zy­cję firmy lub to­wa­ru na rynku w sto­sun­ku do kon­ku­ren­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) środ. in­form. po­pra­wiać po­zy­cję stro­ny in­ter­ne­to­wej na li­stach wy­ni­ków wy­szu­ki­wa­rek in­ter­ne­to­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opozycja ż., pozycjonowanie n., wypozycjonowanie n., pozycja ż.

 czas. wypozycjonować dk.

 przym. pozycyjny

Wiktionary


pozycyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­zy­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pozycyjny

Wiktionary


pozycyjny

przy­miot­nik od: po­zy­cja


SJP.pl


pozysk

śro­do­wi­sko­wo: po­zy­ski­wa­nie


SJP.pl


pozyskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zy­skać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozyskiwać, pozyskać dk.

Wiktionary


pozyskaniowy

zwią­za­ny z po­zy­ska­niem


SJP.pl


pozyskać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­zy­ski­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|po­zy­ski­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dnia­mi i no­ca­mi gło­wi­ła się, jak od­wró­cić nie­szczę­ście i po­kie­ro­wać spra­wą w ten spo­sób, by po­zy­skać dla Ja­ku­ba prawo pier­wo­rództ­wa.

 (1.1) Mo­żesz ra­dzić się, kon­sul­to­wać lub po­zy­skać in­for­ma­cje i wy­ja­śnie­nia, które ułat­wią Ci twór­cze roz­wią­za­nie pro­ble­mu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈzɨskat͡ɕ, AS: pozyskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozyskanie n., zysk

 czas. pozyskiwać

Wiktionary


pozyskiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zy­ski­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój wujek i cio­cia uwa­ża­ją, że po­zy­ski­wa­nie wełny z owiec to pry­mi­tyw­ne bar­ba­rzyń­stwo; dla­te­go noszą wy­łącz­nie ubra­nia z ba­weł­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozyskiwać ndk.

Wiktionary


pozyskiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­zy­skać)

 (1.1) prze­ko­ny­wać do sie­bie

 (1.2) sta­wać się po­sia­da­czem czego

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nasz or­ga­nizm nie jest w sta­nie sa­mo­dziel­nie wyt­wa­rzać ami­nok­wa­sów eg­zo­gen­nych, dla­te­go ważne jest, aby­śmy po­zy­ski­wa­li je po­przez dietę lub su­ple­men­ty diety takie jak odżyw­ka biał­ko­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozyskanie n., pozyskiwanie n., zysk mrz.

 czas. pozyskać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zjednywać, werbować

 (1.2) zdobywać, uzyskiwać

Wiktionary


pozyskowy

→ po­zysk


SJP.pl

Patrz:

pozysk

pozystor

re­zy­stor pół­prze­wod­ni­ko­wy, któ­re­go re­zy­sten­cja wzra­sta wraz ze wzro­stem tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl

Po­zy­stor – ro­dzaj ter­mi­sto­ra, który zwięk­sza swą re­zy­stan­cję (opor­ność) pod wpły­wem wzro­stu tem­pe­ra­tu­ry; ter­mi­stor typu PTC (Po­si­ti­ve Tem­pe­ra­tu­re Co­ef­fi­cient).

Wikipedia


pozystorowy

→ po­zy­stor


SJP.pl

Patrz:

pozystor

pozyton

krót­ko trwa­ją­ca cząst­ka ele­men­tar­na, elek­tron o ła­dun­ku elek­trycz­nym do­dat­nim; an­ty­e­lek­tron; po­zy­tron


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na bę­dą­ca an­ty­cząst­ką elek­tro­nu;

Wiktionary

Po­zy­ton, an­ty­e­lek­tron (na­zy­wa­ny też po­zy­tro­nem wsku­tek kal­ko­wa­nia ang. nazwy "po­si­tron") – ele­men­tar­na cząst­ka an­ty­ma­te­rii oz­na­cza­na sym­bo­lem e+, bę­dą­ca an­ty­cząst­ką elek­tro­nu. Na­le­ży do grupy lep­to­nów.

Jej ła­du­nek elek­trycz­ny jest równy +1 (jed­nost­ce ła­dun­ku ele­men­tar­ne­go), masa jest równa masie elek­tro­nu. Spin po­zy­to­nu jest po­łów­ko­wy.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) antyelektron

Wiktionary


pozytonium

Po­zy­to­nium (pozyt, po­zy­tro­nium, sym­bol Ps) – quasi-sta­bil­ny atom eg­zo­tycz­ny zło­żo­ny z elek­tro­nu #PATRZ i jego an­ty­cząst­ki – po­zy­to­nu #PATRZ. Or­bi­ty obu czą­stek i do­stęp­ne po­zio­my ener­ge­tycz­ne są po­dob­ne jak dla atomu wo­do­ru (czyli elek­tro­nu i pro­to­nu).

Ze wzglę­du na mniej­szą masę zre­du­ko­wa­ną, po­zio­my ener­gii mają mniej­szą war­tość, co za tym idzie czę­stot­li­wo­ści emi­to­wa­ne­go świa­tła od­po­wia­da­ją­ce li­niom wid­mo­wym jest około dwa razy mniej­sza niż w od­po­wied­nie w ato­mie wo­do­ru.

Wikipedia


pozytonowy

→ po­zy­ton; po­zy­tro­no­wy


SJP.pl


pozytron

krót­ko trwa­ją­ca cząst­ka ele­men­tar­na, elek­tron o ła­dun­ku elek­trycz­nym do­dat­nim; an­ty­e­lek­tron; po­zy­ton


SJP.pl


pozytronowy

→ po­zy­tron; po­zy­to­no­wy


SJP.pl


pozytura

prze­sta­rza­łe: po­sta­wa, poza


SJP.pl


pozytyw

1. do­dat­nia stro­na cze­goś;
2. od­bit­ka fo­to­gra­ficz­na otrzy­my­wa­na z ne­ga­ty­wu;
3. dawny ro­dzaj ma­łych or­ga­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fot. otrzy­my­wa­ny z ne­ga­ty­wu obraz fo­to­gra­ficz­ny, na któ­rym roz­kład ciem­nych i jas­nych miejsc oraz barw jest taki jak fo­to­gra­fo­wa­ne­go obiek­tu

 (1.2) po­ligr. w ro­to­gra­wiu­rze i off­se­cie: nie od­wró­co­na kopia obra­zu słu­żą­ca do dal­szej re­pro­duk­cji

 (1.3) po­ligr. w au­to­ty­pii: kopia uzy­ska­na na pły­cie me­ta­lo­wej przez naś­wiet­la­nie ne­ga­ty­wu

Wiktionary

Po­zy­tyw – od­wrot­ność ne­ga­ty­wu. W fil­mie, po­zy­ty­wo­wa kopia po­ka­zo­wa filmu na bło­nie fo­to­gra­ficz­nej do wyś­wiet­la­nia w kinie.

W fo­to­gra­fii, po­zy­tyw jest obra­zem fo­to­gra­ficz­nym odw­zo­ro­wu­ją­cym pra­wi­dło­wo (zgod­nie z rze­czy­wi­sto­ścią) obraz ist­nie­ją­cy w na­tu­rze, a mó­wiąc do­kład­niej: odz­wier­cied­la wprost pro­por­cjo­nal­nie róż­ni­ce po­mię­dzy jas­no­ścią i barwą po­szcze­gól­nych miejsc w fo­to­gra­fo­wa­nym obra­zie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pozytywność ż., pozytywka ż.

 przym. pozytywny, pozytywowy, pozytywkowy

 przysł. pozytywnie

Wiktionary


pozytywista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ar­ty­sta two­rzą­cy dzie­ła opar­te na fi­lo­zo­fii po­zy­ty­wiz­mu

 (1.2) zwo­len­nik po­zy­ty­wiz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ro­man­ty­cy za źró­dło odro­dze­nia uwa­ża­li uczu­cie, a po­zy­ty­wi­ści rozum i wie­dzę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pozytywistyczny

 rzecz. pozytywizm mrz., pozytywność ż.

Wiktionary


pozytywistka

→ po­zy­ty­wi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­tyst­ka two­rzą­ca dzie­ła opar­te na fi­lo­zo­fii po­zy­ty­wiz­mu

Wiktionary

Patrz:

pozytywista

Powiązane:

 przym. pozytywistyczny

 rzecz. pozytywizm mrz., pozytywność ż.

Wiktionary


pozytywistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób po­zy­ty­wi­stycz­ny

Wiktionary


pozytywistyczny

→ po­zy­ty­wizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z po­zy­ty­wiz­mem, wła­ści­wy po­zy­ty­wiz­mo­wi

Wiktionary

Patrz:

pozytywizm

Powiązane:

 rzecz. pozytywizm m., pozytywista m., pozytywistka ż., pozytywność ż.

Wiktionary


pozytywizm

nurt li­te­rac­ki wy­stę­pu­ją­cy w okre­sie od pow­sta­nia stycz­nio­we­go do lat dzie­wieć­dzie­sią­tych XIX w , gło­szą­cy wiarę w po­stęp, zdo­by­cze nauki, po­stu­lu­ją­cy kul­tu­ral­ną i go­spo­dar­czą od­bu­do­wę pań­stwa przez pracę u pod­staw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny pow­sta­ły we Fran­cji w XIX wieku, ro­zu­mie­ją­cy naukę jako ba­da­nie fak­tów, a odrzu­ca­ją­cy wszel­ką me­ta­fi­zy­kę z my­śle­nia na­u­ko­we­go

 (1.2) liter. so­cjol. prąd umy­sło­wy, li­te­rac­ki i spo­łecz­ny w Pol­sce w la­tach 1863–1890, kry­ty­ku­ją­cy ro­man­tyzm, pro­pa­gu­ją­cy zdo­by­cze nauki i kult pracy

Wiktionary

Po­zy­ty­wizm – kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii i li­te­ra­tu­rze za­i­ni­cjo­wa­ny przez Au­gu­sta Comte'a w dru­giej po­ło­wie XIX wieku ("Kurs fi­lo­zo­fii po­zy­tyw­nej").

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pozytywność ż., pozytywista mos., pozytywistka

 przym. pozytywistyczny, pozytywny

Wiktionary


pozytywka

urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne gra­ją­ce po na­krę­ce­niu jakąś me­lo­dię, umie­szcza­ne w ze­ga­rach, pu­zder­kach, za­baw­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pu­deł­ko lub skrzyn­ka z na­krę­ca­nym, me­cha­nicz­nym in­stru­men­tem mu­zycz­nym odt­wa­rza­ją­cym dźwię­ki dzię­ki wy­pust­kom na obro­to­wym ele­men­cie szar­pią­cym o zęby me­ta­lo­we­go grze­bie­nia;

Wiktionary

Po­zy­tyw­ka – me­cha­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny, z grupy idio­fo­nów wy­da­ją­cy dźwię­ki wsku­tek za­cze­pia­nia me­ta­lo­wy­mi wy­pust­ka­mi umie­szczo­ny­mi na obro­to­wym wałku o zęby od­po­wied­nio na­stro­jo­ne­go me­ta­lo­we­go grze­bie­nia. Wałek, który mógł być wy­mien­ny, wpro­wa­dza­no w ruch głów­nie za po­mo­cą sprę­ży­no­we­go me­cha­niz­mu na­pę­do­we­go. Układ wy­pu­stek de­fi­niu­je me­lo­dię.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pozytyw m., pozytywność ż.

 przym. pozytywkowy, pozytywowy, pozytywny

 przysł. pozytywnie

Wiktionary


pozytywkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­zy­tyw­ką, do­ty­czą­cy po­zy­tyw­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozytyw mrz., pozytywka ż.

Wiktionary


pozytywniak

śro­do­wi­sko­wo: czło­wiek za­słu­gu­ją­cy na po­zy­tyw­ną opi­nię; czło­wiek po­zy­tyw­ny


SJP.pl


pozytywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób po­zy­tyw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozytywka ż., pozytyw m., pozytywność ż.

 przym. pozytywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobrze

Wiktionary


pozytywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: po­zy­tyw­nie


SJP.pl


pozytywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: po­zy­tyw­ny


SJP.pl


pozytywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­zy­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są po­zy­tyw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozytywka ż., pozytyw m., pozytywista ż., pozytywistka ż., pozytywistyczność ż., pozytywizm m.

 przym. pozytywny, pozytywistyczny

 przysł. pozytywnie, pozytywistycznie

Wiktionary


pozytywny

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy ko­rzy­ści

 (1.2) przy­chyl­nie na­sta­wio­ny

 (1.3) kie­ru­ją­cy się war­to­ścia­mi bu­dzą­cy­mi sza­cu­nek; o wy­so­kich wa­lo­rach

 (1.4) z pot­wier­dzo­ną obec­no­ścią w ba­da­niu

Wiktionary

Po­zy­tyw­ny – utwór ze­spo­łu IRA po­cho­dzą­cy z szó­stej płyty "Ogro­dy". Pio­sen­ka zo­sta­ła za­mie­szczo­na na dzie­wią­tym miej­scu na krąż­ku, trwa 4 mi­nu­ty i 36 se­kund i na­le­ży do jed­ne­go z dłuż­szych ut­wo­rów znaj­du­ją­cych się na pły­cie.

Tekst ut­wo­ru opo­wia­da o przez­wy­cię­że­niu stra­chu. Au­to­rem tek­stu, jak i kom­po­zy­to­rem ut­wo­ru jest gi­ta­rzy­sta Piotr Łu­ka­szew­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kraje Ame­ry­ki Środ­ko­wej zdały sobie spra­wę, że pro­gram roz­wo­ju zie­lo­nej tu­ry­sty­ki w Świe­cie Majów przy­nie­sie po­zy­tyw­ne skut­ki i ko­rzy­ści.

 (1.2) Na pod­sta­wie po­zy­tyw­nej opi­nii KSUS gen. bryg. T. Kas­przyc­ki 29.04.1935 r. zat­wier­dził apa­rat cen­tral­ny typu PZO-Lev dla ar­ty­le­rii prze­ciw­lot­ni­czej (za­łącz­nik 4).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔzɨˈtɨvnɨ, AS: pozytyvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozytywka ż., pozytywność ż., pozytyw m., pozytywizm m.

 przysł. pozytywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dobry, konstruktywny, korzystny, owocny

 (1.2) aprobujący, optymistyczny, przychylny

 (1.3) chwalebny, godny pochwały, godny polecenia, przykładny, wartościowy, wzorowy

 (1.4) dodatni

Wiktionary


pozytywowy

→ po­zy­tyw


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­zy­ty­wem, do­ty­czą­cy po­zy­ty­wu

Wiktionary

Patrz:

pozytyw

Powiązane:

 rzecz. pozytyw m., pozytywka ż.

Wiktionary


pozywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozwanie n., pozew m., pozwany m., pozewne n.

 czas. pozywać ndk., pozwać dk.

Wiktionary


pozywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wzy­wać kogoś do sta­wie­nia się na pro­ce­sie jako oskar­żo­ny lub świa­dek

 (1.2) wno­sić prze­ciw­ko komuś skar­gę do sądu

 (1.3) daw. wołać, przy­zy­wać, wzy­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Asia wbiła wzrok w po­dło­gę i usły­sza­ła tym razem już wy­raź­nie: Twój oj­ciec i twój wujek tego nie da­ru­ją, po­zy­wa­my, kurde!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozwany m., pozew m., pozwanie n., pozywanie n.

 czas. nazywać, pozwać dk.

Wiktionary


pozzuwać

zzuć po kolei, wiele razy


SJP.pl


pozór

zew­nętrz­ny, my­lą­cy wy­gląd cze­goś, po­wierz­chow­ne, łu­dzą­ce wra­że­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co jest wi­docz­ne na zew­nątrz, nie­rzad­ko udane

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski, Górny Śląsk. uwaga

 (1.3) stpol. wy­gląd

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kaśka wy­da­je się być ra­dos­na, ale to tylko po­zo­ry. Śmierć przy­ja­cie­la bar­dzo ją przy­bi­ła.

 (1.2) Dej se pozór. → Uwa­żaj.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔzur, AS: pozur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozornik mzw., pozorność ż., pozoracja ż., pozoranctwo n., pozorant m., pozorantka ż., pozorowanie n., upozorowanie n.

 czas. pozorować ndk., upozorować dk.

 przym. pozorny, pozoracyjny

 przysł. pozornie, pozoracyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symulacja, udawanie, płaszczyk, pretekst, mina

Wiktionary


pozłacanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­zła­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozłota ż., pozłotka ż., pozłotek m., pozłotko n., pozłocistość ż., pozłotnictwo n., pozłotnik m., złoto n., złoty mzw., złocień mrz.

 czas. pozłacać ndk., pozłocić dk.

 przym. pozłocisty, złoty, złotówkowy

 przysł. pozłocisto, złoto

 wykrz. złociutka

Wiktionary


pozłacany

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który zo­stał po­kry­ty war­stwą złota

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: po­zła­cać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad obu or­sza­ka­mi: tym, któ­re­go wozy i konie stały jak w zie­mię wryte, i tym, który, w bar­wi­stych stro­jach, jak łan ścię­tych kwia­tów na po­zła­ca­nej ziemi leżał, świe­ci­ło w górze, jasne, ale ła­god­ne słoń­ce i z wo­nia­mi ambry, san­da­łu, cy­na­mo­nu, piżma, alo­e­su, prze­cią­ga­ły obło­ki ka­dzi­dło­we­go dymu.

 (1.1) Moja sio­stra nosi po­zła­ca­ny na­szyj­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pozłacać ndk., pozłocić dk.

Wiktionary


pozłacać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­kry­wać war­stwą złota lub ma­lo­wać na złoty kolor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie pa­trzy­łem na cenę i ku­pi­łem mie­dzia­ne kubki z mi­sa­mi, wszyst­ko po­zła­ca­ne i rzeź­bio­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. złocić, pozłocić dk.

 rzecz. złoto n., pozłacanie n., złoty mzw., złocień mrz., pozłotnik mos.

 przysł. złoto

 przym. złoty, pozłacany, złotówkowy

 wykrz. złociutka

Wiktionary


pozłocistość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­zło­ci­ste

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pozłocisty

 rzecz. pozłacanie n.

Wiktionary


pozłocisty

po­e­tyc­ko: złoty, zło­ci­sty, po­zła­ca­ny


SJP.pl


pozłota

1. war­stew­ka złota, którą pow­le­ka się inny ma­te­riał;
2. po­zor­na świet­ność;
3. daw­niej:
a) po­zła­ca­nie, po­zło­ce­nie;
b) w ku­li­na­riach: żółte oczka tłu­szczu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) war­stwa żół­te­go tłu­szczu (np. w ro­so­le)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozłacanie n., pozłotnik mos., złocień mrz., złotko n., złoto n., złoty mzw.

 wykrz. złociutka, złotko

 przysł. złoto

 przym. złoty, złotówkowy

Wiktionary


pozłotka

1. cien­ka folia po­kry­ta war­stew­ką me­ta­lu w ko­lo­rze złota lub sre­bra, uży­wa­na głów­nie do pa­ko­wa­nia ar­ty­ku­łów spo­żyw­czych; pa­złot­ko, po­złot­ko, sre­ber­ko, cyn­fo­lia, sta­niol;
2. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych; eszol­cja, ma­czek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­złot­ka (Eschs­chol­zia) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ma­ko­wa­tych
  • po­złot­ka (Cal­li­ce­ra) – ro­dzaj mu­chó­wek z ro­dzi­ny bzy­go­wa­tych

Wikipedia


pozłotko

cien­ka folia po­kry­ta war­stew­ką me­ta­lu w ko­lo­rze złota lub sre­bra, uży­wa­na głów­nie do pa­ko­wa­nia ar­ty­ku­łów spo­żyw­czych; po­złot­ka, pa­złot­ko, sre­ber­ko, cyn­fo­lia, sta­niol


SJP.pl


pozłotnictwo

Po­złot­nict­wo – rze­mio­sło ar­ty­stycz­ne zaj­mu­ją­ce się po­kry­wa­niem po­dło­ża me­ta­la­mi, zwy­kle szla­chet­ny­mi.

Do po­złot­nict­wa nie za­li­cza się tech­nik sto­so­wa­nych w ju­bi­ler­stwie i me­ta­lo­pla­sty­ce, np. zło­ce­nia ognio­we­go, gal­wa­nicz­ne­go czy pla­te­ro­wa­nia. Rów­nież sto­so­wa­ne współ­cze­śnie złote farby w spra­yu i w pły­nie nie za­li­cza­ją się do kla­sycz­ne­go po­złot­nict­wa.

Wikipedia


pozłotniczka

→ po­złot­nik


SJP.pl

Patrz:

pozłotnik

pozłotnik

rze­mieśl­nik zaj­mu­ją­cy się po­zła­ca­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik po­kry­wa­ją­cy przed­mio­ty me­ta­la­mi szla­chet­ny­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pozłacanie n., pozłotnictwo n., pozłota ż., złoto n., złotnik mos.

 czas. pozłacać ndk., pozłocić dk.

Wiktionary


pozłótka

po­złot­ka;
1. cien­ka war­stwa złota na me­ta­lu niesz­la­chet­nym; po­zło­ta;
2. war­stwa bły­szczą­ce­go me­ta­lu imi­tu­ją­ca złoto; po­złót­ko


SJP.pl


pozłótko

war­stwa bły­szczą­ce­go me­ta­lu imi­tu­ją­ca złoto; po­złót­ka, po­złot­ka


SJP.pl


poćmić

daw­niej: uczy­nić coś ciem­nym, mrocz­nym; przy­ciem­nić, oćmić


SJP.pl


poćpać

ćpać wiele razy lub przez pe­wien czas


SJP.pl


poćwiardówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Poć­wiar­dów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny, na te­re­nie Parku Kra­jo­bra­zo­we­go Wznie­sień Łódz­kich.

Wieś bi­skup­stwa włoc­ław­skie­go w po­wie­cie brze­ziń­skim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


poćwiertować

daw­niej: poć­wiar­to­wać


SJP.pl


poł.

skrót od: po­ło­wa


SJP.pl

skrót

 (1.1) = po­ło­wa

Wiktionary


poła

dolna część jed­nej po­ło­wy ubio­ru roz­pi­na­ją­ce­go się z przo­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­ło­wa czę­ści dol­nej ubio­ru roz­pi­na­ją­ce­go się z przo­du

 (1.2) jedna z dwóch roz­su­wa­nych czę­ści na­mio­tu

 (1.3) daw. pas tka­ni­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poły nmos., połowa ż., połówka ż., połowienie n., przepołowienie n.

 czas. połowić ndk., przepołowić dk.

 przym. połówkowy

 licz. pół

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bryt

Wiktionary


połabianin

miesz­ka­niec Po­ła­bia


SJP.pl


połabianka

miesz­kan­ka Po­ła­bia


SJP.pl


połabie

teren po­mię­dzy rze­ka­mi Łabą i Odrą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na po­ło­żo­na po­mię­dzy rze­ka­mi Łabą i So­ła­wą na za­cho­dzie, Odrą na wscho­dzie, Mo­rzem Bał­tyc­kim na pół­no­cy i Ru­da­wa­mi na po­łud­niu;

Wiktionary

Po­ła­bie znane także jako Po­łab­szczyz­na – kra­i­na hi­sto­rycz­na po­ło­żo­na na te­re­nie dzi­siej­szych pół­noc­no-wschod­nich Nie­miec, po­mię­dzy rze­ka­mi Łabą i So­ła­wą na za­cho­dzie, Odrą na wscho­dzie, Mo­rzem Bał­tyc­kim na pół­no­cy i Ru­da­wa­mi na po­łud­niu, w gra­ni­cach kra­jów związ­ko­wych ta­kich jak Bran­den­bur­gia, Me­klem­bur­gia-Po­mo­rze Przed­nie, Sak­so­nia, Sak­so­nia-An­halt, Szlez­wik-Holsz­tyn oraz Tu­ryn­gia. We wczes­nym śred­nio­wie­czu re­gion był za­miesz­ki­wa­ny przez ple­mio­na Sło­wian po­łab­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Połabianin mos., Połabianka ż., połabszczyzna ż., Łaba ż., połabski mrz.

 przym. połabski

Wiktionary


połabski

przy­miot­nik od: Po­ła­bie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Po­ła­biem i Po­ła­bia­na­mi, do­ty­czą­cy Po­ła­bia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język po­łab­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Łaba ż., Połabie n., Połabian mos., Połabianka ż.

 przym. nadłabski, łabski

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skr. połab.

Wiktionary


połabskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem po­łab­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem po­łab­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku po­łab­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwapskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: pou̯apskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


połachotać

re­gio­nal­nie: po­ła­sko­tać


SJP.pl


połacica

po­ła­ci­ca le­szczy­nów­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


SJP.pl


połaciowy

→ połać


SJP.pl

Patrz:

połać

poładować

spę­dzić pe­wien czas na ła­do­wa­niu


SJP.pl


połajanka

ła­ja­nie; wy­my­śla­nie komuś; obel­ży­wy zwrot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) obra­za, obel­ga, obraź­li­wy zwrot, uwaga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy muszę po­ku­to­wać za cudze grze­chy i słu­chać tych po­ła­ja­nek?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwaˈjãnka, AS: pou̯ai ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połajanie n., łajanie n.

 czas. łajać ndk., połajać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bura, reprymenda; przest. admonicja, paternoster; eufem. pot. opeer; pot. ochrzan, opieprz, wygawor; wulg. opierdol

Wiktionary


połajdaczyć

po­łaj­da­czyć się - spę­dzić pe­wien czas na łaj­da­cze­niu się


SJP.pl


połajewko

Po­ła­jew­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Po­ła­je­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie pil­skim.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 178.

Wikipedia


połajewo

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Po­ła­je­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Piotr­ków Ku­jaw­ski
  • Po­ła­je­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Po­ła­je­wo
  • Po­ła­je­wo – dawna gro­ma­da w pow. czarn­kow­skim
  • Po­ła­je­wo – dawna gro­ma­da w pow. ra­dzie­jow­skim
  • Po­ła­je­wo – dawna to­wa­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa w Po­ła­jew­ku, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


połajewski

przy­miot­nik od: Po­ła­je­wo


SJP.pl


połamaniec

po­tocz­nie: czło­wiek ka­le­ki, wy­krzy­wio­ny cho­ro­bą; czło­wiek o po­ła­ma­nych koń­czy­nach


SJP.pl


połamać

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|łamać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ru­tal­la­roo ob­na­żył kły, uniósł prawą rękę i wy­su­nął po­ła­ma­ne, od­bar­wio­ne pa­zu­ry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łamanie n.

Wiktionary


połaniec

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Po­ła­niec – mia­sto w po­łud­nio­wo-wschod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie sta­szow­skim. Jest sie­dzi­bą miej­sko-wiej­skiej gminy Po­ła­niec.

Mia­sto kró­lew­skie w po­wie­cie san­do­mier­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go w dru­giej po­ło­wie XVI wieku.

Wikipedia


połaniecki

przy­miot­nik od: Po­ła­niec


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Po­ła­niec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na miej­sce ło­wi­ska wy­bra­li oko­li­ce Tur­ska, nie­o­po­dal po­ła­niec­kiej elek­trow­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwãˈɲɛt͡sʲci, AS: pou̯ãńecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Połaniec

Wiktionary


połapać

1. po­ła­pać się - po­tocz­nie: zro­zu­mieć;
2. spę­dzić czas na ła­pa­niu cze­goś


SJP.pl


połapin

Po­ła­pin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie lidz­bar­skim, w gmi­nie Ki­wi­ty.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

Wikipedia


połapkowate

o ce­chach po­łap­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Po­łap­ko­wa­te, se­za­mo­wa­te ("Pe­da­lia­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu jas­no­tow­ców ("La­mia­les"). Obej­mu­je 13 ro­dza­jów z 70 ga­tun­ka­mi. Wy­stę­pu­ją one w Afry­ce, po­łud­nio­wej Azji i w Au­stra­lii. Są to na ogół ro­śli­ny sied­lisk su­chych i pia­szczy­stych, także na wy­brze­żach, czę­sto sy­nan­tro­pij­ne, roz­prze­strze­nio­ne jako chwa­sty w róż­nych czę­ściach świa­ta.

Wikipedia


połapkowaty

o ce­chach po­łap­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


połaskotanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ła­sko­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. połaskotać dk.

 przym. łaskotliwy

Wiktionary


połaszczyć

po­ła­szczyć się - ulec chęci na coś; zła­sić się, po­ła­ko­mić się


SJP.pl


połatowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu go­rycz­kow­ców; lo­ga­nio­wa­te


SJP.pl


połatowaty

o ce­chach po­ła­to­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


poławiacz

ten, kto się zaj­mu­je po­ła­wia­niem cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto zaj­mu­je się po­ła­wia­niem cze­goś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) zob. po­ła­wiacz min.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łów mrz.

 czas. poławiać

Wiktionary


poławiaczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się po­ła­wia­niem cze­goś


SJP.pl


poławiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­ło­wić)

 (1.1) łowić ryby lub inne zwie­rzę­ta wodne; urzą­dzać po­ło­wy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny po­ła­wiać się

 (2.1) daw. być ło­wio­nym (o ry­bach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kutry z na­sze­go portu po­ła­wia­ją dor­sze, bo­wiem sezon śle­dzio­wy za­czy­na się u nas do­pie­ro w po­ło­wie lipca.

 (2.1) W Dnie­strze po­ła­wia­ją się sumy i cze­czu­gi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połów mrz., poławianie n., poławiacz mos., łowca mos., łowiectwo n., łów mrz.

 czas. łowić ndk., połowić dk., odłowić dk., wyłowić dk.

 przym. łowny, łowiecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łowić, odławiać, wyławiać; pot. rybaczyć

Wiktionary


poławski

naz­wi­sko


SJP.pl


połazy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lud. drugi dzień świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lud. zwy­czaj cho­dze­nia po do­mach i skła­da­nia ży­czeń w dniu po­ła­zów (1.1);

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lud. upo­min­ki i mo­ne­ty wrę­cza­ne win­szu­ją­cym chłop­com pod­czas po­ła­zów (1.2)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połaźnik mos., połaźniczek mos., połaźniczka ż.

Wiktionary


połać

część ja­kie­goś ob­sza­ru, ja­kiejś prze­strze­ni; szmat, płat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. duża część ja­kie­goś ob­sza­ru lub ja­kiejś prze­strze­ni

 (1.2) bud. ar­chit. część dachu sta­no­wią­ca jedną pła­szczyz­nę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Połać – część wsi Za­bu­rze w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Ra­decz­ni­ca
  • Połać – część wsi Mnisz­ków w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Mnisz­ków
  • Połać – część wsi Pod­li­pie w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Bo­le­sław
  • Połać – część wsi Wola Że­li­chow­ska w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Grę­bo­szów
  • Połać – część wsi Borek w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gnie­wo­szów
  • Połać – część wsi Piąt­ko­wa w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Bła­żo­wa
  • Połać – część wsi Ko­li­szo­wy w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ko­nec­kim, w gmi­nie Ruda Ma­le­niec­ka
  • Połać – część wsi Lu­bie­nia w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Brody
  • Połać – część wsi Cza­rzyz­na w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­ski, w gmi­nie Łub­ni­ce

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znacz­ne po­ła­cie lasu za­a­ta­ko­wa­ły kor­ni­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwat͡ɕ, AS: pou̯ać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połaciówka ż., połeć m.

 przym. połaciowy

Wiktionary


połańczanin

miesz­ka­niec Po­łań­ca (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


połańczanka

miesz­kan­ka Po­łań­ca (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


połaźniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lud. zdrobn. od: po­łaź­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (gwara.) Jo je mały po­łaź­ni­czek, przy­niós żech Wóm tu troj­ni­czek. / Troj­ni­czek se we­ście, sy mnie się nie śmiyj­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połaźnik mos., połaźniczka ż., połazy lm nm.

Wiktionary


połaźniczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lud. ozdo­bio­na bi­bu­łą ga­łąz­ka drze­wa igla­ste­go zo­sta­wia­na przez po­łaź­ni­ków u go­spo­da­rzy pod­czas po­ła­zów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połaźnik mos., połaźniczek mos., połazy nmos.

Wiktionary


połaźnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. lud. chło­pak cho­dzą­cy na po­ła­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połaźniczka ż., połazy lm nm.

:: zdrobn. połaźniczek mos.

Wiktionary


połażejewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Po­ła­że­je­wo (hist. "Pol­cze­wo", "Po­le­sze­y­e­wo", "Po­le­se­y­e­wo", "Po­la­ze­je­wo", niem. "Pfohls­he­im") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Wiel­ko­pol­ska, przy tra­sie drogi wo­je­wódz­kiej nr 432. Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Po­ła­że­je­wo".

Wikipedia


połchowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Poł­cho­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. puc­kim, w gmi­nie Puck
  • Poł­cho­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ka­mień­skim, w gmi­nie Ka­mień Po­mor­ski
  • Poł­cho­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no
  • Poł­cho­wo – dawna gro­ma­da
  • Poł­cho­wo – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie piń­skim

Wikipedia


połchówko

Poł­chów­ko (kaszb. "Pôłchówkò", niem. "Pol­chow­ken", daw­niej "Pol­chau", "Pol­cho­wo") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Kro­ko­wa. Leży na pół­noc­nym obrze­żu kom­plek­su le­śne­go Pu­szczy Darż­lub­skiej i w ob­sza­rze źró­dło­wym Czar­nej Wody. Ma statu so­łect­wa.

Wikipedia


połczyn

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pot. Poł­czyn-Zdrój

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwt͡ʃɨ̃n, AS: pou̯čỹn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. połczyński

Wiktionary


połczyn-zdrój

mia­sto w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pol­ska miej­sco­wość uz­dro­wi­sko­wa na Po­mo­rzu Za­chod­nim;

Wiktionary

}|-

Poł­czyn-Zdrój ( Bad Pol­zin) – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, uz­dro­wi­sko lecz­ni­cze na Po­mo­rzu Za­chod­nim, po­ło­żo­ne nad rzeką Wogrą. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Poł­czyn-Zdrój, de­ka­na­tu, nad­le­śnict­wa. Oś­ro­dek tu­ry­stycz­ny na Po­je­zie­rzu Draw­skim, gdzie leczy się scho­rze­nia re­u­ma­tycz­ne, ne­u­ro­lo­gicz­ne i nie­płod­ność, oś­ro­dek wyt­wór­ni wód mi­ne­ral­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pɔwˈt͡ʃɨ̃n‿zdruj, AS: pou̯čỹn‿zdrui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. połczyński

 rzecz. połczynianin m., połczynianka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Połczyn

Wiktionary


połczynianin

miesz­ka­niec Poł­czy­na-Zdro­ju


SJP.pl


połczynianka

miesz­kan­ka Poł­czy­na-Zdro­ju


SJP.pl


połczyno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Poł­czy­no – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. puc­kim, w gmi­nie Puck
  • Poł­czy­no – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. py­rzyc­kim, w gmi­nie Li­pia­ny
  • Poł­czy­no – dawna gro­ma­da

Wikipedia


połczyński

przy­miot­nik od: Poł­czyn-Zdrój


SJP.pl


połechtać

po­tocz­nie:
1. lekko po­gła­dzić, zwy­kle przy­jem­nie; po­ła­sko­tać, po­gła­skać, po­mu­skać;
2. w prze­no­śni: po­wie­dzieć komuś coś mi­łe­go, po­chwa­lić, spra­wić kom­ple­ment


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. łech­tać)

 (1.1) lekko dot­knąć, prze­su­nąć czymś po skó­rze w spo­sób wy­wo­łu­ją­cy ła­sko­ta­nie

 (1.2) przen. spra­wić komuś przy­jem­ność men­tal­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połechtanie n.

 czas. łechtać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) połaskotać, pogłaskać

 (1.2) dogodzić, schlebić

Wiktionary


połetek

naz­wi­sko


SJP.pl


połeć

1. duży kawał sło­ni­ny lub mięsa;
2. bok zwie­rzę­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) duży kawał sło­ni­ny lub mięsa

 (1.2) łow. bok zwie­rzę­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poł­cie za­nie­sio­no do obo­zo­wi­ska w są­siedzt­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwɛt͡ɕ, AS: pou̯eć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połać ż.

Wiktionary


połgać

opo­wie­dzieć tro­chę kłamstw; po­kła­mać


SJP.pl


połka

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) daw. po­mor­ski od­po­wied­nik zdrob­nie­nia Pełka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwka, AS: pou̯ka

Wiktionary


połkać

spę­dzić jakiś czas na łka­niu; po­pła­kać, posz­lo­chać


SJP.pl


połknąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­ły­kać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|po­ły­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chwy­tam ćmę z po­wie­trza i pró­bu­ję ją poł­knąć, nim ude­rzy mnie jej pa­skud­ny smak. Do czego to dosz­ło, że jadam ćmy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połknięcie n., połyk mrz., połykanie n.

 czas. połykać ndk.

Wiktionary


połobuzować

spę­dzić pe­wien czas na ło­bu­zo­wa­niu; po­bro­ić, po­roz­ra­biać, pop­so­cić


SJP.pl


połocczanin

miesz­ka­niec Po­łoc­ka


SJP.pl


połocczanka

miesz­kan­ka Po­łoc­ka


SJP.pl


połock

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Bia­ło­ru­si;

Wiktionary

Po­łock ( Полацак, "Po­ła­cak") – mia­sto w pół­noc­nej czę­ści Bia­ło­ru­si, u uj­ścia Po­ło­ty do Dźwi­ny, ok. 81,0 tys. miesz­kań­ców (2020). Cen­trum re­jo­nu po­łoc­kie­go. Prze­mysł elek­tro­ma­szy­no­wy (w tym zbro­je­nio­wy), che­micz­ny, odzie­żo­wy, skó­rza­no-obuw­ni­czy, mi­ne­ral­ny, drzew­ny, spo­żyw­czy, węzeł ko­mu­ni­ka­cyj­ny, nie­czyn­ny port lot­ni­czy; muzea.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. połocki

Wiktionary


połocki

przy­miot­nik od: Po­łock


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Po­łoc­kiem, do­ty­czą­cy Po­łoc­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wsie­sław Bria­czy­sła­wicz Po­łoc­ki (ok. 1029-1101) – ksią­żę po­łoc­ki, wiel­ki ksią­żę ki­jow­ski
  • (zm. ok. 1114-1116) – ksią­żę po­łoc­ki, syn Wsie­sła­wa
  • Eu­fro­zy­na Po­łoc­ka (ok. 1101-1173) – świę­ta mnisz­ka pra­wo­sław­na, księż­nicz­ka po­łoc­ka, wnucz­ka Wsie­sła­wa
  • An­drzej Po­łoc­ki (1325-1399) – ksią­żę po­łoc­ki, syn Ol­gier­da
  • ksią­żę­ta po­łoc­cy
  • Menas Po­łoc­ki (zm. 1116) – pier­wszy znany z imie­nia pra­wo­sław­ny bi­skup po­łoc­ki i pier­wszy świę­ty pra­wo­sław­ny ziemi bia­ło­ru­skiej
  • Sa­mu­el Pio­trow­ski-Sit­nia­no­wicz alias Sy­me­on Po­łoc­ki (1628 lub 1629-1680) – pi­sarz ruski, po­cho­dzą­cy z Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go, dzia­ła­ją­cy w Po­łoc­ku, a na­stęp­nie w Mosk­wie
  • Sy­me­on Po­łoc­ki (bi­skup twer­ski) (zm. 3 lu­te­go 1289) – bi­skup po­łoc­ki (do 1271), na­stęp­nie pier­wszy bi­skup twer­ski
  • Po­łock
  • po­wiat po­łoc­ki
  • rejon po­łoc­ki
  • synod po­łoc­ki

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Połock mrz., połocczanin mos., połocczanka ż.

Wiktionary


połoczanie

ple­mię sło­wiań­skie na­le­żą­ce do ple­mie­nia Kry­wi­czów


SJP.pl

Po­ło­cza­nie – ple­mię sło­wiań­skie za­li­cza­ne do Sło­wian wschod­nich. Głów­nym jego oś­rod­kiem był Po­łock. Wcho­dzi­ło w skład Kry­wi­czów.

Wikipedia


połoczanin

czło­nek ple­mie­nia sło­wiań­skie­go na­le­żą­ce­go do ple­mie­nia Kry­wi­czów


SJP.pl


połogi

roz­po­ście­ra­ją­cy się sze­ro­ko, roz­le­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) lekko po­chy­ły, o nie­wiel­kim spad­ku, nie­stro­my

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. połóg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ło­gie zbo­cza góry po­ra­stał las bu­ko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔɟi, AS: pou̯oǵi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niestromy

Wiktionary


połogowy

1. w me­dy­cy­nie: zwią­za­ny z po­ło­giem - okre­sem po po­ro­dzie, w któ­rym w or­ga­niz­mie matki ustę­pu­ją zmia­ny za­cho­dzą­ce pod­czas ciąży i po­ro­du, np. go­rącz­ka po­ło­go­wa; po­po­ro­do­wy, pu­er­pe­ral­ny;
2. daw­niej: zwią­za­ny z po­ło­giem - po­ro­dem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy po­ło­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połóg m.

Wiktionary


połomin

Po­ło­min – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Su­cho­wo­la.

Wieś kró­lew­ska eko­no­mii gro­dzień­skiej po­ło­żo­na była w końcu XVIII wieku w po­wie­cie gro­dzień­skim wo­je­wództ­wa troc­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


połomski

naz­wi­sko


SJP.pl


połonicznik

ro­śli­na z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych, ros­ną­ca w miej­scach pia­szczy­stych


SJP.pl

Po­ło­nicz­nik ("Her­nia­ria" L.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych, dwu­let­nich i rza­dziej bylin z ro­dzi­ny goź­dzi­ko­wa­tych z ro­dzi­ny ("Ca­ry­op­hyl­la­ce­ae"). Na­le­żą tu ok. 52 ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w ob­sza­rze śró­dziem­no­mor­skim, poza tym w po­zo­sta­łych czę­ściach Eu­ro­py, w Azji za­chod­niej (3 ga­tun­ki rosną w Chi­nach), w Afry­ce oraz w An­dach w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Wikipedia


połonina

łąka le­żą­ca po­wy­żej gór­nej gra­ni­cy lasów w Kar­pa­tach Wschod­nich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. ekol. łąka po­ło­żo­na po­wy­żej gra­ni­cy lasów w Kar­pa­tach Wschod­nich, w szcze­gól­no­ści w Bie­szcza­dach;

Wiktionary

Po­ło­ni­na – lo­kal­na nazwa zbio­ro­wisk muraw al­pej­skich i su­bal­pej­skich wyksz­tał­co­nych ponad górną gra­ni­cą lasu w Kar­pa­tach Wschod­nich, w Pol­sce naj­czę­ściej wią­za­na z Bie­szcza­da­mi.

Jest to pię­tro ro­ślin­no­ści o cha­rak­te­rze na­tu­ral­nym, któ­re­go za­sięg po­sze­rzo­ny zo­stał znacz­nie przez dzia­łal­ność czło­wie­ka (sza­ła­śnict­wo, wy­ci­na­nie za­ro­śli, krze­wów i drzew, wy­pa­la­nie lasu, ko­sze­nie trawy, ko­sza­ro­wa­nie, wypas owiec i bydła).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­ste­rze spę­dza­ją na po­ło­ni­nach dłu­gie mie­sią­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. połoninowy

Wiktionary


połoninny

→ po­ło­ni­na; po­ło­ni­no­wy


SJP.pl


połoninowy

→ po­ło­ni­na; po­ło­nin­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. biol. od­no­szą­cy się do po­ło­ni­ny, ma­ją­cy zwią­zek z po­ło­ni­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połonina ż.

Wiktionary


połosak

naz­wi­sko


SJP.pl


połoski

naz­wi­sko


SJP.pl

Po­ło­ski – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Pi­szczac.

Wieś eko­no­mii brze­skiej w dru­giej po­ło­wie XVII wieku. Nieg­dyś ist­nia­ła gmina Po­ło­ski.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Pi­szczac. W roku 2021 wieś li­czy­ła 359 miesz­kań­ców.

Wikipedia


połowa

wynik po­dzie­le­nia jed­no­ści przez dwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z dwóch rów­nych czę­ści ca­ło­ści

 (1.2) śro­dek po­mię­dzy dwie­ma rów­ny­mi po­ło­wa­mi (1.1)

Wiktionary

Po­ło­wa (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Puh­lau) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pol­ska Ce­re­kiew.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jacek zjadł jedną po­ło­wę pla­ce­kac­ka, a ja drugą.

 (1.1) Uro­dzi­łem się w Mał­ki­ni w 1937 roku w lipcu. Zna­czy, w po­ło­wie lipca. Wła­ści­wie w dru­giej po­ło­wie lipca. Do­kład­nie 17 lipca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔva, AS: pou̯ova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poła ż., przepołowienie n., połówka ż., połowica ż., połowinki nmos.

 przym. połowiczny, połówkowy

 przysł. połowicznie

 licz. pół

 czas. przepołowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) połówka, pół; daw. połowica

Wiktionary


połowcy

ko­czow­ni­czy lud tu­rec­ki; Ku­ma­no­wie, Ko­ma­no­wie


SJP.pl

Po­łow­cy (na­zy­wa­ni też Ko­ma­na­mi lub Ku­ma­na­mi) – lud po­cho­dze­nia tur­kij­skie­go, na­le­żą­cy do grupy kip­czac­kiej, który swoje pier­wot­ne sie­dzi­by w VIII wieku miał na ste­pach Ka­zach­sta­nu i po­łud­nio­wej Sy­be­rii w gór­nym biegu rzeki Ir­tysz. Byli spo­krew­nie­ni z Tur­ka­mi sel­dżuc­ki­mi. Ich język, zwany także ku­mań­skim na­le­ży do grupy ję­zy­ków kip­czac­kich. Go­li­li głowy po­zo­sta­wia­jąc dwa dłu­gie war­ko­cze. Cha­rak­te­ry­stycz­ne w ich ubio­rze były krót­kie kaf­ta­ny.

Wikipedia


połowica

1. żar­to­bli­wie: żona;
2. daw­niej: po­ło­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żart. żona

 (1.2) daw. po­ło­wa

Wiktionary

Po­ło­wi­ca ( Паловіца; Половица) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie głę­boc­kim, w siel­so­wie­cie Za­le­sie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔˈvʲit͡sa, AS: pou̯ovʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połowa ż., połówka ż., połowinki nmos., połowiczność ż.

 przym. połowiczny, połówkowy

 przysł. połowicznie, wpół

 licz. pół

Wiktionary


połowiczak

krocz­nik po­ło­wi­czak - motyl z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


połowicznie

przy­słó­wek

 (1.1) czę­ścio­wo, nie do końca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Choć po­wo­li i po­ło­wicz­nie, za­czę­to na­pra­wiać dawne krzyw­dy: przy­ję­to usta­wę o re­sty­tu­cji i re­ha­bi­li­ta­cji, dzię­ki któ­rej ukra­dzio­ny ma­ją­tek po­wra­ca do pra­wo­wi­tych wła­ści­cie­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połowa ż., połowica ż.

 przym. połowiczny

Wiktionary


połowiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­ło­wicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. połowiczny

 rzecz. połowica ż.

Wiktionary


połowiczny

speł­nia­ją­cy wyz­na­czo­ne za­da­nia tylko czę­ścio­wo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. speł­nia­ją­cy swoje za­da­nia tylko czę­ścio­wo, nie cał­kiem sku­tecz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połowa ż., połowica ż., połowiczność ż.

 przysł. połowicznie

Wiktionary


połowiczy

do­ty­czą­cy po­ło­wy ciała, np. bez­wład po­ło­wi­czy, po­ra­że­nie po­ło­wi­cze


SJP.pl


połowiec

czło­nek ko­czow­ni­cze­go ludu tu­rec­kie­go; Kuman, Koman


SJP.pl


połowiecki

do­ty­czą­cy Po­łow­ców, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Po­łow­ców


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Po­łow­ca­mi, do­ty­czą­cy Po­łow­ców

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język po­ło­wiec­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Połowiec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kipczacki, kumański

 (2.1) kipczacki, kumański

Wiktionary


połowinki

im­pre­za or­ga­ni­zo­wa­na w po­ło­wie nauki w szko­le śred­niej lub wyż­szej; pół­me­tek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) reg. po­ło­wa ja­kie­goś okre­su, np. stu­diów

 (1.2) reg. im­pre­za zor­ga­ni­zo­wa­na z okaz­ji po­ło­wi­nek (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W związ­ku ze zbli­ża­ją­cy­mi się po­ło­win­ka­mi w moim li­ce­um roz­po­czę­łam po­szu­ki­wa­nia cu­dow­nej su­kien­ki. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połowa ż., połówka ż., połowica ż.

 licz. pół

 przym. połówkowy

 przysł. wpół

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) półmetek

 (1.2) półmetek

Wiktionary


połowinkowy

→ po­ło­win­ki; pół­met­ko­wy


SJP.pl


połowizna

1. kłoda, kloc prze­po­ło­wio­ne wzdłuż
2. gwa­ro­wo: po­ło­wicz­ność


SJP.pl


połowić

dzie­lić na pół


SJP.pl


połownictwo

w okre­sie pań­szczyź­nia­nym: go­spo­da­ro­wa­nie na cu­dzym polu w za­mian za po­ło­wę plo­nów z niego


SJP.pl

Po­łow­nict­wo ( sha­re­crop­ping, métayage, aparcería, издoльщина) – forma dzier­ża­wy ziemi i go­spo­darstw, w któ­rej wła­ści­ciel ziemi otrzy­mu­je ty­tu­łem czyn­szu część zbio­rów (od 1/3 do 3/4) od dzier­żaw­cy (po­łow­ni­ka). Pol­ska nazwa po­cho­dzi od od­da­wa­nia po­ło­wy zbio­ru.

Wikipedia


połownik

1. daw­niej: rol­nik upra­wia­ją­cy cudze pole, od­da­ją­cy w za­mian po­ło­wę uzy­ska­ne­go plonu;
2. w daw­nej Pol­sce: kmieć po­sia­da­ją­cy o po­ło­wę mniej grun­tów niż inni


SJP.pl


połowowy

→ połów


SJP.pl

Patrz:

połów

połoz

ga­tu­nek węża, czę­sto ho­do­wa­ny w ter­ra­riach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zool. gad z naj­więk­szej ro­dzi­ny węży;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwɔs, AS: pou̯os

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połozowate nmos.

Wiktionary


połozowate

ro­dzi­na węży z rzędu łu­sko­no­śnych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. herp. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Co­lu­bri­dae|Oppel|ref=tak., ro­dzi­na węży z rzędu łu­sko­no­śnych;

Wiktionary

Po­ło­zo­wa­te (Co­lu­bri­dae) – ro­dzi­na węży z grupy Alet­hi­nop­hi­dia. Inne nazwy uży­wa­ne dla tej ro­dzi­ny to wę­żo­wa­te lub węże wła­ści­we.

Do ro­dzi­ny po­ło­zo­wa­tych na­le­ży więk­szość obec­nie ży­ją­cych węży. W maju 2025 na­le­ża­ło do niej 2156 z 4187 zna­nych ga­tun­ków węży, czyli około 51,5%.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­skroń­co­wa­te na­le­żą do po­ło­zo­wa­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połoz mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wężowate, węże właściwe

Wiktionary


połozowaty

o ce­chach po­ło­zo­wa­tych (ro­dzi­na węży)


SJP.pl


połoński

naz­wi­sko


SJP.pl


położenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) miej­sce znaj­do­wa­nia się cze­goś

 (1.2) wa­run­ki, w ja­kich znaj­du­je się dana osoba lub obiekt

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ło­żyć.

Wiktionary

Po­ło­że­nie – wiel­kość fi­zycz­na okre­śla­ją­ca umiej­sco­wie­nie da­ne­go ciała w prze­strze­ni wzglę­dem wy­bra­ne­go ukła­du współ­rzęd­nych. Wiel­kość ta, w za­leż­no­ści od kon­tek­stu, w jakim jest użyta, może wy­stę­po­wać jaw­nie jako wek­to­ro­wa wiel­kość fi­zycz­na okre­śla­ją­ca kie­ru­nek i od­le­gło­ści da­ne­go obiek­tu od wy­bra­ne­go punk­tu od­nie­sie­nia, który umiej­sca­wia się zwy­kle w po­cząt­ku ukła­du współ­rzęd­nych. Wów­czas wek­tor punk­tu od­nie­sie­nia do tego ciała nosi nazwę wek­to­ra wo­dzą­ce­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Azot­ki glinu, galu i indu przyj­mu­ją dia­men­to­po­dob­ną struk­tu­rę wur­cy­tu, w któ­rej atomy zaj­mu­ją te­tra­e­drycz­ne po­ło­że­nia.

 (1.1) Po­ło­że­nie re­gio­nu po­wo­du­je, że przez więk­szość dni wio­sen­nych po­go­da jest sło­necz­na.

 (1.2) Twoje po­ło­że­nie w obec­nej sy­tu­a­cji jest fa­tal­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ, AS: pou̯ožẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. położyć

 przym. pokładny

 rzecz. pokładełko n., pokład mrz., pokładziny nmos., położnica ż., pokładne n.

 ims. położony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lokalizacja, usytuowanie, pozycja, umiejscowienie, ulokowanie

 (1.2) sytuacja

Wiktionary


położna

pie­lę­gniar­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w od­bie­ra­niu po­ro­dów; aku­szer­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ko­bie­ta po­ma­ga­ją­ca przy po­ro­dach

Wiktionary

Po­łoż­na, po­łoż­ny – sa­mo­dziel­ny pra­cow­nik ochro­ny zdro­wia w za­kre­sie opie­ki nad ko­bie­tą za­rów­no w okre­sie doj­rze­wa­nia oraz trans­for­ma­cji me­no­pa­u­zal­nej, a także w scho­rze­niach gi­ne­ko­lo­gicz­nych, po­wszech­nie ko­ja­rzo­ny z okre­sem ciąży i po­ro­du, ko­bie­ta­mi, które nie­daw­no ro­dzi­ły i no­wo­rod­ka­mi w okre­sie oko­ło­po­ro­do­wym i w cza­sie po­ło­gu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­łoż­na po­ra­dzi­ła nam, że­by­śmy ku­pi­li ma­te­ra­cyk gry­cza­no-ko­ko­so­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔʒna, AS: pou̯ožna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połóg m., położnictwo n., położnik m., położnica ż., położniczka ż.

:: fm. położny m.

 czas. położyć dk., pokładać ndk.

 przym. położniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. akuszerka; gw. Górny Śląsk hebama, hyjbama

Wiktionary


położnica

ko­bie­ta w po­ło­gu; także ko­bie­ta ro­dzą­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gin. ko­bie­ta w okre­sie po­ło­gu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połóg m., położnik m., położna ż., położnictwo n., położenie n.

 czas. położyć ndk.

 przym. położniczy

Wiktionary


położnictwo

1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się ciążą, po­ro­dem i po­ło­giem;
2. od­dział w szpi­ta­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. gałąź me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się prze­bie­giem ciąży, po­ro­du i po­ło­gu

 (1.2) med. od­dział szpi­tal­ny przez­na­czo­ny dla po­łoż­nic

Wiktionary

Po­łoż­nict­wo – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się fiz­jo­lo­gicz­nym okre­sem ciąży, po­ro­du i po­ło­gu. Ści­śle zwią­za­na z gi­ne­ko­lo­gią.

W sta­ro­żyt­no­ści po­łoż­nict­wo opie­ra­ło się wy­łącz­nie[] na in­tu­i­cji. Współ­czes­ne po­łoż­nict­wo opar­te jest na pod­sta­wach na­u­ko­wych, które bu­do­wa­no od XVI w. (Am­bro­i­se Paré i in.)[]

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. położna ż., położnica ż., położnik mos., połóg mrz.

 przym. położniczy

 czas. położyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akuszeria, akuszerstwo

 (1.2) oddział położniczy

Wiktionary


położniczka

→ po­łoż­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. le­karz­ka spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się zdro­wiem ko­bie­ty w okre­sie ciąży, po­ro­du i po­ło­gu

Wiktionary

Patrz:

położnik

Powiązane:

 rzecz. położnik mos., położna ż.

Wiktionary


położniczy

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z po­łoż­nict­wem, do­ty­czą­cy po­łoż­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łóżko n., łoże n., połóg m., położnictwo n., położnik mos., położna ż., położnica ż.

 czas. położyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. akuszerski, akuszeryjny

Wiktionary


położnik

osoba spe­cja­li­zu­ją­ca się w od­bie­ra­niu po­ro­dów; aku­szer, po­łoż­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się zdro­wiem ko­bie­ty w okre­sie ciąży, po­ro­du i po­ło­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja żona w cza­sie ciąży, a potem po­ło­gu, była pod opie­ką doś­wiad­czo­ne­go gi­ne­ko­lo­ga i po­łoż­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔʒʲɲik, AS: pou̯ožʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połóg m., położnictwo n., położnica ż., położna ż.

:: fż. położniczka ż.

 przym. położniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akuszer

Wiktionary


położny

męż­czyz­na spe­cja­li­zu­ją­cy się w od­bie­ra­niu po­ro­dów; po­łoż­nik, aku­szer


SJP.pl


położony

imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny w uży­ciu przy­miot­ni­ko­wym

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, usy­tu­o­wa­ny w danym miej­scu

imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny

 (2.1) zob. po­ło­żyć.

 (2.2) znaj­du­ją­cy się, usy­tu­o­wa­ny w danym miej­scu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy wie­cie, gdzie znaj­du­je się naj­ni­żej po­ło­żo­ny punkt w Pol­sce?.

 (1.1) Wi­dzia­łam pię­kny zamek po­ło­żo­ny poś­ród zie­lo­nych wzgórz.

 (2.2) Trzust­ka po­ło­żo­na jest w jamie brzusz­nej za żo­łąd­kiem.

 (2.2) Kutno po­ło­żo­ne jest w cen­tral­nej Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ, AS: pou̯ožõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. położenie n.

 czas. położyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) umiejscowiony, usytuowany, znajdujący się

Wiktionary


położyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|kłaść.

 (1.2) do­ko­na­ny od|po­kła­dać.

 (1.3) mat. daw. zde­fi­nio­wać, pod­sta­wić, okre­ślić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­do­by­ła płytę z ko­per­ty, po­ło­ży­ła ją na obro­to­wym ta­le­rzu i prze­su­nę­ła ramię z igłą ma­gne­tycz­ną na brzeg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔʒɨt͡ɕ, AS: pou̯ožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. położenie n., pokładanie n., położna ż., łoże n., położnictwo n., pokład m., łóżko n., pokładziny nmos., położnica ż., pokładełko n., pokładne n.

 czas. kłaść ndk., pokładać ndk., lec dk.

 przym. położniczy, pokładowy, pokładny

 ims. położony

Wiktionary


połtawa

mia­sto na Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, nad rzeką Wors­klą, sto­li­ca ob­wo­du i re­jo­nu poł­taw­skie­go;

Wiktionary

Poł­ta­wa ( Полтава) – mia­sto w środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści Ukra­i­ny, sie­dzi­ba władz ob­wo­du, re­jo­nu i. Leży nad Wors­klą.

Jest waż­nym oś­rod­kiem kul­tu­ral­nym i dużym wę­złem ko­mu­ni­ka­cyj­nym.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pɔwˈta.va

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połtawianin m., połtawianka ż., Połtawszczyzna ż., Połtawka ż.

 przym. połtawski, podpołtawski

Wiktionary


połtawski

1. → Poł­ta­wa;
2. obwód poł­taw­ski - jeden z 24 ob­wo­dów Ukra­i­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Poł­ta­wą, do­ty­czą­cy Poł­ta­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔwˈtaf.ski

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Połtawa ż., Połtawszczyzna ż.

Wiktionary


południak

naz­wi­sko


SJP.pl


południca

1. w mi­to­lo­gi sło­wiań­skiej ko­bie­ta-demon za­bi­ja­ją­ca pra­cu­ją­cych w po­łud­nie ko­sia­rzy; rżana baba;
2. barw­ny motyl dzien­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. mit­słow. zło­śli­wy i mor­der­czy demon ko­bie­cy, po­lu­ją­cy latem na prze­by­wa­ją­cych w polu w samo po­łud­nie da­ta­def|od 1472.;

Wiktionary

Po­łud­ni­ca ("przy­po­łud­ni­ca, żyt­nia, rżana baba, baba o że­laz­nych zę­bach") – we­dług wie­rzeń sło­wiań­skich zło­śli­wy i mor­der­czy demon po­lu­ją­cy latem na tych, któ­rzy nie­roz­waż­nie prze­by­wa­li na polu w samo po­łud­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mó­wi­ły mię­dzy sobą dziew­czy­ny, że matka jego po­łud­ni­cą była, ale to nie­praw­da, bo on matki nie miał, tylko ma­co­chę, która po­łud­nia nie cze­ka­jąc opo­rzą­dza­ła mu uszy od sa­me­go rana.

 (1.1) Po­łud­ni­ca­mi sta­wa­ły się czę­sto dusze mło­dych dziew­cząt, które zgi­nę­ły z po­wo­du nie­szczę­śli­wej mi­ło­ści, a we­dług niek­tó­rych podań ich śmierć miała miej­sce w trak­cie lub nie­dłu­go przed lub po ślu­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲit͡sa, AS: pou̯udʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południe n.

 przym. południowy

Wiktionary


południce

ro­dzi­na z grupy mo­ty­li dzien­nych obej­mu­ją­ca ponad 5700 ga­tun­ków; ru­sał­ko­wa­te, po­łud­ni­co­wa­te, per­łow­ce


SJP.pl


południcowate

ro­dzi­na z grupy mo­ty­li dzien­nych obej­mu­ją­ca ponad 5700 ga­tun­ków; ru­sał­ko­wa­te, po­łud­ni­ce, per­łow­ce


SJP.pl


południcowaty

o ce­chach po­łud­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


południe

1. środ­ko­wa pora dnia;
2. jedna z czte­rech stron świa­ta;
3. po­łud­nio­wa część kraju lub re­jo­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chwi­la, kiedy Słoń­ce jest naj­wy­żej nad ho­ry­zon­tem w ciągu dnia; go­dzi­na dwu­na­sta;

 (1.2) geogr. kie­ru­nek wska­zy­wa­ny przez lewą rękę przy pa­trze­niu na za­chód;

 (1.3) pań­stwa le­żą­ce na po­łud­niu (1.2), bli­sko rów­ni­ka, w kli­ma­cie go­rą­cym lub cie­płym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W każde po­łud­nie pol­skie radio trans­mi­tu­je hej­nał z Kra­ko­wa.

 (1.2) (…) potem pój­dzie­my 5 ki­lo­me­trów na po­łud­nie (…)

 (1.3) Mam dość na­sze­go kli­ma­tu. Na­stęp­ną zimę spę­dzę na po­łud­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwudʲɲɛ, AS: pou̯udʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Południe n., południowiec mos., Południowiec, południk m., popołudnie n., przedpołudnie n., południca ż.

 czas. południować ndk.

 przym. południowy

 przysł. południowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) S, pd.

Wiktionary


południk

umow­na linia na po­wierzch­ni Ziemi łą­czą­ca bie­gu­ny pół­noc­ny i po­łud­nio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. umow­na linia na po­wierzch­ni Ziemi łą­czą­ca bie­gu­ny;

Wiktionary

Po­łud­nik – łuk na po­wierzch­ni bryły obro­to­wej, bę­dą­cy prze­cię­ciem po­wierzch­ni tej bryły pła­szczyz­ną prze­cho­dzą­cą przez jej oś obro­tu. Po­łud­ni­ki są ro­dzi­ną linii pa­ra­me­trycz­nych for­mu­la_1 na danej po­wierzch­ni bryły obro­to­wej i wraz z rów­no­leż­ni­ka­mi, z któ­ry­mi prze­ci­na­ją się pod kątem pro­stym for­mu­la_2 two­rzą na po­wierzch­ni bryły obro­to­wej tzw. siat­kę krzy­wo­li­nio­wą współ­rzęd­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tutaj znaj­du­je się po­łud­nik 0. (=ze­ro­wy).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwudʲɲik, AS: pou̯udʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południe n.

 przym. południkowy, południowy

 przysł. południkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) południk geograficzny, południk zerowy

Wiktionary


południkowo

przy­słó­wek

 (1.1) geogr. wzdłuż po­łud­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­chi­pe­lag roz­cią­ga się nie­mal po­łud­ni­ko­wo, two­rząc ła­god­ny łuk wy­gię­ty w stro­nę kon­ty­nen­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południk mrz.

 przym. południkowy

Wiktionary


południkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z po­łud­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy po­łud­ni­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południk mrz.

 przysł. południkowo

Wiktionary


południować

daw­niej, dziś gwa­ro­wo:
1. od­po­czy­wać w po­łud­nie;
2. spo­ży­wać po­si­łek w po­łud­nie; obia­do­wać;
3. kar­mić zwie­rzę­ta w po­łud­nie


SJP.pl


południowiec

czło­wiek po­cho­dzą­cy z kra­jów po­łud­nio­wych; miesz­ka­niec po­łud­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba z po­łud­nia, z kra­jów na po­łud­niu

 (1.2) hist. pot. osoba z po­łud­nio­wych sta­nów USA, zwła­szcza w kon­tek­ście wojny se­ce­syj­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z tych ludzi był An­gli­kiem, drugi Fran­cu­zem; obyd­waj szczu­pli, wy­so­kie­go wzro­stu, jeden bru­net, jako po­łud­nio­wiec z Pro­wan­sji, ​drugi rudy jak praw­dzi­wy gent­le­man z Lan­cas­hi­re.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południe n., południowość ż., południość ż., Południowiec mos.

 czas. południować ndk.

 przysł. południowo

 przym. południ, południowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) hist. środ. konfederat

Wiktionary


południowo-wschodni

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy na po­łud­nio­wym wscho­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rze­szów leży w po­łud­nio­wo-wschod­niej czę­ści Pol­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi, AS: pou̯udʹńovo‿fsχodʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południowy wschód m.

Wiktionary


południowo-zachodni

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy na po­łud­nio­wym za­cho­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­do­ra jest pań­stwem w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Eu­ro­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi, AS: pou̯udʹńovo zaχodʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. południowy zachód m.

Wiktionary


południowoafrykanka

oby­wa­tel­ka Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki (RPA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãŋka, AS: pou̯udʹńovoafrykãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Południowa Afryka ż.

:: fm. Południowoafrykańczyk mos.

 przym. południowoafrykański

Wiktionary


południowoafrykańczyk

oby­wa­tel Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: pou̯udʹńovoafrykãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Południowa Afryka ż.

:: fż. Południowoafrykanka ż.

 przym. południowoafrykański

Wiktionary


południowoafrykański

1. do­ty­czą­cy po­łud­nio­wej Afry­ki, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wej Afry­ki, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wej Afry­ki itp.;
2. zwią­za­ny z Re­pu­bli­ką Po­łud­nio­wej Afry­ki (RPA)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki

 (1.2) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą czę­ścią Afry­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovoafrykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Południowoafrykańczyk mos., Południowoafrykanka ż., Południowa Afryka ż., Afryka Południowa ż.

Wiktionary


południowoamerykański

1. zwią­za­ny z Ame­ry­ką Po­łud­nio­wą (kon­ty­nen­tem), po­cho­dzą­cy z Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej itp.;
2. rzad­ko: do­ty­czą­cy po­łud­nio­wych ob­sza­rów USA, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wych ob­sza­rów USA itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Koati, aguti, ama­zon­ka, wyjec, tukan i wi­ska­cza to zwie­rzę­ta po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­skie.

 (1.1) Nie zdzi­wił­bym się, gdyby w na­szym biu­rze sprze­da­wa­no nawet ko­bie­ty do tu­rec­kich ha­re­mów, albo nie­wol­ni­ków po­łud­nio­wo-ame­ry­kań­skim plan­ta­to­rom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovoãmerykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ameryka Południowa ż.

Wiktionary


południowoangielski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pół­noc­ną czę­ścią An­glii; tam po­ło­żo­ny lub tam od­by­wa­ją­cy się

Wiktionary


południowoaustralijski

zwią­za­ny z po­łud­nio­wą Au­stra­lią, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wej Au­stra­lii, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wej Au­stra­lii itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­niem Au­stra­lii, po­ło­żo­ny na po­łud­niu Au­stra­lii

Wiktionary


południowoazjatycki

zwią­za­ny z po­łud­nio­wą Azją, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wej Azji, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wej Azji itp.


SJP.pl


południowobawarski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą czę­ścią Ba­wa­rii; tam po­ło­żo­ny lub tam od­by­wa­ją­cy się

Wiktionary


południowobałtycki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do po­łud­nia Bał­ty­ku, zwią­za­ny z po­łud­niem Bał­ty­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kli­mat ob­sza­ru Ko­sza­li­na kształ­tu­ją masy po­wie­trza na­pły­wa­ją­ce znad Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go, któ­rych cechy ule­ga­ją mo­dy­fi­ka­cji za spra­wą są­siedzt­wa Morza Bał­tyc­kie­go i de­ni­we­la­cji te­re­nu na gra­ni­cy Po­brze­ża Po­łud­nio­wo­bał­tyc­kie­go i Po­je­zie­rza Po­mor­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. bałtycki

Wiktionary


południowochiński

zwią­za­ny z po­łud­nio­wy­mi Chi­na­mi, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wych Chin, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wych Chin itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­niem Chin

Wiktionary


południowoczeski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pół­noc­ną czę­ścią Czech; tam po­ło­żo­ny lub tam od­by­wa­ją­cy się

Wiktionary


południowoeuropejczyk

miesz­ka­niec Eu­ro­py Po­łud­nio­wej


SJP.pl


południowoeuropejka

miesz­kan­ka Eu­ro­py Po­łud­nio­wej


SJP.pl


południowoeuropejski

zwią­za­ny z po­łud­nio­wą Eu­ro­pą, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wej Eu­ro­py, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wej Eu­ro­py itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Eu­ro­py Po­łud­nio­wej, zwią­za­ny z Eu­ro­pą Po­łud­nio­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­spół wy­ru­sza w swą po­łud­nio­wo­e­u­ro­pej­ską trasę kon­cer­to­wą.

 (1.1) Ga­tu­nek ten jest naj­więk­szym pa­ją­kiem po­łud­nio­wo­e­u­ro­pej­skim.

Wiktionary


południowofrancuski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­niem Fran­cji, taki jak na po­łud­niu Fran­cji; po­ło­żo­ny na po­łud­niu Fran­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Inni na­zy­wa­li ich al­bi­gen­sa­mi, gdyż po­łud­nio­wo­fran­cu­skie mia­sto Albi stało się cen­trum ich ak­tyw­no­ści.

Wiktionary


południowogórnośląski

do­ty­czą­cy po­łud­nio­wych ob­sza­rów Gór­ne­go Ślą­ska, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wych ob­sza­rów Gór­ne­go Ślą­ska, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wych ob­sza­rów Gór­ne­go Ślą­ska itp.


SJP.pl


południowoindyjski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy po­łud­nio­wych Indii

Wiktionary


południowojakucki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą Ja­ku­cją

Wiktionary


południowojemeński

zwią­za­ny z po­łud­nio­wym Je­me­nem, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­we­go Je­me­nu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­we­go Je­me­nu itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Je­me­nem Po­łud­nio­wym (ofic. Lu­do­wo-De­mo­kra­tycz­na Re­pu­bli­ka Je­me­nu)

 (1.2) zwią­za­ny z po­łud­niem Je­me­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Jemen Południowy mrz.

Wiktionary


południowokaroliński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ka­ro­li­ną Po­łud­nio­wą, do­ty­czą­cy Ka­ro­li­ny Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Karolina Południowa ż.

Wiktionary


południowokarpacki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. zwią­za­ny z Kar­pa­ta­mi Po­łud­nio­wy­mi, do­ty­czą­cy Kar­pat Po­łud­nio­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Kar­pa­tach Wschod­nich zbój­ni­cy na­zy­wa­ni byli oprysz­ka­mi, zaś na te­re­nach po­łud­nio­wo­kar­pac­kich i bał­kań­skich Im­pe­rium Os­mań­skie­go haj­du­ka­mi.

Wiktionary


południowokaukaski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ka­u­ka­zem Po­łud­nio­wym, do­ty­czą­cy Ka­u­ka­zu Po­łud­nio­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kaukaz Południowy mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zakaukaski

Wiktionary


południowokazachstański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wym Ka­zach­sta­nem, do­ty­czą­cy po­łud­nio­we­go Ka­zach­sta­nu

Wiktionary


południowokoreański

przy­miot­nik od: Korea Po­łud­nio­wa; ko­re­ań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Korei Po­łud­nio­wej, pań­stwa na Pół­wy­spie Ko­re­ań­skim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ska flaga na­wią­zu­je do chiń­skiej fi­lo­zo­fii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovokoreãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Korea Południowa ż.

Wiktionary


południowoosetyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ose­tią Po­łud­nio­wą, do­ty­czą­cy Ose­tii Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osetia Południowa ż.

Wiktionary


południowopolski

zwią­za­ny z po­łud­nio­wą Pol­ską, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wej Pol­ski, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­wej Pol­ski itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą Pol­ską, do­ty­czą­cy po­łud­nio­wej Pol­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­sze ze zlo­do­wa­ceń na te­re­nie Pol­ski – zlo­do­wa­ce­nie po­łud­nio­wo­pol­skie – wy­stą­pi­ło w plej­sto­ce­nie.

Wiktionary


południoworosyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą czę­ścią Rosji lub po­cho­dzą­cy stam­tąd

Wiktionary


południowosemicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Se­mi­ta­mi z po­łud­nia, do­ty­czą­cy Se­mi­tów z po­łud­nia

Wiktionary


południowosudański

do­ty­czą­cy Su­da­nu Po­łud­nio­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Su­da­nem Po­łud­nio­wym, do­ty­czą­cy Su­da­nu Po­łud­nio­we­go

 (1.2) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą czę­ścią Su­da­nu, do­ty­czą­cy po­łud­nio­wej czę­ści Su­da­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­łud­nio­wo­su­dań­ski bi­skup ape­lu­je o wspar­cie pow­sta­ją­ce­go kraju.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔsuˈdãj̃sʲci, AS: pou̯udʹńovosudãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Sudan Południowy mrz.

Wiktionary


południowosudecki

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się / od­by­wa­ją­cy się w po­łud­nio­wej czę­ści Su­de­tów, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­wej czę­ści Su­de­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔsuˈdɛt͡sʲci, AS: pou̯udʹńovosudecʹḱi

Wiktionary


południowosyberyjski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą czę­ścią Sy­be­rii

Wiktionary


południowoszetlandzki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Szet­lan­da­mi Po­łud­nio­wy­mi, do­ty­czą­cy Szet­lan­dów Po­łud­nio­wych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Szetlandy Południowe n.

Wiktionary


południowosłowacki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wą czę­ścią Sło­wa­cji; tam po­ło­żo­ny lub tam od­by­wa­ją­cy się

Wiktionary


południowosłowiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Sło­wian po­łud­nio­wych (Sło­weń­ców, Chor­wa­tów, Ser­bów, Bo­śnia­ków, Czar­no­gór­ców, Ma­ce­doń­czy­ków i Buł­ga­rów), zwią­za­ny ze Sło­wia­na­mi po­łud­nio­wy­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲɲɔvɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci, AS: pou̯udʹńovosu̯ovʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pansłowiański

Wiktionary


południowouralski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ura­lem Po­łud­nio­wym albo po­ło­żo­ny w po­łud­nio­wej czę­ści Uralu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ural Południowy mrz.

Wiktionary


południowowietnamski

zwią­za­ny z po­łud­nio­wym Wiet­na­mem, po­cho­dzą­cy z po­łud­nio­we­go Wiet­na­mu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla po­łud­nio­we­go Wiet­na­mu itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Wiet­na­mem Po­łud­nio­wym, do­ty­czą­cy Wiet­na­mu Po­łud­nio­we­go (ofic. Re­pu­bli­ka Wiet­na­mu)

 (1.2) zwią­za­ny z po­łud­niem Wiet­na­mu, po­ło­żo­ny na po­łud­niu Wiet­na­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Wietnam Południowy mrz.

Wiktionary


południowowłoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wy­mi Wło­cha­mi, do­ty­czą­cy po­łud­nio­wych Włoch

Wiktionary


południowośląski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­łud­nio­wym Ślą­skiem, do­ty­czą­cy po­łud­nio­we­go Ślą­ska

Wiktionary


południowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się w po­łud­nie, do­ty­czą­cy po­łud­nia (czas)

 (1.2) geogr. ma­ją­cy miej­sce na po­łud­niu, do­ty­czą­cy po­łud­nia (kie­ru­nek)

 (1.3) pot. tro­pi­kal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spóź­ni­łam się na nasze po­łud­nio­we spot­ka­nie!

 (1.2) Wiatr wieje w kie­run­ku po­łud­nio­wym.

 (1.3) Mama ku­pi­ła tro­chę owo­ców po­łud­nio­wych: po­ma­rań­czy, grejp­fru­tów i ba­na­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ, AS: pou̯udʹńovy

Wiktionary

Powiązane:

 (1) rzecz. południe n., południca ż., południk m.

 (1.1) przym. popołudniowy, przedpołudniowy

 (1.2) Południowiec

Wiktionary


południówka

owo­can­ka po­łud­niów­ka - owad z ro­dzi­ny na­sion­ni­co­wa­tych, szkod­nik ro­ślin upraw­nych


SJP.pl


połudzić

1. złu­dzić po kolei, wiele razy;
2. po­łu­dzić się - łu­dzić się przez pe­wien czas


SJP.pl


połuj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Ja­mal­sko-Nie­niec­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym Rosji, prawy do­pływ Obu

Wiktionary


połupin

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Po­łu­pin (niem. "Rus­dorf") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie kro­śnień­skim, w gmi­nie Dąbie. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się węzeł dro­go­wy dróg kra­jo­wych nr 29 i 32.

Wikipedia


połupić

ogra­bić, obra­bo­wać, splą­dro­wać wiele cze­goś


SJP.pl


połuskać

spę­dzić pe­wien czas na łu­ska­niu


SJP.pl


połyk

1. śro­do­wi­sko­wo: poł­knię­cie cze­goś przez więź­nia w celu do­sta­nia się do szpi­ta­la;
2. daw­niej: po­ły­ka­nie, poł­knię­cie;
3. daw­niej: gar­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. anat. prze­łyk; na­rząd w po­sta­ci ka­na­łu łą­czą­ce­go gar­dło z żo­łąd­kiem, któ­rym po­karm prze­su­wa się w trak­cie je­dze­nia

 (1.2) daw. rzad. akt poł­knię­cia; czyn­ność przeł­knię­cia po­kar­mu lub innej sub­stan­cji

 (1.4) środ. więz. przed­miot poł­knię­ty przez więź­nia wsku­tek po­ły­ku (1.3)

 (1.5) gw-pl|Ma­ło­pol­ska. prze­łyk

 (1.6) gw-pl|Ma­ło­pol­ska. grdy­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] jak tylko sa­la­man­dra na chwil­kę spocz­nie, dżdżow­ni­ca usi­łu­je wy­do­być się jéj z ust, a że sa­la­man­dra [...] nie ma wielkiéj siły w mię­śniach po­ły­ku, prze­to [...] dżdżow­ni­ca wy­su­wa się nieco na­po­wrót.

 (1.1) Cza­sem na­zbyt wiel­ki kęs po­kar­mo­wy utkwi w po­ły­ku i przez ucisk zam­knie tcha­wi­cę.

 (1.2) Od­głos po­ły­ków zmie­szał się z dzi­kim wy­ciem ra­do­ści.

 (1.2) Za każ­dym po­ły­kiem pod­no­si­ły swe pię­kne głowy do góry, zwra­ca­jąc się w kie­run­ku strzel­ców.

 (1.3) Można zro­bić połyk, czyli poł­knąć na przy­kład pałąk od wia­dra, żeby do­stać się do szpi­ta­la — za­wsze to jakaś zmia­na oto­cze­nia.

 (1.3) Prze­ciął sobie rękę w prze­gu­bie, potem poł­knął dwa spi­na­cze po­łą­czo­ne gumką. Ale ani sznyt, ani połyk nie po­lep­szy­ły sy­tu­a­cji.

 (1.3) Jeśli te­le­wi­zor nie wróci, w po­nie­dzia­łek robię na­stęp­ny połyk — za­strze­ga Gar­bacz. — Zro­bi­łem 30 po­ły­ków przez ostat­nie 6 lat.

 (1.4) Cze­ka­jąc na za­go­je­nie rany po ope­ra­cyj­nym wy­ję­ciu po­ły­ku, Gar­bacz wy­sta­rał się o ad­wo­ka­ta z urzę­du.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połykanie n., połknięcie n., łyk mrz., połykacz mos., połykałka mrz.

 czas. połykać, połknąć, łykać

 przym. połykalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przełyk, gardziel

 (1.2) połknięcie, łyk

Wiktionary


połykacz

sztuk­mistrz, który udaje, że po­ły­ka ogień lub ostre i nie­ty­po­we przed­mio­ty, wy­stę­pu­ją­cy w cyrku, daw­niej na ulicy, jar­mar­ku * forma do­peł­nia­cza l.mn. "po­ły­ka­czów" prze­sta­rza­ła


SJP.pl

Po­ły­kacz ("Eu­ryp­ha­rynx pe­le­ca­no­i­des") – ga­tu­nek głę­bi­no­wej ryby z rzędu wę­go­rzoksz­tałt­nych (Sac­cop­ha­ryn­gi­for­mes), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Eu­ryp­ha­rynx i ro­dzi­ny po­ły­ka­czo­wa­tych (Eu­ryp­ha­ryn­gi­dae). Wy­stę­pu­je we wszyst­kich oce­a­nach. Cha­rak­te­ry­zu­je się bar­dzo dużą i po­jem­ną jamą gę­bo­wą. Na po­karm po­ły­ka­czy skła­da­ją się małe ryby, sko­ru­pia­ki, gło­wo­no­gi i plank­ton. Cha­rak­te­ry­zu­je się dy­mor­fiz­mem płcio­wym, a jego larwy mają po­stać lep­to­ce­fa­li.

Wikipedia


połykaczka

→ po­ły­kacz


SJP.pl

Patrz:

połykacz

połykanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ły­kać.

Wiktionary

Po­ły­ka­nie – odruch po­le­ga­ją­cy na prze­cho­dze­niu po­ży­wie­nia z jamy ust­nej po­przez gar­dło i prze­łyk. Ana­lo­gicz­nie, wy­róż­nia się trzy fazy pro­ce­su po­ły­ka­nia: ustną, gar­dło­wą i prze­ły­ko­wą. Je­dy­nie faza ustna, którą po­prze­dza pro­ces żucia, ma cha­rak­ter do­wol­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. połyk m.

 czas. połykać ndk., połknąć dk.

 przym. połykowy

Wiktionary


połykać

po­tocz­nie: łykać coś przez pe­wien czas


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. poł­knąć)

 (1.1) prze­su­wać po­karm do żo­łąd­ka w spo­sób fiz­jo­lo­gicz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tłuszcz się so­li­ło, po­ły­ka­ło i za­stę­po­wał ca­ło­dzien­ne wy­ży­wie­nie.

 (1.1) Na­szym za­rzu­cam głu­po­tę wprost ba­jecz­ną, co bo­wiem mógł­by ktoś po­wie­dzieć, na przy­kład, o mrów­kach, któ­re­by wy­to­czy­ły spra­wę ro­bot­nic i gry­zły się o nią w chwi­li, gdy na mro­wi­sku leży mrów­ko­jad i po­ły­ka je ty­sią­ca­mi?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połykanie n., połykacz m., połykaczka ż., połknięcie n., przełykanie n., przełknięcie n., połyk m., przełyk m.

 czas. połknąć, przełykać ndk., przełknąć dk.

Wiktionary


połykowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­ły­ka­niem, do­ty­czą­cy po­ły­ka­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połykanie n.

Wiktionary


połysk

wra­że­nie op­tycz­ne, które pow­sta­je dzię­ki od­bi­ciu i roz­pro­sze­niu świa­tła na po­wierzch­ni ciał sta­łych i cie­czy lub bez­poś­red­nio nad ich po­wierzch­nią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. bły­szcze­nie się cze­goś

 (1.2) fiz. wra­że­nie op­tycz­ne, które pow­sta­je dzię­ki od­bi­ciu i roz­pro­sze­niu świa­tła na po­wierzch­ni ciał sta­łych i cie­czy lub bez­poś­red­nio nad ich po­wierzch­nią;

 (1.3) miner. wła­ści­wość po­wierzch­ni mi­ne­ra­łu skla­sy­fi­ko­wa­na jed­nym z dzie­wię­ciu okre­śleń po­do­bień­stwa;

Wiktionary

Po­łysk – wra­że­nie op­tycz­ne, które pow­sta­je dzię­ki od­bi­ciu i roz­pro­sze­niu świa­tła na po­wierzch­ni ciał sta­łych i cie­czy lub bez­poś­red­nio nad ich po­wierzch­nią. Za­le­ży on od współ­czyn­ni­ka za­ła­ma­nia świa­tła, ab­sorp­cji, przez­ro­czy­sto­ści i cha­rak­te­ru po­wierzch­ni. Rów­nież barwa i kształt po­wierzch­ni ma pe­wien wpływ na wi­zu­al­ne wra­że­nie po­ły­sku oraz to czy po­wierzch­nia oś­wiet­la­na jest sil­nym świa­tłem ukie­run­ko­wa­nym czy też roz­pro­szo­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wszyst­kie me­ta­le wy­ka­zu­ją wy­raź­ny po­łysk. Wra­że­nie po­ły­sku jest su­biek­tyw­ne: wy­stę­pu­je ono wtedy, gdy w świet­le roz­pro­szo­nym czy od­bi­tym mamy wy­raź­ną za­leż­ność świa­tła od kie­run­ku pa­trze­nia.

 (1.3) Mi­ne­ra­ły mogą wy­ka­zy­wać różne typy po­ły­sku na zew­nętrz­nych po­wierzch­niach krysz­ta­łów oraz na wew­nętrz­nych po­wierzch­niach prze­ła­mu lub łu­pli­wo­ści. Po­pu­lar­nie wy­stę­pu­ją­cy w przy­ro­dzie kwarc cha­rak­te­ry­zu­je po­łysk szkli­sty na ścia­nach krysz­ta­łu, na­to­miast tłu­sty na po­wierzch­niach wew­nętrz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwɨsk, AS: pou̯ysk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. połyskiwać

 przym. połyskliwy

Wiktionary


połyskiwać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­róż­niać się po­ły­skiem z oto­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Coś po­ły­ski­wa­ło jasno, w wy­raź­ny spo­sób od­sta­jąc od brą­zo­wo-zie­lo­ne­go są­siedzt­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połysk mrz., połyskiwanie n., połyskliwość ż.

 przym. połyskliwy

 przysł. połyskliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błyszczeć, mienić się, świecić

Wiktionary


połyskliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: po­łys­kli­wie


SJP.pl


połyskliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: po­łys­kli­wy


SJP.pl


połyskowy

→ po­łysk


SJP.pl

Patrz:

połysk

połyśnica

po­ły­śni­ca mar­chwian­ka - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny po­ły­śni­co­wa­tych


SJP.pl


połyśnicowate

o ce­chach po­ły­śni­co­wa­tych (ro­dzi­na mu­chó­wek)


SJP.pl


połyśnicowaty

o ce­chach po­ły­śni­co­wa­tych (ro­dzi­na mu­chó­wek)


SJP.pl


połóg

1. okres po po­ro­dzie, pod­czas któ­re­go w or­ga­niz­mie ko­bie­ty na­stę­pu­je co­fa­nie się zmian pow­sta­łych w związ­ku z ciążą i po­ro­dem;
2. daw­niej: poród


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. gin. okres po po­ro­dzie;

 (1.2) daw. gin. poród

Wiktionary

Połóg ( pu­er­pe­rium) – okres po ciąży i po­ro­dzie, w któ­rym ana­to­micz­ne, mor­fo­lo­gicz­ne i czyn­no­ścio­we zmia­ny cią­żo­we stop­nio­wo ustę­pu­ją, a ustrój wraca do stanu sprzed ciąży. Z re­gu­ły trwa­ją­cy sześć ty­god­ni, które można po­dzie­lić na na­stę­pu­ją­ce okre­sy:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Połóg trwa do sze­ściu ty­god­ni po po­ro­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwuk, AS: pou̯uk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łoże n., położna ż., położnik m., położnica ż., położnictwo n.

 przym. połogowy, położniczy

Wiktionary


połów

ło­wie­nie ryb i in­nych zwie­rząt wod­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność ło­wie­nia

 (1.2) efekt ło­wie­nia

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: po­ło­wa

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: po­ło­wić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔwuf, AS: pou̯uf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łów m., łowczy m., łowiec m., łowiectwo n., poławianie n., łowienie n., złowienie n., łowczyni ż.

 czas. poławiać, łowić ndk., złowić dk., wyłowić dk.

 przym. łowny, łowczy, połowowy

Wiktionary


połówa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. pół litra wódki

Wiktionary


połóweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: po­łów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połówka ż.

 licz. pół

Wiktionary


połówka

1. jedna z dwu rów­nych czę­ści cze­goś; po­ło­wa
2. pot. pół­li­tro­wa bu­tel­ka wódki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z dwóch rów­nych czę­ści cze­goś

 (1.2) pot. pół litra wódki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Puł­kow­nik Żyto wy­do­był z szu­fla­dy pacz­kę po­pu­lar­nych, wy­cią­gnął z niej pa­pie­ro­sa, potem prze­ciął go na pół i jedną z po­łó­wek wło­żył do szkla­nej lufki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwufka, AS: pou̯ufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poła ż., przepołowienie n., połowa ż., połowinki nmos., połowica ż., połóweczka ż.

 przym. połówkowy

 licz. pół

 czas. przepołowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) połowa

Wiktionary


połówkowo

→ po­łów­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

połówkowy

połówkowy

przy­miot­nik

 (1.1) od: po­łów­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ocena z eg­za­mi­nu za­sad­ni­cze­go jest wy­sta­wia­na na pod­sta­wie sumy punk­tów z dwóch eg­za­mi­nów — po­łów­ko­we­go i koń­co­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwufˈkɔvɨ, AS: pou̯ufkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poła ż., połówka ż., połowa ż., połowinki ż., połowica ż.

 licz. pół

Wiktionary


połączalność

→ po­łą­czal­ny


SJP.pl

Patrz:

połączalny

połączalny

da­ją­cy się po­łą­czyć


SJP.pl


połączać

daw­niej:
1. łą­czyć, ze­spa­lać, jed­no­czyć;
2. po­łą­czać się - łą­czyć się; być łą­czo­nym


SJP.pl


połączenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­łą­czyć.

 (1.2) ze­sta­wie­nie przed­mio­tów, pojęć lub zja­wisk w pewną ca­łość

 (1.3) techn. frag­ment kon­struk­cji, w któ­rym po­szcze­gól­ne czę­ści ze­spo­lo­ne są ze sobą me­cha­nicz­nie

 (1.4) łącz­ność po­mię­dzy ja­ki­miś miej­sca­mi utrzy­my­wa­na za po­mo­cą pu­blicz­nych środ­ków lo­ko­mo­cji

 (1.5) elektr. ze­sta­wie­nie prze­wod­ni­ków elek­trycz­nych, które umoż­li­wia prze­pływ prądu

 (1.6) ekon. ze­spo­le­nie przed­się­biorstw w jedno

 (1.7) moż­li­wość roz­mo­wy te­le­fo­nicz­nej lub sama roz­mo­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­łą­cze­nie cier­ne
  • po­łą­cze­nie gwin­to­we
  • po­łą­cze­nie kle­jo­ne
  • po­łą­cze­nie kli­no­we
  • po­łą­cze­nie koł­ko­we
  • po­łą­cze­nie lu­to­wa­ne
  • po­łą­cze­nie ni­to­we
  • po­łą­cze­nie ru­cho­we
  • po­łą­cze­nie spa­wa­ne
  • po­łą­cze­nie spo­czyn­ko­we
  • po­łą­cze­nie sprę­ży­ste
  • po­łą­cze­nie sworz­nio­we

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po­łą­cze­nie te­ra­pii i pi­gu­łek an­ty­de­pre­syj­nych może wy­le­czyć do jed­nej trze­ciej tych, któ­rzy wma­wia­ją sobie, że są cho­rzy.

 (1.4) Z na­szych sza­cun­ków wy­ni­ka, że lot­ni­czym po­łą­cze­niem mię­dzy War­sza­wą a Zie­lo­ną Górą może być za­in­te­re­so­wa­nych co naj­wy­żej 10 tys. osób rocz­nie.

 (1.7) Nie poz­wo­lo­no mi ko­rzy­stać z te­le­fo­nu ko­mór­ko­we­go, nie poz­wo­lo­no mi ode­brać tego te­le­fo­nu, który dzwo­nił non stop. Jak się póź­niej oka­za­ło, było to 55 nie­o­de­bra­nych po­łą­czeń ze stro­ny mamy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔwɔ̃n͇ˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pou̯õṇčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. złączanie n., łącze n., łączność ż., łącznik m., łączówka ż., złącze n., łączenie n., złączenie n.

 czas. przyłączyć, łączyć ndk., połączyć dk., złączyć dk.

 przym. połączeniowy, łącznikowy, połączony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.6) fuzja

Wiktionary


połączony

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przym. bier­ny od po­łą­czyć

przy­miot­nik

 (2.1) bę­dą­cy na łą­czach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. połączenie n.

 czas. połączyć dk.

 przym. połączeniowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) scalony, zespolony, złączony

Wiktionary


połączyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. łą­czyć)

 (1.1) do­ko­nać po­łą­cze­nia kilku ele­men­tów, przy­mo­co­wać je do sie­bie, ze­spo­lić lub zjed­no­czyć

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny po­łą­czyć się (ndk. łą­czyć się)

 (2.1) do­ko­nać wza­jem­ne­go po­łą­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­len­der­ska pro­win­cja Bra­ban­cji Pół­noc­nej chce po­łą­czyć Ba­ar­le-Nas­sau z in­ny­mi ho­len­der­ski­mi wio­ska­mi w oko­li­cy, co budzi w Bel­gach lęk przed ho­len­der­ską do­mi­na­cją nad Ba­ar­le-Her­tog i na­si­la na­cjo­na­li­stycz­ne na­stro­je na skalę nie spo­ty­ka­ną tu od cza­sów an­ty­ho­len­der­skie­go pow­sta­nia 150 lat temu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔ̃n͇t͡ʃɨt͡ɕ, AS: pou̯õṇčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. łączność, łącze, złącze, łącznik, łączniczka, połączenie, łączenie, przyłącze, złączka

 czas. łączyć, dołączać, przełączać, przyłączać, włączać, wyłączać, złączyć, przyłączyć

 przysł. łącznie

 przym. połączony, łącznikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zjednoczyć się

Wiktionary


połąga

mia­sto na Lit­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu kłaj­pedz­kim.

Wiktionary

Po­łą­ga (lit. "Pa­lan­ga", żmudz. "Pa­lon­ga", łot. "Pa­lan­ga", niem. "Po­lan­gen") – mia­sto w za­chod­niej czę­ści Litwy, nad Mo­rzem Bał­tyc­kim. Naj­więk­szy i naj­bar­dziej znany li­tew­ski ku­rort.

Miej­skie wła­dze re­a­li­zu­ją pro­jekt "Szlak bursz­ty­no­wy" fi­nan­so­wa­ny przez UE. W daw­nym pa­ła­cu Tysz­kie­wi­czów znaj­du­je się mu­ze­um bursz­ty­nu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pɔˈwɔŋ.ɡa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. połąski

Wiktionary


połąski

przy­miot­nik od: Po­łą­ga (mia­sto na Lit­wie)


SJP.pl


połęczyno

Po­łę­czy­no, do­dat­ko­wa nazwa w ję­zy­ku ka­szub­skim Pòłãczëno, ( Pol­lens­chin) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie So­mo­ni­no. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


poń

po niego


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) książk. po niego

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔ̃ɲ, AS: põń

Wiktionary


pończanin

miesz­ka­niec Pońca (mia­sta w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim)


SJP.pl


pończanka

miesz­kan­ka Pońca (mia­sta w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim)


SJP.pl


pończocha

ele­ment gar­de­ro­by okry­wa­ją­cy stopę i część nogi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­ci­sła, ela­stycz­na część gar­de­ro­by, okry­wa­ją­ca nogę;

 (1.2) gw-pl|Bu­ko­wi­na. skar­pe­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­łem pewną starą damę, która przez cały dzień ro­bi­ła poń­czo­chę, a na każdą nową wia­do­mość od­po­wia­da­ła jed­nym wy­ra­zem: „nie­szczę­ście”!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔ̃j̃n͇ˈt͡ʃɔxa, AS: põĩ ̯ṇčoχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pończoszarnia ż., pończosznictwo n., pończosznik m., pończoszarka ż.

:: zdrobn. pończoszka ż.

 przym. pończochowy, pończoszkowy, pończoszniczy

Wiktionary


pończochowy

→ poń­czo­cha, → poń­czo­chy


SJP.pl

Patrz:

pończocha, → pończochy

pończochy

ele­ment gar­de­ro­by okry­wa­ją­cy stopę i część nogi


SJP.pl

Poń­czo­chy – ob­ci­sła, ela­stycz­na część gar­de­ro­by, okry­wa­ją­ca stopę i część nogi (zwy­kle do gór­nej czę­ści uda). Tym róż­nią się od raj­stop, które za­kry­wa­ją całe nogi do pasa. Tak, jak i raj­sto­py, oprócz wa­lo­ru prak­tycz­ne­go (ochro­ny przed zim­nem) po­pra­wia­ją op­tycz­nie wy­gląd dam­skiej nogi.

Wikipedia


pończoszarnia

fa­bry­ka poń­czoch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pra­cow­nia lub fa­bry­ka poń­czoch

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔ̃j̃n͇t͡ʃɔˈʃarʲɲa, AS: põĩ ̯ṇčošarʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pończocha ż., pończoszka ż., pończoszarka ż., pończosznictwo n., pończosznik m.

 przym. pończochowy, pończoszkowy, pończoszniczy

Wiktionary


pończoszka

zdrob­nie­nie od: poń­czo­cha


SJP.pl


pończoszki

zdrob­nie­nie od: poń­czo­cha


SJP.pl


pończosznictwo

pro­duk­cja poń­czoch


SJP.pl


pończoszniczka

1. rze­mieśl­nicz­ka wyt­wa­rza­ją­ca poń­czo­chy;
2. ko­bie­ta sprze­da­ją­ca poń­czo­chy


SJP.pl


pończoszniczy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z wy­ro­bem lub na­pra­wą poń­czoch, sto­so­wa­ny w poń­czosz­nict­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Włosi przy­wio­zą do Ło­wi­cza 43 au­to­ma­ty poń­czosz­ni­cze oraz ma­szy­ny do wy­kań­cza­nia i pa­ko­wa­nia, a także su­ro­wiec i ety­kie­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔ̃j̃n͇t͡ʃɔʃʲˈɲit͡ʃɨ, AS: põĩ ̯ṇčošʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pończocha ż., pończoszarnia ż.

Wiktionary


pończosznik

rze­mieśl­nik wyt­wa­rza­ją­cy poń­czo­chy; sprze­daw­ca poń­czoch


SJP.pl


pościel

uło­żyć po­ściel, przy­go­to­wać łóżko do spa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­po­sa­że­nie łóżka roz­kła­da­ne do spa­nia – po­dusz­ki, prze­ście­ra­dło, przy­kry­cie

 (1.2) prze­ście­ra­dło i po­włocz­ki na po­ściel (1.1), które można zdej­mo­wać i prać

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od po­ście­lić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od babci Ani mam kom­plet pu­cho­wej po­ście­li.

 (1.2) W in­ter­na­cie po­ściel wy­mie­nia się raz na dwa ty­god­nie.

 (2.1) Jacku, po­ściel sobie łóżko zanim pój­dziesz kąpać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔɕt͡ɕɛl, AS: pośćel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pościelówka ż., ściółka ż., pościelenie n., ścielenie n., pościelówa ż., wyściółczak m.

 czas. pościelić dk., ścielić ndk.

 przym. pościelowy, ściółkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bety

Wiktionary


pościelić

1. uło­żyć po­ściel, przy­go­to­wać miej­sce do spa­nia; po­słać;
2. daw­niej: roz­po­strzeć coś; roz­cią­gnąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ście­lić)

 (1.1) przy­go­to­wać po­ściel do spa­nia

 (1.2) daw. do­pro­wa­dzić do ro­zło­że­nia, po­ło­że­nia cze­goś lub kogoś na ja­kiejś czę­ści te­re­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyściółczak m., pościel ż., pościelenie n., pościelisko n., pościelowość ż., pościelówa ż., pościelówka ż.

 przym. pościelony, pościelowy

 czas. ścielić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posłać

 (1.2) położyć, rozciągnąć, rozłożyć, rozpostrzeć

Wiktionary


pościelowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­ście­lą, do­ty­czą­cy po­ście­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pościel ż., pościelówka ż., ściółka ż., pościelenie n., ścielenie n., pościelówa ż., wyściółczak m.

 czas. pościelić dk., ścielić ndk.

 przym. ściółkowy

Wiktionary


pościelówa

po­tocz­nie: na­stro­jo­wy utwór mu­zycz­ny, na­da­ją­cy się do spo­koj­ne­go tańca w parze, two­rzą­cy na­strój in­tym­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ro­man­tycz­ny, na­stro­jo­wy utwór mu­zycz­ny, rze­ko­mo dobry w po­ście­li, w in­tym­nej sy­tu­a­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie gram na for­te­pia­nie, ani nie po­tra­fię śpie­wać, ale lubię słu­chać po­ście­lów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pościel ż., pościelówka ż., ściółka ż., pościelenie n., ścielenie n., wyściółczak m.

 czas. pościelić dk., ścielić ndk.

 przym. pościelowy, ściółkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) muzyka pościelowa

Wiktionary


pościelówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) tka­ni­na po­ście­lo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pościelówa ż., pościel ż.

 czas. pościelić

 przym. pościelowy

Wiktionary


pościemniać

po­tocz­nie: ściem­niać (kła­mać) przez pe­wien czas


SJP.pl


pościg

go­nie­nie, ści­ga­nie kogoś; pogoń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ści­ga­nie kogo lub czego

 (1.2) przen. prze­sad­ne sta­ra­nie się, by coś zdo­być

 (1.3) grupa osób bio­rą­ca udział w go­nit­wie

Wiktionary

Po­ścig "(ang. pur­su­it)" – na­tar­cie na wy­co­fu­ją­ce­go się prze­ciw­ni­ka; ta forma na­tar­cia ma na celu uchwy­ce­nie te­re­nu, od­cię­cie lub po­ko­na­nie wy­co­fu­ją­cych się wojsk prze­ciw­ni­ka. Może on być efek­tem po­myśl­ne­go roz­wi­ja­nia po­wo­dze­nia, gdy prze­ciw­nik utra­cił zdol­ność sku­tecz­ne­go sta­wia­nia oporu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. pościgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gonitwa, pogoń, ściganie

 (1.2) dążenie, zabieganie, gonitwa, pogoń

 (1.3) pogoń

Wiktionary


pościgać

1. spę­dzić pe­wien czas na ści­ga­niu;
2. po­ści­gać się:
a) po­ści­gać jeden dru­gie­go;
b) po­ry­wa­li­zo­wać z kimś


SJP.pl


pościk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od post

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie post, lecz tylko mały po­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. post m.

Wiktionary


pościółka

gwa­ro­wo: po­sła­nie, le­go­wi­sko; po­ściel


SJP.pl


pościć

1. ogra­ni­czać ilość spo­ży­wa­ne­go po­kar­mu, np. z przy­czyn zdro­wot­nych;
2. za­cho­wy­wać post z przy­czyn re­li­gij­nych


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) prze­strze­gać postu na­ka­za­ne­go przez re­li­gię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pośćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. post m., poszczenie n., postnik mos.

 przym. postny

Wiktionary


poślad

odpad z młóc­ki zbo­żo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roln. ziar­no gor­sze­go ga­tun­ku po­zo­sta­łe po oczy­szcze­niu (od­wia­niu) zboża

 (1.2) zgrub. po­śla­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­no­sząc reszt­ki z kuch­ni, przy okaz­ji do­sy­pa­ła też kurom wię­cej po­śla­du.

Wiktionary


pośladek

jedna z dwóch sil­nie umię­śnio­nych czę­ści ciała mię­dzy ple­ca­mi a udami


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. jeden z dwóch umię­śnio­nych ob­sza­rów z tyłu ciała mię­dzy krę­go­słu­pem a udami;

 (1.2) zdrobn. od: po­ślad

Wiktionary

Po­śla­dek – pa­rzy­sta, to­po­gra­ficz­na część ciała czło­wie­ka. Oko­li­cę po­ślad­ko­wą (łac. "regio glu­ta­ea") sta­no­wią prze­de wszyst­kim mię­śnie, głów­nie mię­sień po­ślad­ko­wy wiel­ki (poza tym mię­sień po­ślad­ko­wy śred­ni i mię­sień po­ślad­ko­wy mały).

Po­śla­dek ogra­ni­czo­ny jest od góry w czę­ści przyś­rod­ko­wej grze­bie­niem bio­dro­wym (łac.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co chwi­lę gibon jakiś lub magot, z ohyd­nie gołym, czer­wo­nym po­ślad­kiem, wy­cią­gał przez kratę rękę kos­ma­tą[…]

 (1.1) Ryza pa­pie­ru, którą wrę­czył mi gość, za­sko­czy­ła mnie bar­dziej, niż jego zdzi­wił widok mo­je­go ciała sauté. Mimo to wzię­łam pa­ku­nek w ręce, a on po­kle­pał mnie po po­ślad­kach i mru­knął: – Takie dup­sko to ro­zu­miem!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕladɛk, AS: pośladek

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 przym. pośladkowy, pośledni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. półdupek; dla lm.: pupa, tyłek, rzyć, siedzenie, zad, zadek; wulg. dupa

Wiktionary


pośladkowy

→ po­śla­dek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy po­ślad­ków

Wiktionary

Patrz:

pośladek

Przykłady

 (1.1) (…) w mak­sy­mal­nym zgię­ciu bio­dra mię­sień po­ślad­ko­wy śred­ni traci swoją me­cha­nicz­ną prze­wa­gę, a grupa tylna mię­śni uda za­czy­na do­mi­no­wać w pro­sto­wa­niu stawu bio­dro­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośladek m.

Wiktionary


pośledni

gor­szy, mniej ce­nio­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) gor­szy od in­nych

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ostat­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W mon­to­wa­niu i roz­wi­ja­niu akcji po­wie­ścio­wej za­da­wa­lał się Że­rom­ski chwy­ta­mi na­tu­ry nie­raz dość po­śled­niej, jakby żyw­cem przy­ję­ty­mi z wzo­rów li­te­ra­tu­ry po­pu­lar­nej.

 (1.1) Gno­sty­cy twier­dzi­li, że świat zo­stał stwo­rzo­ny przez bó­stwo po­śled­nie, mniej­szej rangi, isto­tę nie­u­dol­ną, i co wię­cej – okrut­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕlɛdʲɲi, AS: pośledʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośladek m.

Wiktionary


pośledniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: po­śled­ni


SJP.pl


poślinić

ośli­nić, ob­śli­nić;
1. po­kryć z wierz­chu śliną;
2. po­śli­nić się -
a) po­bru­dzić się włas­ną śliną;
b) po­bru­dzić się wza­jem­nie swo­i­mi śli­na­mi;
c) po­tocz­nie: zbyt ot­war­cie oka­zać ocho­tę na coś; na­śli­nić się


SJP.pl


poślizg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ruch po­su­wi­sty po śli­skiej po­wierzch­ni

 (1.2) zdol­ność śliz­ga­nia się

 (1.3) pot. trwa­nie w wy­ko­ny­wa­niu czego ponad za­pla­no­wa­ny czas

Wiktionary

Po­ślizg – w tech­ni­ce ter­min od­no­si się do od­chy­le­nia pręd­ko­ści prze­mie­szcza­ją­cych ele­men­tów me­cha­nicz­nych lub pły­nów w wy­ni­ku prze­no­sze­nia ob­cią­żeń stycz­nych.

W bu­do­wie ma­szyn zja­wi­sko wy­stę­pu­ją­ce, gdy dwie sty­ka­ją­ce się po­wierzch­nie po­ru­sza­ją się wzglę­dem sie­bie. Po­ślizg może być po­żą­da­ny (np. w sprzę­głach po­śliz­go­wych, ha­mul­cach cier­nych) lub szkod­li­wy (np. w prze­kład­niach pa­so­wych). Szcze­gól­nym przy­pad­kiem po­śliz­gu jest po­ślizg to­czo­ne­go koła.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ślizgawka ż., ślizganie n., poślizgnięcie n., poślizgnięcie się n., śliskość ż.

 czas. ślizgać się, poślizgać się dk., poślizgiwać się ndk., poślizgnąć się dk.

 przym. poślizgowy

 przysł. poślizgiem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) śliskość

 (1.3) opóźnienie

Wiktionary


poślizgnąć

za­chwiać się lub stra­cić rów­no­wa­gę, idąc po czymś śli­skim


SJP.pl


poślizgowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu plusk­wia­ków


SJP.pl

Po­śliz­go­wa­te (Hy­dro­me­tri­dae) – ro­dzi­na plusk­wia­ków róż­nos­krzy­dłych z in­fra­rzę­du pół­wod­nych i na­dro­dzi­ny Hy­dro­me­tro­i­dea.

Wikipedia


poślizgowaty

o ce­chach po­śliz­go­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


pośliźnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) utra­ce­nie rów­no­wa­gi na śli­skiej po­wierzch­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) By uni­knąć po­śliź­nię­cia, idź po wy­sy­pa­nym żużlu!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pośliznąć się dk.

Wiktionary


poślubianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ślu­biać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poślubić, poślubiać ndk.

 rzecz. poślubienie n.

Wiktionary


poślubiać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. po­ślu­bić)

 (1.1) brać z kimś ślub, żenić się lub wy­cho­dzić za mąż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Anora, młoda pro­sty­tut­ka z Bro­o­kly­nu, do­sta­je szan­sę na hi­sto­rię o Kop­ciusz­ku, kiedy poz­na­je syna oli­gar­chy i pod wpły­wem im­pul­su po­ślu­bia go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślub m., ślubny m., ślubna ż., ślubowanie n., zaślubiny nmos. lm., poślubienie n., poślubianie n.

 przym. ślubny

 czas. poślubić dk., ślubować ndk.

Wiktionary


poślubienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wziąć z kimś ślub

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ślu­bie­nie Emil­ki to moje wiel­kie ma­rze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔɕluˈbʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: poślubʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślub m., ślubny m., ślubna ż., poślubianie ndk.

 czas. poślubić dk., poślubiać ndk.

 przym. poślubny, ślubny

Wiktionary


poślubić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­ślu­biać)

 (1.1) wziąć z kimś ślub, oże­nić się lub wyjść za mąż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕlubʲit͡ɕ, AS: poślubʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ślub m., ślubny m., ślubna ż., ślubowanie n., zaślubiny nmos. lm., poślubienie n., poślubianie n.

 przym. ślubny

 czas. poślubiać ndk., ślubować ndk.

Wiktionary


poślubnik

ro­dzaj krze­wów i ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych; ket­mia, hi­bi­skus, proś­wir­nik


SJP.pl


poślubny

przy­miot­nik

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy po ślu­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A teraz przy­jeż­dża na pomoc jej na­rze­czo­ne­mu, aby przy­go­to­wać im gniazd­ko na życie po­ślub­ne.

 (1.1) Z usta­wy (…) mogło nie tylko po­tom­stwo po­ślub­ne ale i przed­ślub­ne stać się pra­wem po­tom­stwem (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poślubienie n., ślubna ż., ślubny mos.

 przym. ślubny

Wiktionary


pośmieciuszka

nie­wiel­ki ptak osia­dły z ro­dzi­ny sko­wron­ków, o sza­ro­zie­mi­stym upie­rze­niu, z cha­rak­te­ry­stycz­nym, szcze­ci­nia­stym czub­kiem na gło­wie, wy­stę­pu­ją­cy w Eu­raz­ji oraz w pół­noc­nej Afry­ce (w Pol­sce ob­ję­ty ochro­ną); dzier­lat­ka; śmie­ciusz­ka


SJP.pl


pośmierdywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­śmier­dy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niepośmierdywanie n.

 czas. pośmierdywać ndk.

Wiktionary


pośmierdywać

po­wy­dzie­lać nie­przy­jem­ny za­pach


SJP.pl


pośmierdzieć

śmier­dzieć przez pe­wien czas


SJP.pl


pośmiertnie

przy­słó­wek

 (1.1) po śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 2013 roku Alek­san­drze Ślą­skiej przyz­na­na zo­sta­ła po­śmiert­nie Na­gro­da He­ro­i­ny Pol­skie­go Kina.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pośmiertny

Wiktionary


pośmiertny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zro­bio­ny po czy­jejś śmier­ci; za­cho­dzą­cy po śmier­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ge­ne­rał Eu­ge­niusz Kusz­ko w imie­niu na­czel­ne­go do­wód­cy WP od­czy­tał roz­kaz o odz­na­cze­niu po­śmiert­nym czo­ło­wych bo­ha­te­rów pow­sta­nia w get­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. pośmiertnie

Wiktionary


pośmieszkować

po­tocz­nie: spę­dzić pe­wien czas na na­śmie­wa­niu się z kogoś lub cze­goś


SJP.pl


pośmiewisko

1. osoba lub rzecz bę­dą­ca obiek­tem kpin i wy­śmie­wa­nia się;
2. wy­śmie­wa­nie się, kpiny, szy­der­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) drwi­ny i szy­der­stwa z kogoś

 (1.2) obiekt kpin i szy­derstw

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Przyw­dzia­łem wór jako szatę / i po­śmie­wi­skiem sta­łem się dla tam­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pośmiewać ndk.

 przym. śmieszny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drwienie, kpienie, wyśmianie, wyśmiewanie

Wiktionary


pośniadaniowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­stę­pu­je bądź zo­sta­je po śnia­da­niu

Wiktionary


pośniadać

prze­sta­rza­le: zjeść śnia­da­nie


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) daw. zjeść śnia­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­śnia­daj le­piej po raz ostat­ni, jak czło­wiek; zaraz ci wyjmę jadło z pieca.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śniadać ndk.

Wiktionary


pośniedziały

po­kryć się śnie­dzią; ośnie­dzieć


SJP.pl


pośniedzieć

po­kryć się śnie­dzią; ośnie­dzieć


SJP.pl


pośnieżek

mały owad dra­pież­ny z ro­dzi­ny po­śnież­ko­wa­tych


SJP.pl


pośnieżkowate

o ce­chach po­śnież­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl

Po­śnież­ko­wa­te (Bo­re­i­dae) – ro­dzi­na ma­łych owa­dów z rzędu woj­si­łek (Me­cop­te­ra) obej­mu­ją­ca 23 ga­tun­ki o za­się­gu ho­lark­tycz­nym.

Są to ciem­no ubar­wio­ne owady o dłu­go­ści 2–7 mm, gło­wie wy­dłu­żo­nej w kształ­cie ryjka, du­żych oczach i sze­ro­ko roz­sta­wio­nych przy­ocz­kach. Sa­mi­ce po­śnie­żek są więk­sze od sam­ców.

Wikipedia


pośnieżkowaty

o ce­chach po­śnież­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


pośnik

naz­wi­sko


SJP.pl


pośny

daw­niej, dziś gwa­ro­wo: post­ny; posny


SJP.pl


pośpiech

szyb­kie, pręd­kie dzia­ła­nie, śpie­sze­nie się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spie­sze­nie się, ro­bie­nie cze­goś szyb­ko

Wiktionary

Zo­bacz też: Poś­piech (ujed­noz­nacz­nie­nie).

Poś­piech (forma żeń­ska: Poś­piech, licz­ba mnoga: Poś­pie­cho­wie) – pol­skie naz­wi­sko no­to­wa­ne od 1385 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wysz­li­śmy w poś­pie­chu, by nie spóź­nić się na po­ciąg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔɕpʲjɛx, AS: pośpʹi ̯eχ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pospieszny

 przysł. pospiesznie

 czas. pośpieszyć (się)/pospieszyć (się), pośpieszać/pospieszać

 rzecz. pośpieszenie/pospieszenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. kwapienie

Wiktionary


pośpieszająco

w spo­sób na­kła­nia­ją­cy do poś­pie­chu; po­spie­sza­ją­co, po­na­gla­ją­co, przy­na­gla­ją­co


SJP.pl


pośpieszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poś­pie­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pospieszny m.

 czas. pośpieszać, śpieszyć

 przym. pospieszny

Wiktionary


pośpieszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) uda­wać się do­kądś z poś­pie­chem

 (1.2) za­bie­rać się do cze­goś bezz­włocz­nie

 (1.3) kazać komuś robić coś szyb­ciej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uj­rzał ją na pe­ro­nie i poś­pie­szył w jej kie­run­ku.

 (1.2) Kiedy zo­ba­czył szefa poś­pie­szył z wy­ja­śnie­niem, dla­cze­go nie był na wczo­raj­szym szko­le­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕpʲjɛʃat͡ɕ, AS: pośpʹi ̯ešać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośpiech

 czas. śpieszyć, dk. pośpieszyć, pospieszać

 przym. pośpieszny

 przysł. pośpiesznie

Wiktionary


pośpieszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poś­pie­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ, AS: pośpʹi ̯ešẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośpiech

 czas. pośpieszyć, śpieszyć

Wiktionary


pośpieszniak

po­tocz­nie o poś­piesz­nym au­to­bu­sie, tram­wa­ju lub po­cią­gu; po­spiesz­niak


SJP.pl


pośpiesznie

przy­słó­wek

 (1.1) w poś­pie­chu, z poś­pie­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poś­piesz­nie za­ła­ta­łem mu spod­nie to­por­nym ście­giem.

 (1.1) Za­pła­ci­łam ra­chu­nek i wysz­ły­śmy poś­piesz­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośpiech mrz.

 czas. pośpieszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naprędce, prędko, prędziutko, szybko, szybciutko, śpiesznie / spiesznie, jak mucha w ukropie, na chybcika, war. pospiesznie

Wiktionary


pośpieszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: poś­piesz­nie


SJP.pl


pośpieszniejszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: poś­piesz­ny; bar­dziej poś­piesz­ny


SJP.pl


pośpieszność

wy­ko­ny­wa­nie cze­goś w poś­pie­chu; po­spiesz­ność


SJP.pl


pośpieszny

po­spiesz­ny;
1. dzie­ją­cy się lub wy­ko­ny­wa­ny w poś­pie­chu; żwawy, szyb­ki;
2. po­ru­sza­ją­cy się lub dzia­ła­ją­cy szyb­ciej od in­nych;
3. po­dej­mo­wa­ny zbyt szyb­ko lub nie­prze­my­śla­ny; go­rącz­ko­wy, po­chop­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zob. po­spiesz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śpieszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pospieszny

Wiktionary


pośpieszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. poś­pie­szać)

 (1.1) zob. poś­pie­szać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny poś­pie­szyć się (ndk. brak)

 (2.1) zro­bić coś szyb­ciej

 (2.2) żart. iron. zro­bić coś przedw­cze­śnie, nie­traf­nie prze­wi­du­jąc roz­wój sy­tu­a­cji

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Poś­piesz się z tym sprzą­ta­niem, bo zaraz przy­cho­dzą go­ście.

 (2.2) Oba­wiam się, że poś­pie­szy­łeś się z oble­wa­niem tego awan­su, po­dob­no na to sta­no­wi­sko mają przy­jąć kogoś zu­peł­nie no­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕpʲjɛʃɨt͡ɕ, AS: pośpʹi ̯ešyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośpiech, pośpieszenie

 czas. pośpieszać, pospieszać, pospieszyć, śpieszyć

 przym. pośpieszny (pospieszny)

 przysł. pośpiesznie (pospiesznie)

Wiktionary


pośpiew

1. me­lo­dyj­ne dźwię­ki wy­da­wa­ne przez ptaki; zaś­piew;
2. śpiew­na in­to­na­cja w mowie; zaś­piew;
3. cichy, prze­ry­wa­ny śpiew; poś­pie­wy­wa­nie


SJP.pl


pośpiewać

śpie­wać przez pe­wien czas


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) śpie­wać przez jakiś czas

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) daw. na­dą­żać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy ogni­sku poś­pie­wa­li­śmy sobie pie­śni har­cer­skich i szant.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. śpiewać ndk.

Wiktionary


pośredni

przy­miot­nik

 (1.1) nie od­no­szą­cy się do cze­goś wprost; nie do­ty­czą­cy cze­goś bez­poś­red­nio

 (1.2) znaj­du­ją­cy się mię­dzy dwoma sta­na­mi lub dwie­ma war­to­ścia­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy aktem wiary a aktem nie­wia­ry ist­nie­je stan poś­red­ni: nie-nie­wia­ry.

 (1.1) „An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny”.

 (1.1) Efekt po­dob­ny, ale w spo­sób poś­red­ni, wy­wo­łu­ją in­we­sty­cje w in­fra­struk­tu­rę go­spo­dar­czą (np. bu­do­wa dróg, mo­der­ni­za­cja sieci ko­le­jo­wej, ro­zbu­do­wa sieci te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­nej).

 (1.2) Tra­dy­cyj­nie roz­róż­nia­no lo­dow­ce typu gór­skie­go (al­pej­skie­go) i wiel­kie lą­do­lo­dy oraz zwy­kle także różne typy poś­red­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕrɛdʲɲi, AS: pośredʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośrednik m., pośredniczka ż., pośrednictwo n., pośredniak m., pośredniczenie n., pośredniość ż.

 przysł. pośrednio, pośrodku, bezpośrednio

 czas. pośredniczyć ndk.

 przym. średni

Wiktionary


pośredniak

po­tocz­nie: biuro poś­red­nict­wa pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. urząd poś­red­nict­wa pracy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pośredni

 rzecz. pośrednictwo n., pośrednik mos.

 czas. pośredniczyć

 przysł. pośrednio

Wiktionary


pośrednictwo

1. dzia­łal­ność po­le­ga­ją­ca na ko­ja­rze­niu kon­tra­hen­tów w tran­sak­cjach hand­lo­wych;
2. dzia­łal­ność osoby trze­ciej ma­ją­ca na celu do­pro­wa­dze­nie do po­ro­zu­mie­nia się lub za­łat­wie­nia ja­kichś spraw mię­dzy stro­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzia­łal­ność stro­ny trze­ciej, która ma na celu po­ro­zu­mie­nie się mię­dzy stro­na­mi lub za­łat­wie­nie ja­kiejś spra­wy do­ty­czą­cej obu stron

Wiktionary

Poś­red­nict­wo – umowa, czę­sto od­płat­na, w któ­rej jedna stro­na zo­bo­wią­zu­je się wobec dru­giej do­pro­wa­dzić do spo­sob­no­ści za­war­cia umowy lub poś­red­ni­czyć przy za­war­ciu ta­kiej umowy. Obec­nie naj­po­pu­lar­niej­szą formą poś­red­nict­wa są agen­cje za­trud­nie­nia, poś­red­nict­wa fi­nan­so­we­go oraz agen­cje poś­red­nict­wa w obro­cie nie­ru­cho­mo­ścia­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ire­ne­usz miał prawo pisać o tra­dy­cji, bo będąc ucz­niem św. Po­li­kar­pa, który słu­chał nauk św. Jana apo­sto­ła, przys­wo­ił sobie za jego poś­red­nict­wem tra­dy­cję apo­stol­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośredniczenie n., zapośredniczenie n., pośredniak m., pośrednik m.

 czas. pośredniczyć ndk., zapośredniczyć dk.

 przym. pośredni, średni

 przysł. pośrednio

Wiktionary


pośredniczka

1. ko­bie­ta za­łat­wia­ją­ca ja­kieś spra­wy po­mię­dzy dwoma stro­na­mi;
2. ko­bie­ta poś­red­ni­czą­ca w na­wią­zy­wa­niu kon­tak­tów w tran­sak­cjach hand­lo­wych lub na rynku pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: poś­red­nik

Wiktionary

Poś­red­nicz­ka (ang. "The Me­dia­tor") – seria ksią­żek dla na­sto­la­tek au­tor­stwa ame­ry­kań­skiej pi­sar­ki Meg Cabot. Seria skła­da się z ośmiu tomów. Pier­wsze czte­ry tomy Cabot opu­bli­ko­wa­ła pier­wot­nie w wy­daw­nict­wie Simon and Schu­ster, pod pse­u­do­ni­mem Jenny Car­roll. Po­zo­sta­łe tomy wy­da­ne zo­sta­ły przez wy­daw­nict­wo HarperCollins Chri­stian Pu­blis­hing pod praw­dzi­wym naz­wi­skiem au­tor­ki. W Pol­sce seria opu­bli­ko­wa­ło wy­daw­nict­wo Amber, ale tylko tomy od pier­wsze­go do szó­ste­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpɔɕrɛdʲˈɲit͡ʃka, AS: pośredʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośrednik

 czas. pośredniczyć

 przym. pośredni

Wiktionary


pośredniczy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy poś­red­nict­wa

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp. ter. od: poś­red­ni­czyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośrednik mos.

Wiktionary


pośredniczyć

cza­sow­nik

 (1.1) dążyć do po­ro­zu­mie­nia stron, dzia­łać jako roz­jem­ca

 (1.2) ekon. za­łat­wiać tran­sak­cje hand­lo­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak ro­zu­mia­na cecha ma cha­rak­ter la­tent­ny - nie można jej bez­poś­red­nio za­ob­ser­wo­wać, po­sia­da sta­tus zmien­nej poś­red­ni­czą­cej mię­dzy bodź­cem a re­ak­cją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośredniak mrz., pośrednictwo n., pośredniczenie n., pośredniczka ż., pośrednik mos.

 przym. pośredni, pośredniczący

 przysł. pośrednio

 przyim. pośród

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mediować, interweniować

Wiktionary


pośredniczący

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. (w ne­u­ro­lo­gii, o ne­u­ro­nie) prze­ka­zu­ją­cy im­pul­sy ner­wo­we po­mię­dzy ne­u­ro­na­mi czu­cio­wy­mi a ru­cho­wy­mi

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. czyn­ny od: poś­red­ni­czyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pośredniczyć ndk.

 rzecz. pośredniczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kojarzeniowy

Wiktionary


pośrednik

1. osoba za­łat­wia­ją­ca ja­kieś spra­wy po­mię­dzy dwoma stro­na­mi;
2. osoba poś­red­ni­czą­ca w na­wią­zy­wa­niu kon­tak­tów w tran­sak­cjach hand­lo­wych lub na rynku pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba poś­red­ni­czą­ca, za­łat­wia­ją­ca spra­wy mię­dzy ja­ki­miś oso­ba­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Poś­red­nik HTTP – ser­wer kom­pu­te­ro­wy
  • Poś­red­nik pracy – zawód
  • Poś­red­nik fi­nan­so­wy – zawód
  • Poś­red­nik ubez­pie­cze­nio­wy – zawód
  • Poś­red­nik w obro­cie nie­ru­cho­mo­ścia­mi – zawód
  • Poś­red­nik – film z 2018 roku
  • Poś­red­nik – część wsi Emi­lia­nów w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Koź­mi­nek
  • Poś­red­nik – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ka­li­skim, w gmi­nie Szczyt­ni­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do końca roku 2007 aby otrzy­mać li­cen­cję poś­red­ni­ka w obro­cie nie­ru­cho­mo­ścia­mi, wy­star­czy­ło po­sia­dać śred­nie wyksz­tał­ce­nie, odbyć kurs, pół­rocz­ną prak­ty­kę i zdać eg­za­min pań­stwo­wy (pi­sem­ny i ustny).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośrednictwo n., pośredniak m., pośredniość ż., zapośredniczenie n., pośredniczenie n.

:: fż. pośredniczka ż.

 czas. pośredniczyć ndk.

 przym. pośredni, pośredniczy, średni

 przysł. pośrednio

Wiktionary


pośrednio

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób poś­red­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pośrednik m., pośredniak m., pośrednictwo n., zapośredniczenie n., zapośredniczanie n., pośredniczenie n., pośredniość ż.

 czas. pośredniczyć ndk., zapośredniczyć dk.

 przym. pośredni

 przysł. pośrodku

Wiktionary


pośredniogłowiec

typ czło­wie­ka o kształ­cie głowy poś­red­nim po­mię­dzy formą dłu­go­gło­wą a krót­ko­gło­wą


SJP.pl


pośredniość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest poś­red­nie; cecha tych, któ­rzy są poś­red­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pośredni

 przysł. pośrednio

 rzecz. pośrednik mos.

Wiktionary


pośrodkowy

1. nerw poś­rod­ko­wy - nerw w ręce;
2. daw­niej: znaj­du­ją­cy się poś­rod­ku cze­goś


SJP.pl


pośrodku

książ­ko­wo: w środ­ko­wym punk­cie cze­goś; w środ­ku, na środ­ku


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) na środ­ku, w środ­ko­wym punk­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poś­rod­ku izby dy­mi­ło pa­le­ni­sko.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕrɔtku, AS: pośrotku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środek, daw. pośrodek

 przym. pośredni

 przysł. pośrednio

Wiktionary


pośrześć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. spot­kać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔɕʃɛɕt͡ɕ, AS: pośšeść

Wiktionary


pośród

rza­dziej, książ­ko­wo: wśród, śród, wpoś­ród;
1. przy­i­mek ko­mu­ni­ku­ją­cy, że ktoś lub coś jest oto­czo­ne ja­ki­miś oso­ba­mi, przed­mio­ta­mi (np. Wśród drzew stał on.); po­mię­dzy;
2. spój­nik ko­mu­ni­ku­ją­cy, że ktoś lub coś, o czym mowa, na­le­ży do okre­ślo­ne­go zbio­ru (np. Wśród tłumu była Ewa.); po­mię­dzy;
3. spój­nik ko­mu­ni­ku­ją­cy, że to, o czym mowa, do­ty­czy danej grupy czy ca­ło­ści (np. Wśród nas cie­szy się za­u­fa­niem.);
4. przy­i­mek ko­mu­ni­ku­ją­cy o zja­wi­skach to­wa­rzy­szą­cych da­ne­mu zda­rze­niu; pod­czas


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) zob. wśród.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy Teoś za­rek­wi­ro­wał ponad pięć­dzie­siąt fla­szek, które lo­jal­nie roz­dzie­lił poś­ród naj­bliż­szych współ­pra­cow­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔɕrut, AS: pośrut

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pośredniczyć

Wiktionary


poświadczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poś­wiad­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poświadczać ndk.

Wiktionary


poświadczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. poś­wiad­czyć)

 (1.1) pot­wier­dzać praw­dzi­wość, toż­sa­mość, wia­ry­god­ność kogoś albo cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W do­ku­men­cie wów­czas wy­da­nym na­ka­zy­wał król aby po­se­so­rzy na nad­cho­dzą­cym sej­mie przed­sta­wi­li listy i przy­wi­le­je poś­wiad­cza­ją­ce, że kró­lew­szczyz­ny trzy­ma­ne są zgod­nie z pra­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕfʲjaṭt͡ʃat͡ɕ, AS: pośfʹi ̯aṭčać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poświadczanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potwierdzać, zaświadczać

Wiktionary


poświadczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot­wier­dze­nie praw­dzi­wo­ści, wia­ry­god­no­ści, toż­sa­mo­ści

 (1.2) do­ku­ment poś­wiad­cza­ją­cy coś

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poświadczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) potwierdzenie, zaświadczenie

Wiktionary


poświadczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. poś­wiad­czać)

 (1.1) pot­wier­dzić praw­dzi­wość, toż­sa­mość, wia­ry­god­ność kogoś albo cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poświadczenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potwierdzić, zaświadczyć

Wiktionary


poświata

blade, słabe świa­tło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) słabe, ema­nu­ją­ce skądś świa­tło

 (1.2) daw. oś­wie­ce­nie, po­u­cze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prób­ka po­lo­nu ema­nu­je nie­bie­ską poś­wia­tą – jest to efekt wzbu­dze­nia ota­cza­ją­ce­go ją po­wie­trza.

 (1.1) Jej syl­wet­ka była słabo wi­docz­na w poś­wie­cie księ­ży­ca.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poświat mrz., poświecenie n.

 czas. poświecić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) łuna, poblask, żar

Wiktionary


poświatowski

naz­wi­sko


SJP.pl


poświegotać

poś­wier­go­tać;
1. o pta­kach: po­wy­da­wać krót­kie, wy­so­kie dźwię­ku; poć­wier­kać, poś­wier­go­lić;
2. prze­no­śnie o dzie­ciach albo mło­dych ko­bie­tach: po­mó­wić we­so­ło, ra­do­śnie, pis­kli­wie, pie­szczot­li­wie; po­szcze­bio­tać, po­traj­lo­wać, pok­wi­lić


SJP.pl


poświergotać

poś­wie­go­tać;
1. o pta­kach: po­wy­da­wać krót­kie, wy­so­kie dźwię­ku; poć­wier­kać, poś­wier­go­lić;
2. prze­no­śnie o dzie­ciach albo mło­dych ko­bie­tach: po­mó­wić we­so­ło, ra­do­śnie, pis­kli­wie, pie­szczot­li­wie; po­szcze­bio­tać, po­traj­lo­wać, pok­wi­lić


SJP.pl


poświerka

ptak za­miesz­ku­ją­cy ob­sza­ry pół­ku­li pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cal­ca­rius lap­po­ni­cus|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny trznad­lo­wa­tych, gnież­dżą­cy się na da­le­kiej pół­no­cy Eu­ro­py i Sy­be­rii;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕfʲjɛrka, AS: pośfʹi ̯erka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poświerka szponiasta, poświerka zwyczajna

Wiktionary


poświnić

po­tocz­nie: po­bru­dzić, po­pla­mić; po­faj­dać, za­pa­sku­dzić


SJP.pl


poświntuszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spę­dze­nie czasu na świn­tu­sze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poświntuszyć dk.

 rzecz. świntuch mos., świnia ż.

 przym. świński

Wiktionary


poświntuszyć

świn­tu­szyć przez jakiś czas; poś­wiń­tu­szyć


SJP.pl


poświrować

spę­dzić pe­wien czas na świ­ro­wa­niu


SJP.pl


poświst

1. krót­ki świst lub echo świ­stu;
2. głos po­dob­ny do świ­stu wy­da­wa­ny przez niek­tó­re ptaki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • poś­wist – głos słon­ki
  • poś­wist – od­głos prze­su­nię­cia palca wzdłuż stru­ny gi­ta­ro­wej
  • s/y Poś­wist – jacht
  • poś­wist – demon sło­wiań­ski
  • Poś­wist (Os­so­ria) – herb szla­chec­ki
  • Ka­zi­mierz Piech, pse­u­do­nim „Poś­wist” – par­ty­zant
  • Poś­wist – po­wieść fan­ta­stycz­na z 2025

Wikipedia


poświstak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. lek­ko­duch

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕfʲistak, AS: pośfʹistak

Wiktionary


poświt

po­e­tyc­ko: świa­tło, blask, poś­wia­ta


SJP.pl


poświąteczny

przy­miot­nik

 (1.1) przy­pa­da­ją­cy na okres tuż po świę­cie, na­stę­pu­ją­cy po świę­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Utrud­nie­nia potr­wa­ją kilka ty­god­ni. - Ro­bo­ty te­o­re­tycz­nie można było prze­ło­żyć na okres poś­wią­tecz­ny, tylko jaki sens mia­ła­by ta de­cyz­ja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔɕfʲjɔ̃nˈtɛt͡ʃnɨ, AS: pośfʹi ̯õntečny

Wiktionary


poświęcanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|poś­wię­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈt͡sãɲɛ, AS: pośfʹi ̯ẽncãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. poświęcać ndk., poświęcić dk.

 rzecz. poświęcenie n.

Wiktionary


poświęcać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) książk. od­da­wać coś w ofie­rze; wy­rze­kać się cze­goś dla czy­je­goś dobra

 (1.2) od­da­wać cze­muś uwagę, kie­ro­wać uwagę na coś, wy­ra­żać za­in­te­re­so­wa­nie

 (1.3) rel. do­ko­ny­wać poś­wię­ce­nia; po­kro­pić coś wodą świę­co­ną

cza­sow­nik zwrot­ny poś­wię­cać się

 (2.1) re­zy­gno­wać z cze­goś dla czy­je­goś dobra, dla ja­kiejś spra­wy, dla kogoś

 (2.2) zaj­mo­wać się czymś, zwła­szcza za­wo­do­wo, od­da­wać swój czas ja­kie­muś ce­lo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem w sta­nie poś­wię­cić wiele dla two­je­go szczę­ścia.

 (1.2) Poś­wię­co­no tej spra­wie dużo uwagi, jed­nak jej przy­czy­ny po­zo­sta­ją nie­wy­ja­śnio­ne.

 (1.2) Ostat­nie roz­dzia­ły książ­ki są poś­wię­co­ne te­ma­ty­ce fi­lo­zo­ficz­nej.

 (1.3) Ksiądz poś­wię­cił nowo wy­bu­do­wa­ną ka­pli­cę.

 (2.1) Nie chcę cią­gle poś­wię­cać się dla młod­sze­go brata.

 (2.2) Po stu­diach me­dycz­nych po­sta­no­wił poś­wię­cić się pracy na­u­ko­wej.

 (2.2) Maria poś­wię­ci­ła się wy­cho­wy­wa­niu dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕfʲjɛ̃nt͡sat͡ɕ, AS: pośfʹi ̯ẽncać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świątynia ż., poświęcanie, poświęcenie n.

 czas. święcić, poświęcić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dedykować

 (2.1) służyć

 (2.2) zajmować się

Wiktionary


poświęcenie

pełen bo­ha­ter­stwa czyn; ofia­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. pełen bo­ha­ter­stwa czyn; ofia­ra

 (1.2) książk. od­da­wa­nie cze­goś w ofie­rze; wy­rze­cze­nie się cze­goś dla czy­je­goś dobra

 (1.3) skie­ro­wa­nie na coś uwagi, wy­ra­że­nie za­in­te­re­so­wa­nia czymś

 (1.4) rel. do­ko­na­nie obrzę­du świę­ce­nia po­przez po­kro­pie­nie cze­goś wodą świę­co­ną i wy­po­wie­dze­nie od­po­wied­nich for­muł re­li­gij­nych

 (1.5) szach. ce­lo­we po­su­nię­cie, któ­re­go kon­sek­wen­cją jest utra­ta bier­ki w celu uzy­ska­nia in­nych ko­rzy­ści, np. ini­cja­ty­wy, for­sow­ne­go wa­rian­tu wio­dą­ce­go do mata itd.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Poś­wię­ce­nie – film z 1999 roku w reż. Johna Matt­hew Matt­ha­na
  • Poś­wię­ce­nie – film z 2019 roku w reż. Se­mi­ha Kaplanoğlu
  • poś­wię­ce­nie ko­ścio­ła – w chrze­ści­jań­stwie uro­czy­sty obrzęd po­bło­go­sła­wie­nia przez bi­sku­pa nowo pow­sta­łej świą­ty­ni
  • poś­wię­ce­nie pól – w ka­to­li­cyz­mie tra­dy­cyj­ny obrzęd po­bło­go­sła­wie­nia przez ka­pła­na pól dla upro­sze­nia u Boga do­brych uro­dza­jów
  • poś­wię­ce­nie wody – w chrze­ści­jań­stwie obrzęd po­bło­go­sła­wie­nia przez ka­pła­na wody do spra­wo­wa­nia sa­kra­men­tu chrztu lub do poś­wię­ce­nia osób, miejsc czy przed­mio­tów
  • Poś­wię­ce­nie Marii w świą­ty­ni – obraz z 1552 roku au­tor­stwa Ja­co­pa Tin­to­ret­ta
  • kon­se­kra­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dla mi­ło­ści była skłon­na do naj­więk­szych poś­wię­ceń.

 (1.2) Nikt nie mu­siał go na­ma­wiać do poś­wię­ce­nia życia za Oj­czyz­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔɕfʲjɛ̃nˈt͡sɛ̃ɲɛ, AS: pośfʹi ̯ẽncẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. świątek mzw./mrz., święcenie n., poświęcanie n., poświętnik m., święconka ż.

 czas. poświęcać ndk., poświęcić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddanie, wyrzeczenie, ofiara

 (1.5) ofiara

Wiktionary


poświęcieński

przy­miot­nik od: Poś­więt­ne


SJP.pl


poświęcić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. poś­wię­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|poś­wię­cać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny poś­wię­cić się (ndk. poś­wię­cać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|poś­wię­cać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wios­ną i latem 1492 Krzysz­tof Ko­lumb mu­siał poś­wię­cić kilka mie­się­cy na na­mó­wie­nie 90 osób na pier­wszą wy­pra­wę.

 (1.1) Tren po­ja­wił się w li­te­ra­tu­rze pol­skiej za spra­wą Jana Ko­cha­now­skie­go, który poś­wię­cił im cały cykl.

 (1.1) Poś­wię­cił swoje życie nauce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈɕfʲjɛ̇̃ɲt͡ɕit͡ɕ, AS: pośfʹi ̯ė̃ńćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poświęcenie n., poświęcanie n., świątynia ż., świątek mrz./mzw.

 czas. poświęcać

 przym. świąteczny

Wiktionary


poświęcony

przy­miot­nik

 (1.1) daw. pełen poś­wię­ce­nia, sa­mo­za­par­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1)  — Jak się pani po­do­ba — od­parł lo­do­wa­tym tonem pan Zgier­ski, ale czar­ne oczki je­szcze głę­biej przy­sło­nił rzę­sa­mi. — Pan Sol­ski — dodał — o jed­nym nie po­wi­nien wąt­pić: że ma we mnie poś­wię­co­ne­go czło­wie­ka, który, choć niez­na­ny, bę­dzie czu­wał nad jego in­te­re­sa­mi i do­nie­sie o każ­dej in­try­dze.

 (1.1) Nie mo­głem się po­go­dzić z myślą, aby ten, któ­re­go mia­łem za przy­ja­cie­la, za to­wa­rzy­sza, za poś­wię­co­ne­go pa­trio­tę, był tak okrop­nie nik­czem­nym, tak po­dłym zdraj­cą.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddany

Wiktionary


poświęta

po­tocz­nie: okres na­stę­pu­ją­cy bez­poś­red­nio po świę­tach


SJP.pl


poświętne

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Poś­więt­ne – część mia­sta Gli­no­jeck
  • Poś­więt­ne – część mia­sta Wroc­ław, w de­le­ga­tu­rzer Wroc­ław-Psie Pole
  • Poś­więt­ne – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Osiecz­ni­ca
  • Poś­więt­ne – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w Poś­więt­ne
  • Poś­więt­ne – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ino­włódz
  • Poś­więt­ne – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Syp­nie­wo
  • Poś­więt­ne – osada w woj. ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie Płońsk
  • Poś­więt­ne – część wsi Biała w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Stara Biała
  • Poś­więt­ne – część wsi Obry­te w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Obry­te
  • Poś­więt­ne – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Pion­ki
  • Poś­więt­ne – część wsi Je­że­wo w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Za­widz
  • Poś­więt­ne – część wsi Ja­błon­na Lacka w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­ko­łow­skim, w gmi­nie Ja­błon­na Lacka

Wikipedia


poświętnik

czar­ny chrząszcz o czar­nym, po­ły­sku­ją­cym ciele, ży­wią­cy się na­wo­zem; ska­ra­be­usz


SJP.pl


poświętnikowate

ro­dzi­na chrzą­szczy o około 19 ty­sią­cach ga­tun­ków (w Pol­sce około 200), ży­ją­cych pra­wie na całej kuli ziem­skiej (zwła­szcza w stre­fie tro­pi­kal­nej); żu­ko­wa­te


SJP.pl

Poś­więt­ni­ko­wa­te, żu­ko­wa­te (Sca­ra­ba­e­i­dae) – ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych. Naj­więk­sza ro­dzi­na na­dro­dzi­ny żu­koksz­tałt­nych.

Wikipedia


poświętnikowaty

o ce­chach poś­więt­ni­ko­wa­tych (żu­ko­wa­tych); żu­ko­wa­ty


SJP.pl


poświętno

Poś­więt­no (pol. hist. "Poś­wiąt­ne", "Małe Po­pów­ko") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Prze­męt.

Wikipedia


poświętny

przy­miot­nik

 (1.1) daw. po­kro­pio­ny wodą świę­co­ną

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poświęcony

Wiktionary


poświętować

spę­dzić pe­wien czas na świę­to­wa­niu


SJP.pl


poświńtuszyć

świn­tu­szyć przez jakiś czas; poś­win­tu­szyć


SJP.pl


poździyrgać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sfa­stry­go­wać

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nie­sta­ran­nie ze­szyć

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­mar­szczyć

Wiktionary


poźgać

po­ka­le­czyć lub po­za­bi­jać, ude­rza­jąc, go­dząc w kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, po­kłuć; podź­gać; poż­gać


SJP.pl


poźniak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adolf Poź­niak – wła­ści­ciel ziem­ski
  • Beata Poź­niak − pol­ska ak­tor­ka
  • Bro­ni­sław Poź­niak − pia­ni­sta i pe­da­gog po­cho­dze­nia pol­skie­go
  • Do­ro­ta Poź­niak – pol­ska sports­men­ka
  • Jan Poź­niak – dzia­łacz bia­ło­ru­skiej mniej­szo­ści w Pol­sce
  • Ja­nu­a­ry Poź­niak – pol­ski woj­sko­wy, praw­nik, poeta
  • Kamil Poź­niak − pol­ski spor­to­wiec
  • Krzysz­tof Poz­niak – pol­ski spor­to­wiec
  • Ste­fan Poź­niak – du­chow­ny ka­to­lic­ki z ziem za­bra­nych
  • Le­szek Poź­niak − pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec
  • Te­les­for Poź­niak − pol­ski uczo­ny
  • Wło­dzi­mierz Poź­niak – pol­ski mu­zy­ko­log

Wikipedia


poźniczek

naz­wi­sko


SJP.pl


poźnikiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


pożalić

po­ża­lić się: po­skar­żyć się, wy­po­wie­dzieć swój żal, smu­tek, szu­ka­jąc po­cie­sze­nia, a daw­niej także: uli­to­wać się nad kimś lub nad czymś, po­ża­ło­wać


SJP.pl


pożar

nie­kon­tro­lo­wa­ne, sa­mo­czyn­ne roz­prze­strze­nia­nie się ognia, stwa­rza­ją­ce za­gro­że­nie dla zdro­wia lub życia ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nie­kon­tro­lo­wa­ne roz­prze­strze­nia­nie się ognia;

 (1.2) gwał­tow­ne uczu­cie mi­ło­ści

Wiktionary

Pożar – nie­kon­tro­lo­wa­ny, sa­mo­ist­ny pro­ces spa­la­nia ma­te­ria­łów pal­nych w miej­scu i cza­sie do tego nie­przez­na­czo­nym.

Pożar jest zja­wi­skiem de­struk­cyj­nym mo­gą­cym do­pro­wa­dzić do znacz­nych strat za­rów­no w śro­do­wi­sku na­tu­ral­nym (np. w la­sach, łą­kach), jak i w go­spo­dar­ce (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pięć osób zgi­nę­ło we wczo­raj­szym po­ża­rze w Łodzi.

 (1.1) Po­la­cy gaszą po­ża­ry na po­łud­niu Tur­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɔʒar, AS: požar

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożarnictwo n., pożarnik mos., pożarowość ż., żar mrz.

:: zdrobn. pożarek mrz.

 czas. żarzyć ndk.

 przym. pożarny, pożarowy, pożarniczy, przeciwpożarowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogień

 (1.2) ogień

Wiktionary


pożarek

nie­wiel­ki, nie­groź­ny pożar


SJP.pl


pożarnictwo

dzia­łal­ność zwią­za­na z ga­sze­niem po­ża­rów i za­bez­pie­cze­nia­mi prze­ciw­po­ża­ro­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) dzia­łal­ność zwią­za­na z za­bez­pie­cza­niem się przed po­ża­ra­mi

Wiktionary

Po­żar­nict­wo – ogół dzia­łań ma­ją­cych na celu za­po­bie­ga­nia po­ża­rom i bez­poś­red­nią walkę z nimi.

Naj­star­sze ślady ta­kiej dzia­łal­no­ści się­ga­ją roku 2000 p.n.e. Spo­ty­ka­my je za­pi­sa­ne na egip­skich pa­pi­ru­sach. Dzi­siaj po­ję­cie po­żar­nict­wo ma jed­nak dużo szer­sze zna­cze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W swo­jej ko­lek­cji po­sia­dam wiele ek­spo­na­tów zwią­za­nych z po­żar­nict­wem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒarʲˈɲit͡stfɔ, AS: požarʹńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożar m.

 przym. pożarniczy, pożarny

Wiktionary


pożarniczka

→ po­żar­nik


SJP.pl

Patrz:

pożarnik

pożarniczy

uży­wa­ny do ga­sze­nia po­ża­ru (głów­nie przez straż po­żar­ną), np. sprzęt po­żar­ni­czy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) uży­wa­ny przez straż po­żar­ną, uży­wa­ny przy ga­sze­niu po­ża­rów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒarʲˈɲit͡ʃɨ, AS: požarʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożar m., pożarzysko n., pożarnictwo n., pożarnik m., pożarowość ż., pożarność ż.

 przym. pożarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpożarowy

Wiktionary


pożarnik

1. prze­sta­rza­le: stra­żak;
2. daw­niej: pod­pa­lacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. stra­żak

 (1.2) daw. pod­pa­lacz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożar m.

 przym. pożarniczy, pożarny

Wiktionary


pożarny

daw­niej: zwią­za­ny z po­ża­rem, od­no­szą­cy się w jakiś spo­sób do po­ża­ru lub po­żar­nict­wa, dziś tylko w wy­ra­że­niu: straż po­żar­na (or­ga­ni­za­cja pań­stwo­wa, ko­mu­nal­na lub spo­łecz­na, po­wo­ła­na do wy­ko­ny­wa­nia zadań z za­kre­su ochro­ny prze­ciw­po­ża­ro­wej)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z po­ża­rem lub po­żar­nict­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożar m., pożarek m., pożarnictwo n., pożarnik m., pożarowość ż.

 czas. żarzyć, żec

 przym. pożarowy, pożarniczy

Wiktionary


pożarowo

do­ty­czą­cy po­ża­ru (np. ry­zy­ko po­ża­ro­we, czuj­nik po­ża­ro­wy)


SJP.pl

Po­ża­ro­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Wron­ki.

Wikipedia


pożarowość

rzad­ko: ogół wła­ści­wo­ści ja­kie­goś przed­mio­tu lub oto­cze­nia, sprzy­ja­ją­cych pow­sta­wa­niu po­ża­rów i ich roz­prze­strze­nia­niu się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­ża­ro­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pożarowy, pożarniczy, pożarny

 rzecz. pożar mrz.

Wiktionary


pożarowy

do­ty­czą­cy po­ża­ru (np. ry­zy­ko po­ża­ro­we, czuj­nik po­ża­ro­wy)


SJP.pl


pożarski

kot­let po­żar­ski - kot­let z mięsa dro­bio­we­go lub mie­sza­ne­go ku­rze­go i cie­lę­ce­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Po­żar­ski – tra­ge­dia Ga­wrii­ła Dier­ża­wi­na
  • Dmi­trij Po­żar­ski – kniaź i bojar ro­syj­ski
  • Ni­ko­łaj Po­żar­ski – ra­dziec­ki do­wód­ca woj­sko­wy
  • Ro­bert Po­żar­ski – pol­ski muzyk i śpie­wak
  • Kot­let po­żar­ski – ro­dzaj kot­le­ta mie­lo­ne­go
  • Kniaź Po­żar­skij – po­ciąg pan­cer­ny

Wikipedia


pożartować

żar­to­wać przez chwi­lę, przez­na­czyć pe­wien czas na żarty, także w zna­cze­niu po­stę­po­wa­nia bę­dą­ce­go oz­na­ką lek­ce­wa­że­nia kogoś lub cze­goś


SJP.pl


pożaryski

naz­wi­sko


SJP.pl


pożarzyce

Po­ża­rzy­ce (niem. "Po­se­ritz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Jor­da­nów Ślą­ski.

Wikipedia


pożarzysko

miej­sce po ogni­sku lub po­ża­rze; po­go­rze­li­sko, zgli­szcze, po­pie­li­sko, spa­le­ni­sko


SJP.pl

Po­ża­rzy­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na wznie­sie­niu na­le­żą­cym do Przed­gó­rza Su­dec­kie­go w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie świd­nic­kim, w gmi­nie Żarów.

Wikipedia


pożałować

1. oka­zać komuś współ­czu­cie, uli­to­wać się nad kimś
2. po­czuć żal za czymś lub za kimś
3. po­ską­pić komuś cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­skar­żyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żal mrz.

 wykrz. żal

 czas. żałować

Wiktionary


pożdżenice

Poż­dże­ni­ce – wieś po­ło­żo­na w gmi­nie Zelów, w po­wie­cie beł­cha­tow­skim, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w Pol­sce. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


pożebrać

utrzy­my­wać się z jał­muż­ny przez jakiś czas, pro­sić o jał­muż­nę, a także: usil­nie, po­kor­nie pro­sić o coś, bła­gać


SJP.pl


pożeglować

spę­dzić pe­wien czas na że­glo­wa­niu, że­glu­jąc od­da­lić się do ja­kie­goś miej­sca, po­pły­nąć gdzieś


SJP.pl


pożegnalny

wy­po­wia­da­ny, od­pra­wia­ny, da­wa­ny w chwi­li po­że­gna­nia (np. list po­że­gnal­ny, spot­ka­nie po­że­gnal­ne) lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z tą chwi­lą


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy chwi­li po­że­gna­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pak­to­fo­ni­kę zam­knę­li­śmy w 2003 roku, kiedy to w Spod­ku za­gra­li­śmy po­że­gnal­ny kon­cert i de­fi­ni­tyw­nie roz­wią­za­li­śmy ze­spół - wspo­mi­na Rahim

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożegnanie n.

 czas. żegnać, pożegnać dk.

Wiktionary


pożegnani

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bło­go­sła­wień­stwo

Wiktionary


pożegnanie

gest po­że­gnal­ny lub for­mu­ła grzecz­no­ścio­wa wy­po­wia­da­na w chwi­li roz­sta­nia, a nie­kie­dy także: sama chwi­la roz­sta­nia, roz­sta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­że­gnać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Po­że­gna­nie – wiersz An­drze­ja Ko­tu­li
  • Po­że­gna­nie – nie­miec­ki film z 1930 roku w re­ży­se­rii Ro­ber­ta Siod­ma­ka
  • Po­że­gna­nie – film pro­duk­cji pol­sko-nie­miec­kiej z 2000 roku w re­ży­se­rii Jana Schüttego
  • Po­że­gna­nie – film te­le­wi­zyj­ny z 2010
  • Po­że­gna­nie – bry­tyj­sko-fran­cu­ski dra­mat fil­mo­wy z 2015 roku w re­ży­se­rii An­drew Steg­gal­la

Wikipedia

Powiązane:

 czas. żegnać

 przym. pożegnalny

 wykrz. żegnam

Wiktionary


pożegnać

po­że­gnać (się): wy­ko­nać gest po­że­gna­nia, roz­sta­jąc się z kimś ukło­nić się, podać rękę lub wy­po­wie­dzieć for­mu­łę grzecz­no­ścio­wą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. że­gnać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|że­gnać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak co roku je­le­nio­gó­rza­nie ze­bra­li się na Placu Ra­tu­szo­wym, by po­że­gnać stary rok, tym razem po­że­gna­li rów­nież wo­je­wództ­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɛɡnat͡ɕ, AS: požegnać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żegnać

 przym. pożegnalny

 wykrz. żegnam

Wiktionary


pożenić

1. zes­wa­tać, do­pro­wa­dzić do mał­żeń­stwa wielu męż­czyzn;
2. po­że­nić się: o wielu męż­czyz­nach: oże­nić się, za­wrzeć zwią­zek mał­żeń­ski, po­brać się


SJP.pl


pożeracz

1. zwie­rzę je­dzą­ce coś w du­żych ilo­ściach;
2. coś, co po­chła­nia ol­brzy­mie za­so­by cze­goś;
3. po­że­racz czar­ny - ga­tu­nek mor­skiej ryby głę­bi­no­wej; okoń głę­bi­no­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto po­że­ra

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) coś, co po­że­ra

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Te­le­wiz­ja jest okrop­nym po­że­ra­czem czasu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożerać ndk., pożreć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pochłaniacz

Wiktionary


pożeraczka

żar­to­bli­wie:
1. ko­bie­ta je­dzą­ca dużo i łap­czy­wie;
2. po­że­racz­ka ksią­żek - ko­bie­ta czy­ta­ją­ca dużo ksią­żek; bi­blio­man­ka;
3. po­że­racz­ka mę­skich serc - uwo­dzi­ciel­ka


SJP.pl


pożeranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­że­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożerać ndk.

Wiktionary


pożerać

1. o zwie­rzę­tach, także z po­gar­dą lub żar­to­bli­wie o lu­dziach: zja­dać coś łap­czy­wie, żreć, a o niek­tó­rych przed­mio­tach: po­chła­niać ol­brzy­mie ilo­ści cze­goś;
2. po­że­rać się: o zwie­rzę­tach: po­że­rać wza­jem­nie jedno dru­gie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. o zwie­rzę­tach dra­pież­nych: zja­dać coś

 (1.2) pot. o lu­dziach: jeść łap­czy­wie

 (1.3) pot. zu­ży­wać dużą ilość cze­goś, po­chła­niać

 (1.4) przen. być po­chła­nia­nym przez coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lwy czę­sto po­że­ra­ją an­ty­lo­py.

 (1.2) Po­że­rał ogrom­ne ilo­ści bi­go­su.

 (1.3) Jego po­my­sły po­że­ra­ły dużo pie­nię­dzy.

 (1.4) Bo gor­li­wość o dom Twój mnie po­że­ra / i spa­dły na mnie obel­gi uwła­cza­ją­cych Tobie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɛrat͡ɕ, AS: požerać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożeranie n., pożeracz mos./mzw., żer n.

 czas. pożreć dk.

Wiktionary


pożerować

o zwie­rzę­tach: spę­dzić pe­wien czas na że­ro­wa­niu, zdo­być tro­chę po­ży­wie­nia, a o lu­dziach: po­wy­ko­rzy­sty­wać kogoś lub sy­tu­a­cję, w ja­kiej ktoś się zna­lazł


SJP.pl


pożgać

po­ka­le­czyć lub po­za­bi­jać, ude­rza­jąc, go­dząc w kogoś czymś ostrym, kłu­ją­cym, po­kłuć; podź­gać; poź­gać


SJP.pl


pożniwny

taki, który na­stę­pu­je zaraz po żni­wach, sta­no­wi na­stęp­stwo żniw (np. okres poż­niw­ny) lub po­zo­sta­je po żni­wach (np. upra­wy poż­niw­ne); poż­ni­wo­wy


SJP.pl


pożniwowy

taki, który na­stę­pu­je zaraz po żni­wach, sta­no­wi na­stęp­stwo żniw (np. okres poż­ni­wo­wy) lub po­zo­sta­je po żni­wach (np. upra­wy poż­ni­wo­we); poż­niw­ny


SJP.pl


pożoga

1. wiel­ki ogień, wiel­ki pożar;
2. prze­no­śnie: dra­ma­tycz­ne wy­da­rze­nia, zwy­kle dzia­ła­nia wo­jen­ne, nio­są­ce wiel­kie zni­szcze­nia i cier­pie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. wiel­ki ogień sze­rzą­cy się na znacz­nej prze­strze­ni, wiel­ki pożar

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Po­żo­ga – potok, do­pływ rzeki Skawa
  • Po­żo­ga – po­wieść Zofii Kos­sak
  • Po­żo­ga – po­wieść Or­so­na Scot­ta Carda i Aa­ro­na John­sto­na
  • Wła­dy­sław Po­żo­ga

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego od­dział schro­nił się w je­zio­rze, gdy flota prze­pro­wa­dza­ła bom­bar­do­wa­nie Bazy Gamma Jeden. W ogni­stej po­żo­dze woda w je­zio­rze za­go­to­wa­ła się i wy­pa­ro­wa­ła.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. żec

Wiktionary


pożołnierski

sta­no­wią­cy po­zo­sta­łość po żoł­nie­rzach, szcze­gól­nie po oś­rod­kach woj­sko­wych (np. strzel­ni­ca po­żoł­nier­ska) lub dzia­ła­niach zbroj­nych


SJP.pl


pożreć

1. o zwie­rzę­tach, także z po­gar­dą lub żar­to­bli­wie o lu­dziach: zjeść coś łap­czy­wie, a o niek­tó­rych przed­mio­tach: po­chło­nąć ol­brzy­mie ilo­ści cze­goś;
2. poż­reć się: o zwie­rzę­tach: poż­reć wza­jem­nie jedno dru­gie, a o lu­dziach: po­kłó­cić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­że­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|po­że­rać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Robak po­żarł po­ło­wę jego zbio­ru, no­so­ro­żec drugą; na po­lach mnó­stwo myszy, spa­dła sza­rań­cza, bydło wy­gnio­tło, ukra­dły wró­ble.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożarcie n., żarcie n., pożeracz mzw./mos.

 czas. pożerać ndk.

Wiktionary


pożuć

1. żując, roz­drob­nić; zżuć, prze­żuć;
2. żuć przez pe­wien czas


SJP.pl


pożycie

1. prze­żyć pe­wien czas, po­ko­nu­jąc trud­no­ści; po­cią­gnąć, po­eg­zy­sto­wać;
2. spę­dzić pe­wien czas, żyjąc w okre­ślo­ny spo­sób;
3. po­tocz­nie: funk­cjo­no­wać przez pe­wien czas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wspól­ne życie z kimś

 (1.2) ob­co­wa­nie cie­les­ne dwoj­ga ludzi

 (1.3) przest. ro­dzaj, tryb życia

Wiktionary

Po­ży­cie – wspól­no­ta osób ma­ją­ca wy­miar cie­les­ny, emo­cjo­nal­ny i go­spo­dar­czy o cha­rak­te­rze trwa­łym.

Cie­les­ność po­ży­cia wy­ra­ża się w za­cho­wa­niach sek­su­al­nych, emo­cjo­nal­ność w szcze­gól­nym, sil­nym i po­zy­tyw­nym za­an­ga­żo­wa­niu emo­cjo­nal­nym do osoby po­zo­sta­ją­cej we wspól­no­cie, a go­spo­dar­czość we wspól­nym dy­spo­no­wa­niu ma­jąt­kiem part­ne­rów (np. pro­wa­dze­niu wspól­ne­go go­spo­dar­stwa do­mo­we­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W bliż­szym po­ży­ciu z ludź­mi, któ­rych sza­no­wał i lubił, był on za­wsze pełen pro­sto­ty, swo­bo­dy i na­tu­ral­no­ści.

 (1.2) Nie wy­o­bra­ża­ła sobie po­ży­cia dwoj­ga ludzi, gdy już nic ich nie łączy.

 (1.3) Z do­brze wy­cho­wa­ne­go, to­wa­rzy­skie­mu po­ży­ciu od­da­ne­go czło­wie­ka prze­mie­nił się w roz­pust­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨt͡ɕɛ, AS: požyće

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mieszkanie

 (1.2) seks, współżycie

Wiktionary


pożyczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ży­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­ner­wu­je mnie to twoje cią­głe po­ży­cza­nie pie­nię­dzy od zna­jo­mych. Czy nie mo­żesz le­piej go­spo­da­ro­wać tym, co masz?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒɨˈt͡ʃãɲɛ, AS: požyčãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożyczka ż.

 czas. pożyczać, pożyczyć

 przym. pożyczkowy

Wiktionary


pożyczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­ży­czyć)

 (1.1) dawać coś komuś na pe­wien czas

 (1.2) brać coś od kogoś na pe­wien czas za jego zgodą

 (1.3) eufem. ukraść coś komuś, czę­sto bez jego wie­dzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cią­gle muszę po­ży­czać ci tem­pe­rów­kę!

 (1.2) Nie mam, sam wła­śnie po­ży­czy­łem tem­pe­rów­kę od ko­le­gi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨt͡ʃat͡ɕ, AS: požyčać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożyczka ż., pożyczanie n., pożyczenie n.

 czas. pożyczyć dk., wypożyczać ndk., wypożyczyć dk.

 przym. pożyczkowy

Wiktionary


pożyczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ży­czyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒɨˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: požyčẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożyczyć, pożyczać

 rzecz. pożyczka ż.

Wiktionary


pożyczka

1. danie komuś albo wzię­cie od kogoś pie­nię­dzy lub ja­kichś rze­czy na pe­wien czas, z za­strze­że­niem zwro­tu w okre­ślo­nym ter­mi­nie;
2. to, co zo­sta­ło po­ży­czo­ne;
3. pasmo wło­sów za­cze­sa­ne z boku głowy na ły­si­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) danie albo wzię­cie na pe­wien czas pie­nię­dzy lub in­nych dóbr pod wa­run­kiem ich zwro­tu w okre­ślo­nym ter­mi­nie; także. to, co zo­sta­ło po­ży­czo­ne;

 (1.2) pot. żart. pasmo wło­sów za­cze­sa­ne z jed­ne­go z boków na część głowy ob­ję­tej ły­si­ną

 (1.3) jęz. wyraz, zwią­zek wy­ra­zo­wy lub struk­tu­ra skład­nio­wa prze­ję­te z in­ne­go ję­zy­ka lub wzo­ro­wa­ne na nim

Wiktionary

Zo­bacz też: za­po­ży­cze­nie ję­zy­ko­we, umowa po­życz­ki, po­życz­ka go­tów­ko­wa.

Po­życz­ka – po­tocz­nie ope­ra­cja po­le­ga­ją­ca na udzie­le­niu przez osobę fi­zycz­ną lub in­sty­tu­cję okre­ślo­nej kwoty środ­ków pie­nięż­nych lub okre­ślo­nych przed­mio­tów do dy­spo­zy­cji po­życz­ko­bior­cy, na czas oz­na­czo­ny lub nie­oz­na­czo­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bank udzie­lił mi po­życz­ki przy bar­dzo wy­so­kich od­set­kach.

 (1.1) Ma­rian wziął ty­siąc zło­tych po­życz­ki na nowy te­le­fon.

 (1.1) Zenek w dwa dni prze­pu­ścił całą po­życz­kę, z któ­rej miał opła­cić re­mont dachu.

 (1.2) Mały wąsik pod kul­fo­nia­stym nosem po­ru­szył się na boki, a ręka po­pra­wi­ła bły­ska­wicz­nie mo­nokl i wy­gła­dzi­ła si­wie­ją­ce baki. Szczu­pa­czyń­ska do­strze­gła, że ły­si­nę za­sła­nia­ła po­życz­ka, fi­ne­zyj­na wpraw­dzie, lecz da­le­ce nie­wy­star­cza­ją­ca.

 (1.3) Słowo „szwa­gier” to po­życz­ka z nie­miec­kie­go (od słowa „Schwa­ger”).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨt͡ʃka, AS: požyčka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożyczanie n., pożyczenie n., zapożyczenie n.

 czas. pożyczyć dk., pożyczać ndk., wypożyczyć dk., wypożyczać ndk., zapożyczyć dk., zapożyczać ndk.

 przym. pożyczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zaczeska

 (1.3) zapożyczenie

Wiktionary


pożyczkobiorczyni

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta bio­rą­ca po­życz­kę

 (1.2) praw. bank. ko­bie­ta, która wzię­ła po­życz­kę; ko­bie­ta, któ­rej udzie­lo­no po­życz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. pożyczkobiorca m.

Wiktionary


pożyczkodawca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) fi­nans. osoba lub in­sty­tu­cja udzie­la­ją­ca po­życz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożyczkodawczyni ż.

Wiktionary


pożyczkodawczyni

→ po­życz­ko­daw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta udzie­la­ją­ca po­życz­ki

Wiktionary

Patrz:

pożyczkodawca

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. pożyczkodawca m.

Wiktionary


pożyczkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z po­życz­ką, do­ty­czą­cy po­życz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zapożyczenie n., pożyczanie n., pożyczka ż.

 czas. pożyczać, pożyczyć

Wiktionary


pożyczyć

1. dać coś komuś na okre­ślo­ny czas, zo­bo­wią­zu­jąc go do zwro­tu; poz­wo­lić komuś na uży­wa­nie cze­goś;
2. wziąć coś od kogoś, de­kla­ru­jąc zwrot w okre­ślo­nym ter­mi­nie; za­cią­gnąć po­życz­kę;
3. zło­żyć ży­cze­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­ży­czać)

 (1.1) dać coś komuś na pe­wien czas

 (1.2) wziąć coś od kogoś na pe­wien czas za jego zgodą

 (1.3) eufem. ukraść

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (2.1) rzad. zło­żyć ży­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ale teraz, zwra­ca­jąc po­ży­czo­ne książ­ki, spo­ty­ka­łem się z niez­wy­kłą życz­li­wo­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨt͡ʃɨt͡ɕ, AS: požyčyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożyczka ż., pożyczanie n., pożyczenie n.

 czas. pożyczać ndk., wypożyczać ndk., wypożyczyć dk.

 przym. pożyczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński pojczoć

Wiktionary


pożydowski

przy­miot­nik

 (1.1) po­zo­sta­ły po Ży­dach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żydostwo n.

Wiktionary


pożydzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. udzie­le­nie ni­kłe­go wspar­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zżydzenie n., żyd mos., Żyd mos., żydowszczyzna ż., żydzenie n.

 czas. pożydzić dk., żydzić ndk., żydzieć ndk., zażydzić dk., zżydzieć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poskąpienie

Wiktionary


pożydzić

po­tocz­nie: po­ską­pić, po­ża­ło­wać cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ży­dzić)

 (1.1) pot. udzie­lić sła­be­go wspar­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożydzenie n., zażydzenie n., zażydzanie n., zżydzenie n., żyd mos., Żyd mos., żydowszczyzna ż., żydzenie n.

 czas. zażydzać, żydzić ndk., żydzieć ndk., zażydzić dk., zżydzieć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poskąpić

Wiktionary


pożytecznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób po­ży­tecz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­ci mogły w ten spo­sób przy­jem­nie i po­ży­tecz­nie spę­dzić pier­wszy dzień wios­ny zwany też dniem wa­ga­ro­wi­cza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃʲɲɛ, AS: požytečʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pożyteczny

 rzecz. pożytek m., pożyteczność ż.

Wiktionary


pożyteczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: po­ży­tecz­nie


SJP.pl


pożyteczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: po­ży­tecz­ny


SJP.pl


pożyteczny

przy­miot­nik

 (1.1) przy­no­szą­cy po­ży­tek lub przy­dat­ny do cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒɨˈtɛt͡ʃnɨ, AS: požytečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożytek m., pożyteczność ż.

 czas. pożytkować ndk., spożytkować dk.

 przysł. pożytecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) użyteczny, przydatny, potrzebny

Wiktionary


pożytek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ko­rzyść

 (1.2) pszcz. nek­tar, pyłek lub spadź zbie­ra­ne przez pszczo­ły

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • wszel­ka ko­rzyść
  • po­żyt­ki we­dług prawa cy­wil­ne­go
  • be­ne­fi­cjum w śred­nio­wie­czu
  • po­ży­tek pszcze­li – przed­miot lub ob­szar pracy pszczo­ły-zbie­racz­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) In­ter­net to duży po­ży­tek dla ludz­ko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨtɛk, AS: požytek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. spożytkować dk.

 przym. pożyteczny, pożytkowy

 przysł. pożytecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) korzyść, zysk, profit; gw. Śląsk Cieszyński osóg

Wiktionary


pożytkowy

→ po­ży­tek


SJP.pl

Patrz:

pożytek

pożywianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|po­ży­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożywiać, pożywić

 rzecz. pożywność ż.

Wiktionary


pożywiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­ży­wić)

 (1.1) dawać jeść komuś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny po­ży­wiać się (dk. po­ży­wić się)

 (2.1) jeść coś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Na dwor­cu zaś nie chcia­łem się po­ży­wiać, gdyż są to miej­sca, w które – z róż­nych po­wo­dów – wkra­cza czę­sto po­li­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨvʲjät͡ɕ, AS: požyvʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożywienie n., pożywianie n., pożywność ż.

 czas. pożywić, spożywać ndk., spożyć dk.

 przym. pożywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karmić, posilać

 (2.1) spożywać, jeść, posilać się

Wiktionary


pożywienie

to, czym się żywią or­ga­niz­my żywe; po­karm, żyw­ność, je­dze­nie, jadło, stra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) je­dze­nie, po­karm, stra­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szkli­wo to wy­so­ce zmi­ne­ra­li­zo­wa­na sub­stan­cja chro­nią­ca nasze zęby. Dzia­ła jak ba­rie­ra ochron­na. Może ulec de­gra­da­cji pod wpły­wem kwa­sów obec­nych w po­ży­wie­niach i na­po­jach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: požyvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożywić się, żywić, pożywiać, pożywić

 rzecz. pożywka ż., spożywanie n., żywność ż., pożywność ż.

 przym. pożywny

Wiktionary


pożywić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. po­ży­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|po­ży­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożywianie n., pożywienie n., pożywność ż., żywność ż.

 czas. pożyć, pożywiać ndk.

 przym. pożywny

Wiktionary


pożywka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. sub­stan­cja odżyw­cza dla or­ga­niz­mów

 (1.2) przen. coś, co sprzy­ja roz­wo­jo­wi lub pod­trzy­mu­je ist­nie­nie cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­żyw­ka ho­dow­la­na
    • po­żyw­ka LB – do mi­kro­bio­lo­gicz­nej ho­dow­li bak­te­rii
    • po­żyw­ka YPD (YEPD) – do mi­kro­bio­lo­gicz­nej ho­dow­li droż­dży
    • po­żyw­ka MS (Mu­ras­hi­ge & Skoog) – ze­staw mi­ne­ra­łów i wi­ta­min do ho­dow­li ro­ślin­nych

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pożywienie n., żywienie n.

Wiktionary


pożywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: po­żyw­nie


SJP.pl


pożywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: po­żyw­ny


SJP.pl


pożywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­żyw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożywienie n., pożywianie n., żywienie n.

 czas. pożywiać ndk., pożywić dk.

 przym. pożywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sytność

Wiktionary


pożywny

wzmac­nia­ją­cy, po­sil­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­sil­ny, wzmac­nia­ją­cy, sy­cą­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) So­cze­wi­ca jest bar­dzo po­żyw­na i jak po­da­ją źró­dła (…) straw­niej­sza od mięsa, dla­te­go w kra­jach chrze­ści­jań­skich czę­sto była ja­da­na w dni post­ne.

 (1.1) Zjed­li po­żyw­ne śnia­da­nie. Kawa i prze­ką­ski miały ich wzmoc­nić w ciągu dnia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɨvnɨ, AS: požyvny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożyć, spożywać ndk., pożywiać ndk., spożyć dk., pożywić dk.

 rzecz. pożywienie n., żywienie n., żywność ż., pożywność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sycący, posilny, odżywczy, treściwy

Wiktionary


pożyć

1. prze­żyć pe­wien czas, po­ko­nu­jąc trud­no­ści; po­cią­gnąć, po­eg­zy­sto­wać;
2. spę­dzić pe­wien czas, żyjąc w okre­ślo­ny spo­sób;
3. po­tocz­nie: funk­cjo­no­wać przez pe­wien czas


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pobyć przy życiu, po­zo­stać przy nim przez pe­wien czas

 (1.2) prze­żyć z kimś, pobyć gdzieś, spę­dzić jakiś okres życia w pe­wien spo­sób

 (1.3) pot. prze­żyć życie szczę­śli­wie, do­stat­nio, wy­ko­rzy­stać je cie­sząc się jego uro­ka­mi

 (2.2) daw. spo­żyć coś, zjeść, po­si­lić się

 (2.3) daw. użyć cze­goś, sko­rzy­stać z cze­goś; doz­nać cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Choć licz­bą znacz­nie go prze­ma­ga­li, het­man w jed­nej bit­wie ich pożył i od gra­nic precz prze­pę­dził.

 (2.1) Ubogi w radę, cho­ciaż stroj­ny w złoto, / Po­ży­wszy dru­gich, i sam sie­bie pożył.

 (2.2) Skoro pożył już co mu w kuch­ni dano, tylko nisko skło­nił się i bez słowa ich opu­ścił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożywanie n.

 czas. pożywić dk.

 przym. pożywny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) złamać, zniszczyć

 (2.2) skonsumować

Wiktionary


pożółciały

taki, który po­żół­ciał


SJP.pl


pożółknięty

rzad­ko: taki, który na­brał żół­te­go ko­lo­ru; zżół­kły, po­żół­kły, zżół­knię­ty


SJP.pl


pożółknąć

na­brać żół­te­go ko­lo­ru; zżół­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) na­brać żół­te­go ko­lo­ru

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie ścia­ny wy­kle­jo­no du­ży­mi kse­ro­gra­ficz­ny­mi po­więk­sze­nia­mi kar­tek ze sta­rej en­cy­klo­pe­dii La­ro­us­se'a. Więk­szość już po­żół­kła, ale zna­ko­mi­cie kom­po­nu­je się z czar­nym jak smoła su­fi­tem i drew­nia­nym rusz­to­wa­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pożółkły, żółciuchny, żółtawy, żółty

 czas. żółknąć

 temsłow. żółto-

 rzecz. żółty n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zżółknąć; daw. pożółcieć

Wiktionary


pożółkły

taki, który na­brał żół­te­go ko­lo­ru; zżół­kły, zżół­knię­ty


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który na­brał żół­te­go ko­lo­ru

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lm. rodz. nmos. czasu przesz. trybu oz­najm. od po­żół­knąć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Znany był z tego, że pali nie­u­stan­nie, jego nie­du­ża, ciem­na głowa za­wsze była spo­wi­ta chmur­ką dymu, palce miał po­żół­kłe od ni­ko­ty­ny, cerę bladą, głos czę­sto za­chryp­nię­ty.

 (1.1) Nie­łat­wo od­czy­tać po­żół­kły rę­ko­pis, zwła­szcza w tych miej­scach, gdzie autor poś­piesz­nie kre­ślił zda­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pożółknąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zżółkły, zżółknięty

Wiktionary


pożądanie

1. bar­dzo cze­goś pra­gnąć
2. czuć fi­zycz­ny po­ciąg w sto­sun­ku do kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­ciąg fi­zycz­ny; pra­gnie­nie ob­co­wa­nia sek­su­al­ne­go z kimś

Wiktionary

Po­żą­da­nie – silne pra­gnie­nie cze­goś lub fi­zycz­ny po­ciąg do kogoś (np. po­żą­dać snu, spo­ko­ju, osoby).

Po­żą­da­nie jest emo­cją zwią­za­ną z dzia­ła­niem ukła­du do­pa­mi­ner­gicz­ne­go (zob. me­zo­lim­bicz­ny szlak do­pa­mi­ner­gicz­ny). Naj­bar­dziej wni­kli­we na­u­ko­we ba­da­nia ne­u­ro­che­mii tej emo­cji do­ty­czy­ły nar­ko­ma­nii i zwią­za­nych z nią za­bu­rzeń wy­dzie­la­nia do­pa­mi­ny (zob. też układ na­gro­dy). Po­dob­ne do głodu nar­ko­tycz­ne­go ob­ja­wy po­żą­da­nia wy­stę­pu­ją rów­nież w przy­pad­kach in­nych uza­leż­nień, np. od ha­zar­du.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ, AS: požõndãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. żądanie n., pożądliwość ż., pożądaność ż.

 czas. pożądać ndk.

 przym. pożądliwy, pożądany

 przysł. pożądliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żądza, chuć

Wiktionary


pożądaność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest po­żą­da­ne; cecha tych, któ­rzy są po­żą­da­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pożądany

 przysł. pożądanie

 rzecz. pożądanie n.

Wiktionary


pożądany

ofi­cjal­nie: mile wi­dzia­ny, od­po­wia­da­ją­cy wy­ma­ga­niom


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od cza­sow­ni­ka po­żą­dać

przy­miot­nik

 (2.1) taki, ja­kie­go ktoś ocze­ku­je

 (2.2) taki, któ­re­go komuś spra­wia przy­jem­ność

 (2.3) taki, do któ­re­go ktoś od­czu­wa po­ciąg sek­su­al­ny

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Zbyt licz­na ro­dzi­na nie na­le­ży do rze­czy po­żą­da­nych.

 (2.2) Przy­wi­ta­wszy więc z na­le­ży­tym usza­no­wa­niem po­żą­da­ne­go go­ścia, po­da­łem na kolej zdro­wie ja­śnie wiel­moż­ne­go wuja (…).

 (2.3) Aniel­ka była spo­koj­na, tylko za każ­dym bły­skiem wy­da­wa­ła mi się bar­dziej po­żą­da­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożądanie n., pożądaność ż.

 czas. pożądać ndk.

 przym. pożądliwy

 przysł. pożądliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) oczekiwany, stpol. żaducy

Wiktionary


pożądawczy

do­ty­czą­cy po­żą­da­nia, od­no­szą­cy się do po­żą­da­nia


SJP.pl


pożądać

1. bar­dzo cze­goś pra­gnąć
2. czuć fi­zycz­ny po­ciąg w sto­sun­ku do kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) bar­dzo sil­nie cze­goś pra­gnąć, chcieć

 (1.2) czuć silny po­ciąg fi­zycz­ny do kogoś; czuć po­żą­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­bie­ta miała za­chwyt w twa­rzy, mu­sia­ła tej ozdo­by od dawna po­żą­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɔˈʒɔ̃ndat͡ɕ, AS: požõndać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożądliwość ż., pożądanie

 przym. pożądliwy, pożądany

 ims. pożądany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pragnąć

Wiktionary


pożądańszy

prze­sta­rza­ły sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: po­żą­da­ny; bar­dziej po­żą­da­ny


SJP.pl


pożądliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: po­żąd­li­wie


SJP.pl


pożądliwość

ogół cech wy­ra­ża­ją­cych po­żą­da­nie, silne pra­gnie­nie kogoś lub cze­goś, a daw­niej także: za­chłan­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co po­żąd­li­we; cecha tych, któ­rzy są po­żąd­li­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świat zaś prze­mi­ja, a z nim jego po­żąd­li­wość; kto zaś wy­peł­nia wolę Bożą, ten trwa na wieki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożądanie n.

 czas. pożądać

 przym. pożądliwy

 przysł. pożądliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chuć, rozwiązłość; przest. chutliwość

Wiktionary


pożądliwy

bę­dą­cy wy­ra­zem po­żą­da­nia, sil­ne­go pra­gnie­nia cze­goś lub po­cią­gu fi­zycz­ne­go do kogoś (np. po­żąd­li­wy uśmiech), a daw­niej także: za­chłan­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy wy­ra­zem po­żą­da­nia

 (1.2) pejor. pełen po­żą­da­nia cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pożądanie n., pożądliwość ż., żądanie n.

 czas. pożądać ndk.

 przysł. pożądliwie

 przym. pożądany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chciwy, zachłanny

Wiktionary


pożądlić

o sa­mi­cach niek­tó­rych błon­kó­wek: użąd­lić wiele razy, pa­ro­krot­nie za­a­ta­ko­wać przy uży­ciu żądła


SJP.pl


pożąć

spę­dzić pe­wien czas na żęciu (ści­na­niu zboża lub trawy), a także: na­ści­nać więk­szych ilo­ści zbóż lub trawy, nie­ko­niecz­nie w więk­szym prze­dzia­le czasu


SJP.pl


pożłobić

po­ro­bić wgłę­bie­nia w ja­kiejś po­wierzch­ni, prze­su­wa­jąc się po niej lub spa­da­jąc bez­poś­red­nio na nią


SJP.pl


pożłopać

spę­dzić pe­wien czas na żło­pa­niu, gło­śnym, bar­dzo niech­luj­nym piciu, popić więk­szych ilo­ści cze­goś, napić się


SJP.pl


pp

skrót od:
1. pa­pież;
2. Pułk Pie­cho­ty;
3. w spor­cie: Pu­char Pol­ski;
4. Pocz­ta Pol­ska


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. pa­pież

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • wi­ta­mi­na PP lub nia­cy­na
  • Pa­stor Pa­sto­rum – okre­śle­nie naj­wyż­sze­go du­chow­ne­go w Ko­ście­le ka­to­lic­kim, pa­pie­ża
  • po­li­pro­py­len – jeden z po­li­me­rów
  • Pi­dża­ma Porno – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • cykl pro­to­no­wy – ter­min fi­zy­ki ją­dro­wej
  • Po­li­tech­ni­ka Poz­nań­ska – pol­ska uczel­nia
  • prawo po­bo­ru – ter­min z za­kre­su eko­no­mii
  • Prawo przed­się­bior­ców – pol­ska usta­wa z za­kre­su prawa go­spo­dar­cze­go
  • przed­się­bior­stwo pań­stwo­we – przed­się­bior­stwo, któ­re­go wy­łącz­nym wła­ści­cie­lem jest pań­stwo
  • pier­wsza pomoc
  • pod­sta­wy przed­się­bior­czo­ści
  • pro­gram part­ner­ski

Wikipedia


pp.

skrót od: pań­stwo (w zna­cze­niu grupy osób; czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pań­stwo (pani i pan)

Wiktionary


ppa

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = Prze­gląd Pio­sen­ki Ak­tor­skiej (we Wroc­ła­wiu);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przy­bli­że­nie bie­gu­na plaz­mo­we­go (Plas­mon Pole Ap­pro­xi­ma­tion)
  • Prze­gląd Pio­sen­ki Ak­tor­skiej, nie mylić z OPPA (Ogól­no­pol­ski Prze­gląd Pio­sen­ki Au­tor­skiej)
  • – kon­trakt hand­lo­wy mię­dzy pro­du­cen­tem ener­gii a jej na­byw­cą
  • Pol­ski Por­tal Ami­go­wy

Wikipedia


ppanc.

skrót od: prze­ciw­pan­cer­ny (czy­ta­ny jako całe, od­mien­ne słowo); pe­panc.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = prze­ciw­pan­cer­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɛpãnt͡s|ˌpʃɛt͡ɕifpãnˈt͡sɛrnɨ, AS: pepãnc|pšećifpãncerny

Wiktionary


ppi

skrót od: pixel per inch; miara okre­śla­ją­ca licz­bę punk­tów obra­zu ra­stro­we­go o dłu­go­ści jed­ne­go cala


SJP.pl

ppi (ang. "pi­xels per inch") – licz­ba pik­se­li przy­pa­da­ją­ca na cal dłu­go­ści. Jed­nost­ka sto­so­wa­na do okre­śla­nia roz­dziel­czo­ści obra­zów cy­fro­wych.

Przy okre­śla­niu roz­dziel­czo­ści obra­zów czę­sto za­miast jed­nost­ki ppi myl­nie używa się okre­śle­nia dpi (ang.

Wikipedia


ppk

pra­cow­ni­czy plan ka­pi­ta­ło­wy - sy­stem dłu­gotr­wa­łe­go oszczę­dza­nia pie­nię­dzy przez pra­cow­ni­ków, któ­rzy będą mogli je wy­pła­cić po ukoń­cze­niu 60 lat


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = wojsk. prze­ciw­pan­cer­ny po­cisk kie­ro­wa­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pra­cow­ni­czy plan ka­pi­ta­ło­wy
  • prze­ciw­pan­cer­ny po­cisk kie­ro­wa­ny
  • Pe­ru­a­nos Por el Kam­bio – Pe­ru­wia­nie za Zmia­ną
  • PPK (ze­spół mu­zycz­ny)
  • Par­tia Pra­cu­ją­cych Kur­dy­sta­nu
  • PPK – kod IATA portu lot­ni­cze­go Pe­tro­pawł

Wikipedia


ppkt

skrót

 (1.1) = praw. pod­punkt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za od­no­wie­nie dy­plo­mu, o któ­rym mowa w ust. 1, po­bie­ra się opła­tę w wy­so­ko­ści od­po­wia­da­ją­cej wy­so­ko­ści opła­ty okre­ślo­nej w czę­ści II pkt 1 ppkt 1.1 za­łącz­ni­ka do usta­wy z dnia 18 sierp­nia 2011 r. o bez­pie­czeń­stwie mor­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 skr. pkt

Wiktionary


ppl

skrót od:
1. Pa­ki­stań­ska Par­tia Lu­do­wa, le­wi­co­wa par­tia po­li­tycz­na dzia­ła­ją­ca od roku 1967;
2. Pań­stwo­we Porty Lot­ni­cze


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = polit. Pol­ska Par­tia Lu­do­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pol­ski Pro­gram Li­be­ral­ny
  • Pol­ska Par­tia Lu­do­wa
  • Pa­ki­stań­ska Par­tia Lu­do­wa
  • pay per lead
  • Pri­va­te Pilot Li­cen­ce – li­cen­cja pi­lo­ta tu­ry­stycz­ne­go (tłu­ma­czo­na cza­sa­mi bez­poś­red­nio z an­giel­skie­go na Li­cen­cja Pi­lo­ta Pry­wat­ne­go. W pol­skich prze­pi­sach sto­su­je się zwrot: pilot tu­ry­stycz­ny)
  • Pol­skie Porty Lot­ni­cze
  • puł­ków pie­cho­ty li­nio­wej Kró­le­stwa Kon­gre­so­we­go
  • puł­ków pie­cho­ty Le­gio­nów Pol­skich 1914-1918

Wikipedia


ppm

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ppm (ang. ) – licz­ba czę­ści na mi­lion, oz­na­cze­nie sto­so­wa­ne m.in. przy wy­ra­ża­niu stę­żeń, licz­bę wad na mi­lion moż­li­wo­ści ich za­ist­nie­nia
  • p.p.m. – w ge­o­gra­fii skrót oz­na­cza­ją­cy „pod po­zio­mem morza”
  • PPM (ang. ) – tech­ni­ka bez­strat­nej kom­pre­sji da­nych
  • mo­du­la­cja po­ło­że­nia im­pul­su (ang. ) – ro­dzaj mo­du­la­cji
  • .PPM (ang. ) – for­mat za­pi­su gra­fi­ki ra­stro­wej
  • Pod­sta­wo­wa prze­mia­na ma­te­rii – po­ję­cie z za­kre­su fiz­jo­lo­gi czło­wie­ka
  • PPM – skrót od „prawy przy­cisk myszy”, uży­wa­ny w opi­sach od­no­szą­cych się do ob­słu­gi sprzę­tu kom­pu­te­ro­we­go (→ kli­knię­cie myszą)
  • PPM (ang. ) – stro­ny na mi­nu­tę, miara szyb­ko­ści dru­kar­ki
  • przetr­wa­ła błona źre­ni­cza () – wada wro­dzo­na oka
  • prawo pry­wat­ne mię­dzy­na­ro­do­we

Wikipedia


ppnt

skró­to­wiec

 (1.1) = Poz­nań­ski Park Na­u­ko­wo-Tech­no­lo­gicz­ny

 (1.2) = Po­mor­ski Park Na­u­ko­wo-Tech­no­lo­gicz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pod­kar­pac­ki Park Na­u­ko­wo-Tech­no­lo­gicz­ny
  • Po­mor­ski Park Na­u­ko­wo-Tech­no­lo­gicz­ny
  • Poz­nań­ski Park Na­u­ko­wo-Tech­no­lo­gicz­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿ɛ̃n‿ˈtɛ, AS: pe‿pe‿ẽn‿te

Wiktionary


ppor.

skrót od: pod­po­rucz­nik; pod­por.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pod­po­rucz­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ofi­cer or­dy­nan­so­wy - ppor. rez. (= pod­po­rucz­nik re­zer­wy) Ma­rian No­wic­ki (Wi­ki­pe­dia)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɔtpɔˈrut͡ʃʲɲik, AS: potporučʹńik

Wiktionary


ppoż.

skrót od: prze­ciw­po­ża­ro­wy


SJP.pl

skrót

 (1.1) = prze­ciw­po­ża­ro­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Be­ha­po­wiec roz­wie­sił nowe in­struk­cje ochro­ny ppoż. (=prze­ciw­po­ża­ro­wej)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpɛpɔʃ|ˌpʃɛt͡ɕifpɔʒaˈrɔvɨ|ˌpʃɛt͡ɕifpɔʒaˈrɔva|ˌpʃɛt͡ɕifpɔʒaˈrɔvɛ, AS: pepoš|pšećifpožarovy|pšećifpožarova|pšećifpožarove

Wiktionary


ppp

skrót od: Pol­ska Par­tia Pracy


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = polit. Pol­ska Par­tia Pracy;

 (1.2) = polit. Pol­ska Par­tia Pi­ra­tów;

 (1.3) = part­ner­stwo pu­blicz­no-pry­wat­ne

 (1.4) = po­rad­nia psy­cho­lo­gicz­no-pe­da­go­gicz­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • po­ni­żej po­zio­mu po­sa­do­wie­nia, po­ni­żej po­zio­mu po­sadz­ki, pro­jek­to­wa­ny (pla­no­wa­ny) po­ziom po­sa­do­wie­nia
  • po­wierzch­nia po­mie­szcze­nia przy­na­leż­ne­go
  • Park Prze­my­sło­wy Po­li­ce
  • part­ner­stwo pu­blicz­no-pry­wat­ne
  • pa­ry­tet siły na­byw­czej (, )
  • Pol­skie Pań­stwo Po­dziem­ne
  • Pra­cuj Po­la­ku po­wo­li – hasło z okre­su oku­pa­cji nie­miec­kiej w cza­sie II wojny świa­to­wej
  • Pro­gram Po­wszech­nej Pry­wa­ty­za­cji
  • – pro­to­kół ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • Po­dręcz­na Pa­mięć Pro­gra­mi­sty – seria wy­daw­ni­cza z za­kre­su in­for­ma­ty­ki
  • Po­ro­zu­mie­nie ponad po­dzia­ła­mi – album grupy mu­zycz­nej Kazik na Żywo
  • Para Para Pa­ra­di­se – mu­zycz­na gra wideo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pɛ‿pɛ‿ˈpɛ, AS: pe‿pe‿pe

Wiktionary


pppp

skrót od: Pol­ska Par­tia Przy­ja­ciół Piwa


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Pol­ska Par­tia Przy­ja­ciół Piwa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿pɛ‿ˈpɛ, AS: pe‿pe‿pe‿pe

Wiktionary


ppr

[czy­taj: pe-pe-ER] skrót od: Pol­ska Par­tia Ro­bot­ni­cza - par­tia ko­mu­ni­stycz­na dzia­ła­ją­ca od roku 1942, od roku 1948 two­rzą­ca z PPS-em Pol­ską Zjed­no­czo­ną Par­tię Ro­bot­ni­czą


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. Pol­ska Par­tia Ro­bot­ni­cza;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pol­ska Par­tia Ro­bot­ni­cza
  • Prze­ciw­pan­cer­ny po­cisk ra­kie­to­wy
  • Prze­ciw­lot­ni­czy po­cisk ra­kie­to­wy
  • Po­li­tie­ke Par­tij Ra­di­ka­len
  • Pi­na­ult-Prin­temps-Re­do­u­te
  • Par­ti­do Pro­gres­si­sta Re­for­ma­dor
  • Port­land Pat­tern Re­po­si­to­ry

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cha­rak­te­ry­stycz­ne, że w tym okre­sie 80% człon­ków PPR w po­wie­cie wło­daw­skim sta­no­wi­li Ukra­iń­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɛ‿pɛ‿ˈːr, AS: pe‿p•‿er

Wiktionary


ppr-owiec

czło­nek PPR (Pol­skiej Par­tii Ro­bot­ni­czej); pe­pe­e­ro­wiec, pe­pe­ro­wiec (po­tocz­nie)


SJP.pl


ppr-owski

→ PPR (Pol­ska Par­tia Ro­bot­ni­cza); pe­pe­e­row­ski


SJP.pl


pps

[czy­taj: pe-pe-ES] skrót od: Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na (do 1944 PPS-WRN: Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na-Wol­ność, Rów­ność, Nie­pod­le­głość)


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na

 (1.2) = post post scrip­tum

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – nazwa uży­wa­na przez sze­reg pol­skich par­tii po­li­tycz­nych:
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – hi­sto­rycz­na i współ­czes­na pol­ska par­tia po­li­tycz­na
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – Wol­ność, Rów­ność, Nie­pod­le­głość – struk­tu­ra hi­sto­rycz­nej par­tii dzia­ła­ją­ca w kon­spi­ra­cji pod­czas II wojny świa­to­wej
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na (na emi­gra­cji) – struk­tu­ra hi­sto­rycz­nej par­tii dzia­ła­ją­ca na emi­gra­cji po II woj­nie świa­to­wej 1939–1990
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na (1987–1990) – hi­sto­rycz­na pol­ska par­tia po­li­tycz­na pow­sta­ła w opo­zy­cji do PZPR
    • III Pro­le­ta­riat (właśc. Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na „Pro­le­ta­riat”) – hi­sto­rycz­na pol­ska par­tia ro­bot­ni­cza z lat 1900–1909
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – Le­wi­ca (1926–1931) – hi­sto­rycz­na pol­ska par­tia ro­bot­ni­cza z lat 1926–1931
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – dawna Frak­cja Re­wo­lu­cyj­na – hi­sto­rycz­na pol­ska par­tia po­li­tycz­na z lat 1928–1939
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – Le­wi­ca (1906–1918) – hi­sto­rycz­na pol­ska par­tia po­li­tycz­na pow­sta­ła po ro­zła­mie wła­ści­wej PPS w 1906
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – Frak­cja Re­wo­lu­cyj­na – hi­sto­rycz­na pol­ska par­tia po­li­tycz­na pow­sta­ła po ro­zła­mie wła­ści­wej PPS w 1906
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – Opo­zy­cja – odłam wła­ści­wej PPS bę­dą­cy opo­zy­cją dla PPS-Frak­cji Re­wo­lu­cyj­nej z lat 1912–1914
    • Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na – Opo­zy­cja – odłam wła­ści­wej PPS dzia­ła­ją­cy potem sa­mo­dziel­nie, z lat 1919–1920

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ce­za­ry Mi­że­jew­ski (PPS) jest ini­cja­to­rem in­ter­pe­la­cji do mi­ni­stra spra­wied­li­wo­ści w spra­wie de­le­ga­li­za­cji or­ga­ni­za­cji ne­o­fa­szy­stow­skich i skraj­nej pra­wi­cy w Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɛ‿pɛ‿ˈːs, AS: pe‿p•‿es

Wiktionary


pps-owiec

czło­nek PPS (Pol­skiej Par­tii So­cja­li­stycz­nej); pe­pe­e­so­wiec, pe­pe­so­wiec (po­tocz­nie)


SJP.pl


pps-owski

→ PPS (Pol­ska Par­tia So­cja­li­stycz­na); pe­pe­e­sow­ski


SJP.pl


pptit

skrót od: Pol­ska Pocz­ta, Te­le­graf i Te­le­fon - pol­skie przed­się­bior­stwo pań­stwo­we ut­wo­rzo­ne w 1928 r.


SJP.pl


ppts

skrót od: Przed­się­bior­stwo Pań­stwo­we To­ta­li­za­tor Spor­to­wy


SJP.pl


ppułk

skrót od: pod­puł­kow­nik (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); ppłk, ppł.


SJP.pl


ppv

skrót od: pay-per-view


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • PPV – Po­li­fe­ny­le­no­wi­ny­len
  • PPV – Pay-per-view

Wikipedia


ppwk

skrót od: Pol­skie Przed­się­bior­stwo Wy­daw­nictw Kar­to­gra­ficz­nych im. Eu­ge­niu­sza Ro­me­ra


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Pań­stwo­we Przed­się­bior­stwo Wy­daw­nictw Kar­to­gra­ficz­nych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PPWK wy­da­je do­brej ja­ko­ści mapy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿vu‿ˈka, AS: pe‿pe‿vu‿ka

Wiktionary


ppww

skrót od: po­da­tek od po­nad­nor­ma­tyw­nych wy­płat wy­na­gro­dzeń; po­pi­wek


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = ekon. po­da­tek od po­nad­nor­ma­tyw­nych wy­płat wy­na­gro­dzeń

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpɛ‿pɛ‿vu‿ˈvu, AS: pe‿pe‿vu‿vu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) popiwek

Wiktionary


ppz

skrót od: Pol­ska Par­tia Zie­lo­nych - ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne (1988-1999)


SJP.pl


ppł

skrót

 (1.1) = sport. przez płot­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zesz­ło­rocz­na mi­strzy­ni na 100 m ppł nie dała ry­wal­kom szans.

Wiktionary


ppł.

skrót od: pod­puł­kow­nik (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); ppłk, ppułk


SJP.pl


ppłk

skrót od: pod­puł­kow­nik (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz); ppułk, ppł.


SJP.pl

skrót

 (1.1) wojsk. pod­puł­kow­nik

Wiktionary


pr

sym­bol pra­ze­o­dy­mu, pier­wiast­ka che­micz­ne­go


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik

 (1.1) = Pol­skie Radio

 (1.2) = Prze­wo­zy Re­gio­nal­ne

 (1.3) = pu­blic re­la­tions

 (1.4) = med. per rec­tum

 (1.5) = poste re­stan­te, poste-re­stan­te

 (1.6) = eduk. o za­kre­sie na­u­cza­nia przed­mio­tów: po­ziom roz­sze­rzo­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • par­tie po­li­tycz­ne:
    • Par­tia Re­gio­nów (Ukra­i­na)
    • Par­tia Re­gio­nów (Pol­ska)
    • Pra­wi­ca Rze­czy­po­spo­li­tej
    • Pol­ska Razem
  • Pol­skie Radio
  • Po­li­tech­ni­ka Ra­dom­ska
  • Pol­re­gio (Prze­wo­zy Re­gio­nal­ne)
  • Por­to­ry­ko
  • Pr – w che­mii, sym­bol pra­ze­o­dy­mu (pier­wia­stek che­micz­ny)
  • Pr – w che­mii, oz­na­cze­nie grupy pro­py­lo­wej w skró­co­nym za­pi­sie wzoru (pół-)struk­tu­ral­ne­go
  • Pr – licz­ba Prandt­la, jedna z liczb po­do­bień­stwa, okre­śla­ją­ca sto­su­nek lep­ko­ści płynu do jego prze­wod­nict­wa ciepl­ne­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) PR na­da­je od 1925 roku.

 (1.2) Po­cią­gi re­gio­nal­ne w Pol­sce ob­słu­gu­je spół­ka PR.

 (1.3) Moja ku­zyn­ka jest od­po­wie­dzial­na za PR w swo­jej fir­mie.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.3)

:: rzecz. PR-owiec m.

:: przym. PR-owski, PR-owy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) P.R.

Wiktionary


pr-owiec

[czy­taj: pi-aro­wiec] czło­wiek zwią­za­ny z pu­blic re­la­tions, poś­red­ni­czą­cy w kon­tak­tach, np. po­li­ty­ka - media, po­dej­mu­ją­cy dzia­ła­nia ma­ją­ce na celu wpły­wa­nie na opi­nię od­bior­ców; pia­ro­wiec


SJP.pl


pr-owski

→ PR (pu­blic re­la­tions) [czy­taj: pi-arow­ski]; pia­row­ski, pia­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pu­blic re­la­tions

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʲijaˈrɔfsʲci, AS: pʹii ̯arofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 skr. PR

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. pijarowski

Wiktionary


pr-ówka

ko­bie­ta za­wo­do­wo dba­ją­ca o dobry wi­ze­ru­nek i ak­cep­ta­cję danej osoby, firmy lub or­ga­ni­za­cji; pi­ja­rów­ka, pi­ja­ró­wa


SJP.pl


pra-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z czymś bar­dzo od­le­głym w cza­sie lub z pier­wot­ną formą bądź pier­wszym wy­stą­pie­niem cze­goś

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych na­zy­wa­ją­cych kogoś ży­ją­ce­go dawno, da­le­kie­go przod­ka lub po­tom­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pra, AS: pra

Wiktionary


praatom

te­o­re­tycz­ny za­czą­tek wszechś­wia­ta ma­ją­cy sku­piać w sobie całą ma­te­rię i prze­strzeń przed mo­men­tem Wiel­kie­go Wy­bu­chu (Big Bang)


SJP.pl


prababa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. pra­bab­cia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈbaba, AS: prababa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pradziad

Wiktionary


prababcia

matka babki albo dziad­ka, ascen­dent­ka (an­te­nat­ka, krew­na po linii wstęp­nej) trze­cie­go stop­nia, a czę­sto także: pro­to­plast­ka; pra­bab­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) matka dziad­ka lub babci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja pra­bab­cia pie­cze naj­lep­szą babkę na świe­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈbapʲt͡ɕa, AS: prabapʹća

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. babcia, prababka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prababka

Wiktionary


prababka

matka babki albo dziad­ka, ascen­dent­ka (an­te­nat­ka, krew­na po linii wstęp­nej) trze­cie­go stop­nia, a czę­sto także: pro­to­plast­ka; pra­bab­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) matka dziad­ka lub babki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mało kto po­tra­fi wy­mie­nić imio­na i naz­wi­ska swo­ich pra­dzia­dów i pra­ba­bek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈbapka, AS: prabapka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. babcia; zdrobn. prababcia

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. nadbaba, prababa

Wiktionary


prabakteria

drob­ny jed­no­ko­mór­ko­wiec, za­li­cza­ny z eu­bak­te­ria­mi do pro­ka­rion­tów; ar­che­bak­te­ria, ar­che­o­bak­te­ria, ar­che­an, ar­che­on, ar­che­o­wiec


SJP.pl


prabałtosłowiański

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla przod­ków Bał­to­sło­wian (odła­mu ludów in­do­e­u­ro­pej­skich ży­ją­cych w pół­noc­nej i środ­ko­wo-pół­noc­nej Eu­ro­pie), zwią­za­ny z nimi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. zwią­za­ny z pra­bał­to­sło­wiań­skim (2.1), do­ty­czą­cy pra­bał­to­sło­wiań­skie­go (2.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. wy­mar­ły język, przo­dek ję­zy­ków sło­wiań­skich i bał­tyc­kich

Wiktionary


prabielmo

tkan­ka prze­dro­śla żeń­skie­go ro­ślin na­go­na­sien­nych, naj­czę­ściej peł­nią­ca w na­sie­niu funk­cję tkan­ki odżyw­czej; biel­mo pier­wot­ne


SJP.pl


prabucianin

miesz­ka­niec Pra­but (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


prabucianka

miesz­kan­ka Pra­but (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


prabucki

przy­miot­nik od: Pra­bu­ty


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pra­bu­ta­mi, do­ty­czą­cy Pra­but

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prabuty nmos., prabucianin m., prabucianka ż.

Wiktionary


prabuty

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Pra­bu­ty ( Rie­sen­burg) – mia­sto w pół­noc­nej Pol­sce, we wschod­niej czę­ści wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go w po­wie­cie kwi­dzyń­skim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Pra­bu­ty. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. el­blą­skie­go.

Roz­wi­nął się tu prze­mysł drzew­ny, ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych oraz elek­tro­ma­szy­no­wy. Pra­bu­ty są także sta­cją wę­zło­wą po­ło­żo­ną przy tra­sie War­sza­wa – Gdy­nia.

Wikipedia


prabyt

byt nie ma­ją­cy po­cząt­ku


SJP.pl


praca

1. świa­do­ma, ce­lo­wa dzia­łal­ność czło­wie­ka słu­żą­ca za­spo­ka­ja­niu po­trzeb lub po­le­ga­ją­ca na wyt­wa­rza­niu dóbr, wy­ko­ny­wa­niu czyn­no­ści za wy­na­gro­dze­nie;
2. dzie­ło, wyt­wór ta­kiej dzia­łal­no­ści;
3. po­sa­da, za­trud­nie­nie, a także: miej­sce, in­sty­tu­cja, w któ­rej się pra­cu­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści, słu­żą­cej uzy­ska­niu dóbr;

 (1.2) miej­sce pracy (1.1); funk­cja peł­nio­na w takim miej­scu

 (1.3) ar­ty­kuł, tekst lub dzie­ło pla­stycz­ny­a­stycz­ne

 (1.4) fiz. ener­gia po­trzeb­na do prze­su­nię­cia ciała o da­nych pa­ra­me­trach z jed­ne­go punk­tu pola do dru­gie­go;

 (1.5) funk­cjo­no­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • praca – wiel­kość fi­zycz­na
  • praca – ro­dzaj dzia­łal­no­ści czło­wie­ka, w eko­no­mii jeden z czyn­ni­ków pro­duk­cji
  • praca – sto­su­nek pracy po­mię­dzy pra­co­daw­cą i pra­cow­ni­kiem re­gu­lo­wa­ny Ko­dek­sem pracy
  • SS „Praca” – pol­ski zbior­ni­ko­wiec
  • Praca – film z 1915 roku
  • Praca – ty­god­nik uka­zu­ją­cy się w la­tach 1896–1926
  • Praca – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wola Krzysz­to­por­ska
  • Praca – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wola Krzysz­to­por­ska
  • Praca − wieś w ob­wo­dzie miń­skimm, w re­jo­nie wo­ło­żyń­skim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy uwa­ża­ją, że praca rol­ni­ka wcale nie jest cięż­ka.

 (1.2) Dziś znowu spóź­nił się pan do pracy.

 (1.2) Wsze­dłem do pracy o 8:51, tak wy­ni­ka z czyt­ni­ka kart.

 (1.3) Na wy­sta­wie po­ka­za­no prace zna­ne­go fo­to­gra­fa.

 (1.4) Praca po­trzeb­na na prze­su­nię­cie tego ła­dun­ku w polu elek­trycz­nym wy­no­si 10 dżuli.

 (1.5) Praca sil­ni­ka jest bez za­rzu­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprat͡sa, AS: praca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracowitość ż., pracownik m., pracowniczka ż., pracownica ż., pracuś m., pracownia ż., pracowanie n., wypracowanie n., pracobiorca m., opracowanie n., przepracowanie n., spracowany m.

 czas. pracować ndk., wypracować dk., zapracować dk., odpracować dk., przepracować dk., przepracowywać dk., napracować się dk., opracowywać ndk., rozpracowywać ndk., rozpracować dk.

 przym. pracowity, wypracowany, odpracowany, pracowniczy, zapracowany, niedopracowany, przepracowany

 przysł. pracowicie

 ims. spracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) robota, zajęcie, aktywność, czynność

 (1.3) dzieło

Wiktionary


prace

ogół czyn­no­ści wy­ko­ny­wa­nych przez grupę ludzi dla re­a­li­za­cji ja­kie­goś za­da­nia


SJP.pl

Prace – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Pło­nia­wy-Bra­mu­ra.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa w Pło­nia­wach-Bra­mu­rze.

Wikipedia


pracioteczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy sio­stry dziad­ka lub babci

Wiktionary


pracki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Prac­ki (zm. 1655) – do­wód­ca pułku wojsk pol­skich w cza­sie na­ja­zdu szwedz­kie­go w 1655 r.
  • Hen­ryk Prac­ki (1931–2007) – pol­ski praw­nik, za­stęp­ca Pro­ku­ra­to­ra Ge­ne­ral­ne­go RP, Pro­ku­ra­tor Kra­jo­wy w la­tach 1996–2001
  • Lu­cjan Prac­ki (1923–2016) – pol­ski dzien­ni­karz, pu­bli­cy­sta, puł­kow­nik WP w sta­nie spo­czyn­ku, dzia­łacz kom­ba­tanc­ki oraz spo­łecz­ny
  • Roman Prac­ki (ur. 1971) – pol­ski du­chow­ny ewan­ge­lic­ko-augs­bur­ski, te­o­log, psy­cho­te­ra­pe­u­ta, eku­me­ni­sta
  • Woj­ciech Prac­ki (ur. 1979) – pol­ski du­chow­ny ewan­ge­lic­ko-augs­bur­ski, bi­skup die­cez­ji ka­to­wic­kiej, eku­me­ni­sta, brat ks. Ro­ma­na

Wikipedia


pracobiorca

pra­cow­nik, osoba otrzy­mu­ją­ca pracę, zo­bo­wią­zu­ją­ca się do wy­ko­ny­wa­nia pracy za usta­lo­ne wy­na­gro­dze­nie okre­ślo­ne w umo­wie o pracę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba fi­zycz­na, któ­ra­wy­ko­nu­je pracę na rzecz pra­co­daw­cy w opar­ciu o umowę o pracę i otrzy­mu­je za to wy­na­gro­dze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pracownik, zatrudniony

Wiktionary


pracobiorczyni

pra­cow­ni­ca, pra­cow­nicz­ka, zle­ce­nio­bior­czy­ni


SJP.pl


pracochłonność

eko­no­micz­na wiel­kość wy­ra­ża­na w jed­nost­kach pracy na jed­nost­kę pro­duk­cji, okre­śla­ją­ca ilość pracy zu­ży­tej na wy­ko­na­nie okre­ślo­ne­go za­da­nia, a w ję­zy­ku co­dzien­nym także: po­chła­nia­nie znacz­ne­go na­kła­du pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) re­la­cja po­mię­dzy ilo­ścią pracy po­trzeb­nej do pro­duk­cji lub wy­ko­na­nia ja­kie­goś za­da­nia do osią­gnię­te­go efek­tu

Wiktionary

Pra­co­chłon­ność – ilość pracy wy­ko­rzy­sta­nej do wyt­wo­rze­nia okre­ślo­ne­go dobra. Pra­co­chłon­ność okre­śla się w jed­nost­kach czasu pracy na jed­nost­kę pro­duk­cji. Wskaź­nik pra­co­chłon­no­ści in­for­mu­je, ile czasu po­trze­ba do wy­ko­na­nia jed­nost­ki pro­duk­cji.

Wzór na wskaź­nik pra­co­chłon­no­ści ma po­stać:

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔxˈwɔ̃nːɔɕt͡ɕ, AS: pracoχu̯õ•ność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pracochłonny

Wiktionary


pracochłonny

wy­ko­na­ny lub wy­ko­ny­wa­ny przy znacz­nym na­kła­dzie pracy, wy­ma­ga­ją­cy du­że­go na­kła­du pracy (np. pra­co­chłon­ne za­da­nia, pra­co­chłon­ny pro­jekt)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ma­ga­ją­cy re­la­tyw­nie du­że­go na­kła­du pracy w sto­sun­ku do efek­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­ko­na­nie tego za­le­ce­nia bę­dzie bar­dzo pra­co­chłon­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈxwɔ̃nːɨ, AS: pracoχu̯õ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracochłonność ż.

Wiktionary


pracodawca

osoba za­trud­nia­ją­ca kogoś na wa­run­kach usta­lo­nych w umo­wie o pracy, naj­czę­ściej spra­wu­ją­ca zwierzch­nict­wo nad in­sty­tu­cją lub miej­scem pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub przed­się­bior­stwo za­trud­nia­ją­ce pra­cow­ni­ków;

Wiktionary

Pra­co­daw­ca – jedna ze stron na rynku pracy, która zgła­sza popyt na pracę. Drugą stro­ną jest pra­cow­nik, który ofe­ru­je na rynku pracy swoje usłu­gi pracy.

De­fi­ni­cja i cha­rak­te­ry­sty­ka w pol­skim pra­wie pracy.

Pra­co­daw­ca w uję­ciu for­mal­no­praw­nym, a także po­tocz­nym to osoba fi­zycz­na lub osoba praw­na, a także inna jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na nie­po­sia­da­ją­ca oso­bo­wo­ści praw­nej, która speł­nia­jąc pewne wy­mo­gi praw­ne i spo­łecz­ne, za­trud­nia pra­cow­ni­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pra­co­daw­cy zwle­ka­ją z pod­no­sze­niem płac.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈdaft͡sa, AS: pracodafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. pracodawczyni ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zatrudniający, zatrudniciel; książk. chlebodawca

Wiktionary


pracodawczy

→ pra­co­daw­ca


SJP.pl

Patrz:

pracodawca

pracodawczyni

ko­bie­ta za­trud­nia­ją­ca kogoś na wa­run­kach usta­lo­nych w umo­wie o pracy, naj­czę­ściej spra­wu­ją­ca zwierzch­nict­wo nad in­sty­tu­cją lub miej­scem pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta za­trud­nia­ją­ca osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­wia­sem mó­wiąc, za­wi­ni­ła pra­co­daw­czy­ni, nie zgła­sza­jąc tego ZUS-owi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. pracodawca mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. chlebodawczyni

Wiktionary


pracodniówka

śro­do­wi­sko­wo: dzień pracy jed­nej osoby, dzień prze­pra­co­wa­ny


SJP.pl


pracodzień

daw­niej: dniów­ka ro­bo­cza


SJP.pl


pracogodzina

go­dzi­na pracy jed­nej osoby


SJP.pl


pracoholiczka

ko­bie­ta od­czu­wa­ją­ca nie­u­stan­ną po­trze­bę wy­tę­żo­nej pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: pra­co­ho­lik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Aśka jest pra­co­ho­licz­ką, nawet pod­czas ur­lo­pu nie roz­sta­je się z pa­pie­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔxɔˈlʲit͡ʃka, AS: pracoχolʹička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracoholik m., pracoholizm m.

Wiktionary


pracoholik

osoba od­czu­wa­ją­ca nie­u­stan­ną po­trze­bę wy­tę­żo­nej pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba cier­pią­ca na pra­co­ho­lizm, uza­leż­nio­na od wy­ko­ny­wa­nej pracy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈxɔlʲik, AS: pracoχolʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracoholizm m.

:: fż. pracoholiczka ż.

Wiktionary


pracoholizm

żar­to­bli­we, rza­dziej iro­nicz­ne okre­śle­nie na uza­leż­nie­nie od pracy po­le­ga­ją­ce na poś­wię­ca­niu jej nad­mier­nie dużo czasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psych. so­cjol. uza­leż­nie­nie od wy­ko­ny­wa­nia pracy;

Wiktionary

Pra­co­ho­lizm (uza­leż­nie­nie od pracy; ang. "wor­ka­ho­lism") – ro­dzaj uza­leż­nie­nia psy­chicz­ne­go (ang. "psy­cho­lo­gi­cal de­pen­den­ce"), ob­ja­wia­ją­ce­go się ob­se­syj­ną i wew­nętrz­ną po­trze­bą cią­głe­go wy­ko­ny­wa­nia pracy kosz­tem in­nych czyn­no­ści, rów­nież ro­dzi­ny, snu i od­po­czyn­ku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈxɔlʲism̥, AS: pracoχolʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracoholik m., pracoholiczka ż.

Wiktionary


pracooszczędny

wy­ko­na­ny lub wy­ko­ny­wa­ny przy niez­nacz­nym na­kła­dzie pracy, wy­ma­ga­ją­cy nie­wiel­kie­go na­kła­du pracy (np. pra­co­o­szczęd­ne za­da­nie)


SJP.pl


pracowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pra­co­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvãɲɛ, AS: pracovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pracować, zapracować, wypracować, przepracować

 rzecz. pracownia ż., praca, pracownik, pracowniczka

 przym. pracowniczy, zapracowany

Wiktionary


pracować

1. dzia­łać ce­lo­wo dla za­spo­ko­je­nia po­trzeb albo przez wyt­wór dóbr, albo przez wy­ko­ny­wa­nie czyn­no­ści za wy­na­gro­dze­niem
2. być za­trud­nio­nym
3. po­tocz­nie: za­ra­biać na czy­jeś utrzy­ma­nie, na coś


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­ko­ny­wać jakąś pracę; być za­trud­nio­nym

 (1.2) zmie­niać roz­miar pod wpły­wem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rol­nik pra­cu­je od rana do wie­czo­ra.

 (1.2) Mu­sisz zo­sta­wić szpa­rę mię­dzy de­ska­mi a ścia­ną by deski mogły pra­co­wać. Ina­czej mogą się wy­brzu­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: pracovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracowniczka ż., pracowanie n., praca ż., pracowitość ż., pracownia ż., pracownica ż., pracownik mos., spracowany mos., zapracowany mos., dopracowywanie n., dopracowanie n., nadpracowanie n., napracowanie n., opracowywanie n., opracowanie, popracowanie n., przepracowywanie n., przepracowanie n., rozpracowywanie n., rozpracowanie n., spracowanie n., wypracowywanie n., wypracowanie n., zapracowywanie n., zapracowanie n.

 czas. dopracowywać ndk., dopracować dk., nadpracować dk., napracować się dk., opracowywać ndk., opracować dk., popracować dk., przepracowywać ndk., przepracować dk., rozpracowywać ndk., rozpracować dk., spracować dk., wypracowywać ndk., wypracować dk., zapracowywać ndk., zapracować dk.

 przym. pracowity, pracowniczy, zapracowany

 ims. spracowany, zapracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. fachcić

Wiktionary


pracowicie

przy­słó­wek

 (1.1) zająć się czymś, przy­kła­da­jąc się do tego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kasia pra­co­wi­cie za­bra­ła się do przy­go­to­wa­nia ko­la­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvʲit͡ɕɛ, AS: pracovʹiće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., pracowitość ż., pracownik m.

 przym. pracowity

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pilnie, starannie, wytrwale

Wiktionary


pracowiciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pra­co­wi­cie


SJP.pl


pracowitość

cecha osoby chęt­nie i dużo pra­cu­ją­cej, za­mi­ło­wa­nie do pracy, wytr­wa­łość pod­czas wy­ko­ny­wa­nia prac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest pra­co­wi­ty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvʲitɔɕt͡ɕ, AS: pracovʹitość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż.

 czas. pracować ndk.

 przym. pracowity, zapracowany

 przysł. pracowicie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) robotność, niestrudzoność, gorliwość, sumienność

Wiktionary


pracowitszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pra­co­wi­ty


SJP.pl


pracowity

1. chęt­nie i dużo pra­cu­ją­cy, odz­na­cza­ją­cy się za­mi­ło­wa­niem do pracy lub wytr­wa­ło­ścią w pracy (np. pra­co­wi­ty stu­dent);
2. pełen pracy (np. pra­co­wi­ty dzień), a także: pra­co­chłon­ny, wy­ko­na­ny lub wy­ko­ny­wa­ny przy znacz­nym na­kła­dzie pracy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który jest skłon­ny do dłu­giej pracy; taki, który umie/lubi dużo pra­co­wać; cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pra­co­wi­to­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja­poń­czy­cy to bar­dzo pra­co­wi­ty naród.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔˈvʲitɨ, AS: pracovʹity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracowitość ż., praca ż., pracownik m.

 czas. pracować ndk., zapracować dk., napracować się dk.

 przysł. pracowicie

 przym. zapracowany

Wiktionary


pracownia

od­po­wied­nio urzą­dzo­ne po­mie­szcze­nie przy­sto­so­wa­ne do prze­pro­wa­dza­nia badań i doś­wiad­czeń na­u­ko­wych, a także: warsz­tat rze­mieśl­ni­czy lub ar­ty­stycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. po­mie­szcze­nie, w któ­rym pra­cu­je ar­ty­sta: ma­larz, rzeź­biarz, pi­sarz itp.

 (1.2) eduk. stud. od­po­wied­nio urzą­dzo­ne po­mie­szcze­nie do pro­wa­dze­nia badań i doś­wiad­czeń na­u­ko­wych

 (1.3) eduk. szkol­na sala lek­cyj­na wy­po­sa­żo­na w urzą­dze­nia po­trzeb­ne do nauki ja­kie­goś przed­mio­tu

 (1.4) rzem. za­kład rze­mieśl­ni­czy, w któ­rym wyt­wa­rza się i / lub sprze­da­je włas­ne wy­ro­by

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ate­lier, pra­cow­nia – po­mie­szcze­nie sta­no­wią­ce miej­sce pracy twór­czej ar­ty­sty
  • la­bo­ra­to­rium, pra­cow­nia – po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do pro­wa­dze­nia badań na­u­ko­wych lub ana­liz le­kar­skich
  • Pra­cow­nia – album Vito Bam­bi­no

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W pra­cow­ni che­micz­nej od­by­wa­ją się za­ję­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈt͡sɔvʲɲa, AS: pracovʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., pracownik m., pracownica ż., pracowniczka ż., pracowanie n.

 czas. pracować, wypracować, przepracować

 przym. pracowniczy, pracowniany, zapracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) atelier

 (1.4) warsztat

Wiktionary


pracowniany

sta­no­wią­cy część pra­cow­ni, przez­na­czo­ny do wy­ko­rzy­sta­nia w pra­cow­ni, uży­wa­ny w pra­cow­ni (np. apa­ra­tu­ra pra­cow­nia­na) lub w jakiś inny spo­sób zwią­za­ny z tego typu po­mie­szcze­niem


SJP.pl


pracownica

ko­bie­ta za­trud­nio­na w ja­kimś za­kła­dzie pracy, pra­cu­ją­ca za okre­ślo­ną pen­sję usta­lo­ną w umo­wie o pracy; pra­cow­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­trud­nio­na, pra­cu­ją­ca w za­kła­dzie pracy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łódz­ka po­li­cja po­szu­ku­je zło­dzie­ja pa­li­wa, który ucie­ka­jąc ze sta­cji ben­zy­no­wej po­trą­cił jej pra­cow­ni­cę i prze­je­chał jej po nodze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔvʲˈɲit͡sa, AS: pracovʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., pracownia ż., pracowniczka ż., spracowany m.

:: fm. pracownik m.

 czas. wypracować, pracować ndk.

 przym. pracowniczy, zapracowany

 ims. spracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pracowniczka

Wiktionary


pracowniczka

ko­bie­ta za­trud­nio­na w ja­kimś za­kła­dzie pracy, pra­cu­ją­ca za okre­ślo­ną pen­sję usta­lo­ną w umo­wie o pracy; pra­cow­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­trud­nio­na, pra­cu­ją­ca w za­kła­dzie pracy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­row­nik wrę­czył pra­cow­nicz­ce bu­kie­cik kon­wa­lii.

 (1.1) W tym roku żadna z pra­cow­ni­czek nie do­sta­ła de­pu­ta­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., pracownia ż., pracownica ż., spracowany m.

:: fm. pracownik m.

 czas. pracować ndk.

 przym. pracowniczy, zapracowany

 ims. spracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pracownica

Wiktionary


pracowniczy

→ pra­cow­nik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pra­cow­ni­ka­mi, do­ty­czą­cy pra­cow­ni­ków

Wiktionary

Patrz:

pracownik

Wymowa:

IPA: ˌprat͡sɔvʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pracovʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracownik m., pracownica ż., pracowniczka ż., praca ż., pracowanie n., pracownia ż., spracowany m.

 czas. pracować ndk.

 przym. spracowany, zapracowany

Wiktionary


pracownik

osoba za­trud­nio­na w ja­kimś miej­scu pracy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która zo­sta­ła za­trud­nio­na za wy­na­gro­dze­nie – przez in­sty­tu­cję, firmę lub inną osobę;

Wiktionary

Pra­cow­nik – jedna ze stron sto­sun­ku pracy (drugą jest pra­co­daw­ca): osoba fi­zycz­na wy­ko­nu­ją­ca okre­ślo­ne­go ro­dza­ju pracę na rzecz pra­co­daw­cy, pod jego kie­row­nict­wem, w wyz­na­czo­nym przez niego miej­scu i cza­sie, za co przy­słu­gu­je mu wy­na­gro­dze­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­zen­ta­cję wy­ko­rzy­stu­je się mię­dzy in­ny­mi pod­czas eg­za­mi­nu ma­tu­ral­ne­go lub za­wo­do­we­go, przed­sta­wia­nia ofer­ty swo­jej firmy, szko­leń pra­cow­ni­ków, a nawet w cza­sie au­to­pre­zen­ta­cji (pre­zen­ta­cji sie­bie) na roz­mo­wie kwa­li­fi­ka­cyj­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈt͡sɔvʲɲik, AS: pracovʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracownia ż., praca ż., pracuś m., pracowanie n., wypracowanie n., przepracowanie n.

:: fż. pracownica ż., pracowniczka ż.

 czas. pracować ndk., wypracować dk., przepracować dk.

 przym. pracowity, pracowniczy, spracowany, zapracowany

 przysł. pracowicie

 ims. spracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pracobiorca, zatrudniony

Wiktionary


pracownikodniówka

daw­niej: dniów­ka jed­ne­go pra­cow­ni­ka


SJP.pl


pracowy

→ praca


SJP.pl

Patrz:

praca

pracozabawa

praca po­łą­czo­na z za­ba­wą, naj­czę­ściej w zna­cze­niu nauki, zajęć dy­dak­tycz­nych pod­czas któ­rych prze­pro­wa­dza­ne są czyn­no­ści do­dat­ko­we sy­mu­lu­ją­ce za­ba­wę


SJP.pl


pracujący

osoba ak­tyw­na za­wo­do­wo, a także: osoba za­trud­nio­na w ja­kimś za­kła­dzie pracy, pra­cu­ją­ca za okre­ślo­ną pen­sję usta­lo­ną w umo­wie o pracy


SJP.pl


pracusia

żar­to­bli­wie, rza­dziej iro­nicz­nie o ko­bie­cie lub dziew­czy­nie pil­nej, lu­bią­cej po­ży­tecz­ną pracę, gor­li­wej do pracy


SJP.pl


pracuś

czło­wiek lu­bią­cy pracę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. żart. czło­wiek bar­dzo pilny w pracy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprat͡suɕ, AS: pracuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., spracowany m., pracownik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. stachanowiec

Wiktionary


pracz

1. pra­cow­nik pral­ni
2. naj­po­spo­lit­szy ga­tu­nek szopa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek pio­rą­cy bie­liz­nę

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) skr. war. zool. zob. szop pracz.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) przy­rząd me­cha­nicz­ny do pra­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pracz – w okre­sie wczes­ne­go śred­nio­wie­cza grupa ksią­żę­cej lud­no­ści słu­żeb­nej, która zaj­mo­wa­ła się pra­niem odzie­ży mo­nar­chy i jego dworu. Świa­dect­wem ich ist­nie­nia są nazwy typu Pra­cze, którą nosi kilk...
  • Pracz – część wsi Osiek nad No­te­cią w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. pil­skim, w gmi­nie Wy­rzysk
  • Pracz – potok w Kar­ko­no­szach, do­pływ Bro­cza
  • Pracz – stru­ga, do­pływ Mi­ni­ny
  • Ry­szard Pracz – pol­ski aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Szop pracz – ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych
  • Pra­cze, Pracz­ka, Pracz­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dru­gim końcu tej kuch­ni stoją balie, a przy nich — pra­cze. Męż­czyź­ni bo­wiem piorą tu wszyst­ką bie­liz­nę i swoją[,] i ko­biet, a do ro­bo­ty tej wy­bie­ra­ni są zwy­kle z po­mię­dzy aresz­tan­tów przy­by­sze ze wsi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prat͡ʃ, AS: prač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pranie n., pralnia ż., pralka ż., praczka ż.

 czas. prać

Wiktionary


praczas

czasy za­mierz­chłe, nie­pa­mięt­ne


SJP.pl


praczka

ko­bie­ta za­wo­do­wo pra­cu­ją­ca w pral­ni, trud­nią­ca się pra­niem, czę­sto także pra­so­wa­niem i sor­to­wa­niem odzie­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta za­wo­do­wo pio­rą­ca

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pracz­ka - ko­bie­ta trud­nią­ca się pra­niem bie­liz­ny
  • Pracz­ka – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń
  • Pracz­ka – część wsi Gaboń woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Stary Sącz
  • Pracz­ka – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Klu­czew­sko
  • Pracz, Pra­cze, Pracz­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pracz­ki zo­sta­ły wy­par­te przez pral­ki i pral­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprat͡ʃka, AS: pračka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pralnia ż., pralka ż., pralnica ż., pralnik m., pralnictwo n., pranie n.

:: fm. pracz m.

 czas. prać ndk., opierać ndk.

 przym. pralniany, pralniczy

Wiktionary


praczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


praczłowieczy

pra­ludz­ki, od­no­szą­cy się do pracz­ło­wie­ka (np. pracz­ło­wie­cza forma ewo­lu­cji), zwią­za­ny w jakiś spo­sób z pracz­ło­wie­kiem


SJP.pl


praczłowiek

przo­dek czło­wie­ka współ­czes­ne­go ży­ją­cy w epoce pre­hi­sto­rycz­nej


SJP.pl


prada

naz­wi­sko


SJP.pl

Prada Group S.p.A. – wło­ski dom mody za­ło­żo­ny w 1913 w Me­dio­la­nie przez Mario Pradę

Wikipedia


pradawność

cecha cze­goś, co ist­nie­je od bar­dzo dawna, sta­no­wi po­zo­sta­łość, pa­miąt­kę po przod­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pra­daw­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­daw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pradawny

 przysł. pradawnie

Wiktionary


pradawny

pra­sta­ry, ist­nie­ją­cy od bar­dzo dawna (np. pra­daw­ne zwy­cza­je, pra­daw­na piosn­ka, pieśń), sta­no­wią­cy po­zo­sta­łość, pa­miąt­kę po przod­kach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo stary, dawny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi­ło, jak wy­ja­śni­ła dziew­czy­na, o pra­daw­ny po­gań­ski obrzęd wy­wo­ły­wa­nia du­chów, po­tę­pio­ny przez głowę ka­to­lic­kie­go ko­ścio­ła i ści­ga­ny przez Świę­te Ofi­cjum.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pradawność ż.

 przysł. pradawno, pradawnie

Wiktionary


prado

mu­ze­um w Ma­dry­cie


SJP.pl

Zo­bacz też: Prado – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca.

Prado, ofi­cjal­na nazwa w j. hiszp. Museo del Prado, także: Museo Na­cio­nal del Prado – jedno z naj­waż­niej­szych mu­ze­ów sztu­ki na świe­cie, zlo­ka­li­zo­wa­ne w Ma­dry­cie. Jest za­ra­zem jed­nym z naj­licz­niej od­wie­dza­nych mu­ze­ów świa­ta. Zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne w 1819 roku przez króla Fer­dy­nan­da VII na proś­bę jego dru­giej żony, Marii Iza­be­li. Ory­gi­nal­ny, kla­sy­cy­stycz­ny bu­dy­nek, zbu­do­wa­ny w 1785 roku we­dług pro­jek­tu Juana de Vil­la­nu­e­vy, był kil­ka­krot­nie ro­zbu­do­wy­wa­ny w XX wieku. Ak­tu­al­nie w Prado znaj­du­je się ponad 35 000 ek­spo­na­tów.

Wikipedia


pradolina

sze­ro­ka do­li­na pow­sta­ła w okre­sie lo­dow­co­wym w wy­ni­ku ero­zyj­nej dzia­łal­no­ści wód po­cho­dzą­cych z top­nie­ją­ce­go lą­do­lo­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. roz­le­gła do­li­na o sze­ro­kim i pła­skim dnie, bie­gną­ca mniej wię­cej rów­no­le­gle do czoła lą­do­lo­du;

Wiktionary

Pra­do­li­na – ele­ment rzeź­by te­re­nu sta­no­wią­cy sze­ro­kie ob­ni­że­nie o pła­skim dnie. Pra­do­li­ny pow­sta­wa­ły w cza­sie co­fa­nia się lą­do­lo­du na jego przed­po­lu w wy­ni­ku dzia­łal­no­ści wód z top­nie­ją­ce­go lo­dow­ca i wód rzecz­nych pły­ną­cych z po­łud­nia, które po­łą­czy­wszy się ut­wo­rzy­ły ogrom­ne rzeki, pły­ną­ce w kie­run­ku za­chod­nim, zgod­nie z ogól­nym na­chy­le­niem kon­ty­nen­tu eu­ro­pej­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpradɔˈlʲĩna, AS: pradolʹĩna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dolina ż.

Wiktionary


pradrapieżne

rząd wy­mar­łych, pry­mi­tyw­nych ssa­ków ło­ży­sko­wych, ży­ją­cych w cza­sie od pa­le­o­ce­nu do końca trze­cio­rzę­du; pra­mię­so­żer­ne; kre­o­don­ty


SJP.pl


pradrapieżny

o ce­chach pra­dra­pież­nych; pra­mię­so­żer­ny


SJP.pl


pradziad

pra­dzia­dek;
1. oj­ciec dziad­ka lub babki;
2. da­le­ki przo­dek za­rów­no w linii ojca, jak i matki; pro­to­pla­sta; an­te­nat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pra­dzia­dek

 (1.2) zwy­kle w lm. da­le­ki przo­dek

Wiktionary

Pra­dziad ( Praděd, Alt­va­ter, hi­sto­rycz­na nazwa "Ke­y­lich­ter Schne­e­berg") – naj­wyż­szy szczyt (góra) o wy­so­ko­ści 1491 m n.p.m. (po­da­wa­ne są też wy­so­ko­ści 1491,3 m n.p.m., 1492 m n.p.m. lub 1493 m n.p.m.) w pa­śmie gór­skim Wy­so­kie­go Je­sio­ni­ka ( Hrubý Jeseník), w pół­noc­no-wschod­nich Cze­chach, w obrę­bie gminy Malá Morávka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój pra­dziad, Jakub, przy­wiózł z Pol­ski syna Jędr­ka. Tego sa­me­go roku po­wie­dział do niego: – Idź, Ję­druś, do Ko­siń­skich, tam jest Kaśka, może ona się z tobą ożeni.

 (1.2) Ro­dzi­na jego od pra­dzia­da, który przy­wę­dro­wał zza Buga, wro­sła w kra­jo­braz tu­tej­szo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprad͡ʑat, AS: praʒ́at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pradziadek m., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) antenat, pradziadek; książk. praszczur, praprzodek

Wiktionary


pradziadek

pra­dziad;
1. oj­ciec dziad­ka lub babki;
2. da­le­ki przo­dek za­rów­no w linii ojca, jak i matki; pro­to­pla­sta; an­te­nat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oj­ciec dziad­ka lub babci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój pra­dzia­dek wła­śnie skoń­czył sto lat!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈd͡ʑadɛk, AS: praʒ́adek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pradziad m., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pradziad

Wiktionary


pradziadkowie

pra­dziad;
1. oj­ciec dziad­ka lub babki;
2. da­le­ki przo­dek za­rów­no w linii ojca, jak i matki; pro­to­pla­sta; an­te­nat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­bab­cia i pra­dzia­dek

 (1.2) ro­dzi­ce dziad­ka lub babci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­lę jadę na wieś do moich pra­dziad­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprad͡ʑatˈkɔvʲjɛ, AS: praʒ́atkovʹi ̯e

Wiktionary


pradziadziuś

dzia­dek matki lub ojca; pra­dzia­dek, pra­dziad


SJP.pl


pradzieje

1. bar­dzo dawne czasy;
2. po­cząt­ki dzie­jów


SJP.pl


pradźnia

w bud­dyz­mie: tran­scen­den­tal­na mą­drość, oś­wie­ce­nie lub prze­bu­dze­nie do nir­wa­ny; pradż­ma


SJP.pl


pradżma

w bud­dyz­mie: tran­scen­den­tal­na mą­drość albo naj­wyż­sze oś­wie­ce­nie


SJP.pl


praeambulum

wstęp do aktu praw­ne­go; pre­am­bu­la; pre­am­bu­ła


SJP.pl


praecho

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rzad. poet. wspom­nie­nie dawno mi­nio­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cha­dzał do zamku, by wsłu­chi­wać się w pra­e­cha mi­nio­nych wie­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. echo n.

 przym. echowy

Wiktionary


praegzystencja

ist­nie­nie kogoś lub cze­goś przed obec­nym ist­nie­niem, we wcze­śniej­szym wcie­le­niu lub po­sta­ci; pre­eg­zy­sten­cja


SJP.pl


praelement

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. w ma­te­ria­liz­mie pier­wot­ny ele­ment, który daje za­czą­tek ist­nie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. element mrz.

Wiktionary


praesens

w ję­zy­koz­naw­stwie: czas te­raź­niej­szy


SJP.pl

Pra­e­sens (łac. czas te­raź­niej­szy) – ugru­po­wa­nie za­wo­do­we ar­chi­tek­tów i pla­sty­ków, dzia­ła­ją­ce w la­tach 1926–1930.

Wikipedia


praforma

forma pier­wot­na, da­ją­ca po­czą­tek cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. pier­wot­na forma da­ją­ca za­czą­tek ist­nie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. forma ż.

Wiktionary


praga

1. sto­li­ca Czech;
2. dziel­ni­ca War­sza­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto, sto­li­ca Czech;

 (1.2) adm. pra­wo­brzeż­na dziel­ni­ca War­sza­wy;

Wiktionary

Praga (cz., Prag), mia­sto sto­łecz­ne Praga ( hlavní město Praha) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Czech, po­ło­żo­ne w za­chod­niej czę­ści kraju, w środ­ko­wej czę­ści kra­i­ny Cze­chy, nad Weł­ta­wą. Jest mia­stem wy­dzie­lo­nym na pra­wach kraju, będąc jed­no­cze­śnie sto­li­cą kraju środ­ko­wo­cze­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będąc w Pra­dze ko­niecz­nie trze­ba od­wie­dzić jedną z miej­sco­wych pi­wiar­ni.

 (1.2) Czy ten tram­waj je­dzie na Pragę?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpraɡa, AS: praga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prażanin mos., prażanka ż.

 przym. praski, podpraski, prażański

Wiktionary


pragaz

lotny pro­dukt su­chej de­sty­la­cji paliw


SJP.pl


pragermanin

czło­nek hi­po­te­tycz­ne­go ludu pre­hi­sto­rycz­ne­go bę­dą­ce­go pro­to­pla­stą Ger­ma­nów


SJP.pl


pragermański

do­ty­czą­cy daw­nych Ger­ma­nów, np. język pra­ger­mań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Pra­ger­ma­nów, zwią­za­ny z Pra­ger­ma­na­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Język pra­ger­mań­ski za­cho­wał wiele pra­in­do­e­u­ro­pej­skich włas­no­ści gra­ma­tycz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpraɡɛrˈmãj̃sʲci, AS: pragermãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


pragma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) in­form. po­moc­ni­cza dy­rek­ty­wa lub ko­men­tarz prze­ka­zu­ją­cy kom­pi­la­to­ro­wi do­dat­ko­we za­le­ce­nia poza zwy­kłą skład­nią ję­zy­ka pro­gra­mo­wa­nia

 (1.2) psych. jedna z form mi­ło­ści

Wiktionary

Prag­ma to jeden z sze­ściu pod­sta­wo­wych sty­lów mi­ło­ści, wy­róż­nio­nych przez ka­na­dyj­skie­go so­cjo­lo­ga w jego kla­sy­fi­ka­cji typów mi­ło­ści, zna­nej jako "ko­lo­ry mi­ło­ści" ( co­lo­ur wheel the­o­ry of love). Ter­min ten od­no­si się do mi­ło­ści prag­ma­tycz­nej, cha­rak­te­ry­zu­ją­cej się po­dej­ściem re­a­li­stycz­nym i prak­tycz­nym w re­la­cjach mię­dzy­ludz­kich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpraɡma, AS: pragma

Wiktionary


pragmalingwista

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie prag­ma­ling­wi­sty­ki


SJP.pl


pragmalingwistka

→ prag­ma­ling­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

pragmalingwista

pragmalingwistyczny

do­ty­czą­cy prag­ma­ling­wi­sty­ki, np. per­spek­ty­wa prag­ma­lin­gi­stycz­na


SJP.pl


pragmalingwistyka

po­łą­cze­nie wie­dzy o ję­zy­ku i cy­wi­li­za­cji, w któ­rej jest on uży­wa­ny


SJP.pl


pragmatyczka

1. ko­bie­ta wy­róż­nia­ją­ca się my­śle­niem i dzia­ła­niem w spo­sób prak­tycz­ny;
2. hi­sto­rycz­ka po­ka­zu­ją­cy fakty, wy­da­rze­nia hi­sto­rycz­ne w ich lo­gicz­nej i przy­czy­no­wo-skut­ko­wej za­leż­no­ści;
3. spe­cja­list­ka zaj­mu­ją­ca się prag­ma­ty­ką


SJP.pl


pragmatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prag­ma­tycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­to­miast resz­ta spo­łe­czeń­stwa pod­cho­dzi do rze­czy­wi­sto­ści bar­dziej prag­ma­tycz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpraɡmaˈtɨt͡ʃʲɲɛ, AS: pragmatyčʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pragmatyka ż., pragmatyzm m., pragmatyczność ż., pragmatysta mos., pragmatyk mos.

 przym. pragmatyczny

Wiktionary


pragmatyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prag­ma­tycz­nie


SJP.pl


pragmatyczność

prag­ma­tyzm, uty­li­ta­ryzm, prak­tycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prag­ma­tycz­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpraɡmaˈtɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: pragmatyčność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pragmatyka ż., pragmatyzm m., pragmatyk m., pragmatyczka ż.

 przym. pragmatyczny

 przysł. pragmatycznie

Wiktionary


pragmatyczny

1. opar­ty na fak­tach, au­ten­tycz­ny;
2. od­no­szą­cy się do nurtu prag­ma­tycz­ne­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ni­ka­ją­cy z prag­ma­tyz­mu, opar­ty na prze­ko­na­niu, że po­dej­mo­wa­ne czyn­no­ści po­win­ny być prak­tycz­ne, dawać ko­rzyść

 (1.2) opar­ty na przy­czy­no­wych związ­kach wy­da­rzeń

 (1.3) jęz. do­ty­czą­cy prag­ma­ty­ki ję­zy­koz­naw­czej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pragmatyczność ż., pragmatyk mos., pragmatyka ż., pragmatyzm mrz., pragmatysta mos.

 przysł. pragmatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praktyczny, racjonalny, realny, trzeźwy, użyteczny, użytkowy

 (1.2) praktyczny, realny

Wiktionary


pragmatyk

1. czło­wiek wy­róż­nia­ją­cy się my­śle­niem i dzia­ła­niem w spo­sób prak­tycz­ny;
2. hi­sto­ryk po­ka­zu­ją­cy fakty, wy­da­rze­nia hi­sto­rycz­ne w ich lo­gicz­nej i przy­czy­no­wo-skut­ko­wej za­leż­no­ści;
3. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się prag­ma­ty­ką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek odz­na­cza­ją­cy się prak­tycz­nym spo­so­bem my­śle­nia i dzia­ła­nia

 (1.2) hi­sto­ryk przed­sta­wia­ją­cy fakty, wy­da­rze­nia hi­sto­rycz­ne w ich lo­gicz­nej i przy­czy­no­wo-skut­ko­wej za­leż­no­ści

 (1.3) praw­nik, spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie prag­ma­ty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Unij­na ko­mi­sarz ds. po­li­ty­ki re­gio­nal­nej Da­nu­ta Hu­eb­ner uważa, że na ostat­nim szczy­cie Unii Eu­ro­pej­skiej w Bruk­se­li, ton dy­sku­sji na­da­wa­li prag­ma­ty­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praɡˈmatɨk, AS: pragmatyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pragmatyczka ż., pragmatyka ż., pragmatyczność ż., pragmatyzm mrz., pragmatysta mos., pragmatystka ż.

 przym. pragmatyczny, pragmatystyczny

 przysł. pragmatycznie

Wiktionary


pragmatyka

dział ję­zy­koz­naw­stwa, któ­re­go przed­mio­tem są spo­łecz­ne i sy­tu­a­cyj­ne wa­run­ki funk­cjo­no­wa­nia ję­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dział ję­zy­koz­naw­stwa ba­da­ją­cy uży­cie ję­zy­ka w kon­kret­nych sy­tu­a­cjach ko­mu­ni­ka­cyj­nych oraz za­leż­ność zna­cze­nia wy­po­wie­dzi od kon­tek­stu

 (1.2) praw. adm. zbiór prze­pi­sów re­gu­lu­ją­cych prawa i obo­wiąz­ki okre­ślo­nej grupy za­wo­do­wej

Wiktionary

Prag­ma­ty­ka (gr. πραγματικός "prag­ma­ti­kós" – „czyn­ny”, od πρᾶγμα "prâgma" – „czyn, za­ję­cie”) – jeden z trzech dzia­łów se­mio­ty­ki (obok se­man­ty­ki i syn­tak­ty­ki).

We­dług Char­le­sa W. Mor­ri­sa, au­to­ra wspom­nia­ne­go po­dzia­łu, prag­ma­ty­ka trak­to­wać ma o re­la­cji mię­dzy zna­kiem a od­bior­cą (in­ter­pre­ta­to­rem).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pragmatysta mos., pragmatyczność ż., pragmatyk mos., pragmatyczka ż.

 przym. pragmatyczny

 przysł. pragmatycznie

Wiktionary


pragmatysta

zwo­len­nik prag­ma­tyz­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) filoz. zwo­len­nik prag­ma­tyz­mu, te­o­re­tyk prag­ma­tyz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpraɡmaˈtɨsta, AS: pragmatysta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pragmatyzm m., pragmatyk m., pragmatyka ż.

:: fż. pragmatystka ż., pragmatyczka ż.

 przym. pragmatyczny, pragmatystyczny

 przysł. pragmatycznie

Wiktionary


pragmatystka

zwo­len­nicz­ka prag­ma­tyz­mu


SJP.pl


pragmatystyczny

→ prag­ma­tyzm


SJP.pl

Patrz:

pragmatyzm

pragmatyzm

1. po­sta­wa ży­cio­wa po­le­ga­ją­ca na trzeź­wej oce­nie sy­tu­a­cji i po­dej­mo­wa­niu wy­łącz­nie dzia­łań, które za­pew­nia­ją sku­tecz­ność; re­a­lizm;
2. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny uza­leż­nia­ją­cy praw­dzi­wość twier­dzeń od ich prak­tycz­nych skut­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na fak­tycz­nej oce­nie moż­li­wo­ści i po­dej­mo­wa­niu ta­kich dzia­łań, które gwa­ran­tu­ją sku­tecz­ność

 (1.2) filoz. kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny przyj­mu­ją­cy uży­tecz­ność za kry­te­rium praw­dy

 (1.3) hist. me­to­da przed­sta­wia­nia dzie­jów po­przez opi­sy­wa­nie przy­czyn i skut­ków wy­da­rzeń hi­sto­rycz­nych bez ba­da­nia praw roz­wo­ju dzie­jo­we­go

Wiktionary

Prag­ma­tyzm – nurt fi­lo­zo­ficz­ny uksz­tał­to­wa­ny na prze­ło­mie XIX i XX w. w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Jego za­sad­ni­czy­mi ele­men­ta­mi są: an­ty­re­a­lizm i an­ty­fun­da­cjo­na­lizm, prag­ma­tycz­na te­o­ria praw­dy, pod­kre­śla­nie roli prak­ty­ki i doś­wiad­cze­nia. Prag­ma­tyzm kształ­to­wał się w opo­zy­cji za­rów­no do nur­tów ide­a­li­stycz­nych końca XIX w., jak i kla­sycz­ne­go em­pi­ryz­mu, a póź­niej ne­o­po­zy­ty­wiz­mu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pragmatysta mos., pragmatyk mos.

:: fż. pragmatystka ż.

 przym. pragmatystyczny, pragmatyczny

 przysł. pragmatycznie

Wiktionary


pragnia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych


SJP.pl

Pra­gnia ("Wald­ste­i­nia" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, w no­wszych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych włą­cza­ny do ro­dza­ju ku­klik ("Geum"). W tra­dy­cyj­nym uję­ciu obej­mu­je 5–6 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych we wschod­niej Eu­ro­pie (2 ga­tun­ki), wschod­niej Azji (1 ga­tu­nek) i wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej (2 ga­tun­ki).

Wikipedia


pragnienie

1. uczu­cie su­cho­ści w jamie ust­nej i prze­ły­ku doz­na­wa­ne wów­czas, gdy się chce pić;
2. go­rą­ca chęć, ży­cze­nie sobie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fizj. jedna z naj­bar­dziej pod­sta­wo­wych po­trzeb bio­lo­gicz­nych czło­wie­ka i zwie­rząt prze­ja­wia­ją­ca się w po­pę­dzie ku po­bra­niu od­po­wied­niej ilo­ści wody do or­ga­niz­mu;

 (1.2) przen. chęć re­a­li­za­cji, zro­bie­nia cze­goś; dą­że­nie do cze­goś; ży­cze­nie, am­bi­cja

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pra­gnie­nie – po­ję­cie z dzie­dzi­ny fiz­jo­lo­gii
  • pra­gnie­nie – po­ję­cie z dzie­dzi­ny psy­cho­lo­gii
  • Pra­gnie­nie – szwedz­ki film fa­bu­lar­ny z 1949 roku w re­ży­se­rii Ing­ma­ra Berg­ma­na
  • Pra­gnie­nie – in­dyj­ski film fa­bu­lar­ny z 1957 roku w re­ży­se­rii Guru Dutta
  • Pra­gnie­nie – ra­dziec­ki film fa­bu­lar­ny z 1959 roku w re­ży­se­rii Jew­ge­ni­ja Tasz­ko­wa
  • Pra­gnie­nie – ru­muń­ski film fa­bu­lar­ny z 1961 roku w re­ży­se­rii Mir­cei Drăgana i Mihai Ia­co­ba
  • Pra­gnie­nie – au­stra­lij­ski film fa­bu­lar­ny z 1979 roku w re­ży­se­rii Roda Hardy’ego
  • Pra­gnie­nie – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny (hor­ror) z 2006 roku w re­ży­se­rii Je­re­my’ego Ka­ste­na
  • Pra­gnie­nie – po­łud­nio­wo­ko­re­ań­ski film fa­bu­lar­ny z 2009 w re­ży­se­rii Park Chan-wooka
  • Pra­gnie­nie – ka­na­dyj­ski film fa­bu­lar­ny z 2010 roku w re­ży­se­rii Jef­fre­ya Lando
  • Pra­gnie­nie, Tørst, po­wieść Jo Nesbø, przeł. I. Zim­nic­ka, Wroc­ław 2017

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Piel­grzy­mi zmar­li z pra­gnie­nia na pu­sty­ni.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ, AS: praǵńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pragnąć ndk., zapragnąć dk.

 przym. spragniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. żyżyń

 (1.2) głód, ochota, pokusa, pożądanie, żądza

Wiktionary


pragnieniowy

do­ty­czą­cy pra­gnie­nia (po­żą­da­nia), zwią­za­ny z pra­gnie­niem (po­żą­da­niem), np. cha­rak­ter pra­gnie­nio­wy


SJP.pl


pragnący

→ pra­gnąć


SJP.pl

Patrz:

pragnąć

pragnąć

bar­dzo cze­goś chcieć, ży­czyć sobie cze­goś; po­żą­dać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­pra­gnąć)

 (1.1) ofic. chcieć cze­goś, mieć pra­gnie­nie, ży­czyć sobie

 (1.2) książk. po­żą­dać sek­su­al­nie

 (1.3) przest. być spra­gnio­nym, chcieć pić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po pro­stu pra­gnę przed­sta­wić tę spra­wę panu i panu zo­sta­wić głos roz­strzy­ga­ją­cy.

 (1.2) Pra­gnę cię, Boh, i ty mnie pra­gniesz, ko­cham cię do sza­leń­stwa, Boh.

 (1.3) Je­że­li nie­przy­ja­ciel twój cier­pi głód – na­karm go. Je­że­li pra­gnie – napój go!

 (1.3) Mów­cie, komu czego bra­knie, kto z was pra­gnie, kto z was ła­knie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpraɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pragnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pragnienie n.

 czas. zapragnąć dk.

 przym. spragniony, upragniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pożądać, żądać, chcieć, łaknąć

 (1.2) pożądać

 (1.3) być spragnionym, chcieć pić

Wiktionary


pragrzyb

mi­kro­sko­pij­ny grzyb na bar­dzo ni­skim szcze­blu roz­wo­jo­wym


SJP.pl


pragrzyby

dawna klasa pry­mi­tyw­nych grzy­bów jed­no­ko­mór­ko­wych


SJP.pl


pragęba

otwór pro­wa­dzą­cy do pra­je­li­ta (jamy ga­stru­li), który u pra­gę­bow­ców w dal­szych eta­pach roz­wo­ju za­rod­ko­we­go przeksz­tał­ca się w otwór gę­bo­wy, na­to­miast u wtór­no­gę­bow­ców funk­cjo­nu­je jako odbyt; pra­u­sta, pro­sto­ma, bla­sto­por


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. otwór gę­bo­wy tkan­kow­ca w sta­dium ga­stru­li

Wiktionary

Pra­gę­ba, pra­u­sta, bla­sto­po­rus, bla­sto­por, pro­sto­ma – pier­wot­ny otwór je­li­ta em­brio­nal­ne­go, pro­wa­dzą­cy z zew­nątrz do pra­je­li­ta u ga­stru­li. To, czy pra­gę­ba przeksz­tał­ca się w otwór gę­bo­wy czy od­by­to­wy, sta­no­wi o róż­ni­cy mię­dzy zwie­rzę­ta­mi pier­wo­u­sty­mi i wtó­ro­u­sty­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. gęba ż.

Wiktionary


pragębowce

zwie­rzę bez­krę­go­we, u któ­re­go pra­gę­ba pow­sta­ją­ca w cza­sie roz­wo­ju za­rod­ko­we­go przeksz­tał­ca się w otwór gę­bo­wy, a otwór od­by­to­wy pow­sta­je naj­czę­ściej nie­za­leż­nie od pra­gę­by


SJP.pl


pragębowiec

zwie­rzę bez­krę­go­we, u któ­re­go pra­gę­ba pow­sta­ją­ca w cza­sie roz­wo­ju za­rod­ko­we­go przeksz­tał­ca się w otwór gę­bo­wy, a otwór od­by­to­wy pow­sta­je naj­czę­ściej nie­za­leż­nie od pra­gę­by


SJP.pl


prahistoria

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem dzie­jów od mo­men­tu po­ja­wie­nia się czło­wie­ka do pier­wszych do­ku­men­tów pi­sa­nych; hi­sto­ria kul­tu­ry ma­te­rial­nej; pre­hi­sto­ria


SJP.pl


praia

sto­li­ca Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka; Praja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka;

Wiktionary

Praia (port. "plaża", wym. []) – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka, port hand­lo­wy i ry­bac­ki na wy­spie San­tia­go (Ocean At­lan­tyc­ki); oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny okrę­gu Praia; 151 436 miesz­kań­ców (2015). Za­ło­żo­ne na końcu XV wieku, od po­ło­wy XVII wieku do 1975 roku oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ko­lo­nii por­tu­gal­skiej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prajanin mos., prajanka ż.

 przym. prajański

Wiktionary


praindoeuropejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. in­do­e­u­ro­pej­ski pier­wot­ny, od­no­szą­cy się do pier­wot­ne­go okre­su wspól­no­ty in­do­e­u­ro­pej­skiej

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. odt­wa­rza­ny język pier­wot­ne­go okre­su wspól­no­ty in­do­e­u­ro­pej­skiej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprajĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci, AS: prai ̯ĩndoeu̯ropei ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. pie., praindoeur.

Wiktionary


prainkaski

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla kul­tu­ry ludów za­miesz­ku­ją­cych środ­ko­we Andy do czasu po­ja­wie­nia się do­mi­na­cji cy­wi­li­za­cji Inków


SJP.pl


prairial

[czy­taj: prerJAL] dzie­wią­ty mie­siąc fran­cu­skie­go ka­len­da­rza re­pu­bli­kań­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa dzie­wią­te­go mie­sią­ca we fran­cu­skim ka­len­da­rzu re­wo­lu­cyj­nym;

Wiktionary

Pra­i­rial (z fr. "pra­i­rie" = 'łąka') – dzie­wią­ty mie­siąc we fran­cu­skim ka­len­da­rzu re­wo­lu­cyj­nym, trze­ci i ostat­ni mie­siąc wios­ny. Trwał od 20 maja do 18 czerw­ca.

Po pra­i­ria­lu na­stę­po­wał mie­siąc mes­si­dor.

Wikipedia


praja

sto­li­ca Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka; Praia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Praia – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka
  • Praja – wieś w Ru­mu­nii, w okrę­gu Bacău, w gmi­nie Motoșeni
  • praja (Praya) – ro­dzaj rur­ko­pła­wów

Wikipedia


prajanin

miesz­ka­niec Prai


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Prai

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈjä̃ɲĩn, AS: prai ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praia ż.

:: fż. prajanka ż.

 przym. prajański

Wiktionary


prajanka

miesz­kan­ka Prai


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Prai

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈjãnka, AS: prai ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praia ż.

:: fm. prajanin mos.

 przym. prajański

Wiktionary


prajański

przy­miot­nik od: Praja (Praia; sto­li­ca Re­pu­bli­ki Zie­lo­ne­go Przy­ląd­ka)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Praia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈjä̃j̃sʲci, AS: prai ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praia ż., prajanka ż., prajanin mos.

Wiktionary


prajednia

w fi­lo­zo­fii Plo­ty­na: naj­wyż­sza po­stać bytu, czy­sta siła twór­cza sto­ją­ca ponad pla­toń­ski­mi ide­a­mi


SJP.pl


prajelito

wew­nętrz­na jama ga­stru­li ma­ją­ca po­stać worka, któ­re­go ścia­ny two­rzy en­do­der­ma; ar­chen­te­ron, ga­stro­cel, je­li­to pier­wot­ne, pro­ga­ster


SJP.pl

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Ga­stro­cel"

Pra­je­li­to, ar­chen­te­ron – pow­sta­ją­ca w cza­sie ga­stru­la­cji struk­tu­ra sta­no­wią­ca za­wią­zek przysz­łe­go ukła­du po­kar­mo­we­go. Skła­da się na nią pra­gę­ba i ga­stro­cel wraz z ota­cza­ją­cą go en­to­der­mą. U dwu­war­stwow­ców pra­je­li­to funk­cjo­nu­je przez całe życie jako układ po­kar­mo­wy. U trój­war­stwow­ców wyt­wa­rza się z niego je­li­to środ­ko­we, wą­tro­ba, trzust­ka i układ od­de­cho­wy.

Wikipedia


prajądrowiec

or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek nie­za­wie­ra­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; pro­to­ka­riont, pro­ka­riont, przed­ją­dro­wiec, bez­ją­dro­wiec, or­ga­nizm pro­ka­rio­tycz­ny


SJP.pl


prajęzyk

pier­wot­ny język da­ją­cy po­czą­tek innym ję­zy­kom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. język, z któ­re­go wy­wo­dzą się inne ję­zy­ki;

Wiktionary

Pra­ję­zyk – wspól­ny przo­dek ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej lub innej jed­nost­ki po­kre­wień­stwa ję­zy­ków, naj­czę­ściej nie zaś­wiad­czo­ny bez­poś­red­nio, ale czę­ścio­wo zre­kon­stru­o­wa­ny za po­mo­cą me­to­dy po­rów­naw­czej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­cho­dze­nie ję­zy­ków bantu od wspól­ne­go pra­ję­zy­ka nie jest dziś w za­sa­dzie przez ni­ko­go pod­wa­ża­ne.

 (1.1) Trzy naj­waż­niej­sze grupy ję­zy­ko­we: in­do­a­ryj­ska, se­mic­ka i mon­gol­ska za­kła­da­ją ist­nie­nie ja­kie­goś wspól­ne­go pra­ję­zy­ka, bo niek­tó­re pod­sta­wo­we źró­dło­sło­wy są w nich wspól­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prajęzykowość ż.

 przym. prajęzykowy

Wiktionary


prakolczatka

ro­dzaj ssaka z ro­dzi­ny kol­czat­ko­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy na Nowej Gwi­nei


SJP.pl

Pra­kol­czat­ka ("Za­glos­sus") – ro­dzaj ssa­ków z ro­dzi­ny kol­czat­ko­wa­tych (Ta­chy­glos­si­dae).

Wikipedia


prakomórka

ko­mór­ka w or­ga­niz­mie, z któ­rej two­rzą się inne ko­mór­ki; ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta


SJP.pl


prakopytne

wy­mar­ły rząd ko­pal­nych ssa­ków; kon­dy­lar­try, pra­ko­py­tow­ce


SJP.pl

Pra­ko­pyt­ne, kon­dy­lar­try (Con­dy­larth­ra) – nie­for­mal­na grupa daw­niej uwa­ża­na za rząd ko­pal­nych ssa­ków. Wy­stę­po­wa­ły od gór­nej kredy na te­re­nie Ame­ry­ki Pół­noc­nej. W tym cza­sie był re­pre­zen­to­wa­ny przez ro­dzaj Pro­tun­gu­la­tum. Na­stęp­nie w okre­sie pa­le­o­ce­nu i eo­ce­nu zaj­mo­wa­ły te­re­ny Ame­ry­ki Płn. i Eu­ro­py. W tym okre­sie wy­stę­pu­je ro­dzaj Phe­na­co­dus. Nie­licz­ne ga­tun­ki przetr­wa­ły do okre­su oli­go­ce­nu, pa­le­o­ge­nu w Azji i mio­ce­nu na te­re­nie Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

Wikipedia


prakopytny

o ce­chach pra­ko­pyt­nych (rząd ssa­ków)


SJP.pl


prakopytowce

wy­mar­ły rząd ko­pal­nych ssa­ków; pra­ko­pyt­ne, kon­dy­lar­try


SJP.pl


prakopytowiec

przed­sta­wi­ciel wy­mar­łe­go rzędu ssa­ków ko­pal­nych; kon­dy­lartr


SJP.pl


prakora

ob­szar w kre­so­móz­go­wiu fi­lo­ge­ne­tycz­nie młod­szy od kory sta­rej i star­szy od kory mło­dej


SJP.pl


prakryształ

Pra­krysz­tał, pa­le­o­krysz­tał – por­fi­ro­krysz­tał, krysz­tał (mi­ne­rał) tkwią­cy w drob­no­ziar­ni­stym, afa­ni­to­wym lub szkli­stym „cie­ście skal­nym”, od­mia­na fe­no­krysz­ta­łu. Przy­pu­szcza się, że wy­kry­sta­li­zo­wał on po­wo­li w głębi Ziemi, w sto­pie mag­mo­wym, po czym na sku­tek wy­do­sta­nia się magmy na po­wierzch­nię ziemi lub w jej po­bli­że i gwał­tow­ne­go ozię­bie­nia, po­zo­sta­ła część magmy (lawy) za­sty­gła dużo szyb­ciej two­rząc skałę o struk­tu­rze por­fi­ro­wej.

Wikipedia


prakryt

język z grupy lu­do­wych ję­zy­ków pół­noc­no­in­dyj­skich, prze­ciw­sta­wia­nej san­skry­to­wi


SJP.pl


prakryti

jedna z pod­sta­wo­wych ka­te­go­rii we­dyj­skich w in­dyj­skich dok­try­nach fi­lo­zo­ficz­nych i re­li­gij­nych, oz­na­cza­ją­ca na­tu­rę, źró­dło ak­tyw­no­ści i roz­wo­ju świa­ta


SJP.pl

Pra­kry­ti (san­skryt: प्रकृति, trl. "prakṛti", od "pra" „przed” i "kr" „two­rzyć, pro­du­ko­wać”, ang. "Pra­kri­ti") – pra­ma­te­ria, pra­sub­stan­cja stwo­rze­nia, po­cząt­ko­wa, pier­wot­na sub­stan­cja stwo­rze­nia. W hin­du­iz­mie wy­stę­pu­je obok pu­ru­szy.

Wikipedia


prakról

król z cza­sów pre­hi­sto­rycz­nych


SJP.pl


prakseda

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Prak­se­da – imię żeń­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, pow­sta­ło od wy­ra­zu "prak­sis" ("dzia­ła­nie"). Prak­se­da imie­ni­ny ob­cho­dzi 21 lipca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Obraz uka­zu­je klę­czą­cą świę­tą Prak­se­dę, ży­ją­cą praw­do­po­dob­nie w II wieku n.e. w Rzy­mie, jed­nak na jej temat wia­do­mo nie­wie­le.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praksedów mrz.

:: zdrobn. Sedzia ż.

Wiktionary


prakseolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prak­se­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ba­dacz prak­se­o­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praxis n., prakseologia ż.

Wiktionary


prakseologia

dzie­dzi­na badań na­u­ko­wych do­ty­czą­cych metod wszel­kie­go ce­lo­we­go dzia­ła­nia ludz­kie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauka do­ty­czą­ca norm i reguł spraw­ne­go i efek­tyw­ne­go dzia­ła­nia;

Wiktionary

Prak­se­o­lo­gia (z gr. "práksis" dpn. "prákseōs" 'dzia­ła­nie; czyn­ność' i "-logia" 'nauka, roz­pra­wa' od "légein" 'zbie­rać; li­czyć; mówić') – te­o­ria spraw­ne­go dzia­ła­nia. Jest dzie­dzi­ną badań na­u­ko­wych do­ty­czą­cych wszel­kie­go ce­lo­we­go dzia­ła­nia ludz­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpraksɛɔˈlɔɟja, AS: prakseoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prakseolog m., praxis

 przym. prakseologiczny

Wiktionary


prakseologiczny

wią­żą­cy się z dzia­ła­niem ce­lo­wym


SJP.pl


praksinoskop

ru­cho­my bęben z umie­szczo­ny­mi wew­nątrz ry­sun­ka­mi na ta­śmie uży­wa­ny daw­niej do me­cha­nicz­nej pro­jek­cji obra­zów; prak­sy­no­skop


SJP.pl

Prak­si­no­skop (prak­sy­no­skop) – urzą­dze­nie w for­mie bębna obro­to­we­go, w któ­rym znaj­du­je się taśma fil­mo­wa, co umoż­li­wia wi­dze­nie ru­cho­me­go obra­zu. Wy­na­le­zio­ny w 1877 roku przez fran­cu­skie­go wy­na­laz­cę i pio­nie­ra tech­ni­ki fil­mo­wej Émile'a Re­y­na­u­da, był jed­nym z pier­wszych przy­rzą­dów do po­ka­zów ki­ne­ma­to­gra­ficz­nych.

Wikipedia


praksis

dzia­ła­nie, dzia­łal­ność


SJP.pl


praksja

zdol­ność wy­ko­ny­wa­nia ce­lo­wych czyn­no­ści ru­cho­wych


SJP.pl

Prak­sja (z gr. "práksis" - czyn­ność, dzia­ła­nie) — ter­min sto­so­wa­ny w psy­cho­lo­gii i me­dy­cy­nie, okre­śla­ją­cy zdol­ność wy­ko­ny­wa­nia ru­chów ce­lo­wych.

W bio­lo­gii prak­sja to zdol­ność kory móz­go­wej do ste­ro­wa­nia wy­ko­ny­wa­niem zło­żo­nych czyn­no­ści za­mie­rzo­nych — zdol­ność do pla­no­wa­nia — np. ubie­ra­nie się.

Wikipedia


praksynoskop

ru­cho­my bęben z umie­szczo­ny­mi wew­nątrz ry­sun­ka­mi na ta­śmie uży­wa­ny daw­niej do me­cha­nicz­nej pro­jek­cji obra­zów; prak­si­no­skop


SJP.pl


praksyteles

rzeź­biarz grec­ki ży­ją­cy w IV w. p.n.e.


SJP.pl

Prak­sy­te­les z Aten – rzeź­biarz grec­ki. Ar­ty­sta stylu póź­no­kla­sycz­ne­go, któ­re­go lata dzia­łal­no­ści są kwe­stią spor­ną i ich da­to­wa­nie waha się od 380 do 330 lat p.n.e. Syn Ke­fi­so­do­to­sa Star­sze­go, a oj­ciec Ke­fi­so­do­to­sa Młod­sze­go i Ti­mar­cho­sa.

Wikipedia


praksytelesowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Prak­sy­te­le­sa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


praktica

Prak­ti­ca − marka apa­ra­tów fo­to­gra­ficz­nych pro­du­ko­wa­nych w dre­zdeń­skiej fa­bry­ce Ka­me­ra Werke od 1949 roku jako na­stęp­cy pro­du­ko­wa­nej od 1938 roku lu­strzan­ki ma­ło­o­braz­ko­wej Prak­ti­flex. Od tego czasu pow­sta­ło kil­ka­na­ście mo­de­li z gwin­to­wym (M42x1) i ba­gne­to­wym (Prak­ti­ca PB) mo­co­wa­niem obiek­ty­wów, któ­rych pro­duk­cja kon­ty­nu­o­wa­na była po prze­ję­ciu fa­bry­ki ko­lej­no przez "Ka­me­ra und Ki­no­wer­ke Dres­den" a na­stęp­nie kom­bi­nat Pen­ta­con.

Wikipedia


praktycysta

zwo­len­nik prak­ty­cyz­mu


SJP.pl


praktycystka

→ prak­ty­cy­sta


SJP.pl

Patrz:

praktycysta

praktycystyczny

→ prak­ty­cyzm


SJP.pl

Patrz:

praktycyzm

praktycyzm

przyj­mo­wa­nie moż­li­wo­ści prak­tycz­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia jako kry­te­rium oceny rze­czy i zja­wisk, bez wni­ka­nia w ich isto­tę


SJP.pl


praktyczka

1. ko­bie­ta czyn­nie upra­wia­ją­ca jakiś zawód;
2. ko­bie­ta, która na­by­ła wie­dzę i umie­jęt­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie przez doś­wiad­cze­nie


SJP.pl


praktycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w prak­ty­ce

 (1.2) mając na wzglę­dzie prak­ty­kę

 (1.3) bli­sko stanu rze­czy­wi­ste­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­chi­me­des za­sto­so­wał prak­tycz­nie prawo naz­wa­ne jego imie­niem.

 (1.2) Te­o­re­tycz­nie po­win­no się udać, ale prak­tycz­nie zbyt dużo może się zep­suć.

 (1.2) Pod­szedł do rze­czy bar­dzo prak­tycz­nie.

 (1.3) Prak­tycz­nie nic o nim nie wiemy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praxis n., praktyka ż., praktykant m., praktykantka ż., praktykowanie n., wypraktykowanie n., praktyczność ż., niepraktyczność ż.

 czas. praktykować ndk., wypraktykować dk.

 przym. praktyczny, niepraktyczny, praktykancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w praktyce

 (1.2) pragmatycznie

 (1.3) w zasadzie, prawie

Wiktionary


praktyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prak­tycz­nie


SJP.pl


praktyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prak­tycz­ny


SJP.pl


praktyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tych, któ­rzy są prak­tycz­ni, ży­cio­wi i za­rad­ni

 (1.2) cecha tego, co prak­tycz­ne i uży­tecz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praxis n., praktyka ż., praktyk m., praktycyzm m., praktycysta m., praktycystka ż., praktykant m., praktykantka ż., praktykowanie n.

 czas. praktykować

 przym. praktyczny, praktycystyczny

 przysł. praktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaradność

 (1.2) użyteczność

Wiktionary


praktyczny

1. zwią­za­ny z prak­ty­ką, przez­na­czo­ny do za­sto­so­wa­nia w prak­ty­ce;
2. przy­dat­ny do cze­goś;
3. dba­ją­cy o spra­wy ży­cio­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z prak­ty­ką, przez­na­czo­ny do za­sto­so­wa­nia w prak­ty­ce

 (1.2) przy­dat­ny do cze­goś

 (1.3) dba­ją­cy o spra­wy ży­cio­we

 (1.4) o celu: moż­li­wy do osią­gnię­cia

 (1.5) praw­dzi­wy, re­al­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Bio­rąc pod uwagę ogól­ną sy­tu­a­cję go­spo­dar­czą, nie je­ste­śmy w sta­nie uzy­skać prak­tycz­ne­go wzro­stu do­cho­dów firmy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prakˈtɨt͡ʃnɨ, AS: praktyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praktyka ż., praxis n., praktyczność ż., praktykant m., praktykantka ż., praktykowanie n., wypraktykowanie n.

 czas. praktykować ndk., wypraktykować dk.

 przym. niepraktyczny, praktykancki

 przysł. praktycznie, niepraktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zdatny do użycia, pożyteczny, przydatny, specjalistycznie utylitarny, użyteczny, użytkowy, wygodny, stosowany

 (1.3) konkretny, rzeczowy

 (1.4) możliwy, realny

 (1.5) prawdziwy, faktyczny, realny

Wiktionary


praktyk

1. osoba czyn­nie upra­wia­ją­ca jakiś zawód;
2. osoba, która na­by­ła wie­dzę i umie­jęt­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie przez doś­wiad­cze­nie


SJP.pl


praktyka

1. świa­do­ma i ce­lo­wa dzia­łal­ność ludz­ka;
2. okres szko­le­nia lub na­by­wa­nia wpra­wy w ja­kimś za­wo­dzie;
3. doś­wiad­cze­nie zdo­by­te dzię­ki dzia­łal­no­ści ludz­kiej;
4. wy­ko­ny­wa­nie za­wo­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) świa­do­ma i ce­lo­wa dzia­łal­ność ludz­ka

 (1.2) okres szko­le­nia lub na­by­wa­nia wpra­wy w ja­kimś za­wo­dzie

 (1.3) doś­wiad­cze­nie zdo­by­te dzię­ki dzia­łal­no­ści ludz­kiej

 (1.4) wy­ko­ny­wa­nie za­wo­du

 (1.5) stpol. wróż­ba

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: prak­tyk

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Dobra prak­ty­ka
  • Prak­ty­ka dy­plo­mo­wa
  • Prak­ty­ka ję­zy­ko­wa
  • Prak­ty­ka ro­bot­ni­cza
  • Pry­wat­na prak­ty­ka
  • Staż za­wo­do­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój wujek i cio­cia uwa­ża­ją, że po­zy­ski­wa­nie wełny z owiec jest bar­ba­rzyń­ską prak­ty­ką; dla­te­go noszą wy­łącz­nie ubra­nia z ba­weł­ny.

 (1.3) Kilka lat temu re­gu­lar­nie cho­dzi­łem z imi­granc­kim pa­sto­rem na Ve­ster­bro w Ko­pen­ha­dze do róż­nych me­cze­tów, aby do­wie­dzieć się cze­goś o is­la­mie w prak­ty­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpraktɨka, AS: praktyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praktykujący mos., praktykowanie n., praktyczność ż., praktykant, praktykantka, praxis

 przym. praktyczny

 przysł. praktycznie

 czas. praktykować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ćwiczenie

 (1.3) biegłość, doświadczenie, rutyna, wprawa

Wiktionary


praktykabel

prak­ty­kabl;
1. część de­ko­ra­cji sta­wia­na przed ho­ry­zon­tem sce­nicz­nym; ferm;
2. prze­sta­rza­le: skła­da­ne za­pa­so­we sie­dze­nie bez opar­cia, przy­mo­co­wa­ne do sta­łe­go fo­te­la gra­ni­czą­ce­go z przej­ściem w sa­lach wi­do­wi­sko­wych, au­to­bu­sach itp.; stra­pon­ten, stra­pon­te­na, do­staw­ka


SJP.pl

Prak­ty­ka­bel – nie­wi­docz­ny dla widza drew­nia­ny ele­ment kon­struk­cyj­ny, który służy do wspo­ma­ga­nia de­ko­ra­cji te­a­tral­nej, służy także za po­dest dla ak­to­rów. Jest to kon­struk­cja łatwa do skła­da­nia i prze­no­sze­nia. Prak­ty­ka­bel to także skła­da­ne sie­dze­nie dla widza bez opar­cia, przy­mo­co­wa­ne do sta­łe­go rzędu fo­te­li (stra­pon­ten).

Wikipedia


praktykabl

prak­ty­ka­bel;
1. część de­ko­ra­cji sta­wia­na przed ho­ry­zon­tem sce­nicz­nym; ferm;
2. prze­sta­rza­le: skła­da­ne za­pa­so­we sie­dze­nie bez opar­cia, przy­mo­co­wa­ne do sta­łe­go fo­te­la gra­ni­czą­ce­go z przej­ściem w sa­lach wi­do­wi­sko­wych, au­to­bu­sach itp.; stra­pon­ten, stra­pon­te­na, do­staw­ka


SJP.pl


praktykancki

od­no­szą­cy się do prak­ty­kan­ta lub prak­ty­ki, wła­ści­wy prak­ty­kan­tom


SJP.pl


praktykant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto od­by­wa prak­ty­kę za­wo­do­wą

Wiktionary

Prak­ty­kant (ang. "The In­tern") – ame­ry­kań­ski film ko­me­dio­wy z 2015 roku w re­ży­se­rii Nancy Me­y­ers. W fil­mie wy­stę­pu­ją Ro­bert De Niro, Anne Hat­ha­way i Rene Russo, z dru­go­pla­no­wy­mi ro­la­mi An­der­sa Holma, An­drew Ran­nell­sa, Adama DeVine'a i Zacka Pe­arl­ma­na.

Film zo­stał wy­da­ny 25 wrze­śnia 2015 przez War­ner Bros. Otrzy­mał mie­sza­ne re­cenz­je od kry­ty­ków, ale od­niósł suk­ces ka­so­wy, za­ro­bił około 200 mi­lio­nów do­la­rów na całym świe­cie w po­rów­na­niu z bu­dże­tem pro­duk­cyj­nym wy­no­szą­cym 35 mi­lio­nów do­la­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na po­cząt­ku prak­ty­kant mówił „do trzech razy sztu­ka”, potem „nie od razu Kra­ków zbu­do­wa­no”, na­stęp­nie „ćwi­cze­nie czyni mi­strza”. W końcu pod­dał się i za­czął pić.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praxis n., praktycyzm mrz., praktyczność ż., praktyk mos., praktyka ż., praktykowanie n.

:: fż. praktykantka ż.

 czas. praktykować ndk.

 przym. praktyczny, praktykancki

 przysł. praktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aplikant, czeladnik, pomocnik, stażysta, terminator

Wiktionary


praktykantka

→ prak­ty­kant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która od­by­wa prak­ty­kę za­wo­do­wą

Wiktionary

Patrz:

praktykant

Powiązane:

 przysł. praktycznie

 rzecz. praxis n., praktykowanie n., praktykant mos., praktyka ż., praktyczność ż.

 przym. praktyczny

Wiktionary


praktyki

1. świa­do­ma i ce­lo­wa dzia­łal­ność ludz­ka;
2. okres szko­le­nia lub na­by­wa­nia wpra­wy w ja­kimś za­wo­dzie;
3. doś­wiad­cze­nie zdo­by­te dzię­ki dzia­łal­no­ści ludz­kiej;
4. wy­ko­ny­wa­nie za­wo­du


SJP.pl


praktykowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prak­ty­ko­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praktykujący mos., praxis n., praktyka ż., praktyczność ż., praktyk m., praktykant m., praktykantka ż.

 czas. praktykować ndk.

 przym. praktyczny, praktykancki

 przysł. praktycznie

Wiktionary


praktykowany

1. przy­ję­ty, bę­dą­cy w zwy­cza­ju;
2. sto­so­wa­ny w prak­ty­ce, np. prak­ty­ko­wa­na forma roz­li­czeń po­dat­ko­wych


SJP.pl


praktykować

cza­sow­nik

 (1.1) zaz­wy­czaj o le­ka­rzu, ad­wo­ka­cie: wy­ko­ny­wać swój zawód

 (1.2) sto­so­wać coś w prak­ty­ce

 (1.3) wy­ko­ny­wać prak­ty­ki re­li­gij­ne

 (1.4) od­by­wać prak­ty­ki w celu zy­ska­nia ja­kichś umie­jęt­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praxis n., praktyk m., praktyka ż., praktykowanie n., praktyczność ż., praktykujący mos., praktykująca ż., praktykant mos.

 przym. praktyczny, praktykujący

 przysł. praktycznie

Wiktionary


praktykujący

osoba wy­ko­nu­ją­ca prak­ty­ki re­li­gij­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wier­ny, który uczest­ni­czy w prak­ty­kach re­li­gij­nych

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od prak­ty­ko­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak od­no­to­wał CBOS, więk­szość ba­da­nych za­li­cza się do grona wie­rzą­cych i prak­ty­ku­ją­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praktykowanie n., praktyka ż., praktykant m.

:: fż. praktykująca ż.

 czas. praktykować

Wiktionary


prakultura

typ kul­tu­ry pry­mi­tyw­nych, ko­czow­ni­czych grup ludz­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. typ kul­tu­ry naj­pry­mi­tyw­niej­szych gro­mad ludz­kich

Wiktionary


prakwice

Prak­wi­ce (niem. "Prökelwitz") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sztum­skim, w gmi­nie Dzierz­goń.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Prak­wi­ce", w któ­re­go skład wcho­dzi rów­nież miej­sco­wość Pa­cho­ły.

Do końca 1999 roku w gmi­nie Stary Dzierz­goń.

Wikipedia


pralaja

z san­skry­tu: ko­niec świa­ta


SJP.pl


pralas

pra­daw­ny las


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. leśn. las pier­wot­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy na­ro­dził się las – pra­las – nie do­mi­no­wał w nim czło­wiek.

Wiktionary


pralatynoski

do­ty­czą­cy naj­daw­niej­szych dzie­jów Ame­ry­ki Ła­ciń­skiej


SJP.pl


pralaya

[czy­taj: pra­la­ja] w fi­lo­zo­fii hin­du­skiej: pro­ces roz­pa­du i zni­szcze­nia Wszechś­wia­ta, który ma miej­sce pod ko­niec każ­de­go wieku lub kalpy


SJP.pl


pralechicki

język pra­le­chic­ki - język, z któ­re­go wy­o­dręb­ni­ły się ję­zy­ki: pol­ski, dol­no­łu­życ­ki, gór­no­łu­życ­ki i po­łab­ski


SJP.pl


praleczka

zdrob­nie­nie od: pral­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: pral­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈlɛt͡ʃka, AS: pralečka

Wiktionary


praletryna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. sub­stan­cja owa­do­bój­cza z grupy py­re­tro­i­dów

Wiktionary

Pra­le­try­na – sub­stan­cja owa­do­bój­cza z grupy py­re­tro­i­dów. Jest uży­wa­na w go­spo­dar­stwach do­mo­wych jako śro­dek prze­ciw­ko ko­ma­ro­wa­tym, ka­ra­cza­nom i mu­chom do­mo­wym. Sta­no­wi bar­dzo tok­sycz­ną sub­stan­cję dla or­ga­niz­mów wod­nych.

Wikipedia


pralina

cze­ko­lad­ka na­dzie­wa­na masą po­mad­ko­wą; pra­lin­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cuk. spoż. cze­ko­lad­ka z na­dzie­niem;

Wiktionary

Pra­li­na, pra­lin­ka ( pra­li­ne, l.mn. pralinés) – ro­dzaj cze­ko­lad­ki na­dzie­wa­nej masą kre­mo­wą lub za­wie­ra­ją­cej w środ­ku orze­chy.

Słowo „pra­li­na” po­cho­dzi od fran­cu­skie­go "pra­li­ne", od naz­wi­ska mar­szał­ka (1598–1675). To jego ku­charz miał przy­rzą­dzić po raz pier­wszy ten ro­dzaj cze­ko­la­dek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kup jej pu­deł­ko pra­lin i jakiś kos­me­tyk.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pralinka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pralinka

Wiktionary


pralinka

cze­ko­lad­ka na­dzie­wa­na masą po­mad­ko­wą; pra­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: pra­li­na

 (1.2) cuk. spoż. cze­ko­lad­ka z na­dzie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­szę pu­deł­ko pra­li­nek i dużą cze­ko­la­dę z orze­cha­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pralina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pralina

Wiktionary


pralinki

cze­ko­lad­ka na­dzie­wa­na masą po­mad­ko­wą; pra­li­na


SJP.pl


pralinkowy

→ pra­lin­ka


SJP.pl

Patrz:

pralinka

pralinowy

→ pra­li­na


SJP.pl

Patrz:

pralina

pralka

urzą­dze­nie na­pę­dza­ne sil­ni­kiem elek­trycz­nym, słu­żą­ce do pra­nia tka­nin, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w go­spo­dar­stwie do­mo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie pio­rą­ce tka­ni­ny;

Wiktionary

Pral­ka – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do pra­nia odzie­ży. Pier­wszą pral­kę zbu­do­wał Ame­ry­ka­nin James King w 1851 roku. Jej dzia­ła­nie opie­ra­ło się na wy­ko­rzy­sta­niu pary, a za­sa­da dzia­ła­nia tej pral­ki znacz­nie od­bie­ga­ła od na­śla­do­wa­nia ręcz­nych czyn­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kie­sze­ni spod­ni, które wrzu­ci­łem do pral­ki, był mój pasz­port.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpralka, AS: pralka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracz, pranie, pralnia, praczka, pralnica, pralnik, pralnictwo

 czas. prać, podpierać

 przym. pralkowy, pralniczy

Wiktionary


pralka-suszarka

urzą­dze­nie łą­czą­ce funk­cje pral­ki i su­szar­ki do ubrań; pral­ko­su­szar­ka


SJP.pl


pralkosuszarka

urzą­dze­nie łą­czą­ce funk­cje pral­ki i su­szar­ki do ubrań; pral­ka-su­szar­ka


SJP.pl


pralkowirówka

pral­ka i wi­rów­ka w jed­nej obu­do­wie


SJP.pl


pralkowy

→ pral­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pral­ką, do­ty­czą­cy pral­ki

Wiktionary

Patrz:

pralka

Powiązane:

 rzecz. pranie n., pralka ż.

 czas. prać

Wiktionary


pralnia

1. po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do pra­nia;
2. za­kład usłu­go­wy, w któ­rym się czy­ści, pie­rze odzież, bie­liz­nę itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce, w któ­rym pie­rze się odzież

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pral­nia – po­mie­szcze­nie przez­na­czo­ne do pra­nia
  • Pral­nia – za­kład usłu­go­wy, w któ­rym się czy­ści, pie­rze ubra­nia
  • Pral­nia – de­biu­tanc­ki album Krzysz­to­fa Da­uk­sze­wi­cza
  • Pral­nia – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie miń­skim
  • Pral­nia – ame­ry­kań­ski film z 2019 roku opo­wia­da­ją­cy o afe­rze Pa­na­ma Pa­pers

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pral­nia nie bie­rze od­po­wie­dzial­no­ści za zni­szczo­ne ubra­nia.

 (1.1) Pracz­ki zo­sta­ły wy­par­te przez pral­ki i pral­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpralʲɲa, AS: pralʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pracz m., praczka ż., pralka ż., pralnica ż., pralnik m., pralnictwo n., pranie n.

 czas. prać ndk., wyprać dk.

 przym. pralniczy, pralniany, pralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk rompelkamera

Wiktionary


pralniany

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pral­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pralnia ż., praczka ż.

Wiktionary


pralnica

ma­szy­na do pra­nia lub kroch­ma­le­nia tka­nin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pral­ka prze­my­sło­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pranie n., pralnia ż., praczka ż., pralka ż.

Wiktionary


pralnictwo

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z pra­niem, or­ga­ni­zo­wa­niem pral­ni, tech­no­lo­gia­mi czy­szcze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­mysł pral­ni­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pranie n., pralnia ż., pralka ż., praczka ż.

 czas. prać

Wiktionary


pralniczy

do­ty­czą­cy pra­nia, pral­nict­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pral­ni, do­ty­czą­cy pra­nia, do­ty­czą­cy pral­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pranie n., pralnia ż., pralka ż., praczka ż.

 czas. prać

Wiktionary


pralnik

drew­nia­na ło­pat­ka słu­żą­ca daw­niej na wsi do pra­nia bie­liz­ny i obi­ja­nia lnu; ki­jan­ka


SJP.pl


pralniomat

au­to­mat do pra­nia i pra­so­wa­nie odzie­ży za opła­tą


SJP.pl


pralny

słu­żą­cy do pra­nia; taki, w któ­rym się pie­rze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do pra­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pralnia ż.

Wiktionary


praląd

ląd pow­sta­ły w cza­sach pre­hi­sto­rycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ląd pier­wot­ny na po­wierzch­ni Ziemi

Wiktionary


pramateria

ży­wioł, z któ­re­go we­dług sta­ro­żyt­nych fi­lo­zo­fów grec­kich na­ro­dzi­ła się przy­ro­da i za po­mo­cą któ­re­go póź­niej roz­wi­ja­ła oraz róż­ni­co­wa­ła się; pra­sub­stan­cja, pra­pier­wia­stek


SJP.pl


pramatka

1. ko­bie­ta, któ­rej po­tom­stwem jest ludz­kość, jakiś naród lub ród; pra­ro­dzi­ciel­ka;
2. ktoś, kto dał po­czą­tek cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) podn. pier­wsza ko­bie­ta, która za­po­cząt­ko­wa­ła ludz­kość, dany naród lub ród; ko­bie­ta, któ­rej są one po­tom­stwem

 (1.2) przen. po­czą­tek, źró­dło, ko­leb­ka, miej­sce pow­sta­nia cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wenus, jako matka Ene­a­sza, ucho­dzi­ła za pra­mat­kę ca­łe­go rodu ju­lij­skie­go.

 (1.2) …a na pie­kiel­nej prze­łę­czy, / nad dnem Styk­so­wych ot­chła­ni, / sie­dzi pod zło­mem nie­bo­tycz­nej grani / pra­mat­ka Grze­chu, jas­no­wło­sa Ewa, / z ga­dzi­ną zdra­dy u swych bia­łych stóp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prãˈmatka, AS: prãmatka

Wiktionary


pramałpa

przo­dek małpy


SJP.pl


pramieszkaniec

pier­wot­ny miesz­ka­niec


SJP.pl


pramięsożerne

rząd wy­mar­łych, pry­mi­tyw­nych ssa­ków ło­ży­sko­wych, ży­ją­cych w cza­sie od pa­le­o­ce­nu do końca trze­cio­rzę­du; pra­dra­pież­ne; kre­o­don­ty


SJP.pl


pramięsożerny

o ce­chach pra­mię­so­żer­nych; pra­dra­pież­ny


SJP.pl


pramonoteizm

Pra­mo­no­te­izm – kie­ru­nek w re­li­gioz­naw­stwie uz­na­ją­cy, iż pier­wot­ną formą re­li­gii był mo­no­te­izm, który z cza­sem de­ge­ne­ro­wał się do po­li­te­iz­mu, ani­miz­mu i prak­tyk ma­gicz­nych. Gło­si­cie­lem pra­mo­no­te­iz­mu był m.in. Wil­helm Schmidt.

Wikipedia


pramrok

mrok pier­wot­ny, przed pow­sta­niem Wszechś­wia­ta


SJP.pl


prana

w hin­du­iz­mie: ży­cio­daj­na ener­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. w hin­du­iz­mie ener­gia or­ga­niz­mu, któ­rej obec­ność oz­na­cza jego życie;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ż. ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: prać

Wiktionary

Prana (de­wa­na­ga­ri प्राण, sansk. trl. "prāṇa") – w hin­du­iz­mie i te­o­zo­fii po­wszech­na siła ży­cio­wa (ener­gia) utrzy­mu­ją­ca przy życiu wszyst­kie isto­ty żywe. "Im­ma­nent­ny Od­dech".

Wikipedia

Powiązane:

 przym. praniczny

Wiktionary


pranagozalążkowe

przed­sta­wi­ciel typu ro­ślin na­le­żą­ce­go do grupy na­sien­nych


SJP.pl

Pra­na­go­za­ląż­ko­we ("Pro­gym­no­sper­mop­hy­ta") – typ (gro­ma­da) ro­ślin ko­pal­nych wy­stę­pu­ją­cych na Ziemi od de­wo­nu wczes­ne­go do permu. Wy­e­wo­lu­o­wa­ła praw­do­po­dob­nie z try­me­ro­fi­tów i dała po­czą­tek pa­pro­ciom na­sien­nym oraz na­go­na­sien­nym lub wszel­kim na­sien­nym. Były to ro­śli­ny drze­wia­ste, o bu­do­wie pnia przy­po­mi­na­ją­cym na­go­na­sien­ne, ale rozm­na­ża­ją­ce się za po­mo­cą za­rod­ni­ków wyt­wa­rza­nych w jed­na­ko­wych za­rod­niach. Ich ska­mie­nia­ło­ści kla­sy­fi­ko­wa­ne są do ok. 30 ga­tun­ków, 20 ro­dza­jów, 7 ro­dzin i dwóch klas.

Wikipedia


pranagozalążkowy

przed­sta­wi­ciel typu ro­ślin na­le­żą­ce­go do grupy na­sien­nych


SJP.pl


pranajama

sy­stem ćwi­czeń od­de­cho­wych w jodze


SJP.pl

Pra­na­ja­ma – w prak­ty­kach jogi tech­ni­ka opa­no­wa­nia od­de­chu, ma­ją­ca na celu jego mak­sy­mal­ne spo­wol­nie­nie i zryt­mi­zo­wa­nie.

Od­dech po­dzie­lo­ny jest na trzy fazy: "pu­ra­ka" (głę­bo­ki wdech), "re­ća­ka" (wy­dech) oraz "kumb­ha­ka" (wstrzy­ma­nie od­de­chu po wde­chu lub wy­de­chu).

Wikipedia


prandocin

nazwa dwóch wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pran­do­cin – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­skim, w gmi­nie Słom­ni­ki
  • Pran­do­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Tro­ja­nów
  • Pran­do­cin – gro­ma­da

Wikipedia


prandociński

zwią­za­ny z Pran­do­ci­nem, do­ty­czą­cy Pran­do­ci­na


SJP.pl


prandotów

Pran­do­tów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie skier­nie­wic­kim, w gmi­nie Nowy Ka­wę­czyn.

Wikipedia


pranercze

pa­rzy­sty na­rząd wy­dal­ni­czy czyn­ny u do­ro­słych be­zo­wod­niow­ców oraz w okre­sie za­rod­ko­wym u gadów, pta­ków i ssa­ków; śród­ner­cze, ciało Wolf­fa, pra­ner­ka


SJP.pl


pranerka

pa­rzy­sty na­rząd wy­dal­ni­czy czyn­ny u do­ro­słych be­zo­wod­niow­ców oraz w okre­sie za­rod­ko­wym u gadów, pta­ków i ssa­ków; śród­ner­cze, ciało Wolf­fa, pra­ner­cze


SJP.pl


praniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z praną, do­ty­czą­cy prany

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prana ż.

Wiktionary


pranie

w hin­du­iz­mie: ży­cio­daj­na ener­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czy­szcze­nie odzie­ży na mokro; cały pro­ces czyn­no­ści z tym zwią­za­nych – wkła­da­nie do pral­ki, do­da­wa­nie de­ter­gen­tów, pro­gra­mo­wa­nie, wie­sza­nie itp.;

 (1.2) por­cja ubrań przy­go­to­wa­nych do pra­nia (1.1) lub już wy­pra­nych

 (1.3) pot. przen. bicie kogoś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pra­nie – czy­szcze­nie odzie­ży na mokro; zob. też: pral­ka, tara, ki­jan­ka do pra­nia, pro­szek do pra­nia, płyn do pra­nia, spi­nacz do bie­liz­ny
  • Pra­nie – osada leśna w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Ru­cia­ne-Nida
  • Pra­nie – dawna le­śni­czów­ka w Pra­niu, obec­nie mu­ze­um

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­nie­dzia­łek mam w domu dwa pra­nia i sprzą­ta­nie.

 (1.1) Po dwóch pra­niach spod­nie tak się zbie­gły, że były prak­tycz­nie do wy­rzu­ce­nia.

 (1.2) Całe pra­nie za­far­bo­wa­ło mi przez jeden ró­żo­wy pod­ko­szu­lek.

 (1.3) Jak się nie ma żad­nych umie­jęt­no­ści wy­cho­waw­czych, zo­sta­je tylko pra­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprãɲɛ, AS: prãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pralka ż., pralnia ż., zapieranie n., zapierka ż., przepierka ż., pracz m., praczka ż., pralnica ż., pralnik m., pralnictwo n., opierunek m., opieranie n., podpieranie n.

:: zdrobn. pranko n.

 czas. prać ndk., zapierać ndk., opierać ndk., podpierać ndk., dk. zaprać dk., oprać dk., wyprać dk., uprać dk., sprać dk., doprać dk.

 przym. sprany, doprany, niedoprany, pralniczy, pralkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mycie, opierunek

 (1.3) bicie, łomot

Wiktionary


prank

śro­do­wi­sko­wo: niesz­kod­li­wy żart, psi­kus, na­bra­nie kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) psi­kus, fi­giel, na­bra­nie kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) An­drzej Duda dał się na­brać na ro­syj­ski prank!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prãŋk, AS: prãŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prankster m., pranksterka ż.

 przym. prankowy

 czas. sprankować dk.

Wiktionary


pranko

zdrob­nie­nie od: pra­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. pra­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprãŋkɔ, AS: prãŋko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pranie n.

Wiktionary


prankować

po­tocz­nie: robić psi­ku­sy, żar­to­wać z kogoś, na­bie­rać kogoś na coś


SJP.pl


prankster

żar­tow­niś, zgry­wus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która robi pran­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prank m., pranker m.

:: fż. pranksterka ż.

 przym. prankowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pranker

Wiktionary


pranksterka

→ prank­ster


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która robi pran­ki

Wiktionary

Patrz:

prankster

Powiązane:

 rzecz. prank mzw./mrz.

Wiktionary


pranoterapia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. te­ra­pia ener­gią w hin­du­iz­mie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprãnɔtɛˈrapʲja, AS: prãnoterapʹi ̯a

Wiktionary


pranóże

na­rząd ruchu więk­szo­ści przed­sta­wi­cie­li pier­ście­nic pro­wa­dzą­cych przy­den­ny tryb życia w mo­rzach lub oce­a­nach; pa­ra­po­dium


SJP.pl


praojciec

naj­daw­niej­szy przo­dek; pra­dziad, pra­pra­dziad, pra­pra­oj­ciec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pier­wszy męż­czyz­na, który za­po­cząt­ko­wał ludz­kość, dany naród lub ród; męż­czyz­na, któ­re­go są one po­tom­stwem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈɔjt͡ɕɛt͡s, AS: praoi ̯ćec

Wiktionary


praojcowie

pod­nio­śle: przod­ko­wie, pra­dzia­do­wie


SJP.pl


praojczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pier­wot­na sie­dzi­ba ludów po­słu­gu­ją­cych się ję­zy­ka­mi danej ro­dzi­ny ję­zy­ko­wej lub pra­ję­zy­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Część uczo­nych za ich pra­oj­czyz­nę uz­na­je te­re­ny dzi­siej­sze­go Bah­raj­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojczyzna ż.

Wiktionary


prapagórek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­te­gip. pier­wszy wi­docz­ny pod­czas two­rze­nia ob­szar ziemi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług niek­tó­rych podań Ptah był pra­pa­gór­kiem, który wy­ło­nił się w trak­cie two­rze­nia świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pagórek mrz., pagór mrz., pagóreczek mrz., pagórkowatość ż.

 przym. pagórkowy, pagórkowaty

 przysł. pagórkowato

Wiktionary


prapaprocie

nie­wiel­ki pa­prot­nik ko­pal­ny; psy­lo­fit


SJP.pl


prapaprociowce

rząd pier­wot­nych pa­pro­ci ko­pal­nych ze środ­ko­we­go de­wo­nu; pro­top­te­ry­dy


SJP.pl


prapaprociowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu pier­wot­nych pa­pro­ci ko­pal­nych ze środ­ko­we­go de­wo­nu; pro­top­te­ryd


SJP.pl


prapaproć

nie­wiel­ki pa­prot­nik ko­pal­ny; psy­lo­fit


SJP.pl


prapierwiastek

ży­wioł, z któ­re­go we­dług sta­ro­żyt­nych fi­lo­zo­fów grec­kich na­ro­dzi­ła się przy­ro­da i za po­mo­cą któ­re­go póź­niej roz­wi­ja­ła oraz róż­ni­co­wa­ła się; pra­ma­te­ria, pra­sub­stan­cja


SJP.pl


prapoczątek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okres naj­bar­dziej za­mierz­chły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sia­da­my nikłą wie­dzę o pra­po­cząt­kach osad­nict­wa na tych te­re­nach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) początek

Wiktionary


prapolskość

→ pra­pol­ski


SJP.pl

Patrz:

prapolski

praporządek

w ma­te­ma­ty­ce: re­la­cja, która jest zwrot­na i prze­chod­nia


SJP.pl

Pra­po­rzą­dek, kwa­zi­po­rzą­dek, quasi-po­rzą­dek – re­la­cja, która jest zwrot­na i prze­chod­nia. Pra­po­rząd­kiem okre­śla się rów­nież re­la­cję prze­ciwz­wrot­ną i prze­chod­nią, tak zde­fi­nio­wa­na re­la­cja jest ostrym po­rząd­kiem czę­ścio­wym. Dal­sza część ar­ty­ku­łu oma­wia wer­sję zwrot­ną.

Wikipedia


prapostać

forma cze­goś ist­nie­ją­ca w bar­dzo daw­nych cza­sach


SJP.pl


praprababcia

matka pra­bab­ci lub pra­dziad­ka


SJP.pl


prapradziad

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oj­ciec pra­dzia­da

 (1.2) oj­ciec pra­bab­ci

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­pra­dzia­dem Bo­le­sła­wa Chro­bre­go był Sie­mo­wit.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈprad͡ʑat, AS: prapraʒ́at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prapradziadek m., dziaders mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prapradziadek, starop|naddziad.

Wiktionary


prapradziadek

oj­ciec pra­dziad­ka albo pra­bab­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oj­ciec pra­dziad­ka

 (1.2) oj­ciec pra­bab­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dziaders mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) war. prapradziad; starop|naddziad.

Wiktionary


prapradziadkowie

oj­ciec pra­dziad­ka albo pra­bab­ci


SJP.pl


prapraojciec

naj­daw­niej­szy przo­dek; pra­dziad, pra­pra­dziad, pra­oj­ciec


SJP.pl


prapraprababcia

matka pra­pra­bab­ci lub pra­pra­dziad­ka; pra­pra­pra­bab­ka


SJP.pl


prapraprababka

matka pra­pra­bab­ci lub pra­pra­dziad­ka; pra­pra­pra­bab­cia


SJP.pl


praprapradziad

oj­ciec pra­pra­bab­ci lub pra­pra­dziad­ka


SJP.pl


praprapradziadek

oj­ciec pra­pra­dziad­ka lub pra­pra­bab­ci


SJP.pl


prapraprawnuk

syn pra­praw­nu­ka lub pra­praw­nucz­ki


SJP.pl


prapraprzyczyna

pod­sta­wo­wa, pier­wot­na przy­czy­na cze­goś; pra­przy­czy­na


SJP.pl


praprawnuczek

syn praw­nu­ka lub praw­nucz­ki; pra­praw­nuk


SJP.pl


praprawnuczka

córka praw­nu­ka lub praw­nucz­ki


SJP.pl


praprawnuczę

dziec­ko praw­nu­ka lub praw­nucz­ki


SJP.pl


praprawnuk

syn praw­nu­ka lub praw­nucz­ki


SJP.pl


prapremiera

pier­wsze na świe­cie lub w ja­kimś kraju pu­blicz­ne wy­sta­wie­nie opery, sztu­ki te­a­tral­nej lub wyś­wiet­le­nie filmu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. teatr. pier­wszy w ogóle w danym kraju pokaz okre­ślo­ne­go filmu, sztu­ki, przed­sta­wie­nia itp.;

Wiktionary

Pra­pre­mie­ra − okre­śle­nie od­no­szą­ce się do pier­wsze­go po­ka­zu fil­mo­we­go, przed­sta­wie­nia te­a­tral­ne­go bądź ope­ro­we­go lub wy­ko­na­nia in­ne­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go po raz pier­wszy w hi­sto­rii. Pra­pre­mie­ra da­ne­go dzie­ła jest tylko jedna.

Pra­pre­mie­rą cza­sem okre­śla się w te­a­trze także próbę ge­ne­ral­ną − czyli ostat­nią próbę przed pre­mie­rą danej in­sce­ni­za­cji. Jest ona z re­gu­ły (choć nie za­wsze) ot­war­ta dla wszyst­kich za­in­te­re­so­wa­nych − czę­sto nie­od­płat­nie, w prze­ci­wień­stwie do zwy­kłych przed­sta­wień.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpraprɛ̃ˈmʲjɛra, AS: praprẽmʹi ̯era

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premiera ż.

 przym. prapremierowy

Wiktionary


praprzodek

bar­dzo dawny, pier­wszy przo­dek; pra­ro­dzic, pra­szczur


SJP.pl


praprzodkini

→ pra­przo­dek; dawna przod­ki­ni


SJP.pl


praprzyczyna

pod­sta­wo­wa, pier­wot­na przy­czy­na cze­goś; pra­pra­przy­czy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. pier­wsza, pod­sta­wo­wa przy­czy­na cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie, któ­rzy doś­wiad­czy­li oso­bi­ście tego ro­dza­ju przy­pad­ków, są ab­so­lut­nie prze­ko­na­ni, że wi­dzie­li to coś w rze­czy­wi­sto­ści. Na­to­miast ucze­ni twier­dzą, że pra­przy­czy­na tych przy­wi­dzeń ukry­ta jest w ludz­kim mózgu.

 (1.1) W fi­lo­zo­fii za­chod­niej za­da­niem me­ta­fi­zy­ki było poz­na­nie pra­przy­czy­ny i pier­wszej za­sa­dy wsze­chrze­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprapʃɨˈt͡ʃɨ̃na, AS: prapšyčỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyczyna ż.

Wiktionary


praptak

ko­pal­ne zwie­rzę z okre­su jury, po­sia­da­ją­ce cechy ga­dzie i pta­sie; ar­che­op­te­ryks, ga­dop­tak


SJP.pl


prapłaziec

ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby dwu­dysz­nej; pła­zak, pra­płet­wiec po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski


SJP.pl

Pra­pła­ziec, pra­płet­wiec po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ski, pła­zak ("Le­pi­do­si­ren pa­ra­do­xa") – ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z pod­gro­ma­dy dwu­dysz­nych (przy­sto­so­wa­na do od­dy­cha­nia tle­nem at­mos­fe­rycz­nym), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Le­pi­do­si­ren" i ro­dzi­ny pła­za­ko­wa­tych (Le­pi­do­si­re­ni­dae), a także je­dy­na ryba dwu­dysz­na Ame­ry­ki.

Wikipedia


prapłetwiec

ro­dzaj dwu­dysz­nej ryby słod­ko­wod­nych, ży­ją­cej w Afry­ce


SJP.pl


prareferendum

pier­wsze z re­fe­ren­dów do­ty­czą­cych tej samej spra­wy, od­by­wa­ją­cych się w róż­nych pań­stwach


SJP.pl


prarodzic

bar­dzo dawny przo­dek, zwy­kle bi­blij­ny Adam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dawny przo­dek

 (1.2) daw. bibl. Adam, pier­wszy oj­ciec rodu czło­wie­cze­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­ro­dzi­ca­mi na­sze­go na­ro­du ochrz­czo­no Sar­ma­tów.

 (1.2) Anioł wy­gnał pra­ro­dzi­ców z Edenu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praojciec, pramatka

Wiktionary


prarodzice

bar­dzo dawny przo­dek, zwy­kle bi­blij­ny Adam


SJP.pl


prarodzicielka

1. ko­bie­ta, któ­rej po­tom­stwem jest ludz­kość, jakiś naród lub ród; pra­mat­ka;
2. ktoś, kto dał po­czą­tek cze­muś


SJP.pl


pras.

skrót od: prasa, pra­so­wy


SJP.pl


prasa

1. urzą­dze­nie wy­wie­ra­ją­ce na­cisk na jakiś ma­te­riał, przed­miot, sto­so­wa­ne np. do tło­cze­nia przed­mio­tów z róż­nych ma­te­ria­łów;
2. ogół dzien­ni­ków i cza­so­pism;
3. prze­no­śnie: grupa ludzi pi­szą­cych w cza­so­pis­mach; dzien­ni­ka­rze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie wy­wie­ra­ją­ce na­cisk np. do spła­szcze­nia sub­stan­cji, wy­ko­na­nia od­bit­ki;

 (1.2) publ. ogół cza­so­pism

 (1.3) publ. ekon. ogół przed­się­biorstw i osób zwią­za­nych z re­da­go­wa­niem i wy­da­wa­niem cza­so­pism;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prasa – ma­szy­na ro­bo­cza, któ­rej dzia­ła­nie po­le­ga na wy­wie­ra­niu na­ci­sku na przed­miot
  • prasa – mebel do prze­cho­wy­wa­nia i pro­sto­wa­nia tka­nin
  • prasa – śro­dek ma­so­we­go prze­ka­zu, w któ­rym in­for­ma­cje za­mie­szcza­ne są w po­sta­ci tek­stu i obra­zu; ogół gazet i cza­so­pism
  • prasa – ma­szy­na rol­ni­cza
  • „Prasa” – pol­ska ro­bot­ni­cza spół­dziel­nia wy­daw­ni­cza
  • Prasa – bry­tyj­sko-ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • pra­ska

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przed uru­cho­mie­niem prasy na­le­ży upew­nić się, że w jej wnę­trzu nie znaj­du­ją się zbęd­ne przed­mio­ty.

 (1.2) W kio­sku można kupić bi­le­ty, pa­pie­ro­sy, prasę i drob­ne upo­min­ki.

 (1.3) Po­li­tyk udzie­lił wy­wia­du pra­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprasa, AS: prasa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaprasowywanie n., zaprasowanie n., wyprasowywanie n., wprasowywanie n., wprasowanie n., uprasowanie n., sprasowywanie n., rozprasowywanie n., rozprasowanie n., przyprasowywanie n., przyprasowanie n., przeprasowywanie n., przeprasowanie n., prasówka ż., prasowalnica ż., prasowalnia ż., prasowanie n., sprasowanie n., wyprasowanie n., presa ż., prasowanko n., prasowarka ż., prasownia ż., prasownica ż., prasownictwo n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., prasowalność ż.

 czas. zaprasowywać, zaprasować, wprasowywać, wprasować, uprasować, sprasowywać, rozprasowywać, rozprasować, przyprasowywać, przeprasować, przyprasować, przeprasowywać, poprasować, odprasowywać, odprasować, naprasować, doprasowywać, doprasować, wyprasowywać, prasować ndk., sprasować dk., wyprasować dk.

 przym. prasowy, prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) media

Wiktionary


prasad

w hin­du­iz­mie: po­ży­wie­nie ofia­ro­wa­ne Bogu, który w za­mian udzie­la bło­go­sła­wień­stwa i oczy­szcze­nia, a także uś­wię­ca ów po­karm, który na­stęp­nie spo­ży­wa­ny jest przez wier­ne­go; pra­sa­da, pra­sa­dam


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pra­sad – Guru adźa­pa­jo­gi
  • Pra­sad – w hin­du­iz­mie po­karm ofia­ro­wy­wa­ny guru, bó­stwu, etc.

Wikipedia


prasada

w hin­du­iz­mie: po­ży­wie­nie ofia­ro­wa­ne Bogu, który w za­mian udzie­la bło­go­sła­wień­stwa i oczy­szcze­nia, a także uś­wię­ca ów po­karm, który na­stęp­nie spo­ży­wa­ny jest przez wier­ne­go; pra­sad, pra­sa­dam


SJP.pl


prasadam

w hin­du­iz­mie: po­ży­wie­nie ofia­ro­wa­ne Bogu, który w za­mian udzie­la bło­go­sła­wień­stwa i oczy­szcze­nia, a także uś­wię­ca ów po­karm, który na­stęp­nie spo­ży­wa­ny jest przez wier­ne­go; pra­sa­da, pra­sad


SJP.pl

Pra­sa­dam (de­wa­na­ga­ri प्रसाद, trl. "prasāda" lub "prasād" „łaska”) – po­karm bez­mięs­ny, nie­za­wie­ra­ją­cy jajek (a naj­le­piej także ce­bu­li i czosn­ku) przed zje­dze­niem ofia­ro­wa­ny bó­stwu.

Wikipedia


prasek

1. prasa o małym na­ci­sku;
2. dawna ozdob­na ko­mo­da do prze­cho­wy­wa­nia wy­pra­so­wa­nej bie­liz­ny


SJP.pl

Pra­sek – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Hra­dec Králové, w kraju hra­dec­kim. We­dług da­nych z dnia 1 stycz­nia 2014 li­czy­ła 607 miesz­kań­ców.

Wikipedia


prasemicki

język pra­se­mic­ki - ze­spół ele­men­tów ję­zy­ko­wych uwa­ża­nych za wspól­ne se­mic­kiej ro­dzi­nie ję­zy­ków, bę­dą­cy punk­tem wyj­ścia prze­mian cha­rak­te­ry­stycz­nych dla po­szcze­gól­nych ję­zy­ków se­mic­kich; język pro­to­se­mic­ki


SJP.pl


praser

ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy prasę; tło­czarz


SJP.pl


praserka

→ pra­ser


SJP.pl

Patrz:

praser

prask

od­głos ude­rze­nia, pę­knię­cia


SJP.pl


praska

1. prasa o małym na­ci­sku;
2. dawna ozdob­na ko­mo­da do prze­cho­wy­wa­nia wy­pra­so­wa­nej bie­liz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od prasa

 (1.2) techn. nie­wiel­ka prasa, przy­rząd słu­żą­cy do gnie­ce­nia, wy­ci­ska­nia lub tło­cze­nia

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. lp. ż. od pra­ski

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pra­ska – ro­dzaj mebla;
  • pra­ska – na­rzę­dzie ku­chen­ne, np. pra­ska (wy­ci­skacz) do czosn­ku, pra­ska do (go­to­wa­nych) ziem­nia­ków, za­cie­rek i szpec­li.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpraska, AS: praska

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wyciskacz

Wiktionary


praski

1. → Praga;
2. → Prasz­ka; prasz­kow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pragą, do­ty­czą­cy Pragi (sto­li­cy Czech)

 (1.2) zwią­za­ny z Pragą, do­ty­czą­cy Pragi (dziel­ni­cy War­sza­wy)

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lp. i M., B., W. lm. od: pra­ska

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprasʲci, AS: prasʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praga ż., prażanin mos., prażanka ż.

 przym. podpraski

Wiktionary


praskładnik

pier­wszy, naj­star­szy ele­ment cze­goś


SJP.pl


prasnal

naz­wi­sko


SJP.pl


prasnąć

1. trzas­nąć;
2. rzu­cić czymś o zie­mię


SJP.pl


prasonożyce

ma­szy­na do cię­cia złomu


SJP.pl


prasowacz

pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się za­wo­do­wo pra­so­wa­niem odzie­ży, np. w za­kła­dzie kra­wiec­kim lub pral­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) techn. pra­cow­nik zaj­mu­ją­cy się pra­so­wa­niem odzie­ży (zwy­kle u kraw­ca)

 (1.2) techn. ro­bot­nik ob­słu­gu­ją­cy prasę w róż­nych za­kła­dach prze­my­sło­wych i warsz­ta­tach (np. w hu­tach, pa­pier­niach, fa­bry­kach tkac­kich)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. ma­szy­na do pra­so­wa­nia tka­nin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­co­wał jako doker, a także jako pra­so­wacz odzie­ży ko­bie­cej (…)

 (1.2) (…) pra­so­wa­czo­wi nie wolno zejść ze sta­no­wi­ska, gdy prasa jest pod ci­śnie­niem (…)

 (2.1) Pra­so­wacz pa­ro­wy jest po­wszech­nie znany w skle­pach odzie­żo­wych, gdzie jest nie­zbęd­ny do utrzy­ma­nia este­tycz­ne­go wy­glą­du ek­spo­zy­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

:: (1.1-2) fż. prasowaczka ż.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­wo­do­wo pra­so­wa­niem bie­liz­ny lub odzie­ży

 (1.2) techn. ma­szy­na do me­cha­nicz­ne­go pra­so­wa­nia bie­liz­ny lub odzie­ży itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

:: (1.1) fm. prasowacz mos.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowalnia

po­mie­szcze­nie, gdzie od­by­wa się pra­so­wa­nie odzie­ży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. po­mie­szcze­nie, w któ­rym pra­su­je się tka­ni­ny, odzież

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowalnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do pra­so­wa­nia tka­nin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sprasowywanie n., sprasowanie n., rozprasowywanie n., rozprasowanie n., przyprasowywanie n., przyprasowanie n., przeprasowywanie n., przeprasowanie n., poprasowanie n., odprasowywanie n., odprasowanie n., naprasowanie n., doprasowywanie n., doprasowanie n., zaprasowywanie n., zaprasowanie n., wyprasowywanie n., wyprasowanie n., wprasowywanie n., wprasowanie n., uprasowanie n., prasowanie n., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasownica ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowanko n.

 czas. sprasowywać, sprasować, rozprasowywać, rozprasować, przyprasowywać, przyprasować, przeprasowywać, przeprasować, poprasować, odprasowywać, odprasować, naprasować, doprasowywać, doprasować, zaprasowywać, zaprasować, wyprasowywać, wyprasować, wprasowywać, wprasować, uprasować, prasować ndk.

 przym. prasowniczy, prasowalniczy, prasowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prasownica

Wiktionary


prasowalniczy

do­ty­czą­cy pra­so­wa­nia, pra­so­wal­ni


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pra­so­wa­niem, pra­so­wal­nią, pra­so­wal­ni­cą; do­ty­czą­cy pra­so­wa­nia, pra­so­wal­ni, pra­so­wal­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowalność

cecha cze­goś da­ją­ce­go się pra­so­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­so­wal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowalny

da­ją­cy się pra­so­wać


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) da­ją­cy się pra­so­wać, pod­da­wać na­ci­sko­wi prasy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n., prasówka ż.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


prasowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­gła­dza­nie ubra­nia za po­mo­cą roz­grza­ne­go że­laz­ka, pra­so­wal­ni­cy itp.

 (1.2) tło­cze­nie, ści­ska­nie cze­goś za po­mo­cą prasy

Wiktionary

Pra­so­wa­nie – ro­dzaj obrób­ki me­cha­nicz­nej po­le­ga­ją­cy na zmia­nie ge­o­me­trii oraz struk­tu­ry obra­bia­ne­go przed­mio­tu w wy­ni­ku wy­wie­ra­nia na­ci­sku na ele­ment obra­bia­ny. Od kucia odróż­nia ją fakt, że w przy­pad­ku pra­so­wa­nia wy­wie­ra­ny jest na­cisk sta­tycz­ny, w przy­pad­ku kucia mamy do czy­nie­nia z na­ci­skiem dy­na­micz­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam już dość co­dzien­ne­go pra­so­wa­nia two­ich ko­szul – sam sobie pra­suj!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprasɔˈvãɲɛ, AS: prasovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasownica ż., prasa ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

:: zdrobn. prasowanko n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalny, prasowalniczy, prasowniczy

Wiktionary


prasowanka

na­druk na­kle­ja­ny na czymś przez pra­so­wa­nie; na­pra­so­wan­ka


SJP.pl


prasowanko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od: pra­so­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do pra­so­wa­nia tka­nin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­gła­dzać tka­ni­nę za po­mo­cą roz­grza­ne­go że­laz­ka, pra­so­wal­ni­cy itp.

 (1.2) tło­czyć, ści­skać coś za po­mo­cą prasy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cały wie­czór pra­so­wa­łem ko­szu­le i spod­nie.

 (1.2) Na twoim miej­scu pra­so­wał­bym tę bla­chę z uży­ciem więk­szej prasy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈsɔvat͡ɕ, AS: prasovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos./mrz., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n.

 czas. doprasować dk., naprasować dk., odprasować dk., poprasować dk., przeprasować dk., przyprasować dk., rozprasować dk., sprasować dk., uprasować dk., wprasować dk., wyprasować dk., zaprasować dk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasownia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się prasy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. od­dział za­kła­du me­ta­lur­gicz­ne­go, gdzie od­by­wa się obrób­ka ma­te­ria­łu za po­mo­cą pras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do pra­so­wa­nia tka­nin;

Wiktionary

Pra­so­wal­ni­ca – urzą­dze­nie elek­trycz­ne słu­żą­ce do pra­so­wa­nia du­żych sztuk tka­nin, ta­kich jak np. obru­sy czy po­ściel.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowniczy, prasowalniczy, prasowalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prasowalnica

Wiktionary


prasownictwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. dział obrób­ki pla­stycz­ny­a­stycz­nej, w któ­rym kształ­to­wa­nie przed­mio­tów od­by­wa się na pra­sach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do pra­so­wa­nia, słu­żą­cy do pra­so­wa­nia

 (1.2) zwią­za­ny z pra­sow­ni­cą, do­ty­czą­cy pra­sow­ni­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasówka ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., prasować ndk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowalny

Wiktionary


prasowtryskarka

urzą­dze­nie bę­dą­ce po­łą­cze­niem prasy i wtry­skar­ki


SJP.pl


prasowy

→ prasa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy prasy (gazet, cza­so­pism), zwią­za­ny z prasą

 (1.2) do­ty­czą­cy prasy (ma­szy­ny do ści­ska­nia), zwią­za­ny z prasą

Wiktionary

Patrz:

prasa

Przykłady

 (1.1) Jej mąż jest dzien­ni­ka­rzem - pra­cu­je w agen­cji pra­so­wej.

 (1.1) Pro­du­cent spe­cy­fi­ku ostrzegł w ko­mu­ni­ka­cie pra­so­wym, że w am­puł­kach tego leku mogą być ka­wał­ki szkła.

 (1.1) Dzien­ni­ka­rze po­sta­no­wi­li nie uczest­ni­czyć w kon­fe­ren­cji pra­so­wej tre­ne­ra dru­ży­ny piłki noż­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈsɔvɨ, AS: prasovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasa ż., prasówka ż.

Wiktionary


prasoznawca

spe­cja­li­sta w za­kre­sie nauki o za­war­to­ści, re­da­go­wa­niu i od­bio­rze prasy


SJP.pl


prasoznawczy

zwią­za­ny z nauką o za­war­to­ści, re­da­go­wa­niu i od­bio­rze prasy


SJP.pl


prasoznawczyni

spe­cja­list­ka w za­kre­sie nauki o za­war­to­ści, re­da­go­wa­niu i od­bio­rze prasy


SJP.pl


prasoznawstwo

nauka o za­war­to­ści, re­da­go­wa­niu i od­bio­rze prasy


SJP.pl

Pra­soz­naw­stwo – nauka o sze­ro­ko po­ję­tej pra­sie, środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu. Nauka o two­rze­niu, za­war­to­ści, prze­ka­zy­wa­niu i od­bio­rze prasy (dru­ko­wa­nej, radia i te­le­wiz­ji); w szer­szym zna­cze­niu jest to wie­dza o pe­rio­dycz­nym ko­mu­ni­ko­wa­niu ma­so­wym.

Wikipedia


prasoł

daw­niej: ku­piec hand­lu­ją­cy solą; so­larz, sol­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. ku­piec hand­lu­ją­cy solą

Wiktionary

Pra­soł, pra­sół – w daw­nej Pol­sce ku­piec zaj­mu­ją­cy się sprze­da­żą soli, mięsa. Czę­sto pra­so­ło­wie or­ga­ni­zo­wa­li się w gil­die, nie­kie­dy o dużym zna­cze­niu go­spo­dar­czym. Jeden z naj­star­szych ce­chów pra­sal­skich pow­stał w Opocz­nie, a 13 wrze­śnia 1456 roku zo­stał on zat­wier­dzo­ny przez króla. W Kra­ko­wie już w XIV wieku ist­niał osob­ny targ soli ("forum salis").

Wikipedia


prassak

przed­sta­wi­ciel grupy ssa­ków obej­mu­ją­cej ste­kow­ce


SJP.pl


prassaki

przed­sta­wi­ciel grupy ssa­ków obej­mu­ją­cej ste­kow­ce


SJP.pl

Pras­sa­ki, ssaki ja­jo­rod­ne (Pro­tot­he­ria) – naj­bar­dziej pier­wot­na pod­gro­ma­da ssa­ków, obej­mu­ją­ca jeden współ­czes­ny rząd – ste­kow­ce (Mo­no­tre­ma­ta). Więk­szość ga­tun­ków na­le­żą­cych do tej grupy wy­mar­ła. Ja­jo­rod­ne ste­kow­ce znane są ze ska­mie­nia­ło­ści kre­do­wych oraz ke­no­zo­icz­nych; tak­son jest współ­cze­śnie re­pre­zen­to­wa­ny przez dzio­ba­ka i kilka ga­tun­ków kol­cza­tek.

Wikipedia


prast

rzad­ko: wy­krzy­knik na­śla­du­ją­cy jakiś od­głos, zwy­kle pow­sta­ją­cy przy szyb­kim ruchu kogoś lub cze­goś (np. Prast! - świs­nął bicz.) lub uży­wa­ny w funk­cji cza­sow­ni­ka, na­śla­du­ją­cy taki ruch (np. A potem prast na pa­tel­nię.)


SJP.pl


prastarość

to, co jest wła­ści­we od­le­głym cza­som; ar­cha­icz­ność, pra­daw­ność, sta­ro­daw­ność, ar­cha­i­ka


SJP.pl


prastary

bar­dzo stary, się­ga­ją­cy nie­pa­mięt­nych cza­sów; od­wiecz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bar­dzo stary, sta­ro­daw­ny, się­ga­ją­cy daw­nych cza­sów

Wiktionary


prastrunowce

typ bez­krę­go­wych, mor­skich zwie­rząt wtó­ro­u­stych; przed­stru­now­ce, pół­stru­now­ce


SJP.pl


prastrunowiec

przed­sta­wi­ciel typu bez­krę­go­wych, mor­skich zwie­rząt wtó­ro­u­stych; pół­stru­no­wiec, przed­stru­no­wiec


SJP.pl


prastryj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. brat dziad­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprastrɨj, AS: prastryi ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prastryjostwo n., przestryj mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziadek stryjeczny, dziad stryjeczny, daw. przestryj

Wiktionary


prastryjeczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy brata dziad­ka

Wiktionary


prasubstancja

ży­wioł, z któ­re­go we­dług sta­ro­żyt­nych fi­lo­zo­fów grec­kich na­ro­dzi­ła się przy­ro­da i za po­mo­cą któ­re­go póź­niej roz­wi­ja­ła oraz róż­ni­co­wa­ła się; pra­ma­te­ria, pra­pier­wia­stek


SJP.pl


praszczanin

miesz­ka­niec Prasz­ki (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


praszczanka

miesz­kan­ka Prasz­ki (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


praszczur

bar­dzo dawny, pier­wszy przo­dek; pra­przo­dek, pra­ro­dzic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. hist. od­le­gły przo­dek w ra­mach ro­dzi­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) książk. biol. ewo­lu­cyj­ny przo­dek da­ne­go ga­tun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Któ­ryś z moich pra­szczu­rów, za tak zwane za­słu­gi w po­trze­bie wie­deń­skiej, do­stał taki na­dział, dwa­dzie­ścia włók kró­lew­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpraʃt͡ʃur, AS: praščur

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przodek, pradziad

Wiktionary


praszczęta

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. śmier­tel­na dy­scy­pli­nar­na kara cie­les­na, po­le­ga­ją­ca na biegu w alei żoł­nie­rzy, któ­rzy wbi­ja­li w ska­zań­ca piki;

Wiktionary

Pra­szczę­ta – śmier­tel­na dy­scy­pli­nar­na kara cie­les­na, sto­so­wa­na w woj­sku ro­syj­skim od XV do XIX wieku wobec żoł­nie­rzy, któ­rzy do­pu­ści­li się szcze­gól­nie cięż­kich prze­wi­nień, na przy­kład de­zer­cji.

Kara po­le­ga­ła na tym, że żoł­nie­rze usta­wia­li się w dwóch sze­re­gach two­rząc ro­dzaj alei, przez którą ska­za­niec mu­siał prze­biec (nie­kie­dy wie­lo­krot­nie).

Wikipedia


praszka

mia­sto w wo­je­wództ­wie opol­skim


SJP.pl

Prasz­ka (1939-1945 Pra­u­skau) – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, w gmi­nie Prasz­ka, któ­rej jest sie­dzi­bą, nad rzeką Pros­ną. Hi­sto­rycz­nie Prasz­ka na­le­ży do ziemi wie­luń­skiej. W dwu­dzie­sto­le­ciu mię­dzy­wo­jen­nym mia­sto na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa łódz­kie­go. W 1945 po­now­nie na­le­ża­ło do re­ak­ty­wo­wa­ne­go wo­je­wództ­wa łódz­kie­go. W la­tach 1975–1998 mia­sto na­le­ża­ło ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

Wikipedia


praszkowianin

miesz­ka­niec Prasz­ki (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


praszkowianka

miesz­kan­ka Prasz­ki (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


praszkowski

→ Prasz­ka; pra­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prasz­ką, do­ty­czą­cy Prasz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praszka ż.

Wiktionary


prasówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wew­nętrz­ne ze­bra­nie pra­cow­ni­ków ja­kiejś in­sty­tu­cji, człon­ków sto­wa­rzy­sze­nia, uczel­ni itp., poś­wię­co­ne omó­wie­niu ak­tu­al­nych wia­do­mo­ści z prasy

 (1.2) techn. przed­miot, sub­stan­cja spra­so­wa­na za po­mo­cą prasy

 (1.3) środ. teatr. przed­sta­wie­nie dla przed­sta­wi­cie­li prasy

 (1.4) gwara. uczn. bie­żą­ce ak­tu­al­no­ści, wia­do­mo­ści pra­so­we, przy­go­to­wy­wa­ne na lek­cję wie­dzy o spo­łe­czeń­stwie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prasowanie n., prasownica ż., prasownictwo n., prasowacz mos., prasowaczka ż., prasowalność ż., prasa ż., prasowarka ż., prasowalnia ż., prasownia ż., prasowalnica ż., prasowanko n., doprasowanie n., doprasowywanie n., naprasowanie n., odprasowanie n., odprasowywanie n., poprasowanie n., przeprasowanie n., przeprasowywanie n., przyprasowanie n., przyprasowywanie n., rozprasowanie n., rozprasowywanie n., sprasowanie n., sprasowywanie n., uprasowanie n., wprasowanie n., wprasowywanie n., wyprasowanie n., wyprasowywanie n., zaprasowanie n., zaprasowywanie n.

 czas. prasować ndk., doprasować dk., doprasowywać ndk., naprasować dk., odprasować dk., odprasowywać ndk., poprasować dk., przeprasować dk., przeprasowywać ndk., przyprasować dk., przyprasowywać ndk., rozprasować dk., rozprasowywać ndk., sprasować dk., sprasowywać ndk., uprasować dk., wprasować dk., wprasowywać ndk., wyprasować dk., wyprasowywać ndk., zaprasować dk., zaprasowywać ndk.

 przym. prasowalniczy, prasowniczy, prasowalny, prasowy

Wiktionary


prasłow.

skrót

 (1.1) = pra­sło­wiań­ski

Wiktionary


prasłowianie

hi­po­te­tycz­ny lud pre­hi­sto­rycz­ny, przod­ko­wie Sło­wian


SJP.pl

Pra­sło­wia­nie – hi­po­te­tycz­ny lud pre­hi­sto­rycz­ny, bę­dą­cy bez­poś­red­nim an­te­na­tem Sło­wian.

Wikipedia


prasłowianin

przo­dek Sło­wian


SJP.pl


prasłowianka

przod­ki­ni Sło­wian


SJP.pl


prasłowiański

do­ty­czą­cy Pra­sło­wian


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pra­sło­wia­na­mi lub z pra­sło­wiań­szczyz­ną, do­ty­czą­cy Pra­sło­wian lub pra­sło­wiań­szczyz­ny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy cechy przy­pi­sy­wa­ne Pra­sło­wia­nom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) mart­wy język, od któ­re­go wy­wo­dzą się wszyst­kie obec­ne ję­zy­ki sło­wiań­skie;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prasłowianin m., Prasłowianka ż., prasłowiańszczyzna ż., prasłowiańskość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (3.1) prasłowiańszczyzna

Wiktionary


prasłowiańskość

→ pra­sło­wiań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­sło­wiań­skie; cecha tych, któ­rzy są pra­sło­wiań­scy

Wiktionary

Patrz:

prasłowiański

Przykłady

 (1.1) Ucze­ni coraz czę­ściej kwe­stio­nu­ją pra­sło­wiań­skość osady bi­sku­piń­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prasłowianin m., Prasłowianka ż., prasłowiańszczyzna ż., prasłowiański mrz.

 przym. prasłowiański

 przysł. prasłowiańsko

Wiktionary


pratchawce

typ lą­do­wych zwie­rząt bez­krę­go­wych; pa­zur­ni­ce


SJP.pl


pratchawiec

bez­krę­go­wiec za­miesz­ku­ją­cy wil­got­ne lasy tro­pi­kal­ne, łą­czą­cy w sobie niek­tó­re cechy sta­wo­no­gów i pier­ście­nic; pa­zur­ni­ca


SJP.pl


pratekst

tekst pier­wot­ny, pier­wszy zapis cze­goś


SJP.pl


prater

park pu­blicz­ny w Wied­niu


SJP.pl


prateński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prato, do­ty­czą­cy Prato

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najw­spa­nial­sza pra­teń­ska scena, od któ­rej nie można oder­wać oczu i w któ­rej re­al­ność trud­no uwie­rzyć, roz­gry­wa się w prze­stron­nej sali o ko­lo­ro­wej, mar­mu­ro­wej po­sadz­ce, trwa uczta u He­ro­da, na pier­wszym pla­nie po lewej tań­czy Sa­lo­me, aniel­sko pię­kna, lekka jak po­wie­trze, z pra­wej sie­dzi jej su­ro­wa, fa­scy­nu­ją­ca matka, He­ro­dia­da, któ­rej Sa­lo­me po­da­je na tacy ścię­tą głowę Jana Chrzci­cie­la.

 (1.1) Nie­daw­no se­na­tor Do­ni­ni po­wró­cił w se­na­cie do tej spra­wy i podał sumę, którą pra­teń­ska Akcja Ka­to­lic­ka za­pro­po­no­wa­ła Lo­ria­nie za prze­ka­ba­ce­nie męża.

 (1.1) Tra­dy­cja pra­teń­ska po­da­je, iż ów «Sacro Cin­go­lo» (Świę­ty Pasek) przez nie­mal ty­siąc lat był prze­cho­wy­wa­ny i pil­nie strze­żo­ny przez jed­ne­go z ka­pła­nów w Je­ro­zo­li­mie. Ok. 1141 r. w po­sia­da­nie opi­sy­wa­nej re­lik­wii wszedł młody piel­grzym i ku­piec pra­teń­ski Mi­cha­e­le. Wnio­sła go jako mał­żeń­skie wiano młoda dziew­czy­na z Je­ro­zo­li­my - Maria, którą po­ślu­bił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prato n.

Wiktionary


prateściowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) babka żony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prateść m.

Wiktionary


prateść

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) dzia­dek żony

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prateściowa ż.

Wiktionary


pratkanka

rejon w me­ry­ste­mach wierz­choł­ko­wych, w któ­rym for­mu­je się zarys przysz­łe­go ukła­du tka­nek


SJP.pl


pratkowice

Prat­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Wiel­go­mły­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


pratków

Prat­ków – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Zduń­ska Wola.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia


prato

mia­sto i gmina we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w To­ska­nii, sto­li­ca pro­win­cji Prato (1.2);

 (1.2) geogr. adm. wło­ska pro­win­cja po­ło­żo­na w To­ska­nii;

Wiktionary

(wym.) – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie To­ska­nia, w pro­win­cji Prato.

We­dług da­nych na rok 2009 gminę za­miesz­ki­wa­ło 186 821 osób, 1916 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Stać się sto­li­cą pro­win­cji, oto o czym ma­rzy­ło Prato. Toteż kiedy młody bi­skup w od­po­wie­dzi na po­wi­ta­nie bur­mi­strza Ro­ber­ta Gio­van­ni­ni oś­wiad­czył: „Dziś die­cez­ja, jutro pro­win­cja” — nie tylko biała mniej­szość, ale i czer­wo­na więk­szość Prato ro­zen­tuz­jaz­mo­wa­na była obro­tem rze­czy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prateński

Wiktionary


pratotechniczny

→ pra­to­tech­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

pratotechnika

pratotechnika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) agrot. tech­ni­ka za­go­spo­da­ro­wy­wa­nia i utrzy­ma­nia łąk oraz pa­stwisk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pratotechniczny

Wiktionary


pratulin

Pra­tu­lin (Język sta­ro­ru­ski, język po­le­ski: Pra­tu­lin, Пратулин) – nad­bu­żań­ska wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Ro­kit­no. Leży w ma­low­ni­czym fa­li­stym te­re­nie w za­ko­lu Bugu, przy gra­ni­cy z Bia­ło­ru­sią, na­prze­ciw­ko Czy­że­wicz.

Wikipedia


praturkijski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. re­kon­stru­o­wa­ny język bę­dą­cy wspól­nym przod­kiem ję­zy­ków tur­kij­skich

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) jęz. do­ty­czą­cy ję­zy­ka pra­tur­kij­skie­go (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praturecki

 (2.1) praturecki

Wiktionary


prausta

otwór pro­wa­dzą­cy do pra­je­li­ta (jamy ga­stru­li), który u pra­gę­bow­ców w dal­szych eta­pach roz­wo­ju za­rod­ko­we­go przeksz­tał­ca się w otwór gę­bo­wy, na­to­miast u wtór­no­gę­bow­ców funk­cjo­nu­je jako odbyt; pra­gę­ba, pro­sto­ma, bla­sto­por


SJP.pl


praw.

skrót od: prawo, praw­ni­czy (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = (ter­min) praw­ni­czy

Wiktionary


prawa

1. prawa stro­na;
2. w ko­men­dzie mar­szo­wej: prawa noga


SJP.pl


prawacki

lek­ce­wa­żą­co: skraj­nie pra­wi­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. po­gard. do­ty­czą­cy pra­wact­wa

 (1.2) polit. po­gard. do­ty­czą­cy pra­wa­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty­po­wy pra­wac­ki ar­gu­ment prze­ciw imi­gra­cji to wzrost prze­stęp­czo­ści (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawactwo n., prawak mos.

 przysł. prawacko

Wiktionary


prawacko

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pra­wac­ki

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawacki

 rzecz. prawactwo n., prawak mzw./mos.

Wiktionary


prawactwo

lek­ce­wa­żą­co:
1. skraj­na pra­wi­ca;
2. skraj­nie pra­wi­co­we po­glą­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. po­gard. po­glą­dy skraj­nie pra­wi­co­we

 (1.2) polit. po­gard. lu­dzie, ugru­po­wa­nia o po­glą­dach skraj­nie pra­wi­co­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­wi­cy i jej obłu­dy nie cier­pię znacz­nie bar­dziej, ale pra­wact­wo z każ­dym dniem mie­rzi mnie coraz moc­niej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈvat͡stfɔ, AS: pravactfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawak m., prawica ż., prawicowość ż., prawicowiec m., prawo n.

 przym. prawacki, prawy, prawicowy, prawicowo, prawacko

 przysł. prawacko, prawo, prawicowo

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrajna prawica

Wiktionary


prawaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od pra­wak (osoba)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zdrobn. od pra­wak (grzyb)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawak m.

Wiktionary


prawaczka

po­gard­li­wie lub po­tocz­nie: ko­bie­ta o po­glą­dach pra­wi­co­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. pejor. pot. ko­bie­ta o (skraj­nie) pra­wi­co­wych po­glą­dach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. prawak

Wiktionary


prawak

pra­wus;
1. po­gard­li­wie: pra­wi­co­wiec (osoba o po­glą­dach pra­wi­co­wych);
2. po­tocz­nie: osoba pra­wo­ręcz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. praw­dzi­wek, bo­ro­wik szla­chet­nyfakt.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) polit. pejor. osoba o (skraj­nie) pra­wi­co­wych po­glą­dach

 (2.2) pot. osoba pra­wo­ręcz­na

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Czy to bę­dzie lewak, pra­wak, czy cen­try­sta, jeśli bę­dzie dymił, rzu­cał ka­mie­nia­mi, ata­ko­wał in­nych ludzi czy po­li­cjan­tów, to zo­sta­nie po­trak­to­wa­ny bar­dzo su­ro­wo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravak, AS: pravak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawactwo n., prawica ż., prawicowość ż., prawicowiec m., prawo n.

:: zdrobn. prawaczek m.

 przym. prawacki, prawicowy, prawy, prawacko, prawicowo

 przysł. prawacko, prawicowo, prawo

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grzyb prawdziwy, grzyb prawy, prawik, prawdzik, przawdziwik, prawdziwiec, grzyb sprawiedliwy

 (2.1) ultraprawicowiec, skrajny prawicowiec, prawicowy ekstremista

Wiktionary


prawalenie

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du wy­mar­łych wa­le­ni


SJP.pl

Pra­wa­le­nie (Ar­cha­e­o­ce­ti) – pa­ra­fi­le­tycz­na grupa wy­mar­łych wa­le­ni, która dała po­czą­tek dzi­siej­szym przed­sta­wi­cie­lom tego rzędu.

Wa­le­nie pow­sta­ły ze ssa­ków lą­do­wych, do­kład­niej zaś z pa­rzy­sto­ko­pyt­nych. Ich naj­bliż­szy­mi współ­czes­ny­mi krew­ny­mi są hi­po­po­ta­mo­wa­te.

Wikipedia


prawaleń

przed­sta­wi­ciel po­drzę­du wy­mar­łych wa­le­ni


SJP.pl


prawastatyna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sta­tyn, nor­ma­li­zu­ją­cy stę­że­nie li­pi­dów we krwi


SJP.pl

Pra­wa­sta­ty­na ( pra­va­sta­ti­num) – wie­lo­funk­cyj­ny or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy sta­tyn, po­cho­dze­nia na­tu­ral­ne­go, pro­dukt me­ta­bo­liz­mu me­wa­sta­ty­ny przez bak­te­rie "Pse­u­do­no­car­dia au­to­trop­hi­ca". Sto­so­wa­na jest jako lek zmniej­sza­ją­cy stę­że­nie li­pi­dów, ma także do­dat­ko­we dzia­ła­nie ple­jo­tro­po­we na układ krą­że­nia po­przez wpływ na czyn­ność śród­błon­ka, sta­bi­li­za­cję bla­szek miaż­dży­co­wych, ha­mo­wa­nie ukła­du krzep­nię­cia, sty­mu­la­cję ukła­du fi­bry­no­li­zy, ha­mo­wa­nie re­ak­cji za­pal­nych oraz dzia­ła­nie im­mu­no­mo­du­la­cyj­ne.

Wikipedia


prawda

1. przed­sta­wie­nie cze­goś zgod­ne z re­a­lia­mi;
2. to, co fak­tycz­nie jest, ist­nie­je, lub było;
3. za­sa­da uwa­ża­na po­wszech­nie za nie­pod­wa­żal­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) treść zgod­na z rze­czy­wi­sto­ścią;

 (1.2) mat. log. jedna z dwóch war­to­ści lo­gicz­nych, obok fał­szu;

wy­krzy­knik

 (2.1) …sy­gna­li­zu­ją­cy, że mó­wią­cy zga­dza się z tym, co ktoś po­wie­dział

część spój­ni­ka…

 (3.1) „co praw­da…, ale / jed­nak / lecz…”, in­for­mu­ją­ce­go, że treść jed­ne­go ze zdań jest niez­god­na z tym, co można wyw­nio­sko­wać z tre­ści dru­gie­go

Wiktionary

Praw­da – we­dług kla­sycz­nej de­fi­ni­cji wła­ści­wość sądów po­le­ga­ją­ca na ich zgod­no­ści z fak­tycz­nym sta­nem rze­czy, któ­rych do­ty­czą. W po­tocz­nym ro­zu­mie­niu jest to stwier­dze­nie w for­mie zda­nia oz­naj­mia­ją­ce­go, wy­ra­żo­ne o okre­ślo­nym fak­cie, tak jak ma czy miało to miej­sce w rze­czy­wi­sto­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

 (1.1) Mówi, że wi­dział go w tej re­sta­u­ra­cji, ale nie wiem, czy to praw­da.

 (1.2) Fałsz lub praw­da to praw­da.

 (2.1) — Ona to zro­bi­ła! — Praw­da! Sam to wi­dzia­łem!

 (3.1) Można, co praw­da, wąt­pić w praw­dzi­wość two­jej te­o­rii, jed­nak dla pew­nych skraj­nych przy­pad­ków może być ona słusz­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravda, AS: pravda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawdziwość ż., prawdziwek m., sprawdzanie n., sprawdzenie n., postprawda ż.

 czas. sprawdzać ndk., sprawdzić dk.

 przym. prawdziwy

 przysł. prawdziwie

 partyk. zaprawdę, naprawdę, wprawdzie

 temsłow. prawdo-

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) fakt

Wiktionary


prawdaż

wy­krzy­knik "praw­da" wzmoc­nio­ny par­ty­ku­łą "-ż"


SJP.pl


prawdinsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim w Rosji, po­ło­żo­ne nad rzeką Łyną;

Wiktionary

Praw­dinsk, Fryd­land (ros. Правдинск; niem. "Fried­land in Ostpreußen"; lit. "Ro­mu­va") – mia­sto w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim w Rosji na te­re­nie Bar­cji (4 tys. miesz­kań­ców w 2021).

Miej­sco­wość po­ło­żo­na nad rzeką Łyną, około 30 km na pół­noc­ny wschód od Ba­gra­tio­now­ska i 25 km na po­łud­nie od Gwar­diej­ska, 10 km od gra­ni­cy z Pol­ską.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prawdiński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Frydland

Wiktionary


prawdiński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Praw­din­skiem, do­ty­czą­cy Praw­din­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prawdinsk mrz.

Wiktionary


prawdomówniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: praw­do­mów­ny; bar­dziej praw­do­mów­ny


SJP.pl


prawdomówność

szcze­rość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co praw­do­mów­ne; cecha tych, któ­rzy są praw­do­mów­ni

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­da i praw­do­mów­ność jest nie­wąt­pli­wie bar­dzo cenna w me­dy­cy­nie, nie jest jed­nak war­to­ścią naj­wyż­szą i do­brem bezwz­ględ­nym, tak jak ma to miej­sce w nauce, któ­rej na­czel­nym za­da­niem jest po­szu­ki­wa­nie praw­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawdomówca m., prawdomowca m.

 przym. prawdomówny

 przysł. prawdomównie

Wiktionary


prawdomówny

1. mó­wią­cy praw­dę, nie­o­szu­ku­ją­cy
2. wy­ra­ża­ją­cy praw­dę o czymś; szcze­ry (np. praw­do­mów­ne spoj­rze­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który mówi praw­dę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ, AS: pravdõmuvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawdomówność ż.

 przysł. prawdomównie

Wiktionary


prawdop.

skrót w funk­cji przy­słów­ka

 (1.1) = praw­do­po­dob­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyp.

Wiktionary


prawdopodobieństwo

szan­sa, że coś bę­dzie miało miej­sce; w ma­te­ma­ty­ce: miara zda­rze­nia lo­so­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szan­sa, że coś się wy­da­rzy

 (1.2) mat. ogól­ne okre­śle­nie pojęć ma­te­ma­tycz­nych, słu­żą­cych do okre­śle­nia praw­do­po­do­bień­stwa (1.1);

Wiktionary

Praw­do­po­do­bień­stwo – w zna­cze­niu po­tocz­nym szan­sa na wy­stą­pie­nie ja­kie­goś zda­rze­nia, na­to­miast w ma­te­ma­tycz­nej te­o­rii praw­do­po­do­bień­stwa ro­dzi­na miar słu­żą­cych do opisu czę­sto­ści lub pew­no­ści tego zda­rze­nia.

W ro­zu­mie­niu po­tocz­nym wyraz „praw­do­po­do­bień­stwo” od­no­si się do ocze­ki­wa­nia wzglę­dem re­zul­ta­tu zda­rze­nia, któ­re­go wynik nie jest znany (nie­za­leż­nie od tego, czy jest ono w ja­kimś sen­sie zde­ter­mi­no­wa­ne, miało miej­sce w przesz­ło­ści, czy do­pie­ro się wy­da­rzy); w ogól­no­ści na­le­ży je ro­zu­mieć jako pewną miarę prze­wi­dy­wal­no­ści bądź pew­no­ści wzglę­dem zja­wi­ska (przy danej o nim wie­dzy), co umoż­li­wia ocenę po­ten­cjal­nie zwią­za­ne­go z nim ry­zy­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Praw­do­po­do­bień­stwo, że Krzysz­tof przyj­dzie na czas, jest ra­czej nikłe.

 (1.2) Praw­do­po­do­bień­stwo tra­fie­nia „szóst­ki” w lotku to 1/13983816.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ, AS: pravdopodobʹi ̯ė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawdopodobny

 przysł. prawdopodobnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szansa

Wiktionary


prawdopodobnie

przy­słó­wek

 (1.1) przy­pu­szczal­nie, być może

 (1.2) w spo­sób praw­do­po­dob­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­do­po­dob­nie to naj­więk­szy obiekt tego typu w tej czę­ści Eu­ro­py.

 (1.2) Oj­ciec wziął ga­ze­tę do kibla – praw­do­po­dob­nie bę­dzie de­fe­ko­wał, bo czy­tać nie umie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ, AS: pravdopodobʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawdopodobieństwo n., nieprawdopodobieństwo n.

 przym. prawdopodobny

 przysł. najprawdopodobniej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypuszczalnie; reg. śl. isto

Wiktionary


prawdopodobniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: praw­do­po­dob­nie


SJP.pl


prawdopodobniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: praw­do­po­dob­ny


SJP.pl


prawdopodobność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co praw­do­po­dob­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawdopodobny

Wiktionary


prawdopodobny

1. taki, który ma dużą szan­sę się wy­da­rzyć, na­stą­pić; moż­li­wy, przy­pu­szczal­ny
2. taki, który wy­da­je się być praw­dzi­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­pu­szczal­nie praw­dzi­wy; taki, o któ­rym można są­dzić, że jest praw­dzi­wy

 (1.2) taki, któ­re­go można się spo­dzie­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta wer­sja zda­rzeń jest praw­do­po­dob­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ, AS: pravdopodobny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawdopodobieństwo n., prawdopodobność ż.

 przysł. prawdopodobnie, najprawdopodobniej

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domniemany, możliwy, przypuszczalny, wiarygodny

 (1.2) możliwy, potencjalny, przypuszczalny

Wiktionary


prawdopośrodkizm

pe­jo­ra­tyw­nie: przyz­na­wa­nie czę­ścio­wej racji każ­dej ze stron sporu


SJP.pl


prawdzik

naz­wi­sko


SJP.pl


prawdziweczek

zdrob­nie­nie od: praw­dzi­wek (grzyb)


SJP.pl


prawdziwek

po­tocz­nie o bo­ro­wi­ku szla­chet­nym, smacz­nym grzy­bie ja­dal­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bo­le­tus edu­lis|Bull.|ref=tak., bo­ro­wik szla­chet­ny, ce­nio­ny grzyb ja­dal­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­dziw­ki mogą ros­nąć w róż­ne­go ro­dza­ju la­sach, np. pod bu­ka­mi, świer­ka­mi i jo­dła­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivɛk, AS: pravʹʒ́ivek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawda ż., prawdziwość ż.

:: zdrobn. prawdziweczek m.

 przym. prawdziwy

 przysł. prawdziwie

 partyk. naprawdę, stpol. prawdziwieć

 wykrz. prawda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grzyb prawdziwy, grzyb prawy, prawak, prawik, prawdzik, przawdziwik, prawdziwiec, grzyb sprawiedliwy, grabak, grzyb borowik, borownik borowy, grzyb majowy, grzyb biały, grzyb właściwy, grzyb dębowy

Wiktionary


prawdziwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób praw­dzi­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivʲjɛ, AS: pravʹʒ́ivʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawda ż., postprawda ż., prawdziwość ż., prawdziwek m.

 przym. prawdziwy

 wykrz. prawda

 partyk. naprawdę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autentycznie, naprawdę, rzeczywiście

Wiktionary


prawdziwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: praw­dzi­wie


SJP.pl


prawdziwkowy

→ praw­dzi­wek (grzyb)


SJP.pl


prawdziwość

zgod­ność z rze­czy­wi­sto­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zgod­ność z praw­dą, z rze­czy­wi­sto­ścią

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivɔɕt͡ɕ, AS: pravʹʒ́ivość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. postprawda ż., prawdziwek mzw., prawda ż.

 przym. prawdziwy

 wykrz. prawda

 przysł. prawdziwie

 partyk. naprawdę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autentyczność

Wiktionary


prawdziwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: praw­dzi­wy


SJP.pl


prawdziwy

1. zgod­ny z rze­czy­wi­sto­ścią; re­al­ny, rze­czy­wi­sty
2. taki, jaki po­wi­nien być lub jaki zwy­kle bywa (np. praw­dzi­wy uczo­ny, praw­dzi­wa nie­doj­da)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rze­czy­wi­sty

 (1.2) zgod­ny z praw­dą

 (1.3) na­tu­ral­ny

 (1.4) ty­po­wy dla na­szych wy­o­bra­żeń

 (1.5) stpol. praw­do­mów­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Roz­wią­za­nie praw­dzi­we­go pro­ble­mu za­bie­ra dużo czasu.

 (1.2) Twier­dze­nie, że Słoń­ce krąży wokół Ziemi nie jest praw­dzi­we.

 (1.3) Ufar­bo­wa­ła się na rudo, ale jej praw­dzi­wy kolor wło­sów to blond.

 (1.4) Praw­dzi­wy męż­czyz­na jest za­wsze dżen­tel­me­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pravʲˈd͡ʑivɨ, AS: pravʹʒ́ivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawda ż., postprawda ż., prawdziwość ż., prawdziwek m.

 przysł. prawdziwie

 wykrz. prawda

 partyk. naprawdę

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rzetelny, wiarygodny

Wiktionary


prawi

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M. i W. mos. lm. od: prawy

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ter. 3. os. lp. od: pra­wić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravʲi, AS: pravʹi

Wiktionary


prawica

1. zbior­cze okre­śle­nie ugru­po­wań o ten­den­cjach kon­ser­wa­tyw­nych, uz­na­ją­cych za war­to­ści na­drzęd­ne: sza­cu­nek dla tra­dy­cji, au­to­ry­te­tów, hie­rar­chii spo­łecz­nej, wspól­no­tę na­ro­do­wą, ro­dzi­nę oraz włas­ność pry­wat­ną;
2. pod­nio­śle o pra­wej ręce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. książk. prawa dłoń, prawa ręka

 (1.2) polit. siła po­li­tycz­na o pro­gra­mie, od­wo­łu­ją­cym się do tra­dy­cji, au­to­ry­te­tów, re­li­gii i ist­nie­ją­cej hie­rar­chii spo­łecz­nej;

Wiktionary

Pra­wi­ca – okre­śle­nie po­cho­dzą­ce z okre­su re­wo­lu­cji fran­cu­skiej, uży­wa­ne w od­nie­sie­niu do ru­chów ma­ją­cych kon­ser­wa­tyw­ne po­glą­dy zbli­żo­ne do idei ka­pi­ta­liz­mu, wyz­na­ją­cych tra­dy­cyj­ne war­to­ści i sprze­ci­wia­ją­cych się ra­dy­kal­nym zmia­nom.

War­to­ścia­mi uz­na­wa­ny­mi przez zwo­len­ni­ków pra­wi­cy za pod­sta­wo­we war­to­ści tejże ide­o­lo­gii są: usta­no­wie­nie i utrzy­my­wa­nie hie­rar­chicz­ne­go ładu spo­łecz­ne­go, przy­wią­za­nie do tra­dy­cji i ist­nie­ją­cej hie­rar­chii spo­łecz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na po­wi­ta­nie uścis­nę­li­śmy sobie pra­wi­ce.

 (1.1) Pod­czas jazdy na rol­kach zła­ma­łem sobie pra­wi­cę.

 (1.1) Kry­sty­na ma mały ta­tu­aż na pra­wi­cy.

 (1.2) Po­sło­wie z pra­wi­cy tra­dy­cyj­nie za­sia­da­ją po pra­wej stro­nie sali obrad.

 (1.2) W ciągu ostat­nie­go ty­god­nia na­stą­pił gi­gan­tycz­ny atak ze stro­ny za­rów­no me­diów pra­wi­co­wych, sym­pa­ty­ków pra­wi­cy, trol­li z farmy, po­słów pra­wi­cy, jak i eu­ro­po­słów z pra­wi­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈvʲit͡sa, AS: pravʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawość ż., prawicowość ż., prawicowiec m., prawiczek m., prawicówka ż., prawactwo n., prawak m.

 przym. prawy, prawicowy, antyprawicowy

 przysł. prawicowo, prawo

 temsłow. prawicowo-, prawo-

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) prawa strona sceny politycznej, prawe skrzydło

Wiktionary


prawicki

naz­wi­sko


SJP.pl


prawicowiec

po­tocz­nie o zwo­len­ni­ku pra­wi­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. zwo­len­nik pra­wi­cy, czło­wiek o po­glą­dach pra­wi­co­wych/kon­ser­wa­tyw­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trwa swo­i­sta li­cy­ta­cja, kto jest naj­bar­dziej ide­o­wym pra­wi­cow­cem, tym je­dy­nym god­nym nie­pod­le­gło­ścio­wej tra­dy­cji i so­li­dar­no­ścio­we­go etosu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawica ż., prawicowość ż., prawak m., prawactwo n.

 przym. prawicowy

Wiktionary


prawicowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pra­wi­co­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawactwo n., prawak mzw./mos.

Wiktionary


prawicowoludowy

lu­do­wy o cha­rak­te­rze pra­wi­co­wym


SJP.pl


prawicowonacjonalistyczny

na­cjo­na­li­stycz­ny o cha­rak­te­rze pra­wi­co­wym


SJP.pl


prawicowonarodowy

na­ro­do­wy o cha­rak­te­rze pra­wi­co­wym


SJP.pl


prawicowopepesowski

pe­pe­sow­ski o cha­rak­te­rze pra­wi­co­wym


SJP.pl


prawicowosocjaldemokratyczny

so­cjal­de­mo­kra­tycz­ny o cha­rak­te­rze pra­wi­co­wym


SJP.pl


prawicowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wi­co­we; cecha tych, któ­rzy są pra­wi­co­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawica ż., prawicowiec m., prawactwo n., prawak mos./mzw.

 przym. prawicowy, prawy

Wiktionary


prawicowy

do­ty­czą­cy pra­wi­cy po­li­tycz­nej, zwią­za­ny z jej po­glą­da­mi, re­pre­zen­tu­ją­cy jej po­glą­dy (np. pra­wi­co­wy po­li­tyk, prze­ko­na­nia pra­wi­co­we)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z pra­wi­cą, wła­ści­wy pra­wi­cy, wy­wo­dzą­cy się z pra­wi­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W miej­sce kon­cep­cji fe­de­ra­li­stycz­nej za­czę­ła stop­nio­wo do­mi­no­wać, wy­wo­dzą­ca się z na­cjo­na­li­stycz­nej myśli pra­wi­co­wej, kon­cep­cja in­kor­po­ra­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pravʹicovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawica ż., prawicowiec m., prawicowość ż., prawactwo n., prawak mos./mrz.

 przysł. prawicowo

Wiktionary


prawictwo

1. po­tocz­nie: bycie pra­wicz­kiem;
2. daw­niej: dzie­wi­czość, czy­stość


SJP.pl


prawiczek

1. męż­czyz­na, który nie miał nigdy sto­sun­ku płcio­we­go;
2. na­iw­ny, nie­wy­ro­bio­ny młody męż­czyz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na, który nie odbył je­szcze sto­sun­ku płcio­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawica ż.

 przym. prawy

Wiktionary


prawiczka

po­tocz­nie, żar­to­bli­wie o dzie­wi­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­wi­ca

Wiktionary


prawicówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o pra­wi­co­wych po­glą­dachfakt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawica ż.

Wiktionary


prawidełko

1. żar­to­bli­wie zdrob­nie­nie od: pra­wi­dło, za­sa­da;
2. mały przy­rząd do pro­sto­wa­nia lub for­mo­wa­nia


SJP.pl


prawidłakowiec

przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin z klasy wi­dła­ków jed­na­ko­za­rod­ni­ko­wych


SJP.pl


prawidło

1. (zwy­kle w licz­bie mno­giej) re­gu­ła, norma
2. przy­rząd słu­żą­cy do for­mo­wa­nia cze­goś, za­cho­wa­nia formy cze­goś, zwła­szcza sza­blon o kształ­cie stopy ludz­kiej wkła­da­ny do butów dla utrzy­ma­nia ich fa­so­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. za­sa­da, prze­pis, norma za­pew­nia­ją­ca pra­wi­dło­wość cze­goś

 (1.2) rzem. przy­rząd słu­żą­cy do utrzy­my­wa­nia pier­wot­ne­go kształ­tu przed­mio­tów, np. butów, ka­pe­lu­szy itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈvʲidwɔ, AS: pravʹidu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawidłowy, prawy

 rzecz. prawidłowość ż.

 przysł. prawidłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) norma

 (1.2) forma, szablon

Wiktionary


prawidłowiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pra­wi­dło­wo


SJP.pl


prawidłowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pra­wi­dło­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fakty ko­ja­rzy­łem pra­wi­dło­wo, z ob­ser­wa­cji wy­cią­ga­łem wła­ści­we wnio­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravʲidˈwɔvɔ, AS: pravʹidu̯ovo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawidłowy

 rzecz. prawidło n., prawidłowość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) właściwie, poprawnie, dobrze

Wiktionary


prawidłowość

speł­nia­nie okre­ślo­nych prze­pi­sów, norm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wi­dło­we; cecha tych, któ­rzy są pra­wi­dło­wi

 (1.2) re­gu­lar­ne wy­stę­po­wa­nie ja­kichś zja­wisk zgod­nie z okre­ślo­ną re­gu­łą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawidło n.

 przym. prawidłowy

 przysł. prawidłowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) prawo, reguła, zasada

Wiktionary


prawidłowszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pra­wi­dło­wy; bar­dziej pra­wi­dło­wy


SJP.pl


prawidłowy

taki, jaki być po­wi­nien, po­praw­ny, zgod­ny z obo­wią­zu­ją­cy­mi pra­wi­dła­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­brze ufor­mo­wa­ny, fo­rem­ny

 (1.2) zgod­ny z przy­ję­ty­mi pra­wi­dła­mi lub za­ło­że­nia­mi

 (1.3) bez­błęd­ny, po­praw­ny (zgod­ny z praw­dą)

 (1.4) słusz­ny, od­po­wied­ni, wła­ści­wy (pa­su­ją­cy do danej sy­tu­a­cji)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravʲidˈwɔvɨ, AS: pravʹidu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawidłowość ż., prawidło n.

 przysł. prawidłowo

Wiktionary


prawie

tyle co: nie­o­mal; w przy­bli­że­niu, bli­sko


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …in­for­mu­ją­ca o nie­cał­ko­wi­tym osią­gnię­ciu da­ne­go stanu

 (1.2) stpol. na­praw­dę, rze­czy­wi­ście

 (1.3) mat. z wy­jąt­kiem skoń­czo­nej licz­by przy­pad­ków

 (1.4) mat. w te­o­rii miary i pro­ba­bi­li­sty­ce: z wy­jąt­kiem zbio­rów o mie­rze zero

 (1.5) mat. w to­po­lo­gii: z wy­jąt­kiem zbio­rów pier­wszej ka­te­go­rii

przy­słó­wek

 (2.1) gw-pl|Górny Śląsk. aku­rat, wła­śnie, w tej chwi­li, w sam raz

 (2.2) stpol. praw­dzi­wie

 (2.3) stpol. zu­peł­nie, cał­ko­wi­cie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (3.1) gw-pl|Górny Śląsk. racja

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=ni­ja­ki.

 (4.1) Ms. lp. od: prawo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza wy­kła­dow­czy­ni pra­wie za­wsze się spóź­nia, wczo­raj przysz­ła pra­wie pół go­dzi­ny po cza­sie.

 (1.3) Funk­cja f(x) = |x| jest pra­wie wszę­dzie róż­nicz­ko­wal­na.

 (1.3) Funk­cja f jest pra­wie wszę­dzie skoń­czo­na.

 (1.4) Pra­wie wszyst­kie licz­by rze­czy­wi­ste są nie­wy­mier­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravʲjɛ, AS: pravʹi ̯e

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemal, nieomal, niemalże

Wiktionary


prawiedniki

Pra­wied­ni­ki – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Głusk. Leży nad rzeką By­strzy­cą, przy dro­dze po­wia­to­wej z Lu­bli­na do By­cha­wy.

W 1974 roku wieś utra­ci­ła 119 ha na rzecz Lu­bli­na

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Głusk. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go Lud­no­ści i Miesz­kań z roku 2011 wieś miała 1146 miesz­kań­ców.

Wikipedia


prawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pra­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pravʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prawić

 przym. prawy

Wiktionary


prawierównia

ob­szar o zrów­na­nej po­wierzch­ni w wy­ni­ku de­nu­da­cji prze­bie­ga­ją­cej w kli­ma­cie wil­got­nym; pe­ne­ple­na


SJP.pl


prawików

Pra­wi­ków (niem. "Pra­u­kau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wo­łow­skim, w gmi­nie Wołów.

Wikipedia


prawilniak

osoba kie­ru­ją­ca się za­sa­da­mi ulicy, lo­jal­na wobec swo­je­go śro­do­wi­ska, czę­sto prze­ciw­sta­wia­ją­ca się prawu i au­to­ry­te­tom


SJP.pl


prawilnie

przy­słó­wek

 (1.1) wła­ści­wie, od­po­wied­nio, do­brze

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawilność ż.

 przym. prawy

Wiktionary


prawilność

→ pra­wil­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pra­wil­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­wil­ni

Wiktionary

Patrz:

prawilny

Powiązane:

 przym. prawilny

 przysł. prawilnie

Wiktionary


prawilny

śro­do­wi­sko­wo:
1. wła­ści­wy, od­po­wied­ni;
2. godny sza­cun­ku, do­brej re­pu­ta­cji;
3. ucz­ci­wy, godny za­u­fa­nia;
4. zgod­ny z ocze­ki­wa­nia­mi


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) slang. wła­ści­wy, od­po­wied­ni, dobry

 (1.2) slang. lub gwara. więz. godny sza­cun­ku, do­brej re­pu­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawilność ż.

 przym. prawy

Wiktionary


prawisła

dawne ko­ry­to Wisły


SJP.pl


prawić

mówić o czymś z za­cię­ciem, prze­ma­wiać; dziś zwy­kle w uży­ciu:
a) pra­wić kom­ple­men­ty, grzecz­no­ści - mówić komuś przy­jem­ne rze­czy
b) pra­wić mo­ra­ły, ka­za­nia - stro­fo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mówić o czymś na­u­cza­jąc

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mówić, po­wie­dzieć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama cią­gle prawi nam mo­ra­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravʲit͡ɕ, AS: pravʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rozprawa ż., prawienie n.

 przym. prawy

Wiktionary


prawko

1. po­tocz­nie: prawo jazdy;
2. zdrob­nie­nie od: prawo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. prawo jazdy

 (1.2) zdrobn. od: prawo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wald­ko­wi za­bra­li praw­ko, bo je­chał po pi­ja­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprafkɔ, AS: prafko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawo n., prawniczek mos.

 przysł. prawo

Wiktionary


prawniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od praw­nik

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) D. lm. od praw­nicz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) Gu­staw to prze­cież stary druh, je­szcze z cza­sów, kiedy się mło­dym praw­nicz­kiem bie­ga­ło po jour fi­xach pa­ra­fial­nych od dok­to­ro­wej do ad­wo­ka­to­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawo n., prawnik m., prawniczka ż., prawa ż., prawica ż., prawactwo n., prawak m., prawność ż., prawko n., prawość ż., prawowitość ż.

 przym. prawny, prawniczy, prawowity, prawy

 przysł. prawnie, prawniczo, prawowicie, prawo

 temsłow. prawo-

Wiktionary


prawniczka

1. spe­cja­list­ka dzia­ła­ją­ca za­wo­do­wo w ob­sza­rze prawa
2. po­tocz­nie: stu­dent­ka prawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta praw­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pró­bo­wa­ła swo­ich sił jako praw­nicz­ka, dzien­ni­kar­ka, di­dżej­ka, a także – ze szcze­gól­nie kiep­ski­mi efek­ta­mi – kel­ner­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawo n.

:: fm. prawnik mos.

 przym. prawniczy, prawny

 przysł. prawnie, prawo

Wiktionary


prawniczy

do­ty­czą­cy prawa lub praw­ni­ka; praw­ny (np. nauki praw­ni­cze, ter­mi­no­lo­gia praw­ni­cza)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy prawa lub praw­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cen­nym do­dat­kiem są wzory naj­czę­ściej wy­stę­pu­ją­cych w prak­ty­ce praw­ni­czej umów i pism, ko­men­ta­rze spe­cja­li­stów oraz bi­blio­gra­fia praw­ni­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawnik m., prawniczka ż., prawność ż.

 czas. prawować się ndk.

 przym. prawny, prawy

 przysł. prawnie, prawo

 przedr. prawo

Wiktionary


prawniczyna

lek­ce­wa­żą­co: marny, lichy praw­nik


SJP.pl


prawnie

przy­słó­wek

 (1.1) w myśl prze­pi­sów prawa, zgod­nie z pra­wem

 (1.2) są­dow­nie, przed sądem, wobec prawa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszel­kie prze­ja­wy ni­szcze­nia zamku, wy­pi­sy­wa­nie nie­sto­sow­nych tre­ści bę­dzie ka­ra­ne nie tylko praw­nie - ale i przez rozw­ście­czo­ne (w ta­kich przy­pad­kach) duchy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravʲɲɛ, AS: pravʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawnik m., prawniczka ż.

 przym. prawny, prawniczy, nieprawny

 przysł. prawo

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) legalnie

Wiktionary


prawnik

1. osoba dzia­ła­ją­ca za­wo­do­wo w ob­sza­rze prawa
2. po­tocz­nie o stu­den­cie prawa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. osoba ma­ją­ca wyksz­tał­ce­nie praw­ni­cze

 (1.2) pot. praw. każdy praw­nik (1.1) re­pre­zen­tu­ją­cy in­te­re­sy swego klien­ta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) praw. ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca wyksz­tał­ce­nie praw­ni­cze

Wiktionary

Praw­nik, w od­nie­sie­niu do ko­biet praw­nicz­ka – osoba ma­ją­ca wyksz­tał­ce­nie praw­ni­cze (ukoń­czo­ne stu­dia praw­ni­cze). Spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie prawa, zwy­kle zaj­mu­ją­cy się pra­wem na­u­ko­wo lub za­wo­do­wo.

Od­no­si się także do osoby, która nie ma upraw­nień do wy­ko­ny­wa­nia za­wo­du praw­ni­cze­go w spo­sób for­mal­ny, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Tekst tej umowy jest dla mnie nie­jas­ny. Muszę skon­sul­to­wać się z moim praw­ni­kiem.

 (2.1) Za­py­taj moją córkę — jest praw­ni­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravʲɲik, AS: pravʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawo n., prawność ż.

:: fż. prawniczka ż.

 czas. prawować się ndk.

 przym. prawniczy, prawny

 przysł. prawo, prawnie

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. jurysta

 (2.1) prawniczka; przest. jurystka

Wiktionary


prawno

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Praw­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie opol­skim, w gmi­nie Jó­ze­fów nad Wisłą. Leży nad Wyż­ni­cą (do­pły­wem Wisły).

Praw­no po­sia­da­ło prawa miej­skie, które uzy­ska­ło pod ko­niec XVI w. lub na po­cząt­ku XVII w. Mia­sto nie zdo­ła­ło się roz­wi­nąć, po­mi­mo tego miej­sco­wość utrzy­ma­ła prawa miej­skie do 12 paź­dzier­ni­ka 1824.

Wikipedia


prawnoczłowieczy

do­ty­czą­cy praw czło­wie­ka


SJP.pl


prawnofinansowy

przy­miot­nik

 (1.1) praw. do­ty­czą­cy prawa fi­nan­so­we­go, zwią­za­ny z pra­wem fi­nan­so­wym

Wiktionary


prawnokarny

od­no­szą­cy się do prawa kar­ne­go; kar­no­praw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. od­no­szą­cy się do prawa kar­ne­go, do­ty­czą­cy prawa kar­ne­go, zwią­za­ny z pra­wem kar­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ciągu naj­bliż­szych mie­się­cy IPN do­ko­na oceny skut­ków praw­no­kar­nych stanu wo­jen­ne­go – aktów praw­nych z nim zwią­za­nych.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) karnoprawny

Wiktionary


prawnokonstytucyjny

przy­miot­nik

 (1.1) praw. do­ty­czą­cy zasad praw­nych okre­ślo­nych w kon­sty­tu­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravnɔkɔ̃w̃stɨtuˈt͡sɨjnɨ, AS: pravnokõũ̯stytucyi ̯ny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konstytucyjnoprawny

Wiktionary


prawnomiędzynarodowy

przy­miot­nik

 (1.1) praw. polit. do­ty­czą­cy prawa mię­dzy­na­ro­do­we­go, zwią­za­ny z pra­wem mię­dzy­na­ro­do­wym

Wiktionary


prawnonaturalny

do­ty­czą­cy prawa na­tu­ral­ne­go (prawa na­tu­ry)


SJP.pl


prawność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co praw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawo n., prawnik ż./mos.

 przym. prawny, prawniczy

 przysł. prawo

 przedr. prawo

Wiktionary


prawnuczek

syn wnuka albo wnucz­ki; praw­nuk


SJP.pl


prawnuczka

córka wnuka albo wnucz­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka wnuka lub wnucz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie uro­dzi­ła się pani ko­lej­na praw­nucz­ka!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈvnut͡ʃka, AS: pravnučka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wnuk mos., wnuczka ż.

:: fm. prawnuk mos.

Wiktionary


prawnuczę

praw­nuk lub praw­nucz­ka


SJP.pl


prawnuk

syn wnuka albo wnucz­ki; praw­nu­czek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) syn wnucz­ki lub wnuka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem pier­wszym praw­nu­kiem mojej pra­bab­ci.

 (1.1) Wła­śnie uro­dził się panu ko­lej­ny praw­nuk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravnuk, AS: pravnuk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wnuk mos., wnuczka ż.

:: fż. prawnuczka

:: zdrobn. prawnuczek

Wiktionary


prawnuki

sy­no­wie i córki wnuka lub wnucz­ki; praw­nu­ko­wie


SJP.pl


prawnukowie

prze­sta­rza­łe: sy­no­wie i córki wnuka lub wnucz­ki; praw­nu­ki


SJP.pl


prawnusia

zdrob­nia­le o praw­nucz­ce


SJP.pl


prawnusio

zdrob­nie­nie od: praw­nuk; praw­nuś, praw­nu­czek


SJP.pl


prawnuś

zdrob­nia­le o praw­nucz­ce


SJP.pl


prawny

1. sta­no­wią­cy prawo, zgod­ny z pra­wem (np. normy praw­ne, moc praw­na)
2. zaj­mu­ją­cy się pra­wem, sto­so­wa­ny w pra­wie; praw­ni­czy (np. nauki praw­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który do­ty­czy prawa, wy­wo­dzi się z prawa, jest z nim zgod­ny

 (1.2) taki, który zaj­mu­je się pra­wem jako nauką; jest sto­so­wa­ny w tej dzie­dzi­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravnɨ, AS: pravny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawnik m., prawniczka ż., prawność ż.

 przym. prawniczy

 przysł. prawo, prawnie

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) legalny

 (1.2) prawniczy

Wiktionary


prawo

1. ogół prze­pi­sów re­gu­lu­ją­cych sto­sun­ki mię­dzy­ludz­kie;
2. nakaz, prze­pis, punkt re­gu­la­mi­nu;
3. nauka o pra­wo­daw­stwie; wy­dział szko­ły wyż­szej zaj­mu­ją­cy się tą nauką;
4. upraw­nie­nie, poz­wo­le­nie;
5. (zwy­kle w l.mn.) za­sa­da do­ty­czą­ca świa­ta, na­tu­ry itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. zbiór prze­pi­sów, zez­wo­leń, obo­wiąz­ków, przy­wi­le­jów oraz kar zwią­za­nych z ich nie­prze­strze­ga­niem;

 (1.2) praw. przy­wi­lej, zez­wo­le­nie na coś;

 (1.3) praw. prze­pis, norma praw­na

 (1.4) nauka o pra­wie (1.1)

 (1.5) nauk. do­brze opi­sa­na i udo­wod­nio­na te­o­ria opi­su­ją­ca ja­kieś pod­sta­wo­we zja­wi­sko;

 (1.6) w wy­ra­że­niach przy­im­ko­wych: prawa stro­na

przy­słó­wek

 (2.1) przest. ucz­ci­wie, ho­no­ro­wo

Wiktionary

Prawo w uję­ciu przed­mio­to­wym – ogół praw i obo­wiąz­ków adre­sa­tów prawa.

Prawo w uję­ciu pod­mio­to­wym – wy­ni­ka z prawa w uję­ciu przed­mio­to­wym i jest to prawo do cze­goś, np. prawo do życia, prawo do za­bez­pie­cze­nia spo­łecz­ne­go, prawo do pracy. Wśród ta­kich praw wy­róż­nia się prawa o cha­rak­te­rze spo­łecz­nym, go­spo­dar­czym (eko­no­micz­nym) i po­li­tycz­nym oraz dzie­li na prawa pod­mio­to­we I, II i III ge­ne­ra­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prawo po­dat­ko­we jest bar­dzo skom­pli­ko­wa­ne.

 (1.2) Nie ma pan prawa zwra­cać się tak do mojej żony!

 (1.2) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

 (1.4) Stu­diu­ję prawo.

 (1.5) Prze­cież ty nie znasz pod­sta­wo­wych praw fi­zy­ki!

 (1.6) Gdzie jest ap­te­ka? Za ro­giem, w prawo.

 (2.1) To jedno mam dobre, że nigdy nie kła­mię. Za­wsze sta­ram się po­stę­po­wać prawo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravɔ, AS: pravo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawa ż., prawnik m., prawniczka ż., prawica ż., prawactwo n., prawak m., prawność ż., prawko n., prawniczek m.

 przym. prawny, prawniczy, prawowity, prawy

 przysł. prawnie

 przedr. prawo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kodeks

 (1.3) ustawa

Wiktionary


prawo-

prze­dro­stek

 (1.1) …słu­żą­cy do two­rze­nia wy­ra­zów zwią­za­nych z pra­wem

 (1.2) …słu­żą­cy do two­rze­nia wy­ra­zów zwią­za­nych z prawą stro­ną cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawica ż., prawość ż., prawo n.

 przym. prawy

 przysł. prawo

Wiktionary


prawobrzeże

teren po­ło­żo­ny na pra­wym brze­gu rzeki


SJP.pl

Pra­wo­brze­że – dziel­ni­ca obej­mu­ją­ca po­łud­nio­wo-wschod­nią część mia­sta Szcze­ci­na, która gru­pu­je 11 jed­no­stek po­moc­ni­czych mia­sta – osied­li. We­dług da­nych z 8 marca 2015 w dziel­ni­cy za­mel­do­wa­nych na pobyt stały było 82 450 osób.

Jako je­dy­na leży na pra­wym, wschod­nim brze­gu rzeki Re­ga­li­cy.

Wikipedia


prawobrzeżny

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. po­ło­żo­ny, znaj­du­ją­cy się na pra­wym brze­gu (nad pra­wym brze­giem) rzeki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Omu­lew jest pra­wo­brzeż­nym do­pły­wem Narwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈbʒɛʒnɨ, AS: pravobžežny

Wiktionary


prawocice

Pra­wo­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Za­wo­nia.

Wikipedia


prawodawca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. lub hist. osoba lub in­sty­tu­cja, która usta­na­wia prawa albo do­pro­wa­dzi­ła do ich spi­sa­nia i ko­dy­fi­ka­cji

Wiktionary

Ter­min pra­wo­daw­ca może być ro­zu­mia­ny dwo­ja­ko:

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prawodawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ustawodawca; przest. zakonodawca

Wiktionary


prawodawczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. do­ty­czą­cy pra­wo­daw­stwa, zwią­za­ny z pra­wo­daw­stwem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mu­na była próbą ut­wo­rze­nia pań­stwa no­we­go typu, w któ­rym po­łą­czo­na była wła­dza pra­wo­daw­cza i wy­ko­naw­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawodawstwo n., prawodawca mos., prawodawczyni ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) legislacyjny

Wiktionary


prawodawczyni

ko­bie­ta usta­na­wia­ją­ca prawa, prze­pi­sy, normy po­stę­po­wa­nia; usta­wo­daw­czy­ni


SJP.pl


prawok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mykol. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. praw­dzi­wek

Wiktionary


prawokomorowy

od­no­szą­cy się do pra­wej ko­mo­ry serca


SJP.pl


prawomocnie

przy­słó­wek

 (1.1) mając moc praw­ną, obo­wią­zu­jąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąd pra­wo­moc­nie unie­win­nił wła­ści­ciel­kę sa­lo­nu gier.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawomocność ż., uprawomocnienie n.

 czas. uprawomocnić dk.

 przym. prawomocny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ważnie, wiążąco

Wiktionary


prawomocniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pra­wo­moc­nie


SJP.pl


prawomocniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pra­wo­moc­ny


SJP.pl


prawomocność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wo­moc­ne

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Pra­wo­moc­ność – stan praw­ny od­no­szą­cy się do roz­strzy­gnięć or­ga­nów ad­mi­ni­stra­cyj­nych (ta­kich jak: de­cyz­ja ad­mi­ni­stra­cyj­na czy po­sta­no­wie­nie) oraz do orze­czeń są­do­wych (wyrok, po­sta­no­wie­nie, nakaz za­pła­ty), ma­ją­cy miej­sce wów­czas, gdy orze­cze­nie są­do­we lub roz­strzy­gnię­cie or­ga­nu ad­mi­ni­stra­cji nie może być zmie­nio­ne ani uchy­lo­ne po­przez wnie­sie­nie środ­ka od­wo­ław­cze­go lub za­skar­że­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prawomocny

 przysł. prawomocnie

Wiktionary


prawomocny

o wy­ro­ku są­do­wym: ma­ją­cy moc praw­ną


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) praw. po­sia­da­ją­cy moc praw­ną

Wiktionary

Pra­wo­moc­ny (ang. "The Grin­der") – ame­ry­kań­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny (sit­com) stwo­rzo­ny przez Jar­ra­da Paula oraz An­drew Mo­ge­la, który zo­stał wy­pro­du­ko­wa­ny przez The De­tec­ti­ve Agen­cy oraz 20th Cen­tu­ry Fox Te­le­vi­sion. Se­rial jest emi­to­wa­ny od 29 wrze­śnia 2015 roku przez FOX. 28 paź­dzier­ni­ka sta­cja po­in­for­mo­wa­ła o za­mó­wie­niu peł­ne­go se­zo­nu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prawomocność ż.

 przysł. prawomocnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obowiązujący, ważny

Wiktionary


prawomyślniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pra­wo­myśl­nie


SJP.pl


prawomyślniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pra­wo­myśl­ny


SJP.pl


prawomyślność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wo­myśl­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­wo­myśl­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawomyślny

 przysł. prawomyślnie

Wiktionary


prawomyślny

po­stę­pu­ją­cy zgod­nie z za­sa­da­mi prawa


SJP.pl


prawonabywczyni

→ pra­wo­na­byw­ca


SJP.pl

Patrz:

prawonabywca

prawonożność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pra­wo­noż­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­wo­noż­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawonożny

 przysł. prawonożnie

Wiktionary


prawonożny

po­słu­gu­ją­cy się prze­de wszyst­kim prawą nogą


SJP.pl


prawooczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pra­wo­ocz­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­wo­ocz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawooczny

 przysł. prawoocznie

Wiktionary


prawopis

prze­sta­rza­łe: zbiór reguł or­to­gra­ficz­nych obo­wią­zu­ją­cych w danym ję­zy­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. zbiór zasad or­to­gra­ficz­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. osoba, która spi­su­je prawa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pisownia, ortografia

Wiktionary


praworządnie

przy­słó­wek

 (1.1) re­spek­tu­jąc prawo i spra­wied­li­wość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Padł na po­ste­run­ku pier­wszy Pre­zy­dent Rze­czy Po­spo­li­tej, obra­ny pra­wo­rząd­nie na mocy jej praw Kon­sty­tu­cyj­nych, po zło­że­niu przy­się­gi przed Bo­giem, iż dla Pol­ski pra­co­wać bę­dzie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praworządność

 przym. praworządny

Wiktionary


praworządnościowy

→ pra­wo­rząd­ność


SJP.pl

Patrz:

praworządność

praworządność

za­sa­da, we­dług któ­rej wszel­kie dzia­ła­nia rządu muszą być pro­wa­dzo­ne zgod­nie z obo­wią­zu­ją­cy­mi pra­wa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wo­rząd­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­wo­rząd­ni;

Wiktionary

Pra­wo­rząd­ność – w sze­ro­kim, opi­so­wym sen­sie jest to prze­strze­ga­nie prawa. Pra­wo­rząd­ne jest pań­stwo czy spo­łe­czeń­stwo, w któ­rym normy praw­ne są po­wszech­nie prze­strze­ga­ne. Spo­sób rzą­dze­nia opar­ty na po­sza­no­wa­niu prawa okre­śla się rów­nież jako "no­mo­kra­cję".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pan bo­wiem za­pew­nia pra­wo­rząd­ność swo­je­mu lu­do­wi / i li­tu­je się nad swymi słu­ga­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. praworządny

 przysł. praworządnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) legalizm

Wiktionary


praworządny

kie­ru­ją­cy się pra­wem w swo­ich de­cyz­jach, po­stę­po­wa­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) praw. po­stę­pu­ją­cy lub rzą­dzo­ny zgod­nie z pra­wem; także. świad­czą­cy o zgod­no­ści z za­sa­da­mi prawa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praworządność ż.

 przysł. praworządnie

Wiktionary


praworącz

prawą ręką; za po­mo­cą pra­wej ręki


SJP.pl


praworęczna

ko­bie­ta po­słu­gu­ją­ca się prze­de wszyst­kim prawą ręką


SJP.pl


praworęcznie

przy­słó­wek

 (1.1) z wy­ko­rzy­sta­niem pra­wej ręki

Wiktionary


praworęczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­słu­gi­wa­nie się głów­nie prawą ręką, jej więk­sza spraw­ność;

Wiktionary

Pra­wo­ręcz­ność – ty­po­wa dla znacz­nej więk­szo­ści ludzi funk­cjo­nal­ność pra­wej i lewej ręki.

Sza­cu­je się, że około 75-90% lud­no­ści jest pra­wo­ręcz­na. Osoby pra­wo­ręcz­ne wy­ko­nu­ją więk­szość czyn­no­ści wy­ma­ga­ją­cych dużej pre­cyz­ji ru­chów za po­mo­cą ręki pra­wej. Pra­wo­ręcz­ność wy­ni­ka z sil­niej­sze­go roz­wo­ju lewej pół­ku­li móz­go­wej u osób pra­wo­ręcz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pra­wo­ręcz­ność wy­ka­zu­je ponad 70% ludz­ko­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: pravorẽṇčność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. praworęczny

 rzecz. praworęczny mos.

Wiktionary


praworęczny

osoba po­słu­gu­ją­ca się prze­de wszyst­kim prawą ręką


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­słu­gu­ją­cy się głów­nie prawą ręką

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba pra­wo­ręcz­na (1.1)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈrɛ̃n͇t͡ʃnɨ, AS: pravorẽṇčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praworęczność, praworęki, prawa ręka, praworęczna, praworęka

 przym. praworęki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) praworęki

 (2.1) praworęki

Wiktionary


praworęki

po­słu­gu­ją­cy się prze­de wszyst­kim prawą ręką; pra­wo­ręcz­ny


SJP.pl


prawoskrzydłowa

za­wod­nicz­ka gra­ją­ca na pra­wym skrzyd­le w grach ze­spo­ło­wych


SJP.pl


prawoskrzydłowy

taki, który gra na pra­wym skrzyd­le w grach dru­ży­no­wych


SJP.pl


prawoskręt

skręt w prawo


SJP.pl


prawoskrętność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wo­skręt­ne

Wiktionary

Pra­wo­skręt­ność – to kie­ru­nek obro­tu ciała lub zwrot krzy­wej zgod­ny z obro­tem wska­zó­wek ze­ga­ra, przy czym pa­trzy­my na wska­zów­ki ze­ga­ra "od góry".

Ści­słe okre­śle­nie wy­ma­ga wy­bo­ru ukła­du współ­rzęd­nych pra­wo­skręt­ne­go: je­że­li punkt kre­śli krzy­wą na pła­szczyź­nie XY, to krzy­wa za­kre­śla­na przez ten punkt jest pra­wo­skręt­na, gdy obra­ca się zgod­nie ze wska­zów­ka­mi ze­ga­ra, jeśli ob­ser­wu­je się ją od stro­ny osi Z ukła­du współ­rzęd­nych pra­wo­skręt­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prawoskręt m.

 przym. prawoskrętny

 przysł. prawoskrętnie

Wiktionary


prawoskrętny

przy­miot­nik

 (1.1) obró­co­ny / obra­ca­ją­cy się w prawą stro­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kie nor­mal­ne śruby są z gwin­tem pra­wo­skręt­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ, AS: pravoskrẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawoskrętnie

 rzecz. prawoskrętność ż.

Wiktionary


prawostronność

→ pra­wo­stron­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wo­stron­ne

Wiktionary

Patrz:

prawostronny

Powiązane:

 przym. prawostronny

 przysł. prawostronnie

Wiktionary


prawostronny

1. znaj­du­ją­cy się albo od­by­wa­ją­cy się po pra­wej stro­nie;
2. zgod­ny z kie­run­kiem ruchu wska­zó­wek ze­ga­ra


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się lub od­by­wa­ją­cy się po pra­wej stro­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) San jest pra­wo­stron­nym do­pły­wem Wisły.

 (1.1) W Pol­sce obo­wią­zu­je ruch pra­wo­stron­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈstrɔ̃nːɨ, AS: pravostrõ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawostronność ż.

 przysł. prawostronnie

Wiktionary


prawosł.

skrót od: pra­wo­sław­ny


SJP.pl


prawosławie

or­to­dok­syj­ny odłam chrze­ści­jań­stwa obrząd­ku wschod­nie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. or­to­dok­syj­ne wyz­na­nie chrze­ści­jań­skie, które pow­sta­ło w wy­ni­ku po­dzia­łu chrze­ści­jań­stwa w 1054 roku (schiz­my wiel­kiej);

Wiktionary

Pra­wo­sła­wie – jeden z głów­nych nur­tów chrze­ści­jań­stwa, opie­ra­ją­cy swą dok­try­nę na Pi­śmie Świę­tym i Tra­dy­cji Ko­ścio­ła Wschod­nie­go (ist­nie­ją rów­nież wspól­no­ty pra­wo­sław­ne rytu za­chod­nie­go).

Ter­min oz­na­cza rów­nież ogół zasad wiary i życia re­li­gij­ne­go, do któ­rych od­wo­łu­ją się Cer­kiew pra­wo­sław­na i inne nie­za­leż­ne wspól­no­ty bi­zan­tyj­skiej tra­dy­cji li­tur­gicz­nej (np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈswavʲjɛ, AS: pravosu̯avʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawosławny m.

 przym. prawosławny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ortodoksja, wyznanie prawosławne

Wiktionary


prawosławna

od­no­szą­cy się do pra­wo­sła­wia, na­le­żą­cy do pra­wo­sła­wia


SJP.pl


prawosławny

od­no­szą­cy się do pra­wo­sła­wia, na­le­żą­cy do pra­wo­sła­wia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. od­no­szą­cy się do pra­wo­sła­wia, na­le­żą­cy do pra­wo­sła­wia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) rel. wyz­naw­ca pra­wo­sła­wia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­pra­sza­my na spot­ka­nie z niez­wy­kłym czło­wie­kiem, z ar­chi­man­dry­tą o. Ga­brie­lem ze wsi Odryn­ki nad Nar­wią (woj. pod­la­skie), który jest pra­wo­sław­nym mni­chem, zie­la­rzem, bu­dow­ni­czym drew­nia­nej cerk­wi i pra­wo­sław­nej pu­stel­ni, du­cho­wym prze­wod­ni­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈswavnɨ, AS: pravosu̯avny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawosławie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ortodoksyjny

Wiktionary


prawotwórca

daw­niej: pra­wo­daw­ca


SJP.pl


prawotwórczy

sta­no­wią­cy źró­dło prawa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który two­rzy prawo

Wiktionary


prawotwórstwo

two­rze­nie prawa


SJP.pl


prawować

pra­wo­wać się -
1. pro­wa­dzić o coś pro­ces są­do­wy;
2. po­tocz­nie: spie­rać się, kłó­cić się


SJP.pl


prawowicie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób pra­wo­wi­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­mu­ni­stycz­ny rząd w Chi­nach uważa, że ​​Taj­wan jest oder­wa­ną pro­win­cją, która pra­wo­wi­cie jest czę­ścią Chin.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈvʲit͡ɕɛ, AS: pravovʹiće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawowitość ż.

 przym. prawowity

Wiktionary


prawowierna

or­to­dok­syj­ny;
1. za­kła­da­ją­cy ści­słe prze­strze­ga­nie swo­ich zasad;
2. ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy ja­kiejś dok­try­ny


SJP.pl


prawowierniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pra­wo­wier­nie


SJP.pl


prawowierność

ści­słe prze­strze­ga­nie okre­ślo­ne­go kredo; or­to­dok­syj­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pra­wo­wier­ne; cecha tych, któ­rzy są pra­wo­wier­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawowierny

 rzecz. prawowierny mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ortodoksja

Wiktionary


prawowierny

or­to­dok­syj­ny;
1. za­kła­da­ją­cy ści­słe prze­strze­ga­nie swo­ich zasad;
2. ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy ja­kiejś dok­try­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) cał­ko­wi­cie wier­ny dog­ma­tom danej re­li­gii lub dok­try­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ktoś ści­śle prze­strze­ga­ją­cy zasad danej wiary lub dok­try­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prawą wiarę za­cho­wa­li ci, któ­rych czy­ste i po­kor­ne zo­sta­ły oby­cza­je, któ­rych nauka jedna i niez­mien­na, a któ­rych zna świat od wie­ków, pod nazwą chrze­ści­jan ka­to­li­ków pra­wo­wier­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawowierność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ortodoksyjny

 (2.1) ortodoks, ortodoksa

Wiktionary


prawowitość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest pra­wo­wi­te

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈvʲitɔɕt͡ɕ, AS: pravovʹitość

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. prawowicie

 przym. prawowity

 rzecz. prawniczek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) legalność

Wiktionary


prawowitszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pra­wo­wi­ty


SJP.pl


prawowity

le­gal­ny, wła­ści­wy, ma­ją­cy prawo do cze­goś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) le­gal­ny, uza­sad­nio­ny praw­nie, zgod­ny z pra­wem, wła­ści­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈvʲitɨ, AS: pravovʹity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawniczek mos., prawo n., prawowitość ż.

 przysł. prawo, prawowicie

 przedr. prawo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawy, zgodny z przepisami, dozwolony prawem, mający tytuł prawny / legitymację prawną

Wiktionary


prawoznawca

osoba o wyksz­tał­ce­niu praw­ni­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. praw. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się nauką o pra­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­biasz prze­cież nie jest prak­ty­ku­ją­cym praw­ni­kiem, to pra­woz­naw­ca, na­u­ko­wiec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawoznawstwo n.

:: fż. prawoznawczyni ż.

 przym. prawoznawczy

Wiktionary


prawoznawczy

zwią­za­ny z nauką lub zna­jo­mo­ścią prawa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pra­woz­naw­stwem lub pra­woz­naw­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lek­cje będą roz­sze­rzo­ne o ele­men­ty me­dioz­naw­cze i pra­woz­naw­cze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpravɔˈznaft͡ʃɨ, AS: pravoznafčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawoznawstwo n., prawoznawca ż.

Wiktionary


prawoznawczyni

ko­bie­ta o wyksz­tał­ce­niu praw­ni­czym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. praw. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się nauką o pra­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bogna to wy­bit­na praw­nicz­ka i pra­woz­naw­czy­ni spe­cja­li­zu­ją­ca się w pra­wie kon­sty­tu­cyj­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawoznawstwo n.

:: fm. prawoznawca m.

Wiktionary


prawoznawstwo

nauka lub zna­jo­mość prawa; ju­ry­spru­den­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nauk. praw. ogół wie­dzy o pra­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawoznawca mos., prawoznawczyni ż.

 przym. prawoznawczy

 przysł. prawoznawczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawo

Wiktionary


prawoślaz

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych, upra­wia­na w Eu­raz­ji jako ro­śli­na lecz­ni­cza lub ozdob­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alt­ha­ea|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych;

 (1.2) pot. ro­śli­na z ro­dza­ju pra­wo­ślaz (1.1)

Wiktionary

Pra­wo­ślaz ("Alt­ha­ea" L.) – ro­dzaj ro­ślin wie­lo­let­nich z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych. Na­le­ży tu 9–12 ga­tun­ków wy­stę­pu­ją­cych na­tu­ral­nie w Eu­ro­pie oraz po­łud­nio­wo-za­chod­niej i cen­tral­nej Azji. W Pol­sce ro­śnie pra­wo­ślaz le­kar­ski "A. of­fi­ci­na­lis". Po­da­ny zo­stał też ga­tu­nek "A.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.2) gw. Górny Śląsk ajbis, chleboszek świyntojański, chlyb świyntojański

Wiktionary


prawość

→ prawy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest prawy

Wiktionary

Patrz:

prawy

Wymowa:

IPA: ˈpravɔɕt͡ɕ, AS: pravość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawy

 rzecz. prawniczek mos., prawica ż.

 przedr. prawo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uczciwość, szlachetność, cnotliwość, zacność

Wiktionary


prawszy

rzad­ki sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prawy; bar­dziej prawy


SJP.pl


prawuj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. brat babci

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedwieć, dziad wujeczny

Wiktionary


prawujeczny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy brata dziad­ka lub babci

Wiktionary


prawus

pra­wak;
1. po­gard­li­wie: pra­wi­co­wiec (osoba o po­glą­dach pra­wi­co­wych);
2. po­tocz­nie: osoba pra­wo­ręcz­na


SJP.pl


prawy

1. znaj­du­ją­cy się po stro­nie prze­ciw­nej w sto­sun­ku do stro­ny znaj­do­wa­nia się serca bądź ręki bliż­szej sercu;
2. pod­nio­śle: szla­chet­ny;
3. o stro­nie tka­ni­ny, ubio­ru: zew­nętrz­ny;
4. rzad­ko: pra­wi­co­wy;
5. prze­sta­rza­le: le­gal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się po prze­ciw­nej stro­nie ciała czło­wie­ka w sto­sun­ku do tej, gdzie jest serce

 (1.2) o czło­wie­ku: ucz­ci­wy, szla­chet­ny

 (1.3) polit. pra­wi­co­wy, kon­ser­wa­tyw­ny

 (1.4) kraw. (o stro­nie tka­ni­ny, odzie­ży): przez­na­czo­ny do no­sze­nia na danej stro­nie

 (1.5) stpol. praw­dzi­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy moim kom­pu­te­rze prawy gło­śnik nie dzia­ła.

 (1.2) W śred­nio­wie­czu ry­ce­rze byli pra­wy­mi ludź­mi.

 (1.2) Niech zo­sta­ną wy­ma­za­ni z księ­gi ży­ją­cych / i niech nie będą za­pi­sa­ni z pra­wy­mi!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpravɨ, AS: pravy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prawo n., prawość ż., prawica ż., prawicowość ż., prawactwo n., prawak mzw./mos., prawidło n., prawiczek mos., prawienie n.

 czas. prawić ndk.

 przym. prawilny, prawniczy

 przysł. prawo, prawilnie

 temsłow. prawo-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) cnotliwy, przest. (za)cny, sprawiedliwy, porządny, uczciwy, przyzwoity, moralny

 (1.4) zewnętrzny, wierzchni

Wiktionary


prawyborczy

→ pra­wy­bo­ry


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pra­wy­bo­ra­mi, do­ty­czą­cy pra­wy­bo­rów

Wiktionary

Patrz:

prawybory

Powiązane:

 rzecz. prawybory nmos.

Wiktionary


prawybory

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) polit. wstęp­ne wy­bo­ry, które od­by­wa­ją się na nie­wiel­kim ob­sza­rze kraju i są or­ga­ni­zo­wa­ne w ra­mach kam­pa­nii wy­bor­czej jako ro­dzaj son­da­żu

Wiktionary

Pra­wy­bo­ry – wy­bo­ry wstęp­ne, któ­rych wynik może być nie­wią­żą­cy lub wią­żą­cy w póź­niej­szych wła­ści­wych wy­bo­rach. Służą do zba­da­nia opi­nii pu­blicz­nej lub wy­ło­nie­nia kan­dy­da­tów mo­gą­cych star­to­wać w póź­niej­szych wy­bo­rach wła­ści­wych. Ich zna­cze­nie jest uza­leż­nio­ne od or­dy­na­cji wy­bor­czej i w wielu sy­ste­mach po­li­tycz­nych (np. w USA) jest to część pro­ce­du­ry wy­bor­czej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­nich wy­bo­rach pre­zy­denc­kich pra­wy­bo­ry w Par­tii De­mo­kra­tycz­nej od­by­ły się w 39 sta­nach, zaś w Par­tii Re­pu­bli­kań­skiej w 38 sta­nach.

 (1.1) Już w la­tach czter­dzie­stych Sąd Naj­wyż­szy Sta­nów Zjed­no­czo­nych uznał pra­wy­bo­ry za nie­ro­złącz­ną część pro­ce­du­ry wy­bor­czej. Wtedy też na stałe wesz­ły one do ka­len­da­rza wy­bor­cze­go w USA.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prawyborczy

Wiktionary


prawybuch

pier­wot­ny wy­buch, który za­i­ni­cjo­wał pow­sta­nie wszechś­wia­ta


SJP.pl


prawzorzec

pier­wot­ny, pod­sta­wo­wy wzo­rzec; ar­che­typ, pro­to­typ, praw­zór, pier­wow­zór


SJP.pl


prawęcice

Pra­wę­ci­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim, w gmi­nie Alek­san­drów Łódz­ki.

Wikipedia


praxis

z ła­ci­ny, w fi­lo­zo­fii: re­al­ne dzia­ła­nia i fak­tycz­ny stan rze­czy w prze­ci­wień­stwie do te­o­rii; prak­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) filoz. rze­czy­wi­ste dzia­ła­nie i fak­tycz­ny stan rze­czy w opo­zy­cji do po­stu­la­tów i te­o­rii

 (1.2) książk. prak­ty­ka; pro­ces za­sto­so­wa­nia te­o­rii, prak­ty­ko­wa­nia idei

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pra­xis – pro­jekt mu­zycz­ny
  • Pra­xis (pro­ces) - pro­cess gdzie te­o­ria jest przeksz­tał­ca­na w prak­ty­ke
  • Pra­xis – ju­go­sło­wiań­ska szko­ła fi­lo­zo­ficz­na
  • Pra­xis (cza­so­pis­mo)
  • Pra­xis Makes Per­fect – album grupy Neon Neon

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpraksʲis, AS: praksʹis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prakseologia ż., praksja ż., praktyka ż., praktycyzm mrz., praktyk m., praktyczność ż., praktykowanie n., wypraktykowanie n., praktykant m., praktykantka ż., prakseolog m., prakseolożka ż.

 czas. praktykować ndk., wypraktykować dk.

 przym. praktyczny, niepraktyczny, prakseologiczny, praktykancki

 przysł. praktycznie, niepraktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) praktyka

Wiktionary


praz

zie­lon­ka­wa od­mia­na kwar­cu, mi­ne­rał uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie i zdob­nict­wie; pra­zem (rza­dziej)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Praz-sur-Arly – gmina
  • Lu­cien Praz – szwaj­car­ski ar­chi­tekt
  • Mario Praz – wło­ski hi­sto­ryk sztu­ki
  • praz – mi­ne­rał
  • Praz de Lys – Som­mand – fran­cu­ski oś­ro­dek nar­ciar­ski
  • Praz sia­bie – album BN
  • La Praz
  • Pras
  • Trem­plin du Praz

Wikipedia


prazem

zie­lon­ka­wa od­mia­na kwar­cu, mi­ne­rał uży­wa­ny w ju­bi­ler­stwie i zdob­nict­wie; praz (czę­ściej)


SJP.pl


prazeodym

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Pr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Pr i licz­bie ato­mo­wej 59;

Wiktionary

Pra­ze­o­dym (Pr, łac. "pra­se­o­dy­mium") – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy lan­ta­now­ców w ukła­dzie okre­so­wym. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "πρασιoς" ("pra­sios") i "διδυμoς" ("di­dy­mos") da­ją­cych razem okre­śle­nie „zie­lo­ny bliź­niak”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma pra­ze­o­dym?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprazɛˈɔdɨ̃m, AS: prazeodỹm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prazeodymowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Pr

Wiktionary


prazeodymowy

→ pra­ze­o­dym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od pra­ze­o­dym

Wiktionary

Patrz:

prazeodym

Wymowa:

IPA: ˌprazɛɔdɨ̃ˈmɔvɨ, AS: prazeodỹmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prazeodym mrz.

Wiktionary


praziemia

zie­mia u za­ra­nia dzie­jów


SJP.pl


prazięć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. mąż wnucz­ki

Wiktionary


prazjola

nie­wiel­ki glon po­ra­sta­ją­cy skały, czę­sto two­rzą­cy duże, zie­lo­ne po­wierzch­nie


SJP.pl


prazjolowiec

ro­dzaj ro­śli­ny z gro­ma­dy zie­le­nic


SJP.pl


prać

1. czy­ścić tka­ni­ny za po­mo­cą wody i/lub środ­ków che­micz­nych;
2. po­tocz­nie: bić kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. uprać, wy­prać)

 (1.1) usu­wać brud z ubrań, tka­nin

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sprać)

 (2.1) przen. pot. bić

 (2.2) stpol. bić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prać się (dk. uprać się, wy­prać się)

 (3.1) być pra­nym (1.1)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prać się (dk. sprać się)

 (4.1) przen. pot. bić się naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Będę prał tę ko­szu­lę.

 (2.1) Tomek pie­rze Krzyś­ka.

 (3.1) Twoja ko­szu­la już się pie­rze.

 (4.1) Tomek pie­rze się z Krzyś­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prat͡ɕ, AS: prać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praczka ż., pracz m., pralka ż., pranie n., pralnia ż., spranie n., spieranie n., podpieranie n., upranie n., napranie n., pralnictwo n., przepierka ż., przepieranie n., przepranie n., dopieranie n., dopranie n., popranie n.

 czas. wyprać dk., sprać dk., spierać ndk., podpierać ndk., uprać dk., naprać dk., przepierać ndk., przeprać dk., dopierać ndk., doprać dk., poprać dk.

 przym. pralniczy, pralkowy, praczy, spieralny

Wiktionary


prał.

skrót

 (1.1) = kośc. pra­łat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze spra­wo­wa­nej funk­cji nie­o­cze­ki­wa­nie ustą­pił se­kre­tarz ge­ne­ral­ny epi­sko­pa­tu USA ks. prał. Jef­frey Bur­rill.

Wiktionary


prałacki

od­no­szą­cy się do pra­ła­ta, na­le­żą­cy do pra­ła­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. do­ty­czą­cy pra­ła­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prałat mos.

Wiktionary


prałactwo

daw­niej: pra­ła­tu­ra


SJP.pl


prałat

wyż­szy do­stoj­nik ka­to­lic­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. wyż­szy do­stoj­nik w Ko­ście­le ka­to­lic­kim;

Wiktionary

Pra­łat (łac. "pra­e­la­tus" – prze­ło­żo­ny) – w Ko­ście­le ka­to­lic­kim pre­zbi­ter lub bi­skup ma­ją­cy zwy­czaj­ną wła­dzę ko­ściel­ną w pra­ła­tu­rze te­ry­to­rial­nej lub per­so­nal­nej. Po­tocz­nie używa się jed­nak tego ter­mi­nu w sto­sun­ku do ka­pła­nów ob­da­rzo­nych god­no­ścia­mi ho­no­ro­wy­mi przez Sto­li­cę Apo­stol­ską lub bi­sku­pa die­cez­ji, w któ­rej ist­nie­je ka­pi­tu­ła.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprawat, AS: prau̯at

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prałacki

Wiktionary


prałatura

urząd, god­ność pra­ła­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na za­rzą­dza­na przez pra­ła­ta te­ry­to­rial­ne­go

Wiktionary


praśny

przy­miot­nik

 (1.1) gwara. prza­śny, su­ro­wy, świe­ży, nie­go­to­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mocne pra­gnie­nie naj­le­piej uko­isz na­stę­pu­ją­cym na­po­jem: garść jęcz­mie­nia po­go­tuj z kwar­tą wody, prze­cedź, dolej czte­ry łyżki octu i dwie łyżki pra­śne­go miodu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przaśny

Wiktionary


praświat

naj­daw­niej­szy stan przy­ro­dy, śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go


SJP.pl


praświekra

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. babka męża

Wiktionary


prażak

piec szy­bo­wy do pra­że­nia rudy że­la­za


SJP.pl


prażalnictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się pra­że­niem rud


SJP.pl


prażalniczy

sto­so­wa­ny przy pra­że­niu, uży­wa­ny w pra­żal­nict­wie; pra­żal­ny


SJP.pl


prażalny

sto­so­wa­ny przy pra­że­niu, uży­wa­ny w pra­żal­nict­wie; pra­żal­ni­czy


SJP.pl


prażanin

miesz­ka­niec Pragi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pragi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈʒãɲĩn, AS: pražãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praga ż.

:: fż. prażanka ż.

 przym. praski

Wiktionary


prażanka

miesz­kan­ka Pragi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pragi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈʒãnka, AS: pražãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Praga ż.

:: fm. prażanin mos.

 przym. praski

Wiktionary


prażarłacz

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych mor­skich ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych


SJP.pl


prażarłacze

przed­sta­wi­ciel rzędu wy­mar­łych mor­skich ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych


SJP.pl

Pra­żar­ła­cze (Cla­do­se­la­chii, Cla­do­se­la­chi­for­mes) – rząd wy­mar­łych mor­skich ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych z pod­gro­ma­dy spo­do­u­stych ży­ją­cych od gór­ne­go de­wo­nu do gór­ne­go kar­bo­nu.

Były praw­do­po­dob­nie przod­ka­mi dzi­siej­szych Se­la­chii. Do­cho­dzi­ły do 2 me­trów dłu­go­ści i były dra­pież­ne.

Wikipedia


prażelnik

daw­niej: maj­ster pra­żal­ni


SJP.pl


prażenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pra­żyć.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pra­że­nie – pod­da­wa­nie żyw­no­ści dzia­ła­niu wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry bez uży­cia tłu­szczu
  • pra­że­nie – ogrze­wa­nie sub­stan­cji sta­łych w wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­rze, niż­szej od ich tem­pe­ra­tu­ry top­nie­nia, w celu spo­wo­do­wa­nia prze­mian fi­zycz­nych lub che­micz­nych

Wikipedia

Powiązane:

 czas. prażyć

Wiktionary


prażma

pszen­ne lub żyt­nie ziar­no pra­żo­ne albo pie­czo­ne


SJP.pl

Praż­ma ("Di­plo­dus an­nu­la­ris") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny praż­mo­wa­tych.

Wikipedia


prażmo

pszen­ne lub żyt­nie ziar­no pra­żo­ne albo pie­czo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) daw. pra­żo­ne ziar­no

Wiktionary

Praż­mo (cz. Pražmo, niem. Pražma) – wieś gmin­na w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Fry­dek-Mi­stek w Cze­chach. Miej­sco­wość leży na hi­sto­rycz­nym Ślą­sku Cie­szyń­skim, w Be­ski­dzie Mo­raw­sko-Ślą­skim nad rzeką Mo­raw­ką.

Wikipedia


prażmowate

o ce­chach praż­mo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl

Praż­mo­wa­te (Spa­ri­dae) – ro­dzi­na głów­nie mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych. Spo­ra­dycz­nie wy­stę­pu­ją w wo­dach słod­kich i sło­na­wych. Po­ła­wia­ne go­spo­dar­czo i w węd­kar­stwie. Do naj­bar­dziej zna­nych przed­sta­wi­cie­li na­le­żą: bops, do­ra­da, kan­tar, kie­lec, mor­lesz, pa­grus ró­żo­wy, praż­ma i sar­gus.

Wikipedia


prażmowaty

o ce­chach praż­mo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


prażmowski

→ Praż­mów


SJP.pl

Patrz:

Prażmów

prażmów

1. wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie ryc­kim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie sie­radz­kim;
3. wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim,


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Praż­mów – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ryc­kim, w gmi­nie Stę­ży­ca
  • Praż­mów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Bu­rze­nin
  • Praż­mów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Praż­mów
  • Praż­mów – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Nowym Praż­mo­wie

Wikipedia


prażnia

urzą­dze­nie do pod­grze­wa­nia na­sion przed wy­tło­cze­niem oleju


SJP.pl


prażnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­che­ol. pro­sto­kąt­na duża bryt­fan­na, wy­ko­na­na z gliny

Wiktionary


prażnik

re­gio­nal­ne, daw­niej: od­pust, świę­to, zwła­szcza re­li­gij­ne


SJP.pl


prażoki

re­gio­nal­nie: po­tra­wa z pra­żo­nej mąki żyt­niej lub gry­cza­nej, okra­szo­na zwy­kle sło­ni­ną; le­miesz­ka, pra­żu­cha


SJP.pl


prażonka

1. po­tra­wa z ziem­nia­ków, węd­li­ny, ce­bu­li i ka­pu­sty, przy­go­to­wy­wa­na nad ogni­skiem w dużym garze; du­szon­ka, pie­czon­ka;
2. cie­niut­kie, pra­żo­ne pla­ster­ki ziem­nia­ka; pra­żyn­ka


SJP.pl


prażonki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kulin. za­pie­kan­ka zwy­kle ziem­nia­cza­na, przy­go­to­wy­wa­na w że­liw­nym ko­cioł­ku na ogni­sku;

Wiktionary

Pra­żon­ki – po­tra­wa po­cho­dzą­ca z re­gio­nu współ­czes­nych gmin Za­wier­cie oraz Mysz­ków. W mie­szczą­cej się tam Po­rę­bie co roku or­ga­ni­zo­wa­ny jest „Świa­to­wy Fe­sti­wal Pra­żo­nek” Po­tra­wa ta jest nie­o­dłącz­nym ele­men­tem tra­dy­cyj­nej kuch­ni lo­kal­nej szcze­gól­nie czę­stej w okre­sie wio­sen­no-je­sien­nym, jed­nak nie­mal nie­spo­ty­ka­na w ga­stro­no­mii z uwagi na czas wy­ma­ga­ny do przy­go­to­wa­nia jej na świe­żo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: praˈʒɔ̃nʲci, AS: pražõnʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prażyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kociołek, pieczonki, duszonki

Wiktionary


prażony

przy­miot­nik

 (1.1) pod­da­ny dzia­ła­niu wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do przy­go­to­wa­nia kawy po tu­rec­ku na­da­je się każdy ro­dzaj kawy pod wa­run­kiem, że jest ona świe­żo pra­żo­na i świe­żo zmie­lo­na na miał.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prażyć

Wiktionary


prażubr

wy­mar­ły ga­tu­nek ssaka krę­to­ro­gie­go; żubr pier­wot­ny; żubr ste­po­wy


SJP.pl


prażucha

re­gio­nal­nie:
1. po­tra­wa z pra­żo­nej mąki żyt­niej lub gry­cza­nej, okra­szo­na zwy­kle sło­ni­ną; le­miesz­ka ziem­nia­cza­na, pra­żo­ki;
2. klu­ska for­mo­wa­na z ziem­nia­ków ugnie­cio­nych z upra­żo­ną mąką; klu­ska pra­żo­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. kulin. po­tra­wa z wy­pra­żo­nej mąki i wody, po­da­wa­na w for­mie klu­sek;

 (1.2) reg. kulin. po­tra­wa z ziem­nia­ków i wy­pra­żo­nej mąki;

Wiktionary

Pra­żu­cha, też le­miesz­ka – po­tra­wa (klu­ski) obec­nie cha­rak­te­ry­stycz­na dla re­gio­nal­nej kuch­ni wiej­skiej Lu­bel­szczyz­ny. Nazwa po­cho­dzi od wy­pra­ża­nia mąki. Cia­sto wy­ra­bia się z mąki pszen­nej i gry­cza­nej. Go­to­wą pra­żu­chę po­da­je się ze skwar­ka­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bab­cia przy­rzą­dzi­ła dziś pra­żu­chę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prażynka

 czas. prażyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lemieszka, prażuchy, prażoki

 (1.2) lemieszka, prażuchy, fusier

Wiktionary


prażuchy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) zob. pra­żu­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈʒuxɨ, AS: pražuχy

Wiktionary


prażynka

cie­niut­kie, pra­żo­ne pla­ster­ki ziem­nia­ka; pra­żon­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. cien­ki, lekko so­lo­ny pla­ste­rek pra­żo­ne­go ziem­nia­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­lep­sze są pra­żyn­ki ziem­nia­cza­ne bez do­dat­ko­we­go smaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: praˈʒɨ̃nka, AS: pražỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prażyć (się)

 rzecz. prażucha, prażoki, prażalnia

 przym. prażalniczy

Wiktionary


prażyć

1. pod­da­wać pro­duk­ty żyw­no­ścio­we dzia­ła­niu wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry; przy­pie­kać;
2. od­dzia­ły­wać go­rą­cem, palić, piec


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) kulin. pod­da­wać żyw­ność dzia­ła­niu wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry bez uży­cia tłu­szczu

 (1.2) wojsk. ostrze­li­wać ogniem cią­głym, strze­lać se­ria­mi

 (1.3) sma­gać, chło­stać, bić

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pra­żyć się

 (2.1) kulin. być pod­da­wa­nym dzia­ła­niu wy­so­kiej tem­pe­ra­tu­ry bez uży­cia tłu­szczu

 (2.2) książk. wy­sta­wiać się na dzia­ła­nie sil­ne­go go­rą­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na uli­cach Tokio do­stęp­ne są u ulicz­nych sprze­daw­ców, któ­rzy prażą ba­ta­ty oraz kasz­ta­ny na swo­ich wóz­kach lub mini-przy­czep­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpraʒɨt͡ɕ, AS: pražyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prażucha ż., prażynka ż., prażonka ż., prażenie n., prażonki nmos.

 przym. prażony

 czas. uprażyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) piec, przypiekać

Wiktionary


pre

skrót od: Pol­ska Rada Eku­me­nicz­na


SJP.pl


pre-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych (głów­nie rze­czow­ni­ków) wska­zu­ją­cy na po­cząt­ko­wą fazę, wcze­śniej­sze wy­stę­po­wa­nie cze­goś lub dużą od­le­głość w cza­sie wzglę­dem zja­wi­ska okre­śla­ne­go przez drugą część wy­ra­zu

Wiktionary


pre-order

za­mó­wie­nie pro­duk­tu przed jego ofi­cjal­ną pre­mie­rą; pre­or­der


SJP.pl


pre-paid

[czy­taj: pri­pejd] sprze­daż okre­ślo­nych to­wa­rów na za­sa­dach przed­pła­ty; pre­pa­id


SJP.pl


preadamita

hi­po­te­tycz­ny czło­wiek ży­ją­cy przed bi­blij­nym Ada­mem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­przed­nik bi­blij­ne­go Adama

Wiktionary


preadopcja

wstęp­ny etap po­prze­dza­ją­cy for­mal­ną adop­cję


SJP.pl


preadopcyjny

→ pre­a­dop­cja


SJP.pl

Patrz:

preadopcja

prealpy

pasmo gór­skie w Al­pach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wspól­na nazwa czę­ści łań­cu­cha gór­skie­go Alp;

Wiktionary

Pre­al­py (fr. "Préalpes", wł. "Pre­al­pi", niem. "Vo­ral­pen") – wspól­na nazwa czę­ści łań­cu­cha gór­skie­go Alp. Pre­al­py za­chod­nie leżą we Fran­cji, w Szwaj­ca­rii i czę­ścio­wo we Wło­szech, na za­chod­nich i pół­noc­nych krań­cach Alp. Pre­al­py wschod­nie leżą w Au­strii, w Niem­czech, we Wło­szech i Sło­we­nii.

Wikipedia


preambula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. wstęp za­wie­ra­ją­cy wy­ja­śnie­nie

Wiktionary


preambulum

Zo­bacz też: Pre­am­bu­lum (ze­spół mu­zycz­ny).

Pre­am­bu­lum (z łac. "pra­e­am­bu­lum")- w mu­zy­ce re­ne­san­su: in­stru­men­tal­na forma mu­zycz­na (naj­czę­ściej przez­na­czo­na na or­ga­ny, czę­sto wstęp in­stru­men­tal­ny do więk­sze­go ut­wo­ru mu­zycz­ne­go (lub cyklu ut­wo­rów).

Wikipedia


preambuła

wstęp do aktu praw­ne­go; pre­am­bu­la, pre­am­bu­lum, pra­e­am­bu­lum


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. uro­czy­sty wstęp do aktu praw­ne­go;

Wiktionary

Pre­am­bu­ła (łac. "pra­e­am­bu­lum", od "pra­e­am­bu­la­re" „iść wcze­śniej”) – wstęp do aktu praw­ne­go, zwy­kle o istot­nym zna­cze­niu po­li­tycz­nym (umowy mię­dzy­na­ro­do­we, kon­sty­tu­cje, rza­dziej usta­wy i akty niż­sze­go rzędu), opi­su­ją­cy oko­licz­no­ści wy­da­nia aktu oraz okre­śla­ją­cy cele, jakim po­wi­nien on słu­żyć.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Se­na­tor po­wie­dział, że przy­ję­cie usta­wy bez pre­am­bu­ły wy­ni­ka­ło po pro­stu z błędu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arenga

Wiktionary


preanimizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etap po­prze­dza­ją­cy ani­mizm

Wiktionary

Pre­a­ni­mizm – etap roz­wo­ju wie­rzeń re­li­gij­nych, po­prze­dza­ją­cy ani­mizm. Cha­rak­te­ry­zu­je się prze­ko­na­niem ludzi o ist­nie­niu nad­na­tu­ral­nej siły, nie­u­ję­tej w ramy bytu cie­les­ne­go (duszy, ducha, bó­stwa).

Po raz pier­wszy ter­min pre­a­ni­mizm za­sto­so­wał w 1892 roku J.H.

Wikipedia


preapeniny

przed­gó­rze Ape­ni­nów


SJP.pl


preautoryzacja

ope­ra­cja ban­ko­wa po­le­ga­ją­ca na za­blo­ko­wa­niu środ­ków klien­ta na po­czet przysz­łej płat­no­ści


SJP.pl

Pre­a­u­to­ry­za­cja – ope­ra­cja, po­le­ga­ją­ca na moż­li­wo­ści cza­so­we­go za­blo­ko­wa­nia – na po­czet póź­niej­szych płat­no­ści – środ­ków na ra­chun­ku klien­ta, po­sia­da­ją­ce­go kartę kre­dy­to­wą (tło­czo­ną), wy­da­wa­ną w ra­mach or­ga­ni­za­cji kart płat­ni­czych: Visa, MasterCard i Di­ners Club.

Wikipedia


preautoryzować

w ban­ko­wo­ści: cza­so­wo blo­ko­wać środ­ki pie­nięż­ne klien­ta na po­czet przysz­łej płat­no­ści


SJP.pl


preawizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) poczt. wstęp­ne za­wia­do­mie­nie o na­dej­ściu prze­sył­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. awizacja ż., awizowanie n., awizo n.

 czas. preawizować ndk., awizować ndk.

 przym. awizacyjny

Wiktionary


prebaby

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gwara. zob. po­pra­wi­ny.

Wiktionary


prebenda

daw­niej: część do­cho­dów ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go prze­ka­zy­wa­na du­chow­nym za peł­nie­nie funk­cji ko­ściel­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. kośc. część do­cho­dów, które du­chow­ni otrzy­mu­ją jako wy­na­gro­dze­nie za peł­nio­ne obo­wiąz­ki;

Wiktionary

Pre­ben­da – upo­sa­że­nie du­chow­nych nie­po­łą­czo­ne za­sad­ni­czo ze spra­wo­wa­niem obo­wiąz­ków dusz­pa­ster­skich. Osobę czer­pią­cą do­cho­dy z pre­ben­dy zwano pre­ben­da­rzem lub pre­ben­da­riu­szem.

Pre­ben­dy pow­sta­ły w śred­nio­wie­czu, w celu za­pew­nie­nia utrzy­ma­nia du­chow­nym nie­po­sia­da­ją­cym do­cho­dów z dzia­łal­no­ści dusz­pa­ster­skiej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɛˈbɛ̃nda, AS: prebẽnda

Wiktionary


prebiotyczny

1. → pre­bio­tyk;
2. ist­nie­ją­cy przed pow­sta­niem życia; pro­to­bio­tycz­ny


SJP.pl


prebiotyk

skład­nik po­ży­wie­nia nie­u­le­ga­ją­cy tra­wie­niu, po­bu­dza­ją­cy ak­tyw­ność ko­rzyst­nych dla or­ga­niz­mu czło­wie­ka bak­te­rii wy­stę­pu­ją­cych w je­li­cie gru­bym, np. pek­ty­na, guma gu­a­ro­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja nie­u­le­ga­ją­ce tra­wie­niu, która sta­no­wi po­karm dla bak­te­rii je­li­to­wych

Wiktionary

Nie mylić z: Pro­bio­tyk.

Pre­bio­tyk – sub­stan­cja obec­na lub wpro­wa­dza­na do po­ży­wie­nia w celu po­bu­dza­nia roz­wo­ju pra­wi­dło­wej flory jelit, po­pra­wia­ją­ca w ten spo­sób zdro­wie. Pre­bio­ty­kiem może być na­tu­ral­ny skład­nik diety np. skro­bia, błon­nik po­kar­mo­wy lub do­dat­ki do żyw­no­ści (su­ple­men­ty diety) o cha­rak­te­rze proz­dro­wot­nym – "he­alt­hy food for the colon".

Wikipedia


prebook

[czy­taj: pre­buk] wstęp­na wer­sja książ­ki pu­bli­ko­wa­na w ce­lach mar­ke­tin­go­wych


SJP.pl


precedencja

pro­to­ko­lar­ny po­rzą­dek pier­wszeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­ję­ty po­rzą­dek pier­wszeń­stwa (wi­ta­nia, zaj­mo­wa­nia miejsc, prze­ma­wia­nia itp.) pod­czas ofi­cjal­nych wy­stą­pień, re­gu­lo­wa­ny zwy­cza­jem lub pro­to­ko­łem dy­plo­ma­tycz­nym;

 (1.2) usta­lo­ny po­rzą­dek no­sze­nia odz­na­czeń w przy­pad­ku ich mno­go­ści

Wiktionary

Pre­ce­den­cja – pro­to­ko­lar­ny po­rzą­dek pier­wszeń­stwa, wy­stę­pu­ją­cy m.in. w dy­plo­ma­cji, pod­czas wy­da­rzeń ofi­cjal­nych, re­gu­lo­wa­nych pro­to­ko­łem lub zwy­cza­jem, ale także w sy­tu­a­cjach pry­wat­nych. Słowo wy­wo­dzi się z ję­zy­ka ła­ciń­skie­go: "pra­e­ce­den­tia" – co do­słow­nie zna­czy: „to, co po­prze­dza”. Oz­na­cza „pier­wsze miej­sce, pier­wszeń­stwo, prym”.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. precedencyjny

 rzecz. precedens mrz.

Wiktionary


precedens

1. wy­da­rze­nie po­prze­dza­ją­ce i uspra­wied­li­wia­ją­ce inne po­dob­ne zda­rze­nie;
2. orze­cze­nie sądu słu­żą­ce za przy­kład lub uza­sad­nie­nie przy roz­strzy­ga­niu spraw po­dob­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) praw. wcze­śniej­sze zda­rze­nie, de­cyz­ja lub przy­kład, który służy jako wzór lub pod­sta­wa do roz­strzy­ga­nia po­dob­nych spraw w przysz­ło­ści

Wiktionary

Pre­ce­dens (z pra­e­ce­dens – po­prze­dza­ją­cy) – wyrok są­do­wy mo­gą­cy wpły­wać na treść orze­czeń wy­da­wa­nych w spra­wach póź­niej­szych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sąd za­sto­so­wał pre­ce­dens z po­przed­niej spra­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precedencja ż., precedensowość ż.

 przym. bezprecedensowy, precedensowy

 przysł. bezprecedensowo

Wiktionary


precedensowość

→ pre­ce­den­so­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pre­ce­den­so­we

Wiktionary

Patrz:

precedensowy

Powiązane:

 rzecz. precedens m.

 przym. precedensowy

 przysł. precedensowie

Wiktionary


precedensowy

bę­dą­cy wzor­cem, ma­ją­cy wpływ na trak­to­wa­nie po­dob­nych sy­tu­a­cji w przysz­ło­ści


SJP.pl


precel

1. ob­wa­rza­nek w kształ­cie ósem­ki;
2. śro­do­wi­sko­wo: in­ter­ne­to­wy tekst na okre­ślo­ny temat z lin­ka­mi od­sy­ła­ją­cy­mi do po­zy­cjo­no­wa­nej stro­ny in­ter­ne­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. ro­dzaj ob­wa­rzan­ka o cha­rak­te­ry­stycz­nym kształ­cie zbli­żo­nym do ósem­ki;

 (1.2) środ. in­form. ar­ty­kuł te­ma­tycz­ny, pi­sa­ny do tzw. ka­ta­lo­gu „pre­sell page”, któ­re­go za­da­niem jest sztucz­ne pod­bi­ja­nie ran­kin­gu ja­kiejś stro­ny in­ter­ne­to­wej w wy­ni­kach wy­szu­ki­wa­rek

Wiktionary

Pre­cel – wyrób pie­kar­ni­czy, o kształ­cie po­dob­nym do cyfry 8, po­sy­pa­ny ma­kiem, se­za­mem bądź solą.

Czę­sto my­lo­ny z baj­glem lub z ob­wa­rzan­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) – Prec­le, świe­że prec­le – wołał Żyd, prze­gię­ty cały do tyłu, aby łat­wiej było dźwi­gać ol­brzy­mi kosz wy­peł­nio­ny prec­la­mi i na­je­żo­ny prę­ta­mi, na któ­rych rów­nież naw­le­czo­ne były ru­mia­ne, jakby świe­żo la­kie­ro­wa­ne „baj­gie­łe”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. precelek m.

 przym. preclowy, precelkowy

Wiktionary


precelek

mały pre­cel


SJP.pl


precelkowy

→ pre­ce­lek


SJP.pl

Patrz:

precelek

preceptor

daw­niej: na­u­czy­ciel, wy­cho­waw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. na­u­czy­ciel, wy­cho­waw­ca

 (1.2) hist. zwierzch­nik sto­ją­cy na czele okrę­gu w za­ko­nie ry­cer­skim;

Wiktionary

Pre­cep­tor ( pra­e­cep­tor, od pra­e­ci­pe­re „uprze­dzać; uczyć; ra­dzić“) – daw­niej: na­u­czy­ciel, wy­cho­waw­ca. W śred­nio­wiecz­nej ła­ci­nie "pra­e­cep­tor " oz­na­czał do­wód­cę, od "pra­e­ci­pe­re" w zna­cze­niu 'roz­ka­zy­wać; przy­ka­zy­wać'.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W la­tach 1550–1551 był pre­cep­to­rem nie­miec­kich stu­den­tów w Pa­ry­żu, skąd zbiegł w oba­wie o swoje życie.

 (1.2) W niek­tó­rych za­ko­nach ry­cer­skich, jak jo­an­ni­ci, tem­pla­riu­sze i Krzy­ża­cy, pre­cep­tor był prze­ło­żo­nym okrę­gu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɛptɔr, AS: preceptor

Wiktionary

Powiązane:

 przym. preceptorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. bakałarz

Wiktionary


preceptorka

→ pre­cep­tor


SJP.pl

Patrz:

preceptor

preceptorski

→ pre­cep­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. zwią­za­ny z pre­cep­to­rem, do­ty­czą­cy pre­cep­to­ra

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) daw. na­le­żą­cy do pre­cep­to­ra

Wiktionary

Patrz:

preceptor

Powiązane:

 rzecz. preceptor mos.

Wiktionary


precesja

jed­no­staj­ny ruch osi ciała nie­bie­skie­go wy­wo­ła­ny wspól­nym od­dzia­ły­wa­niem in­nych ciał nie­bie­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fiz. zja­wi­sko jed­no­staj­nej zmia­ny kie­run­ku osi obro­tu wi­ru­ją­ce­go ciała;

 (1.2) astr. ruch osi obro­tu Ziemi na sku­tek przy­cią­ga­nia przez Księ­życ i Słoń­ce

Wiktionary

Pre­ce­sja lub ruch pre­ce­syj­ny – zja­wi­sko zmia­ny kie­run­ku osi obro­tu obra­ca­ją­ce­go się ciała. Oś obro­tu sama obra­ca się wów­czas wokół pew­ne­go kie­run­ku w prze­strze­ni za­kre­śla­jąc po­wierzch­nię two­rzą­cą sto­żek.

Pre­ce­sja przy nie­o­bec­no­ści sił zew­nętrz­nych.

Pre­ce­sja wy­stę­pu­je w przy­pad­ku swo­bod­nie obra­ca­ją­cej się bryły, gdy na ciało nie dzia­ła­ją żadne siły zew­nętrz­ne. Dzie­je się tak wów­czas, gdy oś, wokół któ­rej obra­ca się bryła, nie po­kry­wa się z żadną z osi głów­nych ten­so­ra mo­men­tu bez­wład­no­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɛsʲja, AS: precesʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. precesyjny

Wiktionary


precesyjny

przy­miot­nik od: pre­ce­sja


SJP.pl


prechrześcijański

do­ty­czą­cy cza­sów przed chrze­ści­jań­stwem; przed­chrze­ści­jań­ski, po­gań­ski


SJP.pl


precipitando

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: burz­li­wie, gwał­tow­nie


SJP.pl


precjoz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. rzecz cenna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uprze­dzam tylko, że nie po­sia­dam żad­nych pre­cjo­zów ani skar­bów ukry­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precjoza nmos.

Wiktionary


precjoza

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. rze­czy cenne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­ze­um za­bez­pie­czy­ło pre­cjo­za w spe­cjal­nym sej­fie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precjoz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drogocenności, kosztowności

Wiktionary


precjozum

dro­go­cen­ny przed­miot


SJP.pl


preclik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. ob­wa­rza­nek

Wiktionary


precypitacja

1. strą­ca­nie osadu;
2. swo­i­sta re­ak­cja se­ro­lo­gicz­na po­le­ga­ją­ca na wy­trą­ca­niu się an­ty­ge­nu w su­ro­wi­cy krwi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­cy­pi­ta­cja – zja­wi­sko pow­sta­wa­nia osadu w rozt­wo­rze
  • pre­cy­pi­ta­cja an­ty­ge­nu – re­ak­cja se­ro­lo­gicz­na, wy­trą­ca­nie z rozt­wo­ru kom­plek­su an­ty­ge­nu z prze­ciw­cia­łem
  • pra­e­ci­pi­ta­tio – opad at­mos­fe­rycz­ny do­cie­ra­ją­cy do po­wierzch­ni ziemi

Wikipedia


precypitacyjny

→ pre­cy­pi­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

precypitacja

precypitat

1. nie­roz­pu­szczal­na sub­stan­cja stała wy­dzie­la­ją­ca się z rozt­wo­ru; osad;
2. ro­dzaj sztucz­ne­go na­wo­zu mi­ne­ral­ne­go fos­fo­ro­we­go; dwu­fos­fat


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­cy­pi­tat – chem. osad
  • pre­cy­pi­tat, dwu­fos­fat – nawóz
  • pre­cy­pi­tat pa­szo­wy
  • biały pre­cy­pi­tat rtę­cio­wy, pre­cy­pi­tat nie­to­pli­wy – ami­doch­lo­rek rtęci

Wikipedia


precypityna

prze­ciw­cia­ło ma­ją­ce zdol­ność łą­cze­nia się z an­ty­ge­na­mi i wy­trą­ca­nia jako nie­roz­pu­szczal­ne kom­plek­sy; strą­cal­nik


SJP.pl


precyzer

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. po­ten­cjo­metr, kon­den­sa­tor zmien­ny lub stro­jo­na cewka, słu­żą­ce do pre­cy­zyj­nej re­gu­la­cji, zaz­wy­czaj czę­stot­li­wo­ści fal ra­dio­wych w ra­dio­od­bior­ni­kach

 (1.2) mech. gałka słu­żą­ca do bar­dzo pre­cy­zyj­nej re­gu­la­cji po­su­wu stołu lub gło­wi­cy obra­biar­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɨzɛr, AS: precyzer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precyzyjność ż., precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n.

 czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

 przysł. precyzyjnie

Wiktionary


precyzja

1. do­kład­ność i sta­ran­ność w wy­ko­ny­wa­niu cze­goś;
2. jasny i ści­sły spo­sób for­mu­ło­wa­nia wy­po­wie­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­kład­ność, sta­ran­ność

 (1.2) me­trol. sto­pień zgod­no­ści mię­dzy wy­ni­ka­mi uzy­ska­ny­mi w okre­ślo­nych wa­run­kach z wie­lo­krot­nych po­mia­rów tej samej wiel­ko­ści;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chi­rur­ga musi ce­cho­wać pre­cyz­ja.

 (1.2) Ma­szy­na jest wy­po­sa­żo­na w od­czy­ty op­tycz­ne o bar­dzo dużej pre­cyz­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈt͡sɨzʲja, AS: precyzʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precyzyjność ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n., precyzer mrz.

 czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

 przym. precyzyjny

 przysł. precyzyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładność, staranność, ścisłość

Wiktionary


precyzjonizm

ame­ry­kań­ski kie­ru­nek ma­lar­ski pow­sta­ły w cza­sie I wojny świa­to­wej, na­wią­zu­ją­cy do fu­tu­ryz­mu i ku­biz­mu; re­a­lizm ku­bi­stycz­ny


SJP.pl

Pre­cyz­jo­nizm – kie­ru­nek w dwu­dzie­sto­wiecz­nym ma­lar­stwie ame­ry­kań­skim na­wią­zu­ją­cy do ku­biz­mu i fu­tu­ryz­mu, znany rów­nież jako re­a­lizm ku­bi­stycz­ny.

Kie­ru­nek pow­stał w cza­sie I wojny świa­to­wej w Sta­nach Zjed­no­czo­nych i roz­wi­jał się w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym.

Wikipedia


precyzować

1. okre­ślać coś do­kład­niej, do­po­wia­dać szcze­gó­ły, uści­ślać
2. pre­cy­zo­wać się - sta­wać się do­kład­niej okre­ślo­nym; uści­ślać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spre­cy­zo­wać)

 (1.1) okre­ślać do­kład­nie, z pre­cyz­ją

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pre­cy­zo­wać się (dk. spre­cy­zo­wać się)

 (2.1) sta­wać się do­kład­nie okre­ślo­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precyzja ż., sprecyzowanie n., precyzer mrz., precyzyjność ż.

 przym. precyzyjny

 przysł. precyzyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konkretyzować, uściślać

Wiktionary


precyzyjnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób pre­cy­zyj­ny, do­kład­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pio­trek wy­sta­wia piłkę tak pre­cy­zyj­nie, że każdy mógł­by bez pro­ble­mu strze­lić bram­kę.

 (1.1) Te dwa świa­ty – pre­cy­zyj­nie skom­po­no­wa­ne­go ut­wo­ru wo­kal­ne­go i jaz­zo­wej im­pro­wi­za­cji – któ­rych po­łą­cze­nie wy­da­wa­ło się po­my­słem kar­ko­łom­nym, teraz do­sko­na­le współ­gra­ją.

 (1.1) Przy­cisk "Ad­van­ced" pro­wa­dzi do ko­lej­ne­go okna, w któ­rym pre­cy­zyj­nie okre­śli­my ja­kość ge­ne­ro­wa­ne­go na­głów­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛt͡sɨˈzɨjɲɛ, AS: precyzyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precyzyjność ż., precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n., precyzer mrz.

 czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

 przym. precyzyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładnie, starannie

Wiktionary


precyzyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pre­cy­zyj­nie


SJP.pl


precyzyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pre­cy­zyj­ny


SJP.pl


precyzyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pre­cy­zyj­ne; cecha tych, któ­rzy są pre­cy­zyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n., precyzer mrz.

 czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

 przym. precyzyjny

 przysł. precyzyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładność

Wiktionary


precyzyjny

odz­na­cza­ją­cy się pre­cyz­ją, wy­ko­na­ny z pre­cyz­ją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pre­cyz­ją, do­kład­no­ścią; taki, który dba o szcze­gó­ły

 (1.2) taki, który wy­ra­bia na­rzę­dzia tego typu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek jest małpą, która po­tra­fi zro­bić naj­pre­cy­zyj­niej­szą brzyt­wę, aby po­derż­nąć gar­dło dru­giej mał­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛt͡sɨˈzɨjnɨ, AS: precyzyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. precyzyjność ż., precyzja ż., precyzacja ż., precyzowanie n., sprecyzowanie n.

 czas. precyzować ndk., sprecyzować dk.

 przysł. precyzyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokładny, szczegółowy, chirurgiczny

Wiktionary


precz

przy­słó­wek oz­na­cza­ją­cy chęć wy­pę­dze­nia ("Precz z moich oczu!"), gwał­tow­ną nie­chęć wobec cze­goś, kogoś ("Precz z ka­czu­chą!") lub wy­stę­pu­ją­cy wspól­nie z cza­sow­ni­ka­mi oz­na­cza­ją­cy­mi od­da­la­nie się, wy­rzu­ca­nie kogoś, cze­goś ("Po­szedł precz.")


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) w po­łą­cze­niu z cza­sow­ni­kiem na­ka­zu­je lub opi­su­je od­da­le­nie się, wy­rzu­ce­nie cze­goś lub kogoś

wy­krzy­knik

 (2.1) gwał­tow­ne wy­ra­że­nie nie­chę­ci, sprze­ci­wu, tego że ma się cze­goś dość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stary pan je­steś, po­wia­da jeden z dru­gim, idź precz!

 (1.1) — Precz!!… — wrzas­nął wska­zu­jąc drzwi — precz!… sły­szysz?

 (2.1) Precz z zimą!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛt͡ʃ, AS: preč

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. pozn. prek, reg. śl. hajdy

 (2.1) paszoł won, a kysz, psik, won; reg. pozn. prek

Wiktionary


preczów

Pre­czów – wieś (so­łect­wo) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim, w gmi­nie Psary.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ka­to­wic­kie­go.

Wikipedia


predator

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pre­da­tor – seria ame­ry­kań­skich fil­mów fan­ta­stycz­no­na­u­ko­wych
    • Pre­da­tor (1987)
    • Pre­da­tor 2 (1990)
    • Obcy kon­tra Pre­da­tor (2004) – cros­so­ver Pre­da­to­ra z serią Obcy
    • Obcy kon­tra Pre­da­tor 2 (2007) – kon­ty­nu­a­cja po­wyż­sze­go filmu
    • Pre­da­tors (2010)
    • Pre­da­tor (2018)
    • Pre­da­tor: Prey (2022)
    • Pre­da­tor: Stre­fa za­gro­że­nia (2025)
  • Pre­da­tor – fik­cyj­ny przed­sta­wi­ciel in­te­li­gent­nej po­za­ziem­skiej cy­wi­li­za­cji znany z po­wyż­szej serii fil­mów
  • MQ-1 Pre­da­tor – Bez­za­ło­go­wy Bo­jo­wy Apa­rat La­ta­ją­cy pro­du­ko­wa­ny przez Ge­ne­ral Ato­mics Ae­ro­na­u­ti­cal Sy­stems
  • Pre­da­tor – album ze­spo­łu Ac­cept

Wikipedia


predazzo

[czy­taj: pre­da­co] miej­sco­wość i gmina we Wło­szech


SJP.pl

Pre­daz­zo – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Try­dent-Górna Adyga, w pro­win­cji Try­dent po­ło­żo­na w Do­li­nie Val di Fiem­me.

We­dług da­nych na rok 2014 gminę za­miesz­ki­wa­ły 4536 osób, gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 41,3 os./km².

Wikipedia


predefiniować

wstęp­nie de­fi­nio­wać


SJP.pl


predella

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. dolna część re­ta­bu­lum oł­ta­rza;

Wiktionary

Pre­del­la (wł.) także "gra­dus" (łac.) – część oł­ta­rza we wnę­trzu ko­ścio­ła bę­dą­ca pod­sta­wą na­sta­wy oł­ta­rzo­wej w po­sta­ci skrzy­ni spo­czy­wa­ją­cej na men­sie.

Pre­del­la naj­czę­ściej jest de­ko­ro­wa­na ma­lo­wi­dłem lub pła­sko­rzeź­bą. Pow­sta­ła i roz­wi­nę­ła się w okre­sie go­ty­ku w miarę roz­wo­ju na­staw oł­ta­rzo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pre­del­li przed­sta­wio­no sceny z życia św. Fran­cisz­ka z Asyżu.

Wiktionary


predestynacja

1. los, przez­na­cze­nie
2. w wielu re­li­giach (głów­nie w kal­wi­niz­mie): po­gląd, że to Bóg z góry wyz­na­cza po­śmiert­ny los czło­wie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przez­na­cze­nie, los, który jest przez­na­czo­ny z góry

 (1.2) filoz. prze­ko­na­nie, że los czło­wie­ka (jego po­tę­pie­nie lub zba­wie­nie) jest prze­są­dzo­ny w mo­men­cie uro­dze­nia

Wiktionary

Pre­de­sty­na­cja (od łac. "pra­e­de­sti­na­re", gr. "προοριζειν", „przez­na­czyć z góry”) – kon­cep­cja re­li­gij­na, we­dług któ­rej losy czło­wie­ka (jego zba­wie­nie lub po­tę­pie­nie) są z góry okre­ślo­ne przez wolę Boga.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɛdɛstɨ̃ˈnat͡sʲja, AS: predestỹnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. predestynować ndk.

 przym. predestynacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fatum

Wiktionary


predestynować

przez­na­czać do cze­goś, na coś, na kogoś, prze­są­dzać o czymś


SJP.pl


prednizon

syn­te­tycz­ny gli­ko­kor­ty­ko­ste­ro­id dzia­ła­ją­cy prze­ci­wa­ler­gicz­nie i prze­ciw­za­pal­nie, ha­mu­ją­cy re­ak­cje im­mu­no­lo­gicz­ne


SJP.pl

Pred­ni­zon – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, syn­te­tycz­ny gli­ko­kor­ty­ko­ste­ro­id, ana­log kor­ty­zo­lu.

Wikipedia


predominacja

znacz­na do­mi­na­cja nad kimś lub czymś; gó­ro­wa­nie, prze­wa­ga, pier­wszeń­stwo


SJP.pl


predykacja

1. w ję­zy­koz­naw­stwie:
a) zwią­zek skład­nio­wy mię­dzy pod­mio­tem a orze­cze­niem;
b) orze­ka­nie o przed­mio­cie;
2. w lo­gi­ce: for­mu­ło­wa­nie sądu orze­ka­ją­ce­go


SJP.pl

Pre­dy­ka­cja – sto­su­nek skład­nio­wy, który za­cho­dzi we wszyst­kich zda­niach (lub ich ek­wi­wa­len­tach) w związ­ku skład­nio­wym mię­dzy pod­mio­tem a orze­cze­niem.

Isto­tą pre­dy­ka­cji czyli orze­ka­nia jest przy­pi­sa­nie pew­ne­mu frag­men­to­wi rze­czy­wi­sto­ści okre­ślo­nych pew­nych włas­no­ści wraz z wy­ra­ża­niem po­sta­wy mo­dal­nej na­daw­cy.

Wikipedia


predykant

kaz­no­dzie­ja pro­te­stanc­ki


SJP.pl


predykat

1. w se­man­ty­ce: wy­ra­że­nie opi­su­ją­ce cechę przed­mio­tu lub re­la­cję mię­dzy przed­mio­ta­mi;
2. w se­man­ty­ce: treść ta­kie­go wy­ra­że­nia;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: orze­cze­nie lub orzecz­nik;
4. w lo­gi­ce tra­dy­cyj­nej: część zda­nia, w któ­rej stwier­dza się coś o pod­mio­cie;
5. w lo­gi­ce współ­czes­nej: wy­ra­że­nie opi­su­ją­ce jakąś re­la­cję lub wła­ści­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) log. wy­ra­że­nie, które opi­su­je jakąś wła­ści­wość lub re­la­cję

Wiktionary

Pre­dy­kat – wie­loz­nacz­ny ter­min mo­gą­cy oz­na­czać:

W ra­chun­ku pre­dy­ka­tów pier­wsze­go rzędu (ra­chun­ku kwan­ty­fi­ka­to­rów) wy­stę­pu­ją sym­bo­le P, Q, R itd. re­pre­zen­tu­ją­ce pre­dy­ka­ty jed­no­ar­gu­men­to­we. W ter­mi­no­lo­gii gra­ma­tycz­nej pre­dy­ka­tom jako funk­to­rom zda­niot­wór­czym swo­bod­nie od­po­wia­da­ją oso­bo­we formy cza­sow­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żą­dał­bym od ta­kie­go kry­te­rium tego, by poz­wo­li­ło mi wy­ja­śnić, dla­cze­go sto­su­jąc pre­dy­kat: „jest ne­u­ra­ste­ni­kiem”, je­stem w lep­szej – pod pew­nym wzglę­dem sy­tu­a­cji od kogoś, kto sto­su­je pre­dy­kat: „po­sia­da duszę nie­śmier­tel­ną”.

Wiktionary


predykatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz, który pełni funk­cję cza­sow­ni­ka, ale nie ma koń­có­wek flek­syj­nych i nie łączy się z pod­mio­tem w mia­now­ni­ku, np. trze­ba, na­le­ży, warto, wia­do­mo, brak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nie­od­mien­ny wyraz peł­nią­cy funk­cję cza­sow­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­bry­mi przy­kła­da­mi pre­dy­ka­ty­wów są wy­ra­zy: trze­ba oraz wia­do­mo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. predykatywny

 przysł. predykatywnie

Wiktionary


predykatywnie

przy­słó­wek

 (1.1) gram. na spo­sób pre­dy­ka­tyw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. predykatyw mrz.

 przym. predykatywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orzecznikowo

Wiktionary


predykatywność

→ pre­dy­ka­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

predykatywny

predykatywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: bę­dą­cy orze­cze­niem lub peł­nią­cy funk­cję orze­cze­nia; orze­cze­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. bę­dą­cy orze­cze­niem lub peł­nią­cy funk­cję orze­cze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. predykatyw mrz.

 przysł. predykatywnie

Wiktionary


predykcja

w ma­te­ma­ty­ce: prze­wi­dy­wa­nie cech sta­ty­stycz­nych zja­wisk lo­so­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stat. ekon. pro­ces prze­wi­dy­wa­nia przysz­łych re­a­li­za­cji lub cech sta­ty­stycz­nych w zja­wi­skach lo­so­wych

 (1.2) prze­wi­dy­wa­ne zja­wi­sko lub cecha

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. predykcjoner m.

 przym. predykcyjny

 przysł. predykcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prognozowanie n., przepowiadanie n.

 (1.2) prognoza ż., przepowiednia ż.

Wiktionary


predykcyjny

pro­ro­czy, prze­wi­du­ją­cy; pre­dyk­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pre­dyk­cją, prze­wi­dy­wa­niem; opar­ty na pre­dyk­cji; słu­żą­cy do prze­wi­dy­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. predykcja ż.

Wiktionary


predyktor

1. w sta­ty­sty­ce: zmien­na mo­de­lu sta­ty­stycz­ne­go, sto­so­wa­na w pro­gno­zo­wa­niu; zmien­na nie­za­leż­na, zmien­na ob­ja­śnia­ją­ca;
2. w me­dy­cy­nie: czyn­nik wska­zu­ją­cy na praw­do­po­dob­ną od­po­wiedź na pla­no­wa­ne le­cze­nie; czyn­nik pre­dyk­cyj­ny;
3. w sejs­mo­lo­gii: zja­wi­sko bę­dą­ce zwia­stu­nem trzę­sie­nia ziemi


SJP.pl


predyktywność

→ pre­dyk­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

predyktywny

predyktywny

pro­ro­czy, prze­wi­du­ją­cy; pre­dyk­cyj­ny


SJP.pl


predylekcja

książ­ko­wo: skłon­ność, upo­do­ba­nie do cze­goś; in­kli­na­cja, za­mi­ło­wa­nie, za­in­te­re­so­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. skłon­ność do kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stwier­dzić wy­pa­da, że miał wy­jąt­ko­wą pre­dy­lek­cję do mło­dych ko­biet.

 (1.1) Ania od dziec­ka zdra­dza­ła pre­dy­lek­cję do tańca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛdɨˈlɛkt͡sʲja, AS: predylekcʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skłonność, słabość, inklinacja, pociąg, zamiłowanie, upodobanie

Wiktionary


predylekcyjny

→ pre­dy­lek­cja


SJP.pl

Patrz:

predylekcja

predysponować

uspo­sa­biać, przez­na­czać kogoś do cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) spra­wiać, że ktoś ma na­tu­ral­ne zdol­no­ści lub wa­run­ki

 (1.2) med. zwięk­szać po­dat­ność na coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. predysponowanie n.

Wiktionary


predyspozycja

wro­dzo­na skłon­ność lub zdol­ność do cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wro­dzo­na skłon­ność lub zdol­ność do cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛdɨspɔˈzɨt͡sʲja, AS: predyspozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. predyspozycyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dar, pot. dryg, pot. smykałka, talent, uzdolnienie, warunki, zacięcie, zadatek, zdolność, pot. żyłka

Wiktionary


predyspozycyjny

→ pre­dy­spo­zy­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od pre­dy­spo­zy­cja

Wiktionary

Patrz:

predyspozycja

Wymowa:

IPA: ˌprɛdɨspɔzɨˈt͡sɨjnɨ, AS: predyspozycyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. predyspozycja

Wiktionary


preegzystencja

ist­nie­nie kogoś lub cze­goś przed obec­nym ist­nie­niem, we wcze­śniej­szym wcie­le­niu lub po­sta­ci; pra­eg­zy­sten­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. teol. ist­nie­nie przed obec­ną eg­zy­sten­cją;

Wiktionary

Pre­eg­zy­sten­cja (prze­dist­nie­nie) – wiara w ist­nie­nie duszy przed po­czę­ciem czło­wie­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­rzą oni w re­in­kar­na­cję i pre­eg­zy­sten­cję dusz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preegzystencjalista mos., preegzystencjalizm mrz.

 przym. preegzystencjalny, preegzystencjalistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. przedistnienie

Wiktionary


preegzystencjalistka

→ pre­eg­zy­sten­cja­li­sta


SJP.pl

Patrz:

preegzystencjalista

preegzystencjalistyczny

→ pre­eg­zy­sten­cja


SJP.pl

Patrz:

preegzystencja

preegzystencjalny

→ pre­eg­zy­sten­cja


SJP.pl

Patrz:

preegzystencja

preejakulacyjny

→ pre­e­ja­ku­la­cja


SJP.pl

Patrz:

preejakulacja

preejakulat

płyn wy­dzie­la­ny przez gru­czo­ły mę­skich na­rzą­dów roz­rod­czych pod­czas po­bu­dze­nia sek­su­al­ne­go


SJP.pl

Pre­e­ja­ku­lat, płyn eja­ku­la­cyj­ny (nie­popr. przed­wy­trysk; z łac. "pre" – przed + "eja­ku­lat") – wy­dzie­li­na gru­czo­łów opusz­ko­wo-cew­ko­wych oraz gru­czo­łów cew­ko­wych wy­dzie­la­ją­cych śluz, wy­do­by­wa­ją­ca się z pe­ni­sa pod­czas po­bu­dze­nia sek­su­al­ne­go, peł­nią­ca funk­cję na­tu­ral­ne­go lu­bry­kan­tu. Ilość wy­dzie­la­ne­go pre­e­ja­ku­la­tu jest zmien­na osob­ni­czo; niek­tó­rzy męż­czyź­ni w ogóle nie pro­du­ku­ją pre­e­ja­ku­la­tu, a inni nawet ponad 5 ml.

Wikipedia


preeklampsja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ze­spół ob­ja­wów cho­ro­bo­wych o niez­na­nej etio­lo­gii, wy­stę­pu­ją­cy u ko­biet cię­żar­nych po dwu­dzie­stym ty­god­niu ciąży lub pod­czas po­ło­gu, mo­gą­cy do­pro­wa­dzić do zgonu

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stan przedrzucawkowy

Wiktionary


preeliminacje

wstęp­ny etap eli­mi­na­cji wy­ła­nia­ją­cy uczest­ni­ków wła­ści­wych eli­mi­na­cji


SJP.pl


preenzym

nowo zsyn­te­ty­zo­wa­na czą­stecz­ka biał­ka en­zy­ma­tycz­ne­go


SJP.pl


preewangelizacja

dzia­łal­ność po­prze­dza­ją­ca gło­sze­nie Ewan­ge­lii


SJP.pl


prefabrykacja

prze­my­sło­wa pro­duk­cja ele­men­tów skła­do­wych bu­dow­li; wyt­wa­rza­nie pre­fa­bry­ka­tów


SJP.pl


prefabrykacyjny

do­ty­czą­cy pre­fa­bry­ka­cji


SJP.pl


prefabrykat

ele­ment skła­do­wy bu­dow­li, który po­cho­dzi z pro­duk­cji prze­my­sło­wej


SJP.pl

Pre­fa­bry­kat – pół­pro­dukt, ty­po­wy ele­ment bu­dow­la­ny słu­żą­cy do mon­ta­żu na placu bu­do­wy, np. płyta stro­po­wa.

Pre­fa­bry­ka­tem jest każdy ele­ment bu­dow­la­ny lub kon­struk­cyj­ny, któ­re­go pa­ra­me­try użyt­ko­wa­nia są zbli­żo­ne do po­żą­da­nych lub wy­ma­ga­ją nie­wiel­kiej obrób­ki (np.

Wikipedia


prefabrykatornia

wyt­wór­nia pre­fa­bry­ka­tów


SJP.pl


prefabrykować

pro­du­ko­wać ele­men­ty bu­dow­la­ne


SJP.pl


prefacja

w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: część mszy po­prze­dza­ją­ca li­tur­gię Eu­cha­ry­stii


SJP.pl

Pre­fa­cja (łac. "pra­e­fa­tio" – przed­mo­wa) – mod­lit­wa dzięk­czyn­na, roz­po­czy­na­ją­ca mod­lit­wę eu­cha­ry­stycz­ną w rzym­skiej tra­dy­cji li­tur­gicz­nej, prze­de wszyst­kim w Ka­no­nie rzym­skim. Stąd przesz­ła do li­tur­gii niek­tó­rych wyz­nań chrze­ści­jań­skich z nurtu re­for­ma­cyj­ne­go.

Wikipedia


prefekt

1. na­czel­nik;
2. ka­te­che­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wy­so­ki urzęd­nik (m.in. na­czel­nik pro­win­cji, po­li­cji miej­skiej) w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

 (1.2) adm. urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cyj­ny w m.in. Fran­cji, lub Księ­stwie War­szaw­skim;

 (1.3) uczą­cy re­li­gii w szko­le

 (1.4) prze­ło­żo­ny w se­mi­na­riach du­chow­nych

 (1.5) kar­dy­nał sto­ją­cy na czele kon­gre­ga­cji

 (1.6) eduk. w niek­tó­rych kra­jach uczeń od­po­wie­dzial­ny za po­rzą­dek w kla­sie i szko­le;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­fekt – tytuł wyż­szych ofi­ce­rów i urzęd­ni­ków w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
  • pre­fekt – urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji
  • pre­fekt – urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji Wa­ty­ka­nu
  • pre­fekt – urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji ko­ściel­nej, od­po­wie­dzial­ny za or­ga­ni­za­cję kształ­ce­nia ka­te­che­tycz­ne­go w pa­ra­fii lub die­cez­ji
  • pre­fekt – urzęd­nik ad­mi­ni­stra­cji Księ­stwa War­szaw­skie­go
  • pre­fekt – w kra­jach an­glo­sa­skich uczeń od­po­wie­dzial­ny za po­rzą­dek wśród ucz­niów

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Józef Ma­ła­chow­ski był pre­fek­tem de­par­ta­men­tu ra­dom­skie­go w Księ­stwie War­szaw­skim.

 (1.5) Be­ne­dykt XVI był pre­fek­tem Kon­gre­ga­cji Nauki i Wiary.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛfɛkt, AS: prefekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prefektura ż.

 przym. prefektowski

Wiktionary


prefektka

→ pre­fekt; ka­te­chet­ka


SJP.pl


prefektura

1. urząd pre­fek­ta; kan­ce­la­ria pre­fek­ta;
2. ob­szar pod­le­ga­ją­cy wła­dzy pre­fek­ta;
3. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w niek­tó­rych kra­jach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urząd pre­fek­ta

 (1.2) god­ność pre­fek­ta

 (1.3) teren dzia­ła­nia pre­fek­ta

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • urząd pre­fek­ta i okres jego ka­den­cji
  • pre­fek­tu­ra (sta­ro­żyt­ność) – urząd pre­fek­ta i okres jego ka­den­cji oraz jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie
  • pre­fek­tu­ra – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go (ogól­nie)
  • pre­fek­tu­ry Ja­po­nii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Marek otrzy­mał pre­fek­tu­rę.

 (1.2) Jan pia­stu­je pre­fek­tu­rę.

 (1.3) Pre­fek­tu­ra ra­dom­ska obej­mu­je całe dawne wo­je­wództ­wo ra­dom­skie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛkˈtura, AS: prefektura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prefekt

 przym. prefekturalny

Wiktionary


prefekturalny

→ pre­fek­tu­ra


SJP.pl

Patrz:

prefektura

preferans

trzy­o­so­bo­wa lub czte­ro­o­so­bo­wa gra (w 32 karty)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) dawna gra kar­cia­na

Wiktionary

Pre­fe­rans – gra kar­cia­na dla 3 osób po­le­ga­ją­ca na bra­niu lew po­dob­na do bry­dża. W pre­fe­ran­sie gra­cze li­cy­tu­ją o prawo wy­bo­ru ko­lo­ru atu­to­we­go i bycia roz­gry­wa­ją­cym. Li­cy­ta­cja bar­dzo przy­po­mi­na tę z bry­dża. Cechą niez­wy­kłą pre­fe­ran­sa jest to, że obroń­cy nie muszą brać udzia­łu w roz­gryw­ce - mogą się wy­co­fać.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɛˈfɛrãw̃s, AS: preferãũ̯s

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preferencja ż.

Wiktionary


preferansik

zdrob­nie­nie od: pre­fe­rans


SJP.pl


preferencja

1. przed­kła­da­nie cze­goś nad coś, uwa­ża­nie za waż­niej­sze w danej hie­rar­chii;
2. ułat­wie­nia dla pew­nych osób lub in­sty­tu­cji, które nie są do­stęp­ne innym; ko­rzyst­niej­sze wa­run­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­kła­da­nie cze­goś nad inne opcje, wy­bie­ra­nie cze­goś chęt­niej

 (1.2) uprzy­wi­le­jo­wa­nie, ko­rzyst­niej­sze wa­run­ki stwo­rzo­ne ja­kiejś oso­bie lub or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Pre­fe­ren­cje (ang. "pre­fe­ren­ce") są pod­sta­wo­wym po­ję­ciem w te­o­rii eko­no­mii oraz w mi­kro­e­ko­no­mii, szcze­gól­nie w te­o­rii wy­bo­ru kon­su­men­ta i w te­o­rii gier. Pre­fe­ren­cje kon­su­men­ta odz­wier­cied­la­ją i for­ma­li­zu­ją gusty kon­su­men­ta i nie za­le­żą w żaden spo­sób od cen dóbr lub bu­dże­tu kon­su­men­ta, lecz wy­łącz­nie od za­do­wo­le­nia, sa­tys­fak­cji, szczę­ścia lub uży­tecz­no­ści jakie mu za­pew­nia­ją. Pre­fe­ren­cje poz­wa­la­ją kon­su­men­to­wi do­ko­ny­wać wy­bo­rów w obli­czu roz­ma­i­tych al­ter­na­tyw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛˈrɛ̃nt͡sʲja, AS: preferẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preferans mzw., preferansista mos., preferowanie n.

 przym. preferencyjny, preferansowy

 czas. preferować ndk.

Wiktionary


preferencje

1. przed­kła­da­nie cze­goś nad coś, uwa­ża­nie za waż­niej­sze w danej hie­rar­chii;
2. ułat­wie­nia dla pew­nych osób lub in­sty­tu­cji, które nie są do­stęp­ne innym; ko­rzyst­niej­sze wa­run­ki


SJP.pl


preferencyjność

cecha tego, co zwią­za­ne jest ze stwa­rza­niem komuś lub cze­muś ko­rzyst­niej­szych wa­run­ków


SJP.pl


preferencyjny

ko­rzyst­niej­szy dla pew­nych osób lub in­sty­tu­cji, na lep­szych wa­run­kach, niż ofe­ro­wa­ne innym


SJP.pl


preferowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pre­fe­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛrɔˈvãɲɛ, AS: preferovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. preferować ndk.

 rzecz. preferencja ż.

Wiktionary


preferować

dawać komuś lub cze­muś pier­wszeń­stwo, bar­dziej lubić; woleć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) dawać komuś/cze­muś pier­wszeń­stwo, pre­fe­ren­cje

 (1.2) po­pie­rać, wy­róż­niać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­fe­ru­je kuch­nię fran­cu­ską, bo ub­zdu­ra­ła sobie, że w domu Tolka tylko tak się jada.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛfɛˈrɔvat͡ɕ, AS: preferovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preferencja ż., preferowanie n.

 przym. preferencyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) woleć, bardziej lubić, skłaniać się ku czemuś, przedkładać

 (1.2) faworyzować

Wiktionary


prefiguracja

fakt, zja­wi­sko, zda­rze­nie za­po­wia­da­ją­ce póź­niej­sze wy­da­rze­nie


SJP.pl


prefiguracyjny

→ pre­fi­gu­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

prefiguracja

prefiks

cząst­ka wy­ra­zu znaj­du­ją­ca się przed jego rdze­niem lub jedna z kilku czą­stek po­prze­dza­ją­cych rdzeń wy­ra­zu; prze­dro­stek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. afiks wy­stę­pu­ją­cy przed rdze­niem, prze­dro­stek;

 (1.2) in­form. napis, który jest po­cząt­kiem in­ne­go na­pi­su;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Numer te­le­fo­nu trze­ba wy­brać z pre­fik­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛfʲiks, AS: prefʹiks

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. afiksacja ż., fiksacja ż., fiksat m., fiksum n., fiks mrz.

 przym. prefiksowy, prefiksalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedrostek

Wiktionary


prefiksacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. do­da­wa­nie pre­fik­sów do te­ma­tów wy­ra­zo­wych i two­rze­nie w ten spo­sób no­wych wy­ra­zów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można przy­pu­szczać, że ma­ją­ce po­stać rze­czow­ni­ków nazwy czyn­no­ści i w epo­kach daw­niej­szych, a więc już w epoce ogól­no­sło­wiań­skiej, pod­le­ga­ły pre­fik­sa­cji na równi z te­ma­ta­mi cza­sow­ni­ko­wy­mi.

Wiktionary


prefiksalny

ut­wo­rzo­ny za po­mo­cą pre­fik­su, za­wie­ra­ją­cy pre­fiks; bę­dą­cy pre­fik­sem, na­le­żą­cy do pre­fik­su; prze­drost­ko­wy


SJP.pl


prefiksoid

ele­ment mor­fo­lo­gicz­ny ma­ją­cy funk­cję pre­fik­su, ale nie­bę­dą­cy for­mal­nie pre­fik­sem


SJP.pl


prefiksowy

→ pre­fiks


SJP.pl

Patrz:

prefiks

prefiltr

filtr wstęp­ny; przed­filtr


SJP.pl


prefinansować

przyz­na­wać za­licz­kę - część do­ta­cji, którą wła­ści­wy organ przyz­na­je be­ne­fi­cjen­to­wi


SJP.pl


preforma

pół­fa­bry­kat do pro­duk­cji bu­te­lek i pu­szek


SJP.pl


preformacja

Pre­for­ma­cja (łac. "prae-" „przed”, „w przód”, „naj­pierw”, „bar­dzo” + "for­ma­tio" „kształt”, „zarys”, „utwór”), także pre­for­mizm – jedna z hi­po­tez bio­lo­gii roz­wo­ju, ma­ją­ca swe ko­rze­nie w XVII wieku. Za­kła­da ona, że mi­nia­tu­ro­wy, ale cał­ko­wi­cie uksz­tał­to­wa­ny or­ga­nizm ludz­ki (łac.

Wikipedia


preformować

na­da­wać cze­muś wstęp­ny kształt lub formę


SJP.pl


pregabalina

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­lę­ko­wy i prze­ciw­pa­dacz­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. lek sto­so­wa­ny w le­cze­niu pa­dacz­ki, bólu ne­u­ro­pa­tycz­ne­go i za­bu­rzeń lę­ko­wych; po­chod­na kwasu gamma-ami­no­ma­sło­we­go

Wiktionary

Pre­ga­ba­li­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na kwasu γ-ami­no­ma­sło­we­go. Jest le­kiem prze­ciw­pa­dacz­ko­wym i prze­ciw­lę­ko­wym sto­so­wa­nym w le­cze­niu pa­dacz­ki, bólu ne­u­ro­pa­tycz­ne­go, fi­bro­mial­gii, ze­spo­łu nie­spo­koj­nych nóg i ze­spo­łu lęku uo­gól­nio­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przer­wa­nia te­ra­pii pre­ga­ba­li­ną trze­ba do­ko­ny­wać stop­nio­wo.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wzór sumaryczny: C8H17NO2; nazwy handlowe: Egzysta, Linefor, Lyrica, Naxalgan, Pragiola, Pregabalin, Pregamid, Tabagine

Wiktionary


preglacjalny

do­ty­czą­cy pre­gla­cja­łu, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pre­gla­cja­łu, wy­stę­pu­ją­cy w tym okre­sie (np. okres pre­gla­cjal­ny, osady pre­gla­cjal­ne); przed­lo­dow­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ist­nie­ją­cy/dzie­ją­cy się przed na­sta­niem epoki lo­dow­co­wej lub po­cho­dzą­cy z tego okre­su

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛɡlaˈt͡sʲjalnɨ, AS: preglacʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preglacjał

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedlodowcowy

Wiktionary


preglacjał

w ge­o­lo­gii: okres przed naj­star­szym zlo­do­wa­ce­niem w czwar­to­rzę­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okres, który na­stą­pił przed epoką lo­dow­co­wą, okres przed­lo­dow­co­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈɡlat͡sʲjaw, AS: preglacʹi ̯au̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. preglacjalny

Wiktionary


pregnenolon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ste­ro­id syn­te­ty­zo­wa­ny z cho­le­ste­ro­lu, który jest pre­kur­so­rem estro­ge­nu, pro­ge­ste­ro­nu, te­sto­ste­ro­nu, DHEA, kor­ty­zo­lu i al­do­ste­ro­nu

Wiktionary


pregnyl

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu nie­płod­no­ści, za­wie­ra­ją­ce­go go­na­do­tro­pi­nę kos­mów­ko­wą (hor­mon pro­du­ko­wa­ny w trak­cie ciąży przez za­ro­dek)


SJP.pl


pregolski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pre­go­łą, do­ty­czą­cy Pre­go­ły

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pregoła ż.

Wiktionary


pregoreksja

ano­rek­sja do­ty­ka­ją­ca cię­żar­ne ko­bie­ty; cią­żo­rek­sja


SJP.pl

Pre­go­rek­sja, ano­rek­sja cią­żo­wa – po­ję­cie z za­kre­su psy­cho­lo­gii po­pu­lar­nej; wy­róż­nia­na przez niek­tó­rych od­mia­na ano­rek­sji, wy­stę­pu­ją­ca u ko­biet w ciąży. Ko­bie­ty cier­pią­ce na pre­go­rek­sję gło­dzą się, chcąc wy­glą­dać atrak­cyj­nie pod­czas ciąży i jak naj­szyb­ciej po po­ro­dzie. Pre­go­rek­sja nie jest uwz­ględ­nio­na w kry­te­riach ICD-10 (F50.0) ani DSM-IV (307.1); w przy­pad­ku speł­nie­nia kry­te­riów ano­rek­sji u cię­żar­nej roz­poz­na­je się ano­rek­sję (ja­dłow­stręt psy­chicz­ny) lub inne za­bu­rze­nia odży­wia­nia.

Wikipedia


pregoła

rzeka w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim, prze­pły­wa­ją­ca przez Kró­le­wiec i ucho­dzą­ca do Za­le­wu Wi­śla­ne­go;

Wiktionary

Pre­go­ła (ros. Преголя, "Prie­gol­ja", niem. "Pre­gel", lit. "Prie­glius", łac. "Va­tru­lia") – rzeka w ro­syj­skim ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim, głów­na rzeka kra­i­ny hi­sto­rycz­nej Prusy.

Pre­go­ła pow­sta­je z po­łą­cze­nia rzek Wę­go­ra­py i In­stru­czy w oko­li­cach Wy­stru­ci (Czer­nia­chowsk). Głów­nym jej do­pły­wem jest Łyna. Ucho­dzi do Za­le­wu Wi­śla­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. pregolski

Wiktionary


pregunta

forma śred­nio­wiecz­nej dwor­skiej po­ez­ji hisz­pań­skiej


SJP.pl


prehabilitacja

po­pra­wa spraw­no­ści i stanu pa­cjen­ta przed pla­no­wa­nym le­cze­niem


SJP.pl

Pre­ha­bi­li­ta­cja – sze­ro­kie po­ję­cie oz­na­cza­ją­ce wcze­śniej­sze przy­go­to­wa­nie or­ga­niz­mu do cięż­kie­go wy­sił­ku, zwią­za­ne­go z dużym ob­cią­że­niem fi­zycz­nym i ener­ge­tycz­nym. To dzia­ła­nie pro­fi­lak­tycz­ne, ma­ją­ce na celu stwo­rze­nie re­zer­wy czyn­no­ścio­wej i me­ta­bo­licz­nej celem lep­szej to­le­ran­cji spo­dzie­wa­ne­go wy­sił­ku i ob­cią­że­nia.

Wikipedia


prehistoria

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem dzie­jów od mo­men­tu po­ja­wie­nia się czło­wie­ka do pier­wszych do­ku­men­tów pi­sa­nych; hi­sto­ria kul­tu­ry ma­te­rial­nej; pra­hi­sto­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. okres dzie­jów od po­ja­wie­nia się czło­wie­ka do pow­sta­nia pisma;

 (1.2) nauk. hi­sto­rycz­na nauka zaj­mu­ją­ca się pre­hi­sto­rią (1.1)

 (1.3) pot. zam­knię­ty okres przesz­ło­ści, pe­wien od­le­gły czas

Wiktionary

Pre­hi­sto­ria, pra­hi­sto­ria (łac. "præ" – prze­dro­stek oz­na­cza­ją­cy uprzed­niość, „przed”, „wcze­śniej”) – naj­dłuż­szy okres dzie­jów ludz­ko­ści, od po­ja­wie­nia się na Ziemi czło­wie­ka zręcz­ne­go, do pow­sta­nia pisma. Ba­da­nie tego okre­su moż­li­we jest je­dy­nie me­to­da­mi ar­che­o­lo­gicz­ny­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Dla mło­dych ludzi okres PRL-u to pre­hi­sto­ria.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛxʲiˈstɔrʲja, AS: preχʹistorʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prehistoryk m., prehistoryczka ż., prehistoryczność ż.

 przym. prehistoryczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) prahistoria

 (1.1) pradzieje, przeddzieje

Wiktionary


prehistoryczka

→ pre­hi­sto­ryk


SJP.pl

Patrz:

prehistoryk

prehistoryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pre­hi­sto­rycz­ne; cecha tych, któ­rzy są pre­hi­sto­rycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. historia ż., historyczność ż., prehistoria ż.

 przym. prehistoryczny, historyczny

 przysł. prehistorycznie, historycznie

Wiktionary


prehistoryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pre­hi­sto­rią, do­ty­czą­cy pre­hi­sto­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obyd­wa sy­stem re­li­gij­ne — he­lio­po­li­tań­ski i her­mo­po­li­tań­ski — się­ga­ją swymi po­cząt­ka­mi w epokę pre­hi­sto­rycz­ną Egip­tu, na­to­miast po­gląd trze­ci — mem­fic­ki — jest od nich młod­szy, gdyż pow­stał za pa­no­wa­nia dwóch pier­wszych dy­na­stii, a więc w dru­giej po­ło­wie III ty­siąc­le­cia p.n.e.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prehistoria ż., prehistoryk mos., prehistoryczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prahistoryczny, przedhistoryczny, pierwotny, pradziejowy, przedpotopowy

Wiktionary


prehistoryk

ba­dacz pre­hi­sto­rii


SJP.pl


prehnit

mi­ne­rał, za­sa­do­wy gli­no­krze­mian wap­nia i glinu o żół­ta­wej lub zie­lon­ka­wej bar­wie; pre­nit


SJP.pl

Preh­nit – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów. Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska ho­len­der­skie­go puł­kow­ni­ka (1733–1785), który od­krył go na Przy­ląd­ku Do­brej Na­dziei w 1774 r.

Po­spo­li­ty mi­ne­rał ro­din­gi­tów pow­sta­ją­cy w ostat­nim sta­dium ro­din­gi­ty­za­cji na sku­tek ni­sko­tem­pe­ra­tu­ro­wych pro­ce­sów hy­dro­ter­mal­nych, na­le­ży do gro­ma­dy gli­no­krze­mia­nów wstę­go­wych.

Wikipedia


preimplantacyjny

dia­gno­sty­ka pre­im­plan­ta­cyj­na - ge­ne­tycz­na ana­li­za ko­mó­rek ja­jo­wych lub za­rod­ków sto­so­wa­na przy za­płod­nie­niu po­za­u­stro­jo­wym (in vitro)


SJP.pl


preinstalacja

umie­szcze­nie źró­deł in­sta­la­cji w pa­mię­ci sta­łej lo­kal­ne­go kom­pu­te­ra celem póź­niej­sze­go uru­cho­mie­nia in­sta­la­to­ra


SJP.pl


preinstalować

umie­szczać (umie­ścić) źró­dła in­sta­la­cji w pa­mię­ci sta­łej lo­kal­ne­go kom­pu­te­ra celem póź­niej­sze­go uru­cho­mie­nia in­sta­la­to­ra


SJP.pl


preis

[czy­taj: prejs] naz­wi­sko


SJP.pl


preisner

[czy­taj: PRAJzner] naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Wa­le­rian Pre­is­ner (1894-1966), żoł­nierz, ro­ma­ni­sta, bi­blio­te­karz, wy­kła­dow­ca
  • Zbi­gniew Pre­is­ner (1955-), kom­po­zy­tor

Wikipedia


preizolowany

fa­brycz­nie wy­po­sa­żo­ny w war­stwę izo­la­cji ter­micz­nej lub ochron­nej


SJP.pl


prejotacja

ro­dzaj dia­lek­ty­za­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. pro­ces fo­ne­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na roz­wi­nię­ciu się przed sa­mo­gło­ską dźwię­ku j, np. Jadam za­miast Adam;

Wiktionary

Pre­jo­ta­cja – pro­ces fo­ne­tycz­ny (ro­dzaj pro­te­zy) po­le­ga­ją­cy na po­ja­wie­niu się /j/ przed sa­mo­gło­ską w na­gło­sie (na po­cząt­ku wy­ra­zu). Zasz­ła np. w ję­zy­ku pra­sło­wiań­skim i gwa­rach pol­skich: anioł > ja­nioł. Pre­jo­ta­cja "e"-, "a"- w na­gło­sie jest zja­wi­skiem za­ni­ka­ją­cym.

Wikipedia


prejudycjalny

przy­miot­nik

 (1.1) praw. bę­dą­cy ba­zo­wym do orze­ka­nia w po­dob­nej spra­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Unij­ny Try­bu­nał nie po­dzie­lił za­rzu­tów sądu w Am­ster­da­mie, który w py­ta­niach pre­ju­dy­cjal­nych pod­wa­żał nie­za­wi­słość wy­mia­ru spra­wied­li­wo­ści w Rzecz­po­spo­li­tej.

Wiktionary


prejłowo

Prej­ło­wo ( Pre­y­lo­wen, 1938–1945 Pre­i­wils) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Purda.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na w hi­sto­rycz­nych gra­ni­cach War­mii.

Wikipedia


prek

przy­słó­wek

 (1.1) reg. pozn. precz

wy­krzy­knik

 (2.1) reg. pozn. precz

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Aleš Prek – sło­weń­ski kie­row­ca wy­ści­go­wy i nar­ciarz al­pej­ski.
  • Ka­ro­li­na Prek – pol­ska wła­ści­ciel­ka ziem­ska
  • Sta­ni­sław Prek – pol­ski ofi­cer
  • Ste­fan Prek – pol­ski wła­ści­ciel ziem­ski, dzia­łacz spo­łecz­ny, go­spo­dar­czy i sa­mo­rzą­do­wy
  • Ta­de­usz Prek – pol­ski wła­ści­ciel ziem­ski
  • Prek (herb szla­chec­ki)

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Prek pa­pu­dro­ku!

Wiktionary


prekambr

okres w dzie­jach Ziemi obej­mu­ją­cy dwie naj­star­sze ery: ar­cha­icz­ną i pro­te­ro­zo­icz­ną; kryp­to­zo­ik, eon kryp­to­zo­icz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. jeden z okre­sów w dzie­jach Ziemi;

 (1.2) twory ge­o­lo­gicz­ne z tego okre­su

Wiktionary

Pre­kambr – nie­for­mal­na jed­nost­ka ge­o­chro­no­lo­gicz­na w dzie­jach Ziemi, obej­mu­ją­ca prze­dział czasu od pow­sta­nia Ziemi do po­cząt­ku okre­su kam­bryj­skie­go, czyli in­ter­wał wie­ko­wy od 4,6 mld lat do 542 mln lat temu. Pre­kam­bro­wi od­po­wia­da­ją wie­ko­wo dwie for­mal­ne jed­nost­ki stra­ty­gra­ficz­ne, eony: ar­cha­ik, pro­te­ro­zo­ik oraz star­szy od ar­cha­i­ku ha­de­ik uz­na­wa­ny kie­dyś za eon, obec­nie ra­czej za jed­nost­kę nie­for­mal­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­kambr obej­mu­je bli­sko 85% dzie­jów Ziemi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛkãmpr̥, AS: prekãmpr̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prekambryjski

Wiktionary


prekambryjski

→ pre­kambr


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z pre­kam­brem, do­ty­czą­cy pre­kam­bru

Wiktionary

Patrz:

prekambr

Powiązane:

 rzecz. prekambr mrz.

Wiktionary


prekampania

kam­pa­nia wy­bor­cza od­by­wa­ją­ca się przed ofi­cjal­nym star­tem kam­pa­nii wy­bor­czej


SJP.pl


prekampanijny

→ pre­kam­pa­nia


SJP.pl

Patrz:

prekampania

prekariat

lu­dzie ży­ją­cy w cią­głej nie­pew­no­ści zwią­za­nej ze swoją sy­tu­a­cją fi­nan­so­wą, pra­cu­ją­cy na stażu, tym­cza­so­wo lub po­ni­żej swo­ich kwa­li­fi­ka­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. so­cjol. okre­śle­nie tzw. nowej klasy spo­łecz­nej, pow­sta­łej w wy­ni­ku kry­zy­su eko­no­micz­ne­go – lu­dzie bez per­spek­tyw ży­cio­wych: se­ryj­ni sta­ży­ści, pra­cow­ni­cy tym­cza­so­wi, mło­dzi bez­ro­bot­ni lub pra­cu­ją­cy po­ni­żej swo­je­go wyksz­tał­ce­nia;

Wiktionary

Pre­ka­riat (po­łą­cze­nie franc. "précaire" - nie­pew­ny, nietr­wa­ły oraz "pro­le­ta­riat") – ka­te­go­ria spo­łecz­na, cha­rak­te­ry­stycz­na dla współ­czes­nych ryn­ków pracy, obej­mu­ją­ca osoby za­trud­nia­ne w ra­mach ela­stycz­nych form za­trud­nie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W za­sa­dzie można by zre­for­mo­wać związ­ki za­wo­do­we tak, aby re­pre­zen­to­wa­ły in­te­re­sy pre­ka­ria­tu, ale z róż­nych po­wo­dów na­le­ży uznać to za mało praw­do­po­dob­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈkarʲjat, AS: prekarʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekariusz m., prekariuszka ż., prekarność ż., prekarium n., prekaryzacja ż.

Wiktionary


prekarium

1. w śred­nio­wie­czu: umowa uży­cze­nia ziemi bez prze­ka­za­nia peł­ne­go prawa włas­no­ści;
2. zie­mia uzy­ska­na w wy­ni­ku ta­kiej umowy


SJP.pl

Pre­ka­rium, l.m. pre­ka­ria (łac. "pre­ca­rius" – „wy­pro­szo­ny, dany z łaski”; "preco" – „pro­szę”) – nie­od­płat­ne od­da­nie rze­czy (naj­czę­ściej nie­ru­cho­mo­ści grun­to­wej) lub prawa (np. słu­żeb­no­ści oso­bi­stej) dru­giej oso­bie do uży­wa­nia, na jej proś­bę, z moż­li­wo­ścią od­wo­ła­nia w do­wol­nym cza­sie. In­sty­tu­cja nie jest ure­gu­lo­wa­na w pol­skim pra­wie cy­wil­nym.

Wikipedia


prekariusz

czło­wiek ży­ją­cy w cią­głej nie­pew­no­ści zwią­za­nej ze swoją sy­tu­a­cją fi­nan­so­wą, pra­cu­ją­cy na stażu, tym­cza­so­wo lub po­ni­żej swo­ich kwa­li­fi­ka­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś bez per­spek­tyw ży­cio­wych, bez przysz­ło­ści; za­li­cza­ją­cy się do pre­ka­ria­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈkarʲjuʃ, AS: prekarʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prekaryzować

 rzecz. prekariat m., prekarność ż.

:: fż. prekariuszka ż.

Wiktionary


prekariuszka

ko­bie­ta ży­ją­ca w cią­głej nie­pew­no­ści zwią­za­nej ze swoją sy­tu­a­cją fi­nan­so­wą, pra­cu­ją­ca na stażu, tym­cza­so­wo lub po­ni­żej swo­ich kwa­li­fi­ka­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta bez per­spek­tyw ży­cio­wych, bez przysz­ło­ści; za­li­cza­ją­ca się do pre­ka­ria­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛkarʲˈjuʃka, AS: prekarʹi ̯uška

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekariat m., prekarność ż.

:: fm. prekariusz ż.

Wiktionary


prekarny

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ludzi ży­ją­cych w cią­głej nie­pew­no­ści zwią­za­nej ze swoją sy­tu­a­cją fi­nan­so­wą, pra­cu­ją­cych na stażu, tym­cza­so­wo lub po­ni­żej swo­ich kwa­li­fi­ka­cji


SJP.pl


prekaryjny

→ pre­ka­rium


SJP.pl

Patrz:

prekarium

prekaryzacja

pro­ces cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się bra­kiem sta­bi­li­za­cji ży­cio­wej i wzro­stem nie­pew­no­ści fi­nan­so­wej zwią­za­nej z pracą tym­cza­so­wą, na stażu lub po­ni­żej kwa­li­fi­ka­cji


SJP.pl


prekaryzować

1. po­wo­do­wać brak sta­bi­li­za­cji ży­cio­wej i wzrost nie­pew­no­ści fi­nan­so­wej zwią­za­nej z pracą tym­cza­so­wą, na stażu lub po­ni­żej kwa­li­fi­ka­cji;
2. pre­ka­ry­zo­wać się - sta­wać się nie­sta­bil­nym i do­stęp­nym okre­so­wo, po­wo­du­jąc nie­pew­ność fi­nan­so­wą


SJP.pl


prekataliza

wstęp­ne oczy­szcza­nie sub­stan­cji przed pod­da­niem jej ka­ta­li­zie


SJP.pl


prekauzalizm

po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny opie­ra­ją­cy się na wy­ja­śnie­niu zja­wisk przy­rod­ni­czych bez po­słu­gi­wa­nia się ka­te­go­rią przy­czy­no­wo­ści; in­de­ter­mi­nizm


SJP.pl


prekauzalny

→ pre­ka­u­za­lizm


SJP.pl

Patrz:

prekauzalizm

prekluzja

ter­min osta­tecz­ny dla wy­ko­na­nia pew­nych czyn­no­ści praw­nych; ter­min za­wi­ty, ter­min pre­klu­zyj­ny


SJP.pl

Pre­kluz­ja ( pra­ec­lu­sio – zam­knię­cie) – okre­śle­nie czasu przez­na­czo­ne­go na do­ko­na­nie czyn­no­ści praw­nej, po upły­wie któ­re­go upraw­nie­nie do do­ko­na­nia czyn­no­ści wy­ga­sa, a jej do­ko­na­nie jest po­zba­wio­ne skut­ków praw­nych. Pre­kluz­ja na­le­ży do ka­te­go­rii ter­mi­nów sta­now­czych.

Wikipedia


prekluzyjny

ter­min pre­klu­zyj­ny - ter­min, po któ­re­go upły­wie nie można wy­ko­nać czyn­no­ści praw­nej; ter­min za­wi­ty


SJP.pl


prekmurje

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. nie­wiel­ki re­gion hi­sto­rycz­ny w dzi­siej­szej Sło­we­nii;

Wiktionary

Prek­mur­je (także "Pre­ko­mur­je", Muravidék, Mur­land, prek. Prekmürsko) – nie­wiel­ki re­gion hi­sto­rycz­ny w dzi­siej­szej Sło­we­nii.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prekmurski

 rzecz. prekmurski mrz., Mura ż.

Wiktionary


prekmurski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prek­mur­jem, do­ty­czą­cy Prek­mur­ja

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. dia­lekt prek­mur­ski ję­zy­ka sło­weń­skie­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prekmurje n., Mura ż.

Wiktionary


prekognicja

rze­ko­ma zdol­ność po­strze­ga­nia lub prze­wi­dy­wa­nia zda­rzeń przed ich fak­tycz­nym wy­stą­pie­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zja­wi­sko pa­ra­nor­mal­ne ma­ją­ce po­le­gać na umie­jęt­no­ści prze­wi­dy­wa­nia zda­rzeń, które do­pie­ro będą miały miej­sce w przysz­ło­ści;

Wiktionary

Pre­ko­gni­cja (póź­no­łac. "præcognition-", "præcognitio", od łac. "præcognoscere", „wie­dzieć wcze­śniej”; od "præ-", „przed, wcze­śniej, pra-” i "co­gno­sce­re", „wie­dzieć, być zaz­na­jo­mio­nym z”, od "co-", „z, razem; cał­ko­wi­cie, do­kład­nie, grun­tow­nie” i "gno­sce­re", "no­sce­re", gr.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) On po­sia­da zdol­ność pre­ko­gni­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛkɔɟˈɲit͡sʲja, AS: prekoǵńicʹi ̯a

Wiktionary


prekognicyjny

→ pre­ko­gni­cja; pre­ko­gni­tyw­ny


SJP.pl


prekognitywny

→ pre­ko­gni­cja; pre­ko­gni­cyj­ny


SJP.pl


prekolumbijski

od­no­szą­cy się do Ame­ry­ki z cza­sów przed jej od­kry­ciem przez Krzysz­to­fa Ko­lum­ba (1492 r.); przed­ko­lum­bij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cza­sów przed od­kry­ciem Ame­ry­ki przez Krzysz­to­fa Ko­lum­ba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspól­ną cechą ar­chi­tek­tu­ry pre­ko­lum­bij­skiej było wzno­sze­nie bu­dow­li o kształ­cie pi­ra­mi­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci, AS: prekolũmbʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Kolumbowie mos., Kolumb mos.

 przym. kolumbijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. przedkolumbijski

Wiktionary


prekonfigurować

wstęp­nie kon­fi­gu­ro­wać (skon­fi­gu­ro­wać)


SJP.pl


prekonizacja

w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: zat­wier­dze­nie i uro­czy­ste ogło­sze­nie przez pa­pie­ża no­mi­na­cji bi­sku­pa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. mia­no­wa­nie lub zat­wier­dze­nie wy­bo­ru bi­sku­pa przez pa­pie­ża;

Wiktionary

Pre­ko­ni­za­cja ( pra­e­co­ni­za­tio – „ogło­sze­nie”) – w Ko­ście­le ka­to­lic­kim uro­czy­ste ogło­sze­nie przez pa­pie­ża no­mi­na­cji no­we­go bi­sku­pa. Od tego mo­men­tu aż do przy­ję­cia świę­ceń bi­sku­pich - sakry - dana osoba du­chow­na po­zo­sta­je bi­sku­pem-no­mi­na­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­szcze długo po pre­ko­ni­za­cji bi­skup-no­mi­nat miesz­kał na na­szym pro­bo­stwie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekonizowanie n.

 czas. prekonizować dk./ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prekonizowanie

Wiktionary


prekonizacyjny

przy­miot­nik od: pre­ko­ni­za­cja


SJP.pl


prekonizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. mia­no­wa­nie lub zat­wier­dze­nie wy­bo­ru bi­sku­pa przez pa­pie­ża

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekonizacja ż.

 czas. prekonizować dk./ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prekonizacja

Wiktionary


prekonizować

do­ko­ny­wać pre­ko­ni­za­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) kośc. mia­no­wać bi­sku­pa lub kar­dy­na­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­pież Jan Paweł II pre­ko­ni­zo­wał go bi­sku­pem po­moc­ni­czym ar­chi­die­cez­ji ka­to­wic­kiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekonizacja ż., prekonizowanie n.

Wiktionary


prekonklawe

obra­dy kar­dy­na­łów przed kon­kla­we


SJP.pl


prekonsultacja

wstęp­na kon­sul­ta­cja


SJP.pl


prekorekcja

w te­le­ko­mu­ni­ka­cji: zmia­na cha­rak­te­ry­sty­ki sy­gna­łu na wej­ściu (urzą­dze­nia, kabla), kom­pen­su­ją­ca jego ocze­ki­wa­ną de­for­ma­cję na dro­dze trans­mi­sji


SJP.pl


prekos

rasa owiec


SJP.pl


prekosy

rasa owiec


SJP.pl


prekubizm

okres w sztu­ce przed ku­biz­mem


SJP.pl


prekule

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu kłaj­pedz­kim;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ko­lo­ka­cje miej­sco­wość|D=Pre­ku­li|Ms=Pre­ku­lach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prekulski

Wiktionary


prekursor

czło­wiek wy­prze­dza­ją­cy swoje czasy, za­po­cząt­ko­wu­ją­cy jakąś ideę, jakiś kie­ru­nek itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która w danej dzie­dzi­nie wy­prze­dza in­nych, zwia­stu­je jakiś nowy kie­ru­nek, okres itp.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) chem. sub­stan­cja to­wa­rzy­szą­ca pier­wsze­mu sta­dium re­ak­cji

Wiktionary

Pre­kur­sor – osoba wy­prze­dza­ją­ca czasy, w któ­rych dzia­ła, za­po­cząt­ko­wu­ją­ca idee, kon­cep­cje czy kie­run­ki, np. my­ślo­we lub ar­ty­stycz­ne, bę­dą­ca w tych osią­gnię­ciach bar­dziej za­a­wan­so­wa­ną niż inni, jej współ­cze­śni. War­to­ści, me­to­dy dzia­łań lub wie­dza wnie­sio­ne przez pre­kur­so­ra wcho­dzą z cza­sem do po­wszech­ne­go uży­cia lub za­so­bu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­kur­so­rzy no­wych tech­no­lo­gii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈkursɔr, AS: prekursor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekursorstwo n.

:: fż. prekursorka ż.

 przym. prekursorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) innowator, nowator, pionier

Wiktionary


prekursorka

ko­bie­ta wy­prze­dza­ją­ca swoje czasy, za­po­cząt­ko­wu­ją­ca jakąś ideę, kie­ru­nek itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: pre­kur­sor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛkurˈsɔrka, AS: prekursorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekursor, prekursorstwo

 przym. prekursorski

Wiktionary


prekursorowy

→ pre­kur­sor


SJP.pl

Patrz:

prekursor

prekursorski

wy­prze­dza­ją­cy kogoś, coś w ja­kiejś dzie­dzi­nie, za­po­wia­da­ją­cy jakiś nowy kie­ru­nek, okres itp.; od­kryw­czy, no­wa­tor­ski, po­prze­dza­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­prze­dza­ją­cy swoje czasy w danej dzie­dzi­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prekursor mos./mrz., prekursorka ż., prekursorstwo n.

 przysł. prekursorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowatorski, odkrywczy, pionierski, poprzedzający

Wiktionary


prekwalifikacja

pro­ce­du­ra ma­ją­ca miej­sce przed prze­tar­giem, poz­wa­la­ją­ca na wy­bra­nie na­jod­po­wied­niej­szych kan­dy­da­tów spoś­ród chęt­nych do udzia­łu w prze­tar­gu


SJP.pl


prekwalifikacyjny

→ prek­wa­li­fi­ka­cja


SJP.pl

Patrz:

prekwalifikacja

prelegencki

od­no­szą­cy się do pre­le­gen­ta lub pre­lek­cji, wła­ści­wy pre­le­gen­tom


SJP.pl


prelegent

osoba wy­gła­sza­ją­ca pre­lek­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­gła­sza­ją­ca wy­kład lub oma­wia­ją­ca pre­zen­ta­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas wy­kła­du pre­le­gent omó­wił pod­sta­wo­we za­ło­że­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈlɛɡɛ̃nt, AS: prelegẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prelekcja ż.

:: fż. prelegentka ż.

 przym. prelegencki, prelekcyjny

Wiktionary


prelegentka

ko­bie­ta wy­gła­sza­ją­ca pre­lek­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta wy­gła­sza­ją­ca wy­kład lub oma­wia­ją­ca pre­zen­ta­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prelegent mos., prelekcja ż.

Wiktionary


prelekcja

wy­kład dla sze­ro­kie­go grona pu­blicz­no­ści ma­ją­cy cha­rak­ter po­pu­la­ry­za­cyj­ny, po­pu­lar­no­na­u­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okaz­jo­nal­ny wy­kład na­u­ko­wy lub po­pu­lar­no­na­u­ko­wy na jakiś temat;

Wiktionary

Pre­lek­cja – forma wy­kła­du dla sze­ro­kie­go grona od­bior­ców (z re­gu­ły nie zwią­za­nych z daną dzie­dzi­ną wie­dzy) na okre­ślo­ny temat, co do za­sa­dy o cha­rak­te­rze po­pu­lar­no­na­u­ko­wym. Pre­le­gent naj­czę­ściej przed­sta­wia temat w spo­sób su­biek­tyw­ny lub czę­ścio­wo su­biek­tyw­ny. Celem pre­lek­cji może być prze­ko­na­nie słu­cha­czy do ja­kiejś wizji, na­kło­nie­nie do za­ak­cep­to­wa­nia okre­ślo­nych po­glą­dów, po­staw, czy za­cho­wań, a także za­chę­ce­nie do pod­ję­cia ja­kie­goś dzia­ła­nia, czy za­in­te­re­so­wa­nia się jakąś te­ma­ty­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bę­dzie to cykl pre­lek­cji na temat ko­cich za­cho­wań, opie­ki nad ko­ta­mi i ogól­nie – sa­mych kotów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈlɛkt͡sʲja, AS: prelekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prelegent m., prelegentka ż.

 przym. prelekcyjny

Wiktionary


prelekcyjny

do­ty­czą­cy pre­lek­cji


SJP.pl


preliminaria

wstęp­ne roz­mo­wy po­ko­jo­we; ukła­dy tym­cza­so­we


SJP.pl

Pre­li­mi­na­ria – karta lub karty ty­tu­ło­we bądź też sub­sty­tut stro­ny ty­tu­ło­wej także verso karty ty­tu­ło­wej (im­pri­ma­tur, przy­wi­lej dru­kar­ski) oraz wszyst­kie karty ją po­prze­dza­ją­ce, np. fron­ty­spis, karta przed­ty­tu­ło­wa, także okład­ka, ale tylko wtedy, gdy jest in­te­gral­ną czę­ścią ory­gi­nal­nej po­sta­ci wy­da­nia.

Wikipedia


preliminarium

1. wstęp, po­czą­tek cze­goś;
2. pre­li­mi­na­rium po­ko­jo­we - wstęp­ny trak­tat po­ko­ju za­wie­ra­ny po­mię­dzy stro­na­mi pro­wa­dzą­cy­mi wojnę


SJP.pl


preliminarz

1. plan fi­nan­so­wy jed­nost­ki bu­dże­to­wej;
2. pro­jekt bu­dże­tu pań­stwa;
3. ze­sta­wie­nie prze­wi­dy­wa­nych wy­dat­ków i do­cho­dów;
4. daw­niej: pre­li­mi­na­ria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zarz. księg. ze­sta­wie­nie pla­no­wa­ća­no­wa­nych do­cho­dów i wy­dat­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛlʲĩˈmʲĩnaʃ, AS: prelʹĩmʹĩnaš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preliminaria nmos.

 czas. preliminować ndk., zapreliminować dk.

 przym. preliminarzowy

Wiktionary


preliminarzowy

→ pre­li­mi­narz


SJP.pl

Patrz:

preliminarz

prelogiczny

w psy­cho­lo­gii: je­szcze nie pod­da­ny dy­scy­pli­nie lo­gicz­ne­go my­śle­nia, nie kie­ro­wa­ny lo­gi­ką; przed­lo­gicz­ny


SJP.pl


prelotka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. lekki, czte­ro­ko­ło­wy, ot­war­ty po­wo­zik na re­so­rach po­cho­dze­nia ro­syj­skie­go, zaz­wy­czaj jed­no­kon­ny, przez­na­czo­ny dla jed­nej lub dwóch osób, uży­wa­ny w XIX i na po­cząt­ku XX wieku (głów­nie w Rosji i w za­bo­rze ro­syj­skim)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Linji tram­wa­jo­wych jest w Pe­ters­bur­gu sto­sun­ko­wo nie­wie­le; za to do­ro­żek mnó­stwo. […] Są to jed­no­kon­ne pre­lot­ki bez przy­kry­cia, ni­skie, wą­skie i krót­kie.

 (1.1) Cza­sa­mi prze­wi­nie się jakiś spa­sio­ny bo­gacz w swo­jej „pre­lot­ce”, za­przę­żo­nej po­dług szyku sy­be­ryj­skie­go w trzy „ry­sa­ki”, z któ­rych dwa bocz­ne konie za­po­mo­cą spe­cjal­nej uwię­zi u żłobu — wy­gię­te mę­czeń­sko w pałąk.

 (1.1) Krzy­czy, lata, kręci się na wszyst­kie stro­ny, jak strza­ła pędzi co chwi­la w swej pre­lot­ce po uli­cach mia­sta, zda­wa­ło­by się, że ten czło­wiek upada pod brze­mie­niem pracy, a tym­cza­sem on nic wła­ści­wie nie robi i wię­cej przesz­ka­dza, niż po­ma­ga.

 (1.1) Mi­ko­łaj jeź­dził po War­sza­wie pre­lot­ką, w trzy konie, za­przę­żo­ne w „orła” — bez żad­nej świty i eskor­ty; za nim, o kil­ka­dzie­siąt kro­ków, ober­po­lic­maj­ster z dwoma ko­za­ka­mi, a dalej już ks. Pa­skie­wicz w asy­ście ośmiu Czer­kie­sów i resz­ta po­wo­zów dwor­skich.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. perelotka, prolotka, perlotka, pralotka

Wiktionary


prelude

[czy­taj: prel­jud] model sa­mo­cho­du marki Honda


SJP.pl


preludiowy

→ pre­lu­dium


SJP.pl

Patrz:

preludium

preludium

1. wstęp in­stru­men­tal­ny do ja­kie­goś więk­sze­go ut­wo­ru;
2. sa­mo­dziel­ny, krót­ki utwór mu­zycz­ny;
3. prze­no­śnie: wstęp do cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. wstęp in­stru­men­tal­ny do ja­kie­goś więk­sze­go ut­wo­ru

 (1.2) muz. sa­mo­dziel­ny, krót­ki utwór in­stru­men­tal­ny

 (1.3) wpro­wa­dze­nie, wstęp, po­czą­tek, za­po­wiedź cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Mały deszcz oka­zał się pre­lu­dium do praw­dzi­wej ulewy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈludʲjũm, AS: preludʹi ̯ũm

Wiktionary


premacy

[czy­taj: pre­mas-i] model sa­mo­cho­du marki Mazda


SJP.pl


premedykacja

me­dy­cy­na: far­ma­ko­lo­gicz­ne przy­go­to­wa­nie pa­cjen­ta do ope­ra­cji przez po­da­nie mu środ­ków uspo­ka­ja­ją­cych, prze­ciw­lę­ko­wych


SJP.pl

Pre­me­dy­ka­cja – far­ma­ko­lo­gicz­ne przy­go­to­wa­nie cho­re­go do ope­ra­cji.

Wikipedia


premedytacja

1. za­pla­no­wa­ne dzia­ła­nie o cha­rak­te­rze ne­ga­tyw­nym lub wręcz za­ska­ku­ją­cym;
2. do­kład­ne za­pla­no­wa­nie i przy­go­to­wa­nie prze­stęp­stwa;
3. dzia­ła­nie z pełną świa­do­mo­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­my­śle­nie planu dzia­ła­nia

 (1.2) do­kład­ne ob­my­śle­nie planu prze­stęp­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­le­żan­ka z pre­me­dy­ta­cją na­ma­lo­wa­ła mu świń­stwa w ze­szy­cie od re­li­gii.

 (1.2) 23-latka z Gdań­ska udu­szo­na z pre­me­dy­ta­cją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃mɛdɨˈtat͡sʲja, AS: prẽmedytacʹi ̯a

Wiktionary


premenopauza

okres po­prze­dza­ją­cy me­no­pa­u­zę


SJP.pl


premetro

sy­stem pu­blicz­ne­go tran­spor­tu zbio­ro­we­go, sta­no­wią­cy formę przej­ścio­wą po­mię­dzy tram­wa­jem a me­trem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. sy­stem tran­spor­tu pu­blicz­ne­go sta­no­wią­cy formę przej­ścio­wą po­mię­dzy tram­wa­jem a me­trem;

Wiktionary

Pre­me­tro – sy­stem pu­blicz­ne­go tran­spor­tu zbio­ro­we­go naj­czę­ściej sta­no­wią­cy formę przej­ścio­wą po­mię­dzy tram­wa­jem a me­trem. Pre­me­tro kur­su­je po bez­ko­li­zyj­nych tra­sach (lub bez­ko­li­zyj­nych od­cin­kach tras), przy­sto­so­wa­nych do póź­niej­sze­go przeksz­tał­ce­nia i włą­cze­nia w sieć metra. Bu­dow­le in­ży­nier­skie (tu­ne­le, wia­duk­ty) są do­pa­so­wa­ne rów­nież do skraj­ni metra.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. metro n.

Wiktionary


premia

1. do­da­tek do pen­sji przyz­na­wa­ny pra­cow­ni­ko­wi w za­leż­no­ści od wy­ni­ków jego pracy;
2. na­gro­da pie­nięż­na, gra­ty­fi­ka­cja fi­nan­so­wa;
3. miej­sce na tra­sie wy­ści­gu ko­lar­skie­go, gdzie za­wod­ni­cy mogą zdo­być do­dat­ko­we punk­ty; też: tak zdo­by­te punk­ty;
4. na­gro­da za coś, czę­sto ma­ją­ca za­chę­cić do cze­goś osobę na­gra­dza­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­dat­ko­we wy­na­gro­dze­nie pra­cow­ni­ka, bę­dą­ce na­gro­dą za jego pracę

 (1.2) w niek­tó­rych grach: do­dat­ko­we punk­ty lub inna na­gro­da za wy­ko­na­nie za­da­nia nie­bę­dą­ce­go celem gry

Wiktionary

Pre­mia – miej­sco­wość i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Pie­mont, w pro­win­cji Cusio Os­so­la.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ło 605 osób, 6,9 os./km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­dzię­ko­wa­niu za wy­jąt­ko­wą sta­ran­ność pod­czas pracy oraz szcze­gól­ne za­an­ga­żo­wa­nie otrzy­mu­je pan pre­mię w wy­so­ko­ści 1000 zł (= ty­sią­ca zło­tych).

 (1.2) Za wszyst­kie pre­mie na od­cin­kach gór­skich ko­larz zo­stał zwy­cięz­cą kla­sy­fi­ka­cji gór­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premiowanie n., premiant m.

 czas. premiować

 przym. premiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nagroda, napiwek

 (1.2) nagroda, bonus

Wiktionary


premiant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ten, który jest pre­mio­wa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premia ż.

 czas. premiować

 przym. premiowy

Wiktionary


premier

wy­sta­wie­nie danej sztu­ki, in­sce­ni­za­cji lub za­pre­zen­to­wa­nie filmu po raz pier­wszy w danym miej­scu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. szef, kie­row­nik rządu;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) polit. ko­bie­ta spra­wu­ją­ca urząd pre­mie­ra (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: pre­mie­ra

Wiktionary

Pre­mier (z pre­mier – pier­wszy) – re­pre­zen­tant i kie­row­nik rządu, o róż­nym za­kre­sie upraw­nień w za­leż­no­ści od sy­ste­mu praw­ne­go da­ne­go pań­stwa. Naj­czę­ściej or­ga­ni­zu­je i ko­or­dy­nu­je prace rządu, zwo­łu­je jego po­sie­dze­nia, ma prawo do wnio­sko­wa­nia po­wo­łań i od­wo­łań po­zo­sta­łych człon­ków rządu oraz ob­sa­dza niek­tó­re ważne sta­no­wi­ska i urzę­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­mier uro­czy­ście ot­wo­rzył nowy szpi­tal.

 (1.1) W po­ło­wie 2009 roku pre­mier za­rzą­dził pre­ze­so­wi ZUS-u wy­ko­na­nie ogól­no­pol­skiej akcji kon­trol­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛ̃mʲjɛr, AS: prẽmʹi ̯er

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premierówna ż., premierostwo

 przym. premierowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Prezes Rady Ministrów, szef rządu

Wiktionary


premiera

wy­sta­wie­nie danej sztu­ki, in­sce­ni­za­cji lub za­pre­zen­to­wa­nie filmu po raz pier­wszy w danym miej­scu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. teatr. pier­wsze pu­blicz­ne przed­sta­wie­nie ut­wo­ru, zwła­szcza sce­nicz­ne­go lub filmu; uro­czy­stość zwią­za­na z tym przed­sta­wie­niem

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) D. i B. lp. od: pre­mier

Wiktionary

Pre­mie­ra (z fr. "première" – „pier­wsza”, od wy­ra­że­nia "première représentation" – „pier­wsze przed­sta­wie­nie”) – pier­wsze przed­sta­wie­nie da­ne­go ut­wo­ru lub to­wa­ru sze­ro­kiej pu­blicz­no­ści.

Po­cząt­ko­wo okre­śle­nie od­no­si­ło się wy­łącz­nie do in­sce­ni­za­cji te­a­tral­nej bądź ope­ro­wej – przy czym obej­mu­je ono od­dziel­nie każdą in­sce­ni­za­cję (nawet tego sa­me­go ut­wo­ru). Obec­nie ter­min ten roz­cią­gnię­to na inne dzie­dzi­ny – mówi się o pre­mie­rze fil­mo­wej, wy­daw­ni­czej bądź gry kom­pu­te­ro­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy byłeś na pre­mie­rze no­we­go filmu Qu­en­ti­na Ta­ran­ti­no?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛ̃ˈmʲjɛra, AS: prẽmʹi ̯era

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prapremiera ż.

 przym. premierowy, prapremierowy

 przysł. premierowo

Wiktionary


premierka

→ pre­mier


SJP.pl

Patrz:

premier

premierostwo

pre­mier z żoną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urząd pre­mie­ra

 (1.2) czas spra­wo­wa­nia urzę­du pre­mie­ra

 (1.3) pre­mier i jego żona

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­mie­ro­stwo brał na sie­bie trzy­krot­nie, ostat­ni raz w 1930 r.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premierówna ż., premier m.

 przym. premierowski

Wiktionary


premierować

po­tocz­nie:
1. mieć swoją pre­mie­rę;
2. peł­nić urząd pre­mie­ra


SJP.pl


premierowicz

syn pre­mie­ra


SJP.pl


premierowo

przy­słó­wek

 (1.1) wy­sta­wia­jąc pier­wszy raz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego sztu­kę z 1945 roku wy­sta­wio­no pre­mie­ro­wo do­pie­ro w la­tach dzie­więć­dzie­sią­tych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premiera ż.

 przym. premierowy

Wiktionary


premierowy

→ pre­mie­ra


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) film. teatr. zwią­za­ny z pre­mie­rą, do­ty­czą­cy pre­mie­ry

Wiktionary

Patrz:

premiera

Przykłady

 (1.1) Kiedy od­bę­dzie się pre­mie­ro­wy pokaz tego no­we­go iz­ra­el­skie­go ko­me­dio­dra­ma­tu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premiera ż.

 przysł. premierowo

Wiktionary


premierzyca

lek­ce­wa­żą­co lub po­tocz­nie: pani pre­mier


SJP.pl


premierówna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka pre­mie­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premier mos., premierostwo n.

Wiktionary


premiks

do­da­tek wi­ta­mi­no­wo-mi­ne­ral­ny do mie­sza­nek dla dro­biu


SJP.pl


preminger

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Abra­ham Pre­min­ger – ra­dziec­ki ofi­cer
  • Otto Pre­min­ger – au­striac­ki aktor i ame­ry­kań­ski re­ży­ser fil­mo­wy

Wikipedia


premiowość

→ pre­mio­wy


SJP.pl

Patrz:

premiowy

premiowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pre­mią, do­ty­czą­cy pre­mii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. premia ż., premiówka ż., premiant m., premiowanie n.

 czas. premiować ndk.

Wiktionary


premisa

daw­niej:
1. prze­słan­ka;
2. urlop, zwol­nie­nie


SJP.pl


premium

daw­niej: pre­mia


SJP.pl


premiumizacja

pro­ces pod­no­sze­nia ja­ko­ści i po­strze­ga­nia pro­duk­tu lub usłu­gi do po­zio­mu pre­mium


SJP.pl


premiówka

1. po­tocz­nie: na­gro­da punk­to­wa za za­ku­py, wy­mie­nial­na na na­gro­dę rze­czo­wą;
2. obli­ga­cja pań­stwo­wa w Pol­sce mię­dzy­wo­jen­nej;
3. daw­niej: bilet po­życz­ki pre­mio­wej; po­życz­ka pre­mio­wa


SJP.pl


premonstrant

czło­nek zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go ka­no­ni­ków re­gu­lar­nych, za­ło­żo­ne­go w 1121 roku we fran­cu­skiej miej­sco­wo­ści Prémontré; pre­mon­stra­tens, nor­ber­ta­nin


SJP.pl


premonstrantka

rzad­ko: za­kon­ni­ca nor­ber­tan­ka


SJP.pl


premonstratens

czło­nek zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go ka­no­ni­ków re­gu­lar­nych, za­ło­żo­ne­go w 1121 roku we fran­cu­skiej miej­sco­wo­ści Prémontré; nor­ber­ta­nin, pre­mon­strant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. ka­to­lic­ki za­kon­nik z za­ko­nu za­ło­żo­ne­go przez św. Nor­ber­ta z Xan­ten

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Umó­wi­li­śmy się przy ko­ście­le pre­mon­stra­ten­sów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) norbertanin

Wiktionary


premonstratensi

czło­nek zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go ka­no­ni­ków re­gu­lar­nych, za­ło­żo­ne­go w 1121 roku we fran­cu­skiej miej­sco­wo­ści Prémontré; nor­ber­ta­nin, pre­mon­strant


SJP.pl


prenatalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pre­na­tal­ne; cecha tych, któ­rzy są pre­na­tal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prenatalny

 przysł. prenatalnie

Wiktionary


prenatalny

do­ty­czą­cy okre­su życia pło­do­we­go; prze­du­ro­dze­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z ży­ciem pło­do­wym, do­ty­czą­cy życia pło­do­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prenatalność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedurodzeniowy

Wiktionary


prenit

mi­ne­rał, za­sa­do­wy gli­no­krze­mian wap­nia i glinu o żół­ta­wej lub zie­lon­ka­wej bar­wie; preh­nit


SJP.pl


prenocefal

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny pa­chy­ce­fa­lo­za­u­rów


SJP.pl

Pre­no­ce­fal ("Pre­no­cep­ha­le") – di­no­za­ur z ro­dzi­ny pa­chy­ce­fa­lo­za­u­rów (Pa­chy­cep­ha­lo­sa­u­ri­dae); jego nazwa oz­na­cza "stro­ma głowa".

Żył w epoce póź­nej kredy (ok. 83-65 mln lat temu) na te­re­nach cen­tral­nej Azji. Dłu­gość ciała ok. 2-3 m, wy­so­kość ok. 120 cm masa ok. 130 kg. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Mon­go­lii na ob­sza­rze for­ma­cji Ne­megt pod­czas pol­sko-mon­gol­skich wy­praw pa­le­on­to­lo­gicz­nych.

Wikipedia


prenonim

pse­u­do­nim skła­da­ją­cy się z praw­dzi­wych imion uży­wa­ją­cej go osoby


SJP.pl


prenotyfikacja

wstęp­ne po­wia­do­mie­nie lub zgło­sze­nie


SJP.pl


prenumerata

opła­ce­nie z góry usta­lo­nej licz­by ko­lej­nych nu­me­rów ja­kie­goś cza­so­pis­ma lub ko­lej­nych tomów książ­ki z gwa­ran­cją cią­gło­ści ich otrzy­my­wa­nia; kwota opła­ty za taką usłu­gę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przed­pła­ta za cza­so­pis­mo na okre­ślo­ny czas, gwa­ran­tu­ją­ca, że dana osoba bę­dzie otrzy­my­wać przez ten czas okre­ślo­ną licz­bę nu­me­rów tego cza­so­pis­ma; ten czas

 (1.2) eg­zem­plarz cza­so­pis­ma otrzy­ma­ny w ra­mach pre­nu­me­ra­ty (1.1)

Wiktionary

Pre­nu­me­ra­ta – usłu­ga po­le­ga­ją­ca na za­pła­ce­niu z góry za okre­ślo­ną licz­bę ko­lej­nych nu­me­rów cza­so­pis­ma lub tomów książ­ki w za­mian za za­pew­nie­nie cią­gło­ści ich do­star­cza­nia. Pre­nu­me­ra­ta to także kwota, którą płaci się za tę usłu­gę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chciał­bym wy­ku­pić pre­nu­me­ra­tę tego cza­so­pis­ma.

 (1.2) Czemu je­szcze nie do­sta­łem mojej pre­nu­me­ra­ty?!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃nũmɛˈrata, AS: prẽnũmerata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prenumerator m., prenumeratorka ż., prenumerowanie n.

 czas. prenumerować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) subskrypcja

Wiktionary


prenumerator

osoba pre­nu­me­ru­ją­ca cza­so­pis­ma lub książ­ki uka­zu­ją­ce się w to­mach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która wy­ku­pi­ła pre­nu­me­ra­tę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdyby cią­gle ist­niał „Świat Mło­dych”, był­bym jego pre­nu­me­ra­to­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr, AS: prẽnũmerator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prenumerata ż., prenumerowanie n.

:: fż. prenumeratorka ż.

 czas. prenumerować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) abonent, subskrybent

Wiktionary


prenumeratorka

ko­bie­ta pre­nu­me­ru­ją­ca cza­so­pis­ma lub książ­ki uka­zu­ją­ce się w to­mach


SJP.pl


prenumeratorowy

przy­miot­nik od: pre­nu­me­ra­tor


SJP.pl


prenumerować

opła­cać z góry otrzy­my­wa­nie usta­lo­nej licz­by ko­lej­nych nu­me­rów cza­so­pis­ma lub ko­lej­nych tomów książ­ki z gwa­ran­cją cią­gło­ści ich otrzy­my­wa­nia; sub­skry­bo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­pre­nu­me­ro­wać)

 (1.1) otrzy­my­wać jakąś pu­bli­ka­cję re­gu­lar­nie przez okre­ślo­ny czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tach osiem­dzie­sią­tych Paweł pre­nu­me­ro­wał sze­reg cza­so­pism ero­tycz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prenumerata ż., prenumerator mos., prenumeratorka ż., prenumerowanie n.

 czas. zaprenumerować dk.

Wiktionary


preny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu ko­wień­skim.

Wiktionary

Preny (lit. "Prie­nai") – mia­sto na Lit­wie, po­ło­żo­ne w okrę­gu ko­wień­skim, 39 km od Kowna, 40 km od Ma­riam­po­la.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɛ.nɘ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. preński

Wiktionary


prenylamin

nazwa hand­lo­wa leku sto­so­wa­ne­go w le­cze­niu dusz­ni­cy bo­les­nej i za­bu­rzeń krą­że­nia, za­wie­ra­ją­ce­go pre­ny­la­mi­nę; Co­ron­tin, Se­gon­tin


SJP.pl


preokupacja

daw­niej: za­ję­cie, za­prząt­nię­cie czymś umy­słu


SJP.pl


preopinant

po­przed­ni wnio­sko­daw­ca


SJP.pl


preorder

za­mó­wie­nie pro­duk­tu przed jego ofi­cjal­ną pre­mie­rą; pre-order


SJP.pl


preorderowy

→ pre­or­der


SJP.pl

Patrz:

preorder

preorgazmiczny

przy­miot­nik

 (1.1) seks. taki, który wy­stę­pu­je przed or­gaz­mem

 (1.2) seks. taki, który je­szcze nie miał or­gaz­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛɔrɡazˈmʲit͡ʃnɨ, AS: preorgazmʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orgazm mrz.

Wiktionary


preorientacja

wstęp­ne ro­zez­na­nie się w czymś


SJP.pl


preorientacyjny

→ pre­o­rien­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

preorientacja

prepaid

[czy­taj: pri­pejd] sprze­daż okre­ślo­nych to­wa­rów na za­sa­dach przed­pła­ty; pre-paid


SJP.pl


prepaidowy

→ pre­pa­id [czy­taj: pri­pej­do­wy]


SJP.pl


preparacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pre­pa­rat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pre­pa­rat, lecz tylko mały pre­pa­ra­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preparat m.

Wiktionary


preparacja

1. przy­go­to­wa­nie cze­goś do użyt­ku po­przez wy­ko­na­nie okre­ślo­nych za­bie­gów tech­nicz­nych;
2. opra­co­wa­nie tek­stu w celu uwy­pu­kle­nia ja­kiejś jego tre­ści ;
3. daw­niej, zwy­kle w licz­bie mno­giej: ob­ja­śnie­nia do tek­stu w po­dręcz­ni­ku;
4. spo­rzą­dze­nie pre­pa­ra­tu ana­to­micz­ne­go lub zo­o­lo­gicz­ne­go;
5. tech­ni­ka kom­po­zy­tor­ska zwią­za­na ze zmia­ną brzmie­nia in­stru­men­tu po­przez in­ge­ren­cję w jego kon­struk­cję i nie­ty­po­wy spo­sób wy­do­by­cia dźwię­ku


SJP.pl


preparacje

1. przy­go­to­wa­nie cze­goś do użyt­ku po­przez wy­ko­na­nie okre­ślo­nych za­bie­gów tech­nicz­nych;
2. opra­co­wa­nie tek­stu w celu uwy­pu­kle­nia ja­kiejś jego tre­ści ;
3. daw­niej, zwy­kle w licz­bie mno­giej: ob­ja­śnie­nia do tek­stu w po­dręcz­ni­ku;
4. spo­rzą­dze­nie pre­pa­ra­tu ana­to­micz­ne­go lub zo­o­lo­gicz­ne­go;
5. tech­ni­ka kom­po­zy­tor­ska zwią­za­na ze zmia­ną brzmie­nia in­stru­men­tu po­przez in­ge­ren­cję w jego kon­struk­cję i nie­ty­po­wy spo­sób wy­do­by­cia dźwię­ku


SJP.pl


preparacyjny

zwią­za­ny z pre­pa­ra­cją


SJP.pl


preparanda

Pre­pa­ran­da – była to szko­ła uzu­peł­nia­ją­ca, przy­go­to­waw­cza. Miała formę dwu­let­nie­go kursu dla mło­dzie­ży nie­ma­ją­cej ukoń­czo­nych 7 klas szko­ły pod­sta­wo­wej, a przy­go­to­wu­ją­cej się przy se­mi­na­rium na­u­czy­ciel­skim do za­wo­du na­u­czy­cie­la. Ist­nia­ła w pier­wszych la­tach po odzy­ska­niu nie­pod­le­gło­ści.

Wikipedia


preparat

1. sub­stan­cja, np. lek lub kos­me­tyk, o kon­kret­nym za­sto­so­wa­niu;
2. w bio­lo­gii: za­kon­ser­wo­wa­ny or­ga­nizm lub jego część przy­go­to­wa­ne do de­mon­stro­wa­nia, ba­da­nia itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja lub mie­sza­ni­na związ­ków przy­go­to­wa­na do kon­kret­ne­go za­sto­so­wa­nia

 (1.2) obiekt bio­lo­gicz­ny za­kon­ser­wo­wa­ny celem badań lub dy­dak­ty­ki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­pa­rat – ter­min che­micz­ny
  • pre­pa­rat – ter­min bio­lo­gicz­ny
  • bio­lo­gicz­ny pre­pa­rat mi­kro­sko­po­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­szu­ku­ję sku­tecz­ne­go pre­pa­ra­tu na po­rost wło­sów.

 (1.2) Na ko­lej­nej lek­cji ana­to­mii przy­go­tu­je­my pre­pa­ra­ty koń­czyn, byśmy omó­wi­li po­szcze­gól­ne grupy mię­śnio­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈparat, AS: preparat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preparowanie n., spreparowanie n.

:: zdrobn. preparacik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specyfik

Wiktionary


preparatka

daw­niej: ucz­niow­ski ze­szy­cik do no­to­wa­nia słó­wek przy nauce ję­zy­ka ob­ce­go; no­tat­nik


SJP.pl


preparator

1. osoba pod­da­ją­ca or­ga­niz­my lub ich czę­ści spe­cjal­nej obrób­ce w celu przy­go­to­wa­nia ich do badań lub de­mon­stra­cji;
2. osoba przy­go­to­wu­ją­ca coś, pod­da­jąc skład­ni­ki spe­cjal­nym za­bie­gom;
3. osoba two­rzą­ca fał­szy­we in­for­ma­cje i na­da­ją­ca im okre­ślo­ną formę w celu osią­gnię­cia za­mie­rzo­ne­go celu


SJP.pl


preparatorka

→ pre­pa­ra­tor


SJP.pl

Patrz:

preparator

preparatornia

miej­sce obrób­ki i kon­ser­wa­cji ma­te­ria­łów przy­wie­zio­nych z te­re­nu w celu przez­na­cze­nia ich do de­mon­stro­wa­nia i dal­szych badań


SJP.pl


preparatorski

→ pre­pa­ra­tor


SJP.pl

Patrz:

preparator

preparowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pre­pa­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. spreparowanie n., preparat m., preparacja ż., preparator m., preparatka ż.

 czas. preparować ndk., spreparować dk.

 przym. preparacyjny

Wiktionary


preparować

1. przy­go­to­wy­wać coś do użyt­ku, łą­cząc od­po­wied­nie skład­ni­ki lub pod­da­jąc je spe­cjal­nym za­bie­gom;
2. prze­i­na­czać lub na­gi­nać in­for­ma­cje albo fakty;
3. spo­rzą­dzać pre­pa­ra­ty ana­to­micz­ne, zo­o­lo­gicz­ne itp.


SJP.pl


prepers

czło­wiek sa­mo­dziel­ny i za­bez­pie­czo­ny na każdą okaz­ję, bio­rą­cy od­po­wie­dzial­ność za przetr­wa­nie włas­ne i swo­jej ro­dzi­ny; prep­pers


SJP.pl


preperski

→ pre­pers; prep­per­ski


SJP.pl


prepolimer

w che­mii: mo­no­mer lub układ mo­no­me­rów zdol­ny do dal­szej po­li­me­ry­za­cji przez grupy re­ak­tyw­ne


SJP.pl


prepon

w sta­ro­żyt­nej te­o­rii li­te­ra­tu­ry: to, co wła­ści­we, sto­so­wa­ne w dzie­le li­te­rac­kim


SJP.pl


preponderancja

su­pre­ma­cja, pry­mat, prze­wa­ga, pier­wszeń­stwo


SJP.pl


preponowany

ro­dzaj­nik pre­po­no­wa­ny: typ ro­dzaj­ni­ka, który nigdy nie wy­stę­pu­je po rze­czow­ni­ku, ale za­wsze jest umie­szcza­ny przed nim


SJP.pl


prepozycja

w ję­zy­koz­naw­stwie:
1. przy­i­mek;
2. umie­szcza­nie wy­ra­zów po­moc­ni­czych, np. przy­im­ków, ro­dzaj­ni­ków itp. przed wy­ra­za­mi, do któ­rych się od­no­szą


SJP.pl


prepozycyjny

→ pre­po­zy­cja


SJP.pl

Patrz:

prepozycja

prepozyt

1. prze­wod­ni­czą­cy ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej;
2. tytuł pro­bo­szcza ko­le­gia­ty;
3. tytuł za­stęp­cy prze­ło­żo­ne­go w niek­tó­rych za­ko­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: prze­wod­ni­czą­cy ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej

 (1.2) rel. tytuł pro­bo­szcza ko­le­gia­ty

 (1.3) rel. tytuł za­stęp­cy prze­ło­żo­ne­go w niek­tó­rych za­ko­nach

Wiktionary

Pre­po­zyt, pri­mi­ce­riusz (łac. "pra­e­po­si­tus" – prze­ło­żo­ny) – w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim prze­wod­ni­czą­cy ka­pi­tu­ły ka­no­ni­ków, czyli ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej lub ko­le­giac­kiej, oraz w Zgro­ma­dze­niu Księ­ży Ka­no­ni­ków Re­gu­lar­nych La­te­rań­skich – czę­sto w ran­dze pra­ła­ta lub in­fu­ła­ta. Naj­czę­ściej pre­po­zy­tem jest pro­boszcz pa­ra­fii ko­le­giac­kiej (przy­kła­dem ko­le­gia­ta w Wał­brzy­chu). Tytuł za­stęp­cy prze­ło­żo­ne­go (np. opata, prze­o­ra) w niek­tó­rych za­ko­nach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prepozytura ż.

Wiktionary


prepozytura

urząd pre­po­zy­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kośc. god­ność pre­po­zy­ta

 (1.2) daw. god­ność prze­ło­żo­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prepozyt m.

Wiktionary


preppers

[czy­taj: pre­pers] czło­wiek sa­mo­dziel­ny i za­bez­pie­czo­ny na każdą okaz­ję, bio­rą­cy od­po­wie­dzial­ność za przetr­wa­nie włas­ne i swo­jej ro­dzi­ny; pre­pers


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która przy­go­to­wu­je się na wy­pa­dek wojny, klęsk ży­wio­ło­wych, ka­ta­strof itp. – gro­ma­dzi za­pa­sy żyw­no­ści, leków, ma­te­ria­łów, szko­li się z tech­nik sur­wi­wa­lo­wych, nie­kie­dy rów­nież szy­ku­je broń i bu­du­je pry­wat­ny schron

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ruch prep­per­sów wpi­su­je się w długą tra­dy­cję ruchu sur­wi­wa­li­stów (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prepping mrz., preppering mrz.

 przym. prepperski

Wiktionary


prepperski

→ prep­pers [czy­taj: pre­per­ski]; pre­per­ski


SJP.pl


prepress

[czy­taj: PREpres] śro­do­wi­sko­wo: przy­go­to­wa­nie do druku ma­te­ria­łów tek­sto­wych i ilu­stra­cyj­nych


SJP.pl


preprint

druk wy­prze­dza­ją­cy wła­ści­we wy­da­nie; przed­druk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nauk. wer­sja pu­bli­ka­cji na­u­ko­wej sprzed uka­za­nia się w re­cen­zo­wa­nym cza­so­pi­śmie na­u­ko­wym;

Wiktionary

Pre­print – wstęp­na wer­sja pu­bli­ka­cji na­u­ko­wej (zaz­wy­czaj ar­ty­ku­łu), która nie zo­sta­ła je­szcze opu­bli­ko­wa­na w cza­so­pi­śmie na­u­ko­wym.

Pu­bli­ka­cja w tra­dy­cyj­nym cza­so­pi­śmie na­u­ko­wym czę­sto zaj­mu­je mie­sią­ce, a nawet lata od chwi­li zgło­sze­nia ar­ty­ku­łu, pod­czas gdy roz­wój nauki na­stę­pu­je w ostat­nim cza­sie znacz­nie szyb­ciej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ot­war­ty dla ob­cych był in­sty­tut w Dub­nej, taki ro­dzaj wschod­nie­go CERN-u, ale nie te naj­lep­sze ro­syj­skie la­bo­ra­to­ria. Gości przy­jeż­dża­ło mało, pre­prin­ty do­cho­dzi­ły wy­biór­czo.

 (1.1) Wy­ni­ki ba­da­nia po­pu­la­cyj­ne­go zo­sta­ły opu­bli­ko­wa­ne na plat­for­ma­at­for­mie pre­prin­tów medRxiv.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛprʲĩnt, AS: preprʹĩnt

Wiktionary


preprodukcja

prace i przy­go­to­wa­nia po­prze­dza­ją­ce pro­duk­cję cze­goś, np. filmu, gry kom­pu­te­ro­wej itd.


SJP.pl

Pre­pro­duk­cja – etap pro­duk­cji filmu po­prze­dza­ją­cy okres zdję­cio­wy. Czas ten poś­wię­co­ny jest na za­czerp­nię­cie po­my­słu do chwi­li ak­cep­ta­cji sce­na­riu­sza.

W okre­sie pre­pro­duk­cji pro­wa­dzo­ne są prace przy­go­to­waw­cze po­le­ga­ją­ce m.in. na:

Wikipedia


preprodukcyjny

→ pre­pro­duk­cja


SJP.pl

Patrz:

preprodukcja

prequel

[czy­taj: pri­kłel] utwór (zwy­kle film, książ­ka lub gra kom­pu­te­ro­wa) na­wią­zu­ją­cy do in­ne­go ut­wo­ru, po­prze­dza­ją­cy jego fa­bu­łę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. film. utwór uka­zu­ją­cy wy­da­rze­nia fa­bu­ły wcze­śniej­szy w sto­sun­ku do resz­ty serii;

Wiktionary

Pre­qu­el (łac. "pre" – przed; ang. "se­qu­el" – ciąg dal­szy) – utwór li­te­rac­ki lub fil­mo­wy opo­wia­da­ją­cy wy­da­rze­nia wcze­śniej­sze niż opi­sa­ne w pier­wow­zo­rze. Pre­qu­e­le pow­sta­ją zaz­wy­czaj póź­niej niż ory­gi­nal­ne dzie­ła i czę­sto wy­ja­śnia­ją wątki oraz zda­rze­nia, o któ­rych opo­wia­da­ła głów­na część.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprʲikwɛl, AS: prʹiku̯el

Wiktionary


prequelowy

→ pre­qu­el


SJP.pl

Patrz:

prequel

prerafaeliczny

→ pre­ra­fa­e­lizm


SJP.pl

Patrz:

prerafaelizm

prerafaelita

1. czło­nek Bract­wa Pre­ra­fa­e­li­tów, sto­wa­rzy­sze­nia ar­ty­stycz­ne­go za­ło­żo­ne­go w An­glii w 1848 roku;
2. ma­larz two­rzą­cy dzie­ła we­dług kon­cep­cji pre­ra­fa­e­liz­mu, nurtu w an­giel­skiej sztu­ce 2. po­ło­wy XIX w. na­wią­zu­ją­ce­go do po­cząt­ków re­ne­san­su


SJP.pl


prerafaelitka

→ pre­ra­fa­e­li­ta


SJP.pl

Patrz:

prerafaelita

prerafaelityczny

→ pre­ra­fa­e­li­tyzm


SJP.pl

Patrz:

prerafaelityzm

prerafaelityzm

dzie­więt­na­sto­wiecz­ny kie­ru­nek w sztu­ce za­po­cząt­ko­wa­ny w An­glii, na­wią­zu­ją­cy do sztu­ki wczes­ne­go wło­skie­go odro­dze­nia (przed Ra­fa­e­lem); pre­ra­fa­e­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) hist. szt. kie­ru­nek w sztu­ce an­giel­skiej w po­ło­wie XIX wieku, który na­wią­zy­wał do sztu­ki wczes­ne­go wło­skie­go odro­dze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prerafaelizm m., prerafaelita m.

 przym. prerafaelicki, prerafaelityczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prerafaelizm

Wiktionary


prerafaelizm

dzie­więt­na­sto­wiecz­ny kie­ru­nek w sztu­ce za­po­cząt­ko­wa­ny w An­glii, na­wią­zu­ją­cy do sztu­ki wczes­ne­go wło­skie­go odro­dze­nia (przed Ra­fa­e­lem); pre­ra­fa­e­li­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zob. pre­ra­fa­e­li­tyzm.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prerafaelityzm m., prerafaelita m.

 przym. prerafaelicki, prerafaelityczny

Wiktionary


prereformacyjny

zwią­za­ny z pre­re­for­ma­cją


SJP.pl


preria

roz­le­gła rów­ni­na w Ame­ry­ce Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. rów­nin­ne stepy w cen­tral­nej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej;

Wiktionary

Pre­ria (fr. "pra­i­rie" – łąka) – for­ma­cja ro­ślin­no­ści o cha­rak­te­rze ste­po­wym wy­stę­pu­ją­ca w cen­tral­nej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, na Wiel­kich Rów­ni­nach. Ze wzglę­du na znacz­ną zmien­ność wy­róż­nia się sze­reg typów pre­rii, przy czym do pod­sta­wo­wych na­le­ży: pre­ria ty­po­wa (wy­so­ka), niska i mie­sza­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bi­zo­ny za­miesz­ku­ją pre­rie i lasy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. preriowy, preryjny

Wiktionary


preriokur

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów


SJP.pl


preriowiec

ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych


SJP.pl

Pre­rio­wiec ("Bar­tra­mia lon­gi­ca­u­da") – ga­tu­nek śred­niej wiel­ko­ści ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych (Sco­lo­pa­ci­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Bar­tra­mia. Jest to ga­tu­nek mo­no­ty­po­wy.

Głowa mała, duże oczy, cien­ka szyja. Tułów sto­sun­ko­wo do resz­ty ciała jest duży. Ogon długi, wy­sta­je poza zło­żo­ne skrzy­dła. Nogi dłu­gie i żółte, dziób pro­sty, żółty. Wierzch ciała brą­zo­wy, spód jasny. Kiedy leci, widać dłu­gie, ciem­no za­o­strzo­ne skrzy­dła.

Wikipedia


preriowy

→ pre­ria; pre­ryj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. biol. zwią­za­ny z pre­rią, do­ty­czą­cy pre­rii; ros­ną­cy lub by­tu­ją­cy na pre­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cha­rak­te­ry­stycz­nym ele­men­tem stylu pre­rio­we­go są mi­ni­ma­li­stycz­ne, a za­ra­zem luk­su­so­we wnę­trza, w któ­rych można do­strzec in­spi­ra­cje tra­dy­cyj­ną ar­chi­tek­tu­rą Ja­po­nii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preria ż.

 przym. preryjny

Wiktionary


prerogatywa

przy­wi­lej, upraw­nie­nie, pier­wszeń­stwo zwią­za­ne z zaj­mo­wa­nym sta­no­wi­skiem lub wy­ko­ny­wa­ną funk­cją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. szcze­gól­ne upraw­nie­nie wy­ni­ka­ją­ce z pia­sto­wa­ne­go sta­no­wi­ska

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Pre­ro­ga­ty­wa (łac. "pra­e­ro­ga­ti­va") – przy­wi­lej, upraw­nie­nie wy­ni­ka­ją­ce z zaj­mo­wa­ne­go sta­no­wi­ska.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) przywilej

Wiktionary


preromantyczny

→ pre­ro­man­tyzm


SJP.pl

Patrz:

preromantyzm

preromantyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. szt. okres w dzie­jach li­te­ra­tu­ry i sztu­ki eu­ro­pej­skiej na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku, na­stę­pu­ją­cy po oś­wie­ce­niu i sta­no­wią­cy etap przej­ścio­wy przed ro­man­tyz­mem

 (1.2) liter. szt. ze­spół prą­dów i ten­den­cji ar­ty­stycz­nych z prze­ło­mu XVIII i XIX wieku, odrzu­ca­ją­cych za­sa­dy kla­sy­cyz­mu oraz ra­cjo­na­liz­mu na rzecz swo­bod­nej ek­spre­sji, uczu­cio­wo­ści i lu­do­wo­ści;

Wiktionary

Pre­ro­man­tyzm – ze­spół zja­wisk w kul­tu­rze i li­te­ra­tu­rze roz­wi­ja­ją­cy się od po­ło­wy XVIII w. i za­po­wia­da­ją­cy na­dej­ście ro­man­tycz­ne­go prze­ło­mu w kul­tu­rze eu­ro­pej­skiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Lata 1795-1822, do dzi­siaj do­głęb­nie nie zba­da­ne przez hi­sto­ry­ków li­te­ra­tu­ry, na­zy­wa­ne są czę­sto pre­ro­man­tyz­mem, okre­sem ma­ją­cym za­po­wia­dać za­po­cząt­ko­wa­ną w 1822 »Bal­la­da­mi i ro­man­sa­mi« Mic­kie­wi­cza nową epokę.

 (1.2) W swej twór­czo­ści łą­czył umiar­ko­wa­ny kla­sy­cyzm z ten­den­cja­mi pre­ro­man­tyz­mu […]. Pi­sy­wał też po­wie­ści hi­sto­rycz­ne i ody.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preromantyk mos.

 przym. preromantyczny

Wiktionary


preromański

prze­dro­mań­ski;
1. po­prze­dza­ją­cy cy­wi­li­za­cję ro­mań­ską;
2. po­prze­dza­ją­cy styl ro­mań­ski


SJP.pl


preryjny

→ pre­ria; pre­rio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pre­rią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wą­wo­za­mi tymi wę­dro­wa­ły szcze­py pre­ryj­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preria ż.

 przym. preriowy

Wiktionary


presbiopia

nie­zdol­ność do­kład­ne­go wi­dze­nia z bli­skiej od­le­gło­ści, spo­wo­do­wa­na upo­śle­dze­niem ako­mo­da­cji oka, roz­wi­ja­ją­ca się w śred­nim wieku; star­czowz­rocz­ność, pre­zbio­pia, pres­by­o­pia


SJP.pl


presbyopia

[czy­taj: pres­bio­pia] nie­zdol­ność do­kład­ne­go wi­dze­nia z bli­skiej od­le­gło­ści, spo­wo­do­wa­na upo­śle­dze­niem ako­mo­da­cji oka, roz­wi­ja­ją­ca się w śred­nim wieku; star­czowz­rocz­ność, pre­zbio­pia, pres­bio­pia


SJP.pl


preselekcja

wybór po­prze­dza­ją­cy gło­so­wa­nie


SJP.pl

Pre­se­lek­cja – usłu­ga te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­na do­stęp­na w peł­nym za­kre­sie wy­łącz­nie dla abo­nen­tów sieci te­le­fo­nii sta­cjo­nar­nej ope­ra­to­ra o zna­czą­cej po­zy­cji ryn­ko­wej (Te­le­ko­mu­ni­ka­cja Pol­ska S.A.), umoż­li­wia­ją­ca usta­no­wie­nie in­ne­go niż TP S.A. ope­ra­to­ra te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go, za poś­red­nict­wem któ­re­go ze­sta­wia­ne będą kra­jo­we i mię­dzy­na­ro­do­we po­łą­cze­nia do in­nych użyt­kow­ni­ków koń­co­wych.

Wikipedia


preselekcyjny

zwią­za­ny z pre­se­lek­cją


SJP.pl


presemicki

od­no­szą­cy się do cza­sów przed Se­mi­ta­mi


SJP.pl


presenilina

biał­ko znaj­du­ją­ce się w ko­mór­kach móz­go­wych osób cho­rych na cho­ro­bę Alz­he­i­me­ra


SJP.pl


presentata

pie­częć przy­sta­wio­na w kan­ce­la­rii sądu, za­wie­ra­ją­ca datę wpły­wu pisma, licz­bę za­łącz­ni­ków, ui­szcze­nie opła­ty itp.; pre­zen­ta­ta, da­tow­nik


SJP.pl


preser

pra­cow­nik ze­cer­ni wy­ko­nu­ją­cy prób­ne od­bit­ki skła­du ze­cer­skie­go do ko­rek­ty


SJP.pl


presja

na­cisk, przy­mus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­cisk, przy­mus wy­wie­ra­ny na kogoś w celu zmu­sze­nia go do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mał­żeń­stwo Krzysz­to­fa i Janki to tylko for­mal­ny zwią­zek — sami przyz­na­ją, że po­bra­li się pod pre­sją ro­dzi­ców.

 (1.1) Wobec pre­sji spo­łecz­no­ści mię­dzy­na­ro­do­wej rząd bar­dziej prze­jął się ter­mi­na­mi, w któ­rych po­wi­nien do­trzy­mać zo­bo­wią­zań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛsʲja, AS: presʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. presa ż.

 przym. presyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mus, nacisk, napór, przymus, siła, wpływ

Wiktionary


preskan

skan przy­go­to­waw­czy, wstęp­ny


SJP.pl


preskrypcja

daw­niej:
1. prze­pis praw­ny; nakaz, roz­po­rzą­dze­nie;
2. po­ra­da, prze­pis na coś, re­cep­ta le­kar­ska;
3. prze­daw­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­pi­sy­wa­nie, or­dy­no­wa­nie cze­goś, także. re­cep­ta le­kar­ska;

 (1.3) daw. prze­pis praw­ny, nakaz urzę­do­wy

 (1.4) daw. prze­daw­nie­nie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­skryp­cja (so­cjo­ling­wi­sty­ka)
  • prze­pis praw­ny lub nakaz urzę­do­wy
  • prze­pis, re­cep­tu­ra, re­cep­ta
  • prze­daw­nie­nie
  • ar­gu­ment pre­skryp­cji
  • pro­skryp­cja

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɛˈskrɨpt͡sʲja, AS: preskrypcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preskryptywizm m., preskryptywista m.

 czas. preskrybować ndk.

 przym. preskryptywny, preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary


preskrypcyjny

→ pre­skryp­cja


SJP.pl

Patrz:

preskrypcja

preskryptywista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) jęz. osoba zaj­mu­ją­ca się na­kre­śla­niem norm lub za­le­ceń ję­zy­ko­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­le­ce­nia pre­skryp­ty­wi­stów spo­ty­ka­ją się czę­sto z kry­ty­ką pro­fe­sjo­nal­nych ję­zy­koz­naw­ców.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preskryptywizm m., preskryptywność ż., preskrypcja ż.

 czas. preskrybować ndk.

 przym. preskryptywny, preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) normatywista

Wiktionary


preskryptywizm

nurt w ję­zy­koz­naw­stwie, w ra­mach któ­re­go for­mu­łu­je się normy po­praw­no­ścio­we, za­sa­dy i re­gu­ły po­praw­ne­go po­słu­gi­wa­nia się wy­po­wie­dzia­mi ję­zy­ko­wy­mi; nor­ma­ty­wizm, kul­tu­ra ję­zy­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. dąż­ność do na­kre­śla­nia norm lub za­le­ceń ję­zy­ko­wych z za­mia­rem wy­war­cia wpły­wu na użyt­kow­ni­ków ję­zy­ka, aby trzy­ma­li się pro­po­no­wa­nych środ­ków;

 (1.2) filoz. po­gląd gło­szą­cy, że funk­cją sądów etycz­nych jest funk­cja pre­skryp­tyw­na, na­ka­zu­ją­ca okre­ślo­ne po­stę­po­wa­nie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­skryp­ty­wizm – w ję­zy­koz­naw­stwie
  • pre­skryp­ty­wizm – w me­ta­e­ty­ce
  • de­skryp­ty­wizm
  • nor­ma­ty­wizm

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. preskryptywista m., preskryptywność ż., preskrypcja ż.

 czas. preskrybować ndk.

 przym. preskryptywny, preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) normatywizm

Wiktionary


preskryptywność

→ pre­skryp­tyw­ny


SJP.pl

Patrz:

preskryptywny

preskryptywny

w psy­cho­ling­wi­sty­ce: okre­śla­ją­cy, jak na­le­ży się za­cho­wać, aby za­spo­ko­ić wzbu­dzo­ną po­trze­bę; za­le­ca­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dyk­tu­ją­cy pra­wi­dła, me­to­dy bądź spo­so­by po­stę­po­wa­nia

 (1.2) jęz. for­mu­łu­ją­cy zew­nętrz­ne normy bądź za­le­ce­nia ję­zy­ko­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preskryptywista m., preskryptywizm m., preskryptywność ż., preskrypcja ż.

 czas. preskrybować ndk.

 przym. preskryptywistyczny, preskrypcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dyrektywalny, normatywny

 (1.2) normatywny

Wiktionary


presley

[czy­taj: pres­lej] naz­wi­sko, m.in. Elvis Pres­ley (1935-1977) - pio­sen­karz ame­ry­kań­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Brian Pres­ley – ame­ry­kań­ski aktor i pro­du­cent te­le­wi­zyj­ny i fil­mo­wy
  • Elvis Pres­ley – ame­ry­kań­ski pio­sen­karz i aktor
  • Lisa Marie Pres­ley – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka i pio­sen­kar­ka
  • Pri­scil­la Pres­ley – ame­ry­kań­ska mo­del­ka i ak­tor­ka

Wikipedia


presleyowski

[czy­taj: pres­le­jow­ski] taki jak u Pres­le­ya, wła­ści­wy Pres­le­y­o­wi, na­wią­zu­ją­cy do mu­zy­ki Pres­le­ya, przy­po­mi­na­ją­cy za­cho­wa­nie, ta­niec Pres­le­ya itp.


SJP.pl


presokratyczny

→ pre­so­kra­tyk


SJP.pl

Patrz:

presokratyk

presokratyk

fi­lo­zof ży­ją­cy w cza­sach przed na­ro­dzi­na­mi So­kra­te­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. sta­roż. filoz. fi­lo­zof za­li­cza­ny do nurtu grec­kiej fi­lo­zo­fii przed­so­kra­tej­skiej, dzia­ła­ją­cy przed So­kra­te­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy pre­so­kra­ty­cy mó­wi­li o ruchu. U Em­pe­do­kle­sa jego źró­dłem był od­wiecz­ny an­ta­go­nizm mię­dzy ja­ki­miś mgli­sty­mi si­ła­mi mi­ło­ści i nie­na­wi­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. presokratyzm m.

 przym. presokratejski, presokratyczny, przedsokratejski, przedsokratyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. przedsokratyk

Wiktionary


presoreceptor

re­cep­tor re­a­gu­ją­cy na zmia­ny ci­śnie­nia w or­ga­niz­mie; ba­ro­re­cep­tor


SJP.pl


presostat

urzą­dze­nie re­gu­lu­ją­ce ci­śnie­nie w niek­tó­rych ro­dza­jach chło­dzia­rek; ba­ro­stat


SJP.pl

Pre­so­stat (prze­kaź­nik ci­śnie­nio­wy) – prze­kaź­nik ot­wie­ra­ją­cy lub za­my­ka­ją­cy obwód elek­trycz­ny po osią­gnię­ciu na­sta­wio­nej war­to­ści ci­śnie­nia. Dzie­lą się na elek­tro­me­cha­nicz­ne i elek­tro­nicz­ne (pół­prze­wod­ni­ko­we). W pre­so­sta­tach elek­tro­me­cha­nicz­nych zmia­na ci­śnie­nia wy­kry­wa­na jest przez mem­bra­nę, tło­czek, mie­szek lub rurkę Bo­ur­do­na, a w elek­tro­nicz­nych np.

Wikipedia


prespa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. je­zio­ro u zbie­gu gra­nic Ma­ce­do­nii, Al­ba­nii i Gre­cji;

 (1.2) geogr. hist. re­gion hi­sto­rycz­ny współ­cze­śnie po­dzie­lo­ny mię­dzy Gre­cję, Al­ba­nię i Ma­ce­do­nię, po­ło­żo­ny nad je­zio­ra­mi o tej samej naz­wie

Wiktionary

Pre­spa (mac. "Преспанско Езеро", gr. "Λίμνες Πρέσπες", alb. "Li­qe­ni i Prespës") – je­zio­ro u zbie­gu gra­nic Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, Al­ba­nii i Gre­cji, w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie Pre­spa. Ter­mi­nem Pre­spa okre­śla się dwa je­zio­ra - Wiel­ką i Małą Pre­spę.

Leży w tek­to­nicz­nym ob­ni­że­niu na wy­so­ko­ści 967 m n.p.m.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prespański

Wiktionary


prespański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pre­spą, do­ty­czą­cy Pre­spy (je­zio­ra lub ota­cza­ją­ce­go go ob­sza­ru)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prespa ż.

Wiktionary


pressbook

[czy­taj: pres­buk] śro­do­wi­sko­wo: ma­te­riał pro­mo­cyj­ny stwo­rzo­ny i roz­pro­wa­dza­ny przez pro­du­cen­tów fil­mo­wych


SJP.pl


pressing

[czy­taj: press-ing] w niek­tó­rych grach ze­spo­ło­wych: agre­syw­ne kry­cie prze­ciw­ni­ków na całym bo­i­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. w piłce noż­nej: spo­sób pro­wa­dze­nia ma­ją­cy na celu unie­moż­li­wie­nie dru­ży­nie prze­ciw­nej ro­ze­gra­nia ja­kiej­kol­wiek akcji po­przez agre­syw­ne kry­cie oraz grę z dala od włas­ne­go pola kar­ne­go;

Wiktionary

Pres­sing ( na­ci­ska­nie) – spo­sób pro­wa­dze­nia gry w piłce noż­nej, który ma na celu jak naj­szyb­sze ode­bra­nie piłki dru­ży­nie prze­ciw­nej, jak naj­da­lej od włas­nej bram­ki.

Wy­róż­nia się trzy formy pres­sin­gu: niski, śred­ni i wy­so­ki. W przy­pad­ku pres­sin­gu ni­skie­go za­wod­ni­cy pró­bu­ją ode­brać piłkę prze­ciw­ni­ko­wi na włas­nej po­ło­wie, w przy­pad­ku pres­sin­gu śred­nie­go w oko­li­cach linii środ­ko­wej, w przy­pad­ku pres­sin­gu wy­so­kie­go – już na po­ło­wie prze­ciw­ni­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­lep­sze dru­ży­ny po­tra­fią grać pres­sin­giem na tyle sku­tecz­nie, że słab­si prze­ciw­ni­cy nie po­tra­fią skon­stru­o­wać żad­nej skład­nej akcji.

Wiktionary


pressować

w niek­tó­rych grach ze­spo­ło­wych: agre­syw­nie kryć prze­ciw­ni­ków na całym bo­i­sku


SJP.pl


presspublica

Pres­spu­bli­ca – spół­ka dzia­ła­ją­ca od 1991 bę­dą­ca w 100% włas­no­ścią na­le­żą­cej do Grze­go­rza Haj­da­ro­wi­cza spół­ki Gremi Media.

Pres­spu­bli­ca jest wy­daw­cą dzien­ni­ków „Rzecz­po­spo­li­ta”, „Życie War­sza­wy” (do 17 grud­nia 2011), „Par­kiet”, ty­god­ni­ków „Prze­krój” (do 2013) i „Uwa­żam Rze”, mie­sięcz­ni­ków „Suk­ces” i „Uwa­żam Rze Hi­sto­ria” oraz „Blo­om­berg Bu­si­ness­we­ek Pol­ska”, mie­sięcz­ni­ka eko­no­micz­no-biz­ne­so­we­go (na li­cen­cji Blo­om­berg LP).

Wikipedia


presstytutka

po­gard­li­wie: prze­kup­na, nie­rze­tel­na osoba pra­cu­ją­ca w me­diach


SJP.pl


prestacja

daw­niej: obo­wią­zek wy­ko­na­nia ja­kiejś pracy zle­co­nej przez zwierzch­ni­ka; obo­wią­zek świad­czeń


SJP.pl


prestacyjny

do­ty­czą­cy pre­sta­cji


SJP.pl


prestidigitator

czło­wiek po­ka­zu­ją­cy sztucz­ki opar­te głów­nie na zręcz­no­ści i ro­bią­ce wra­że­nie ma­gicz­nych; sztuk­mistrz, magik, iluz­jo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek po­ka­zu­ją­cy sztucz­ki spra­wia­ją­ce wra­że­nie ma­gicz­nych, opar­te głów­nie na zręcz­no­ści i umie­jęt­no­ści od­wra­ca­nia uwagi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prestidigitatorstwo n.

:: fż. prestidigitatorka ż.

 przym. prestidigitatorski

 przysł. prestidigitatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sztukmistrz, magik, iluzjonista

Wiktionary


prestidigitatorka

1. ko­bie­ta po­ka­zu­ją­ca sztucz­ki ma­gicz­ne opar­te na zręcz­no­ści; iluz­jo­nist­ka, ku­glar­ka, ma­gicz­ka;
2. dzia­ła­nie wy­ko­rzy­stu­ją­ce różne sztucz­ki w celu ukry­cia braku umie­jęt­no­ści lub wy­wo­ła­nia za­chwy­tu


SJP.pl


prestidigitatorski

ma­gicz­ny, ku­glar­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pre­sti­di­gi­ta­tor­stwem, do­ty­czą­cy pre­sti­di­gi­ta­tor­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prestidigitatorstwo n., prestidigitator mos.

Wiktionary


prestidigitatorstwo

1. po­ka­zy­wa­nie sztuk po­le­ga­ją­cych na zręcz­no­ści i ro­bią­cych wra­że­nie ma­gicz­nych; ku­glar­stwo, sztuk­mi­strzo­stwo;
2. wy­jąt­ko­wa spraw­ność w czymś;
3. prze­no­śnie: stwa­rza­nie złu­dze­nia cze­goś, uda­wa­nie cze­goś nie­ist­nie­ją­ce­go


SJP.pl


prestissimo

okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: bar­dzo szyb­ko


SJP.pl


prestiż

zna­cze­nie, po­wa­ża­nie, jakim ktoś lub coś cie­szy się w swoim oto­cze­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) so­cjol. zna­cze­nie, po­wa­ża­nie, jakim ktoś lub coś cie­szy się w swoim oto­cze­niu;

Wiktionary

Pre­stiż (z fr. „urok, czary”, z præstigiare – sztucz­ki ma­gicz­ne, por. pre­sti­di­gi­ta­tor) – au­to­ry­tet, po­wa­ża­nie, sza­cu­nek in­nych osób do danej osoby.

W so­cjo­lo­gii pre­stiż jest su­biek­tyw­nym kry­te­rium stra­ty­fi­ka­cji, opar­tym na war­to­ściu­ją­cych pod­sta­wach emo­cjo­nal­nych i obiek­tyw­nych czyn­ni­kach stra­ty­fi­ka­cji – wyksz­tał­ce­niu, wy­ko­ny­wa­nym za­wo­dzie, stylu życia, do­cho­dach. Jest rów­nież jedną ze skła­do­wych sta­tu­su spo­łecz­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W niek­tó­rych śro­do­wi­skach uży­wa­nie wiecz­ne­go pióra jest oz­na­ką pre­sti­żu użyt­kow­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛstʲiʃ, AS: prestʹiš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prestiżowość ż.

 przym. prestiżowy

 przysł. prestiżowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autorytet, doniosłość, estyma, istotność, mir, powaga, poważanie, ranga, szacunek, waga, ważność, wpływ, znaczenie; książk. splendor

Wiktionary


prestiżowiec

osoba, która ma pre­stiż; ktoś komu za­le­ży na pre­sti­żu wobec in­nych


SJP.pl


prestiżowość

cecha cze­goś, co ma duże zna­cze­nie i po­wa­ża­nie w swoim śro­do­wi­sku


SJP.pl


prestiżowy

bę­dą­cy do­wo­dem pre­sti­żu (zna­cze­nie, po­wa­ża­nie), ma­ją­cy lub przy­no­szą­cy pre­stiż


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się pre­sti­żem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skoń­czy­ła pre­sti­żo­we war­szaw­skie gim­naz­jum, do któ­re­go cho­dzi­ła in­te­li­genc­ka mło­dzież o le­wi­co­wych skłon­no­ściach, spo­ty­ka­ła się z so­cja­li­sta­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prestiż m., prestiżowość ż.

 przysł. prestiżowo

Wiktionary


presto

utwór mu­zycz­ny lub jego część wy­ko­na­na w bar­dzo szyb­kim tem­pie (pre­sto)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pre­sto – album stu­dyj­ny ze­spo­łu Rush wy­da­ny w 1989 roku
  • Pre­sto – krót­ko­me­tra­żo­wy film wyt­wór­ni Pixar z 2008 roku
  • Pre­sto – nie­miec­ki pro­du­cent sa­mo­cho­dów
  • Pre­sto – sieć wło­skich re­sta­u­ra­cji
  • Pre­sto – sil­nik prze­glą­dar­ki in­ter­ne­to­wej Opera
  • Pre­sto – tempo w mu­zy­ce
  • Pre­sto – pol­ski ma­ga­zyn o kul­tu­rze, sztu­ce i twór­czym życiu
  • Pre­sto – mia­sto w Bo­li­wii
  • Pre­sto – nie­miec­ki raper

Wikipedia


preston

Pre­ston – mia­sto o sta­tu­sie city w Wiel­kiej Bry­ta­nii (An­glia), w dy­stryk­cie Pre­ston, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny (sto­li­ca) hrab­stwa Lan­cas­hi­re, port nad estu­a­rium rzeki Rib­ble (Morze Ir­landz­kie). W 2021 roku li­czy­ło 94 490 miesz­kań­ców. Jest sie­dzi­bą Uni­wer­sy­te­tu Cen­tral­ne­go Lan­cas­hi­re i dwóch ko­le­giów. Na pół­noc­ny wschód od mia­sta znaj­du­je się Fo­rest of Bow­land.

Wikipedia


prestoplast

nazwa hand­lo­wa pla­stra opa­trun­ko­we­go, słu­żą­ce­go do za­bez­pie­cza­nia drob­nych ran i ska­le­czeń; Po­lo­plast


SJP.pl


prestoł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. okry­ty spe­cjal­ną tka­ni­ną sze­ścien­ny stół w cerk­wi pra­wo­sław­nej, na któ­rym spra­wo­wa­na jest li­tur­gia

Wiktionary

Pre­stoł (cs. престолъ, gr. Ἁγία Τράπεζα = "Świę­ty Stół") – stół oł­ta­rzo­wy, cen­tral­ne miej­sce w pre­zbi­te­rium (oł­ta­rzu) cerk­wi pra­wo­sław­nej i grec­ko­ka­to­lic­kiej, na któ­rym spra­wo­wa­ny jest Najś­więt­szy Sa­kra­ment Eu­cha­ry­stii.

Ter­min „pre­stoł” oz­na­cza „Tron Boży”, co sym­bo­li­zu­je obec­ność Boga w cza­sie li­tur­gii.

Wikipedia


presumpcja

1. uz­na­nie ist­nie­nia nie­stwier­dzo­ne­go faktu na pod­sta­wie in­nych usta­lo­nych fak­tów, po­zo­sta­ją­cych z nim w związ­ku; dom­nie­ma­nie
2. daw­niej: za­ro­zu­mia­łość


SJP.pl


presuponować

prze­sta­rza­łe: dom­nie­my­wać, do­my­ślać się, za­kła­dać


SJP.pl


presupozycja

w lo­gi­ce: wnio­sek wy­ni­ka­ją­cy jed­no­cze­śnie z ja­kie­goś zda­nia i jego ne­ga­cji, np. pre­su­po­zy­cją za­rów­no zda­nia "Moim ulu­bio­nym ak­to­rem jest John­ny Depp." jak i zda­nia "Moim ulu­bio­nym ak­to­rem nie jest John­ny Depp." jest: "Mam ulu­bio­ne­go ak­to­ra."


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. ukry­te wstęp­ne za­ło­że­nie, wy­ma­ga­ne żeby dane zda­nie miało w danym kon­tek­ście lo­gicz­ny sens;

 (1.2) psych. me­to­da su­ge­ro­wa­nia ukry­tych tre­ści za po­mo­cą ta­kich zdań

Wiktionary

Pre­su­po­zy­cja – w lo­gi­ce sąd, który musi być praw­dzi­wy, żeby ja­kie­muś zda­niu można było przy­pi­sać war­tość lo­gicz­ną (praw­dę albo fałsz). In­ny­mi słowy, pre­su­po­zy­cja to wnio­sek wy­ni­ka­ją­cy za­rów­no ze zda­nia, jak i z jego ne­ga­cji. Np. pre­su­po­zy­cją za­rów­no zda­nia „Obec­ny król Fran­cji jest łysy”, jak i zda­nia „Obec­ny król Fran­cji nie jest łysy” jest: „Fran­cja ma obec­nie króla”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zda­nie "Czy wo­lał­by pan spot­kać się ze mną w środę czy w czwar­tek?" za­wie­ra pre­su­po­zy­cję "Pan chciał­by się ze mną spot­kać".

 (1.2) Pre­su­po­zy­cja jest waż­nym ele­men­tem tech­nik ma­ni­pu­la­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛsupɔˈzɨt͡sʲja, AS: presupozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. presupozycyjny

Wiktionary


preswórszt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sal­ce­son

Wiktionary


presyjny

→ pre­sja


SJP.pl

Patrz:

presja

preszburg

daw­niej: Bra­ty­sła­wa (sto­li­ca Sło­wa­cji); Pożoń


SJP.pl


preszowianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pre­szo­wa; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Preszów mrz.

:: fż. preszowianka ż.

 przym. preszowski

Wiktionary


preszowianka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pre­szo­wa; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Preszów mrz.

:: fm. preszowianin mos.

 przym. preszowski

Wiktionary


preszowski

→ Pre­szów (mia­sto na Sło­wa­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pre­szo­wem, do­ty­czą­cy Pre­szo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Preszów mrz., preszowianin mos., preszowianka ż.

Wiktionary


preszowszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) re­gion obej­mu­ją­cy kraj pre­szow­ski. na wschod­niej Sło­wa­cji;

Wiktionary

Pre­szow­szczyz­na – re­gion w za­chod­niej czę­ści Za­kar­pa­cia, na­le­żą­cy obec­nie do Sło­wa­cji jako kraj pre­szow­ski, ze sto­li­cą w Pre­szo­wie.

Pre­szow­szczyz­na obej­mu­je pół­noc­ną część daw­nych wę­gier­skich ko­mi­ta­tów Zemplén, Sáros, Sze­pes oraz po­wiat Szobránc ko­mi­ta­tu Ung.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Preszów mrz.

Wiktionary


preszpan

ro­dzaj kar­to­nu o bar­dzo gład­kiej po­wierzch­ni, odz­na­cza­ją­cy się dużą wy­trzy­ma­ło­ścią me­cha­nicz­ną i elek­trycz­ną


SJP.pl

Presz­pan – ro­dzaj wie­lo­war­stwo­wej, mocno pra­so­wa­nej tek­tu­ry, w któ­rej su­row­cem jest pa­pier o gru­bo­ści od 0,1 mm do 50 mm. Po­wierzch­nia presz­pa­nu jest gład­ka, trud­no­na­sią­kal­na. Po­sia­da dużą wy­trzy­ma­łość me­cha­nicz­ną na ście­ra­nie i zgi­na­nie.

Do pro­duk­cji presz­pa­nu używa się szla­chet­nych su­row­ców włó­kni­stych w po­sta­ci pół­ma­sy ba­weł­nia­nej, twar­dej masy ce­lu­lo­zo­wej, ma­ku­la­tu­ry.

Wikipedia


preszpanowy

przy­miot­nik od: presz­pan


SJP.pl


preszów

mia­sto we wschod­niej Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Sło­wa­cji;

Wiktionary

Pre­szów ( Prešov, Eper­jes, Epe­ries, Fra­go­po­lis lub Epe­ries­si­num, rom. "Pe­rie­szys") – mia­sto we wschod­niej Sło­wa­cji, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny kraju pre­szow­skie­go i po­wia­tu Pre­szów. Pod ko­niec 2020 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą 87 886, Pre­szów zaj­mo­wał trze­cie miej­sce pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści (po Bra­ty­sła­wie i Ko­szy­cach) na Sło­wa­cji. Leży w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie Sza­rysz, (około 60 km od gra­ni­cy z Wę­gra­mi i około 75 km od gra­ni­cy z Pol­ską).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osad­nict­wo w oko­li­cy Pre­szo­wa da­tu­je się od pa­le­o­li­tu – naj­star­sze zna­le­zi­ska po­cho­dzą sprzed 28 ty­się­cy lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛʃuf, AS: prešuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. preszowianin mos., preszowianka ż., Preszowszczyzna ż.

 przym. preszowski

Wiktionary


presław

mia­sto w Buł­ga­rii


SJP.pl


presławski

przy­miot­nik od: Pre­sław (mia­sto w Buł­ga­rii)


SJP.pl


presłowiański

do­ty­czą­cy okre­su po­prze­dza­ją­ce­go pow­sta­nie Sło­wian


SJP.pl


pretekst

zmy­ślo­ny powód po­da­ny dla ukry­cia wła­ści­wej przy­czy­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) powód, który ukry­wa rze­czy­wi­stą przy­czy­nę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛtɛkst, AS: pretekst

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pretekstowy

 przysł. pretekstowo

 rzecz. pretekścik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozór, wymówka

Wiktionary


pretekścik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pre­tekst

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pre­tekst, lecz tylko mały pre­tek­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretekst m.

Wiktionary


pretendencki

od­no­szą­cy się do pre­ten­den­ta, wła­ści­wy pre­ten­den­to­wi


SJP.pl


pretendent

ten, kto pre­ten­du­je do cze­goś; kan­dy­dat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która ubie­ga się o jakiś tytuł, sta­no­wi­sko lub funk­cję

Wiktionary

Pre­ten­dent (łac. "pra­e­ten­do") – osoba, która ubie­ga się o jakiś tytuł, sta­no­wi­sko lub funk­cję. W po­wszech­nym uży­ciu osoba, która rości sobie prawa do ty­tu­łu mo­nar­sze­go (pre­ten­dent do tronu), w sy­tu­a­cji, gdy o tron ubie­ga się kilka osób, gdy ród zo­stał od­su­nię­ty od wła­dzy lub też mo­nar­chia zo­sta­ła znie­sio­na. W prze­ci­wień­stwie do sa­moz­wań­ca swoje ro­szcze­nia wy­wo­dzi z obiek­tyw­nych prze­sła­nek upraw­nia­ją­cych do dzie­dzi­cze­nia ty­tu­łu (praw dy­na­stycz­nych).

Wikipedia


pretendentka

→ pre­ten­dent


SJP.pl

Patrz:

pretendent

pretendować

ro­ścić sobie prawo do cze­goś, mieć pre­ten­sje do cze­goś, sta­rać się o coś; ubie­gać się, kon­ku­ro­wać


SJP.pl


pretens

po­tocz­nie: pre­ten­sja


SJP.pl


pretensja

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z ja­kie­goś po­wo­du; też: słowa wy­ra­ża­ją­ce to uczu­cie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do cze­goś; wy­ma­ga­nie, żą­da­nie;
3. prze­sad­nie wy­so­kie mnie­ma­nie o sobie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żal, uraza lub ansa do kogoś z ja­kie­goś po­wo­du; także. słowa wy­ra­ża­ją­ce to uczu­cie

 (1.2) ro­szcze­nie zgła­sza­ne przez kogoś do cze­goś

 (1.3) prze­sad­nie wy­so­kie mnie­ma­nie o sobie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ułat­wia­ło to życie roz­no­szą­cym chleb ka­li­fak­to­rom, bo tak przy­go­to­wa­ne por­cje nie roz­la­ty­wa­ły się na drob­ne ka­wał­ki, a i nikt z więź­niów nie mógł mieć pre­ten­sji, że do­stał mniej ski­bek od in­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretensjonalność ż.

 przym. pretensjonalny

 przysł. pretensjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ansa, niechęć, uraza, żal

 (1.2) roszczenie, wymaganie, żądanie

Wiktionary


pretensje

1. żal, uraza lub ansa do kogoś z ja­kie­goś po­wo­du; też: słowa wy­ra­ża­ją­ce to uczu­cie;
2. prawo, które sobie ktoś rości do cze­goś; wy­ma­ga­nie, żą­da­nie;
3. prze­sad­nie wy­so­kie mnie­ma­nie o sobie


SJP.pl


pretensjonalizm

pre­ten­sjo­nal­ność;
1. sztucz­ne za­cho­wy­wa­nie się; kry­go­wa­nie, zma­nie­ro­wa­nie;
2. nie­na­tu­ral­ność, zły gust, zbyt­nie wy­szu­ka­nie; sztucz­ność, prze­sa­da, ma­nie­rycz­ność


SJP.pl


pretensjonalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pre­ten­sjo­nal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretensja ż., pretensjonalność ż.

 przym. pretensjonalny

Wiktionary


pretensjonalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pre­ten­sjo­nal­niej


SJP.pl


pretensjonalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pre­ten­sjo­nal­ny


SJP.pl


pretensjonalność

pre­ten­sjo­na­lizm;
1. sztucz­ne za­cho­wy­wa­nie się; kry­go­wa­nie, zma­nie­ro­wa­nie;
2. nie­na­tu­ral­ność, zły gust, zbyt­nie wy­szu­ka­nie; sztucz­ność, prze­sa­da, ma­nie­rycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak na­tu­ral­no­ści, sztucz­ność; kry­go­wa­nie się, miz­drze­nie się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie lubię pre­ten­sjo­nal­no­ści u zna­jo­mych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɔɕt͡ɕ, AS: pretẽũ̯sʹi ̯õnalność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretensja ż.

 przym. pretensjonalny

 przysł. pretensjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadęcie, nadętość, zadęcie, zmanierowanie

Wiktionary


pretensjonalny

1. za­cho­wu­ją­cy się sztucz­nie;
2. zbyt wy­szu­ka­ny, świad­czą­cy o złym gu­ście


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. za­cho­wu­ją­cy się sztucz­nie, kry­gu­ją­cy się

 (1.2) książk. zbyt wy­szu­ka­ny, świad­czą­cy o złym gu­ście

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) I przez to już na­ra­ża­my się na śmiesz­ność, bo uda­je­my, choć­by nawet sa­mych sie­bie, a każde uda­wa­nie jest z na­tu­ry śmiesz­ne, pre­ten­sjo­nal­ne.

 (1.2) Uznał So­na­tę za naj­słab­szą sztu­kę Jana Au­gu­sta, pre­ten­sjo­nal­ną, sztucz­ną, na­iw­ną i źle na­pi­sa­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: pretẽũ̯sʹi ̯õnalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretensjonalność ż., pretensja ż.

 przysł. pretensjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ę i ą, zmanierowany, manieryczny

Wiktionary


pretensyjka

zdrob­nie­nie od: pre­ten­sja


SJP.pl


pretest

test wstęp­ny, dia­gno­zu­ją­cy, np. test sku­tecz­no­ści i bez­pie­czeń­stwa pro­duk­tu przed jego sprze­da­żą, test oceny go­to­wo­ści stu­den­tów do dal­szych badań


SJP.pl

Pre­test – w na­u­kach spo­łecz­nych, po­miar po­cząt­ko­wy zmien­nej za­leż­nej przed wpro­wa­dze­niem ma­ni­pu­la­cji ek­spe­ry­men­tal­nej. Wy­ko­nu­je się go w celu za­ob­ser­wo­wa­nia wa­rian­cji zmien­nej za­leż­nej po ma­ni­pu­la­cji zmien­ną nie­za­leż­ną (w od­stę­pie czasu). Używa się go do zba­da­nia siły ma­ni­pu­la­cji ek­spe­ry­men­tal­nej (np. w sche­ma­cie kla­sycz­nym). Sto­su­je się go rów­nież w ba­da­niu rze­tel­no­ści da­ne­go testu ba­daw­cze­go (np. kwe­stio­na­riu­sza) w ek­spe­ry­men­cie bez grupy kon­trol­nej.

Wikipedia


pretor

urzęd­nik są­do­wy w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. jeden z waż­niej­szych urzęd­ni­ków w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie;

Wiktionary

Pre­tor (łac. "pra­e­tor" – l.mn. "pra­e­to­res") – wyż­szy urzęd­nik w an­tycz­nym Rzy­mie ma­ją­cy tzw. wła­dzę mniej­szą ("im­pe­rium minus"). W cza­sie nie­o­bec­no­ści kon­su­lów, pre­tor (póź­niej dwóch, a nawet trzech) przej­mo­wał naj­wyż­szą wła­dzę w mie­ście, mogąc nawet zwo­ły­wać po­sie­dze­nia se­na­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zaraz po Sa­tur­na­liach pre­tor wy­je­chał do Ne­a­po­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛtɔr, AS: pretor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretorianin mos., pretura ż.

 przym. pretorski

Wiktionary


pretoria

od­dział pre­to­ria­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Re­pu­bli­ki Po­łud­nio­wej Afry­ki;

Wiktionary

Pre­to­ria – mia­sto w Po­łud­nio­wej Afry­ce i ad­mi­ni­stra­cyj­na sto­li­ca pań­stwa. Pre­to­ria to 8. naj­bo­gat­sze mia­sto w Afry­ce i 4. naj­bo­gat­sze mia­sto w kraju.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɛˈtɔrʲja, AS: pretorʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretoryjczyk mos., pretoryjka ż.

 przym. pretoryjski

Wiktionary


pretorianin

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: żoł­nierz stra­ży przy­bocz­nej wo­dzów i ce­sa­rzy;
2. prze­no­śnie: czło­wiek ślepo od­da­ny ja­kie­muś przy­wód­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. wojsk. czło­nek gwar­dii pre­to­riań­skiej - eli­tar­nej for­ma­cji zbroj­nej w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie i stra­ży oso­bi­stej ce­sa­rzy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­to­ria­nie zo­sta­li zaw­cza­su wy­co­fa­ni ze swych po­ste­run­ków przez Ma­kro­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretor m., pretorium n., pretoria ż.

 przym. pretoriański, pretorski

Wiktionary


pretorianka

po­tocz­nie: straż­nicz­ka, gwar­dzist­ka


SJP.pl


pretoriański

przy­miot­nik od: pre­to­ria­nin


SJP.pl


pretoriaństwo

straż przy­bocz­na rzym­skich ce­sa­rzy, ut­wo­rzo­na przez Ok­ta­wia­na Au­gu­sta, od cza­sów Ty­be­riu­sza sta­cjo­nu­ją­ca w Rzy­mie, speł­nia­ją­ca głów­nie funk­cje po­rząd­ko­we; pre­to­ria­nie


SJP.pl


pretorium

1. na­miot wodza w woj­sku rzym­skim;
2. dom albo try­bu­nał pre­to­ra


SJP.pl

Pre­to­rium (łac. "pra­e­to­rium") – sie­dzi­ba wodza lub wład­cy w rzym­skim obo­zie woj­sko­wym ("ca­stra") – na­miot lub dom w obo­zach sta­łych. Przed pre­to­rium znaj­do­wał się plac - forum żoł­nier­skie.

Wikipedia


pretorski

1. → pre­tor;
2. w re­pu­bli­ce rzym­skiej: edykt pre­tor­ski - za­sa­dy, któ­ry­mi za­mie­rzał kie­ro­wać się pre­tor pod­czas swo­jej ka­den­cji


SJP.pl


pretoryjczyk

miesz­ka­niec Pre­to­rii (sto­li­cy RPA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pre­to­rii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛtɔˈrɨjt͡ʃɨk, AS: pretoryi ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pretoria ż.

:: fż. pretoryjka ż.

 przym. pretoryjski

Wiktionary


pretoryjka

miesz­kan­ka Pre­to­rii (sto­li­cy RPA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pre­to­rii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛtɔˈrɨjka, AS: pretoryi ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pretoria ż.

:: fm. pretoryjczyk mos.

 przym. pretoryjski

Wiktionary


pretoryjski

przy­miot­nik od: Pre­to­ria (sto­li­ca RPA)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Pre­to­ria

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛtɔˈrɨjsʲci, AS: pretoryi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pretoria ż., pretoryjczyk mos., pretoryjka ż.

Wiktionary


pretura

urząd pre­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urząd pre­to­ra w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈtura, AS: pretura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pretor

 przym. pretorski

Wiktionary


preumowa

umowa wstęp­na


SJP.pl


previa

model sa­mo­cho­du marki To­y­o­ta


SJP.pl


prewalidacja

wstęp­na we­ry­fi­ka­cja waż­no­ści kart go­tów­ko­wych


SJP.pl


prewencja

za­po­bie­ga­nie cze­muś, zwła­szcza prze­stęp­stwom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­po­bie­ga­nie czy­nom i zja­wi­skom uwa­ża­nym za nie­po­żą­da­ne

 (1.2) środ. od­dział po­li­cji, któ­re­go za­da­niem jest za­po­bie­ga­nie prze­stęp­czo­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pre­wen­cja ogól­na
  • Pre­wen­cja ren­to­wa
  • Pre­wen­cja (rol­nict­wo)
  • Pre­wen­cja szcze­gól­na
  • Pre­wen­cja win­dy­ka­cyj­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­wen­cja kry­mi­nal­na po­le­ga mię­dzy in­ny­mi na pro­wa­dze­niu po­ga­da­nek w szko­łach.

 (1.2) Przy­ślij mi tu paru roz­gar­nię­tych chło­pa­ków z pre­wen­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɛˈvɛ̃nt͡sʲja, AS: prevẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prewencyjność ż., prewentorium n., prewenter m., prewentor m.

 przym. prewencyjny, prewentoryjny, prewentywny

 przysł. prewencyjnie, prewentywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapobieganie, profilaktyka

Wiktionary


prewencyjność

→ pre­wen­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

prewencyjny

prewencyjny

do­ty­czą­cy pre­wen­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy za­po­bie­ga­niu, pre­wen­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A już w roku 1810 wpro­wa­dzo­no cen­zu­rę pre­wen­cyj­ną i odtąd zgodę na pu­bli­ka­cję trze­ba było uzy­skać przed dru­kiem dzie­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛvɛ̃nˈt͡sɨjnɨ, AS: prevẽncyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prewencyjność ż., prewencja ż., prewentorium n., prewenter m., prewentor m.

 przym. prewentoryjny, prewentywny

 przysł. prewencyjnie, prewentywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapobiegawczy, zaradczy, profilaktyczny; daw. prewentywny

Wiktionary


prewentorium

sa­na­to­rium przez­na­czo­ne dla osób za­gro­żo­nych jakąś cho­ro­bą lub skłon­nych do pew­nych cho­rób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sa­na­to­rium za­po­bie­gaw­cze dla osób, które są za­gro­żo­ne przez cho­ro­bę

Wiktionary

Pre­wen­to­rium (z pra­e­ven­tor „idący na­przód, wy­prze­dza­ją­cy”) – zam­knię­ty za­kład za­po­bie­gaw­czo-lecz­ni­czy przez­na­czo­ny głów­nie dla dzie­ci i mło­dzie­ży, za­gro­żo­nych jakąś cho­ro­bą, naj­czę­ściej gruź­li­cą. Na­zy­wa­ny także sa­na­to­rium za­po­bie­gaw­czym, w któ­rym tur­nu­sy trwa­ły trzy mie­sią­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj ot­wo­rzo­no nowe pre­wen­to­rium.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛvɛ̃nˈtɔrʲjũm, AS: prevẽntorʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prewencja ż., prewencyjność ż., prewenter m., prewentor m.

 przym. prewentoryjny, prewencyjny, prewentywny

 przysł. prewencyjnie, prewentywnie

Wiktionary


prewentywny

→ pre­wen­cja; pre­wen­cyj­ny


SJP.pl


prewentyzm

za­po­bie­ga­nie cze­muś, zwła­szcza prze­stęp­stwom; pre­wen­cja


SJP.pl


prewerbium

cząst­ka sło­wot­wór­cza wy­ra­zu, prze­dro­stek, który wy­stę­pu­je przed cza­sow­ni­kiem; prze­dro­stek, pre­fiks


SJP.pl


prewet

ustęp, ubi­ka­cja, klo­zet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. pot. ustęp, ubi­ka­cja, klo­zet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Radca chwi­lo­wo prze­pro­sił ze­bra­nych, naj­wi­docz­niej zmie­rza­jąc po­spiesz­nie do pre­we­tu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygódka, wychodek, pot. iron. sławojka, pot. grub. kibel, sracz

Wiktionary


prewka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. po­glą­do­wy plik z gra­fi­ką lub fo­to­gra­fią o ni­skiej roz­dziel­czo­ści

Wiktionary


prez.

1. skrót od: pre­zes (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz);
2. skrót od: pre­zy­dent (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pre­zy­dent

 (1.2) = pre­zes

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Styl, w jakim prez. Duda po­gra­tu­lo­wał Bi­de­no­wi „uda­nej kam­pa­nii”, przy­cią­gnął uwagę ame­ry­kań­skich me­diów.

 (1.2) Prez. Ka­czyń­ski za­an­ga­żo­wał się w spra­wę po­dat­ku od wia­tra­ków.

Wiktionary


prezbiopia

nie­zdol­ność do­kład­ne­go wi­dze­nia z bli­skiej od­le­gło­ści, spo­wo­do­wa­na upo­śle­dze­niem ako­mo­da­cji oka, roz­wi­ja­ją­ca się w śred­nim wieku; star­czowz­rocz­ność, pres­bio­pia, pres­by­o­pia


SJP.pl


prezbiopijny

→ pre­zbio­pia


SJP.pl

Patrz:

prezbiopia

prezbiter

du­chow­ny upraw­nio­ny do pro­wa­dze­nia na­bo­żeństw i spra­wo­wa­nia sa­kra­men­tów; ksiądz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. du­chow­ny dru­gie­go stop­nia świę­ceń w chrze­ści­jań­stwie;

Wiktionary

Pre­zbi­ter (gr. πρεσβύτερος, „star­szy”; łac. "pres­by­ter") – urząd we wspól­no­tach chrze­ści­jań­skich.

Pre­zbi­te­rzy sta­no­wią naj­więk­szą li­czeb­nie grupę wśród du­cho­wień­stwa hie­rar­chicz­ne­go w ko­ścio­łach, w któ­rych hie­rar­chia du­cho­wień­stwa wy­stę­pu­je – są du­chow­ny­mi dru­gie­go stop­nia, po­moc­ni­ka­mi bi­sku­pa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do bi­sku­pa do­łą­czy­li pre­zbi­te­rzy i dia­ko­ni.

 (1.1) Pre­zbi­ter ubra­ny był w albę, stułę i czer­wo­ny ornat.

 (1.1) Kiedy pre­zbi­te­ro­wi wolno udzie­lić bierz­mo­wa­nia?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. neoprezbiter m., prezbiterium n., prezbiterat m., prezbiterianin m., prezbiterianka ż., prezbiterianizm m.

 przym. prezbiterialny, prezbiteriański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kapłan, ksiądz, duszpasterz

Wiktionary


prezbiterat

drugi sto­pień sa­kra­men­tu świę­ceń we wspól­no­tach chrze­ści­jań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. sa­kra­ment świę­ceń w chrze­ści­jań­stwie;

 (1.2) kośc. wy­ko­ny­wa­nie urzę­du ka­płań­skie­go wy­ni­ka­ją­ce­go z sa­kra­men­tu pre­zbi­te­ra­tu (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bi­skup udzie­lił świę­ceń pre­zbi­te­ra­tu.

 (1.2) W pier­wszym roku swo­je­go pre­zbi­te­ra­tu uczył dzie­ci re­li­gii.

 (1.1-2) Mo­żesz po­czy­tać o pre­zbi­te­ra­cie w „Ka­te­chiz­mie Ko­ścio­ła Ka­to­lic­kie­go”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezbiter m., prezbiterium n., neoprezbiter m., prezbiterianin m., prezbiterianka ż., prezbiterianizm m.

 przym. prezbiterialny, prezbiteriański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) kapłaństwo

Wiktionary


prezbiterialny

1. do­ty­czą­cy pre­zbi­te­rium, za­wie­ra­ją­cy pre­zbi­te­rium;
2. do­ty­czą­cy pre­zbi­te­ra, zwią­za­ny z funk­cją pre­zbi­te­ra


SJP.pl


prezbiterianin

czło­nek odła­mu wyz­na­nia pro­te­stanc­kie­go nie­uz­na­ją­ce­go epi­sko­pal­nej or­ga­ni­za­cji Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go


SJP.pl


prezbiterianizm

odłam kal­wi­niz­mu, gdzie wła­dzę spra­wu­ją wy­bie­ra­ni przez wier­nych star­si (pre­zbi­te­rzy), nie­uz­na­ją­cy epi­sko­pal­nej or­ga­ni­za­cji Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go


SJP.pl

Pre­zbi­te­ria­nizm (z gr. "πρεσβύτερος", „star­szy”) – krąg pro­te­stanc­kich Ko­ścio­łów re­for­mo­wa­nych cha­rak­te­ry­zu­ją­cych się ustro­jem opar­tym na wła­dzy pre­zbi­te­rów, czyli star­szych zbo­rów (du­chow­nych i świec­kich).

Wikipedia


prezbiterianka

człon­ki­ni odła­mu wyz­na­nia pro­te­stanc­kie­go nie­uz­na­ją­ce­go epi­sko­pal­nej or­ga­ni­za­cji Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go


SJP.pl


prezbiteriat

w ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim: świę­ce­nia ka­płań­skie


SJP.pl


prezbiteriański

do­ty­czą­cy pre­zbi­te­ria­niz­mu, pre­zbi­te­ria­nów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z pre­zbi­te­ria­niz­mem, pre­zbi­te­ria­na­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. neoprezbiter mos., prezbiterianizm mrz., prezbiterianin mos., prezbiterianka ż., prezbiterat mrz., prezbiter mos., prezbiterium n.

 przym. prezbiterialny

Wiktionary


prezbiterium

część ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go z oł­ta­rzem głów­nym, przez­na­czo­na za­sad­ni­czo dla du­cho­wień­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. rel. prze­strzeń ko­ścio­ła przez­na­czo­na dla du­cho­wień­stwa i służ­by li­tur­gicz­nej;

 (1.2) hist. rel. ko­le­gial­ny organ za­rzą­dza­ją­cy chrze­ści­jań­skim ko­ścio­łem par­ty­ku­lar­nym;

Wiktionary

Pre­zbi­te­rium, daw­niej: chór ka­płań­ski – prze­strzeń ko­ścio­ła chrze­ści­jań­skie­go tra­dy­cji ła­ciń­skiej, przez­na­czo­na dla du­cho­wień­stwa oraz służ­by li­tur­gicz­nej (m.in. mi­ni­stran­tów). Zwy­kle jest wy­dzie­lo­ne od resz­ty świą­ty­ni pod­wyż­sze­niem, ba­la­ska­mi lub łu­kiem tę­czo­wym i wy­o­dręb­nia się wi­zu­al­nie z bryły ko­ścio­ła. Nazwa po­cho­dzi od słowa pre­zbi­ter (ksiądz).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm, AS: prezbʹiterʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezbiter m., neoprezbiter m., prezbiterianin m., prezbiterianka ż., prezbiterianizm m., prezbiterat mrz.

 przym. prezbiterialny, prezbiteriański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chór kapłański

 (1.2) kolegium prezbiterów

Wiktionary


prezbiterka

→ pre­zbi­ter


SJP.pl

Patrz:

prezbiter

prezbiterski

→ pre­zbi­ter


SJP.pl

Patrz:

prezbiter

prezencik

zdrob­nie­nie od: pre­zent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pre­zent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ania za­wsze pa­mię­ta o moich uro­dzi­nach i ma dla mnie jakiś mały pre­zen­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezent m., prezenter mos.

Wiktionary


prezencja

po­wierz­chow­ność, zew­nętrz­na po­sta­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­gląd i spo­sób za­cho­wa­nia się ja­kiejś osoby, zaz­wy­czaj atrak­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezenter m., prezent mrz.

 czas. prezentować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aparycja, powierzchowność

Wiktionary


prezencyjny

→ pre­zen­cja


SJP.pl

Patrz:

prezencja

prezent

to, co się komuś da­ro­wu­je, zwy­kle z ja­kiejś okaz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz wrę­czo­na komuś z ja­kiejś okaz­ji lub bez okaz­ji, jako wyraz sym­pa­tii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pre­zent od babci był dla mnie wiel­ką nie­spo­dzian­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛzɛ̃nt, AS: prezẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezenter m., prezenterka ż., prezencja ż., prezentacja ż., prezentowanie n., sprezentowanie n., zaprezentowanie n., reprezentowanie n., reprezentacja ż., reprezentant m., reprezentantka ż.

:: zdrobn. prezencik m.

 czas. prezentować ndk., sprezentować dk., zaprezentować dk., reprezentować ndk.

 przym. prezentowy, prezentacyjny, reprezentacyjny, reprezentatywny

 przysł. reprezentatywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podarunek, upominek, podarek, dar, suwenir

Wiktionary


prezentacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wy­sta­wie­nie cze­goś na pew­nym forum

 (1.2) ze­staw slaj­dów

 (1.3) książk. za­poz­na­nie kogoś z kimś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pre­zen­ta­cja (wy­stą­pie­nie pu­blicz­ne) – wy­stą­pie­nie pu­blicz­ne ma­ją­ce na celu prze­ka­za­nie tre­ści słu­cha­czom
  • gra­fi­ka pre­zen­ta­cyj­na – do­ku­ment elek­tro­nicz­ny, jedna z tech­nik wy­ko­rzy­sty­wa­na pod­czas pre­zen­ta­cji
  • Pokaz slaj­dów – trze­ci album stu­dyj­ny pol­skie­go ze­spo­łu mu­zycz­ne­go Kwiat Ja­bło­ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­zen­ta­cję wy­ko­rzy­stu­je się mię­dzy in­ny­mi pod­czas eg­za­mi­nu ma­tu­ral­ne­go lub za­wo­do­we­go, przed­sta­wia­nia ofer­ty swo­jej firmy, szko­leń pra­cow­ni­ków, a nawet w cza­sie au­to­pre­zen­ta­cji (pre­zen­ta­cji sie­bie) na roz­mo­wie kwa­li­fi­ka­cyj­nej.

 (1.2) Przy­go­to­wał ładną pre­zen­ta­cję, ale w sali nie było rzut­ni­ka.

 (1.3) Przy pre­zen­ta­cji uścis­nę­li sobie dło­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: prezẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezent mrz., prezenter m., prezenterka ż., prezentowanie n., zaprezentowanie n.

 czas. prezentować ndk., zaprezentować dk.

 przym. prezentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokaz, demonstracja, zaprezentowanie

Wiktionary


prezentacjonizm

Pre­zen­ta­cjo­nizm (im­me­dia­tyzm) – sta­no­wi­sko epi­ste­mo­lo­gicz­ne, we­dług któ­re­go pod­miot w bez­poś­red­nim poz­na­niu przed­mio­tu ma do czy­nie­nia z nim samym, a nie z jego re­pre­zen­ta­cją. Sta­no­wi­sko to kon­sty­tu­u­ją dwa ele­men­ty:

Wikipedia


prezentacyjny

→ pre­zen­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

prezentacja

prezentant

po­sia­dacz weks­la wy­sta­wio­ne­go przez inna osobę; wie­rzy­ciel


SJP.pl


prezentata

pie­częć przy­sta­wio­na w kan­ce­la­rii sądu, za­wie­ra­ją­ca datę wpły­wu pisma, licz­bę za­łącz­ni­ków, ui­szcze­nie opła­ty itp.; pre­sen­ta­ta, da­tow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ad­no­ta­cja sta­wia­na na ko­re­spon­den­cji wpły­wa­ją­cej do in­sty­tu­cji

Wiktionary


prezenteizm

sta­wia­nie się w pracy mimo złego stanu zdro­wia; pre­zen­tyzm


SJP.pl


prezenter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która za­po­wia­da au­dy­cje w radiu lub te­le­wiz­ji

 (1.2) męż­czyz­na, który pre­zen­tu­je strój stro­je na po­ka­zach mody

 (1.3) osoba, która de­mon­stru­je to­wa­ry na tar­gach, wy­sta­wach

Wiktionary

Pre­zen­ter ( pre­sen­ter), ina­czej spi­ker ( spe­a­ker) – osoba za­po­wia­da­ją­ca lub pro­wa­dzą­ca pro­gra­my na­da­wa­ne przez sta­cję ra­dio­wą lub te­le­wi­zyj­ną (np. in­for­ma­cyj­ne, te­ma­tycz­ne, estra­do­we).

Za­sad­ni­czą rolą pre­zen­te­ra jest przed­sta­wia­nie wia­do­mo­ści lub in­for­ma­cji o na­stęp­nej po­zy­cji pro­gra­mu, ale pełni także funk­cję go­spo­da­rza pro­gra­mu lub sta­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prezencja ż., prezentowanie n., zaprezentowanie n., prezent m., prezencik m., reprezentowanie n., prezentacja ż., reprezentacja ż.

:: fż. prezenterka ż.

 czas. prezentować ndk., zaprezentować dk., reprezentować ndk.

 przym. prezenterski, reprezentatywny

Wiktionary


prezenterka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta w me­diach za­po­wia­da­ją­ca lub pro­wa­dzą­ca pro­gram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ash­ley jest znaną oso­bi­sto­ścią w świe­cie ge­e­ków oraz roz­chwy­ty­wa­ną ak­tor­ką i pre­zen­ter­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. prezenter m.

 czas. prezentować

Wiktionary


prezentka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Pa­nien Ofia­ro­wa­nia Najś­więt­szej Maryi Panny


SJP.pl


prezentki

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Pa­nien Ofia­ro­wa­nia Najś­więt­szej Maryi Panny


SJP.pl

Zgro­ma­dze­nie Pa­nien Ofia­ro­wa­nia Najś­więt­szej Maryi Panny ( Con­gre­ga­tio Vir­gi­num a Pra­e­sen­ta­tio­ne Be­a­tae Ma­riae Vir­gi­nis) – żeń­skie zgro­ma­dze­nie za­kon­ne pow­sta­łe w 1627 roku w Kra­ko­wie. Jego za­ło­ży­ciel­ką była Zofia Cze­ska. Nazwa po­cho­dzi od ła­ciń­skie­go ter­mi­nu "pra­e­sen­ta­tio" – ofia­ro­wa­nie. Klasz­to­ry sióstr pre­zen­tek funk­cjo­nu­ją w Ro­ha­ty­nie i Trem­bow­li w ar­chi­die­cez­ji lwow­skiej na Ukra­i­nie oraz w Rzy­mie.

Wikipedia


prezentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pre­zen­to­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praw­dzi­wym kijem w mro­wi­sko oka­zał się zakaz pre­zen­to­wa­nia na bo­i­skach sym­bo­li i ge­stów re­li­gij­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛ̃ntɔˈvãɲɛ, AS: prezẽntovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prezentować

 rzecz. prezent mrz., prezentacja ż., prezenter mos.

Wiktionary


prezentować

cza­sow­nik

 (1.1) po­ka­zy­wać coś

cza­sow­nik zwrot­ny pre­zen­to­wać się

 (2.1) wy­glą­dać zwy­kle ko­rzyst­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­ta­lia chęt­nie pre­zen­tu­je swoją ko­lek­cję pocz­tó­wek.

 (1.1) Wy­sta­wa bę­dzie pre­zen­to­wa­na w swa­rzędz­kim Gim­naz­jum

 (2.1) Jej lu­dzie do­brze się pre­zen­to­wa­li, zresz­tą ni­cze­go in­ne­go się po nich nie spo­dzie­wa­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: prezẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezent mrz., prezencja ż., prezentowanie n., prezenter, prezenterka, prezentacja

 czas. sprezentować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pokazywać, omawiać

Wiktionary


prezentownik

po­rad­nik lub ze­staw pro­po­zy­cji pre­zen­tów na różne okaz­je


SJP.pl


prezentowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pre­zen­tem, do­ty­czą­cy pre­zen­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezent m.

Wiktionary


prezentoza

nad­mier­ne przy­wią­zy­wa­nie wagi do zwy­cza­ju da­wa­nia pre­zen­tów


SJP.pl


prezentysta

zwo­len­nik pre­zen­tyz­mu


SJP.pl


prezentystka

→ pre­zen­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

prezentysta

prezentystyczny

do­ty­czą­cy pre­zen­tyz­mu


SJP.pl


prezentyzm

1. sta­wia­nie się w pracy mimo złego stanu zdro­wia; pre­zen­te­izm;
2. kie­ru­nek w te­o­rii i me­to­do­lo­gii hi­sto­rio­gra­fii uz­na­ją­cy poz­na­nie obiek­tyw­nej praw­dy hi­sto­rycz­nej za nie­moż­li­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nauk. kie­ru­nek ana­li­zy hi­sto­rycz­nej, w któ­rym ocena zda­rzeń, fak­tów, po­glą­dów z przesz­ło­ści jest do­ko­ny­wa­na ze współ­czes­nej per­spek­ty­wy;

Wiktionary

Zo­bacz też: pre­zen­tyzm (fi­lo­zo­fia czasu).

Pre­zen­tyzm (ana­li­za hi­sto­rycz­na) (z łac. "pra­e­sens" „obec­ny” i gr. "ismos" „wie­dza”) – kie­ru­nek ana­li­zy hi­sto­rycz­nej po­le­ga­ją­cy na oce­nie zda­rzeń, fak­tów, po­glą­dów i ocen z przesz­ło­ści ze współ­czes­nej per­spek­ty­wy.

Wikipedia


prezerwa

przet­wór mięs­ny w her­me­tycz­nych opa­ko­wa­niach szkla­nych lub me­ta­lo­wych nie­pod­da­wa­ny obrób­ce ciepl­nej


SJP.pl


prezerwatywa

1. gu­mo­wa osłon­ka na­kła­da­na na czło­nek przed sto­sun­kiem płcio­wym w celu uni­knię­cia za­płod­nie­nia oraz za­ra­że­nia cho­ro­ba­mi prze­no­szo­ny­mi drogą płcio­wą; kon­dom; kon­don
2. daw­niej: śro­dek za­po­bie­gaw­czy, ochron­ny (także w prze­no­śni)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. farm. me­cha­nicz­ny śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny sto­so­wa­ny głów­nie przez męż­czyzn, wy­ko­na­ny z la­tek­su;

Wiktionary

Pre­zer­wa­ty­wa (an­gli­cyzm "kon­dom") – me­cha­nicz­ny śro­dek an­ty­kon­cep­cyj­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pre­zer­wa­ty­wa dość sku­tecz­nie chro­ni przed nie­po­żą­da­ną ciążą.

 (1.1) Przez lata or­ga­ni­za­cje za­bie­ga­ją­ce o sku­tecz­ną pre­wen­cję miały po­tęż­ne­go prze­ciw­ni­ka w Ko­ście­le ka­to­lic­kim, który nie ak­cep­to­wał uży­wa­nia pre­zer­wa­tyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛzɛrvaˈtɨva, AS: prezervatyva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezerwant m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kondom, pot. gumka, guma

Wiktionary


prezes

osoba kie­ru­ją­ca in­sty­tu­cją, or­ga­ni­za­cją lub sto­wa­rzy­sze­niem; prze­wod­ni­czą­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­wo­dzą­ca ja­kiejś in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji lub ja­kie­muś sto­wa­rzy­sze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor Le­szek Bal­ce­ro­wicz, pre­zes Na­ro­do­we­go Banku Pol­skie­go oso­bi­ście w San­do­mie­rzu pre­zen­tu­je dwu­zło­to­wą mo­ne­tę z wi­ze­run­kiem ra­tu­sza na re­wer­sie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛzɛs, AS: prezes

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezesura ż., prezesowanie n.

:: fż. prezeska ż.

 czas. prezesować ndk.

 przym. prezesowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewodniczący

Wiktionary


prezesik

zdrob­nie­nie od: pre­zes


SJP.pl


prezeska

→ pre­zes


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta prze­wo­dzą­ca ja­kiejś in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji lub ja­kie­muś sto­wa­rzy­sze­niu

Wiktionary

Patrz:

prezes

prezesostwo

pre­zes z żoną


SJP.pl


prezesowa

prze­sta­rza­le: żona pre­ze­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona pre­ze­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Led­wie pani pre­ze­so­wa przy­jeż­dża do War­sza­wy, pan pre­zes wy­jeż­dża za gra­ni­cę albo do któ­rejś filii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezes m., prezesostwo n./mos.

 czas. prezesować ndk.

Wiktionary


prezesowski

→ pre­zes


SJP.pl

Patrz:

prezes

prezesowy

→ pre­zes (daw­niej); pre­ze­sow­ski


SJP.pl


prezesunio

ek­spre­syw­nie: pre­zes


SJP.pl


prezesura

1. sta­no­wi­sko pre­ze­sa;
2. okres peł­nie­nia funk­cji przez pre­ze­sa


SJP.pl


prezesówna

daw­niej: córka pre­ze­sa


SJP.pl


prezio

po­tocz­nie:
1. pre­zes;
2. pre­zy­dent


SJP.pl


prezydencja

1. prze­wod­ni­cze­nie ja­kiejś in­sty­tu­cji, spot­ka­niu, ze­bra­niu; prze­wod­nict­wo, pre­zy­do­wa­nie;
2. daw­niej: sta­no­wi­sko pre­zy­den­ta; pre­zy­den­tu­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­wod­ni­cze­nie

 (1.2) pre­zy­den­tu­ra

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­zy­den­cja szwedz­ka za­pro­po­no­wa­ła na­stę­pu­ją­ce, kom­pro­mi­so­we brzmie­nie prze­pi­su do­ty­czą­ce­go ści­ga­nia z urzę­du prze­stępstw do­ty­czą­cych włas­no­ści in­te­lek­tu­al­nej (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent m., prezydentka ż., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydentura ż., prezydium n., prezydenctwo n., prezydentostwo n., prezydowanie n., prezydenckość ż., prezydencyjność ż.

 czas. prezydować

 przym. prezydencki, prezydencjalny, prezydialny, prezydencyjny

 przysł. prezydencko

Wiktionary


prezydencki

od­no­szą­cy się do pre­zy­den­ta lub pre­zy­den­tu­ry, wła­ści­wy pre­zy­den­tom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pre­zy­den­ta lub pre­zy­den­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ostat­nich wy­bo­rach pre­zy­denc­kich pra­wy­bo­ry w Par­tii De­mo­kra­tycz­nej od­by­ły się w 39 sta­nach, zaś w Par­tii Re­pu­bli­kań­skiej w 38 sta­nach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent m., prezydentura ż., prezydentowa ż., prezydentka ż., prezydentowanie n., prezydencja ż., prezydentostwo n./mos.

Wiktionary


prezydenckość

→ pre­zy­denc­ki


SJP.pl

Patrz:

prezydencki

prezydencyjny

→ pre­zy­den­cja


SJP.pl

Patrz:

prezydencja

prezydent

1. osoba sto­ją­ca na czele pań­stwa bę­dą­ce­go re­pu­bli­ką;
2. naj­wyż­szy przed­sta­wi­ciel wła­dzy sa­mo­rzą­do­wej w dużym mie­ście;
3. w niek­tó­rych pań­stwach: prze­wod­ni­czą­cy ja­kiejś in­sty­tu­cji, or­ga­ni­za­cji itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) polit. głowa pań­stwa, naj­waż­niej­sza osoba w kraju w niek­tó­rych ustro­jach;

 (1.2) adm. w Pol­sce naj­wyż­szy przed­sta­wi­ciel sa­mo­rzą­du w mia­stach li­czą­cych ponad 100 ty­się­cy miesz­kań­ców;

 (1.3) sport. pre­zes

Wiktionary

Pre­zy­dent (łac. "pra­e­si­dens", ’za­sia­da­ją­cy na czele’) – naj­wyż­szy urząd w pań­stwie bę­dą­cym re­pu­bli­ką, zaz­wy­czaj jed­noz­nacz­ny z peł­nie­niem funk­cji jed­no­o­so­bo­wej głowy pań­stwa (choć wy­stę­pu­ją od tej za­sa­dy wy­jąt­ki). W sy­ste­mie pre­zy­denc­kim pre­zy­dent jest rów­nież sze­fem rządu (np. w USA). Mał­żon­kę pre­zy­den­ta zwy­cza­jo­wo okre­śla się mia­nem "pier­wszej damy".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce w wy­pad­ku śmier­ci pre­zy­den­ta, jego funk­cję do czasu prze­pro­wa­dze­nia wy­bo­rów pełni mar­sza­łek sejmu.

 (1.2) Pre­zy­dent mia­sta na pra­wach po­wia­tu także wy­da­je poz­wo­le­nie na bu­do­wę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɛzɨdɛ̃nt, AS: prezydẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydentura ż., prezydentostwo n., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydencja ż., prezydium n.

:: fż. prezydentka ż.

 przym. prezydencki, prezydialny

Wiktionary


prezydentka

1. ko­bie­ta sto­ją­ca na czele pań­stwa bę­dą­ce­go re­pu­bli­ką;
2. daw­niej: pre­ze­ska, prze­wod­ni­czą­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta pre­zy­dent

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydentura ż., prezydentowa ż., prezydentówna ż., prezydentostwo n., prezydencja ż., prezydium n.

:: fm. prezydent m.

 przym. prezydencki, prezydialny

 przysł. prezydencko

Wiktionary


prezydentostwo

pre­zy­dent z żoną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. pre­zy­dent z żoną

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) przest. urząd, god­ność pre­zy­den­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług uka­zu­ją­ce­go się w Wa­szyng­to­nie pe­rio­dy­ku praw­ni­cze­go „Legal Times” pre­zy­den­to­stwo nie pod­ję­li je­szcze osta­tecz­nej de­cyz­ji o gór­nym li­mi­cie wy­so­ko­ści dat­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent m., prezydentowa ż., prezydencja ż., prezydentka ż.

 przym. prezydencki

Wiktionary


prezydentowa

prze­sta­rza­le: mał­żon­ka pre­zy­den­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona pre­zy­den­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­zy­dent z pre­zy­den­to­wą po­zu­ją do zdjęć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛzɨdɛ̃nˈtɔva, AS: prezydẽntova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent m., prezydentówna ż., prezydentura ż., prezydium n., prezydencja ż., prezydentostwo n., prezydentka ż., prezydentowanie n.

 przym. prezydencki, prezydialny

Wiktionary


prezydentowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) peł­nie­nie urzę­du pre­zy­den­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent m., prezydentowa ż.

 czas. prezydentować ndk.

 przym. prezydencki

Wiktionary


prezydentowicz

syn pre­zy­den­ta


SJP.pl


prezydentura

1. sta­no­wi­sko pre­zy­den­ta;
2. okres peł­nie­nia funk­cji przez pre­zy­den­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. urząd, tytuł lub funk­cja pre­zy­den­ta

 (1.2) polit. okres, gdy ktoś jest pre­zy­den­tem

 (1.3) polit. spo­sób, w jaki ktoś spra­wu­je wła­dzę jako pre­zy­dent

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pre­zy­dent
  • Wi­ce­pre­zy­dent
  • Pre­zy­dent elekt
  • Pre­zy­dent mia­sta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Alek­san­der Łu­ka­szen­ka ma chyba je­szcze ocho­tę na pre­zy­den­tu­rę.

 (1.2) W cza­sie pre­zy­den­tu­ry Ge­or­ge’a Busha Stany Zjed­no­czo­ne to­czy­ły wojnę z ter­ro­ryz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura, AS: prezydẽntura

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent mos., prezydentowa ż., prezydentka ż., prezydencja ż.

 przym. prezydencki, prezydialny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kadencja

Wiktionary


prezydentówna

daw­niej: córka pre­zy­den­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) córka pre­zy­den­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydent mos., prezydentka ż., prezydentowa ż., prezydencja ż.

 przym. prezydencki

Wiktionary


prezydialny

1. do­ty­czą­cy pre­zy­dium;
2. zwią­za­ny z prze­wod­ni­cze­niem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy pre­zy­dium, ty­po­wy dla pre­zy­dium, do­ty­czą­cy pre­zy­dium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­men­dant wo­je­wódz­ki za­koń­czył swoje wy­stą­pie­nie i wró­cił za stół pre­zy­dial­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prezydium n., prezydentura ż., prezydentowa ż., prezydentka ż., prezydent mos., prezydencja ż.

Wiktionary


prezydium

1. organ kie­row­ni­czy ja­kiejś in­sty­tu­cji, skła­da­ją­cy się z wielu osób;
2. grupa osób prze­wod­ni­czą­cych ze­bra­niu, po­sie­dze­niu;
3. daw­niej: ochro­na, zwła­szcza woj­sko­wa; za­ło­ga; gar­ni­zon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) polit. organ kie­row­ni­czy or­ga­nu ko­le­gial­ne­go;

Wiktionary

Pre­zy­dium – organ kie­row­ni­czy or­ga­nu ko­le­gial­ne­go. Jed­nym z jego zadań jest kie­ro­wa­nie obra­da­mi or­ga­nu.

Współ­czes­ny­mi pre­zy­dia­mi w pol­skim po­rząd­ku kon­sty­tu­cyj­nym są m.in. Pre­zy­dium Rady Mi­ni­strów i Pre­zy­dium Sejmu.

W Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów pre­zy­dium było nazwą jed­nost­ki po­dzia­łu te­ry­to­rial­ne­go w In­flan­tach, a także nazwą za­ło­gi woj­sko­wej fortu, zamku lub grodu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prezydialny

 rzecz. prezydentowa ż., prezydentka ż., prezydent mos., prezydencja ż.

Wiktionary


prezydować

prze­wod­ni­czyć, być pre­ze­sem


SJP.pl


prezydujący

prze­wod­ni­czyć, być pre­ze­sem


SJP.pl


priam

mit. gr. król Troi, mąż He­ku­by; oj­ciec 40 dzie­ci (z He­ku­bą - 19 dzie­ci), m.in. Hek­to­ra, Pa­ry­sa, Ka­san­dry i Po­lik­se­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Priam, ( Πρίαμος "Príamos"), Po­dar­kes (stgr. Ποδάρκης "Podárkis") – w mi­to­lo­gii grec­kiej król Troi; jeden z bo­ha­te­rów "Ilia­dy" Ho­me­ra.

Wnuk Ilosa, ucho­dził za syna La­o­me­do­na i nimfy Stry­mo, córki boga rzeki Ska­man­der. We­dług "Ilia­dy" miał 20 żon, a z nimi 50 synów oraz 12 córek. Był mężem Aris­be, córki Me­rop­sa, a póź­niej He­ka­by.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prʲjãm, AS: prʹi ̯ãm

Wiktionary


priamel

ro­dzaj krót­kie­go wier­sza po­pu­lar­ne­go w Niem­czech w XV i XVI wieku, za­koń­czo­ne­go dow­cip­nym lub po­my­sło­wym zwro­tem myśli


SJP.pl


priamowy

do­ty­czą­cy Pria­ma, króla Troi wg mi­to­lo­gii grec­kiej


SJP.pl


priap

mit. gr. bóg płod­no­ści i uro­dza­ju, opie­kun sadów, win­nic i pól; Pria­pos


SJP.pl

Priap (gr. Πρίαπος Príapos, łac. Pria­pus) – w mi­to­lo­gii grec­ko-rzym­skiej bóg płod­no­ści, za­pew­nia­ją­cy uro­dzaj.

Był synem Dio­ni­zo­sa lub Her­me­sa i Afro­dy­ty. Opie­ko­wał się ogro­da­mi, ich ro­ślin­no­ścią (zwła­szcza drze­wa­mi) oraz win­ni­ca­mi.

W ogro­dach czę­sto usta­wia­no po­są­gi lub hermy przed­sta­wia­ją­ce Pria­pa z wy­ek­spo­no­wa­nym człon­kiem w sta­nie erek­cji, przy któ­rych skła­da­no mu ofia­ry z pier­wszych plo­nów.

Wikipedia


priapea

drob­ne ob­sce­nicz­ne ut­wo­ry po­e­tyc­kie; pria­pe­ja; pria­pe­ia


SJP.pl

Pria­pea – w sta­ro­żyt­no­ści krót­kie epi­gra­ma­ty, o mniej lub bar­dziej ob­sce­nicz­nej tre­ści, poś­wię­co­ne bogu Pria­po­wi.

Jako ga­tu­nek li­te­rac­ki wy­wo­dzą się z krót­kich, ano­ni­mo­wych wier­szy­ków, za­pi­sy­wa­nych na her­mach Pria­pa lub ścia­nach poś­wię­co­nych mu ka­pli­czek. Pier­wsze wier­sze poś­wię­co­ne Pria­po­wi, nie­za­cho­wa­ne do na­szych cza­sów, stwo­rzył grec­ki poeta Eu­fro­nios z Cher­so­ne­zu. O Pria­pie pisał rów­nież Le­o­ni­das z Ta­ren­tu.

Wikipedia


priapeia

drob­ne ob­sce­nicz­ne ut­wo­ry po­e­tyc­kie; pria­pe­ja; pria­pea


SJP.pl


priapeja

drob­ne ob­sce­nicz­ne ut­wo­ry po­e­tyc­kie; pria­pea; pria­pe­ia


SJP.pl


priapizm

dłu­gotr­wa­ły, bo­les­ny i nie zwią­za­ny z po­bu­dze­niem płcio­wym wzwód prą­cia, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w cho­ro­bach oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go


SJP.pl

Pria­pizm, cią­got­ka (łac. "pria­pis­mus", z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw cho­ro­bo­wy po­le­ga­ją­cy na wy­stę­po­wa­niu dłu­gotr­wa­łe­go, bo­les­ne­go wzwo­du człon­ka, który nie jest zwią­za­ny z pod­nie­ce­niem lub po­bu­dze­niem sek­su­al­nym. Nazwa "pria­pizm" wy­wo­dzi się od sta­ro­żyt­ne­go boga Pria­pa, któ­re­go wi­ze­run­ki przed­sta­wia­ły męż­czyz­nę z człon­kiem w sta­nie erek­cji.

Wikipedia


priapos

mit. gr. bóg płod­no­ści i uro­dza­ju, opie­kun sadów, win­nic i pól; Priap


SJP.pl


priapulid

przed­sta­wi­ciel typu dra­pież­nych, mor­skich zwie­rząt bez­krę­go­wych; niez­mo­go­wiec


SJP.pl


priapulidy

typ dra­pież­nych, mor­skich zwie­rząt bez­krę­go­wych; niez­mo­gow­ce


SJP.pl


pribałtika

pe­jo­ra­tyw­nie: okre­śle­nie re­gio­nu Eu­ro­py obej­mu­ją­ce­go kraje nad­bał­tyc­kie (Litwę, Łotwę i Esto­nię), uży­wa­ne w kon­tek­ście hi­sto­rycz­nych związ­ków z Rosją lub Związ­kiem Ra­dziec­kim; Pri­bał­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) pot. pejor. okre­śle­nie kra­jów nad­bał­tyc­kich wy­wo­dzą­ce się z ję­zy­ka ro­syj­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) w pań­stwach nad­bał­tyc­kich (na­zy­wa­nych z ro­syj­ska Pri­bał­ti­ka) bę­dą­cych pra­wie że bez­poś­red­ni­mi są­sia­da­mi War­mii i Mazur ob­cią­że­nia po­dat­ko­we przed­się­bior­czo­ści i kosz­ty pracy są nieco niż­sze (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pribałtyka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Pribałtyka; kraje bałtyckie

Wiktionary


pribałtyka

pe­jo­ra­tyw­nie: okre­śle­nie re­gio­nu Eu­ro­py obej­mu­ją­ce­go kraje nad­bał­tyc­kie (Litwę, Łotwę i Esto­nię), uży­wa­ne w kon­tek­ście hi­sto­rycz­nych związ­ków z Rosją lub Związ­kiem Ra­dziec­kim; Pri­bał­ti­ka


SJP.pl


pricewaterhousecoopers

PricewaterhouseCoopers (PwC) – glo­bal­na sieć przed­się­biorstw świad­czą­cych usłu­gi księ­go­we, au­dy­tor­skie i do­rad­cze, ut­wo­rzo­na w 1998 w wy­ni­ku po­łą­cze­nia Price Wa­ter­ho­u­se oraz Co­o­pers&Ly­brand. Skła­da się z for­mal­nie nie­za­leż­nych przed­się­biorstw funk­cjo­nu­ją­cych w każ­dym pań­stwie dzia­ła­nia, które zrze­szo­ne są w przed­się­bior­stwie ko­or­dy­nu­ją­cym PriceWaterhouseCoopers In­ter­na­tio­nal Li­mi­ted (PwCIL) z sie­dzi­bą w Lon­dy­nie.

Wikipedia


pride

[czy­taj: prajd] model sa­mo­cho­du marki Kia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) społ. dzień dumy i wi­dzial­no­ści osób LGBT+, świę­to god­no­ści, afir­ma­cji sa­mo­ak­cep­ta­cji, dzień pu­blicz­ne­go pro­mo­wa­nia rów­no­ści spo­łecz­nej ludzi nie­he­te­ro­nor­ma­tyw­nych, kul­tu­ry róż­no­rod­no­ści i kul­tu­ry queer

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • gay pride
  • PRIDE Figh­ting Cham­pions­hips – ja­poń­ska or­ga­ni­za­cja pro­mu­ją­ca mie­sza­ne sztu­ki walki
  • Pride – pol­skie cza­so­pis­mo
  • „P.R.I.D.E” – sin­gel Na­ta­lii Ny­kiel
  • „Pride” – sin­gel Amy Mac­do­nald
  • „Pride” – sin­gel Da­ma­ge­plan
  • „Pride (In the Name of Love)” – sin­gel U2
  • Pride – album Na­ta­lii Ny­kiel
  • Pride – album White Lion
  • Pride – album Ro­ber­ta Pal­me­ra
  • Pride – album ze­spo­łu Arena
  • Opo­wieść z życia lwów (ang. Pride) – bry­tyj­sko-tan­zań­ski film do­ku­men­tal­ny z 2004

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z wie­lo­ma zna­jo­my­mi spo­ty­kam się co roku na Pri­dzie w War­sza­wie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Gay Pride, Dzień Dumy, LGBT Pride, LGBTQ Pride

Wiktionary


priewidza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej Sło­wa­cji;

Wiktionary


prikaz

1. żar­to­bli­wie: przy­kaz (nakaz, roz­kaz); pry­kaz;
2. w XVI–XVIII wieku: cen­tral­ny urząd pań­stwo­wy w Mosk­wie;
3. w XVI–XVII wieku: mo­skiew­ski od­dział strzel­ców mniej­szy od pułku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. roz­kaz, nakaz

 (1.2) hist. adm. w XVI–XVIII wieku: pań­stwo­wy urząd cen­tral­ny w Mosk­wie, pod­po­rząd­ko­wa­ny ca­ro­wi od­po­wied­nik współ­czes­ne­go mi­ni­ster­stwa

 (1.3) hist. wojsk. w XVI–XVII wieku: mo­skiew­ski od­dział strzel­ców mniej­szy od pułku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprʲikas, AS: prʹikas

Wiktionary


prima

od­le­głość (in­ter­wał) mię­dzy dwoma dźwię­ka­mi, no­to­wa­ny­mi na tej samej wy­so­ko­ści


SJP.pl


primaaprilisowy

ty­czą­cy się prima apri­lis


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. zwią­za­ny z prima apri­lis, zro­bio­ny na prima apri­lis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy nie lubią, a inni nie ro­zu­mie­ją pri­ma­a­pri­li­so­wych żar­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprʲĩmaːprʲilʲiˈsɔvɨ, AS: prʹĩm•aprʹilʹisovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prima aprilis

 wykrz. prima aprilis

Wiktionary


primabalerina

tan­cer­ka ze­spo­łu ba­le­to­we­go wy­ko­nu­ją­ca głów­ne par­tie w ba­le­cie


SJP.pl

Pri­ma­ba­le­ri­na ( pri­ma­bal­le­ri­na – pier­wsza ba­le­ri­na) – pier­wsza tan­cer­ka ze­spo­łu ba­le­to­we­go, wy­ko­nu­ją­ca głów­ne par­tie w ba­le­cie. Tytuł na­da­wa­ny kie­dyś przez wład­ców (carów, kró­lów, dyk­ta­to­rów, na­miest­ni­ków), także przez niek­tó­rych pre­zy­den­tów lub mi­ni­strów kul­tu­ry, a nawet przez dy­rek­to­rów po­szcze­gól­nych te­a­trów ope­ro­wych.

Wikipedia


primadonna

prze­sta­rza­łe: cie­szą­ca się roz­gło­sem śpie­wacz­ka opery albo ope­ret­ki; pry­ma­don­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. pier­wsza, naj­lep­sza śpie­wacz­ka ope­ro­wa

Wiktionary

Pri­ma­don­na (z wł. "prima donna" = pier­wsza dama) – głów­na śpie­wacz­ka ope­ro­wa w te­a­trze ope­ro­wym. Zwy­kle so­pran.

We­dług ste­re­o­ty­pu pri­ma­don­na jest nie­prze­wi­dy­wal­na, ka­pry­śna, ego­i­stycz­na, ma wy­so­kie mnie­ma­nie o włas­nej war­to­ści. Toteż w ję­zy­ku pol­skim słowo to ma ra­czej ko­no­ta­cję ne­ga­tyw­ną, gro­te­sko­wą. Mo­de­lo­wym ar­che­ty­pem pri­ma­don­ny jest np. po­stać La Car­lot­ty w mu­si­ca­lu "Upiór w Ope­rze".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) diwa

Wiktionary


primanota

część dzien­ni­ka chro­no­lo­gicz­ne­go w księ­go­wo­ści wło­skiej


SJP.pl


primatologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ssa­ka­mi na­czel­ny­mi; pry­ma­to­lo­gia


SJP.pl


prime

[czy­taj: prajm] po­tocz­nie: naj­lep­sze lata, okres świet­no­ści


SJP.pl

Prime – moł­daw­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na. Pow­sta­ła 1 wrze­śnia 1999 na moł­daw­skich czę­stot­li­wo­ściach ro­syj­skiej te­le­wiz­ji "ORT".

Sta­cja emi­tu­je za­rów­no ro­dzi­me pro­duk­cje, jak i trans­mi­tu­je pro­gra­my ro­syj­skiej sta­cji "Pier­wyj kanał". Niek­tó­re trans­mi­to­wa­ne w ten ostat­ni spo­sób pro­duk­cje i filmy opa­trzo­ne są na­pi­sa­mi w ję­zy­ku ru­muń­skim.

Wikipedia


primer

model sa­mo­cho­du marki Nis­san


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pri­mer – po­li­nu­kle­o­ty­do­wy frag­ment RNA
  • Pri­mer – film z 2004 roku
  • grunt ma­lar­ski

Wikipedia


primera

model sa­mo­cho­du marki Nis­san


SJP.pl

Pri­me­ra – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Ca­me­ron.

Wikipedia


primetime

[czy­taj: prajm­tajm] pora, w któ­rej dana sta­cja te­le­wi­zyj­na ma zwy­kle naj­wyż­szą oglą­dal­ność; prime time


SJP.pl


primitivo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. enol. jeden ze szcze­pów wi­no­ro­ro­śli o czer­wo­nych owo­cach, po­cho­dzą­cy z Chor­wa­cji, upra­wia­ny m.in. w po­łud­nio­wych Wło­szech i USA;

 (1.2) enol. czer­wo­ne wino pro­du­ko­wa­ne ze szcze­pu pri­mi­ti­vo (1.1)

Wiktionary

Pri­mi­ti­vo, zin­fan­del, tri­bi­drag, crlje­nak kaštelanski, kratošija – czer­wo­ny szczep wi­no­ro­śli wła­ści­wej, po­cho­dzą­cy z Chor­wa­cji. Do­pie­ro ba­da­nia DNA poz­wo­li­ły usta­lić, że wszyst­kie pięć nazw do­ty­czy tego sa­me­go szcze­pu. Nazwa zin­fan­del jest uży­wa­na prze­de wszyst­kim w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, na­to­miast chor­wac­kie nazwy crlje­nak kaštelanski i tri­bi­drag w oj­czyź­nie od­mia­ny, choć np.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprʲĩmʲiˈtʲivɔ, AS: prʹĩmʹitʹivo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zinfandel

 (1.2) zinfandel

Wiktionary


primo

po pier­wsze


SJP.pl

Edwin Car­los "Eddie" Colón (ur. 21 grud­nia 1982) znany pod pse­u­do­ni­mem rin­go­wym jako Primo – por­to­ry­kań­ski wrest­ler wy­stę­pu­ją­cy po draf­cie ze SmackDown! w ro­ste­rze RAW, two­rzył Tag-team ze swoim bra­tem Car­li­to. Primo jest skocz­nym i do­brym tech­nicz­nie za­wod­ni­kiem. Czę­sto wy­stę­po­wał w WWE Su­per­stars.

Wikipedia


primogenitura

prawo pier­wszeń­stwa dzie­dzi­cze­nia przez naj­star­sze­go syna lub naj­star­sze­go po­tom­ka w linii pro­stej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzie­dzi­cze­nie przez naj­star­sze­go w ro­dzie;

Wiktionary

Pri­mo­ge­ni­tu­ra (od primo ge­ni­tus „pier­wo­rod­ny, naj­star­szy (z synów)”) – prawo pier­wszeń­stwa w dzie­dzi­cze­niu tronu, ma­jąt­ku, ma­jo­ra­tu itp., przy­słu­gu­ją­ce naj­star­sze­mu sy­no­wi lub naj­star­sze­mu po­tom­ko­wi w linii pro­stej; pier­wo­rództ­wo. Sto­so­wa­na była w fe­u­da­liz­mie w celu za­cho­wa­nia nie­po­dziel­no­ści dóbr szla­chec­kich.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura, AS: prʹĩmogẽńitura

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierworództwo, pierworodztwo

Wiktionary


primorsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. osied­le typu miej­skie­go w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim w Rosji;

Wiktionary

Pri­morsk (ros. Приморск, pol. Ry­ba­ki, d. też "Fy­szu­zy", lit. "Žuvininkai", niem. "Fisch­ha­u­sen") – osied­le typu miej­skie­go (do 2005 mia­sto) w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim w Rosji (2118 miesz­kań­ców w 2006).

Miej­sco­wość po­ło­żo­na nad naj­da­lej na pół­noc wy­su­nię­tą czę­ścią Za­le­wu Wi­śla­ne­go (Za­to­ka Ry­bac­ka), ok. 35 km na za­chód od Kró­lew­ca i 10 km na pół­noc od Bał­tij­ska.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. primorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Rybaki; hist. Fyszhuza

Wiktionary


primrose

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prim­ro­se – szkoc­kie naz­wi­sko i nazwa ni­zin­ne­go klanu
  • Prim­ro­se – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Ala­ska, w okrę­gu Kenai Pe­nin­su­la
  • Prim­ro­se – wieś w sta­nie Ne­bra­ska, w hrab­stwie Boone
  • Prim­ro­se – mia­sto w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dane
  • Prim­ro­se (ang. Prim­ro­se Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Ste­e­le
  • Prim­ro­se (ang. Prim­ro­se Town) – gmina w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Dane
  • Prim­ro­se – miej­sco­wość w hrab­stwie Tyne and Wear (An­glia)

Wikipedia


primula

ro­śli­na o barw­nych kwia­tach, kwit­ną­ca zwy­kle wios­ną; pier­wios­nek, pier­wiosn­ka, pry­mul­ka, pry­mu­la


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pier­wios­nek – ro­dzaj ro­ślin o na­u­ko­wej naz­wie Pri­mu­la
  • Au­to­bian­chi Pri­mu­la – wło­ski sa­mo­chód

Wikipedia


princeps

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie w okre­sie re­pu­bli­ki: czło­nek se­na­tu umie­szczo­ny na pier­wszym miej­scu na li­ście se­na­to­rów
2. w okre­sie wczes­ne­go ce­sar­stwa rzym­skie­go: nie­o­fi­cjal­ny tytuł no­szo­ny przez ce­sa­rzy
3. w śred­nio­wiecz­nej Pol­sce w okre­sie ro­zbi­cia dziel­ni­co­we­go: ksią­żę ma­ją­cy wła­dzę zwierzch­nią nad dziel­ni­ca­mi


SJP.pl

Prin­ceps (l.mn. "prin­ci­pes") – ła­ciń­ski ter­min oz­na­cza­ją­cy „ten, który zaj­mu­je pier­wsze miej­sce, pier­wszy”, uży­wa­ny w róż­nych okre­sach hi­sto­rycz­nych w od­nie­sie­niu do spra­wu­ją­cych wła­dzę.

Od ty­tu­łu tego po­cho­dzi an­giel­skie słowo "prin­ce" i nie­miec­kie "Prinz".

Wikipedia


princeska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. su­kien­ka, zaz­wy­czaj bez rę­ka­wów, lekko roz­sze­rza­na u dołu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prʲĩnˈt͡sɛska, AS: prʹĩnceska

Wiktionary


princessa

marka pro­duk­tów cu­kier­ni­czych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prin­ces­sa – wafel firmy Nest­le
  • Prin­ces­sa – wo­ka­list­ka

Wikipedia


princesse

[czy­taj: pręSES] do­pa­so­wa­na su­knia ko­bie­ca, nie­prze­ci­na­na w talii, no­szo­na od po­ło­wy XIX wieku do lat 30. XX wieku


SJP.pl


princeton

[czy­taj: prin­sten] nazwa wielu miast w USA


SJP.pl

Prin­ce­ton – mia­sto w sta­nie New Jer­sey, w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w ze­spo­le miej­skim Tren­ton, w hrab­stwie Mer­cer Co­un­ty.

Prin­ce­ton jest oś­rod­kiem na­u­ko­wym naj­bar­dziej zna­nym z Uni­wer­sy­te­tu Prin­ce­ton (za­ło­żo­ne­go w 1746 jako Col­le­ge of New Jer­sey w Eli­za­beth, w 1756 prze­nie­sio­ne­go do Prin­ce­ton) oraz kilku uczel­ni i in­sty­tu­tów ba­daw­czych (wśród nich In­sti­tu­te for Ad­van­ced Study).

Wikipedia


princetoński

[czy­taj: prin­stoń­ski] przy­miot­nik od: Prin­ce­ton (uni­wer­sy­tet lub jedna z wielu miej­sco­wo­ści w USA)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prin­ce­ton, do­ty­czą­cy Prin­ce­ton (mia­sta w sta­nie New Jer­sey)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W prin­ce­toń­skiej szko­le po­dy­plo­mo­wej wy­dzia­ły fi­zy­ki i ma­te­ma­ty­ki miały wspól­ną świet­li­cę, gdzie co­dzien­nie o czwar­tej po po­łud­niu pi­li­śmy her­ba­tę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Princeton n.

Wiktionary


principale

w or­ga­nach: pod­sta­wo­wy głos ma­nu­a­ło­wy i pe­da­ło­wy; pryn­cy­pał


SJP.pl


principaliter

z ła­ci­ny: głów­nie, prze­de wszyst­kim


SJP.pl


prinia

ro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny chwa­stów­ko­wa­tych


SJP.pl

Pri­nia – ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny pri­nii (Pri­nii­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny chwa­stów­ko­wa­tych (Ci­sti­co­li­dae).

Wikipedia


printed

wy­dru­ko­wa­ne (for­mu­ła umie­szcza­na zwy­kle na książ­kach)


SJP.pl


priodontognat

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny no­do­za­u­rów


SJP.pl

Prio­don­to­gnat ("Prio­don­to­gnat­hus") – an­ky­lo­za­ur z ro­dzi­ny no­do­za­u­rów (No­do­sa­u­ri­dae).

Wikipedia


prion

pa­to­gen­na cząst­ka biał­ko­wa, prze­no­szą­ca się mię­dzy or­ga­niz­ma­mi, zdol­na do po­wie­la­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. nie­pra­wi­dło­wo po­fał­do­wa­ne biał­ko ma­ją­ce zdol­ność do sa­mo­dziel­ne­go roz­prze­strze­nia­nia się po­przez zmia­nę struk­tu­ry in­nych bia­łek, wy­wo­łu­ją­ce u zwie­rząt i ludzi cho­ro­by ne­u­ro­de­ge­ne­ra­cyj­ne;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mo bo­wiem, że w po­cząt­ko­wej fazie in­fek­cji to w tym wła­śnie na­rzą­dzie prio­ny pro­du­ku­ją swoje kopie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prʲjɔ̃n, AS: prʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prionowy

Wiktionary


prionium

ro­śli­na ozdob­na z ro­dzi­ny tur­nio­wa­tych


SJP.pl


priora

spra­wy, zda­rze­nia wcze­śniej­sze


SJP.pl


priorytecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od prio­ry­tet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. priorytet m.

Wiktionary


priorytet

1. prawo do cze­goś przed in­ny­mi; pier­wszeń­stwo;
2. bar­dzo ważna spra­wa, którą na­le­ży za­łat­wić w pier­wszej ko­lej­no­ści;
3. po­tocz­nie: prze­sył­ka prio­ry­te­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pier­wszeń­stwo przy­słu­gu­ją­ce cze­muś

 (1.2) coś, co ma pier­wszeń­stwo przed czymś innym; spra­wa/kwe­stia bar­dzo ważna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) [...] Rząd ja­poń­ski przyz­nał prio­ry­tet roz­wo­jo­wi tech­no­lo­gii bu­do­wy mi­kro­u­rzą­dzeń. [...] (z [http://www.spra­wo­zda­nia.info/na­no­tech­no­lo­gie.php In­ter­ne­tu])

 (1.2) Po­sło­wie usta­la­li prio­ry­te­ty pol­skiej po­li­ty­ki za­gra­nicz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prʲjɔˈrɨtɛt, AS: prʹi ̯orytet

Wiktionary

Powiązane:

 przym. priorytetowy

 przysł. priorytetowo

 rzecz. priorytecik mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwszeństwo, prymat

Wiktionary


priorytetowo

przy­słó­wek

 (1.1) uz­na­jąc pier­wszeń­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. priorytet mrz.

 przym. priorytetowy

Wiktionary


priorytetowość

→ prio­ry­te­to­wy


SJP.pl

Patrz:

priorytetowy

priorytetowy

taki, któ­re­mu przyz­na­no prio­ry­tet


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy pier­wszeń­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. priorytet mrz.

 przysł. priorytetowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kluczowy

Wiktionary


priorytetyzować

na­da­wać prio­ry­tet, usta­lać ko­lej­ność waż­no­ści zadań lub czyn­no­ści


SJP.pl


priporitet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. przy­rząd

Wiktionary


priscilla

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pri­scil­la – ame­ry­kań­ski film z 2023, w re­ży­se­rii Sofii Cop­po­li, bio­gra­fia Pri­scil­li Pres­ley
  • Pri­scil­la (ur. 1989) – fran­cu­ska pio­sen­kar­ka
  • Pri­scil­la, kró­lo­wa pu­sty­ni

Wikipedia


prisztina

naj­więk­sze mia­sto i za­ra­zem sto­li­ca Ko­so­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Ko­so­wa, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści kraju;

Wiktionary

Prisz­ti­na (alb. "Prishtinë", "Prish­ti­na", serb. Приштина, "Priština") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Ko­so­wa, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści kraju, w Gó­rach Dy­nar­skich, w kot­li­nie Ko­so­we Pole. Od pół­noc­nej i wschod­niej czę­ści mia­sto ota­cza­ją wzgó­rza, się­ga­ją­ce 700 m n.p.m. Prisz­ti­na jest też sto­li­cą re­gio­nu o tej samej naz­wie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prisztiński

Wiktionary


prisztinianin

miesz­ka­niec Prisz­ti­ny


SJP.pl


prisztinianka

miesz­kan­ka Prisz­ti­ny


SJP.pl


prisztiński

→ Prisz­ti­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prisz­ti­ną, do­ty­czą­cy Prisz­ti­ny

Wiktionary

Patrz:

Prisztina

Powiązane:

 rzecz. Prisztina ż.

Wiktionary


pritv

[czy­taj: pe-ER-i-te-FAŁ albo pe-ER-i-te-WU] skrót od: Pol­skie Radio i Te­le­wiz­ja


SJP.pl


prius

[czy­taj pri-us] model sa­mo­cho­du marki To­y­o­ta


SJP.pl


priv

śro­do­wi­sko­wo:
1. pry­wat­na ko­mu­ni­ka­cja mię­dzy dwoma in­ter­na­u­ta­mi;
2. in­ter­ne­to­wa wia­do­mość pry­wat­na


SJP.pl


privatdozent

nie­e­ta­to­wy wy­kła­dow­ca nie­miec­kiej wyż­szej uczel­ni, otrzy­mu­ją­cy wy­na­gro­dze­nie bez­poś­red­nio z czes­ne­go ucz­niów


SJP.pl

Pri­vat­do­zent (z niem. do­cent pry­wat­ny) – ter­min oz­na­cza­ją­cy w kra­jach nie­miec­ko­ję­zycz­nych spe­cy­ficz­ną po­zy­cję pra­cow­ni­ka na­u­ko­we­go, który po uzy­ska­niu stop­nia dok­to­ra uzy­skał ha­bi­li­ta­cję i wy­kła­da na uczel­ni. In­sty­tu­cja "Pri­vat­do­zen­tów" po­ja­wi­ła się w Pru­sach na po­cząt­ku XIX wieku.

Wikipedia


privatim

łac.
1. pry­wat­nie;
2. po­uf­nie


SJP.pl


prizonizacja

pro­ces przy­sto­so­wa­nia się osa­dzo­ne­go do wa­run­ków pa­nu­ją­cych w za­kła­dzie kar­nym


SJP.pl

Pri­zo­ni­za­cja – pro­ces przy­sto­so­wa­nia się czło­wie­ka (osa­dzo­ne­go) do wa­run­ków pa­nu­ją­cych w za­kła­dzie kar­nym lub aresz­cie śled­czym. Po­le­ga na przys­wo­je­niu war­to­ści, norm i wzo­rów za­cho­wa­nia, które wy­stę­pu­ją w spo­łecz­no­ści wię­zien­nej. Do­ty­czą one np. spo­ży­wa­nia po­sił­ków, ubie­ra­nia się, za­cho­wa­nia wzglę­dem wię­zien­nej ad­mi­ni­stra­cji czy po­słu­gi­wa­nia się gwarą wię­zien­ną. Kon­cep­cję pri­zo­ni­za­cji stwo­rzył ame­ry­kań­ski so­cjo­log i funk­cjo­na­riusz wię­zien­ny Do­nald Clem­mer.

Wikipedia


prl

[czy­taj: pe-er-EL] skrót od: Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa; Pe­e­rel (po­tocz­nie)


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = hist. polit. Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa;

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) = biol. pro­lak­ty­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PRL to nie­zbyt przy­jem­ny okres hi­sto­rii Pol­ski.

 (1.1) Za PRL-u naj­bar­dziej de­ner­wo­wa­ły mnie ko­lej­ki do skle­pów.

 (2.1) U ko­biet kar­mią­cych pier­sią PRL ha­mu­je wy­dzie­la­nie FSH i LH.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɛ‿ːr‿ˈɛl, AS: p•‿er‿el

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. peerel m., Peerel m., PRL-owiec m., peerelowiec mos.

:: przym. PRL-owski, peerelowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. peerel, Peerel

Wiktionary


prl-owiec

[czy­taj: pe-ere­lo­wiec] zwo­len­nik PRL-u i pa­nu­ją­ce­go w nim ustro­ju; pe­e­re­lo­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. hist. oby­wa­tel PRL

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszy­scy PRL-owcy mieli takie same miesz­ka­nia, takie same meble, takie same puste lo­dów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Peerel mrz., peerel mrz., Peerelowiec mos., peerelowiec mos.

 przym. PRL-owski, peerelowski

Wiktionary


prl-owski

→ PRL (Pol­ska Rzecz­po­spo­li­ta Lu­do­wa); pe­e­re­low­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy PRL-u

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W PRL-ow­skich Ka­to­wi­cach wielu przy­by­szów spoza Ślą­ska znaj­do­wa­ło za­trud­nie­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Peerel mrz., peerel mrz., PRL-owiec mos., Peerelowiec mos., peerelowiec mos.

 przym. peerelowski

Wiktionary


prn

skrót od: Po­wia­to­wa Rada Na­ro­do­wa


SJP.pl


pro

książ­ko­wo: za kimś, za czymś (np. Do nie­daw­na w tej spra­wie był anty, a teraz już jest pro.)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Sto­wa­rzy­sze­nie Pol­ski Rynek Opro­gra­mo­wa­nia PRO
  • Pro­li­na – ami­nok­was
  • Py­ta­nie Rebid Od­po­wia­da­ją­ce­go – kon­wen­cja w li­cy­ta­cji bry­dżo­wej
  • Pol­skie Ra­tow­nict­wo Okrę­to­we
  • Pu­blic Re­cord Of­fi­ce – rzą­do­wa agen­cja ds. ar­chi­wów w Wiel­kiej Bry­ta­nii
  • – cze­ska par­tia po­li­tycz­na
  • PRO Ru­mu­nia – ru­muń­ska par­tia po­li­tycz­na
  • Prò
  • .pro
  • Mi­chał Au­gu­styn Pro

Wikipedia


pro-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cy zna­cze­nie: bę­dą­cy „za”, sprzy­ja­ją­cy, po­pie­ra­ją­cy coś

Wiktionary


pro-ana

in­ter­ne­to­wy ruch spo­łecz­ny pro­mu­ją­cy ano­rek­sję; pro ana, Pro-Ana


SJP.pl

Pro-ana ("pro­fes­sio­nal-ana", z ang. „pro­fe­sjo­nal­na ana [ano­rek­sja]”, lub "pro-ano­re­xia", czyli „za ano­rek­sją”) – ter­min od­no­szą­cy się do zja­wi­ska pro­mo­wa­nia ano­rek­sji jako świa­do­me­go wy­bo­ru oraz po­żą­da­ne­go stylu życia, a także do ne­go­wa­nia faktu, że sta­no­wi ona cho­ro­bę.

Wikipedia


pro-choice

[czy­taj: pro czojs] okre­śle­nie or­ga­ni­za­cji lub ru­chów spo­łecz­nych po­pie­ra­ją­cych abor­cję i inne prawa re­pro­duk­cyj­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogół ru­chów spo­łecz­nych i or­ga­ni­za­cji, które opo­wia­da­ją się za le­ga­li­za­cją abor­cji;

Wiktionary

Pro-cho­i­ce (ang. „za wy­bo­rem, na rzecz wy­bo­ru”) – ogół ru­chów spo­łecz­nych i or­ga­ni­za­cji opo­wia­da­ją­cych się za le­ga­li­za­cją abor­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie ma tam ani sil­nej opo­zy­cji wobec abor­cji, ani sil­ne­go stron­nict­wa prawa do prak­ty­ki pro-cho­i­ce.

 (1.1) Ak­ty­wi­ści z or­ga­ni­za­cji pro-cho­i­ce nie tylko roz­po­czę­li serię ma­ni­fe­sta­cji prze­ciw­ko re­stryk­cyj­nym prze­pi­som, ale także prze­ko­na­li do swo­ich racji wielu ek­sper­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pro-choicer

Wiktionary


pro-choicer

[czy­taj: pro­czoj­ser] czło­nek or­ga­ni­za­cji lub ruchu opo­wia­da­ją­ce­go się za le­ga­li­za­cją abor­cji; pro­cho­i­cer


SJP.pl


pro-eko

sprzy­ja­ją­cy ochro­nie śro­do­wi­ska; pro­e­ko­lo­gicz­ny


SJP.pl


pro-life

[czy­taj: pro lajf] okre­śle­nie or­ga­ni­za­cji lub ru­chów spo­łecz­nych pro­wa­dzą­cych dzia­łal­ność na­u­ko­wą, wy­cho­waw­czą i edu­ka­cyj­ną w celu obro­ny życia czło­wie­ka od po­czę­cia do śmier­ci; pro life


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) społ. polit. ide­o­lo­gia i ruch spo­łecz­ny (głów­nie re­li­gij­ny) gło­szą­cy po­gląd ist­nie­nia życia ludz­kie­go od pow­sta­nia zy­go­ty oraz prze­ciw­sta­wia­ją­cy się abor­cji i eu­ta­naz­ji;

przy­miot­nik

 (2.1) opo­wia­da­ją­cy się za za­ka­zem abor­cji i eu­ta­naz­ji

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Wraz z żoną Bar­ba­rą stwo­rzył naj­bar­dziej przej­rzy­sty i udo­ku­men­to­wa­ny me­dycz­nie sy­stem edu­ka­cji pro-life.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pro-lifer m., prolifer m., proliferka ż., pro-liferka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. zygotarianizm

Wiktionary


pro-lifer

[czy­taj: pro­laj­fer] osoba gło­szą­ca prawo do życia czło­wie­ka od po­czę­cia do na­tu­ral­nej śmier­ci; pro­li­fer, pro­laj­fer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) społ. pot. zwo­len­nik za­ka­zu abor­cji, zwo­len­nik ruchu pro-life

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku pro-li­fe­rów ro­zda­wa­ło ulot­ki przed urzę­dem miej­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prolifer m.

:: fż. proliferka ż., pro-liferka ż.

 przym. pro-life

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prolifer, pejor. zygotarianin

Wiktionary


pro-liferka

[czy­taj: pro­laj­fer­ka] człon­ki­ni or­ga­ni­za­cji lub ruchu pro­wa­dzą­ce­go dzia­łal­ność na­u­ko­wą, wy­cho­waw­czą i edu­ka­cyj­ną w celu obro­ny życia czło­wie­ka od po­czę­cia do śmier­ci; pro­li­fer­ka


SJP.pl


pro-mia

[czy­taj: pro­mi­ja] śro­do­wi­sko­wo: in­ter­ne­to­wy ruch spo­łecz­ny pro­mu­ją­cy bu­li­mię; pro mia, Pro-Mia, Pro Mia


SJP.pl


pro-pis-owski

sprzy­ja­ją­cy Prawu i Spra­wied­li­wo­ści, po­pie­ra­ją­cy Prawo i Spra­wied­li­wość; pro­pi­sow­ski


SJP.pl


pro-po-wski

[czy­taj: pro­pe­ow­ski] sprzy­ja­ją­cy Plat­for­mie Oby­wa­tel­skiej, po­pie­ra­ją­cy Plat­for­mę Oby­wa­tel­ską; pro­pe­ow­ski


SJP.pl


proaborcjonista

zwo­len­nik prawa do prze­ry­wa­nia ciąży; abor­cjo­ni­sta, abor­cjo­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik do­pu­szczal­no­ści abor­cji

Wiktionary


proaborcjonistka

zwo­len­nicz­ka prawa do prze­ry­wa­nia ciąży; abor­cjo­nist­ka


SJP.pl


proaborcyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z po­par­ciem prawa do wy­ko­ny­wa­nia abor­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­nież inne in­sty­tu­cje unij­ne an­ga­żu­ją się sta­now­czo po stro­nie pro­a­bor­cyj­nej i uz­na­ją abor­cję za pod­sta­wo­we prawo czło­wie­ka.

Wiktionary


proaktywność

po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się prze­wi­dy­wa­niem i dzia­ła­niem z wy­prze­dze­niem, wy­cho­dze­niem z ini­cja­ty­wą bez zew­nętrz­ne­go przy­mu­su, de­cy­do­wa­niem o kształ­cie włas­ne­go życia


SJP.pl

Pro­ak­tyw­ność – po­sta­wa po­le­ga­ją­ca na prze­wi­dy­wa­niu, dzia­ła­niu z wy­prze­dze­niem i wy­wo­ły­wa­niu zmian w śro­do­wi­sku, co ma na celu zmi­ni­ma­li­zo­wa­nie skut­ków nie­prze­wi­dzia­nych trud­no­ści. Prze­ci­wień­stwo re­ak­tyw­no­ści.

We­dług Au­gu­sty­na Bańki pro­ak­tyw­ność to świa­do­mie roz­po­czy­na­ne dzia­ła­nia bez kon­kret­nej in­ten­cji re­a­li­za­cji osta­tecz­ne­go celu w danym mo­men­cie.

Wikipedia


proaktywny

prze­wi­du­ją­cy i dzia­ła­ją­cy z wy­prze­dze­niem, wy­cho­dzą­cy z ini­cja­ty­wą bez zew­nętrz­ne­go przy­mu­su, de­cy­du­ją­cy o kształ­cie włas­ne­go życia


SJP.pl


proaliancki

bę­dą­cy po stro­nie alian­tów, sprzy­ja­ją­cy alian­tom


SJP.pl


proalkoholowy

sprzy­ja­ją­cy piciu al­ko­ho­lu


SJP.pl


proamerykański

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy Sta­nom Zjed­no­czo­nym lub Ame­ry­ka­nom, po­pie­ra­ją­cy Stany Zjed­no­czo­ne i wszyst­ko, co ame­ry­kań­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­dłu­go praw­dzi­wy pa­trio­tyzm bę­dzie po­le­gał na tym, że trze­ba bę­dzie być pro­ro­syj­skim, pro­a­me­ry­kań­skim lub pro­an­giel­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔãmɛrɨˈkãj̃sʲci, AS: proãmerykãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proamerykańskość ż.

Wiktionary


proamerykańskość

→ pro­a­me­ry­kań­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­a­me­ry­kań­skie; cecha tych, któ­rzy są pro­a­me­ry­kań­scy

Wiktionary

Patrz:

proamerykański

Powiązane:

 przym. proamerykański

Wiktionary


proantocyjanidyna

skon­den­so­wa­ny garb­nik na­tu­ral­ny


SJP.pl


proantocyjanidynowy

→ pro­an­to­cy­ja­ni­dy­na


SJP.pl

Patrz:

proantocyjanidyna

proarytmiczny

wy­wo­łu­ją­cy lub na­si­la­ją­cy za­bu­rze­nia rytmu serca (aryt­mie)


SJP.pl


proaustriacki

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny Au­strii, po­pie­ra­ją­cy jej po­li­ty­kę


SJP.pl


proazerski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprzy­ja, oka­zu­je przy­jaźń Azer­bej­dża­no­wi i Aze­rom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprzy­ja­nia Azer­bej­dża­no­wi i Aze­rom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z przy­wód­ców Unii Cel­nej jest pro­a­zer­ski pre­zy­dent Ka­zach­sta­nu Nur­suł­tan Na­zar­ba­jew.

 (1.2) Ame­ry­ka­nie, Fran­cu­zi, An­gli­cy, Turcy w ra­mach KBWE zaj­mo­wa­li coraz bar­dziej pro­a­zer­skie sta­no­wi­sko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Azerbejdżan mrz., Azer mos., Azerka ż., Azerbejdżanin mos., Azerbejdżanka ż., azerskość ż., proazerskość ż., proazerbejdżańskość ż., antyazerskość ż., antyazerbejdżańskość ż., azerski mrz.

 przym. azerski, azerbejdżański, proazerbejżański, antyazerski, antyazerbejdżański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) proazerbejżański

Wiktionary


prob.

skrót od: pro­boszcz (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = kośc. pro­boszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z głę­bo­kim żalem za­wia­da­mia­my, że do Domu Ojca od­szedł drogi nam wszyst­kim śp. ks. prob. Ma­rian Der­ka­czew­ski.

Wiktionary


probabilistka

→ pro­ba­bi­li­sta


SJP.pl

Patrz:

probabilista

probabilistyczny

do­ty­czą­cy pro­ba­bi­li­sty­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rel. filoz. zwią­za­ny z pro­ba­bi­liz­mem

 (1.2) mat. zwią­za­ny z pro­ba­bi­li­sty­ką

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔbabʲilʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: probabʹilʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probabilizm m., probabilistyka ż.

 przysł. probabilistycznie

Wiktionary


probabilistyka

dział ma­te­ma­ty­ki - ra­chu­nek praw­do­po­do­bień­stwa; te­o­ria praw­do­po­do­bień­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. dział ma­te­ma­ty­ki, który bada pra­wi­dło­wo­ści wy­stę­pu­ją­ce w zda­rze­niach lo­so­wych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. probabilistyczny

Wiktionary


probabilizm

dok­try­na za­po­cząt­ko­wa­na przez scep­ty­ków, we­dług któ­rej czło­wiek po­wi­nien się kie­ro­wać w te­o­rii i w prak­ty­ce za­sa­da­mi praw­do­po­dob­ny­mi


SJP.pl

Pro­ba­bi­lizm (z łac. "pro­ba­bi­lis" – praw­do­po­dob­ny) – sy­stem etycz­ny stwier­dza­ją­cy, że w razie wąt­pli­wo­ści co do za­sto­so­wa­nia zasad mo­ral­nych w danej sy­tu­a­cji można iść za opi­nią praw­do­po­dob­ną, choć­by nawet opi­nia prze­ciw­na była od niej bar­dziej praw­do­po­dob­na.

Wikipedia


probacja

w niek­tó­rych za­ko­nach: okres prób­ny po­prze­dza­ją­cy no­wi­cjat; rów­nież sam no­wi­cjat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ogół in­sty­tu­cji i dzia­łań słu­żą­cych re­so­cja­li­za­cji i pre­wen­cji kry­mi­nal­nej;

 (1.2) rel. przy­go­to­wa­nie kan­dy­da­tów do za­ko­nu

 (1.3) rel. okres prób­ny przed no­wi­cja­tem

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Pro­ba­cja ( pro­ba­tio) – ogól­na nazwa in­sty­tu­cji słu­żą­cych re­so­cja­li­za­cji i pre­wen­cji kry­mi­nal­nej. Opie­ra­ją się one prze­de wszyst­kim na kon­tro­lo­wa­nej wol­no­ści, pie­czy nad spraw­cą prze­stęp­stwa po­zo­sta­ją­cym pod do­zo­rem ku­ra­to­ra, na­dzo­rem wy­spe­cja­li­zo­wa­ne­go or­ga­nu – ku­ra­to­ra są­do­we­go lub in­nych pod­mio­tów, o któ­rych mowa w art.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. probant mos., probantka ż.

 przym. probacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) nowicjat

Wiktionary


probacyjny

→ pro­ba­cja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ba­cją, do­ty­czą­cy pro­ba­cji

Wiktionary

Patrz:

probacja

Powiązane:

 rzecz. probacja ż., probant m., probantka ż.

Wiktionary


probaktrozaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z na­dro­dzi­ny ha­dro­za­u­ro­i­dów


SJP.pl

Pro­bak­tro­za­ur ("Pro­bac­tro­sa­u­rus") – ro­śli­no­żer­ny di­no­za­ur z na­dro­dzi­ny ha­dro­za­u­ro­i­dów (Ha­dro­sa­u­ro­i­dea).

Żył we wczes­nej kre­dzie (ok. 120-100 mln lat temu) na te­re­nach wschod­niej Azji. Dłu­gość ciała ok. 5-6 m, wy­so­kość ok. 2,5 m, cię­żar ok. 1 t. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no w Chi­nach (Mon­go­lia Wew­nętrz­na).

Wikipedia


probangladeski

przy­miot­nik

 (1.1) przy­chyl­ny Ban­gla­de­szo­wi lub Ban­glij­czy­kom, po­pie­ra­ją­cy Ban­gla­desz lub Ban­glij­czy­ków, dzia­ła­ją­cy na ko­rzyść Ban­gla­de­szu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. bangladeski

 rzecz. Bangladesz mrz., Banglijczyk mos., Banglijka ż.

Wiktionary


probanglijski

przy­miot­nik

 (1.1) przy­chyl­ny Ban­gla­de­szo­wi lub Ban­glij­czy­kom, po­pie­ra­ją­cy Ban­gla­desz lub Ban­glij­czy­ków, dzia­ła­ją­cy na ko­rzyść Ban­gla­de­szu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. bangladeski

 rzecz. Banglijczyk mos., Banglijka ż.

Wiktionary


probant

kan­dy­dat do za­ko­nu w okre­sie pro­ba­cji; no­wi­cjusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. kan­dy­dat do za­ko­nu od­by­wa­ją­cy pro­ba­cję

 (1.2) daw. czło­wiek ma­ją­cy w czymś doś­wiad­cze­nie, obez­na­nie

Wiktionary

Pro­bant:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. probacja ż.

:: fż. probantka

 przym. probacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowicjusz

 (1.2) praktyk, znawca, koneser

Wiktionary


probantka

kan­dy­dat­ka do za­ko­nu w okre­sie no­wi­cja­tu; no­wi­cjusz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. kan­dy­dat­ka do za­ko­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probacja ż.

:: fm. probant mos.

 przym. probacyjny

Wiktionary


probazydium

nabrz­mia­ła koń­ców­ka strzęp­ki grzy­bów wyż­szych


SJP.pl

Pro­ba­zy­dium ( pro­ba­si­dium) – u grzy­bów jest to młoda forma pod­staw­ki ("ba­si­dium"), w któ­rej dwa od­dziel­ne i ha­plo­i­dal­ne jądra łączą się z sobą two­rząc di­plont (jądro di­plo­i­dal­ne) o di­plo­i­dal­nej licz­bie chro­mo­so­mów, za­miast wcze­śniej­sze­go stanu di­ka­rio­tycz­ne­go (di­ka­rio­nu). Jest to pro­ces ka­rio­ga­mii. Po­cząt­ko­wo ter­min ten do­ty­czył tylko te­lio­spor i usti­lo­spor u grzy­bów za­li­cza­nych do klasy "Usti­la­gi­no­my­ce­tes", póź­niej za­czę­to go sto­so­wać do wszyst­kich grzy­bów w typie pod­staw­cza­ków ("Ba­si­dio­my­co­ta").

Wikipedia


probe

[czy­taj: prołb] model sa­mo­cho­du marki Ford


SJP.pl


probiałoruski

sprzy­ja­ją­cy Bia­ło­ru­si, Bia­ło­ru­si­nom


SJP.pl


probier

pro­bierz, pro­bier­ca;
1. osoba zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pró­bek i usta­la­niem ja­ko­ści to­wa­ru, wy­ro­bu;
2. spe­cja­li­sta usta­la­ją­cy próbę wy­ro­bów z me­ta­lu szla­chet­ne­go


SJP.pl


probierca

pro­bierz, pro­bier;
1. osoba zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pró­bek i usta­la­niem ja­ko­ści to­wa­ru, wy­ro­bu;
2. spe­cja­li­sta usta­la­ją­cy próbę wy­ro­bów z me­ta­lu szla­chet­ne­go


SJP.pl


probierczy

do­ty­czą­cy spraw­dza­nia za­war­to­ści i ja­ko­ści róż­nych sub­stan­cji, su­row­ców i wy­ro­bów


SJP.pl


probiernia

1. dział za­kła­du prze­my­sło­we­go, w któ­rym spraw­dza się ja­kość wy­ro­bów;
2. lokal przez­na­czo­ny na de­gu­sta­cję win i po­traw


SJP.pl


probiernictwo

usta­la­nie za­war­to­ści me­ta­li szla­chet­nych w sto­pach; usta­la­nie ja­ko­ści sto­pów


SJP.pl

Pro­bier­nict­wo – ba­da­nie i ce­cho­wa­nie wy­ro­bów z me­ta­li szla­chet­nych i ich sto­pów.

Wikipedia


probierstwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sztu­ka ma­ją­ca na celu do­cho­dze­nie war­to­ści rud, me­ta­lów i in­nych pro­duk­tów hut­ni­czych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na uni­wer­sy­te­cie wy­kła­da­ne są: fi­zy­ka, ge­o­lo­gia oraz pro­bier­stwo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈbʲjɛrstfɔ, AS: probʹi ̯erstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probierca, probier, probiernictwo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próba (metalu)

Wiktionary


probierz

1. mier­nik słu­żą­cy za pod­sta­wę oceny cze­goś; kry­te­rium, spraw­dzian;
2. przy­rząd do spraw­dza­nia skła­du ciał sta­łych i płyn­nych;
3. osoba zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pró­bek i usta­la­niem ja­ko­ści to­wa­ru, wy­ro­bu; pro­bier­ca;
4. spe­cja­li­sta usta­la­ją­cy próbę wy­ro­bów z me­ta­lu szla­chet­ne­go; pro­bier­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mier­nik, pro­bierz – przy­rząd po­mia­ro­wy
  • war­dajn, pro­bierz – urzęd­nik men­ni­czy
  • Kry­stian Pro­bierz – ge­o­log
  • Mi­chał Pro­bierz – pił­karz, tre­ner
  • pro­bier­nict­wo

Wikipedia


probiotyczny

→ pro­bio­tyk


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy pro­bio­ty­ku

Wiktionary

Patrz:

probiotyk

Powiązane:

 rzecz. probiotyk mrz.

Wiktionary


probiotyk

kul­tu­ra bak­te­rii lub droż­dży po­zy­tyw­nie od­dzia­łu­ją­ca na or­ga­nizm czło­wie­ka po­przez dzia­łal­ność w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­da­wa­ne do­ust­nie wy­se­lek­cjo­no­wa­ne kul­tu­ry bak­te­ryj­ne lub droż­dży, naj­czę­ściej pa­łecz­ki kwasu mle­ko­we­go, któ­rych za­da­niem jest ko­rzyst­ne dla zdro­wia dzia­ła­nie w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, po­przez im­mu­no­mo­du­la­cję oraz za­cho­wy­wa­nie pra­wi­dło­wej flory fiz­jo­lo­gicz­nej;

Wiktionary

Nie mylić z: Pre­bio­tyk.

Pro­bio­ty­ki (gr. "pro bios" – dla życia), czyn­no­ścio­wa żyw­ność – po­da­wa­ne do­ust­nie wy­se­lek­cjo­no­wa­ne kul­tu­ry bak­te­ryj­ne lub droż­dży, naj­czę­ściej bak­te­rie kwasu mle­ko­we­go ("Lac­to­ba­cil­lus"), któ­rych za­da­niem jest ko­rzyst­ne dla zdro­wia dzia­ła­nie w prze­wo­dzie po­kar­mo­wym, po­przez im­mu­no­mo­du­la­cję oraz za­cho­wy­wa­nie pra­wi­dło­wej flory fiz­jo­lo­gicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ka­pu­sta ki­szo­na jest znacz­nie tań­sza niż su­ple­men­ty diety, które można kupić w skle­pach ze zdro­wą żyw­no­ścią, i jest o wiele bo­gat­sza w pro­bio­ty­ki, tj. bak­te­rie kwasu mle­ko­we­go.

 (1.1) Trze­ba pa­mię­tać o sto­so­wa­niu pro­bio­ty­ków […], które przy­wra­ca­ją pra­wi­dło­wą florę je­li­to­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈbʲjɔtɨk, AS: probʹi ̯otyk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. probiotyczny

Wiktionary


probiurokratyczny

po­pie­ra­ją­cy biu­ro­kra­cję, sprzy­ja­ją­cy prze­ro­sto­wi for­ma­li­sty­ki w dzia­ła­niu urzę­dów


SJP.pl


probiznesowy

sprzy­ja­ją­cy biz­ne­so­wi


SJP.pl


problem

1. po­waż­ne za­gad­nie, wy­ma­ga­ją­ce roz­strzy­gnię­cia;
2. po­tocz­nie: trud­ność, kło­pot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś co jest trud­ne do roz­wią­za­nia lub zro­zu­mie­nia

 (1.2) in­te­re­su­ją­ce za­gad­nie­nie

 (1.3) szach. za­da­nie sza­cho­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moi ro­dzi­ce po­pro­si­li moją na­u­czy­ciel­kę, aby zwra­ca­ła więk­szą uwagę na moje pro­ble­my z or­to­gra­fią.

 (1.2) Pro­blem uzy­ska­nia złota z oło­wiu nie dawał mu spo­ko­ju.

 (1.3) Jego naj­więk­szą pasją było ukła­da­nie i roz­wią­zy­wa­nie pro­ble­mów sza­cho­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔblɛ̃m, AS: problẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problemat m., problemacik m., problematyka ż., problematyczność ż., problemowość ż., problemista m., problemistka ż., prolematyzowanie n.

:: zdrobn. problemik m.

 czas. problematyzować ndk.

 przym. problemowy, problematyczny

 przysł. problemowo, problematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłopot; pot. ambaras, bieda, gips, kanał, kram, pasztet, pierepałka, zgryz

 (1.2) kwestia, punkt, pytanie, zagadnienie; pot. łamigłówka, twardy orzech do zgryzienia, zagwozdka

Wiktionary


problemacik

zdrob­nie­nie od: pro­blem


SJP.pl


problemat

prze­sta­rza­łe: po­waż­na spra­wa wy­ma­ga­ją­ca prze­my­śle­nia; pro­blem


SJP.pl


problematycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­ble­ma­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problem mrz., problematyczność ż.

 przym. problematyczny

Wiktionary


problematyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­ble­ma­tycz­nie


SJP.pl


problematyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­ble­ma­tycz­ny


SJP.pl


problematyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­ble­ma­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­ble­ma­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problem m., problemik m., problemowość ż., problemista m., problemistka ż., problemat m., problemacik m., problematyka ż., problematyzacja ż., problematyzowanie n.

 czas. problematyzować

 przym. problematyczny, problemowy

 przysł. problematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepewność, niemiarodajność

Wiktionary


problematyczny

bu­dzą­cy wąt­pli­wo­ści, sta­no­wią­cy pro­blem; nie­pew­ny, wąt­pli­wy, nie­jed­noz­nacz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bu­dzą­cy za­strze­że­nia lub nie­pew­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔblɛ̃maˈtɨt͡ʃnɨ, AS: problẽmatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problemista mos., problem m., problemik m., problemat m., problemacik m., problematyka ż., problematyzacja ż., problematyczność ż., problematyzowanie n.

 czas. problematyzować

 przym. problemowy

 przysł. problematycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepewny, niemiarodajny, niewiarygodny, wątpliwy

Wiktionary


problematyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół pro­ble­mów zwią­za­nych z jakąś dzie­dzi­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­ble­ma­ty­ka kan­tow­skiej fi­lo­zo­fii prawa ści­śle wiąże się z pro­ble­ma­ty­ką fi­lo­zo­fii po­li­ty­ki, jak i hi­sto­rio­zo­fią, po­nie­waż do­ty­czy związ­ków mię­dzy po­li­ty­ką i mo­ral­no­ścią oraz dzie­jo­we­go po­stę­pu ludz­ko­ści po­przez roz­wój i do­sko­na­le­nie prawa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. problematyczny

 rzecz. problemista mos., problem mrz., problematyczność ż.

Wiktionary


problematyzacja

uj­mo­wa­nie zja­wisk w ka­te­go­riach pro­ble­mów


SJP.pl


problemik

zdrob­nie­nie od: pro­blem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. pro­blem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problemista mos., problem mrz., problematyczność ż.

 przym. problematyczny

Wiktionary


problemista

sza­chi­sta kom­po­nu­ją­cy za­da­nia sza­cho­we; kom­po­zy­tor sza­cho­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szach. sza­chi­sta, który ukła­da za­da­nia sza­cho­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problemistyka ż., problem m., problemik m., problematyka ż., problematyczność ż., problematyzacja ż.

:: fż. problemistka ż.

 przym. problemowy, problematyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompozytor szachowy

Wiktionary


problemistka

→ pro­ble­mi­sta; kom­po­zy­tor­ka sza­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szach. sza­chist­ka, który ukła­da za­da­nia sza­cho­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problemista mos., problem mrz., problematyczność ż.

Wiktionary


problemistyka

dział sztu­ki sza­cho­wej zaj­mu­ją­cy się kom­po­no­wa­niem niez­wy­kle wy­szu­ka­nych form zadań sza­cho­wych


SJP.pl


problemowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­ble­mo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problem mrz.

Wiktionary


problemowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­ble­mo­we; cecha tych, któ­rzy są pro­ble­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. problemowy

 rzecz. problem mrz., problematyczność ż.

Wiktionary


problemowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który stwa­rza pro­ble­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. problemowość ż., problemista mos., problem mrz., problematyczność ż.

 przym. problematyczny

Wiktionary


problym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pro­blem

Wiktionary


probola

naz­wi­sko


SJP.pl


probostwo

1. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na ko­ścio­łów chrze­ści­jań­skich; pa­ra­fia;
2. sta­no­wi­sko, urząd pro­bo­szcza;
3. sie­dzi­ba pro­bo­szcza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­me­na pro­bo­szcza

 (1.2) urząd pro­bo­szcza

 (1.3) dom lub sie­dzi­ba pro­bo­szcza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pa­ra­fia pod­le­ga­ją­ca pro­bo­szczo­wi
  • sta­no­wi­sko, urząd pro­bo­szcza
  • bu­dy­nek, mie­szczą­cy sie­dzi­bę pro­bo­stwa i zwy­kle miesz­ka­nie pro­bo­szcza
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Kłec­ko
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Ko­ro­no­wo
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Mu­ro­wa­na Go­śli­na
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Łę­czy­ca
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Po­bie­dzi­ska
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Środa Ślą­ska
  • Pro­bo­stwo – część mia­sta Gra­bów w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim
  • Pro­bo­stwo – część wsi Lu­bo­min w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Bo­nie­wo
  • Pro­bo­stwo – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Żnin

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. proboszcz m., proboszczówka ż.

 czas. proboszczować ndk.

 przym. proboszczowy, proboszczowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) parafia

 (1.3) plebania

Wiktionary


proboszcz

ksiądz za­rzą­dza­ją­cy pa­ra­fią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. ksiądz za­rzą­dza­ją­cy pa­ra­fią;

Wiktionary

Pro­boszcz (z niem. "Propst", a to od łac. "pra­e­po­si­tus", prze­ło­żo­ny; łac. od­po­wied­nik to "pa­ro­chus", z gr. "πάροικος" "pa­ro­i­kos", są­siad), ple­ban (łac. "ple­ba­nus" od "plebs" lud) – du­chow­ny, na ogół w stop­niu pre­zbi­te­ra, za­rzą­dza­ją­cy gminą ko­ściel­ną (pa­ra­fią).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na ży­wiec­kim rynku Trzech Króli, re­pre­zen­tu­ją­cych po­szcze­gól­ne pa­ra­fie ży­wiec­kie, przy­wi­ta bur­mistrz mia­sta oraz pro­bo­szczo­wie ży­wiec­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔbɔʃt͡ʃ, AS: probošč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probostwo n., probościna m., proboszczówka ż., Proboszczów m., Proboszczewice nmos., Proboszczowice nmos.

 przym. proboszczowski, proboszczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. paroch, pleban; gw. Górny Śląsk farorz

Wiktionary


proboszczewice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­bo­szcze­wi­ce – część mia­sta Zgie­rza, w Pol­sce, w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie mia­sto Zgierz
  • Pro­bo­szcze­wi­ce – wieś w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Jo­niec
  • Pro­bo­szcze­wi­ce-Ko­lo­nia – ko­lo­nia w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Jo­niec
  • Nowe Pro­bo­szcze­wi­ce – wieś w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Stara Biała
  • Stare Pro­bo­szcze­wi­ce – wieś w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoc­kim, w gmi­nie Stara Biała
  • Pro­bo­szcze­wi­ce – gro­ma­da w la­tach 1954–1972
  • Pro­bo­szcze­wi­ce Nowe – gro­ma­da w la­tach 1954–1972
  • Nowe Pro­bo­szcze­wi­ce – jedno z naj­więk­szych gro­dzisk wczes­noś­red­nio­wiecz­nych na Ma­zo­wszu
  • Pro­bo­szcze­wi­ce Płoc­kie – przy­sta­nek ko­le­jo­wy i ła­dow­nia pu­blicz­na w No­wych Pro­bo­szcze­wi­cach
  • Pro­bo­szcze­wi­ce-Luć­mierz – jed­nost­ka po­moc­ni­cza gminy (osied­le) mia­sta Zgie­rza

Wikipedia


proboszczka

→ pro­boszcz


SJP.pl

Patrz:

proboszcz

proboszczować

być pro­bo­szczem, za­rzą­dzać pa­ra­fią


SJP.pl


proboszczowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­bo­szczo­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Warta
  • Pro­bo­szczo­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. gli­wic­kim, w gmi­nie To­szek
  • Pro­bo­szczo­wi­ce – osada wsi Pro­bo­szczo­wi­ce w woj. ślą­skim, w pow. gli­wic­kim, w gmi­nie To­szek

Wikipedia


proboszczowski

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od pro­boszcz

Wiktionary

Pro­bo­szczow­ski ("Rola od­mien­na V", "Ro­licz") – pol­ski herb szla­chec­ki, od­mia­na herbu Rola z no­bi­li­ta­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1779 roku przed­bor­ska szko­ła mie­ści­ła się za karcz­mą pro­bo­szczow­ską, na rogu ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔbɔʃˈt͡ʃɔfsʲci, AS: proboščofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probostwo n., proboszcz

 przym. proboszczowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) proboszczowy

Wiktionary


proboszczowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do pro­bo­szcza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proboszcz mos., probostwo n., probościna m., proboszczówka ż., Proboszczów m., Proboszczewice nmos., Proboszczowice nmos., Proboszczowski m., Proboszczowska ż., Proboszczewski m., Proboszczewska ż., Proboszcz m./ż.

 przym. proboszczowski

Wiktionary


proboszczówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) napój al­ko­ho­lo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. probostwo n., proboszcz mos.

 przym. proboszczowy

Wiktionary


probować

kon­tro­lo­wać, pod­da­wać pró­bie


SJP.pl


probołowice

Pro­bo­ło­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie piń­czow­skim, w gmi­nie Złota. Ma sta­tus so­łect­wa.

Przez wieś prze­bie­ga szlak Ma­ło­pol­ska Droga św. Ja­ku­ba.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


probrexitowy

przy­miot­nik

 (1.1) polit. taki, który opo­wia­da się za opu­szcze­niem Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię

 (1.2) polit. taki, który świad­czy o lub jest wy­ra­zem po­par­cia wobec opu­szcze­nia Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­bre­xi­to­wy poseł to­ry­sów Mark Fran­co­is oce­nił, że za­gło­su­je prze­ciw­ko niemu co najm­niej 84 kon­ser­wa­ty­stów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) probrexitowski

 (1.2) probrexitowski

Wiktionary


probrytyjskość

→ pro­bry­tyj­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­bry­tyj­skie; cecha tych, któ­rzy są pro­bry­tyj­scy

Wiktionary

Patrz:

probrytyjski

Powiązane:

 przym. probrytyjski

Wiktionary


probówka

małe cy­lin­drycz­ne na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne, naj­czę­ściej szkla­ne, słu­żą­ce do prze­pro­wa­dza­nia pro­stych re­ak­cji che­micz­nych; pró­bów­ka (re­gio­nal­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne, zwy­kle szkla­ne, o wą­skim, cy­lin­drycz­nym kształ­cie, słu­żą­ce do prze­pro­wa­dza­nia badań i ek­spe­ry­men­tów;

 (1.2) elektr. pot. wkrę­tak ne­o­no­wy

Wiktionary

Pro­bów­ka (pró­bów­ka) – ro­dzaj drob­ne­go sprzę­tu la­bo­ra­to­ryj­ne­go w kształ­cie wal­co­wa­te­go na­czy­nia.

Tra­dy­cyj­ne pro­bów­ki (A na ry­sun­ku) są zwy­kle wy­ko­ny­wa­ne ze szkła i mają po­stać szkla­nej rurki z jed­nej stro­ny zam­knię­tej okrą­głym dnem, a z dru­giej swo­bod­nie ot­war­tej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor z roz­wi­chrzo­ną czu­pry­ną prze­le­wał z re­tor­ty do re­tor­ty mętną bia­ła­wą ciecz, mie­szał ją z sub­stan­cja­mi, za­war­ty­mi w sze­re­gach pro­bó­wek, przy­go­to­wu­jąc jakąś re­ak­cję.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próbówka ż., probierz m., próba ż., próbka ż., próbowanie n., spróbowanie n., próbnik m.

 czas. próbować ndk., spróbować dk.

 przym. probówkowy, próbówkowy, probierczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) próbówka; przest. epruwetka

 (1.2) wkrętak neonowy, neonówka, tester fazy

Wiktionary


proc.

skrót od: pro­cent (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pro­cent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 32 proc. an­kie­to­wa­nych po­wie­dzia­ło, że nie pój­dzie w tym roku do wy­bo­rów.

 (1.1) Rol­nict­wo na­mi­bij­skie wy­pra­co­wu­je 14 proc. do­cho­du na­ro­do­we­go brut­to.

 (1.1) Rynek pe­ru­wiań­ski od­no­to­wał w zesz­łym mie­sią­cu 20-proc. spa­dek.

 (1.1) Ko­ro­na sło­wac­ka była dwa razy re­wa­lu­o­wa­na: w marcu 2007 o 8 proc. i na­stęp­nie w maju 2008 o 15 proc.

 (1.1) Około 60 proc. ek­spor­tu to wę­giel ener­ge­tycz­ny, resz­ta – kok­so­wy i pół­kok­so­wy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) %

Wiktionary


proca

1. ro­dzaj za­baw­ki słu­żą­cej do strze­la­nia, zbu­do­wa­nej z od­po­wied­nio roz­ga­łę­zio­ne­go pa­ty­ka i gumy;
2. dawna broń skła­da­ją­ca się z rze­mie­nia lub sznu­ra zło­żo­ne­go we dwoje, słu­żą­ca do mio­ta­nia ka­mie­ni w walce lub pod­czas po­lo­wań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) broń, z któ­rej po za­mach­nię­ciu się można wy­strze­li­wać ka­mie­nie lub inne po­ci­ski;

 (1.2) med. ro­dzaj opa­trun­ku pod­trzy­mu­ją­ce­go chorą część ciała (np. żu­chwę)

 (1.3) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­ro­bek

Wiktionary

Proca – hi­sto­rycz­na broń mio­ta­ją­ca, w po­sta­ci zło­żo­ne­go wpół sznu­ra lub rze­mie­nia, poś­rod­ku któ­re­go umie­szczo­ne jest mi­secz­ko­wa­te gnia­zdo na po­cisk ka­mien­ny, wy­rzu­ca­ny siłą odś­rod­ko­wą wsku­tek szyb­kie­go, wi­ro­we­go obra­ca­nia urzą­dze­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sa, AS: proca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procarz mos., procnik mos.

 przym. procny, procowaty, procowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk szlojder

Wiktionary


procak

naz­wi­sko


SJP.pl


procarski

1. dawny przy­miot­nik od: pro­carz;
2. sprzy­ja­ją­cy ca­ro­wi, po­li­ty­ce cara; bę­dą­cy zwo­len­ni­kiem ca­ra­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. po­pie­ra­ją­cy cara, bę­dą­cy zwo­len­ni­kiem cara

 (1.2) rzad. hist. wojsk. zwią­za­ny z pro­ca­rzem, do­ty­czą­cy pro­ca­rza

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

:: rzecz. proca ż., procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

:: przym. procowy, procowaty, procny

Wiktionary


procarz

daw­niej: żoł­nierz uz­bro­jo­ny w procę (dawną ma­szy­nę oblęż­ni­czą)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sta­roż. wojsk. żoł­nierz uz­bro­jo­ny w procę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na wy­spie widać bi­tew­ne przy­go­to­wa­nia. Nad brze­giem po­ja­wia­ją się łucz­ni­cy i pro­ca­rze. W dal­szych sze­re­gach mio­ta­cze oszcze­pów i cięż­koz­broj­ni.

 (1.1) Kon­ni­ca po­dzie­li­ła się na dwie czę­ści, pro­ca­rze i łucz­ni­cy szli przed woj­skiem, a w pier­wszym sze­re­gu byli sami naj­bar­dziej wa­lecz­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procnik mos., proca ż.

 przym. procowaty, procowy

Wiktionary


procedencja

prze­sta­rza­łe: po­cho­dze­nie ro­do­we lub sta­no­we; ro­do­wód, ge­ne­a­lo­gia


SJP.pl


proceder

dzia­ła­nie uz­na­wa­ne za niez­god­ne z za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi lub pra­wem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czy­jeś dzia­ła­nie, czę­sto sta­no­wią­ce źró­dło utrzy­ma­nia, a uz­na­wa­ne za niez­god­ne z za­sa­da­mi mo­ral­ny­mi lub pra­wem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­ce­der (album TSA)
  • Pro­ce­der (album Chady)
  • Pro­ce­der (film)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zna­czą­cym źró­dłem do­cho­du mafii jest pro­ce­der hand­lu nar­ko­ty­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈt͡sɛdɛr, AS: proceder

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proces m., procedura ż., procesja ż.

:: zdrobn. procederek m.

 czas. procedować, procesować, cedować

 przym. procesowy, proceduralny

Wiktionary


procederowy

przy­miot­nik od: pro­ce­der


SJP.pl


procedowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­ce­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. procedować ndk.

Wiktionary


procedować

po­stę­po­wać, po­stą­pić zgod­nie z okre­ślo­ną pro­ce­du­rą


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni i nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zaj­mo­wać się czymś i dzia­łać przy tym zgod­nie z pro­ce­du­rą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sejm pro­ce­du­je nad usta­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procedowanie n., proceder mrz., procedura ż.

Wiktionary


procedura

1. okre­ślo­ne re­gu­ły po­stę­po­wa­nia w ja­kiejś spra­wie;
2. w in­for­ma­ty­ce: frag­ment al­go­ryt­mu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okre­ślo­ne re­gu­ły po­stę­po­wa­nia w ja­kiejś spra­wie

 (1.2) in­form. wy­dzie­lo­na część pro­gra­mu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­ce­du­ra – ina­czej po­stę­po­wa­nie (ro­dzaj czyn­no­ści)
  • pro­ce­du­ra – ina­czej prze­pi­sy praw­ne re­gu­lu­ją­ce po­stę­po­wa­nie
  • pro­ce­du­ra w pro­gra­mo­wa­niu – ina­czej pod­pro­gram
  • pro­ce­du­ra bu­dże­to­wa
  • pro­ce­du­ra ob­słu­gi przer­wa­nia
  • pro­ce­du­ra skła­do­wa­na
  • pro­ce­du­ra współ­de­cy­do­wa­nia
  • Pro­ce­du­ra Da­vi­sa-Put­na­ma

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ta­kich przy­pad­kach sto­su­je­my stan­dar­do­we pro­ce­du­ry.

 (1.2) Za uru­cho­mie­nie pro­ce­du­ry POST od­po­wia­da pro­gram z BIOS-u.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔt͡sɛˈdura, AS: procedura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. proceduralny, procedurowy

 przysł. proceduralnie

 czas. procedować

 rzecz. proceder m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plan, tryb

 (1.2) podprogram

Wiktionary


procedural

po­tocz­nie: se­rial, w któ­rym jakiś pro­blem jest przed­sta­wia­ny, ba­da­ny i roz­wią­zy­wa­ny w ciągu jed­ne­go od­cin­ka


SJP.pl


proceduralność

→ pro­ce­du­ral­ny


SJP.pl

Patrz:

proceduralny

proceduralny

zwią­za­ny z pro­ce­du­rą, usta­lo­nym try­bem po­stę­po­wa­nia w ja­kiejś spra­wie


SJP.pl


procedurowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ce­du­rą, do­ty­czą­cy pro­ce­du­ry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procedura ż.

Wiktionary


procek

mała proca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) slang. in­form. pro­ce­sor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sɛk, AS: procek

Wiktionary


proceleusmatyk

an­tycz­na stopa mu­zycz­na zło­żo­na z czte­rech krót­kich sylab; te­tra­brach, dy­pir­ry­chej, dy­pi­ry­chej


SJP.pl


procencik

zdrob­nie­nie od: pro­cent


SJP.pl


procent

1. setna część danej wiel­ko­ści;
2. ina­czej: opro­cen­to­wa­nie; zysk, jaki przy­no­si ka­pi­tał po­życz­ko­wy


SJP.pl

li­czeb­nik ułam­ko­wy

 (1.1) mat. setna część ca­ło­ści;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) fi­nans. opro­cen­to­wa­nie, od­set­ki, do­chód od ka­pi­ta­łu

 (2.2) bli­żej nie­o­kre­ślo­ny uła­mek, część

 (2.3) druk. sym­bol pro­cen­ta (1.1)

Wiktionary

Pro­cent – jeden ze spo­so­bów za­pi­su bez­wy­mia­ro­we­go sto­sun­ku dwóch wiel­ko­ści, w któ­rym dana licz­ba wy­ra­żo­na jest jako uła­mek o mia­now­ni­ku 100 i od­po­wia­da set­nej czę­ści danej wiel­ko­ści. Zwy­kle oz­na­cza­ny jest sym­bo­lem „%”. Przy­kła­do­wo 45% (czyt. „czter­dzie­ści pięć pro­cent”) pew­nej wiel­ko­ści oz­na­cza for­mu­la_1 lub 0,45 tej wiel­ko­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ile pro­cent al­ko­ho­lu jest w tym piwie?

 (1.1) Dwa­dzie­ścia pro­cent ucz­niów po­tra­fi czy­tać ze zro­zu­mie­niem

 (1.1) Or­ga­ni­za­cje po­za­rzą­do­we ape­lu­ją do pre­mie­ra, aby nie ob­ci­nał im wpły­wów z 1 pro­cen­ta

 (2.1) Ka­pi­ta­li­za­cja od­se­tek, czyli magia pro­cen­tu skła­da­ne­go (z In­ter­ne­tu)

 (2.2) Obli­cza­nie pro­cen­tu danej licz­by

 (2.3) Kie­dyś pi­sa­no pro­cen­ty z kre­ską po­zio­mą a nie uko­śną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sɛ̃nt, AS: procẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprocentowanie n., procentowość ż.

:: zdrobn. procencik m.

 czas. procentować, oprocentować, oprocentowywać, zaprocentować

 przym. procentowy

 przysł. procentowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) %, proc.

 (2.1-2) odsetek, odsetka

 (2.3) %

Wiktionary


procentaż

wynik lub pa­ra­metr wy­ra­żo­ny w pro­cen­tach


SJP.pl


procentmistrz

pra­cow­nik w cu­krow­nict­wie, który obli­cza pro­cen­to­wą za­war­tość cukru w bu­ra­kach; tak­sa­tor


SJP.pl


procentownia

spe­cjal­ne po­mie­szcze­nie w cu­krow­ni słu­żą­ce do usta­la­nia stop­nia za­nie­czy­szcze­nia pró­bek bu­ra­ków przez wa­że­nie na wa­gach pro­cen­to­wych


SJP.pl


procentowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­cen­to­we; cecha tych, któ­rzy są pro­cen­to­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. procentowy

 licz. procent

 rzecz. procent mrz.

 czas. oprocentować

Wiktionary


procentowy

do­ty­czą­cy obli­cza­nia pro­cen­tów, obli­cza­ny w set­nych czę­ściach, wy­ra­ża­ny w pro­cen­tach


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) mat. chem. po­da­ny w pro­cen­tach

 (1.2) pot. eufem. za­wie­ra­ją­cy al­ko­hol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procent m., procentowość ż.

 czas. procentować ndk., zaprocentować dk., oprocentować dk.

 przysł. procentowo

 licz. procent

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wyskokowy, alkoholowy

Wiktionary


proceratops

ro­dzaj ce­ra­top­sa, który żył pod ko­niec kredy na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej


SJP.pl


procerkoid

sta­dium lar­wal­ne ta­siem­ców pow­sta­ją­ce z on­kos­fe­ry


SJP.pl

Pro­cer­ko­id – jedna z form pier­wsze­go sta­dium lar­wal­ne­go w cyklu ży­cio­wym ta­siem­ców Pse­u­dop­hyl­li­dea, mię­dzy in­ny­mi bru­zdo­głow­ca sze­ro­kie­go ("Dip­hyl­lo­both­rium latum"). Po­stać ta ma kształt ro­ba­ko­wa­ty z tyl­nym koń­cem ciała u więk­szo­ści ga­tun­ków za­o­pa­trzo­nym w trzy pary haków. Pa­so­ży­tu­je w sko­ru­pia­ku, pier­wszym ży­wi­cie­lu poś­red­nim tego ta­siem­ca. Dru­gim ży­wi­cie­lem jest ryba lub inny krę­go­wiec, w któ­re­go or­ga­niz­mie pro­cer­ko­id za­mie­nia się w ple­ro­cer­ko­id.

Wikipedia


proces

1. prze­bieg zmian;
2. roz­pra­wa są­do­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) upo­rząd­ko­wa­ny ciąg zda­rzeń za­cho­dzą­cych po sobie

 (1.2) praw. po­stę­po­wa­nie w są­dzie

 (1.3) in­form. każdy eg­zem­plarz wy­ko­ny­wa­ne­go pro­gra­mu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­ces we­dług prze­pi­sów prawa → po­stę­po­wa­nie:
    • roz­pra­wa lub po­stę­po­wa­nie są­do­we
    • po­stę­po­wa­nie pro­ce­so­we (ro­dzaj po­stę­po­wa­nia cy­wil­ne­go)
    • we­dług ro­dza­ju przed­mio­tu po­stę­po­wa­nia: cy­wil­ny, karny, le­gis­la­cyj­ny
    • hi­sto­rycz­ne: pro­ces po­se­so­ryj­ny, pro­ces rzym­sko-ka­no­nicz­ny
    • pro­ces be­a­ty­fi­ka­cyj­ny
      • pro­ces be­a­ty­fi­ka­cyj­ny Jana Pawła II
    • pro­ces ka­no­nicz­ny
    • pro­ces ka­no­ni­za­cyj­ny
    • pro­ces le­gis­la­cyj­ny
    • pro­ces po­ka­zo­wy
    • pro­ces usta­wo­daw­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ces roz­kła­du ciała roz­po­czy­na się w chwi­li śmier­ci.

 (1.2) Po­li­tyk wy­to­czył pro­ces prze­ciw­ko ga­ze­cie, w któ­rej uka­za­ły się jego pry­wat­ne zdję­cia, i żąda wy­so­kie­go odsz­ko­do­wa­nia.

 (1.3) Po­le­ce­nie „top” wyś­wiet­la pro­ce­sy uru­cho­mio­ne w sy­ste­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔt͡sɛs, AS: proces

Wiktionary

Powiązane:

 przym. procesowy, procesualny

 czas. przeprocesować, procesować ndk.

 rzecz. procesik mrz., procesowicz m., proceder m., procesja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) daw. kauza

Wiktionary


procesik

zdrob­nie­nie od: pro­ces


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­ces

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pro­ces, lecz tylko mały pro­ce­sik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proces m.

 czas. procesować

Wiktionary


procesja

1. uro­czy­sty po­chód re­li­gij­ny ze śpie­wem i nie­sie­niem przed­mio­tów kultu;
2. duża grupa uda­ją­cych się do­kądś ludzi lub grupa ja­dą­cych wolno sa­mo­cho­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. grupa wier­nych w po­cho­dzie, czę­sto ze śpie­wem ek­spo­nu­ją­ca przed­mio­ty kultu;

 (1.2) pot. tłum lub ka­wal­ka­da po­ja­zdów wolno prze­mie­szcza­ją­ca się w jed­nym kie­run­ku

Wiktionary

Pro­ce­sja – forma kultu, po­pu­lar­na w wielu re­li­giach, ma­ni­fe­stu­ją­ca się jako uro­czy­sty po­chód ze śpie­wa­mi, cza­sa­mi też z tań­ca­mi i z no­sze­niem sa­kral­nych przed­mio­tów. W re­li­giach pier­wot­nych i an­tycz­nych prze­strzeń za­kre­śla­na przez pro­ce­sję de­fi­nio­wa­ła gra­ni­ce kręgu ma­gicz­ne­go. Spe­cjal­ną, ma­gicz­ną war­tość miała licz­ba obejść ma­gicz­ne­go kręgu (trzy, pięć, sie­dem itd.). W ka­to­li­cyz­mie naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ną jest pro­ce­sja Bo­że­go Ciała.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ce­sja za­to­czy­ła koło wokół rynku i skie­ro­wa­ła się w stro­nę ko­ścio­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈt͡sɛsʲja, AS: procesʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. procesyjny

 rzecz. proceder mrz., proces mrz.

Wiktionary


procesor

układ sca­lo­ny in­ter­pre­tu­ją­cy ciąg roz­ka­zów ma­szy­no­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. urzą­dze­nie cy­fro­we po­tra­fią­ce po­bie­rać, in­ter­pre­to­wać i wy­ko­ny­wać ciąg roz­ka­zów;

Wiktionary

Pro­ce­sor (ang. "cen­tral pro­ces­sing unit", CPU) – sek­wen­cyj­ne urzą­dze­nie cy­fro­we, które po­bie­ra dane z pa­mię­ci ope­ra­cyj­nej lub stru­mie­nia da­nych, in­ter­pre­tu­je je i wy­ko­nu­je jako roz­ka­zy, zwra­ca­jąc dane do pa­mię­ci lub wyj­ścio­we­go stru­mie­nia da­nych. Ter­min ten w za­wę­żo­nym zna­cze­niu jest uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do jed­nost­ki cen­tral­nej (CPU) sy­ste­mu, ale od­no­si się rów­nież do in­nych ele­men­tów przet­wa­rza­ją­cych dane zwa­nych ko­pro­ce­so­ra­mi, ta­kich jak jed­nost­ki do obli­czeń na licz­bach zmien­no­po­zy­cyj­nych, przet­wa­rza­nia gra­fi­ki (GPU).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ce­sor w moim kom­pu­te­rze ma bar­dzo gło­śny wia­tra­czek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈt͡sɛsɔr, AS: procesor

Wiktionary

Powiązane:

 przym. procesorowy

 rzecz. koprocesor mrz.

Wiktionary


procesorowy

→ pro­ce­sor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ce­so­rem, do­ty­czą­cy pro­ce­so­ra

Wiktionary

Patrz:

procesor

Powiązane:

 rzecz. procesor mrz.

Wiktionary


procesowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­ce­so­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeprocesować, procesować ndk.

Wiktionary


procesować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) daw. pro­wa­dzić pro­ces są­do­wy prze­ciw komuś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pro­ce­so­wać się (dk. brak)

 (2.1) praw. pro­wa­dzić pro­ces są­do­wy, do­cho­dzić ro­szczeń w są­dzie

 (2.2) in­form. przet­wa­rzać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔt͡sɛˈsɔvat͡ɕ, AS: procesovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proces, procesik, procesisko, procesowanie, procesowicz, procesownik, proceder

 przym. procesowy, procesualny

 czas. przeprocesować

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) daw. prawować się

Wiktionary


procesowość

→ pro­ce­so­wy


SJP.pl

Patrz:

procesowy

procesowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­ce­su

 (1.2) praw. zwią­za­ny z pro­ce­sem są­do­wym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proces mrz., proceder mrz.

 czas. procesować, przeprocesować

Wiktionary


procesualista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie za­gad­nień po­stę­po­wa­nia są­do­we­go

Wiktionary


procesualistka

→ pro­ce­su­a­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie za­gad­nień po­stę­po­wa­nia są­do­we­go

Wiktionary

Patrz:

procesualista

procesualistyka

nauka o za­gad­nie­niach praw­nych po­stę­po­wa­nia są­do­we­go


SJP.pl


procesualny

w pra­wie: od­no­szą­cy się do pro­ce­su są­do­we­go; pro­ce­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) praw. taki, który do­ty­czy pro­ce­su są­do­we­go, po­stę­po­wa­nia są­do­we­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔt͡sɛsuˈwalnɨ, AS: procesuu̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proces

 czas. procesować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) procesowy

Wiktionary


procesyj

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) przest. D. plu­ral|pro­ce­sja.

Wiktionary


procesyjny

przy­miot­nik od: pro­ce­sja


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) kośc. zwią­za­ny z pro­ce­sją, do­ty­czą­cy pro­ce­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procesja ż.

Wiktionary


procesywność

→ pro­ce­syw­ny


SJP.pl

Patrz:

procesywny

proch

1. ma­te­riał wy­bu­cho­wy, słu­żą­cy głów­nie jako ła­du­nek mio­ta­ją­cy w broni pal­nej;
2. szcząt­ki czło­wie­ka (prze­waż­nie w licz­bie mno­giej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) roz­drob­nio­na, sypka sub­stan­cja

 (1.2) proch strzel­ni­czy

 (1.3) lwów. kurz

 (1.4) zob. pro­chy.

Wiktionary

Proch — ma­te­riał wy­bu­cho­wy, słu­żą­cy głów­nie jako ła­du­nek mio­ta­ją­cy w broni pal­nej.

Naj­star­szym ma­te­ria­łem wy­bu­cho­wym tego typu jest proch czar­ny (dymny), wy­na­le­zio­ny przez ta­o­i­stycz­ne­go che­mi­ka w Chi­nach już w IX wieku na­szej ery, a po­wszech­nie uży­wa­ny w Eu­ro­pie w ce­lach mi­li­tar­nych około wieku XIII.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z pro­chu pow­sta­łeś i w proch się obró­cisz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔx, AS: proχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prochowiec m., prochy

:: zdrobn. proszek m.

 czas. proszkować ndk., sproszkować dk.

 przym. prochowy, proszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pył m., popiół m.

Wiktionary


prochiński

sprzy­ja­ją­cy Chi­nom i Chiń­czy­kom


SJP.pl


prochlorofity

grupa glo­nów po­dob­nych do sinic, obej­mu­ją­ca nie­ty­po­we or­ga­niz­my pro­ka­rio­tycz­ne


SJP.pl

Proch­lo­ro­fi­ty ("Proch­lo­rop­hy­ta, Proch­lo­ra­les") – grupa glo­nów obej­mu­ją­ca dość nie­ty­po­we or­ga­niz­my pro­ka­rio­tycz­ne.

Proch­lo­ro­fi­ty od­kry­to w XX wieku w ciele osło­nic, mor­skich stru­now­ców. Proch­lo­ro­fi­ty są spe­cy­ficz­ną grupą sinic, wy­róż­nia­jąc się tym, że w ich cy­to­plaz­mie za­war­ty jest chlo­ro­fil a i b, po­dob­nie jak w chlo­ro­pla­stach ro­ślin lą­do­wych, a brak fi­ko­bi­lin.

Wikipedia


prochoicer

[czy­taj: pro­czoj­ser] czło­nek or­ga­ni­za­cji lub ruchu opo­wia­da­ją­ce­go się za le­ga­li­za­cją abor­cji; pro-cho­i­cer


SJP.pl


prochor

imię mę­skie


SJP.pl

Pro­chor – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, od Προχορος – z cho­reo "tań­czę"; pro – "przed"; imię to oz­na­cza "ten, co pro­wa­dzi ta­niec; pier­wszy tan­cerz". Św. Pro­chor był jed­nym z 7 pier­wszych dia­ko­nów. Pol­ski­mi for­ma­mi tego imie­nia są: Pro­chor, Pro­cho­rus, Pro­chort, Pro­for, Prop­hio­rus, Pro­for­tus.

Wikipedia


prochorostwo

Pro­chor z żoną; Pro­cho­ro­wie


SJP.pl


prochorowie

imię mę­skie


SJP.pl


prochorowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pro­cho­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


prochowe

przy­miot­nik od: proch


SJP.pl


prochowice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim;

Wiktionary

}|-

Pro­cho­wi­ce (pol. hist. "Par­chwi­ce", niem. "Par­chwitz") – mia­sto w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, nad rzeką Ka­cza­wą, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Pro­cho­wi­ce.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. mia­sto miało 3533 miesz­kań­ców (673. miej­sce w kraju).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prochowiczanin mos., prochowiczanka ż.

 przym. prochowicki

Wiktionary


prochowicki

przy­miot­nik od: Pro­cho­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Pro­cho­wic, zwią­za­ny z Pro­cho­wi­ca­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku sprze­da­ży praw do marki, pasz­tet pro­cho­wic­ki pro­du­ko­wa­ny jest teraz w za­kła­dzie pro­duk­cyj­nym w innym mie­ście.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prochowice nmos., prochowiczanin mos., prochowiczanka ż.

Wiktionary


prochowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


prochowiczanin

miesz­ka­niec Pro­cho­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pro­cho­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prochowice nmos.

:: fż. prochowiczanka ż.

 przym. prochowicki

Wiktionary


prochowiczanka

miesz­kan­ka Pro­cho­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pro­cho­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prochowice nmos.

:: fm. prochowiczanin mos.

 przym. prochowicki

Wiktionary


prochowiec

ro­dzaj pła­szcza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. letni męsko-dam­ski płaszcz z cien­kiej, gę­stej ba­weł­nia­nej tka­ni­ny;

Wiktionary

Pro­cho­wiec – ro­dzaj let­nie­go pła­szcza mę­skie­go i dam­skie­go z lek­kie­go ma­te­ria­łu.

Był kon­ty­nu­a­cją i funk­cjo­nal­nym roz­wi­nię­ciem wcze­śniej­sze­go pu­der­mant­la jako pier­wot­nie osła­nia­ją­cy od kurzu płaszcz przez­na­czo­ny dla au­to­mo­bi­li­stów. W okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym sta­no­wił spo­pu­la­ry­zo­wa­ne let­nie okry­cie o kroju spor­to­wym i mod­nie zróż­ni­co­wa­nych fa­so­nach. Po woj­nie roz­po­wszech­nio­ny w Pol­sce Lu­do­wej jako szy­kow­ny ubiór wierzch­ni, czę­sto dwu­rzę­do­wy i prze­pa­sa­ny pa­skiem z klam­rą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zro­bi­ło się zimno, a on wciąż cho­dził w swoim wy­słu­żo­nym pro­chow­cu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈxɔvʲjɛt͡s, AS: proχovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proch m., prochy nmos.

Wiktionary


prochownia

1. ma­ga­zyn do prze­cho­wy­wa­nia ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych;
2. daw­niej: wyt­wór­nia ła­dun­ków wy­bu­cho­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wyt­wór­nia pro­chu, ła­dun­ków wy­bu­cho­wych i po­ci­sków

 (1.2) hist. ma­ga­zyn przy­sto­so­wa­ny do prze­cho­wy­wa­nia pro­chu, ła­dun­ków wy­bu­cho­wych i po­ci­sków

Wiktionary

Zo­bacz też: Pro­chow­nia w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Pro­chow­nia – młyn ze stę­pa­mi do ro­bie­nia pro­chu (tzw. młyn pro­cho­wy) lub ma­ga­zyn pro­chu (skład).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. proch m., prochownica ż.

 przym. prochowy

Wiktionary


prochownica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. pusz­ka lub róg do po­dręcz­ne­go prze­cho­wy­wa­nia pro­chu

Wiktionary

Pro­chow­ni­ca (daw­niej: "pul­wer­sak") – po­dręcz­ny po­jem­nik wy­ko­na­ny z wy­trzy­ma­łe­go ma­te­ria­łu (np. drew­na, me­ta­lu, rogu, kości) słu­żą­cy do prze­no­sze­nia za­pa­su pro­chu ko­niecz­ne­go do ła­do­wa­nia od­przo­do­wej broni strze­lec­kiej opar­tej na sy­ste­mie roz­dziel­ne­go ła­do­wa­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. proch m., prochownia ż.

 przym. prochowy

Wiktionary


prochownik

naz­wi­sko


SJP.pl

Pro­chow­nik – sto­pień woj­sko­wy w Kor­pu­sie Ar­ty­le­rii Ko­ron­nej.

Obo­wiąz­ki pro­chow­ni­ka za­war­te były w re­gu­la­mi­nie z 1767 w ar­ty­ku­le „Po­win­no­ści każ­de­go z Osob­na Ar­tyl­le­ry­sty po­dług Stop­nia y Urzę­du tak wzglę­dem umie­ięt­no­ści jako y Służ­by Pań­skiey”.

Wikipedia


prochowski

naz­wi­sko


SJP.pl


prochowy

przy­miot­nik od: proch


SJP.pl


prochronizm

ana­chro­nizm po­le­ga­ją­cy na opa­trze­niu ja­kie­goś wy­da­rze­nia datą wcze­śniej­szą od praw­dzi­wej


SJP.pl


prochy

1. zwło­ki ludz­kie;
2. po­piół po spa­le­niu zwłok;
3. po­tocz­nie: nar­ko­ty­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) stałe pro­duk­ty roz­kła­du lub spo­pie­le­nia zwłok

 (1.2) pot. nar­ko­ty­ki

 (1.3) pot. leki, zwła­szcza psy­cho­tro­po­we

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: proch

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­chy – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Wą­brzeź­no
  • Pro­chy – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo
  • Pro­chy – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo
  • Pro­chy – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Za­krze­wo
  • Kre­ma­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­cho­wa­no na­sze­go dziad­ka na pro­chach Ma­rian­ny i Ka­ta­rzy­ny.

 (1.2) Ludzi po pro­chach od razu przy­wo­zi­li w pa­sach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔxɨ, AS: proχy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proch mrz., prochowiec mrz.

 czas. proszkować ndk., sproszkować dk.

 przym. prochowy, proszkowy

Wiktionary


prochówka

ście­recz­ka do kurzu


SJP.pl


procjon

gwia­zda


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. pies Orio­na prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zda Pro­cjon (1.2)

 (1.2) astr. naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Ma­łe­go Psa;

Wiktionary

Pro­cjon ("Alfa Canis Mi­no­ris", "α CMi") – naj­ja­śniej­sza gwia­zda w gwia­zdo­zbio­rze Ma­łe­go Psa, ósma co do jas­no­ści gwia­zda noc­ne­go nieba. Jest jedną z naj­bliż­szych gwiazd, znaj­du­je się w od­le­gło­ści około 11,5 roku świetl­ne­go od Słoń­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pro­cjon jest gwia­zdą pod­wój­ną i siód­mą pod wzglę­dem jas­no­ści gwia­zdą na noc­nym nie­bie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) Procyon; α CMi

Wiktionary


procka

mała proca


SJP.pl


prockar

w woj­sku: przed­nia część la­we­ty ar­mat­niej ze skrzy­nią na amu­ni­cję; przed­wóz


SJP.pl


procnie

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. mo­zol­nie, z tru­dem

Wiktionary

Powiązane:

 przym. procny

Wiktionary


procnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. pro­carz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proca ż., procarz mos.

 przym. procarski, procny, procowaty, procowy

Wiktionary


procny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. pro­co­wy, zwią­za­ny z procą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. trud­ny, uciąż­li­wy

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. proca ż., procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

 przym. procarski, procowy, procowaty

 (2.1)

 przysł. procnie

Wiktionary


procowaty

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. lub rzad. ma­ją­cy kształt procy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proca ż., procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

 przym. procarski, procowy, procny

Wiktionary


procować

usta­wiać ar­ma­tę na przod­ku; za­przod­ko­wy­wać


SJP.pl


procowy

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z procą, do­ty­czą­cy procy; przy­po­mi­na­ją­cy procę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proca ż., prok, procnik mos., procarz mos., procarstwo n.

 przym. procarski, procny, procowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. procny

Wiktionary


procura

[czy­taj: pro­ku­ra] za­stęp­stwo praw­ne; pro­ku­ra


SJP.pl


proczeski

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprzy­ja, oka­zu­je przy­jaźń pań­stwu cze­skie­mu i Cze­chom

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem sprzy­ja­nia pań­stwu cze­skie­mu i Cze­chom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku dzia­łań dy­plo­ma­cji Prze­my­sła Ot­to­ka­ra II i Beli IV Pia­sto­wie po­dzie­li­li się na dwa obozy, pro­cze­ski i pro­wę­gier­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proczeskość ż., czeski mrz.

 przym. czeski

Wiktionary


prod.

skrót od: pro­duk­cja


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pro­duk­cja

Wiktionary


prodemokratyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pro­de­mo­kra­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­de­mo­kra­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prodemokratyczny

 przysł. prodemokratycznie

Wiktionary


prodemokratyczny

→ pro­de­mo­kra­tyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. sprzy­ja­ją­cy de­mo­kra­cji, po­pie­ra­ją­cy de­mo­kra­cję

Wiktionary

Patrz:

prodemokratyzm

Powiązane:

 rzecz. prodemokratyczność ż.

Wiktionary


prodemokratyzm

po­pie­ra­nie de­mo­kra­tyz­mu, sprzy­ja­nie de­mo­kra­cji


SJP.pl


prodi

naz­wi­sko


SJP.pl


prodigy

[czy­taj: pro­di­dżi] bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny; The Pro­di­gy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • The Pro­di­gy – bry­tyj­ski ze­spół mu­zycz­ny two­rzą­cy mu­zy­kę elek­tro­nicz­ną
  • Pro­di­gy – ame­ry­kań­ski raper

Wikipedia


prodiż

me­ta­lo­we na­czy­nie do pie­cze­nia, ze szczel­ną po­kry­wą, ogrze­wa­ne prą­dem elek­trycz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­trycz­ne urzą­dze­nie do pie­cze­nia w po­sta­ci me­ta­lo­we­go na­czy­nia z po­kry­wą z przez­ro­czy­stym ot­wo­rem;

Wiktionary

Pro­diż (fr. "pro­di­ge") – sprzęt ku­chen­ny, skła­da­ją­cy się z me­ta­lo­we­go na­czy­nia oraz z po­kry­wy wy­po­sa­żo­nej w wiz­jer, za­si­la­ny i ogrze­wa­ny prą­dem lub rza­dziej gazem, słu­żą­cy do pie­cze­nia cia­sta i mięsa. W Pol­sce po­pu­lar­ne były przed roz­po­wszech­nie­niem się pie­kar­ni­ków elek­trycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zep­suł mi się pie­kar­nik, więc mu­sia­łam piec cia­sto w pro­di­żu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔdʲiʃ, AS: prodʹiš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prodiżowy

Wiktionary


prodiżowy

→ pro­diż


SJP.pl

Patrz:

prodiż

prodrom

1. objaw, symp­tom za­po­wia­da­ją­cy cho­ro­bę;
2. książ­ko­wo: słowo wstęp­ne


SJP.pl


prodromalny

→ pro­drom


SJP.pl

Patrz:

prodrom

producencki

od­no­szą­cy się do pro­du­cen­ta lub pro­duk­cji, wła­ści­wy pro­du­cen­tom


SJP.pl


producent

1. wyt­wór­ca da­ne­go przed­mio­tu lub usłu­gi;
2. or­ga­nizm sa­mo­żyw­ny bę­dą­cy pier­wszym ogni­wem łań­cu­cha po­kar­mo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba lub firma zaj­mu­ją­ca się pro­duk­cją, wyt­wa­rza­niem, wy­ro­bem to­wa­rów skie­ro­wa­nych do sprze­da­ży

 (1.2) biol. or­ga­nizm wyt­wa­rza­ją­cy związ­ki po­kar­mo­we z pro­stych sub­stan­cji nie­or­ga­nicz­nych;

 (1.3) film. przed­się­bior­ca fil­mo­wy bę­dą­cy głów­nym in­we­sto­rem pro­duk­cji fil­mo­wej

 (1.4) teatr. muz. osoba od­po­wie­dzial­na za ca­łoksz­tałt na­gra­nia mu­zycz­ne­go bądź spek­ta­klu

Wiktionary

Zo­bacz też: pro­du­cent w zna­cze­niu bio­lo­gicz­nym.

Pro­du­cent – pod­miot pro­du­ku­ją­cy to­wa­ry w celu ich sprze­da­ży na rynku. Celem pro­du­cen­ta jest zwy­kle mak­sy­ma­li­za­cja udzia­łu jego pro­duk­tów w rynku, a co za tym idzie mak­sy­ma­li­za­cja zy­sków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­du­cen­ta­mi umbry są głów­nie Cypr, An­glia, Fran­cja, Niem­cy i Ame­ry­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈdut͡sɛ̃nt, AS: producẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkcja ż., produkcyjniak m., produkt m.

:: fż. producentka ż.

 czas. produkować, wyprodukować

 przym. produkcyjny, producencki

Wiktionary


producentka

→ pro­du­cent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. przed­się­bior­czy­ni fil­mo­wa bę­dą­ca głów­nym in­we­sto­rem pro­duk­cji fil­mo­wej

Wiktionary

Patrz:

producent

Powiązane:

 czas. wyprodukować

Wiktionary


produkcik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­dukt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pro­dukt, lecz tylko lichy pro­duk­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkt m.

Wiktionary


produkcja

1. wyt­wa­rza­nie dóbr i usług
2. to, co zo­sta­ło wyt­wo­rzo­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) upo­rząd­ko­wa­na dzia­łal­ność pro­wa­dzą­ca do wyt­wa­rza­nia okre­ślo­nych rze­czy, pro­duk­tów

 (1.2) ogół tego, co zo­sta­ło wy­pro­du­ko­wa­ne

Wiktionary

Pro­duk­cja – dzia­łal­ność go­spo­dar­czo-tech­nicz­na, któ­rej celem jest wyt­wa­rza­nie pro­duk­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fre­o­ny cha­rak­te­ry­zu­ją się dużą pręż­no­ścią pary w ni­skich tem­pe­ra­tu­rach i dużym cie­płem pa­ro­wa­nia, co umoż­li­wia wy­ko­rzy­sta­nie ich jako sub­stan­cji chło­dzą­cych do pro­duk­cji urzą­dzeń chłod­ni­czych, two­rzyw sztucz­nych i ae­ro­zo­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈdukt͡sʲja, AS: produkcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkt m., producent m., producentka ż., produkowanie n., produkcyjniak mrz., produktywność ż.

 czas. produkować, wyprodukować

 przym. produkcyjny, produktywny, producencki

 przysł. produkcyjnie, produktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wytwarzanie, produkowanie

Wiktionary


produkcje

1. wyt­wa­rza­nie dóbr i usług
2. to, co zo­sta­ło wyt­wo­rzo­ne


SJP.pl


produkcyjniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­duk­cyj­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkcyjniak m.

Wiktionary


produkcyjniak

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla so­cre­a­liz­mu film lub po­wieść o nie­zbyt wy­so­kiej war­to­ści ar­ty­stycz­nej, glo­ry­fi­ku­ją­ce prze­mysł, pro­duk­cję, pracę ro­bot­ni­ków itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) publ. utwór li­te­rac­ki lub fil­mo­wy o ni­skiej war­to­ści ar­ty­stycz­nej glo­ry­fi­ku­ją­cy prze­mysł, pro­duk­cję itp., przed­sta­wia­jąc je w spo­sób sza­blo­no­wy, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla so­cre­a­liz­mu;

Wiktionary

Pro­duk­cyj­niak – ga­tu­nek po­wie­ści (po­wieść pro­duk­cyj­na) lub filmu, re­a­li­zu­ją­cy za­ło­że­nia po­e­ty­ki re­a­liz­mu so­cja­li­stycz­ne­go, poś­wię­co­ny te­ma­to­wi so­cja­li­stycz­nej prze­bu­do­wy kraju. Wzory dla tego ga­tun­ku uksz­tał­to­wa­ły się w Związ­ku Ra­dziec­kim i zo­sta­ły za­szcze­pio­ne na grun­cie pol­skim wraz z pro­kla­mo­wa­niem so­cre­a­liz­mu. Za pier­wow­zór po­wie­ści pro­duk­cyj­nej uz­na­je się[] utwór li­te­rac­ki Fio­do­ra Gład­ko­wa pod ty­tu­łem "Ce­ment" z 1925.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­duk­cyj­nia­ki na wzór i po­do­bień­stwo ra­dziec­kich po­wie­ści i fil­mów o so­cja­li­stycz­nej prze­bu­do­wie kraju two­rzy­li wpraw­dzie także naj­więk­si (Iwasz­kie­wicz, Kon­wic­ki, Bran­dys), ale dobry oby­czaj każe im dziś tego nie wy­po­mi­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkcja ż., producent m., producentka ż., produkowanie n., produkt m., produktywność ż.

:: zdrobn. produkcyjniaczek m.

 przym. produkcyjny

 czas. produkować ndk., wyprodukować dk.

Wiktionary


produkcyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­duk­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­duk­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. produkcyjny

Wiktionary


produkcyjny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­duk­cją, do­ty­czą­cy pro­duk­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Splaj­to­wa­li­śmy, bo nasz za­kład nie był zbyt­nio pro­duk­cyj­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkcja ż., produkt m., produkowanie n., wyprodukowanie n., postprodukcja ż., producent m., produkcyjniak mrz., produkcyjność ż., produktywność ż.

 czas. produkować ndk., wyprodukować dk.

 przym. produktowy

 przysł. produkcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wytwórczy

Wiktionary


produkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wyt­wa­rza­nie cze­goś w spo­sób prze­my­sło­wy

 (1.2) re­a­li­zo­wa­nie filmu lub pro­gra­mu te­le­wi­zyj­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔdukɔˈvãɲɛ, AS: produkovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyprodukowanie n., produkcja ż., producent m., produkt m., produkcyjniak m., produktywność ż.

 czas. produkować ndk., wyprodukować dk.

 przym. produkcyjny, producencki, produktowy, produktywny

Wiktionary


produkować

1. wyt­wa­rzać towar, brać udział w pro­duk­cji cze­goś;
2. wy­dzie­lać, for­mo­wać, po­wo­do­wać pow­sta­wa­nie cze­goś;
3. pro­du­ko­wać się - wy­stę­po­wać w przed­sta­wie­niu, po­pi­sy­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) two­rzyć, wyt­wa­rzać coś, czę­sto w ma­so­wych ilo­ściach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W na­szej fir­mie pro­du­ku­je­my jeden zlew co 5 minut!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔduˈkɔvat͡ɕ, AS: produkovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkt m., producent m., produkcja ż., produktywność ż., produkcyjniak mrz., produkowanie n., wyprodukowanie n.

 czas. wyprodukować dk.

 przym. produkcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wytwarzać, wyrabiać; przest. fabrykować

Wiktionary


produkt

1. wyrób pow­sta­ją­cy w pro­ce­sie pro­duk­cji; re­zul­tat okre­ślo­nej dzia­łal­no­ści ludz­kiej;
2. sub­stan­cja pow­sta­ją­ca w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) re­zul­tat pro­ce­su pro­duk­cji lub ogól­niej dzia­łal­no­ści przed­się­bior­stwa

 (1.2) re­zul­tat pracy twór­czej

 (1.3) chem. sub­stan­cja pow­sta­ła w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nej

 (1.4) mat. uo­gól­nie­nie ilo­czy­nu kar­tez­jań­skie­go;

 (1.5) w mar­ke­tin­gu: wszyst­ko, co można za­o­fe­ro­wać na rynku;

 (1.6) lek­cew. o oso­bie uz­na­nej za uksz­tał­to­wa­ną w wy­ni­ku pew­ne­go pro­ce­su

 (1.7) daw. pier­wszy głos po­wo­da na roz­pra­wie są­do­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­dukt (mar­ke­ting)
    • pro­dukt spo­żyw­czy
    • pro­dukt prze­my­sło­wy
  • pro­dukt w eko­no­mii
    • pro­duk­ty pracy
      • pro­dukt go­to­wy (ina­czej fi­nal­ny, koń­co­wy)
    • cykl życia pro­duk­tu
    • pro­dukt kra­jo­wy brut­to (PKB)
  • pro­dukt w ma­te­ma­ty­ce
    • pro­dukt – inna nazwa ilo­czy­nu
    • pro­dukt kar­tez­jań­ski zbio­rów w ma­te­ma­ty­ce
    • pro­dukt (te­o­ria ka­te­go­rii)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­tro­la ja­ko­ści ma za za­da­nie mi­ni­ma­li­zo­wa­nie licz­by wad­li­wych pro­duk­tów.

 (1.2) To nie­sa­mo­wi­te, że to wszyst­ko oka­za­ło się pro­duk­tem jej wy­o­braź­ni.

 (1.3) Pro­duk­tem re­ak­cji kwasu i za­sa­dy jest sól.

 (1.4) Pro­duk­tem dwóch prze­strze­ni to­po­lo­gicz­nych jest to­po­lo­gia Ti­cho­no­wa.

 (1.5) Par­tie po­li­tycz­ne to w mar­ke­tin­gu pro­duk­ty da­ją­ce się re­kla­mo­wać tak samo jak sa­mo­cho­dy.

 (1.6) Jest pro­duk­tem mi­nio­nej epoki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔdukt, AS: produkt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkcik mrz., produktywność ż., produkowanie n., produkcyjniak mrz., produkcja ż., producent m., mat. koprodukt m.

 czas. produkować ndk., wyprodukować dk., naprodukować

 przym. produktowy, produkcyjny, produktywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyrób

 (1.2) wytwór, produkcja

Wiktionary


produktowiec

po­tocz­nie: spe­cja­li­sta od roz­wo­ju pro­duk­tu; pro­duct ma­na­ger


SJP.pl


produktownia

część cu­krow­ni obej­mu­ją­ca dzia­ły od war­ni­ków do se­gre­ga­to­rów cukru włącz­nie


SJP.pl


produktywizować

1. za­trud­niać w pro­duk­cji;
2. czy­nić wy­daj­nym, efek­tyw­nym, uży­tecz­nym


SJP.pl


produktywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­duk­tyw­nie


SJP.pl


produktywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­duk­tyw­ny


SJP.pl


produktywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­duk­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­duk­tyw­ni

 (1.2) ekon. wiel­kość efek­tu pro­duk­cyj­ne­go uzy­ska­ne­go z da­nych na­kła­dów, wy­ra­żo­na za po­mo­cą war­to­ści ułam­ka, w któ­rym licz­nik za­wie­ra wiel­kość pro­duk­cji, a mia­now­nik – wiel­kość po­nie­sio­nych na nią na­kła­dów;

Wiktionary

Pro­duk­tyw­ność – sto­su­nek ilo­ści wyt­wo­rzo­nej oraz sprze­da­nej pro­duk­cji w okre­ślo­nym cza­sie (ang. "out­put") do ilo­ści wy­ko­rzy­sty­wa­nych lub zu­ży­tych za­so­bów wej­ścio­wych (ang. "in­puts"). Ina­czej: wiel­kość pro­duk­cji uzy­ska­nej z jed­nost­ki na­kła­du czyn­ni­ka pro­duk­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dłu­gotr­wa­ła praca przy biur­ku i nie­pra­wi­dło­wa po­zy­cja pod­czas pracy mogą pro­wa­dzić do na­pięć i bólu karku i ra­mion, co może wpły­wać za­rów­no na pro­duk­tyw­ność, jak i ja­kość życia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produkcja ż., produktywizm m., produkt m., producent m., produkcyjniak m., produkowanie n.

 czas. produkować ndk.

 przym. produktywny, produktowy, produkcyjny, producencki

 przysł. produktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) efektywność

Wiktionary


produktywny

da­ją­cy dobre wy­ni­ki, efek­ty w pro­duk­cji, przy­no­szą­cy re­zul­ta­ty, wy­daj­ny, efek­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) który daje dobre efek­ty lub wyt­wa­rza duże ilo­ści cze­goś

 (1.2) o for­man­cie ję­zy­ko­wym: sto­so­wa­ny od two­rze­nia no­wych wy­ra­zów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­sce po­trzeb­ne są młode, pro­duk­tyw­ne po­ko­le­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. produktywność ż., produkcja ż., produkowanie n., produkt m.

 przym. bezproduktywny

 przysł. produktywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydajny

Wiktionary


prodziekan

za­stęp­ca dzie­ka­na, osoby kie­ru­ją­cej wy­dzia­łem wyż­szej uczel­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. za­stęp­ca dzie­ka­na – kie­row­ni­ka wy­dzia­łu uczel­ni

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) eduk. ko­bie­ta dzie­kan (1.1)

Wiktionary

Pro­dzie­kan – za­stęp­ca dzie­ka­na, czyli kie­row­ni­ka wy­dzia­łu szko­ły wyż­szej. Z re­gu­ły za­stę­pu­je dzie­ka­na w kon­kret­nych spra­wach do­ty­czą­cych wy­dzia­łu stąd przy ty­tu­le pro­dzie­ka­na znaj­du­je się okre­śle­nie np.:

Na ofi­cjal­nych uro­czy­sto­ściach noszą takie same togi i na­kry­cia głowy jak dzie­kan, lecz z mniej­szą licz­bą ozdób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wy­bo­rach dzwo­ni­ła do mnie pani pro­dzie­kan mo­je­go Wy­dzia­łu Bio­lo­gii z gra­tu­la­cja­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dziekan mos./ż., dziekanat mrz., dziekanacik mrz.

 przym. prodziekański, dziekański

Wiktionary


prodziekanka

→ pro­dzie­kan


SJP.pl

Patrz:

prodziekan

prodziekański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­dzie­ka­nem, do­ty­czą­cy pro­dzie­ka­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prodziekan mos.

Wiktionary


prodło

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. bie­liz­na do pra­nia

Wiktionary


proedukacyjny

sprzy­ja­ją­cy edu­ka­cji, wspie­ra­ją­cy na­u­cza­nie i roz­wój oś­wia­ty


SJP.pl


proefektywnościowy

ma­ją­cy za za­da­nie po­pra­wę efek­tyw­no­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu po­pra­wę efek­tyw­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ra­mach re­a­li­za­cji tej dy­rek­ty­wy pro­mo­wa­ne są dzia­ła­nia pro­e­fek­tyw­no­ścio­we, w szcze­gól­no­ści re­a­li­za­cja przed­sięw­zięć ter­mo­mo­der­ni­za­cyj­nych [...].

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɛfɛktɨvnɔɕˈt͡ɕɔvɨ, AS: proefektyvnośćovy

Wiktionary


proekologicznie

→ pro­e­ko­lo­gicz­ny


SJP.pl

Patrz:

proekologiczny

proekologiczny

sprzy­ja­ją­cy ochro­nie śro­do­wi­ska; pro-eko


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który sprzy­ja eko­lo­gii, dzia­ła na jej ko­rzyść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zie­lo­ne i pro­e­ko­lo­gicz­ne ini­cja­ty­wy no­we­go bur­mi­strza przy­czy­nią się do wzro­stu ja­ko­ści życia w na­szej gmi­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɛkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: proekoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ekologia ż., ekolog mos.

 przym. ekologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ekologiczny, zielony

Wiktionary


proekonomiczny

za­kła­da­ją­cy jak najm­niej­szy na­kład sił i środ­ków, słu­żą­cy oszczęd­no­ści i ra­cjo­na­li­za­cji


SJP.pl


proeksportowość

na­sta­wie­nie na pro­duk­cję ek­spor­to­wą, po­pie­ra­nie ek­spor­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­ek­spor­to­we; cecha tych, któ­rzy są pro­ek­spor­to­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. proeksportowy

Wiktionary


proeksportowy

→ pro­ek­spor­to­wość


SJP.pl

Patrz:

proeksportowość

proemigrancki

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny emi­gra­cji, emi­gran­tom


SJP.pl


proenzym

enzym wyt­wa­rza­ny w or­ga­niz­mie w po­sta­ci nie­ak­tyw­nej, wy­ma­ga­ją­cy do ak­ty­wa­cji usu­nię­cia frag­men­tu łań­cu­cha pep­ty­do­we­go; pro­fer­ment, zy­mo­gen


SJP.pl

Pro­en­zym, pre­en­zym, en­zy­mo­gen, zy­mo­gen – nie­ak­tyw­ny pre­kur­sor en­zy­mu, wy­ma­ga­ją­cy do uak­tyw­nie­nia ja­kiejś nie­od­wra­cal­nej zmia­ny (na przy­kład pro­te­o­li­zy frag­men­tu czą­stecz­ki prze­sła­nia­ją­cej miej­sce ak­tyw­ne en­zy­mu).

Wikipedia


proepidemik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) prze­ciw­nik szcze­pień ochron­nych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyszczepionkowiec

Wiktionary


proerytroblast

pier­wsza ko­mór­ka w sta­dium roz­wo­jo­wym ery­tro­cy­tu


SJP.pl

Pro­e­ry­tro­blast, he­mo­blast, pro­nor­mo­blast, ma­kro­blast – ko­mór­ka linii ery­tro­cy­tar­nej pow­sta­ją­ca z ko­mór­ki ma­cie­rzy­stej ery­tro­cy­tów (CFU-E) pod­czas ery­tro­po­e­zy. Cha­rak­te­ry­zu­je się owal­nym ją­drem z luźną chro­ma­ty­ną, która za­wie­ra sil­nie za­sa­do­chłon­ną cy­to­plaz­mę.

Wikipedia


proerytrocyt

ko­mór­ka ma­cie­rzy­sta czer­wo­nych krwi­nek


SJP.pl


proeuropejczyk

zwo­len­nik Unii Eu­ro­pej­skiej


SJP.pl


proeuropejski

po­pie­ra­ją­cy Unię Eu­ro­pej­ską


SJP.pl


proeuropejskość

→ pro­e­u­ro­pej­ski


SJP.pl

Patrz:

proeuropejski

prof.

skrót od: pro­fe­sor (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pro­fe­sor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prof. Zbi­gniew Re­li­ga był mi­ni­strem zdro­wia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈfɛsɔr, AS: profesor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesor mos.

Wiktionary


profag

nie­czyn­na po­stać bak­te­rio­fa­ga, pow­sta­ją­ca w cyklu li­zo­ge­nicz­nym przez włą­cza­nie DNA wi­ru­sa do ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go za­a­ta­ko­wa­nej bak­te­rii


SJP.pl

Pro­fag – nie­czyn­na po­stać bak­te­rio­fa­ga, pow­sta­ją­ca w cyklu li­zo­ge­nicz­nym przez włą­cza­nie DNA wi­ru­sa do ma­te­ria­łu ge­ne­tycz­ne­go za­a­ta­ko­wa­nej bak­te­rii.

W tej po­sta­ci wirus może ist­nieć przez wiele po­ko­leń bak­te­rii, lecz w pew­nych wa­run­kach może zo­stać wy­cię­ty z jej DNA i in­fe­ko­wać inne ko­mór­ki, wcho­dząc w cykl li­tycz­ny.

Wikipedia


profan

1. czło­wiek niez­na­ją­cy się na danej rze­czy, nie­kom­pe­tent­ny w danej dzie­dzi­nie; laik; dy­le­tant
2. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: osoba nie­do­pu­szczo­na do ta­jem­nic zwią­za­nych z kul­tem bó­stwa;
3. czło­wiek, który się do­pu­ścił pro­fa­na­cji (znie­wa­że­nie po­wszech­nie uz­na­wa­nych war­to­ści, przed­mio­tu lub miej­sca kultu re­li­gij­ne­go)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nie­do­u­czo­ny w ja­kiejś dzie­dzi­nie

 (1.2) osoba do­pu­szcza­ją­ca się pro­fa­na­cji

 (1.3) hist. nie­do­pu­szczo­ny do ar­ka­nów wie­dzy re­li­gij­nej w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie

 (1.4) daw. nie­ka­to­lik

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Pro­fa­num"

Pro­fan ( pro­fa­nus „nie­do­pu­szczo­ny do ta­jem­nic re­li­gij­nych; nie­wyś­wię­co­ny”, „zło­wróżb­ny” od pro „przed” i fanum „sank­tu­a­rium, świą­ty­nia”) – ktoś niew­ta­jem­ni­czo­ny, nie­bę­dą­cy znaw­cą, laik, dy­le­tant.

Okre­śle­nia „pro­fan” lub „świa­to­wy” uży­wa­ją wol­no­mu­la­rze na okre­śle­nie wszyst­kich, któ­rzy nie są człon­ka­mi ma­so­ne­rii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔfãn, AS: profãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profanacja ż., profanatorka ż., profanator mos., profanowanie n., sprofanowanie n.

 czas. profanować ndk., sprofanować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) laik; slang. pejor. janusz

 (1.2) profanator, świętokradca

Wiktionary


profanacja

1. znie­wa­że­nie po­wszech­nie uz­na­wa­nych war­to­ści lub rze­czy oto­czo­nej czcią;
2. znie­wa­że­nie przed­mio­tu lub miej­sca kultu re­li­gij­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) znie­wa­że­nie rze­czy lub miej­sca ota­cza­nych po­wszech­nym sza­cun­kiem; zbez­cze­szcze­nie cze­goś

Wiktionary

Pro­fa­na­cja (łac. "pro­fa­na­tio" – „zbez­cze­szcze­nie, znie­wa­że­nie”) – po­ję­cie od­no­szą­ce się do na­ru­sza­nia sfery sa­crum, po­wo­du­ją­ce po­zba­wie­nie poś­wię­co­nych rze­czy lub kon­se­kro­wa­nych miejsc war­to­ści kul­to­wej oraz po­trak­to­wa­nia bez na­le­ży­te­go sza­cun­ku rze­czy, war­to­ści oto­czo­nych po­wszech­nie czcią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fa­na­cja świę­te­go drze­wa ro­zeź­li­ła ka­pła­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfãˈnat͡sʲja, AS: profãnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profanator m., profanatorka ż., profan m., profanowanie n., sprofanowanie n.

 czas. profanować ndk., sprofanować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbezczeszczenie, znieważenie

Wiktionary


profanacyjny

→ pro­fa­na­cja


SJP.pl

Patrz:

profanacja

profanator

osoba do­pu­szcza­ją­ca się pro­fa­na­cji, zbez­cze­szcze­nia


SJP.pl


profanatorka

→ pro­fa­na­tor


SJP.pl

Patrz:

profanator

profaniczny

→ pro­fa­num


SJP.pl

Patrz:

profanum

profanka

1. ko­bie­ta bez wy­star­cza­ją­cej wie­dzy w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. ko­bie­ta, która do­pu­ści­ła się pro­fa­na­cji


SJP.pl


profanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie pro­fa­na­cji, znie­wa­ża­nie cze­goś, co jest uz­na­wa­ne gdzieś za świę­te, godne sza­cun­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sprofanowanie n., profanacja ż., profan m., profanator m.

 czas. profanować ndk., sprofanować dk.

 przym. profanacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezczeszczenie, hańbienie, znieważanie

Wiktionary


profanować

1. bez­cze­ścić przed­mio­ty lub miej­sca przez­na­czo­ne do celów kul­to­wych;
2. znie­wa­żać po­wszech­nie uz­na­wa­ne war­to­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spro­fa­no­wać)

 (1.1) podn. po­peł­niać pro­fa­na­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profan mos., profanacja ż., profanator mos., profanowanie n., profanum n.

:: fż. profanka ż.

 czas. sprofanować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bezcześcić, hańbić, zbezczeszczać, znieważać

Wiktionary


profanum

to, co świec­kie; sfera spraw świec­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sfera świec­ko­ści w odróż­nie­niu od sfery sa­crum

Wiktionary

Za­su­ge­ro­wa­no, aby "Pro­fan"

Ta stro­na do­ty­czy sfery świec­ko­ści. Zo­bacz też: Pro­fa­num (grupa mu­zycz­na).

Pro­fa­num (łac. "pro" „przed”, "fanum" „świą­ty­nia”) – to, co ludz­kie, sfera świec­ko­ści, prze­ci­wień­stwo sa­crum – sfery świę­tej. W sfe­rze tej od­by­wa­ją się wszyst­kie co­dzien­ne wy­da­rze­nia z życia czło­wie­ka. Pro­fa­num jest ła­ciń­skim sło­wem dla świec­ko­ści. Róż­ni­ca mię­dzy świę­tym a świec­kim była uwa­ża­na za cen­trum spo­łecz­nej rze­czy­wi­sto­ści w ludz­kich re­li­giach przez Emile’a Durk­he­i­ma.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek in­stynk­tow­nie chro­ni to, co jest świę­te, przed prze­ja­wa­mi pro­fa­num.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. profaniczny

 czas. profanować

Wiktionary


profaszystowski

sprzy­ja­ją­cy fa­szyz­mo­wi, po­pie­ra­ją­cy fa­szyzm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. sprzy­ja­ją­cy fa­szyz­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. faszystowski

 rzecz. faszołek mzw., faszyzm mrz.

Wiktionary


profaza

pier­wsza faza po­dzia­łu jądra ko­mór­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pier­wsze sta­dium mi­to­zy, w któ­rym do­cho­dzi m.in. do kon­den­sa­cji chro­ma­ty­ny i za­ni­ku ją­der­ka;

Wiktionary

Pro­fa­za – pier­wsze sta­dium mi­to­zy. Do­cho­dzi w nim do kon­den­sa­cji chro­ma­ty­ny, która po re­pli­ka­cji znaj­du­je się for­mie w dłu­gich „nici”, do po­sta­ci chro­mo­so­mów, które mogą zo­stać w spo­sób upo­rząd­ko­wa­ny roz­dzie­lo­ne do ko­mó­rek po­tom­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. profazalny

Wiktionary


profecja

pro­roct­wo, prze­po­wied­nia


SJP.pl


proferment

enzym wyt­wa­rza­ny w or­ga­niz­mie w po­sta­ci nie­ak­tyw­nej, wy­ma­ga­ją­cy do ak­ty­wa­cji usu­nię­cia frag­men­tu łań­cu­cha pep­ty­do­we­go; pro­en­zym, zy­mo­gen


SJP.pl


profes

za­kon­nik po zło­żo­nych ślu­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik, który zło­żył śluby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko bra­cia pro­fe­si mogą roz­po­czy­nać mod­lit­wę wspól­no­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔfɛs, AS: profes

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesja ż., neoprofeska ż., neoprofes m.

:: fż. profeska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osoba konsekrowana

Wiktionary


profesja

zawód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zawód;

 (1.2) rel. uro­czy­ste wyz­na­nie wiary (w chrze­ści­jań­stwie)

 (1.3) rel. zo­bo­wią­za­nie się człon­ka danej wspól­no­ty za­kon­nej do prze­strze­ga­nia zasad czy­sto­ści, ubó­stwa i po­słu­szeń­stwa;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­fe­sja (zawód)
  • pro­fe­sja w grach fa­bu­lar­nych
  • pro­fe­sja za­kon­na

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɔˈfɛsʲja, AS: profesʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesjonalizm mrz., neoprofeska ż., neoprofes mos., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonał m., profesjonalizacja ż., profesjonalność ż., profes m., profeska ż.

 przym. profesjonalny

 przysł. profesjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fach, praca, pot. robota, przest. rzemiosło, specjalność, umiejętność, zajęcie, zawód

Wiktionary


profesjolekt

język za­wo­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. od­mia­na ję­zy­ka po­tocz­ne­go, którą po­słu­gu­ją się przed­sta­wi­cie­le kon­kret­ne­go za­wo­du

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara zawodowa, język zawodowy

Wiktionary


profesjonalista

osoba po­sia­da­ją­ca sze­ro­ką wie­dzę i doś­wiad­cze­nie w danej dzie­dzi­nie; fa­cho­wiec; spe­cja­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ma­ją­ca bar­dzo duże umie­jęt­no­ści w danej dzie­dzi­nie

 (1.2) czło­wiek zaj­mu­ją­cy się czymś za­wo­do­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃naˈlʲista, AS: profesʹi ̯õnalʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesjonał mos., profesjonalistka ż., profesjonalizm mrz., profesja ż., profesjonalizacja ż., profesjonalność ż.

 przym. profesjonalny

 przysł. profesjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specjalista, zawodowiec

 (1.2) fachowiec, specjalista

Wiktionary


profesjonalistka

→ pro­fe­sjo­na­li­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca bar­dzo duże umie­jęt­no­ści w danej dzie­dzi­nie

 (1.2) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się czymś za­wo­do­wo

 (1.3) pot. seks. pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Patrz:

profesjonalista

Przykłady

 (1.1) Do­brze po­ra­dzi­łaś sobie z tym trud­nym klien­tem - je­steś praw­dzi­wą pro­fe­sjo­na­list­ką.

 (1.2) Pro­fe­sjo­na­list­ka za­trud­ni­ła no­we­go pra­cow­ni­ka, aby zwięk­szyć efek­tyw­ność ze­spo­łu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃naˈlʲistka, AS: profesʹi ̯õnalʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesjonał mos., profesjonalność ż., profesjonalizm mrz., profesjonalizacja ż., profesjonalista mos., profesja ż.

 przym. profesjonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) specjalistka, ekspertka

 (1.2) specjalistka

Wiktionary


profesjonalizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) two­rze­nie się no­wych za­wo­dów, pro­fe­sji w ra­mach danej dzie­dzi­ny

 (1.2) przej­ście na pro­fe­sjo­nal­ne, za­wo­do­we wy­ko­ny­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃nalʲiˈzat͡sʲja, AS: profesʹi ̯õnalʹizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesja ż., profesjonalizm m., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonał m., profesjonalność ż.

 przym. profesjonalny

 czas. profesjonalizować się

Wiktionary


profesjonalizm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­so­ki po­ziom kom­pe­ten­cji w wy­ko­ny­wa­niu za­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Firma dzia­ła z peł­nym pro­fe­sjo­na­liz­mem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃ˈnalʲism̥, AS: profesʹi ̯õnalʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesjonał mos., profesjonalność ż., profesjonalizacja ż., profesja ż., profesjonalista mos., profesjonalistka ż.

 przym. profesjonalny

 przysł. profesjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawodowstwo

Wiktionary


profesjonalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­fe­sjo­na­li­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. profesjonalizować ndk.

Wiktionary


profesjonalnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) ty­po­wo dla pro­fe­sjo­na­li­sty; w spo­sób za­wo­do­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ, AS: profesʹi ̯õnalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. profesjonalny

 rzecz. profesjonał mos., profesjonalizm mrz., profesjonalność ż., profesjonalista mos., profesja ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fachowo, zawodowo

Wiktionary


profesjonalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­fe­sjo­nal­nie


SJP.pl


profesjonalność

1. cecha kogoś za­wo­do­wo wy­ko­nu­ją­ce­go jakąś pracę;
2. cecha cze­goś wy­ko­na­ne­go przez pro­fe­sjo­na­li­stę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­fe­sjo­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­fe­sjo­nal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesja ż., profesjonalizm m., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonał m., profesjonalizacja ż.

 przym. profesjonalny

 przysł. profesjonalnie

Wiktionary


profesjonalny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) (o upra­wia­ją­cym jakąś dzie­dzi­nę) bę­dą­cy spe­cja­li­stą, wy­ko­nu­ją­cy swój zawód fa­cho­wo (np. per­so­nel)

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) (o upra­wia­nej dzie­dzi­nie) upra­wia­ny fa­cho­wo jako zawód (np. teatr)

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Jak na ama­tor­ski so­pran miała godną po­dzi­wu emi­sję i skalę, może odro­bi­nę nie­pew­ny dla sceny pro­fe­sjo­nal­nej, ale z ta­ki­mi wła­śnie ko­lo­ra­tu­ra­mi, jakie ro­bi­ły wra­że­nie na kras­no­lu­dach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛsʲjɔ̃ˈnalnɨ, AS: profesʹi ̯õnalny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. profesjonalizować się

 rzecz. profesjonał mos., profesja ż., profesjonalista m., profesjonalistka ż., profesjonalizacja ż., profesjonalizm m., profesjonalność ż.

 przysł. profesjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fachowy, kompetentny

 (2.1) zawodowy

Wiktionary


profesjonał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pro­fe­sjo­na­li­sta

 (1.2) sport. osoba upra­wia­ją­ca dany sport pro­fe­sjo­nal­nie, za­wo­do­wo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) gdy­byś był aż takim zim­nym pro­fe­sjo­na­łem, za ja­kie­go chcesz ucho­dzić, pró­bo­wał­byś pod­bić cenę.

 (1.2) Słyn­ni pro­fe­sjo­na­ło­wie ho­ke­jo­wi z Ka­na­dy bez me­da­lu po 2-3 z Fin­lan­dią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesja ż., profesjonalista mos., profesjonalistka ż., profesjonalizacja ż., profesjonalizm mrz., profesjonalność ż.

 czas. profesjonalizować

 przym. profesjonalny

 przysł. profesjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) profesjonalista

 (1.2) zawodowiec

Wiktionary


profeska

1. za­kon­ni­ca, która zło­ży­ła śluby wie­czy­ste;
2. po­tocz­nie: pro­fe­sjo­na­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca, która zło­ży­ła śluby za­kon­ne

 (1.2) pot. dobre wy­ko­na­nie pracy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po re­kre­a­cji wszyst­kie sio­stry pro­fe­ski udały się do ka­pli­cy na kom­ple­tę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profes m., profesja ż., neoprofes m., neoprofeska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osoba konsekrowana, zakonnica

Wiktionary


profesor

1. tytuł na­u­ko­wy na­da­wa­ny wy­kła­dow­cy, sa­mo­dziel­ne­mu pra­cow­ni­ko­wi wyż­szej uczel­ni lub in­sty­tu­tu na­u­ko­we­go;
2. osoba no­szą­ca tytuł pro­fe­so­ra;
3. zwy­cza­jo­wo: każdy na­u­czy­ciel szko­ły śred­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. tytuł na­u­ko­wy na­da­wa­ny sa­mo­dziel­nym pra­cow­ni­kom na­u­ko­wym;

 (1.2) eduk. nazwa sta­no­wi­ska pracy na uczel­niach wyż­szych i w in­sty­tu­cjach na­u­ko­wych;

 (1.3) eduk. osoba, któ­rej na­da­no tytuł pro­fe­so­ra (1.1)

 (1.4) pot. eduk. grzecz. na­u­czy­ciel szko­ły śred­niej, zwła­szcza li­ce­um ogól­noksz­tał­cą­ce­go

 (1.5) eduk. tytuł ho­no­ro­wy za­słu­żo­nych na­u­czy­cie­li szkol­nict­wa pod­sta­wo­we­go, gim­naz­jal­ne­go oraz po­nad­gim­naz­jal­ne­go;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) eduk. uczo­na z ty­tu­łem na­u­ko­wym pro­fe­so­ra (1.1)

 (2.2) eduk. ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca sta­no­wi­sko pro­fe­so­ra (1.2)

 (2.3) pot. eduk. grzecz. na­u­czy­ciel­ka szko­ły śred­niej, zwła­szcza li­ce­um ogól­noksz­tał­cą­ce­go

 (2.4) na­u­czy­ciel­ka z ty­tu­łem ho­no­ro­wym pro­fe­so­ra (1.4) oś­wia­ty

Wiktionary

Pro­fe­sor ( pro­fes­sor „na­u­czy­ciel, retor”; pro­fi­te­ri „zez­na­wać pu­blicz­nie, wyz­na­wać”) – nazwa ma­ją­ca w Pol­sce na­stę­pu­ją­ce zna­cze­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We wto­rek pre­zy­dent RP wrę­czył no­mi­na­cje pro­fe­sor­skie 166 na­u­kow­com, na­da­jąc im w ten spo­sób ty­tu­ły pro­fe­so­ra.

 (1.2) Uczel­nia ogło­si­ła kon­kurs na sta­no­wi­sko pro­fe­so­ra nadz­wy­czaj­ne­go w dzie­dzi­nie nauk eko­no­micz­nych w Ka­te­drze Fi­nan­sów.

 (1.4) Panie pro­fe­so­rze, pro­szę nam dzi­siaj nie robić kla­sów­ki!

 (1.4) Nasz pro­fe­sor od gegry to strasz­na żyła.

 (1.5) Tytuł ho­no­ro­wy pro­fe­so­ra oś­wia­ty jest od roku 2008 na­da­wa­ny wy­bit­nym na­u­czy­cie­lom dy­plo­mo­wa­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈfɛsɔr, AS: profesor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesura ż., profesorka ż., profesorowa ż., profesorstwo n.

 przym. profesorski

 przysł. profesorsko

 skr. prof.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) nauczyciel, pot. przest. psor

 (2.3) profesorka, pot. przest. psorka

Wiktionary


profesorek

zdrob­nie­nie od: pro­fe­sor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: pro­fe­sor

Wiktionary

Powiązane:

 przym. profesorski

Wiktionary


profesorka

1. zwy­cza­jo­wo: na­u­czy­ciel­ka szko­ły śred­niej;
2. rzad­ko: ko­bie­ta bę­dą­ca wy­kła­dow­cą, sa­mo­dziel­nym pra­cow­ni­kiem wyż­szej uczel­ni lub in­sty­tu­tu na­u­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. na­u­czy­ciel­ka szko­ły śred­niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mie­li­śmy dziś matmy, bo pro­fe­sor­ka jest na wy­ciecz­ce z klasą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfɛˈsɔrka, AS: profesorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. psorka ż., profesor m., profesorowa ż., profesorstwo mos., profesura ż.

 przym. profesorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nauczycielka, pani profesor, środ. psorka

Wiktionary


profesorostwo

pro­fe­sor z żoną; pro­fe­sor­stwo


SJP.pl


profesorowa

mał­żon­ka pro­fe­so­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona pro­fe­so­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesura ż., profesor m., profesorstwo mos., profesorka ż.

 czas. profesorować ndk.

 przym. profesorski

Wiktionary


profesorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osobą lub ty­tu­łem pro­fe­so­ra, do­ty­czą­cy pro­fe­so­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesorowa ż., profesor mos., profesorek m., profesorka ż., profesorstwo n., profesura ż., profesorowanie n.

 czas. profesorować ndk.

Wiktionary


profesorskość

→ pro­fe­sor­ski


SJP.pl

Patrz:

profesorski

profesorstwo

pro­fe­sor z żoną; pro­fe­so­ro­stwo


SJP.pl


profesorzyna

lek­ce­wa­żą­co: marny pro­fe­sor


SJP.pl


profesorówna

daw­niej: córka pro­fe­so­ra


SJP.pl


profesura

1. sta­no­wi­sko lub tytuł pro­fe­so­ra;
2. peł­nie­nie funk­cji przez pro­fe­so­ra;
3. grono pro­fe­so­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. tytuł pro­fe­so­ra

 (1.2) eduk. spra­wo­wa­nie funk­cji pro­fe­so­ra, dzia­łal­ność zwią­za­na z tą funk­cją

 (1.3) eduk. ogół pro­fe­so­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można być zerem za­rów­no po pod­sta­wów­ce, jak i z pro­fe­su­rą w kie­sze­ni.

 (1.3) Po rocz­nych ne­go­cja­cjach z pro­fe­su­rą rząd prze­słał pro­jekt usta­wy two­rzą­cej wyż­sze szko­ły za­wo­do­we do Sejmu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profesor mos./ż., profesorka ż., profesorowa ż.

 przym. profesorski

Wiktionary


profesyjny

→ pro­fe­sja


SJP.pl

Patrz:

profesja

profeta

pro­rok, wieszcz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. pro­rok, wieszcz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­szczą­cy czas grozy pro­fe­ci za­wsze prze­ma­wia­li z gwał­tow­no­ścią i pasją, czu­jąc się w pra­wie kwe­stio­no­wać oby­cza­je i mo­ral­ność swego czasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈfɛta, AS: profeta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profetyzm m., profetka ż.

 przym. profetyczny

Wiktionary


profetka

→ pro­fe­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta po­sia­da­ją­ca zdol­ność prze­wi­dy­wa­nia przysz­ło­ści

Wiktionary

Patrz:

profeta

Powiązane:

 rzecz. profeta m.

Wiktionary


profetycki

→ pro­fe­tyzm, → pro­fe­ta; pro­fe­tycz­ny, pro­ro­czy, wie­szczy


SJP.pl


profetyczny

→ pro­fe­tyzm; pro­fe­tyc­ki, pro­ro­czy, wie­szczy


SJP.pl


profetyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto prze­wi­du­je przysz­łość

 (1.2) rel. chrze­ści­ja­nin uz­na­ją­cy za pod­sta­wę wiary księ­gi pro­roc­kie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­tyk ten prze­po­wie­dział Ka­ta­rzy­nie Me­dy­cej­skiej, że wszy­scy jej sy­no­wie będą kró­la­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profetyzm m., profetysta m.

 przym. profetyczny

 przysł. profetycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieszcz, przepowiadacz

Wiktionary


profetyzm

1. prze­po­wia­da­nie przysz­ło­ści; pro­ro­ko­wa­nie;
2. znane w wielu re­li­giach zja­wi­sko wy­stę­po­wa­nia pro­ro­ków


SJP.pl

Pro­fe­tyzm (gr. "προφήτης", "prophētēs" „pro­rok, wieszcz”) – zja­wi­sko spo­ty­ka­ne w wielu re­li­giach, po­le­ga­ją­ce na wy­stę­po­wa­niu wśród człon­ków danej grupy re­li­gij­nej prze­ko­na­nia, że niek­tó­re jed­nost­ki są po­wo­ły­wa­ne przez bó­stwo do gło­sze­nia jego woli i prze­po­wia­da­nia przysz­ło­ści (pro­ro­ko­wa­nia). Pro­fe­tyzm wiąże się rów­nież np. z eto­sem poety-wie­szcza i jego wiz­jo­ner­stwem w li­te­ra­tu­rze pol­skie­go ro­man­tyz­mu.

Wikipedia


profetyzować

pro­ro­ko­wać, wie­szczyć


SJP.pl


profil

1. wi­ze­ru­nek twa­rzy wi­dzia­nej z boku;
2. kon­tur, zarys, syl­wet­ka cze­goś;
3. cha­rak­ter, za­kres cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) twarz wi­dzia­na z boku; także: jej wi­ze­ru­nek;

 (1.2) linia ob­wo­dzą­ca zarys, kon­tur cze­goś

 (1.3) geol. prze­krój pio­no­wy uka­zu­ją­cy bu­do­wę ge­o­lo­gicz­ną da­ne­go od­cin­ka sko­ru­py ziem­skiej;

 (1.4) książk. przen. cha­rak­ter, za­kres, kie­ru­nek cze­goś

 (1.5) in­form. zbiór usta­wień, które do­sto­so­wu­ją wy­gląd ekra­nu i za­cho­wa­nie kom­pu­te­ra do oso­bi­stych pre­fe­ren­cji

 (1.6) szt. ozdob­na li­stwa wy­sta­ją­ca nad po­wierzch­nię muru, mebla itp., słu­żą­ca naj­czę­ściej do zaz­na­cze­nia po­dzia­łu po­zio­me­go danej pła­szczyz­ny

 (1.7) techn. kon­tur, obrys prze­kro­ju przed­mio­tu

 (1.8) techn. zob. kształ­tow­nik.

 (1.9) in­form. część ser­wi­su spo­łecz­no­ścio­we­go lub forum dy­sku­syj­ne­go w In­ter­ne­cie za­wie­ra­ją­ca in­for­ma­cje o użyt­kow­ni­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­fil – wi­ze­ru­nek twa­rzy wi­dzia­nej z boku, z wy­raź­nie zaz­na­czo­ną linią czoła, nosa, ust i brody
  • pro­fil – część ser­wi­su spo­łecz­no­ścio­we­go za­wie­ra­ją­ca in­for­ma­cje o użyt­kow­ni­ku (zo­bacz: ser­wis spo­łecz­no­ścio­wy)
  • pro­fil ar­chi­tek­to­nicz­ny – forma de­ko­ra­cji ar­chi­tek­to­nicz­nej; rów­nież obrys prze­kro­ju ele­men­tu lub de­ta­lu ar­chi­tek­to­nicz­ne­go
  • pro­fil gle­bo­wy – pio­no­wy prze­krój, od­sła­nia­ją­cy bu­do­wę danej gleby
  • pro­fil to­po­gra­ficz­ny – wy­kres, na któ­rym na osi po­zio­mej przed­sta­wio­no od­le­gło­ści wzdłuż wy­bra­nej linii po­pro­wa­dzo­nej przez teren, a na osi pio­no­wej wy­so­ko­ści bezwz­ględ­ne
  • pro­fil lot­ni­czy – obrys prze­kro­ju skrzy­dła sa­mo­lo­tu, ło­pa­ty śmi­gła itp. w pła­szczyź­nie pro­sto­pa­dłej do osi bie­gną­cej wzdłuż roz­pię­to­ści skrzy­dła
  • kształ­tow­nik – ele­ment kon­struk­cyj­ny o dużej dłu­go­ści i sta­łym prze­kro­ju po­przecz­nym
  • prze­krój po­przecz­ny – dwu­wy­mia­ro­wy prze­krój ciała
  • Pro­fil – fran­cu­ski se­rial te­le­wi­zyj­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.4) Nie było już miejsc na pro­fi­lu ogól­nym, więc posz­łam na mat­fiz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔfʲil, AS: profʹil

Wiktionary

Powiązane:

 czas. profilować ndk., wyprofilować dk.

 przym. profilowy

Wiktionary


profilaktycznie

przy­słó­wek

 (1.1) tak, by nie do­pu­ścić do roz­wi­nię­cia się cho­ro­by

 (1.2) tak, by nie za­ist­nia­ła pewna nie­po­żą­da­na sy­tu­a­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wcze­śniej przyj­mo­wa­no bez­płat­nie za­rów­no pa­cjent­ki ze skie­ro­wa­nia­mi, jak i te, które chcia­ły tylko prze­ba­dać się pro­fi­lak­tycz­nie.

 (1.2) Pod­czas I wojny świa­to­wej woj­ska an­giel­skie i car­skie pro­fi­lak­tycz­nie za­ję­ły zatem pra­wie całą Per­sję, a na­stęp­nie Bry­tyj­czy­cy z Chu­ze­sta­nu za­a­ta­ko­wa­li tu­rec­ką Basrę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profilaktyczność ż., profilaktyka ż.

 przym. profilaktyczny

Wiktionary


profilaktyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest pro­fi­lak­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. profilaktyczny

 przysł. profilaktycznie

Wiktionary


profilaktyczny

za­po­bie­ga­ją­cy nie­po­żą­da­nym sy­tu­a­cjom i zja­wi­skom, zwła­szcza cho­ro­bom; za­po­bie­gaw­czy, pre­wen­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. do­ty­czą­cy pro­fi­lak­ty­ki i za­po­bie­ga­nia cho­ro­bom

 (1.2) książk. zwią­za­ny z za­po­bie­ga­niem, prze­ciw­dzia­ła­niem cze­muś nie­po­żą­da­ne­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. profilaktyka ż., profilaktyczność ż.

 przysł. profilaktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapobiegawczy

 (1.2) zaradczy, prewencyjny, zapobiegawczy

Wiktionary


profilaktyka

dzia­ła­nia i środ­ki za­po­bie­ga­ją­ce nie­po­żą­da­nym sy­tu­a­cjom i zja­wi­skom, zwła­szcza cho­ro­bom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ­ki i dzia­ła­nia w celu za­po­bie­ga­nia nie­po­żą­da­nym zda­rze­niom, szko­dom; lik­wi­da­cja przy­czyn złych zja­wisk

 (1.2) med. środ­ki i dzia­ła­nia po­dej­mo­wa­ne w celu za­po­bie­ga­nia cho­ro­bom

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­fi­lak­ty­ka zdro­wot­na
  • pro­fi­lak­ty­ka spo­łecz­na
  • pro­fi­lak­ty­ka po­ek­spo­zy­cyj­na
    • pro­fi­lak­ty­ka po­ek­spo­zy­cyj­na HIV

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔfʲiˈlaktɨka, AS: profʹilaktyka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. profilaktyczny

 przysł. profilaktycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapobieganie

Wiktionary


profilarka

obra­biar­ka do pro­fi­lo­wa­nia ele­men­tów drew­nia­nych; fre­zar­ka


SJP.pl


profile

1. wi­ze­ru­nek twa­rzy wi­dzia­nej z boku;
2. kon­tur, zarys, syl­wet­ka cze­goś;
3. cha­rak­ter, za­kres cze­goś


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. plu­ral|pro­fil.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈfʲilɛ, AS: profʹile

Wiktionary


profiler

kry­mi­no­log stu­diu­ją­cy za­cho­wa­nia prze­stęp­ców i two­rzą­cy ich pro­fil oso­bo­wo­ścio­wy


SJP.pl


profilerka

→ pro­fi­ler


SJP.pl

Pro­fi­ler­ka – pol­ski se­rial kry­mi­nal­ny w re­ży­se­rii Mo­ni­ki Jor­dan-Mło­dzia­now­skiej (sezon 1) oraz To­ma­sza Sza­frań­skie­go (sezon 2) emi­to­wa­ny od 7 wrze­śnia 2024 roku na an­te­nie sta­cji te­le­wi­zyj­nej TVP1.

Zdję­cia do se­ria­lu pow­sta­wa­ły w Au­gu­sto­wie, War­sza­wie, Kon­stan­ci­nie-Je­zior­nie i Goł­ko­wie.

Wikipedia

Patrz:

profiler

profilograf

przy­rząd umoż­li­wia­ją­cy za­re­je­stro­wa­nie za­ry­su chro­po­wa­to­ści po­wierzch­ni za po­mo­cą wy­kre­su


SJP.pl


profilografometr

przy­rząd umoż­li­wia­ją­cy szyb­kie mie­rze­nie pa­ra­me­trów chro­po­wa­to­ści; gład­ko­ścio­mierz


SJP.pl


profilogram

wy­kres przed­sta­wia­ją­cy zarys chro­po­wa­to­ści po­wierzch­ni, wy­ko­ny­wa­ny za po­mo­cą pro­fi­lo­gra­fu lub pro­fi­lo­gra­fo­me­tru


SJP.pl


profilometr

przy­rząd do mie­rze­nia chro­po­wa­to­ści po­wierzch­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd do mie­rze­nia chro­po­wa­to­ści po­wierzch­ni

Wiktionary

Pro­fi­lo­metr – przy­rząd po­mia­ro­wy słu­żą­cy do po­mia­ru pa­ra­me­trów chro­po­wa­to­ści i fa­li­sto­ści po­wierzch­ni. Na pod­sta­wie to­po­gra­fii po­wierzch­ni obli­cza­ne są wy­mia­ry kry­tycz­ne takie jak krzy­wiz­na i pła­skość.

Pod wzglę­dem hi­sto­rycz­nym po­ję­cia "pro­fi­lo­metr" uży­wa­no do okre­śle­nia urzą­dze­nia po­dob­ne­go do fo­no­gra­fu, który mie­rzy to­po­gra­fię pod­czas prze­mie­szcza­nia się po­wierzch­ni ba­da­nej wzglę­dem igły pro­fi­lo­me­tru sty­ko­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔfʲiˈlɔ̃mɛtr̥, AS: profʹilõmetr̦

Wiktionary


profiloskop

urzą­dze­nie do ba­da­nia kształ­tu ot­wo­ru cią­ga­deł pro­fi­lo­wa­nych dla dru­tów, prę­tów, rur


SJP.pl


profilowanie

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­fi­lo­wa­nie (ar­chi­tek­tu­ra)
  • pro­fi­lo­wa­nie DNA
  • pro­fi­lo­wa­nie (in­ży­nie­ria opro­gra­mo­wa­nia)
  • pro­fi­lo­wa­nie (ję­zy­koz­naw­stwo)
  • pro­fi­lo­wa­nie kry­mi­nal­ne
  • pro­fi­lo­wa­nie sejs­micz­ne
  • pro­fi­lo­wa­nie za­wo­do­we

Wikipedia


profilówka

po­tocz­nie: zdję­cie umie­szczo­ne w pro­fi­lu użyt­kow­ni­ka na okre­ślo­nej stro­nie in­ter­ne­to­wej


SJP.pl


profiskalny

sprzy­ja­ją­cy in­te­re­som fi­sku­sa (pań­stwa)


SJP.pl


profit

zysk lub ko­rzyść z cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fi­nans. zysk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­te­res Ju­liu­sza przy­niósł cał­kiem nie­złe pro­fi­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔfʲit, AS: profʹit

Wiktionary

Powiązane:

 czas. profitować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zysk, zarobek, dochód, korzyść

Wiktionary


profitant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ktoś, kto od­no­si duże ko­rzy­ści

Wiktionary


profitent

osoba osią­ga­ją­ca ko­rzy­ści z cze­goś


SJP.pl


profitentka

→ pro­fi­tent


SJP.pl

Patrz:

profitent

profitka

okrą­gła osło­na na­kła­da­na na świe­cę w lich­ta­rzu


SJP.pl

Pro­fit­ka (od niem. "Pro­fit­chen"), także "okap­nik do świe­cy" – okrą­gła, in­te­gral­na część świecz­ni­ka mie­szczą­ca się pod świe­cą lub wklę­sły krą­żek z ot­wo­rem na świe­cę, słu­żą­cy zbie­ra­niu ska­pu­ją­ce­go ze świe­cy wosku, ste­a­ry­ny lub pa­ra­fi­ny.

Wikipedia


profitowy

→ pro­fit


SJP.pl

Patrz:

profit

profity

zysk lub ko­rzyść z cze­goś


SJP.pl


proforma

daw­niej:
1. szko­ła po­cząt­ko­wa;
2. naj­niż­sza klasa w szko­le


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. po­cząt­ko­wa, wstęp­na klasa

Wiktionary

Zo­bacz też: pro forma – wy­ra­że­nie, Kwar­tet ProForma – ze­spół mu­zycz­ny.

ProForma, właśc. "Ka­me­ral­ny Ze­spół Mu­zy­ki Pół­noc­no-Wschod­niej i Po­po­łud­nio­wej „ProForma”" – pol­ski ze­spół wo­kal­ny pow­sta­ły w 2000 roku.

Re­per­tu­ar ze­spo­łu wo­kal­ne­go ProForma to współ­czes­ne ut­wo­ry chó­ral­ne, sty­li­za­cje fol­klo­ru War­mii i in­nych za­kąt­ków świa­ta; za­wie­ra rów­nież lżej­sze formy: go­spel, stan­dar­dy mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, ko­lę­dy i pa­sto­rał­ki. Ze­spół kon­cer­to­wał z po­wo­dze­niem na fe­sti­wa­lach w kraju i za gra­ni­cą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɔˈfɔrma, AS: proforma

Wiktionary


profos

1. ko­men­dant aresz­tu woj­sko­we­go
2. do­wód­ca żan­dar­me­rii przy szta­bie (w daw­nym woj­sku pol­skim)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. kat

 (1.2) po­li­cjant zaj­mu­ją­cy się aresz­tem

Wiktionary

Pro­fos – po­do­fi­cer aresz­tu woj­sko­we­go. Prze­waż­nie od­po­wie­dzial­ny je­dy­nie za spra­wy go­spo­dar­cze i ad­mi­ni­stra­cyj­ne. Bie­żą­cy na­dzór pełni do­wód­ca warty.

"In­struk­cja dla per­so­ne­lu wię­zień kar­nych i wię­zień śled­czych" z 1919 roku, de­fi­niu­je pro­fo­sów jako osoby czu­wa­ją­ce w wię­zie­niu nad na­le­ży­tym wy­ko­na­niem prze­pi­sów or­ga­ni­za­cji wew­nętrz­nej przez klucz­ni­ków i straż wię­zien­ną.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔfɔs, AS: profos

Wiktionary


profrancuski

sprzy­ja­ją­cy Fran­cji, Fran­cu­zom; fi­lo­fran­cu­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy Fran­cji lub Fran­cu­zom, po­pie­ra­ją­cy Fran­cję i wszyst­ko, co fran­cu­skie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔfrãnˈt͡susʲci, AS: profrãncusʹḱi

Wiktionary


profrekwencyjny

ma­ją­cy na celu zwięk­sze­nie frek­wen­cji


SJP.pl


profundal

stre­fa głę­bi­no­wa je­zior, dno i war­stwa wód przy­den­nych po­ni­żej za­się­gu prze­ni­ka­nia pro­mie­ni świetl­nych; stre­fa tro­fo­li­tycz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. hy­drol. stre­fa przy­den­na zbior­ni­ków wod­nych;

Wiktionary

Pro­fun­dal (łac. "pro­fun­dus" – 'głę­bo­ki') – dolna stre­fa głę­bo­kich je­zior po­ło­żo­na po­ni­żej po­zio­mu do któ­re­go do­cie­ra dość świa­tła sło­necz­ne­go aby pod­trzy­mać fo­to­syn­te­zę.

Obej­mu­je dno i kon­tak­tu­ją­cą z nim war­stwę wody. W pro­fun­da­lu okre­so­wo bra­ku­je tlenu. Żyją tutaj kon­su­men­ci i re­du­cen­ci uza­leż­nie­ni od do­staw po­kar­mu z wyż­szych warstw.

Wikipedia


profuzja

wiel­ka ob­fi­tość, nad­miar cze­goś


SJP.pl


proga

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=męski.

 (1.1) D. lp. od: próg

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔɡa

Wiktionary


progaster

wew­nętrz­na jama ga­stru­li ma­ją­ca po­stać worka, któ­re­go ścia­ny two­rzy en­do­der­ma; ar­chen­te­ron, ga­stro­cel, je­li­to pier­wot­ne, pra­je­li­to


SJP.pl


progejowski

przy­chyl­ny gejom


SJP.pl


progeneza

Pro­ge­ne­za – naj­prost­sza forma ne­o­te­nii, jest to pro­ces po­le­ga­ją­cy na przy­spie­sze­niu ga­me­to­ge­ne­zy, która może za­cho­dzić już u za­rod­ków, lub na przy­spie­sze­niu roz­wo­ju ukła­du roz­rod­cze­go, znacz­nie wy­prze­dza­ją­ce­go mor­fo­lo­gicz­ną i fiz­jo­lo­gicz­ną zdol­ność mło­do­cia­ne­go or­ga­niz­mu do roz­ro­du.

Wikipedia


progenia

nad­mier­ne roz­wi­nię­cie żu­chwy w sto­sun­ku do szczę­ki gór­nej


SJP.pl

Pro­ge­nia – wro­dzo­na wada kost­na zgry­zu, po­le­ga­ją­ca na do­przed­nim wzro­ście żu­chwy w sto­sun­ku do szczę­ki.

Pro­ge­nia może pro­wa­dzić do za­bu­rzeń w pra­wi­dło­wej pracy sta­wów skro­nio­wo-żu­chwo­wych, gry­zie­nia po­kar­mów oraz wy­mo­wy. Na­si­lo­na wada wpły­wa też ne­ga­tyw­nie na rysy twa­rzy, ob­ja­wia się prze­de wszyst­kim wy­su­nię­ciem brody oraz dol­nej wargi. Nie­le­czo­na wada po­głę­bia się szcze­gól­nie w star­szym wieku i po­wo­du­je do­le­gli­wo­ści zdro­wot­ne.

Wikipedia


progenitura

daw­niej: po­tom­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik zbio­ro­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. (dziś zwy­kle żart.) po­tom­stwo, dzie­ci

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɡɛ̃ɲiˈtura, AS: progẽńitura

Wiktionary


progeria

cho­ro­ba ge­ne­tycz­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się przedw­czes­nym star­czym wy­glą­dem osób nią dot­knię­tych; syn­drom Hut­chin­so­na-Gil­for­da


SJP.pl

Pro­ge­ria (ze­spół pro­ge­rii Hut­chin­so­na-Gil­for­da, łac. "pro­ge­ria", ze πρό + γῆρας – „przedw­czes­na sta­rość”, ang. Hut­chin­son-Gil­ford pro­ge­ria syn­dro­me, HGPS) – rzad­ki ge­ne­tycz­nie uwa­run­ko­wa­ny ze­spół cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się przy­spie­szo­nym pro­ce­sem sta­rze­nia, któ­re­go ob­ja­wy po­ja­wia­ją się we wczes­nym dzie­ciń­stwie.

Wikipedia


progestagen

syn­te­tycz­ny hor­mon ste­ry­do­wy, od­po­wied­nik pro­ge­ste­ro­nu


SJP.pl


progesteron

żeń­ski hor­mon płcio­wy wyt­wa­rza­ny w ciał­ku żół­tym jaj­ni­ka oraz przez ło­ży­sko (w cza­sie ciąży) i korę nad­ner­czy, przy­go­to­wu­ją­cy ma­ci­cę do przy­ję­cia za­rod­ka i utrzy­ma­nia ciąży; lu­te­i­na, syn­to­lu­tan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. żeń­ski hor­mon płcio­wy o wzo­rze su­ma­rycz­nym wzór che­micz­ny|C21H30O2., wyt­wa­rza­ny przez ciał­ko żółte w celu umoż­li­wie­nia za­gnież­dże­nia za­rod­ka w bło­nie ślu­zo­wej ma­ci­cy, a pod­czas ciąży przez ło­ży­sko w celu jej utrzy­ma­nia oraz przy­go­to­wa­nia gru­czo­łów sut­ko­wych do lak­ta­cji;

Wiktionary

Pro­ge­ste­ron ( pro­ge­ste­ro­num), daw­niej "lu­te­i­na" – żeń­ski hor­mon płcio­wy, o bu­do­wie ste­ro­i­do­wej, wyt­wa­rza­ny głów­nie przez ko­mór­ki ciał­ka żół­te­go w fazie lu­te­al­nej i wczes­nej ciąży, a pod­czas póź­niej­szej ciąży przez ło­ży­sko. Jest jed­nym z naj­waż­niej­szych hor­mo­nów wy­dzie­la­nych przez jaj­ni­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okre­sie przed­me­no­pa­u­zal­nym wy­stę­pu­ją nie­do­bo­ry pro­ge­ste­ro­nu oraz względ­ne stę­że­nie estro­ge­nów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) luteina

Wiktionary


progesteronowy

→ pro­ge­ste­ron


SJP.pl

Patrz:

progesteron

progimnazjum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. eduk. gim­naz­jum obej­mu­ją­ce je­dy­nie za­kres na­u­cza­nia dla kilku niż­szych klas, dzia­ła­ją­ce w XIX i XX w. w Rosji oraz w mię­dzy­wo­jen­nej Pol­sce;

Wiktionary

Pro­gim­naz­jum (z greki i ła­ci­ny) – w ro­syj­skim sy­ste­mie szkol­nict­wa w XIX i na po­cząt­ku XX wieku oraz w pol­skim sy­ste­mie w okre­sie mię­dzy­wo­jen­nym – gim­naz­jum nie­cał­ko­wi­te, obej­mu­ją­ce tylko kilka niż­szych klas.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szko­łę pier­wot­nie ut­wo­rzo­no jako czte­ro­kla­so­we pro­gim­naz­jum, a do­pie­ro na­stęp­nie udało się uzy­skać poz­wo­le­nie na ot­war­cie 2 klas dal­szych i przeksz­tał­cić ją w sze­ścio­kla­so­wą szko­łę re­al­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. progimnazjalny

 rzecz. gimnazjum n.

Wiktionary


proglotyd

człon ta­siem­ca


SJP.pl

Pro­glo­tyd – człon (seg­ment) ciała ta­siem­ca. Naj­młod­sze pro­glo­ty­dy znaj­du­ją się nie­da­le­ko szyj­ki, a star­sze czło­ny sta­no­wi resz­ta stro­bi­li ta­siem­ca. Te dru­gie, wy­peł­nio­ne za­płod­nio­ny­mi ja­ja­mi, odry­wa­ją się od resz­ty ciała pa­so­ży­ta i razem z kałem opu­szcza­ją ży­wi­cie­la.

Wikipedia


proglotyda

człon ta­siem­ca


SJP.pl


prognacja

nad­mier­ne wy­su­nię­cie się prze­ro­śnię­tej szczę­ki gór­nej


SJP.pl


prognatyczny

przy­miot­nik

 (1.1) an­trop. med. anat. o nad­mier­nie wy­su­nię­tej do przo­du szczę­ce (lub szczę­kach)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U Mu­rzy­nów afry­kań­skich czę­sty jest pro­gna­tycz­ny pro­fil twa­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɡnaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: prognatyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prognatyzm

Wiktionary


prognatyzm

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) an­trop. med. anat. silne wy­su­nię­cie do przo­du szczę­ki (lub szczęk), cecha ga­tun­ko­wa lub nie­pra­wi­dło­wość ana­to­micz­na

Wiktionary

Pro­gna­tyzm (łac. "pro­gnat­hia") – nad­mier­ne wy­su­nię­cie kości trze­wio­czasz­ki (żu­chwy lub szczęk).

W ję­zy­ku an­giel­skim okre­śle­nie to sto­su­je się za­rów­no na wy­su­nię­cie szczęk ("ma­xil­lar pro­gnat­hism") jak i na wy­su­nię­cie żu­chwy ("man­di­bu­lar pro­gnat­hism"). W ję­zy­ku pol­skim sto­su­je się odręb­ne nazwy – od­po­wied­nio "pro­gna­cja" i "pro­ge­nia".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­ro­ni­ka uwa­ża­ła swój pro­gna­tyzm za bar­dzo wy­raź­ny i szpe­cą­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈɡnatɨsm̥, AS: prognatysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prognatyczny

Wiktionary


prognosta

osoba sta­wia­ją­ca, spo­rzą­dza­ją­ca pro­gno­zę, prze­wi­du­ją­ca coś; pro­gno­styk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba prze­wi­du­ją­ca przysz­łość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tymi prze­wi­dy­wa­nia­mi nie zga­dza­ją się pro­gno­ści z na­sze­go in­sty­tu­tu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prognostyk mos./mrz., prognoza ż., prognozer mos., prognozowanie n.

 czas. prognozować ndk.

 przym. prognostyczny, prognozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prognostyk, przepowiadacz

Wiktionary


prognostyczka

→ pro­gno­styk


SJP.pl

Patrz:

prognostyk

prognostyczny

→ pro­gno­sty­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­gno­sty­kiem

Wiktionary

Patrz:

prognostyka

Powiązane:

 rzecz. prognosta mos., prognozer mos.

 czas. prognozować

Wiktionary


prognostyk

1. prze­po­wied­nia for­mu­ło­wa­na w opar­ciu o pewne in­for­ma­cje;
2. in­for­ma­cja, która umoż­li­wia sfor­mu­ło­wa­nie prze­po­wied­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pro­gno­zu­ją­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) symp­tom za­po­wia­da­ją­cy rzecz przysz­łą

 (2.2) wy­po­wiedź sta­no­wią­ca za­po­wiedź rze­czy przysz­łej

 (2.3) jęz. przy­sło­wie o te­ma­ty­ce me­te­o­ro­lo­gicz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zda­niem pro­gno­sty­ków zima potr­wa je­szcze dwa ty­god­nie.

 (2.2) Sta­wia­ne przez po­li­ty­ka pro­gno­sty­ki nie znaj­du­ją po­par­cia w ob­ser­wo­wa­nych wy­da­rze­niach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prognozer mos., prognosta mos., prognostyka ż., prognostykarstwo n., prognostykarz mos.

 czas. prognozować, prognostykować ndk.

 przym. prognostykarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prognosta, przepowiadacz

 (2.1) przepowiednia, wróżba

 (2.2) przepowiednia, wyrocznia

Wiktionary


prognostyka

osoba sta­wia­ją­ca, spo­rzą­dza­ją­ca pro­gno­zę, prze­wi­du­ją­ca coś; pro­gno­sta, pro­gno­zer


SJP.pl


prognoza

prze­wi­dy­wa­nie cze­goś opar­te na okre­ślo­nych da­nych, obli­cze­niach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­wi­dy­wa­nie cze­goś opar­te na okre­ślo­nych da­nych lub obli­cze­niach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈɡnɔza, AS: prognoza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prognosta m., prognozer m., prognozowanie n.

 czas. prognozować ndk.

 przym. prognozowy

Wiktionary


prognozer

osoba sta­wia­ją­ca, spo­rzą­dza­ją­ca pro­gno­zę, prze­wi­du­ją­ca coś; pro­gno­sta, pro­gno­styk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pro­gno­zu­ją­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prognosta mos., prognostyk mos./mrz., prognoza ż., prognozowanie n.

 czas. prognozować ndk.

 przym. prognostyczny, prognozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prognostyk, przepowiadacz

Wiktionary


prognozologia

nauka, która for­mu­łu­je pro­gno­zy do­ty­czą­ce kie­run­ku i tempa prze­mian spo­łecz­nych oraz ten­den­cji roz­wo­jo­wych; fu­tu­ro­lo­gia, pro­gno­sty­ka


SJP.pl


prognozować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) prze­wi­dy­wać, czy­nić pro­gno­zy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasze przysz­łe eme­ry­tu­ry będą ni­skie – pro­gno­zu­ją spe­cja­li­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prognosta mos., prognostyk mos./mrz., prognoza ż., prognozer mos., prognozowanie n.

 przym. prognostyczny, prognozowy

Wiktionary


progowy

1. od­no­szą­cy się do progu w drzwiach po­mie­szcze­nia lub sa­mo­cho­du;
2. o czyn­ni­ku, bodź­cu, sy­gna­le: po­sia­da­ją­cy naj­niż­szą war­tość, przy któ­rej na­stę­pu­je re­ak­cja


SJP.pl


program

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) plan dzia­łań

 (1.2) odręb­na au­dy­cja na­da­wa­na przez te­le­wiz­ję lub radio

 (1.3) pot. sta­cja te­le­wi­zyj­na

 (1.4) pot. ze­sta­wie­nie pro­gra­mów (1.2) na pe­wien okres, zwy­kle w cza­so­pi­śmie

 (1.5) pot. bro­szur­ka z in­for­ma­cja­mi o sztu­ce te­a­tral­nej lub ope­ro­wej, roz­pro­wa­dza­na poś­ród wi­dzów

 (1.6) in­form. ze­staw ko­mend zro­zu­mia­łych dla kom­pu­te­ra słu­żą­cych wy­ko­ny­wa­niu ja­kichś zadań

 (1.7) eduk. za­kres wie­dzy ob­ję­tej na­u­cza­niem szkol­nym lub aka­de­mic­kim; także. wykaz przed­mio­tów ob­ję­tych takim na­u­cza­niem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w ra­dio­fo­nii i te­le­wiz­ji:
    • pro­gram ra­dio­wy (ujed­noz­nacz­nie­nie)
    • pro­gram te­le­wi­zyj­ny (ujed­noz­nacz­nie­nie)
    • ra­mów­ka
  • w na­u­kach spo­łecz­nych:
    • pro­gram – po­ję­cie z za­kre­su za­rzą­dza­nia, cza­so­wa struk­tu­ra or­ga­ni­za­cyj­na
  • w szkol­nict­wie:
    • pro­gram na­u­cza­nia
  • w in­for­ma­ty­ce:
    • pro­gram kom­pu­te­ro­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pani Bo­żen­ko, jaki jest pro­gram zajęć na dzi­siaj?

 (1.2) Bar­dzo mi się po­do­bał ten pro­gram o sło­niach.

 (1.3) Na któ­rym pro­gra­mie jest mecz?

 (1.4) Zo­bacz w pro­gra­mie, o któ­rej za­czy­na się trans­mi­sja.

 (1.5) W pro­gra­mie na­pi­sa­no, że tę sztu­kę wy­sta­wio­no pier­wszy raz w 1824 (= ty­siąc osiem­set dwu­dzie­stym czwar­tym) roku.

 (1.6) Je­dy­ne pro­gra­my na dysku Bog­da­na to gry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔɡrãm, AS: progrãm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. programista m., programistka ż., programowanie n., zaprogramowanie n., programowość ż.

:: zdrobn. programik m.

 czas. programować ndk., zaprogramować dk.

 przym. programowy, programistyczny, programowalny

 przysł. programowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plan, algorytm

 (1.2) audycja

 (1.3) kanał

 (1.6) algorytm

Wiktionary


programator

prze­sta­rza­le: pro­gra­mi­sta


SJP.pl

Pro­gra­ma­tor – elek­tro­nicz­ne urzą­dze­nie przez­na­czo­ne do pro­gra­mo­wa­nia ukła­dów elek­tro­nicz­nych ta­kich jak np.: pa­mię­ci EPROM, EEPROM, flash, ukła­dy PLD oraz mi­kro­kon­tro­le­ry. Dane, które mają być za­pro­gra­mo­wa­ne są do­star­cza­ne do pro­gra­ma­to­ra z in­ne­go urzą­dze­nia, np.

Wikipedia


programatorka

1. or­ga­ni­za­tor­ka pro­gra­mu wy­da­rze­nia, np. pro­gra­ma­tor­ka fe­sti­wa­lu;
2. rzad­ko: pro­gra­mist­ka


SJP.pl


programer

osoba ukła­da­ją­ca pro­gram, np. fe­sti­wa­lu


SJP.pl


programerka

ko­bie­ta ukła­da­ją­ca pro­gram, np. fe­sti­wa­lu


SJP.pl


programik

zdrob­nie­nie od: pro­gram


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­gram

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pro­gram, lecz tylko mały pro­gra­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. program m.

 przym. programowalny, programowy

 czas. programować

Wiktionary


programista

osoba zaj­mu­ją­ca się two­rze­niem opro­gra­mo­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­form. osoba, zaj­mu­ją­ca się pi­sa­niem pro­gra­mów kom­pu­te­ro­wych;

Wiktionary

Pro­gra­mi­sta kom­pu­te­ro­wy, pro­gra­mi­sta, de­we­lo­per, po­tocz­nie koder ( com­pu­ter pro­gram­mer, pro­gram­mer, soft­wa­re de­ve­lo­per, coder) – osoba pi­szą­ca pro­gra­my kom­pu­te­ro­we w ję­zy­ku pro­gra­mo­wa­nia.

Więk­szość pro­gra­mi­stów zna co najm­niej kilka ję­zy­ków pro­gra­mo­wa­nia (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nasz naj­lep­szy pro­gra­mi­sta spę­dza przy kom­pu­te­rze dwa­dzie­ścia dwie go­dzi­ny na dobę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãˈmʲista, AS: progrãmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. program mrz., programowanie n., zaprogramowanie n., oprogramowanie n., programator mos./mrz., podprogram mrz.

:: fż. programistka ż.

 czas. programować ndk., zaprogramować dk., oprogramować dk.

 przym. programistyczny, programowalny, programowy

 przysł. programowo

Wiktionary


programistka

→ pro­gra­mi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: pro­gra­mi­sta

Wiktionary

Patrz:

programista

Przykłady

 (1.1) Je­stem pro­gra­mist­ką PHP oraz zaj­mu­ję się kon­tak­ta­mi z klien­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãˈmʲistka, AS: progrãmʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. program mrz., programowanie n.

:: fm. programista mos.

 przym. programistyczny, programowalny, programowy

 czas. programować ndk.

Wiktionary


programistyczny

→ pro­gra­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

programista

programofob

osoba prze­ja­wia­ją­ca silną nie­chęć do wszel­kich pro­gra­mów - wy­kła­dów za­ło­żeń, celów itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) publ. osoba nie­chęt­na two­rze­niu wszel­kich pro­gra­mów, gło­sze­niu celów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. programofobia ż.

Wiktionary


programofobia

nie­chęć do sztyw­nych pro­gra­mów twór­czo­ści w sztu­ce i li­te­ra­tu­rze


SJP.pl


programofobka

ko­bie­ta prze­ja­wia­ją­ca silną nie­chęć do wszel­kich pro­gra­mów - wy­kła­dów za­ło­żeń, celów itp.


SJP.pl


programomania

nad­mier­na skłon­ność do two­rze­nia pro­gra­mów - za­ło­żeń, po­stu­la­tów i celów ja­kiejś dzia­łal­no­ści


SJP.pl


programotwórczy

ma­ją­cy wpływ na two­rze­nie pro­gra­mu


SJP.pl


programowalność

→ pro­gra­mo­wal­ny


SJP.pl

Patrz:

programowalny

programowalny

1. da­ją­cy się pro­gra­mo­wać, moż­li­wy do za­pla­no­wa­nia, roz­strzy­gal­ny w skoń­czo­nym, prak­tycz­nie za­do­wa­la­ją­cym cza­sie;
2. da­ją­cy się okre­ślić dy­na­micz­nie, np. elek­tro­nicz­ny układ pro­gra­mo­wal­ny; pa­ra­me­try­zo­wal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który można za­pro­gra­mo­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. programowanie n., zaprogramowanie n., program m., programik m., programista m., programistka ż.

 czas. programować ndk., zaprogramować dk.

 przym. programowy, programistyczny

Wiktionary


programowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­gra­mo­wać.

 (1.2) in­form. two­rze­nie pro­gra­mów kom­pu­te­ro­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mój brat in­te­re­su­je się pro­gra­mo­wa­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ, AS: progrãmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. program mrz., programista mos., programistka ż., oprogramowanie n.

 czas. programować ndk.

 przym. programistyczny, programowalny, programowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. kodowanie

Wiktionary


programować

1. opra­co­wy­wać al­go­ryt­my;
2. za­pi­sy­wać al­go­ryt­my w ja­kimś ję­zy­ku pro­gra­mo­wa­nia;
3. kon­fi­gu­ro­wać (pa­ra­me­try­zo­wać) urzą­dze­nie ste­ro­wa­ne cy­fro­wo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) in­form. two­rzyć pro­gra­my kom­pu­te­ro­we

 (1.2) techn. usta­wiać pa­ra­me­try dzia­ła­nia urzą­dze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­daw­no na­u­czy­łem się pro­gra­mo­wać w Pyt­ho­nie i wła­śnie roz­gry­zam funk­cje lamb­da.

 (1.2) Pro­gra­mo­wa­łem pral­kę na tem­pe­ra­tu­rę 60 °C z funk­cją pra­nia wstęp­ne­go, ale nie wiem jak usta­wić pod­wój­ne płu­ka­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɡrãˈmɔvat͡ɕ, AS: progrãmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. program mrz., programik mrz., programista mos., programistka ż., programowanie n., oprogramowanie n., przeprogramowanie n., zaprogramowanie n.

 przym. programowy, programistyczny, programowalny

 czas. oprogramować dk., przeprogramować dk., zaprogramować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. kodować

Wiktionary


programowiec

pra­cow­nik dzia­łu pro­gra­mo­we­go radia, filmu itp.


SJP.pl


programowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­gra­mem, do­ty­czą­cy pro­gra­mu

 (1.2) ma­ją­cy zwią­zek z pro­gra­mem pracy ja­kiejś jed­nost­ki, or­ga­ni­za­cji

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią pro­gra­mu np. im­pre­zy, kon­cer­tu

 (1.4) prze­wi­dzia­ny, re­a­li­zo­wa­ny w pro­gra­mie na­u­cza­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. program m., programik m., programowanie n., zaprogramowanie n., przeprogramowanie n., programista m., programistka ż.

 czas. programować ndk., zaprogramować dk., przeprogramować dk.

 przym. programistyczny, programowalny

 przysł. programowo, programistycznie

Wiktionary


progres

po­stęp, roz­wój, po­su­wa­nie się na­przód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. po­su­wa­nie się na­przód, roz­wi­ja­nie się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔɡrɛs, AS: progres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. progresja, progresista, progresywność

 przym. progresywny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) postęp, rozwój

Wiktionary


progresistka

→ pro­gre­si­sta


SJP.pl

Patrz:

progresista

progresizm

Pro­gre­sizm – pu­bli­cy­stycz­ne okre­śle­nie współ­czes­nej ten­den­cji w ka­to­li­cyz­mie sprzy­ja­ją­cej uz­na­wa­nym za po­stę­po­we po­stu­la­tom pod adre­sem Ko­ścio­ła, takim jak li­be­ra­li­za­cja etyki sek­su­al­nej, znie­sie­nie ce­li­ba­tu, de­mo­kra­ty­za­cja struk­tur ko­ściel­nych, uz­na­nie rów­no­rzęd­no­ści in­nych wyz­nań, re­zy­gna­cja z ro­szczeń do nie­o­myl­no­ści, po­par­cie le­wi­co­we­go pro­gra­mu spo­łecz­ne­go.

Wikipedia


progresja

1. stop­nio­we wzra­sta­nie; pro­gre­syw­ność;
2. roz­wój, po­stęp;
3. pow­ta­rza­nie mo­ty­wu, zwro­tu me­lo­dycz­ne­go na stop­nio­wo zmie­nia­ją­cej się wy­so­ko­ści; sek­wen­cja;
4. pro­gre­sja po­dat­ko­wa - wzro­śnię­cie stopy po­dat­ko­wej razem z sumą opo­dat­ko­wy­wa­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osią­gnię­cie na­stęp­ne­go sta­dium roz­wo­ju

 (1.2) ekon. wzra­sta­nie ja­kie­goś współ­czyn­ni­ka

 (1.3) muz. pow­ta­rza­nie mo­ty­wu, zwro­tu me­lo­dycz­ne­go ze stop­nio­wym wzro­stem wy­so­ko­ści tonów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­gre­sja – po­ję­cie z za­kre­su ter­mi­no­lo­gii mu­zycz­nej
  • me­to­da pro­gre­sji – po­ję­cie z za­kre­su ter­mi­no­lo­gii spor­to­wej
  • „” – klub mu­zycz­ny w War­sza­wie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. progres mrz., progresywność ż., progresizm mrz., progresista mos., progresistka ż., progresywizm mrz., progresywista mos., progresywistka ż.

 przym. progresywny, progresywistyczny

 przysł. progresywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) progres, rozwój

 (1.2) progres, postęp, wzrost

Wiktionary


progresy

po­stęp, roz­wój, po­su­wa­nie się na­przód


SJP.pl


progresyjny

po­stę­pu­ją­cy na­przód, roz­wi­ja­ją­cy się w tem­pie wzra­sta­ją­cym; po­stę­po­wy; pro­gre­syw­ny


SJP.pl


progresywistka

→ pro­gre­sy­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

progresywista

progresywistyczny

→ pro­gre­sy­wizm


SJP.pl

Patrz:

progresywizm

progresywizm

wiara w po­stęp, prze­ko­na­nie o dą­że­niu świa­ta i ludzi do po­stę­pu


SJP.pl

Pro­gre­sy­wizm – spo­sób po­strze­ga­nia rze­czy­wi­sto­ści jako zmien­nej w spo­sób kon­sek­went­ny i nie­od­wra­cal­ny. Pro­gre­sy­wizm ma zwią­zek z ra­cjo­na­li­stycz­ną kon­cep­cją roz­wo­ju spo­łe­czeń­stwa, czyli prze­ko­na­niem, że po­stęp można osią­gnąć w życiu spo­łecz­nym za po­mo­cą środ­ków po­li­tycz­nych i edu­ka­cji.

Wikipedia


progresywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­gre­syw­nie


SJP.pl


progresywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­gre­syw­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­gre­syw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. progresja ż., progres m., progresizm m., progresista m., progresistka ż., progresywizm m., progresywista m., progresywistka ż.

 przym. progresywny, progresywistyczny

 przysł. progresywnie

Wiktionary


progresywny

1. roz­wi­ja­ją­cy się, ce­chu­ją­cy się wzro­stem, po­stę­po­wy;
2. wie­lo­o­gni­sko­wy; mul­ti­fo­kal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na roz­wój lub w trak­cie roz­wo­ju, wzro­stu

 (1.2) opt. umoż­li­wia­ją­ce płyn­ną zmia­nę mocy ko­rek­cyj­nej ukła­du op­tycz­ne­go do pa­trze­nia z bli­ska, na śred­nim dy­stan­sie i z da­le­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. progresywność ż., progres mrz., progresja ż.

 przysł. progresywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) postępowy, rozwijający się, wzrastający, wzrostowy; war. progresyjny

Wiktionary


progresywy

po­tocz­nie: oku­la­ry lub so­czew­ki pro­gre­syw­ne; pro­gre­sy


SJP.pl


prohibicja

1. czę­ścio­wy lub cał­ko­wi­ty zakaz pro­duk­cji na­po­jów al­ko­ho­lo­wych;
2. czę­ścio­wy lub cał­ko­wi­ty zakaz sprze­da­ży al­ko­ho­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urz. zakaz pro­wa­dze­nia dzia­łal­no­ści spo­łecz­nie nie­po­żą­da­nej lub szkod­li­wej, szcze­gól­nie zakaz sprze­da­ży (a także pro­duk­cji) al­ko­ho­lu w danym kraju lub na danym te­ry­to­rium;

Wiktionary

Pro­hi­bi­cja (fr. "pro­hi­bi­tion", z łac. "pro­hi­bi­tio" 'zakaz') – czę­ścio­wy lub pełny zakaz pro­duk­cji i dy­stry­bu­cji na­po­jów al­ko­ho­lo­wych. Naj­czę­ściej ro­zu­mie się pod tym po­ję­ciem okres w hi­sto­rii USA (lata 1920–1933). W szer­szym zna­cze­niu może od­no­sić się także do po­dob­ne­go za­ka­zu do­ty­czą­ce­go nar­ko­ty­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce pro­hi­bi­cja bywa ogła­sza­na w ogra­ni­czo­nym cza­sie (np. na czas wy­bo­rów lub re­fe­ren­dów) lub na ogra­ni­czo­nym te­ry­to­rium w związ­ku ze szcze­gól­ny­mi wy­da­rze­nia­mi (np. wi­zy­ty pa­pie­ża).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prohibicjonista m.

 przym. prohibicyjny

Wiktionary


prohibicjonista

zwo­len­nik pro­hi­bi­cji, urzę­do­we­go za­ka­zu wyt­wa­rza­nia lub sprze­da­ży cze­goś, zwła­szcza al­ko­ho­lu


SJP.pl


prohibicyjny

zwią­za­ny z pro­hi­bi­cją


SJP.pl


prohibit

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bi­bliot. książ­ka nie­do­stęp­na dla wszyst­kich czy­tel­ni­ków ze wzglę­du na nie­o­by­czaj­ną lub nie­wy­god­ną po­li­tycz­nie treść

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ka (…), którą Tem­pla­riu­sze zna­leź­li gdzieś na Bli­skim Wscho­dzie, prze­ło­ży­li na ła­ci­nę i przy­wieź­li do Eu­ro­py, gdzie mogła się zna­leźć w ja­kiejś bi­blio­te­ce, jako pro­hi­bit.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈxʲibʲit, AS: proχʹibʹit

Wiktionary


prohibita

pu­bli­ka­cje za­strze­żo­ne w zbio­rach bi­blio­tecz­nych, nie udo­stęp­nia­ne czy­tel­ni­kom bez spe­cjal­ne­go zez­wo­le­nia


SJP.pl


prohitlerowski

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy hit­le­ryz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miała ona wpły­wy także w pol­skiej czę­ści Gór­ne­go Ślą­ska, gdzie pow­sta­wa­ły pro­hit­le­row­skie or­ga­ni­za­cje i to­wa­rzy­stwa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. hitlerowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filohitlerowski

Wiktionary


prohormon

zwią­zek, z któ­re­go lub pod wpły­wem któ­re­go pow­sta­ją hor­mo­ny


SJP.pl


proimigracyjny

sprzy­ja­ją­cy imi­gra­cji


SJP.pl


proimigrancki

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny imi­gra­cji, imi­gran­tom


SJP.pl


proimperialistyczny

sprzy­ja­ją­cy im­pe­ria­liz­mo­wi


SJP.pl


proimportowy

po­pie­ra­ją­cy im­port, sprzy­ja­ją­cy roz­sze­rza­niu i zwięk­sza­niu za­kre­su im­por­to­wa­nych to­wa­rów


SJP.pl


proinsulina

pre­kur­sor in­su­li­ny two­rzo­ny w trzust­ce


SJP.pl

Pro­in­su­li­na – pep­tyd, nie­ak­tyw­ny pre­kur­sor in­su­li­ny.

Pro­in­su­li­na pow­sta­je w trzust­ce, w ko­mór­kach β wy­se­pek Lan­ger­han­sa. Gen zlo­ka­li­zo­wa­ny na krót­szym ra­mie­niu chro­mo­so­mu 11 ([]) ko­du­je pow­sta­wa­nie pre­kur­so­ro­we­go pep­ty­du pre­pro­in­su­li­ny, li­czą­ce­go u czło­wie­ka 110 ami­nok­wa­sów. Pre­pro­in­su­li­na za­wie­ra frag­ment sy­gna­ło­wy [] pod wpły­wem od­po­wied­niej pro­te­a­zy zo­sta­je od­cię­ty i w ten spo­sób pow­sta­je pro­in­su­li­na.

Wikipedia


prointeligencki

sprzy­ja­ją­cy in­te­li­gen­tom, po­zy­tyw­nie na­sta­wio­ny do śro­do­wi­ska in­te­li­genc­kie­go


SJP.pl


proinwestycyjny

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy in­we­sty­cjom, stwa­rza­ją­cy dla nich ko­rzyst­ne wa­run­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po raz pier­wszy od 10 lat po­ja­wi­ły się pie­nią­dze na po­li­ty­kę pro­in­we­sty­cyj­ną i po­szu­ki­wa­nie in­we­sto­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔjĩnvɛstɨˈt͡sɨjnɨ, AS: proi ̯ĩnvestycyi ̯ny

Wiktionary


proirański

przy­chyl­ny Ira­no­wi lub Irań­czy­kom


SJP.pl


proislamski

przy­chyl­ny is­la­mo­wi lub wyz­naw­com is­la­mu


SJP.pl


proizraelski

przy­chyl­ny Iz­ra­e­lo­wi lub Iz­ra­el­czy­kom


SJP.pl


proj.

skrót od: pro­jekt, pro­jek­tant


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pro­jekt

 (1.2) = pro­jek­tant

Wiktionary


projakościowy

sprzy­ja­ją­cy ja­ko­ści


SJP.pl


projekcik

zdrob­nie­nie od: pro­jekt


SJP.pl


projekcja

1. rzu­to­wa­nie na ekran po­więk­szo­ne­go obra­zu z kom­pu­te­ra, taśmy fil­mo­wej, przez­ro­czy itp.;
2. w psy­cho­lo­gii: jeden z me­cha­niz­mów obron­nych or­ga­niz­mu po­le­ga­ją­cy na przy­pi­sy­wa­niu innym włas­nych uczuć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. pokaz filmu

 (1.2) psych. nar­cy­stycz­ny me­cha­nizm obron­ny po­le­ga­ją­cy na przy­pi­sy­wa­niu innym włas­nych po­glą­dów, za­cho­wań lub cech, naj­czę­ściej ne­ga­tyw­nych; rzu­to­wa­nie włas­nych cech i przy­pi­sy­wa­nie swo­ich mo­ty­wa­cji dru­giej oso­bie;

 (1.3) środ. kos­met. od­le­głość, z któ­rej wy­czu­wal­ny jest za­pach na­ło­żo­nych per­fum

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­jek­cja – w op­ty­ce;
  • pro­jek­cja – w che­mii;
  • pro­jek­cja – w psy­cho­lo­gii;
  • pro­jek­cja – w al­ge­brze li­nio­wej;
  • pro­jek­cja – w ba­zach da­nych;
  • pro­jek­cja – w dia­gno­sty­ce obra­zo­wej.
  • pro­jek­tor
  • pro­jek­cje

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez seans ro­zu­mie się cią­głą pro­jek­cję filmu dłu­go­me­tra­żo­we­go, filmu lub ka­se­ty wideo, w za­mie­rzo­nym i z góry okre­ślo­nym cza­sie trwa­nia.

 (1.2) To­wa­rzy­szy temu pro­jek­cja włas­nych cech ne­ga­tyw­nych na „ob­ce­go". Obraz „ob­ce­go" w grun­cie rze­czy wię­cej mówi o two­rzą­cym ten obraz ani­że­li o samym „obcym".

 (1.3) Bar­dzo po­zy­tyw­nie też [[za­sko­czyć|za­sko­czył[y]]] mnie trwa­łość i pro­jek­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈjɛkt͡sʲja, AS: proi ̯ekcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. projektor m.

 przym. projekcyjny

 czas. zaprojektować

Wiktionary


projekcyjny

zwią­za­ny z pro­jek­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do pro­jek­cji

 (1.2) psych. do­ty­czą­cy pro­jek­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na bal­ko­nie wy­bu­do­wa­na zo­sta­nie ka­bi­na pro­jek­cyj­na, zo­sta­nie za­mon­to­wa­ny zwi­ja­ny ekran.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔjɛkˈt͡sɨjnɨ, AS: proi ̯ekcyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. projekcja ż., projektor mrz.

Wiktionary


projekt

1. za­mie­rzo­ny plan dzia­ła­nia;
2. opra­co­wa­ny gra­ficz­nie plan dzia­ła­nia;
3. wstęp­na wer­sja cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szkic, ma­kie­ta, do­ku­men­ta­cja przed­sta­wia­ją­cy po­mysł na wy­ko­na­nie cze­goś

 (1.2) plan dzia­ła­nia lub po­stę­po­wa­nia

 (1.3) zarz. zor­ga­ni­zo­wa­ny ciąg dzia­łań, ogra­ni­czo­ny w cza­sie, zmie­rza­ją­cy do osią­gnię­cia za­ło­żo­ne­go celu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­jekt – ter­min z za­kre­su bu­dow­nict­wa
  • pro­jekt – ter­min z za­kre­su za­rzą­dza­nia
  • pro­jekt bu­dow­la­ny
  • pro­jekt tech­nicz­ny
  • pro­jekt so­cjal­ny – me­to­da pracy so­cjal­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na jutro muszę zro­bić pro­jekt książ­ki dla dzie­ci.

 (1.2) Wczo­raj po­sło­wie sej­mo­wej ko­mi­sji przed­sta­wi­li pro­jekt usta­wy.

 (1.2) Po­bli­ski dom kul­tu­ry two­rzy pro­jek­ty dzia­łań edu­ka­cyj­nych, spor­to­wych i pla­stycz­nych dla mło­dzie­ży.

 (1.3) Każdy pro­jekt, współ­fi­nan­so­wa­ny ze środ­ków unij­nych, wy­ma­ga wkła­du włas­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔjɛkt, AS: proi ̯ekt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. projektant mos., projektantka ż., projektowanie n.

:: zdrobn. projekcik mrz.

 czas. projektować ndk., zaprojektować dk., przeprojektować dk.

 przym. projektancki, projektowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomysł, szkic, rysunek, zarys

 (1.2) plan, program

 (1.3) przedsięwzięcie, program

Wiktionary


projektancki

od­no­szą­cy się do pro­jek­tan­ta lub pro­jek­to­wa­nia, wła­ści­wy pro­jek­tan­tom


SJP.pl


projektanctwo

pro­jek­to­wa­nie, opra­co­wy­wa­nie szki­ców cze­goś


SJP.pl


projektant

spe­cja­li­sta opra­co­wu­ją­cy pro­jek­ty w za­kre­sie ar­chi­tek­tu­ry, bu­dow­nict­wa, mody itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba opra­co­wu­ją­ca pro­jekt

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­jek­tant – uczest­nik pro­ce­su bu­dow­la­ne­go
  • pro­jek­tant wnętrz
  • pro­jek­tant mody (ang. de­si­gner)
  • pro­jek­tant gier kom­pu­te­ro­wych
  • pro­jek­tant po­zio­mów – pro­gra­mi­sta gier kom­pu­te­ro­wych
  • pro­jek­tant stron in­ter­ne­to­wych – (ang. web­ma­ster)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. projekt mrz., projektantka ż., projektowanie n., zaprojektowanie n., przeprojektowanie n.

 czas. projektować ndk., zaprojektować dk., przeprojektować dk.

Wiktionary


projektantka

spe­cja­list­ka opra­co­wu­ją­ca pro­jek­ty w za­kre­sie ar­chi­tek­tu­ry, bu­dow­nict­wa, mody itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: pro­jek­tant

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔjɛkˈtãntka, AS: proi ̯ektãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. projekt m., projektowanie n.

:: fm. projektant m.

 czas. projektować, zaprojektować

 przym. projektancki

Wiktionary


projektariat

iro­nicz­nie:
1. ogół osób pra­cu­ją­cych w sy­ste­mie pro­jek­to­wym;
2. pro­jek­to­wy sy­stem pracy


SJP.pl


projektodawca

osoba opra­co­wu­ją­ca pro­jekt, przed­sta­wia­ją­ca plany, wy­stę­pu­ją­ca z pro­jek­tem


SJP.pl


projektodawczyni

ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca z ja­kimś pro­jek­tem; po­my­sło­daw­czy­ni


SJP.pl


projektomania

nad­mier­na skłon­ność do two­rze­nia pro­jek­tów


SJP.pl


projektor

apa­rat do rzu­to­wa­nia obra­zów na ekran; rzut­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. apa­rat do rzu­to­wa­nia obra­zów na ekran;

 (1.2) techn. przy­rząd rzu­tu­ją­cy cień mie­rzo­ne­go przed­mio­tu w okre­ślo­nym po­więk­sze­niu

 (1.3) astr. apa­rat wyś­wiet­la­ją­cy mapę nieba na skle­pie­niu pla­ne­ta­rium;

Wiktionary

Pro­jek­tor, rzut­nik pro­jek­cyj­ny – urzą­dze­nie op­tycz­ne słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia na ekra­nie pro­jek­cyj­nym obra­zu nie­ru­cho­me­go lub ru­cho­me­go.

Pro­jek­tor skła­da się ze źró­dła świa­tła i ukła­du op­tycz­ne­go, for­mu­ją­ce­go wiąz­kę świa­tła. No­wo­czes­ne rzut­ni­ki pro­jek­cyj­ne jako no­śni­ka obra­zu uży­wa­ją rów­no­le­głej wiąz­ki świa­tła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Seans zo­stał prze­ło­żo­ny z po­wo­du awa­rii pro­jek­to­ra.

 (1.3) Gwia­zdy będą pre­zen­to­wa­ne za po­mo­cą ana­lo­go­we­go pro­jek­to­ra, na­to­miast dzię­ki sy­ste­mo­wi cy­fro­wych rzut­ni­ków pra­cu­ją­cych w roz­dziel­czo­ści 8K bę­dzie można wyś­wiet­lać do­wol­ne ru­cho­me obra­zy na sfe­rycz­nym ekra­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. projekcja ż.

:: zdrobn. projektorek mrz.

 przym. projekcyjny, projektorowy

 czas. zaprojektować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzutnik

Wiktionary


projektorek

zdrob­nie­nie od: pro­jek­tor


SJP.pl


projektowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­jek­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔjɛktɔˈvãɲɛ, AS: proi ̯ektovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaprojektować, projektować ndk.

 rzecz. projekt m., projektant m., projektantka ż.

 przym. projektowy, projektancki

Wiktionary


projektować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. za­pro­jek­to­wać)

 (1.1) opra­co­wy­wać pro­jekt

 (1.2) ukła­dać plany, za­my­ślać coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. projekt m., projekcik m., projektant m., projektantka ż., projektowanie n., zaprojektowanie n., przeprojektowanie n., przeprojektowywanie n.

 czas. zaprojektować dk., przeprojektowywać ndk., przeprojektować dk.

 przym. projektowy, projektancki

Wiktionary


projektowy

→ pro­jekt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­jek­tu

Wiktionary

Patrz:

projekt

Powiązane:

 rzecz. projekt mrz., projektowanie n.

 czas. projektować

Wiktionary


projektoza

śro­do­wi­sko­wo: nad­mier­ne sku­pia­nie się na pro­jek­tach fi­nan­so­wa­nych przez in­sty­tu­cje pu­blicz­ne


SJP.pl


projektujący

daw­niej: pro­jek­tant


SJP.pl


prok.

skrót od: pro­ku­ra­tor


SJP.pl

skrót

 (1.1) = pro­ku­ra­tor

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rzecz­nik pra­so­wy Pro­ku­ra­tu­ry Okrę­go­wej w Poz­na­niu prok. Łu­kasz Wa­wrzy­niak po­wie­dział PAP, że ciało zo­sta­ło za­bez­pie­czo­ne do sek­cji.

Wiktionary


prokaina

zwią­zek or­ga­nicz­ny, silny śro­dek miej­sco­wo znie­czu­la­ją­cy, sto­so­wa­ny głów­nie w chi­rur­gii, sto­ma­to­lo­gii i gi­ne­ko­lo­gii; po­lo­ka­i­na; no­wo­ka­i­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) farm. syn­te­tycz­ny zwią­zek or­ga­nicz­ny, miej­sco­wy ane­ste­tyk sto­so­wa­ny mię­dzy in­ny­mi w sto­ma­to­lo­gii;

Wiktionary

Pro­ka­i­na, no­wo­ka­i­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ester "N,N"-die­ty­lo­a­mi­no­e­ty­lo­wy kwasu "p"-ami­no­ben­zo­e­so­we­go. Lek znie­czu­la­ją­cy o dłu­gim cza­sie na­ra­sta­nia znie­czu­le­nia i krót­kotr­wa­łym dzia­ła­niu, sto­so­wa­ny do znie­czu­leń na­się­ko­wych, na­do­po­no­wych i rdze­nio­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nak spe­cy­fik, który sprze­da­wa­ny jest klien­tom, za­wie­ra jej o po­ło­wę mniej. Resz­tę sta­no­wi glu­ko­za, lak­to­za, a nawet ko­fe­i­na i pro­ka­i­na.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nowokaina

Wiktionary


prokainamid

lek prze­ci­wa­ryt­micz­ny sto­so­wa­ny w ko­mo­ro­wych i nad­ko­mo­ro­wych za­bu­rze­niach rytmu serca


SJP.pl

Pro­ka­i­na­mid – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ci­wa­ryt­micz­ny, na­le­żą­cy do grupy Ia we­dług kla­sy­fi­ka­cji Va­ug­han Wil­liam­sa.

Wikipedia


prokainowy

→ pro­ka­i­na


SJP.pl

Patrz:

prokaina

prokalcytonina

pre­kur­sor kal­cy­to­ni­ny - hor­mo­nu tar­czy­cy


SJP.pl

Pro­kal­cy­to­ni­na (PCT) – biał­ko o masie 13 kDa, skła­da­ją­ce się z 116 ami­nok­wa­sów.

PCT w wa­run­kach fiz­jo­lo­gicz­nych jest pre­kur­so­rem kal­cy­to­ni­ny. Pro­ces jej pow­sta­nia od­by­wa się w ko­mór­kach C tar­czy­cy, w wy­ni­ku pro­te­o­li­zy biał­ka pre­kur­so­ro­we­go – pre­pro­kal­cy­to­ni­ny.

Wikipedia


prokapitalistyczny

opo­wia­da­ją­cy się za ka­pi­ta­liz­mem


SJP.pl


prokarion

u or­ga­niz­mów pro­ka­rio­tycz­nych część ko­mór­ki sta­no­wią­ca od­po­wied­nik jądra ko­mór­ko­we­go u ją­drow­ców; nu­kle­o­id


SJP.pl


prokariont

or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek nie­za­wie­ra­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; pro­to­ka­riont, bez­ją­dro­wiec, przed­ją­dro­wiec, pra­ją­dro­wiec, or­ga­nizm pro­ka­rio­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. mi­kro­or­ga­nizm, naj­czę­ściej jed­no­ko­mór­ko­wy, któ­re­go ko­mór­ka nie za­wie­ra jądra ko­mór­ko­we­go oraz or­ga­nel­li ko­mór­ko­wych

 (1.2) biol. syst. or­ga­nizm na­le­żą­cy do kró­le­stwa pro­ka­rion­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokarionty lm. nmos.

 przym. prokariotyczny

Wiktionary


prokarionty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. biol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pro­ka­ry­o­ta|Chat­ton|ref=tak., do­me­na obej­mu­ją­ca mi­kro­or­ga­niz­my, w więk­szo­ści jed­no­ko­mór­ko­we, któ­rych ko­mór­ka nie za­wie­ra jądra ko­mór­ko­we­go oraz or­ga­nel­li ko­mór­ko­wych;

Wiktionary

Pro­ka­rion­ty, pro­ka­rio­ty, or­ga­niz­my pro­ka­rio­tycz­ne (Pro­ka­ry­o­ta, Pro­ca­ry­o­ta) – mi­kro­or­ga­niz­my, w więk­szo­ści jed­no­ko­mór­ko­we, któ­rych ko­mór­ka nie za­wie­ra jądra ko­mór­ko­we­go ani or­ga­nel­li ko­mór­ko­wych cha­rak­te­ry­stycz­nych dla eu­ka­rion­tów. Nazwa po­cho­dzi od grec­kich słów "pros" („przed”) i "ka­ry­on" („orzech”, „jądro”). Po­zo­sta­łe sy­no­ni­my to: aka­rio­bion­ty, aka­rio­ta, or­ga­niz­my aka­rio­tycz­ne, anu­kle­o­bion­ty, bez­ją­drow­ce, bez­ją­dro­we, pro­ka­rio­ta, pro­to­ka­rion­ty, przed­ją­drow­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do eu­ka­rion­tów za­li­cza się wszyst­kie or­ga­niz­my ko­mór­ko­we, z wy­jąt­kiem bak­te­rii i ar­che­ow­ców, a więc pro­ka­rion­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokariont mzw.

 przym. prokariotyczny

Wiktionary


prokariota

or­ga­niz­my żywe zbu­do­wa­ne z ko­mó­rek nie­po­sia­da­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; bez­ją­drow­ce; pro­ka­rion­ty; or­ga­niz­my pro­ka­rio­tycz­ne


SJP.pl


prokariotyczny

or­ga­nizm pro­ka­rio­tycz­ny - or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek nie­za­wie­ra­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; pro­ka­riont, pro­to­ka­riont, bez­ją­dro­wiec, przed­ją­dro­wiec, pra­ją­dro­wiec


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. nie po­sia­da­ją­cy w ko­mór­ce wy­o­dręb­nio­ne­go jądra

 (1.2) biol. na­le­żą­cy do pro­ka­rion­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokariont mzw., prokarionty lm. nmos.

Wiktionary


prokatedra

ko­ściół peł­nią­cy funk­cje ka­te­dry, lecz nie bę­dą­cy nią


SJP.pl

Pro­ka­te­dra, ko­ściół pro­ka­te­dral­ny – ko­ściół tym­cza­so­wo peł­nią­cy funk­cję ka­te­dry.

Pro­ka­te­dra jest usta­na­wia­na, gdy wła­ści­wy ko­ściół ka­te­dral­ny nie może peł­nić swo­ich funk­cji lub jest w bu­do­wie. Pro­ka­te­drą usta­na­wia się rów­nież świą­ty­nię, którą w przysz­ło­ści może zo­stać ka­te­drą lub kon­ka­te­drą (na przy­kład pro­ka­te­dra usta­no­wio­na jako sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­to­ra apo­stol­skie­go).

Wikipedia


prokinetyczny

lek pro­ki­ne­tycz­ny - lek sto­so­wa­ny w za­bu­rze­niach mo­to­ry­ki prze­wo­du po­kar­mo­we­go; pro­ki­ne­tyk


SJP.pl


prokinetyk

lek sto­so­wa­ny w za­bu­rze­niach mo­to­ry­ki prze­wo­du po­kar­mo­we­go; lek pro­ki­ne­tycz­ny


SJP.pl


proklama

za­wo­ła­nie ry­cer­skie sta­no­wią­ce znak roz­poz­naw­czy szlach­ty jed­ne­go rodu, uży­wa­ne w cza­sie bitwy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. środ. polit. pro­kla­ma­cja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proklamacja

 czas. proklamować

Wiktionary


proklamacja

ogło­sze­nie cze­goś, ob­wie­szcze­nie, de­kla­ra­cja


SJP.pl


proklamacjomania

rzad­ko: nad­mier­ne ogła­sza­nie pro­kla­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. mania na punk­cie pro­kla­mo­wa­nia

Wiktionary


proklamacyjny

zwią­za­ny z pro­kla­ma­cją


SJP.pl


proklamowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­kla­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. proklamować ndk.

Wiktionary


proklamować

1. podać, po­da­wać coś do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści;
2. wy­brać, wy­bie­rać kogoś na dane sta­no­wi­sko;
3. pro­kla­mo­wać się - ogła­szać, ogło­sić się kimś pu­blicz­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny lub nie­do­ko­na­ny

 (1.1) książk. uro­czy­ście po­da­wać do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­po­wie­dzią był strajk po­wszech­ny pro­kla­mo­wa­ny na 23 czerw­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔklãˈmɔvat͡ɕ, AS: proklãmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proklama ż., proklamacja ż., proklamowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obwieszczać, oznajmiać, podawać do wiadomości, ogłaszać

Wiktionary


prokliencki

na­sta­wio­ny na po­trze­by i ko­rzy­ści klien­ta


SJP.pl


proklimatyczny

ma­ją­cy ogra­ni­czyć zmia­ny kli­ma­tycz­ne


SJP.pl


proklityczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­kli­tycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. proklityczny

Wiktionary


proklityczny

→ pro­kli­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

proklityka

proklityka

wyraz nie ak­cen­to­wa­ny, naj­czę­ściej jed­no­sy­la­bo­wy, łą­czą­cy się w ca­łość ak­cen­to­wą z wy­ra­zem na­stę­pu­ją­cym po nim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. wyraz nie­ma­ją­cy włas­ne­go ak­cen­tu i two­rzą­cy ca­łość ak­cen­to­wą z wy­ra­zem na­stę­pu­ją­cym po nim;

Wiktionary

Pro­kli­ty­ka – wyraz nie­po­sia­da­ją­cy włas­ne­go ak­cen­tu, lecz two­rzą­cy ca­łość ak­cen­to­wą z na­stę­pu­ją­cym po nim wy­ra­zem ak­cen­to­wa­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ważne jest, żeby wy­ra­że­nia z pro­kli­ty­ka­mi i en­kli­ty­ka­mi pra­wi­dło­wo ak­cen­to­wać.

 (1.1) Kło­po­ty mogą po­ja­wić się wtedy, gdy pro­kli­ty­ka stoi przed wy­ra­zem jed­no­sy­la­bo­wym.

 (1.1) Przy­i­mek sto­ją­cy przed wy­ra­zem jed­no­sy­la­bo­wym może być pro­kli­ty­ką.

 (1.1) „Nie“ ne­gu­je jakąś część zda­nia, naj­czę­ściej okre­śle­nie przy­słów­ko­we, zwła­szcza je­że­li cho­dzi o prze­ciw­sta­wie­nie; w tych ra­zach „nie“ ma swój ak­cent, nie jest pro­kli­ty­ką i nie od­wra­ca po­ję­cia tylko je usuwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈklʲitɨka, AS: proklʹityka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokliza ż.

 przym. proklityczny

Wiktionary


prokliza

pod­po­rząd­ko­wa­nie ak­cen­tu­a­cyj­ne wy­ra­zu na­stę­pu­ją­ce­mu po nim wy­ra­zo­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. po­łą­cze­nie pro­zo­dycz­ne wy­ra­zu nie­ma­ją­ce­go ak­cen­tu z wy­ra­zem na­stę­pu­ją­cym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proklityka ż.

 przym. proklityczny

Wiktionary


prokny

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. wszy­stek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔknɨ, AS: prokny

Wiktionary


prokoalicyjny

przy­miot­nik

 (1.1) po­pie­ra­ją­cy ko­a­li­cję

Wiktionary


prokobiecy

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny ko­bie­tom


SJP.pl


prokocim

dziel­ni­ca Kra­ko­wa


SJP.pl

Pro­ko­cim – ob­szar Kra­ko­wa wcho­dzą­cy w skład Dziel­ni­cy XII Bie­ża­nów-Pro­ko­cim. Do 1948 r. miej­sco­wość była sie­dzi­bą gminy Pro­ko­cim.

W XXI wieku nazwą "Pro­ko­cim" ("Stary Pro­ko­cim") okre­śla się te­re­ny i za­bu­do­wa­nia ist­nie­ją­cej do 1941 r. wsi, a także osied­le głów­nie domów jed­no­ro­dzin­nych, bu­do­wa­ne od 1974 r. W szer­szym zna­cze­niu "Pro­ko­cim" to także, po­ło­żo­ne na wschód, osied­le blo­ków miesz­kal­nych Nowy Pro­ko­cim.

Wikipedia


prokocimski

przy­miot­nik od: Pro­ko­cim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pro­ko­ci­miem, do­ty­czą­cy Pro­ko­ci­mia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prokocim m.

Wiktionary


prokom

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­kom In­vest­ments
  • Pro­kom Soft­wa­re
  • Pro­kom Trefl Sopot
  • Pro­kom Che­er­le­a­ders Cup

Wikipedia


prokomunistyczny

opo­wia­da­ją­cy się za ko­mu­niz­mem


SJP.pl


prokonkurencyjny

sprzy­ja­ją­cy kon­ku­ren­cji


SJP.pl


prokonsul

w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie tytuł na­da­wa­ny kon­su­lo­wi po za­koń­cze­niu rocz­nej ka­den­cji, wa­run­ku­ją­cy spra­wo­wa­nie za­rzą­du pro­win­cji rzym­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. adm. kon­sul, któ­re­go wła­dza woj­sko­wa i cy­wil­na zo­sta­ła prze­dłu­żo­na po za­koń­cze­niu ka­den­cji, naj­czę­ściej w celu za­rzą­dza­nia rzym­ską pro­win­cją

 (1.2) daw. bur­mistrz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. pa­le­ont. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pro­con­sul|Hop­wo­od., ro­dzaj ko­pal­nej małpy, przo­dek człe­koksz­tałt­nych ży­ją­cy w okre­sie mio­ce­nu na ob­sza­rze Afry­ki, Azji oraz Eu­ro­py;

Wiktionary

Pro­kon­sul (łac. "pro­con­sul") – tytuł na­da­wa­ny w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie od I w. p.n.e. kon­su­lom po za­koń­cze­niu ka­den­cji.

Zwią­za­ny był z rów­no­czes­nym po­wie­rze­niem funk­cji za­rzą­du se­nac­kich pro­win­cji kon­su­lar­nych, co łą­czy­ło się z sze­ro­ki­mi upraw­nie­nia­mi ad­mi­ni­stra­cyj­ny­mi, woj­sko­wy­mi i ju­rys­dyk­cyj­ny­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prokonsularny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) burmistrz

Wiktionary


prokonsularny

przy­miot­nik

 (1.1) hist. od­no­szą­cy się do pro­kon­su­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokonsul mos.

Wiktionary


prokonsulat

urząd pro­kon­su­la, za­rząd­cy pro­win­cji w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie


SJP.pl


prokonsumenckość

→ pro­kon­su­menc­ki


SJP.pl

Patrz:

prokonsumencki

prokonsumpcyjny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy wzro­sto­wi kon­sump­cji

Wiktionary


prokop

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Pro­kop – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go, od "προκοπή" – "pro­ko­pe", „po­stęp, roz­wój”, w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie gens, z któ­re­go wy­wo­dzi­li się m.in. Pro­ko­piusz – uzur­pa­tor ce­sar­skie­go tronu oraz ce­sarz za­chod­nio­rzym­ski Pro­ko­piusz An­te­miusz. Uży­wa­ne też w ko­ścio­łach chrze­ści­jań­skich: wśród pa­tro­nów świę­ty Pro­kop (IV wiek) oraz cze­ski świę­ty Pro­kop z Sa­za­wy (X/XI wiek).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cho­dzę z Pro­ko­pem od dwóch lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔkɔp, AS: prokop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prokopowa ż., Prokopówna ż.

 przym. Prokopowy, prokopski

Wiktionary


prokopczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


prokopczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


prokopiak

naz­wi­sko


SJP.pl


prokopiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


prokopiusz

Zo­bacz też: Pro­ko­piusz z Ce­za­rei - hi­sto­ryk bi­zan­tyj­ski z cza­sów Ju­sty­nia­na I.

Pro­ko­piusz ( Pro­co­pius; ur. 325, zm. 27 maja 366) – przy­wód­ca buntu w Kon­stan­ty­no­po­lu za cza­sów Wa­len­ty­nia­na I, obra­ny przez tłum (a ra­czej prze­ku­pio­nych pro­wo­ka­to­rów) ce­sa­rzem rzym­skim. Pa­no­wał jako uzur­pa­tor od 28 wrze­śnia 365 do 27 maja 366 roku.

Wikipedia


prokopjewsk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ke­me­row­skim, nad Abą;

Wiktionary

Pro­kop­jewsk (ros. Прокопьевск) – mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie ke­me­row­skim, nad Abą (do­pływ Tomu), w Kuź­niec­kim Za­głę­biu Wę­glo­wym. Pow­sta­ło w 1918 roku z po­łą­cze­nia wsi Mo­na­styr­sko­je i Pro­kop­jew­sko­je. Liczy 190 tys. miesz­kań­ców (2020). Oś­ro­dek wy­do­by­cia węgla kok­su­ją­ce­go, prze­my­słu ma­szy­no­we­go, środ­ków tran­spor­tu, che­micz­ne­go i por­ce­la­no­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prokopjewski

Wiktionary


prokopjewski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pro­kop­jew­skiem, do­ty­czą­cy Pro­kop­jew­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prokopjewsk mrz.

Wiktionary


prokopostwo

Pro­kop z żoną; Pro­ko­po­wie


SJP.pl


prokopowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Mak­sy­mi­lian Pro­ko­po­wicz (1738–1807) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki (pijar), hi­sto­ryk i pi­sarz
  • Bar­ba­ra Pro­ko­po­wicz (ur. 1981) – pol­ska ak­tor­ka
  • Bar­tosz Pro­ko­po­wicz (ur. 1972) – pol­ski ope­ra­tor fil­mo­wy i re­ży­ser
  • Jan Pro­ko­po­wicz – pol­ski praw­nik, sę­dzia
  • Jan Pro­ko­po­wicz (1931–2015) – pol­ski le­karz, bio­che­mik
  • Jan Pro­ko­po­wicz (1932–2023) – pol­ski dzia­łacz opo­zy­cji w PRL
  • Józef Pro­ko­po­wicz (1855–1931) – pol­ski woj­sko­wy
  • Ka­zi­mierz Pro­ko­po­wicz (1905–1976) – ra­dziec­ki woj­sko­wy
  • Mag­da­le­na Pro­ko­po­wicz (1970–2026) – pol­ska che­micz­ka
  • Maria Pro­ko­po­wicz (1916–2006) – pol­ska bi­blio­te­kar­ka, bi­blio­graf­ka i mu­zy­ko­loż­ka
  • Piotr Pro­ko­po­wicz (1775–1850) – ukra­iń­ski pszcze­larz
  • Ro­bert Pro­ko­po­wicz (ur. 1964) – pol­ski pił­karz

Wikipedia


prokopowie

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl


prokopowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pro­ko­pa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


prokorupcyjny

sprzy­ja­ją­cy ko­rup­cji, umoż­li­wia­ją­cy ko­rup­cję


SJP.pl


prokowo

Pro­ko­wo (ka­szub. Prokòwò) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Kar­tu­zy. Leży na obrze­żach Ka­szub­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go. Ma sta­tus so­łect­wa.

W po­bli­żu Pro­ko­wa prze­bie­ga­ła (dziś już za­wie­szo­na) linia ko­le­jo­wa Kar­tu­zy – Lę­bork.

Wikipedia


prokościelny

sprzy­ja­ją­cy Ko­ścio­ło­wi, po­pie­ra­ją­cy Ko­ściół


SJP.pl


prokrastynacja

odw­le­ka­nie, od­kła­da­nie na potem; zwle­ka­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. cho­ro­bli­wa ten­den­cja do nie­u­stan­ne­go od­kła­da­nia pew­nych czyn­no­ści na póź­niej;

Wiktionary

Pro­kra­sty­na­cja (ina­czej; zwle­ka­nie, ocią­ga­nie się, od­kła­dact­wo) (z łac. "pro­cra­sti­na­tio" – odro­cze­nie, zwło­ka) – ten­den­cja, utoż­sa­mia­na z odw­le­ka­niem, opóź­nia­niem lub prze­kła­da­niem cze­goś na póź­niej, ujaw­nia­ją­ca się w róż­nych dzie­dzi­nach życia. Jako pro­kra­sty­na­cję na­le­ży ro­zu­mieć do­bro­wol­ne (lecz bę­dą­ce ob­ja­wem za­bu­rze­nia) zwle­ka­nie z re­a­li­za­cją za­mie­rzo­nych dzia­łań, po­mi­mo po­sia­da­nej świa­do­mo­ści po­gor­sze­nia sy­tu­a­cji wsku­tek opóź­nie­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prokrastynator m., prokrastynatorka ż.

 przym. prokrastynacyjny

Wiktionary


prokrastynacyjny

zwią­za­ny z odw­le­ka­niem, od­kła­da­niem na potem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­kra­sty­na­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokrastynator mos., prokrastynacja ż.

Wiktionary


prokrastynator

osoba cią­gle odw­le­ka­ją­ca swoje obo­wiąz­ki, od­kła­da­ją­ca coś na póź­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) psych. osoba ma­ją­ca skłon­ność do nie­u­stan­ne­go od­kła­da­nia pew­nych czyn­no­ści na póź­niej ze wzglę­du na pro­kra­sty­na­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Adam jest ty­po­wym pro­kra­sty­na­to­rem; za­wsze od­kła­da swoje obo­wiąz­ki na ostat­nią chwi­lę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokrastynacja ż.

:: fż. prokrastynatorka ż.

 przym. prokrastynacyjny

Wiktionary


prokrastynatorka

ko­bie­ta cią­gle odw­le­ka­ją­ca, od­kła­da­ją­ca coś na póź­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ko­bie­ta ma­ją­ca skłon­ność do nie­u­stan­ne­go od­kła­da­nia pew­nych czyn­no­ści na póź­niej ze wzglę­du na pro­kra­sty­na­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokrastynator mos., prokrastynacja ż.

Wiktionary


prokrastynować

odw­le­kać, od­kła­dać na potem


SJP.pl


prokreacja

1. wy­da­wa­nie, wy­da­nie na świat po­tom­stwa; spło­dze­nie, zro­dze­nie;
2. daw­niej: to, co jest zro­dzo­ne; po­ko­le­nie, ge­ne­ra­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pło­dze­nie i ro­dze­nie po­tom­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bro­nił praw ko­biet do de­cy­do­wa­nia o pro­kre­a­cji i włas­nej sek­su­al­no­ści.

 (1.1) W sfe­rze sto­sun­ków spo­łecz­nych islam pro­pa­gu­je model kon­ser­wa­tyw­ne­go ukła­du spo­łecz­ne­go ze ści­śle okre­śla­ny­mi ro­la­mi obyd­wu płci i re­gu­lu­je dro­biaz­go­wo re­la­cje w sfe­rze pro­kre­a­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prokreacyjny, prokreatywny

Wiktionary


prokreacyjny

→ pro­kre­a­cja; pro­kre­a­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) fizj. zwią­za­ny z pro­kre­a­cją

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokreacja ż.

Wiktionary


prokreatywny

→ pro­kre­a­cja; pro­kre­a­cyj­ny


SJP.pl


prokremlowski

przy­chyl­ny wła­dzy ro­syj­skiej


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) polit. sprzy­ja­ją­cy rzą­do­wi ro­syj­skie­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwy­cię­ska pro­krem­low­ska Jed­ność ogra­ni­czy­ła się np. do mgli­stych po­stu­la­tów wzro­stu eko­no­micz­ne­go i peł­niej­sze­go wy­ko­rzy­sta­nia po­ten­cja­łu prze­my­słu zbro­je­nio­we­go, ob­ni­że­nia po­dat­ków, zła­go­dze­nia skut­ków bez­ro­bo­cia oraz zwięk­sze­nia roli pań­stwa w go­spo­dar­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kremlowski

Wiktionary


prokreować

pło­dzić po­tom­stwo, rozm­na­żać się


SJP.pl


prokrust

po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej, syn Po­sej­do­na, ro­zbój­nik czy­ha­ją­cy na ofia­ry przy dro­dze z Me­ga­ry do Aten, osła­wio­ny uży­wa­niem Pro­kru­sto­we­go łoża;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokrustyka ż., Prokrustes m.

 przym. Prokrustowy, prokrustowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Prokrustes, Damastes, Polypemon

Wiktionary


prokrustes

w mi­to­lo­gii grec­kiej: przy­do­mek ro­zbój­ni­ka Da­ma­ste­sa, który na­pa­dał na po­dróż­nych i tor­tu­ro­wał ich, do­pa­so­wu­jąc do wy­mia­rów spe­cjal­ne­go łoża: ob­ci­na­jąc im nogi albo roz­cią­ga­jąc ich


SJP.pl

Pro­kru­stes (Pro­krust) ( Προκρούστης) – znana pod tym przy­dom­kiem, ne­ga­tyw­na po­stać z mi­to­lo­gii grec­kiej o imie­niu Da­ma­stes ( Δαμάστής) lub Po­ly­pe­mon ( Πολυπήμων).

Wikipedia


prokrustowy

pro­kru­sto­we łoże - sy­tu­a­cja, w któ­rej coś jest gwał­tem na­gi­na­ne, do­sto­so­wy­wa­ne do sztyw­ne­go sche­ma­tu (na­wią­za­nie do tor­tur, jakie sto­so­wał Pro­krust, do­pa­so­wu­jąc na­pad­nię­tych po­dróż­nych do roz­mia­rów swo­je­go łoża przez roz­cią­ga­nie ich ciała lub przy­ci­na­nie nóg)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pro­kru­stem, do­ty­czą­cy Pro­kru­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prokrust m., Prokrustus m., prokrustyka ż.

 przym. Prokrustowy

Wiktionary


proksa

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Prok­sa (ur. 1959) – pol­ski praw­nik i urzęd­nik pań­stwo­wy, w la­tach 2000–2005 pre­zes Rzą­do­we­go Cen­trum Le­gis­la­cji, w la­tach 1997–2005 se­kre­tarz Rady Mi­ni­strów
  • Grze­gorz Prok­sa (ur. 1984) – pol­ski bok­ser, mistrz Eu­ro­py w wadze śred­niej
  • Mi­chał Prok­sa – pol­ski hi­sto­ryk ar­chi­tek­tu­ry, dr hab.

Wikipedia


proksemiczny

do­ty­czą­cy prok­se­mi­ki


SJP.pl


proksemika

nauka o war­to­ści ko­mu­ni­ka­cyj­nej za­cho­wań nie­wer­bal­nych w róż­nych kul­tu­rach


SJP.pl

Prok­se­mi­ka – nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem wza­jem­ne­go wpły­wu re­la­cji prze­strzen­nych mię­dzy oso­ba­mi oraz mię­dzy oso­ba­mi a oto­cze­niem ma­te­rial­nym na re­la­cje psy­cho­lo­gicz­ne, spo­sób ko­mu­ni­ka­cji, itp. Zaj­mu­je się też wpły­wem od­wrot­nym, a także ba­da­niem róż­nic po­mię­dzy tymi re­la­cja­mi w róż­nych kul­tu­rach (wpływ spo­so­bu bu­do­wa­nia miast, miesz­kań, osied­li, par­ków, oś­wiet­le­nia ulic itp. na za­cho­wa­nia).

Wikipedia


proksenos

oby­wa­tel sta­ro­żyt­nej Gre­cji, który dbał o in­te­re­sy przy­by­szów z in­nych polis


SJP.pl

Prok­se­nos, prok­sen (gr. dla gości, go­spo­darz) – w sta­ro­żyt­nej Gre­cji oby­wa­tel polis peł­nią­cy funk­cję opie­ku­na dla przy­by­szów z in­ne­go polis, któ­re­go był prok­se­no­sem. Funk­cja zbli­żo­na do zadań dzi­siej­sze­go kon­su­la. Fakt, że prok­se­nos nie był urzęd­ni­kiem (wy­słan­ni­kiem) pań­stwa, któ­re­go oby­wa­te­lom po­ma­gał, upo­dab­nia go do kon­su­la ho­no­ro­we­go. Speł­niał rów­nież niek­tó­re funk­cje przed­sta­wi­cie­la dy­plo­ma­tycz­ne­go.

Wikipedia


proksymalny

1. po­ło­żo­ny bli­żej pew­ne­go punk­tu od­nie­sie­nia;
2. w ana­to­mii: skie­ro­wa­ny ku przy­cze­po­wi koń­czy­ny lub innej struk­tu­ry


SJP.pl


proktalgia

uciąż­li­wy ból od­byt­ni­cy


SJP.pl


proktolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prok­to­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się pro­fi­lak­ty­ką, roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób je­li­ta gru­be­go i od­byt­ni­cy

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka prok­to­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sisz iść do prok­to­lo­ga zro­bić USG prze­zod­byt­ni­cze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈktɔlɔk, AS: proktolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proktologia ż.

 przym. proktologiczny

 przysł. proktologicznie

Wiktionary


proktologia

dzie­dzi­na me­dy­cy­ny, spe­cja­li­za­cja zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem scho­rzeń od­by­tu i od­byt­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi od­by­tu i od­byt­ni­cy;

Wiktionary

Prok­to­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się cho­ro­ba­mi je­li­ta gru­be­go i od­byt­ni­cy.

Są to cho­ro­by za­pal­ne i no­wot­wo­ro­we. Ob­ja­wy tych cho­rób są czę­sto bar­dzo uciąż­li­we i dłu­gotr­wa­łe, mają cha­rak­ter na­wra­ca­ją­cy. Ropne wy­cie­ki z od­byt­ni­cy, zmia­ny ropne są­czą­ce w oko­li­cy od­by­tu, rop­nie płyt­kie i głę­bo­kie, bóle od­byt­ni­cy, a także nie­trzy­ma­nie stol­ca i gazów zwią­za­ne z wie­kiem, po ura­zach oraz po po­ro­dach, a także krwa­wie­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔktɔˈlɔɟja, AS: proktoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proktolog mos.

 przym. proktologiczny

Wiktionary


proktologicznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prok­to­lo­gicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proktolog mos./ż.

Wiktionary


proktologiczny

→ prok­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy prok­to­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

proktologia

Powiązane:

 rzecz. proktolog mos./ż.

Wiktionary


proktolożka

→ prok­to­log


SJP.pl

Patrz:

proktolog

proktoskopia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. en­do­sko­po­we ba­da­nie od­byt­ni­cy

Wiktionary


proktoskopowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z prok­to­sko­pem

Wiktionary


proktotomia

w me­dy­cy­nie: na­cię­cie od­byt­ni­cy w celu jej zwę­że­nia


SJP.pl


prokul

imię mę­skie


SJP.pl

Pro­kul – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, na­le­żą­ce do nie­du­żej grupy naj­star­szych imion rzym­skich (imion wła­ści­wych, "pra­e­no­men", por. Marek, Ty­be­riusz, Tytus), i oz­na­cza­ją­ce "uro­dzo­ny, kiedy oj­ciec był da­le­ko" (por. "pro­cul" — "da­le­ko"). Pro­kul już w epoce kla­sycz­nej za­czął wy­stę­po­wać także w funk­cji przy­dom­ka ("co­gno­men"). Ist­nia­ło kilku świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia.

Wikipedia


prokula

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.

Wiktionary

Pro­ku­la lub "Pro­kla", rów­nież Kla­u­dia Pro­ku­la, "Cla­u­dia Pro­cu­la" (I wiek) – po­stać bi­blij­na, żona rzym­skie­go pre­fek­ta Judei, Pon­cju­sza Pi­ła­ta, świę­ta pra­wo­sław­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mężem Pro­ku­li miał być Pon­cjusz.

Wiktionary


prokura

szcze­gól­ne peł­no­moc­nict­wo hand­lo­we lub ban­ko­we, udzie­la­ne przez spół­kę oso­bie fi­zycz­nej po­sia­da­ją­cej pełną zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych


SJP.pl

Pro­ku­ra ( pro­cu­ra, z pro­cu­ra­re) – spe­cjal­ny ro­dzaj peł­no­moc­nict­wa dla osoby fi­zycz­nej po­sia­da­ją­cej pełną zdol­ność do czyn­no­ści praw­nych (pro­ku­ren­ta), któ­re­go udzie­lić może każdy przed­się­bior­ca, który pod­le­ga wpi­so­wi do re­je­stru przed­się­bior­ców w Kra­jo­wym Re­je­strze Są­do­wym albo Cen­tral­nej Ewi­den­cji i In­for­ma­cji o Dzia­łal­no­ści Go­spo­dar­czej.

Wikipedia


prokurat

naz­wi­sko


SJP.pl


prokurator

urzęd­nik pro­ku­ra­tu­ry, któ­re­go za­da­niem jest ści­ga­nie prze­stępstw; oskar­ży­ciel pu­blicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. funk­cjo­na­riusz czu­wa­ją­cy nad ści­ga­niem prze­stępstw i oskar­ża­ją­cy przed sądem;

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) praw. ko­bie­ta pro­ku­ra­tor (1.1)

Wiktionary

Pro­ku­ra­tor – organ wła­dzy pań­stwo­wej, któ­re­go za­da­niem jest wy­kry­wa­nie i ści­ga­nie prze­stępstw oraz wno­sze­nie i po­pie­ra­nie aktu oskar­że­nia przed sądem. Pro­ku­ra­tor jest funk­cjo­na­riu­szem pu­blicz­nym pro­ku­ra­tu­ry, upraw­nio­nym do sa­mo­dziel­ne­go wy­ko­ny­wa­nia czyn­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­ku­ra­tor roz­po­czął czyn­no­ści wy­ja­śnia­ją­ce.

 (1.1) audio|Pl-nie je­stem pro­ku­ra­to­rem który ma obo­wią­zek ści­gać fał­sze­rzy.ogg. Nie je­stem pro­ku­ra­to­rem, który ma obo­wią­zek ści­gać fał­sze­rzy.

 (1.1) […] nag­min­ne ukry­wa­nie przed pro­ku­ra­to­rem i sądem pro­to­ko­łów i in­nych do­wo­dów prze­ma­wia­ją­cych na ko­rzyść aresz­to­wa­ne­go […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔkuˈratɔr, AS: prokurator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokuratura ż.

:: fż. prokuratorka ż.

 czas. prokurować ndk.

 przym. prokuratorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oskarżyciel publiczny

 (2.1) pot. prokuratorka

Wiktionary


prokuratoria

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urz. urząd po­wo­ła­ny do za­pew­nia­nia ochro­ny praw­nej in­te­re­sów ma­jąt­ko­wych da­ne­go pań­stwa oraz niek­tó­rych jego in­sty­tu­cji pu­blicz­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdyby więc pro­ku­ra­to­ria miała za­pew­nio­ną nie­za­leż­ność, sa­mo­dziel­ność i zo­sta­ła od­dzie­lo­na od po­li­ty­ki, mo­gła­by zdzia­łać wiele do­bre­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔkuraˈtɔrʲja, AS: prokuratorʹi ̯a

Wiktionary


prokuratorka

urzęd­nicz­ka pro­ku­ra­tu­ry, któ­rej za­da­niem jest ści­ga­nie prze­stępstw; oskar­ży­ciel­ka pu­blicz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. forma żeń­ska od: pro­ku­ra­tor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokuratura ż.

:: fm. prokurator m.

 przym. prokuratorski

Wiktionary


prokuratorostwo

pro­ku­ra­tor z żoną


SJP.pl


prokuratorski

→ pro­ku­ra­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­ku­ra­to­ra lub pro­ku­ra­tu­ry, zwią­za­ny z pro­ku­ra­to­rem lub pro­ku­ra­tu­rą

Wiktionary

Patrz:

prokurator

Powiązane:

 rzecz. prokurator mos., prokuratorka ż., prokuratura ż.

Wiktionary


prokuratorstwo

w pań­stwie krzy­żac­kim: okręg pod­le­gły pro­ku­ra­to­ro­wi (za­rząd­cy mie­nia za­kon­ne­go)


SJP.pl


prokuratorzyna

lek­ce­wa­żą­co: marny, lichy pro­ku­ra­tor


SJP.pl


prokuratura

1. organ pań­stwo­wy strze­gą­cy pra­wo­rząd­no­ści;
2. urząd pro­ku­ra­to­ra;
3. grono pro­ku­ra­to­rów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. organ ści­ga­ją­cy prze­stęp­stwa i sto­ją­cy na stra­ży pra­wo­rząd­no­ści;

Wiktionary

Pro­ku­ra­tu­ra – urząd pań­stwo­wy po­wo­ła­ny do sta­nia na stra­ży pra­wo­rząd­no­ści. Zaz­wy­czaj swój cel pro­ku­ra­tu­ra re­a­li­zu­je po­przez za­skar­ża­nie do sądów de­cyz­ji niez­god­nych z pra­wem, ści­ga­nie prze­stępstw, pomoc praw­ną spo­łe­czeń­stwu oraz bra­nie udzia­łu w pro­ce­sie le­gis­la­cyj­nym jako czyn­nik opi­nio­daw­czy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) War­szaw­ska pro­ku­ra­tu­ra cały czas szuka spraw­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokurator m., prokuratorka ż.

 przym. prokuratorski

Wiktionary


prokurent

peł­no­moc­nik firmy, banku upo­waż­nio­ny do dzia­ła­nia w jego imie­niu, na za­sa­dzie pro­ku­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. praw. osoba, któ­rej udzie­lo­no peł­no­moc­nict­wo do re­pre­zen­to­wa­nia przed­się­bior­stwa w spra­wach są­do­wych i po­za­są­do­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) — A więc jest pan ma­la­rzem po­ko­jo­wym. — Nie — od­parł K. — pier­wszym pro­ku­ren­tem wiel­kie­go banku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokura ż.

Wiktionary


prokurentka

→ pro­ku­rent


SJP.pl

Patrz:

prokurent

prokurowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­ku­ro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sprokurować, prokurować ndk.

Wiktionary


prokurować

przy­go­to­wy­wać coś, spo­rzą­dzać coś, zwła­szcza jakiś do­ku­ment


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spro­ku­ro­wać)

 (1.1) spo­rzą­dzać coś (do­ku­men­ty, akta) w spo­sób nie­ucz­ci­wy, do­sto­so­wu­jąc je do ocze­ki­wa­nych re­zul­ta­tów

 (1.2) daw. przy­go­to­wy­wać, spo­rzą­dzać coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzia­łem jak pro­ku­ru­jesz te niby cuda.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔkuˈrɔvat͡ɕ, AS: prokurovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prokurowanie n., sprokurowanie n., prokurator mos./ż.

 czas. sprokurować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) preparować, fabrykować

Wiktionary


prokurzysta

daw­niej: peł­no­moc­nik osoby lub firmy, dzia­ła­ją­cy w jej imie­niu; pro­ku­rent


SJP.pl


prol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba nie­wyksz­tał­co­na, pro­le­ta­riusz, ro­bot­nik fi­zycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pol­scy prole sta­no­wią więk­szość siły ro­bo­czej na an­giel­skich bu­do­wach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔl, AS: prol

Wiktionary


prolajfer

osoba gło­szą­ca prawo do życia czło­wie­ka od po­czę­cia do na­tu­ral­nej śmier­ci; pro­li­fer, pro-lifer


SJP.pl


prolaktyna

hor­mon biał­ko­wy pro­du­ko­wa­ny przez gru­czo­ło­wą część przy­sad­ki móz­go­wej, m.in. ak­ty­wu­ją­cy wy­dzie­la­nie pro­ge­ste­ro­nu przez ciał­ko żółte oraz przy­go­to­wu­ją­cy gru­czo­ły mle­ko­we do lak­ta­cji; lak­to­tro­pi­na, lu­te­o­tro­pi­na, hor­mon lu­te­o­tro­po­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hor­mon od­po­wie­dzial­ny m.in. za wy­dzie­la­nie mleka

Wiktionary

Pro­lak­ty­na (PRL) – hor­mon pep­ty­do­wy zbu­do­wa­ny ze 199 ami­nok­wa­sów (u czło­wie­ka), o masie czą­stecz­ko­wej 23,4 kDa. Ma zbli­żo­ne efek­ty me­ta­bo­licz­ne, bu­do­wę che­micz­ną i cen­trum ak­tyw­ne do so­ma­to­tro­pi­ny. Pro­lak­ty­na wiąże cynk, co praw­do­po­dob­nie zwięk­sza trwa­łość czą­stecz­ki.

Wikipedia


prolamellarny

ciało pro­la­mel­lar­ne - sku­pie­nie pę­che­rzy­ków wew­nątrz le­u­ko­pla­stów


SJP.pl


prolamina

biał­ko pro­ste o dużej za­war­to­ści pro­li­ny, sta­no­wią­ce obok glu­te­i­ny głów­ny skład­nik na­sion zbóż


SJP.pl


prolan

hor­mon wyt­wa­rza­ny w przy­sad­ce móz­go­wej, od­dzia­łu­ją­cy na ko­mór­ki płcio­we jąder i jaj­niów


SJP.pl


prolapsus

w me­dy­cy­nie: wy­pa­da­nie na­rzą­dów wew­nętrz­nych przez ot­wo­ry ciała, np. pro­lap­sus ani - wy­pa­da­nie od­by­tu, pro­lap­sus va­gi­nae - wy­pa­da­nie po­chwy


SJP.pl


prolegomena

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) książk. uwagi wstęp­ne do ja­kie­goś za­gad­nie­nia

 (1.2) książk. przed­mo­wa ma­ją­ca ułat­wić czy­tel­ni­ko­wi lek­tu­rę ja­kie­goś tek­stu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔlɛɡɔ̃ˈmɛ̃na, AS: prolegõmẽna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wprowadzenie, introdukcja, wstęp

Wiktionary


prolegomenum

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. rzad. ko­men­tarz, uwaga wstęp­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przyj­dzie do tych oko­licz­no­ści je­szcze po­wró­cić w nie­jed­nym miej­scu, zaś tu po­prze­sta­nie­my na nich jako na pro­le­go­me­num dal­szych roz­wa­żań.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wprowadzenie, propedeutyka

Wiktionary


prolek

sub­stan­cja nie­ak­tyw­na bio­lo­gicz­nie, która wsku­tek prze­mian me­ta­bo­licz­nych przeksz­tał­ca się w lek; pre­kur­sor leku


SJP.pl

Pro­lek – pre­kur­sor leku, sub­stan­cja nie­ak­tyw­na lub słabo ak­tyw­na bio­lo­gicz­nie, która po prze­mia­nach me­ta­bo­licz­nych "in vivo" przeksz­tał­ca się w pro­duk­ty o dzia­ła­niu far­ma­ko­lo­gicz­nym.

Przy­kła­da­mi wy­ko­rzy­sta­nia pro­le­ków w te­ra­pii są:

Wikipedia


prolemur

ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny le­mu­ro­wa­tych


SJP.pl


prolepsis

[czy­taj: pro­leps-is] w li­te­ra­tu­rze: niez­god­na z po­rząd­kiem lo­gicz­nym lub cza­so­wym ko­lej­ność po­ja­wia­nia się ele­men­tów w wy­po­wie­dzi; an­ty­cy­pa­cja


SJP.pl

Pro­lep­sis (gr. πρόληψις "prólēpsis", łac. "an­te­oc­cu­pa­tio", pol. uprze­dze­nie) – fi­gu­ra re­to­rycz­na, w sta­ro­żyt­nej re­to­ry­ce, próba uni­knię­cia po­ten­cjal­nych sprze­ci­wów po­przez od­po­wia­da­nie na py­ta­nia, które mo­gli­by zadać słu­cha­cze.

Mó­wiąc ina­czej, przy sto­so­wa­niu pro­lep­sis na­daw­ca sta­wia się po stro­nie słu­cha­cza i pró­bu­je się do­my­ślić jakie wąt­pli­wo­ści mogą pow­stać.

Wikipedia


prolet

lek­ce­wa­żą­ce okre­śle­nie pro­le­ta­ria­tu


SJP.pl


proletariacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­le­ta­riat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proletariat m.

Wiktionary


proletariacki

przy­miot­nik od: pro­le­ta­riat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od pro­le­ta­riat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lenin był przy­wód­cą i ide­o­lo­giem re­wo­lu­cji pro­le­ta­riac­kiej w Rosji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔlɛtarʲˈjat͡sʲci, AS: proletarʹi ̯acʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proletariat m., proletariusz m., proletariuszka ż., proletaryzacja ż., proletariackość ż.

 przysł. proletariacko

 czas. proletaryzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. robociarski, robotniczy

Wiktionary


proletariackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­le­ta­riac­kie; cecha tych, któ­rzy są pro­le­ta­riac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proletariat mrz., proletariusz mos., proletariuszka ż.

 przym. proletariacki

Wiktionary


proletariat

1. klasa spo­łecz­na zło­żo­na z ro­bot­ni­ków bez włas­nych środ­ków pro­duk­cji; klasa ro­bot­ni­cza;
2. prze­no­śnie: na­ju­boż­sza war­stwa spo­łe­czeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie war­stwa na­ju­boż­szych, nie­ma­ją­cych ziemi oby­wa­te­li, wolna w za­sa­dzie od po­dat­ków i służ­by woj­sko­wej, u schył­ku re­pu­bli­ki w znacz­nym stop­niu utrzy­my­wa­na przez pań­stwo;

 (1.2) so­cjol. w mark­siz­mie klasa spo­łecz­na po­zba­wio­na środ­ków pro­duk­cji, zło­żo­na z ro­bot­ni­ków na­jem­nych, po­sia­da­ją­ca świa­do­mość kla­so­wą, to­czą­ca walkę z bur­żu­az­ją

 (1.3) so­cjol. na­ju­boż­sza war­stwa spo­łecz­na

Wiktionary

Pro­le­ta­riat (z pro­le­ta­rius „na­le­żą­cy do na­ju­boż­szej klasy, nie­pła­cą­cy po­dat­ków, da­ją­cy pań­stwu tylko po­tom­stwo” od pro­les „la­to­rośl, po­tom­stwo”) – jedna z wy­róż­nia­nych w so­cjo­lo­gii klas spo­łecz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po 1956 r. (PZPR) zesz­ła na po­zy­cje opor­tu­niz­mu i re­wiz­jo­niz­mu, przez co stra­ci­ła po­par­cie pro­le­ta­ria­tu.

 (1.3) Prus uka­zu­je też naj­bied­niej­szych – miej­ski pro­le­ta­riat, czy ra­czej lum­pen­pro­le­ta­riat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔlɛˈtarʲjat, AS: proletarʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proletariusz m., proletariuszka ż., proletaryzacja ż., proletariackość ż., proletariacik mrz.

 przym. proletariacki

 przysł. proletariacko

 czas. proletaryzować

Wiktionary


proletariatczyk

czło­nek Pro­le­ta­ria­tu - pier­wszej pol­skiej so­cjal­no-re­wo­lu­cyj­nej par­tii (1882-1886)


SJP.pl


proletariusz

→ pro­le­ta­riat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. pier­wot­nie czło­nek grupy spo­łecz­nej w Re­pu­bli­ce Rzym­skiej, utoż­sa­mia­ny z ostat­nią na zgro­ma­dze­niu lu­do­wym, naj­bied­niej­szą klasą ma­jąt­ko­wą oby­wa­te­li;

 (1.2) polit. czło­nek pro­le­ta­ria­tu, klasy spo­łecz­nej skła­da­ją­cej się z ro­bot­ni­ków na­jem­nych, zwła­szcza tych za­trud­nio­nych w prze­my­śle; na­ju­boż­szej war­stwy spo­łe­czeń­stwa;

Wiktionary

Patrz:

proletariat

Przykłady

 (1.1) Wobec tego zde­cy­do­wał się kon­sul Ma­riusz wpro­wa­dzić za­sa­dę za­cią­gu ochot­ni­cze­go. Dotąd armia rzym­ska skła­da­ła się ze śred­nio za­moż­nych chło­pów, obec­nie zaś jej skład so­cjal­ny uległ zu­peł­nej zmia­nie. Więk­szość sta­no­wi­li pro­le­ta­riu­sze miej­scy za­cią­ga­ją­cy się na lat szes­na­ście.

 (1.2) Ros­nąc w siły, w zna­cze­nie spo­łecz­ne, musi bur­żu­az­ja za­trud­niać coraz więk­szą ilość pro­le­ta­riu­szy, musi odry­wać chło­pa od ziemi, rze­mieśl­ni­ka od warsz­ta­tu i za­mie­niać ich w pro­le­ta­riu­szy.

 (1.2) W Kra­ko­wie bo­wiem ar­cy­bi­sku­pi by­wa­li zwy­kle wy­bie­ra­ni spoś­ród ary­sto­kra­tów. Było więc za­sko­cze­niem, gdy po nich wszyst­kich zo­sta­łem mia­no­wa­ny ja, „pro­le­ta­riusz”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ, AS: pro.le.tar.ʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proletariat m., proletaryzacja ż., proletariackość ż.

:: fż. proletariuszka ż.

 przym. proletariacki

 przysł. proletariacko

 czas. proletaryzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) robotnik, przedstawiciel klasy robotniczej

Wiktionary


proletariuszka

→ pro­le­ta­riat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. człon­ki­ni pro­le­ta­ria­tu, klasy spo­łecz­nej skła­da­ją­cej się z ro­bot­ni­ków na­jem­nych, zwła­szcza tych za­trud­nio­nych w prze­my­śle; na­ju­boż­szej war­stwy spo­łe­czeń­stwa;

Wiktionary

Patrz:

proletariat

Powiązane:

 przym. proletariacki

 rzecz. proletariusz mos., proletariat mrz., proletariackość ż.

Wiktionary


proletkult

Pro­let­kult (akro­nim od ros. "пролетарская культура" – pol. "kul­tu­ra pro­le­ta­riac­ka") – or­ga­ni­za­cja kul­tu­ral­na dzia­ła­ją­ca w la­tach 1917–1932 w Rosji Ra­dziec­kiej a na­stęp­nie w Związ­ku Ra­dziec­kim, sta­wia­ją­ca sobie za cel wy­pra­co­wa­nie nowej, kla­so­wej kul­tu­ry pro­le­ta­ria­tu.

Wikipedia


prolifer

[czy­taj: pro­laj­fer] [czy­taj: pro­laj­fer] osoba gło­szą­ca prawo do życia czło­wie­ka od po­czę­cia do na­tu­ral­nej śmier­ci; pro-lifer, pro­laj­fer


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik za­ka­zu abor­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzech pro­li­fe­rów ro­zda­wa­ło ulot­ki przed szpi­ta­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. proliferka ż.

 przym. pro-life

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyaborcjonista

Wiktionary


proliferacja

1. rozm­na­ża­nie na dro­dze pącz­ko­wa­nia;
2. silne roz­ra­sta­nie się cze­goś;
3. roz­prze­strze­nia­nie się broni ato­mo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­rost, sze­rze­nie się

 (1.2) biol. mno­że­nie się ko­mó­rek;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­li­fe­ra­cja – w bio­lo­gii oz­na­cza mno­że­nie się ko­mó­rek
  • pro­li­fe­ra­cja – w fi­lo­zo­fii nauki jest po­stu­la­tem two­rze­nia al­ter­na­tyw­nych, wzglę­dem ak­tu­al­nie obo­wią­zu­ją­ce­go, punk­tów wi­dze­nia na ba­da­ne za­gad­nie­nie
  • pro­li­fe­ra­cja – w sto­sun­kach mię­dzy­na­ro­do­wych od­no­si się do roz­prze­strze­nia­nia broni ma­so­we­go ra­że­nia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔlʲifɛˈrat͡sʲja, AS: prolʹiferacʹi ̯a

Wiktionary


proliferacyjny

→ pro­li­fe­ra­cja


SJP.pl

Patrz:

proliferacja

proliferka

[czy­taj: pro­laj­fer­ka] człon­ki­ni or­ga­ni­za­cji lub ruchu pro­wa­dzą­ce­go dzia­łal­ność na­u­ko­wą, wy­cho­waw­czą i edu­ka­cyj­ną w celu obro­ny życia czło­wie­ka od po­czę­cia do śmier­ci; pro-li­fer­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka za­ka­zu abor­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cie­szy­my się, że sław­na pro­li­fer­ka tak szyb­ko od­pi­sa­ła na nasze ży­cze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. prolifer m.

 przym. pro-life

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) działaczka antyaborcyjna

Wiktionary


proliferować

1. o ko­mór­kach or­ga­niz­mów ży­wych: nam­na­żać się;
2. o tkan­kach: roz­ra­stać się


SJP.pl


prolimfocyt

ko­mór­ka pow­sta­ją­ca z lim­fo­bla­stu, przeksz­tał­ca­ją­ca się w lim­fo­cyt


SJP.pl


prolina

ami­nok­was en­do­gen­ny


SJP.pl

Pro­li­na (nazwa skró­to­wa Pro lub P) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów, za­wie­ra­ją­cym w swej struk­tu­rze pię­ciocz­ło­no­wy pier­ścień pi­ro­li­dy­no­wy. Enan­cjo­mer L pro­li­ny jest ami­nok­wa­sem na­tu­ral­nym, en­do­gen­nym i glu­ko­gen­nym. Ze wzglę­du na obec­ność do­dat­ko­we­go wią­za­nia wę­giel–azot jest cza­sem na­zy­wa­na (cho­ciaż nie­po­praw­nie) imi­nok­wa­sem (z punk­tu wi­dze­nia che­mii nie jest iminą, lecz aminą dru­go­rzę­do­wą). Punkt izo­e­lek­trycz­ny, pI = 6,30.

Wikipedia


prolitewski

sprzy­ja­ją­cy Lit­wie, Lit­wi­nom


SJP.pl


prolog

1. część wstęp­na ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, po­prze­dza­ją­ca utwór;
2. pier­wszy etap wy­ści­gu ko­lar­skie­go lub etap po­prze­dza­ją­cy wy­ścig, bę­dą­cy jazdą na czas


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. teatr. po­cząt­ko­wy człon ut­wo­ru wpro­wa­dza­ją­cy in­for­ma­cje o oko­licz­no­ściach po­prze­dza­ją­cych wła­ści­wą akcję;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­log (li­te­ra­tu­ra)
  • pro­log (mu­zy­ka)
  • pro­log (ko­lar­stwo)
  • Pro­log (język pro­gra­mo­wa­nia)
  • Pro­log – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie dzie­sią­tym, w mie­ście Livno
  • Pro­log – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie za­chod­nio­her­ce­go­wiń­skim, w mie­ście Ljubuški

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔlɔk, AS: prolok

Wiktionary


prolondyński

po­pie­ra­ją­cy lon­dyń­ski rząd RP na uchodź­stwie w la­tach po II Woj­nie Świa­to­wej


SJP.pl


prolongacja

daw­niej: pro­lon­ga­ta


SJP.pl


prolongacyjny

→ pro­lon­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

prolongacja

prolongata

1. odro­cze­nie ter­mi­nu;
2. prze­dłu­że­nie okre­su waż­no­ści cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­dłu­że­nie ter­mi­nu

Wiktionary

Pro­lon­ga­ta (z ła­ci­ny) – prze­dłu­że­nie ter­mi­nu waż­no­ści ukła­du, umowy, płat­no­ści weks­la, odro­cze­nie ter­mi­nu re­a­li­za­cji ja­kie­goś zo­bo­wią­za­nia.

Je­że­li tak po­sta­no­wio­no w umo­wie, pro­lon­ga­ta może na­stą­pić au­to­ma­tycz­nie, z upły­wem pier­wot­nie usta­lo­ne­go ter­mi­nu, po za­ist­nie­niu lub nie­za­ist­nie­niu wska­za­nych oko­licz­no­ści. Przy­kła­do­wo: umowa ter­mi­no­wa może zo­stać prze­dłu­żo­na na czas nie­o­kre­ślo­ny, je­że­li żadna ze stron nie wy­stą­pi o za­koń­cze­nie obo­wią­zy­wa­nia umowy.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prolongowanie n.

 czas. prolongować dk./ndk.

Wiktionary


prolongowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­dłu­ża­nie ter­mi­nu wy­ko­na­nia ja­kie­goś zo­bo­wią­za­nia

 (1.2) prze­dłu­ża­nie waż­no­ści, obo­wią­zy­wa­nia cze­goś na ko­lej­ny okres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prolongata ż., prolongacja ż.

 czas. prolongować ndk.

 przym. prolongacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odraczanie

 (1.2) przedłużanie, wydłużanie

Wiktionary


prolongować

prze­dłu­żać (prze­dłu­żyć), prze­su­wać (prze­su­nąć) ter­min waż­no­ści, płat­no­ści, wy­ko­na­nia cze­goś


SJP.pl


proludzki

przy­chyl­ny lu­dziom


SJP.pl


prom

sta­tek wodny przez­na­czo­ny do prze­wo­zu mię­dzy dwoma od­cin­ka­mi drogi lą­do­wej, roz­dzie­lo­ny­mi rzeką, ka­na­łem, ak­we­nem mor­skim itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sta­tek prze­wo­żą­cy pa­sa­że­rów, sa­mo­cho­dy i to­wa­ry i kur­su­ją­cy wa­ha­dło­wo;

 (1.2) sf. od­po­wied­nik promu (1.1) w prze­strze­ni kos­micz­nej

Wiktionary

Prom – sta­tek wodny słu­żą­cy do prze­wo­zu osób i to­wa­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na wyspę do­wiózł nas prom.

 (1.1) Poz­na­łam Ka­zi­ka na pro­mie pły­ną­cym do Szwe­cji.

 (1.2) Prom zadr­żał ła­god­nie, gdy prze­la­ty­wał przez wrota han­ga­ru, wresz­cie wolny. Wi­ro­wał wśród na­kra­pia­ne­go gwia­zda­mi bez­mia­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃m, AS: prõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promowy mos.

 przym. promowy

Wiktionary


prom.

skrót

 (1.1) = me­trol. mat. pro­mil

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­ru­ją­cy miał ponad 1 prom. al­ko­ho­lu w or­ga­niz­mie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ‰

Wiktionary


promegakariocyt

ko­mór­ka sta­no­wią­ca sta­dium przej­ścio­we mię­dzy me­ga­ka­rio­bla­stem a me­ga­ka­rio­cy­tem


SJP.pl


promeksykański

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy pań­stwu mek­sy­kań­skie­mu lub Mek­sy­ka­nom, po­pie­ra­ją­cy Mek­syk i wszyst­ko, co mek­sy­kań­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Meksykanin mos., Meksyk mrz.

 przym. meksykański

 przysł. promeksykańsko

Wiktionary


promeksykańsko

przy­słó­wek

 (1.1) z po­zy­tyw­nym sto­sun­kiem do Mek­sy­ku i Mek­sy­ka­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bra­ku­je pro­mek­sy­kań­sko na­sta­wio­nych Ame­ry­ka­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promeksykański

Wiktionary


promenada

1. sze­ro­ka, ładna ulica przez­na­czo­na do spa­ce­rów;
2. fi­gu­ra w tańcu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ulica, aleja spa­ce­ro­wa

 (1.2) przest. spa­cer

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­me­na­da – droga, aleja przez­na­czo­na do spa­ce­rów
  • pro­me­na­da – na stat­ku
  • Pro­me­na­da – cen­trum hand­lo­we w War­sza­wie
  • Pro­me­na­da – flo­ry­stycz­ny re­zer­wat przy­ro­dy w Wiel­ko­pol­sce
  • Pro­me­na­da – album mu­zycz­ny Wła­dy­sła­wa Ko­men­dar­ka
  • Pro­me­na­da (Obraz­ki z wy­sta­wy) – utwór mu­zycz­ny Mo­de­sta Mu­sorg­skie­go
  • Pro­me­na­da – stawy w War­sza­wie
  • Pro­me­na­da Gwiazd w Mię­dzyz­dro­jach
  • Bursz­ty­no­wa Pro­me­na­da Gwiazd

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W po­bli­skim parku zna­leźć można uro­cze pro­me­na­dy.

 (1.2) Wy­cho­dzi­my na ulicę i sia­da­my na ta­ra­sie. Tu się od­by­wa cała pro­me­na­da dziew­czą­tek bra­zy­lij­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mɛ̃ˈnada, AS: prõmẽnada

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promenadowy

Wiktionary


promenadowy

zwią­za­ny z pro­me­na­dą


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­me­na­dą, do­ty­czą­cy pro­me­na­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promenada ż., promenadówka ż.

Wiktionary


promesa

przy­rze­cze­nie speł­nie­nia świad­cze­nia


SJP.pl

Pro­me­sa – przy­rze­cze­nie, obiet­ni­ca do­ko­na­nia okre­ślo­nej czyn­no­ści lub speł­nie­nia okre­ślo­ne­go świad­cze­nia, a także zo­bo­wią­za­nie or­ga­nu pań­stwo­we­go do wy­da­nia de­cyz­ji po do­peł­nie­niu przez za­in­te­re­so­wa­ne­go od­po­wied­nich for­mal­no­ści. Jest to jed­no­cze­śnie nazwa do­ku­men­tu za­wie­ra­ją­ce­go takie przy­rze­cze­nie.

Wikipedia


promet

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Pm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Pm i licz­bie ato­mo­wej 61;

Wiktionary

Pro­met (Pm, łac. "pro­met­hium") – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy lan­ta­now­ców w ukła­dzie okre­so­wym. Zo­stał wyt­wo­rzo­ny sztucz­nie, nie ma żad­nych sta­bil­nych izo­to­pów – wszyst­kie są ra­dio­ak­tyw­ne. Jego śla­do­we ilo­ści mogą pow­sta­wać w przy­ro­dzie w wy­ni­ku na­tu­ral­nych pro­ce­sów roz­pa­du ją­dro­we­go. Nazwa po­cho­dzi od po­sta­ci z mi­to­lo­gii grec­kiej – Pro­me­te­u­sza.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma pro­met?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃mɛt, AS: prõmet

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prometowy

 rzecz. Prometeusz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Pm

Wiktionary


prometazyna

Pro­me­ta­zy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na fe­no­tia­zy­ny o sil­nym dzia­ła­niu uspo­ka­ja­ją­cym i prze­ciw­wy­miot­nym.

Na­le­ży do naj­star­szej grupy leków prze­ciw­hi­sta­mi­no­wych (nie­se­lek­tyw­ny silny an­ta­go­ni­sta re­cep­to­ra H1 bę­dą­cy jed­nym z pier­wszych leków I ge­ne­ra­cji).

Wikipedia


prometeiczny

poś­wię­ca­ją­cy się dla dobra ogółu, bun­tu­ją­cy się prze­ciw­ko bogom, lo­so­wi, siłom zła; ty­ta­nicz­ny, he­ro­icz­ny, pro­me­tej­ski, pro­me­te­i­stycz­ny


SJP.pl


prometeistyczny

poś­wię­ca­ją­cy się dla dobra ogółu, bun­tu­ją­cy się prze­ciw­ko bogom, lo­so­wi, siłom zła; ty­ta­nicz­ny, he­ro­icz­ny, pro­me­te­icz­ny, pro­me­tej­ski


SJP.pl


prometeizm

poś­wię­ce­nie się dla dobra ogółu po­łą­czo­ne z dłu­gotr­wa­łym cier­pie­niem; cha­rak­te­ry­stycz­na cecha bo­ha­te­ra ro­man­tycz­ne­go


SJP.pl

Pro­me­te­izm – po­sta­wa etycz­na, dla któ­rej ide­a­łem mo­ral­nym jest do­bro­wol­ne pod­po­rząd­ko­wa­nie dzia­łań jed­nost­ki dobru ludz­ko­ści. Na­wią­zu­je do mi­tycz­nej po­sta­ci Pro­me­te­u­sza. Oz­na­cza bunt prze­ciw­ko bo­skim wy­ro­kom oraz cier­pie­nie włas­ne w imię szczę­ścia ogółu.

Wikipedia


prometejski

poś­wię­ca­ją­cy się dla dobra ogółu, bun­tu­ją­cy się prze­ciw­ko bogom, lo­so­wi, siłom zła; ty­ta­nicz­ny, he­ro­icz­ny, pro­me­te­icz­ny, pro­me­te­i­stycz­ny


SJP.pl


prometeusz

prze­no­śnie: sym­bol poś­wię­ce­nia dla szczę­ścia ludz­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. tytan, opie­kun ludzi, dla któ­rych to wy­kradł bogom olim­pij­skim ogień;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. księ­życ Sa­tur­na;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­me­te­usz – księ­życ Sa­tur­na
  • Pro­me­te­usz (łac. Pro­met­he­us) – w mi­to­lo­gii grec­kiej jeden z ty­ta­nów
  • Pro­me­te­usz – pol­ski dom wy­daw­ni­czy, dzia­ła jako seria wy­daw­ni­cza przy wy­daw­nict­wie Książ­ka i Prasa
  • Pro­met­he­us – za­ło­żo­na w Pol­sce grupa mu­zycz­na wy­ko­nu­ją­ca mu­zy­kę grec­ką (so­list­ką ze­spo­łu była Eleni)
  • Pro­met­he­us – su­per­kom­pu­ter za­in­sta­lo­wa­ny w 2015 w Aka­de­mic­kim Cen­trum Kom­pu­te­ro­wym Cy­fro­net Aka­de­mii Gór­ni­czo-Hut­ni­czej w Kra­ko­wie
  • Pro­met­he­us – ot­war­te opro­gra­mo­wa­nie do mo­ni­to­rin­gu
  • Pro­me­te­usz – ame­ry­kań­ski hor­ror scien­ce fic­tion z 2012 roku w re­ży­se­rii Rid­le­ya Scot­ta
  • „Pro­me­te­usz” – sin­gel Kry­stia­na Och­ma­na z 2021 roku
  • Pro­me­te­usz – emi­gra­cyj­ne pismo ka­u­ka­skie w la­tach 20. i 30. XX w.
  • Pro­me­te­usz w oko­wach (Pro­me­te­usz sko­wa­ny, gr. Pro­met­he­us Des­mo­tes) – tra­ge­dia Ajs­chy­lo­sa
  • Na­gro­da Pro­me­te­u­sza (ang. Pro­met­he­us Award) – na­gro­da w dzie­dzi­nie fan­ta­sty­ki
  • Pol­ski Pro­me­te­usz – obraz Ho­ra­ce­go Ver­ne­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy Pro­me­te­usz, jak nam wieść nie­sie da­le­ka, • Wzią­wszy ka­wa­łek gliny ule­pił z niej człe­ka, • Tak był do­sko­na­ło­ścią pupki tej prze­ję­ty • Iż chciał ją wi­dzieć pier­wszą po­mię­dzy zwie­rzę­ty (…) sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promet m., prometeizm m.

 przym. Prometeuszowy, prometeuszowy, prometejski

Wiktionary


prometeuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pro­me­te­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


prometowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­me­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promet m.

Wiktionary


promielocyt

ko­mór­ka pow­sta­ją­ca z mie­lo­bla­stu, przeksz­tał­ca­ją­ca się w mie­lo­cyt


SJP.pl

Pro­mie­lo­cy­ty – są dru­gim w ko­lej­no­ści sta­dium w sze­re­gu roz­wo­jo­wym gra­nu­lo­cy­tów i roz­wi­ja­ją się z mie­lo­bla­stów.

Roz­mia­ry pro­mie­lo­cy­tów są po­dob­ne do roz­mia­rów mie­lo­bla­stów (12-20 mi­kro­me­trów). Na­ji­stot­niej­szym wy­da­rze­niem za­cho­dzą­cym pod­czas wyt­wo­rze­nia tych ko­mó­rek jest po­ja­wie­nie się tzw.

Wikipedia


promienica

1. cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i zwie­rząt, wy­wo­ła­na przez pro­mie­niow­ca Ac­ti­no­my­ces bovis; ak­ty­no­mi­ko­za;
2. plank­to­no­wy pier­wot­niak mor­ski o pro­mie­ni­stej bu­do­wie krze­mion­ko­we­go szkie­le­ci­ku;
3. ro­śli­na o ja­jo­wa­tych li­ściach i bia­łych kwia­tach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przew­le­kła cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i zwie­rząt;

Wiktionary

Pro­mie­ni­ca, ak­ty­no­mi­ko­za (łac. "Ac­ti­no­my­co­sis") – przew­le­kła cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i zwie­rząt (głów­nie bydła). U zwie­rząt jest wy­wo­ła­na przez pro­mie­niow­ce "Ac­ti­no­my­ces bovis", u czło­wie­ka drob­no­u­stro­jem cho­ro­bot­wór­czym jest ga­tu­nek "Ac­ti­no­my­ces is­ra­e­li".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. promień mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktynomikoza

Wiktionary


promienice

1. cho­ro­ba za­kaź­na ludzi i zwie­rząt, wy­wo­ła­na przez pro­mie­niow­ca Ac­ti­no­my­ces bovis; ak­ty­no­mi­ko­za;
2. plank­to­no­wy pier­wot­niak mor­ski o pro­mie­ni­stej bu­do­wie krze­mion­ko­we­go szkie­le­ci­ku;
3. ro­śli­na o ja­jo­wa­tych li­ściach i bia­łych kwia­tach


SJP.pl

Pro­mie­ni­ce, ra­dio­la­rie ( Ra­dio­la­ria) – gro­ma­da pro­mie­nio­nó­żek ("Ac­ti­no­po­da") ży­ją­cych wy­łącz­nie w plank­to­nie mórz o peł­nym za­so­le­niu, za­sied­la­jąc wszyst­kie war­stwy wód do głę­bo­ko­ści 5000 m. Nie­licz­ne ga­tun­ki są nagie, po­zo­sta­łe zaś po­sia­da­ją szkie­let, czę­sto o skom­pli­ko­wa­nym wzo­rze i za­o­pa­trzo­ny w wy­rost­ki lub kolce, zbu­do­wa­ny z krze­mion­ko­wych igie­łek (luź­nych, pro­stych lub roz­ga­łę­zio­nych) albo ko­ron­ko­wych pły­tek o róż­nym kształ­cie (two­rzą­cych po­kła­dy ra­dio­la­ry­tów), które łączą się w środ­ku ciała.

Wikipedia


promieniczka

ga­tu­nek ryby ak­wa­rio­wej z rzędu ate­ry­noksz­tałt­nych


SJP.pl

Pro­mie­nicz­ka ("Ma­ro­sat­he­ri­na la­di­ge­si") – en­de­micz­ny ga­tu­nek ryby ate­ry­noksz­tałt­nej z ro­dzi­ny Tel­mat­he­ri­ni­dae. Je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Ma­ro­sat­he­ri­na".

Wikipedia


promienienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­mie­nieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. promienieć

Wiktionary


promienieć

po­sta­wą, wy­glą­dem, wy­ra­zem twa­rzy uzew­nętrz­niać uczu­cia za­do­wo­le­nia, ra­do­ści


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­ra­żać jakiś po­zy­tyw­ny stan swoim wy­glą­dem, po­sta­wą

 (1.2) świe­cić się, bły­szczeć, od­bi­jać świa­tło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaś pocz­ci­we, nie­win­ne oczy Szwej­ka dalej pro­mie­nia­ły tkli­wo­ścią i do­bro­cią, po­łą­czo­ną z wy­ra­zem ab­so­lut­nej rów­no­wa­gi ducha, jakby mówił, że wszyst­ko jest w po­rząd­ku i nic się nie stało, a jeśli się nawet stało, to i tak jest w po­rząd­ku, że w ogóle coś się dzie­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̇t͡ɕ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promień m., promienienie n., opromienianie n., opromienienie n., rozpromienianie n., rozpromienienie n.

 czas. opromieniać ndk., opromienić dk., rozpromieniać ndk., ropromienić dk.

Wiktionary


promienioczułość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­mie­nio­czu­łe; cecha tych, któ­rzy są pro­mie­nio­czu­li

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promienioczuły

Wiktionary


promieniolecznictwo

me­to­da le­cze­nia cho­rób za po­mo­cą naś­wiet­lań od­po­wied­ni­mi pro­mie­nia­mi


SJP.pl


promieniomierz

przy­rząd do po­mia­ru pro­mie­ni ma­łych łuków i krzy­wizn


SJP.pl


promieniooporność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­mie­nio­o­por­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­mie­nio­o­por­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promieniooporny

Wiktionary


promieniopłetwe

o ce­chach pro­mie­nio­płet­wych (gro­ma­da ryb)


SJP.pl

Pro­mie­nio­płet­we, kost­no­pro­mie­ni­ste, kost­no­pro­mien­ne (Ac­ti­nop­te­ry­gii, z gr. "ak­ti­na" – pro­mień i "pte­ry­gio" – płet­wa) – gro­ma­da ryb kost­nosz­kie­le­to­wych (Oste­icht­hy­es) o płet­wach wspar­tych na pro­mie­niach kost­nych, obej­mu­ją­ca więk­szość (około 30 tys.) współ­cze­śnie ży­ją­cych ga­tun­ków ryb. Wy­ka­zu­ją znacz­ne zróż­ni­co­wa­nie mor­fo­lo­gicz­ne. Za­sied­la­ją wszyst­kie typy wód słod­kich, sło­na­wych i sło­nych. Od mię­śnio­płet­wych odróż­nia je bu­do­wa płetw i spo­sób po­ru­sza­nia.

Wikipedia


promieniopłetwy

o ce­chach pro­mie­nio­płet­wych (gro­ma­da ryb)


SJP.pl


promieniotwórczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. fiz. sa­mo­rzut­na prze­mia­na jąder ato­mo­wych niek­tó­rych pier­wiast­ków, któ­rej to­wa­rzy­szy emi­sja pro­mie­nio­wa­nia ją­dro­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ''Więk­szość ba­da­czy pro­mie­niot­wór­czo­ści – na czele z samym Bec­qu­e­re­lem – nie po­tra­fi­ło w tym cza­sie zro­zu­mieć na­tu­ry tego fa­scy­nu­ją­ce­go ich no­we­go zja­wi­ska''.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ.mjɛ.ɲɔˈtfur.t͡ʃɔɕt͡ɕ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promieniotwórczy

 przysł. promieniotwórczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radioaktywność

Wiktionary


promieniotwórczy

zwią­za­ny z pro­mie­niot­wór­czo­ścią; ra­dio­ak­tyw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. fiz. zwią­za­ny z pro­mie­niot­wór­czo­ścią, ma­ją­cy cechy pro­mie­niot­wór­czo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promieniotwórczość ż.

 przysł. promieniotwórczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radioaktywny

Wiktionary


promieniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) fiz. stru­mień czą­stek lub fal wy­sy­ła­nych przez ciało;

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­mie­nio­wać.

Wiktionary

Pro­mie­nio­wa­nie, ra­dia­cja – ro­dzaj stru­mie­nia czą­stek lub niek­tó­rych in­nych fal, a także pro­ces ich wy­sy­ła­nia (emi­sji). Pro­mie­nio­wa­niem mogą być do­wol­ne cząst­ki ele­men­tar­ne, ich ukła­dy jak jądra ato­mo­we, a także fale cza­so­prze­strze­ni zwane pro­mie­nio­wa­niem gra­wi­ta­cyj­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­sa­da dzia­ła­nia pi­ro­me­tru opie­ra się na po­mia­rze na­tę­że­nia pro­mie­nio­wa­nia ciepl­ne­go emi­to­wa­ne­go przez ba­da­ne ciało.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. napromieniować, promieniować ndk.

 rzecz. promień mrz.

 przym. popromienny

 przysł. promiennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) radiacja, emanacja

Wiktionary


promieniować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­pro­mie­nio­wać)

 (1.1) fiz. wyt­wa­rzać i wy­sy­łać stru­mień czą­stek lub fal; emi­to­wać ener­gię

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) wy­wie­rać wpływ na śro­do­wi­sko

 (2.2) oka­zy­wać w spo­sób wy­raź­nie za­u­wa­żal­ny dobre emo­cje

 (2.3) med. roz­cho­dzić się z cho­re­go miej­sca do przy­le­głej oko­li­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promieniowanie n., promień mrz.

 przym. promienisty, popromienny

 przysł. promiennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) emitować, wypromieniowywać

 (2.1) oddziaływać, wpływać

 (2.2) uzewnętrzniać

 (2.3) rozchodzić się, rozprzestrzeniać się

Wiktionary


promieniowce

przed­sta­wi­ciel jed­nej z grup bak­te­rii


SJP.pl

Pro­mie­niow­ce (typ "Ac­ti­no­bac­te­ria", we­dług daw­nej sy­ste­ma­ty­ki rząd "Ac­ti­no­my­ce­ta­les") – or­ga­niz­my pro­ka­rio­tycz­ne, two­rzą­ce rząd Gram-do­dat­nich bak­te­rii. Do grupy tej na­le­żą rów­nież pa­to­ge­ny, wy­wo­łu­ją­ce cho­ro­by ludzi, zwie­rząt i ro­ślin. Niek­tó­re ga­tun­ki two­rzą sym­bio­zę z ro­śli­na­mi wyż­szy­mi (np. z ol­cha­mi) i wiążą azot at­mos­fe­rycz­ny.

Wikipedia


promieniowiec

przed­sta­wi­ciel jed­nej z grup bak­te­rii


SJP.pl


promienisko

zgru­bie­nie od: pro­mień


SJP.pl


promienistopłetwe

gro­ma­da ryb kost­nosz­kie­le­to­wych; pro­mie­nio­płet­we, kost­no­pro­mie­ni­ste, kost­no­pro­mien­ne


SJP.pl


promienistopłetwy

o ce­chach pro­mie­ni­sto­płet­wych (gro­ma­da ryb)


SJP.pl


promienistość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­mie­ni­ste; cecha tych, któ­rzy są pro­mie­ni­sti

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promienisty

Wiktionary


promienisty

1. roz­cho­dzą­cy się we wszyst­kich kie­run­kach;
2. pełen bla­sku, świa­tła;
3. do­ty­czą­cy pro­mie­ni elek­tro­ma­gne­tycz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pro­mie­niu­ją­cy, rozś­wiet­lo­ny, pełen pro­mie­ni, świa­tła

 (1.2) przen. o twa­rzy, uśmie­chu: we­so­ły, pełen uroku

 (1.3) roz­cho­dzą­cy się we wszyst­kich kie­run­kach

 (1.4) zwią­za­ny z pro­mie­nia­mi elek­tro­ma­gne­tycz­ny­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ˈɲistɨ, AS: prõmʹi ̯ė̃ńisty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promienistość, promień

 czas. promieniować

 przysł. promieniście, promienisto

 przym. popromienny

Wiktionary


promieniująco

→ pro­mie­niu­ją­cy


SJP.pl

Patrz:

promieniujący

promieniści

1. roz­cho­dzą­cy się we wszyst­kich kie­run­kach;
2. pełen bla­sku, świa­tła;
3. do­ty­czą­cy pro­mie­ni elek­tro­ma­gne­tycz­nych


SJP.pl

Pro­mie­ni­ści, ina­czej To­wa­rzy­stwo Przy­ja­ciół Po­ży­tecz­nej Za­ba­wy lub Zwią­zek Pro­mie­ni­stych – zwią­zek stu­den­tów Uni­wer­sy­te­tu Wi­leń­skie­go za­ło­żo­ny w Wil­nie przez stu­den­ta Wy­dzia­łu Ma­te­ma­tycz­no-Fi­zycz­ne­go, To­ma­sza Zana. Nazwa „pro­mie­ni­ści” wy­wo­dzi się od idei pro­mie­ni­sto­ści au­tor­stwa To­ma­sza Zana.

Wikipedia


promieniściej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ków: pro­mie­ni­ście, pro­mie­ni­sto


SJP.pl


promienko

Pro­mien­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Po­bie­dzi­ska.

W są­siedzt­wie wsi znaj­du­je się Re­zer­wat przy­ro­dy Je­zio­ro Dę­bi­niec i Park Kra­jo­bra­zo­wy Prom­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W 2011 Pro­mien­ko li­czy­ło 163 miesz­kań­ców.

Wikipedia


promiennie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­mien­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promień m., promieniowanie n.

 czas. promieniować ndk.

 przym. promienny, popromienny

Wiktionary


promienniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­mien­nie


SJP.pl


promienniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­mien­ny


SJP.pl


promiennik

1. grzej­nik pro­mie­niu­ją­cy cie­pło w okre­ślo­nym kie­run­ku;
2. urzą­dze­nie bę­dą­ce źró­dłem sztucz­ne­go pro­mie­nio­wa­nia pod­czer­wo­ne­go lub nad­fio­le­to­we­go


SJP.pl

Pro­mien­nik – tech­nicz­ne źró­dło pro­mie­nio­wa­nia wy­sy­ła­ją­ce pro­mie­nio­wa­nie pod­czer­wo­ne (pro­mien­nik pod­czer­wie­ni) lub pro­mie­nio­wa­nie nad­fio­le­to­we (pro­mien­nik nad­fio­le­tu). Wyt­wa­rza­niu po­żą­da­ne­go pro­mie­nio­wa­nia może to­wa­rzy­szyć emi­sja świa­tła wi­dzial­ne­go.

Wikipedia


promienność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­mien­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­mien­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. promienny

Wiktionary


promienny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pełen świa­tła

 (1.2) wy­ra­ża­ją­cy ra­dość i szczę­ście

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) do­ty­czą­cy emi­sji ener­gii, pro­mie­nio­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Miał pół­dłu­gie złote włosy, ol­śnie­wa­ją­cy uśmiech i pro­mien­ne sza­fi­ro­we oczy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promienność ż., promień mrz.

 przym. popromienny

 przysł. promiennie, popromiennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jasny, lśniący

 (1.2) rozpromieniony, wesoły

Wiktionary


promieszczański

sprzy­ja­ją­cy mie­szcza­nom i temu co mie­szczań­skie


SJP.pl


promień

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiąz­ka świa­tła wy­cho­dzą­ca ze źró­dła świa­tła;

 (1.2) geom. od­ci­nek łą­czą­cy śro­dek koła, okrę­gu, sfery lub kuli z do­wol­nym punk­tem po­ło­żo­nym na jej brze­gu, dłu­gość tego od­cin­ka;

 (1.3) fiz. stru­mień czą­stek emi­to­wa­nych przez ciała

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­mień fi­gu­ry
  • pro­mień grafu – po­ję­cie z za­kre­su te­o­rii gra­fów
  • pro­mień krzy­wiz­ny krzy­wej
  • pro­mień wo­dzą­cy – współ­rzęd­na we współ­rzęd­nych bie­gu­no­wych
  • W zna­cze­niu ge­o­me­trycz­nym
    • pro­mień ato­mo­wy
    • pro­mień jo­no­wy
    • pro­mień Lar­mo­ra – pro­mień toru, wzdłuż któ­re­go wi­ru­ją cząst­ki do­o­ko­ła ma­gne­tycz­nych linii sił
    • pro­mień Schwarzs­chil­da – po­ję­cie z ogól­nej te­o­rii względ­no­ści
    • pro­mień van der Wa­al­sa
    • pro­mień wa­len­cyj­ny
  • pro­mień świetl­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pia­szczy­stą dróż­ką w pro­mie­niach słon­ka posz­ły na spa­cer małe stwo­rzon­ka – tłu­sty pę­dra­czek, czar­ny ro­ba­czek, czer­wo­na mrów­ka, żółty cy­try­nek, biały bie­li­nek i boża krów­ka, zie­lo­na żabka i żabki babka, wło­cha­ta lisz­ka, mała bie­dron­ka, pa­sia­sta ston­ka i polna mysz­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ, AS: prõmʹi ̯ė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promieniowanie n., promiennik m., promienica ż., wypromieniowanie n., wypromieniowywanie n.

:: zdrobn. promyczek m., promyk m.

 czas. promienieć, promieniować ndk., wypromieniować dk., wypromieniowywać ndk.

 przym. promieniowy, promienisty, promienny, popromienny

 przysł. promieniowo, promieniście, promiennie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) snop, wiązka

Wiktionary


promieński

przy­miot­nik od: Prom­na


SJP.pl


promigracyjny

sprzy­ja­ją­cy mi­gra­cji


SJP.pl


promik

zdrob­nie­nie od: prom


SJP.pl


promil

1. jedna ty­sięcz­na część pew­nej ca­ło­ści albo do­tych­cza­so­wej war­to­ści; pro­mil­le;
2. jed­nost­ka za­war­to­ści al­ko­ho­lu we krwi osoby nie­trzeź­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. jedna ty­sięcz­na część ja­kiejś wiel­ko­ści;

 (1.2) druk. sym­bol pro­mi­la (1.1)

Wiktionary

Pro­mil pro­mil

Pro­mil (łac. "pro mille" – na ty­siąc) – jedna ty­sięcz­na pew­nej war­to­ści licz­bo­wej, zwa­nej pod­sta­wą. Oz­na­cza­ny sym­bo­lem ‰. 10 pro­mi­li to 1 pro­cent.

Nazwy tej używa się w sto­sun­ko­wo nie­licz­nych przy­pad­kach (w po­rów­na­niu do znacz­nie bar­dziej po­pu­lar­ne­go pro­cen­ta). Głów­nie sto­su­je się ją do okre­śle­nia spad­ków dna cieku w hy­dro­tech­ni­ce, za­so­le­nia wód (np. mórz) oraz za­war­to­ści al­ko­ho­lu we krwi (w tym zna­cze­niu: 1 pro­mil oz­na­cza 100 mg al­ko­ho­lu w 1 dl (de­cy­li­trze) krwi).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prym w wy­kro­cze­niach dro­go­wych wiódł kie­row­ca forda mon­deo, który naj­pierw wy­prze­dził nie­oz­na­ko­wa­ną skodę, wcis­nął gaz do dechy, a po za­trzy­ma­niu jego oka­za­ło się, że w wy­dy­cha­nym po­wie­trzu ma 0,6 pro­mi­la al­ko­ho­lu.

Wiktionary


promille

[czy­taj: pro­mi­le] jedna ty­sięcz­na część pew­nej ca­ło­ści albo do­tych­cza­so­wej war­to­ści; pro­mil


SJP.pl


promilowy

→ pro­mil


SJP.pl

Patrz:

promil

prominencja

1. wy­bit­ne zdol­no­ści, wy­róż­nia­nie się;
2. ważne, wpły­wo­we sta­no­wi­sko;
3. ogół pro­mi­nen­tów, wy­bit­nych, wpły­wo­wych osób


SJP.pl


prominencki

od­no­szą­cy się do pro­mi­nen­ta, wła­ści­wy pro­mi­nen­tom


SJP.pl


prominent

osoba zaj­mu­ją­ca ważne sta­no­wi­sko w ja­kimś śro­do­wi­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś bar­dzo ważny, naj­czę­ściej ze świa­ta po­li­ty­ki lub show­biz­ne­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pokój jest tylko dla pro­mi­nen­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmʲĩnɛ̃nt, AS: prõmʹĩnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prominentka ż.

 przym. prominentny, prominencki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostojnik, dygnitarz, notabl, osobistość, VIP; pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szyszka, szycha, ważniak; przest. oficjał

Wiktionary


prominentka

→ pro­mi­nent


SJP.pl

Patrz:

prominent

prominentny

od­no­szą­cy się do pro­mi­nen­ta, pro­mi­nen­cji


SJP.pl


promiscue

[czy­taj: proMIskue] z ła­ci­ny: bez roz­róż­nie­nia, bez róż­ni­cy; wy­mien­nie


SJP.pl


promiskuityzm

1. u niek­tó­rych spo­łecz­no­ści pier­wot­nych: nie­łą­cze­nie się w stałe pary, brak reguł współ­ży­cia sek­su­al­ne­go i mał­żeń­skie­go; pro­mi­sku­izm;
2. przy­pad­ko­we, po­zba­wio­ne więzi emo­cjo­nal­nej kon­tak­ty sek­su­al­ne z czę­sto zmie­nia­ny­mi part­ne­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. dą­że­nie do kon­tak­tów sek­su­al­nych bez więzi uczu­cio­wych;

 (1.2) zool. stra­te­gia roz­rod­cza po­le­ga­ją­ca na braku wy­biór­czo­ści w kon­tak­tach sek­su­al­nych

 (1.3) so­cjol. przest. brak reguł współ­ży­cia sek­su­al­ne­go, ma­ją­cy we­dług daw­nych hi­po­tez cha­rak­te­ry­zo­wać najw­cze­śniej­sze sta­dium roz­wo­ju ro­dzi­ny

Wiktionary

Pro­mi­sku­i­tyzm lub pro­mi­sku­izm ( pro­misc(u)us – wspól­ny) – kon­tak­ty sek­su­al­ne po­zba­wio­ne więzi uczu­cio­wych, po­dej­mo­wa­ne z przy­pad­ko­wy­mi, czę­sto zmie­nia­ny­mi part­ne­ra­mi. Ter­min ten oz­na­cza rów­nież układ spo­łecz­ny, w któ­rym pa­nu­je przyz­wo­le­nie na takie prak­ty­ki.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1-3) promiskuizm

Wiktionary


promiskuizm

u niek­tó­rych spo­łecz­no­ści pier­wot­nych: nie­łą­cze­nie się w stałe pary, brak reguł współ­ży­cia sek­su­al­ne­go i mał­żeń­skie­go; pro­mi­sku­i­tyzm


SJP.pl


promiński

naz­wi­sko


SJP.pl


promka

po­tocz­nie: pro­mo­cja (sprze­daż pro­mo­cyj­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od pro­mo­cja

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promocja ż., promocyjka ż., promowanie n., wypromowanie n., promotor m., promotorka ż.

 czas. promować ndk., wypromować dk.

 przym. promocyjny, promotorski

 przysł. promocyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) promocyjka

Wiktionary


promna

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prom­na – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Prom­na
  • Prom­na – za­to­ka Za­le­wu Ka­mień­skie­go, w cie­śni­nie Dziw­nie
  • Prom­na – stru­ga, do­pływ Bo­ga­ci­cy
  • Prom­na – potok, do­pływ Kłod­ni­cy
  • Prom­na-Ko­lo­nia – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Prom­na
  • gmina Prom­na – gmina w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie bia­ło­brze­skim
  • Prom­na – dawna gro­ma­da
  • Prom­no

Wikipedia


promnianin

miesz­ka­niec Prom­nej


SJP.pl


promnianka

miesz­kan­ka Prom­nej


SJP.pl


promnice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prom­ni­ce – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Czer­wo­nak
  • Prom­ni­ce – nie­o­fi­cjal­na część wsi Ko­biór, w woj. ślą­skim, w pow. pszczyń­skim, w gmi­nie Ko­biór
  • Prom­ni­ce – pałac my­śliw­ski we wsi Ko­biór

Wikipedia


promnik

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prom­nik – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Nowe Mia­sto nad Pi­li­cą
  • Prom­nik – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Straw­czyn
  • Prom­nik – prawy do­pływ Wisły
  • inna nazwa rzeki Prąd­nik
  • Prom­nik – dawna gro­ma­da
  • lą­do­wi­sko Prom­nik

Wikipedia


promno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prom­no – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Po­bie­dzi­ska
  • Prom­no – osada w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Po­bie­dzi­ska
  • Prom­no – osada leśna w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Po­bie­dzi­ska
  • Prom­no – część wsi Sarb­ka, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Czarn­ków
  • Prom­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy na linii 353 w gmi­nie Po­bie­dzi­ska

Wikipedia


promo

po­tocz­nie: pro­mo­cja (sprze­daż cze­goś po pro­mo­cyj­nej cenie)


SJP.pl

Promo lub wy­da­nie pro­mo­cyj­ne (ang. "pro­mo­tio­nal re­cor­ding") – wy­daw­nict­wo mu­zycz­ne lub fil­mo­we o cha­rak­te­rze pro­mo­cyj­nym, mię­dzy in­ny­mi sin­gel lub album pro­mo­cyj­ny. Na­gra­nia tego typu są czę­sto roz­po­wszech­nia­ne w spe­cjal­nych opa­ko­wa­niach w celu ob­ni­że­nia kosz­tów lub zre­du­ko­wa­ną wła­ści­wą opra­wą gra­ficz­ną wy­daw­nict­wa.

Wikipedia


promocja

1. dzia­ła­nia zmie­rza­ją­ce do zwięk­sze­nia po­pu­lar­no­ści ja­kie­goś pro­duk­tu lub przed­sięw­zię­cia; pro­mo­wa­nie, upo­wszech­nia­nie;
2. pod­nie­sie­nie sta­tu­su; awans;
3. na­da­nie komuś ja­kiejś god­no­ści lub waż­nej funk­cji;
4. sprze­daż cze­goś po pro­mo­cyj­nej cenie; sprze­daż pro­mo­cyj­na;
5. prawo ucz­nia do przej­ścia do na­stęp­nej klasy;
6. za­mia­na pion­ka na fi­gu­rę w sza­chach lub na damę w war­ca­bach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ocena kwa­li­fi­ku­ją­ca ucz­nia do przej­ścia do na­stęp­nej klasy

 (1.2) przyz­na­nie, na­da­nie ty­tu­łu na­u­ko­we­go lub stop­nia ofi­cer­skie­go, ce­re­mo­nia ta­kiej no­mi­na­cji

 (1.3) lan­so­wa­nie, upo­wszech­nia­nie cze­goś

 (1.4) szach. zmia­na piona na fi­gu­rę, gdy do­trze do krań­ca sza­chow­ni­cy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­mo­cja elek­tro­no­wa
  • pro­mo­cja w mar­ke­tin­gu – ele­ment mar­ke­tin­gu mix
    • pro­mo­cja krzy­żo­wa
  • pro­mo­cja ofi­cer­ska – mia­no­wa­nie na pier­wszy sto­pień ofi­cer­ski
  • pro­mo­cja w sza­chach
  • pro­mo­cja – pa­tron lub inna nazwa rocz­ni­ka Kra­jo­wej Szko­ły Ad­mi­ni­stra­cji Pu­blicz­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Uczeń uzy­skał pro­mo­cję do trze­ciej klasy.

 (1.2) Wczo­raj od­by­ła się pro­mo­cja na stop­nie ofi­cer­skie w po­li­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔt͡sʲja, AS: prõmocʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promka ż., promotor m., promotorka ż., promowanie n.

 czas. promować

 przym. promocyjny, promowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) awans

 (1.3) promowanie, reklama

Wiktionary


promocyjny

zwią­za­ny z pro­mo­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­mo­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promka ż., promocja ż., promowanie n.

 czas. promować ndk.

Wiktionary


promokod

po­tocz­nie: kod pro­mo­cyj­ny


SJP.pl


promomiks

utwór pro­mu­ją­cy album mu­zycz­ny, bę­dą­cy zbit­ką frag­men­tów in­nych ut­wo­rów z tego al­bu­mu; pro­mo­mix


SJP.pl


promomix

utwór pro­mu­ją­cy album mu­zycz­ny, bę­dą­cy zbit­ką frag­men­tów in­nych ut­wo­rów z tego al­bu­mu; pro­mo­miks


SJP.pl


promonarchistyczny

opo­wia­da­ją­cy się za mo­nar­chią


SJP.pl


promonocyt

ko­mór­ka, z któ­rej pow­sta­je mo­no­cyt


SJP.pl

Pro­mo­no­cyt – pre­kur­sor mo­no­cy­tów; w roz­wo­ju bia­łych krwi­nek znaj­du­je się po­mię­dzy mo­no­bla­stem a mo­no­cy­tem. Pro­mo­no­cy­ty mają de­li­kat­nie za­wi­nię­te, po­fał­do­wa­ne lub row­ko­wa­ne jądro z drob­no roz­pro­szo­ną chro­ma­ty­ną oraz drob­no­ziar­ni­stą cy­to­plaz­mę; ją­der­ko jest małe, nie­wy­raź­ne lub nie ma go wcale.

Wikipedia


promorta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kost­ni­ca, zwła­szcza klasz­tor­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔrta, AS: prõmorta

Wiktionary


promos

śro­do­wi­sko­wo: ma­te­riał pro­mo­cyj­ny


SJP.pl


promotor

1. pra­cow­nik na­u­ko­wy wyż­szej uczel­ni na­dzo­ru­ją­cy pracę dok­to­ran­ta albo ma­gi­stran­ta;
2. opie­kun ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia;
3. pra­cow­nik pro­mu­ją­cy dany towar lub markę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pra­cow­nik na­u­ko­wy kie­ru­ją­cy pracą dy­plo­mo­wą

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­mo­tor – sa­mo­dziel­ny pra­cow­nik nauki kie­ru­ją­cy pracą dok­to­ran­ta i pro­mu­ją­cy go do na­da­wa­ne­go stop­nia na­u­ko­we­go dok­to­ra przez upraw­nio­ną jed­nost­kę na­u­ko­wą
  • pro­mo­tor (nie­for­mal­nie) – pra­cow­nik na­u­ko­wy kie­ru­ją­cy pracą ma­gi­stran­ta lub pro­mu­ją­cy go do na­da­wa­ne­go przez daną uczel­nię ty­tu­łu za­wo­do­we­go ma­gi­stra (lub li­cen­cja­ta w przy­pad­ku stu­diów li­cen­cjac­kich)
  • pro­mo­tor – ini­cja­tor i opie­kun ja­kie­goś przed­sięw­zię­cia
  • pro­mo­tor (ak­ty­wa­tor) – sub­stan­cja zwięk­sza­ją­ca szyb­kość re­ak­cji po do­da­niu jej do ka­ta­li­za­to­ra
  • pro­mo­tor genu – od­ci­nek DNA

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. promka ż., promocja ż.

 przym. promotorski

Wiktionary


promotorka

ko­bie­ta bę­dą­ca pra­cow­ni­kiem na­u­ko­wym na wyż­szej uczel­ni, pod któ­rej kie­run­kiem dok­to­rant pisze pracę dok­tor­ską lub ma­gi­strant ma­gi­ster­ską


SJP.pl


promotorski

→ pro­mo­tor


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­mo­to­rem / pro­mo­tor­ką, do­ty­czą­cy pro­mo­to­ra / pro­mo­tor­ki

Wiktionary

Patrz:

promotor

Powiązane:

 rzecz. promotor m., promka ż.

Wiktionary


promowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­mo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. promować ndk.

 rzecz. promka ż., promocja ż., wypromowanie n.

 przym. promocyjny, promowany

Wiktionary


promować

1. czy­nić coś po­wszech­nym, po­pu­lar­nym; upo­wszech­niać, roz­po­wszech­niać, po­pu­la­ry­zo­wać, pro­pa­go­wać;
2. zwięk­szać atrak­cyj­ność cze­goś przez re­kla­mę lub ob­ni­że­nie ceny; re­kla­mo­wać, lan­so­wać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) dzia­łać w celu pod­nie­sie­nia po­pu­lar­no­ści cze­goś

 (1.2) dawać ucz­nio­wi prawo do przej­ścia do na­stęp­nej klasy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tach 80. i 90. niek­tó­rzy pro­du­cen­ci pró­bo­wa­li re­a­ni­mo­wać ideę dwu­su­wo­wych sil­ni­ków, pro­mu­jąc je jako lek­kie, tanie i eko­lo­gicz­ne dzię­ki mniej­sze­mu zu­ży­ciu pa­li­wa.

 (1.1) Glo­bal­ny rynek to sy­stem z za­sa­dy pro­mu­ją­cy kor­po­ra­cje trans­na­ro­do­we, które przej­mu­ją, ni­szczą albo in­kor­po­ru­ją mały biz­nes i po­ten­cjal­ną kon­ku­ren­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔvat͡ɕ, AS: prõmovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promka ż., wypromowanie n., promocja ż., promowanie, promo n.

 czas. wypromować

 przym. promocyjny, promowany

 przysł. promocyjnie

Wiktionary


promowiec

sta­tek przy­sto­so­wa­ny do za­ła­dun­ku to­wa­rów za po­mo­cą od­po­wied­nich po­ja­zdów ko­ło­wych, nie przy uży­ciu dźwi­gnic; ro­ro­wiec; po­ja­zdo­wiec; (sta­tek) ro-ro


SJP.pl


promowy

→ prom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba ob­słu­gu­ją­ca prom

przy­miot­nik

 (2.1) zwią­za­ny z pro­mem, do­ty­czą­cy promu

Wiktionary

Patrz:

prom

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmɔvɨ, AS: prõmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prom m.

Wiktionary


prompt

tek­sto­we po­le­ce­nie ini­cju­ją­ce od­po­wiedź sztucz­nej in­te­li­gen­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) in­form. znaki na ekra­nie kom­pu­te­ra w try­bie ter­mi­na­lo­wym oz­na­cza­ją­ce go­to­wość do przy­ję­cia po­le­ce­nia, zwy­kle w for­mie „>_”

 (1.2) in­form. py­ta­nie lub po­le­ce­nie wy­da­ne sztucz­nej in­te­li­gen­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prompt – ina­czej znak za­chę­ty, ciąg zna­ków w wier­szu po­le­ceń za­chę­ca­ją­cy do wpro­wa­dza­nia po­le­ceń tek­sto­wych.
  • prompt – za­py­ta­nie do sztucz­nej in­te­li­gen­cji, w szcze­gól­no­ści do du­żych mo­de­li ję­zy­ko­wych.
  • promp­ter

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prompter m., teleprompter m., promptowanie n., zampromptowanie n., prompterek m.

:: zdrobn. prompcik m.

 czas. promptować ndk., zampromptować dk.

 przym. promptowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znak zachęty

Wiktionary


prompter

urzą­dze­nie sto­so­wa­ne w te­le­wiz­ji, zwy­kle w kształ­cie obra­ca­ją­ce­go się bębna albo rolek z na­wi­nię­tym pa­pie­rem, na któ­rym du­ży­mi li­te­ra­mi jest na­pi­sa­ny tekst dla osoby mó­wią­cej, sto­ją­cej przed ka­me­rą; te­le­promp­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) telew. urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia tek­stu czy­ta­ne­go przez pre­zen­te­ra te­le­wi­zyj­ne­go czy inną osobę prze­ma­wia­ją­cą pu­blicz­nie lub sto­ją­cą przed ka­me­rą;

Wiktionary

Promp­ter (także te­le­promp­ter, au­to­cue) – urzą­dze­nie słu­żą­ce do wyś­wiet­la­nia wcze­śniej za­pi­sa­ne­go tek­stu, który jest czy­ta­ny przez osobę sto­ją­cą przed ka­me­rą.

Ekran promp­te­ra jest mon­to­wa­ny w po­zy­cji po­zio­mej przed obiek­ty­wem ka­me­ry, a wyt­wa­rza­ny przez niego obraz jest od­bi­ja­ny przez lu­stra we­nec­kie umie­szczo­ne na osi op­tycz­nej ka­me­ry. Osoba czy­ta­ją­ca tekst z promp­te­ra może pa­trzeć wprost w obiek­tyw, co daje złu­dze­nie na­tu­ral­ne­go mó­wie­nia z pa­mię­ci.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔ̃mptɛr, AS: prõmpter

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prompt m., teleprompter m., promptowanie n., zapromptowanie n., prompcik m.

:: zdrobn. prompterek m.

 czas. promptować ndk., zapromptować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) teleprompter

Wiktionary


prompting

tech­ni­ka for­mu­ło­wa­nia pre­cy­zyj­nych po­le­ceń (promp­tów) dla mo­de­li AI; promp­to­wa­nie


SJP.pl


promptować

dawać po­le­ce­nie sztucz­nej in­te­li­gen­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­promp­to­wać)

 (1.1) środ. in­form. za­da­wać py­ta­nie, dawać po­le­ce­nie sztucz­nej in­te­li­gen­cji pi­sząc prompt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj więk­szość z nas promp­tu­je AI w pro­sty spo­sób i przyj­mu­je bez­kry­tycz­nie wszyst­ko to, co na­rzę­dzie z sie­bie wy­rzu­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔ̃ˈmptɔvat͡ɕ, AS: prõmptovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prompt m., prompter m., teleprompter m., promptowanie n., zapromptowanie n.

 czas. zapromptować dk.

Wiktionary


promulgacja

ofi­cjal­ne, urzę­do­we ogło­sze­nie aktu nor­ma­tyw­ne­go; ter­mi­nem tym okre­śla się też pod­pi­sa­nie usta­wy przez głowę pań­stwa


SJP.pl

Pro­mul­ga­cja (łac. "pro­mul­ga­tio") – pot. ogło­sze­nie każ­de­go aktu nor­ma­tyw­ne­go. "Sensu stric­to" jest to je­dy­nie ogło­sze­nie usta­wy za­rzą­dzo­ne przez głowę pań­stwa, czym w ra­mach swo­ich kom­pe­ten­cji pot­wier­dza, że usta­wę uchwa­lo­no zgod­nie z prze­pi­sa­mi kon­sty­tu­cji oraz po­le­ca wszyst­kim adre­sa­tom jej sto­so­wa­nie.

Wikipedia


promulgacyjny

zwią­za­ny z pro­mul­ga­cją


SJP.pl


promulgować

cza­sow­nik dwu­a­spek­to­wy

 (1.1) praw. ogła­szać akt nor­ma­tyw­ny w dzien­ni­ku urzę­do­wym, do­ko­nać pro­mul­ga­cji

 (1.2) daw. ogła­szać, ob­wie­szczać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1-2) Mam wia­do­mo­ści z ko­zac­kie­go obozu, iż gdy tylko wybór kró­le­wi­cza Ka­zi­mie­rza bę­dzie pro­mul­go­wa­ny, Chmiel­nic­ki od oblę­że­nia ustą­pi i cof­nie się aż na Ruś…

 (1.2) My jedni bę­dzie­my wie­dzie­li, czyja za­słu­ga i w swoim cza­sie nie omiesz­ka­my jej pro­mul­go­wać!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. promulgacja ż., promulgowanie n.

 przym. promulgacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dokonać promulgacji

 (1.2) ogłaszać, zawiadamiać, obwieszczać, publikować, obwoływać

Wiktionary


promuzułmański

przy­chyl­ny mu­zuł­ma­nom


SJP.pl


promyczek

zdrob­nie­nie od: pro­myk


SJP.pl


promyk

1. mały pro­mień świa­tła;
2. po­je­dyn­czy wło­sek two­rzą­cy cho­rą­giew­kę piór u pta­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­myk – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny Marie i Pro­du­cen­ta Adama
  • Pro­myk – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Pro­myk – osied­le w Za­mo­ściu
  • pro­myk (Phy­ge­lius) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny trę­dow­ni­ko­wa­tych
  • Pro­myk – ilu­stro­wa­ne cza­so­pis­mo dla mło­dzie­ży i dzie­ci z pocz. XX wieku
  • Pro­myk – pse­u­do­nim ar­ty­stycz­ny Kon­ra­da Pru­szyń­skie­go
  • TS-1/34 Pro­myk – pol­ski szy­bo­wiec wy­czy­no­wy zbu­do­wa­ny w dwu­dzie­sto­le­ciu mię­dzy­wo­jen­nym
  • SZD-55 Pro­myk – pol­ski szy­bo­wiec wy­czy­no­wy obla­ta­ny w 1988 r.

Wikipedia


promythion

morał bajki umie­szczo­ny na po­cząt­ku ut­wo­ru


SJP.pl

Pro­myt­hion (z gr. "pro" - na prze­dzie; "myt­hos" - opo­wieść) – morał w bajce, umie­szczo­ny na po­cząt­ku ut­wo­ru. Jego prze­ci­wień­stwo sta­no­wi epi­myt­hion.

Nie jest to za­bieg po­pu­lar­ny. Sto­so­wa­ny był już w sta­ro­żyt­no­ści. We­dług Niem­ce­wi­cza pro­myt­hion od­bie­ra czy­tel­ni­ko­wi przy­jem­ność z lek­tu­ry i obra­ża jego in­te­li­gen­cję.

Wikipedia


pron

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = hist. polit. Pa­trio­tycz­ny Ruch Odro­dze­nia Na­ro­do­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W sta­nie wo­jen­nym opo­wie­dzia­ła się po stro­nie PRON-u, co przy­pła­ci­ła ostra­cyz­mem śro­do­wi­ska i na kilka lat nie­mal­że zni­knę­ła z ekra­nu.

Wiktionary


pronacja

obrót stopy z zew­nątrz (od stro­ny ma­łe­go palca) do wew­nątrz (do stro­ny du­że­go palca) pod­czas wy­ko­ny­wa­nia kroku; na­wra­ca­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. ruch po­le­ga­ją­cy na obro­cie dy­stal­nej czę­ści koń­czy­ny do wew­nątrz w sto­sun­ku do jej dłu­giej osi;

Wiktionary

Pro­na­cja (łac. "pro­na­tio") ina­czej na­wra­ca­nie, ro­ta­cja wew­nętrz­na − obrót dy­stal­nej czę­ści koń­czy­ny do wew­nątrz w sto­sun­ku do jej dłu­giej osi, tj. od rów­no­le­głe­go do skrę­to­le­głe­go po­ło­że­nia kości pro­mie­nio­wej i łok­cio­wej wzglę­dem sie­bie.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) nawracanie

Wiktionary


pronacyjny

→ pro­na­cja


SJP.pl

Patrz:

pronacja

pronaos

por­tyk po­prze­dza­ją­cy naos w sta­ro­żyt­nej świą­ty­ni grec­kiej


SJP.pl

Pro­na­os (gr. Πρόναος, łac. an­ti­cum) – przed­sio­nek przed­niej czę­ści an­tycz­nej świą­ty­ni grec­kiej, za­wie­ra­ją­cy się po­mię­dzy wy­su­nię­ty­mi bocz­ny­mi ścia­na­mi, naj­czę­ściej za­koń­czo­ny­mi an­ta­mi; po­prze­dzał naos.

Pro­na­os po­ja­wia się już w naj­star­szych świą­ty­niach, tzw. "tem­plum in antis".

Wikipedia


pronaserowiec

osoba po­dzie­la­ją­ca ide­o­lo­gię na­se­ryz­mu


SJP.pl


pronatalistyczny

→ pro­na­ta­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) so­cjol. polit. pro­pa­gu­ją­cy roz­rod­czość

Wiktionary

Patrz:

pronatalizm

Przykłady

 (1.1) Wpro­wa­dze­nie 500+ ma mieć efekt pro­na­ta­li­stycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pronatalizm mrz., antynatalizm mrz.

 przysł. pronatalistycznie

Wiktionary


pronatalizm

sy­stem po­glą­dów oraz dzia­łań spo­łecz­nych pro­pa­gu­ją­cy roz­rod­czość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) filoz. sta­no­wi­sko przy­pi­su­ją­ce po­zy­tyw­ną war­tość ludz­kiej pro­kre­a­cji;

Wiktionary

Pro­na­ta­lizm – sy­stem po­glą­dów pro­pa­gu­ją­cy roz­rod­czość. Głów­ne za­ło­że­nia pro­na­ta­liz­mu to ce­lo­wość pod­no­sze­nia:

Ko­niecz­ność dą­że­nia do speł­nie­nia tych za­ło­żeń uza­sad­nia się ko­rzyst­ny­mi skut­ka­mi go­spo­dar­czy­mi i spo­łecz­ny­mi.

W swo­jej hi­sto­rii pro­na­ta­lizm był ele­men­tem róż­nych kon­cep­cji lud­no­ścio­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. antynatalizm mrz.

 przym. pronatalistyczny

Wiktionary


pronatalny

sprzy­ja­ją­cy na­ro­dzi­nom, umoż­li­wia­ją­cy na­ro­dzi­ny


SJP.pl


pronatowski

po­pie­ra­ją­cy NATO, sprzy­ja­ją­cy NATO


SJP.pl


pronazistowski

po­pie­ra­ją­cy na­zizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. sprzy­ja­ją­cy na­ziz­mo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­wa­rzy­stwo miało być przy­kry­ciem dla pro­pa­gan­do­wej dzia­łal­no­ści pro­na­zi­stow­skiej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. nazistowski

Wiktionary


pronia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Soży;

 (1.2) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dach ria­zań­skim i tul­skim Rosji, prawy do­pływ Oki w do­rze­czu Wołgi

Wiktionary

Pro­nia ( Проня) – rzeka w ob­wo­dzie mo­hy­lew­skim Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Soży.

Dłu­gość 172 km, ob­szar zlew­ni 4910 km², prze­pływ wody przy uj­ściu 30 m³/s.

Wikipedia


proniemiecki

po­pie­ra­ją­cy Niem­cy, Niem­ców i to, co nie­miec­kie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy pań­stwu nie­miec­kie­mu lub Niem­com, po­pie­ra­ją­cy Niem­cy i wszyst­ko, co nie­miec­kie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔ̃ɲɛ̃ˈmʲjɛt͡sʲci, AS: prõńẽmʹi ̯ecʹḱi

Wiktionary


proniemieckość

→ pro­nie­miec­ki


SJP.pl

Patrz:

proniemiecki

proniepodległościowy

po­pie­ra­ją­cy nie­pod­le­głość


SJP.pl


pronomen

w ję­zy­koz­naw­stwie: za­i­mek


SJP.pl


pronominalizacja

za­stą­pie­nie nazwy ja­kie­goś de­sy­gna­tu od­po­wied­nim za­im­kiem


SJP.pl


pronowotworowy

sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu lub roz­wo­jo­wi no­wot­wo­ru


SJP.pl


pronto

szyb­ko - rzad­ko sto­so­wa­ne okre­śle­nie tempa


SJP.pl


pronunciamiento

[czy­taj: pro­nun­sjam­jen­to] de­kla­ra­cja, ma­ni­fest, odez­wa do na­ro­du, zwła­szcza ogło­sze­nie wy­bu­chu re­wo­lu­cji, pow­sta­nia prze­ciw­ko rzą­do­wi; bunt woj­sko­wy, pucz


SJP.pl

Pro­nun­cia­mien­to – hisz­pań­ska i po­łud­nio­wo­a­me­ry­kań­ska od­mia­na za­ma­chu stanu, obec­na także w prak­ty­ce niek­tó­rych prze­wro­tów po­li­tycz­nych w Afry­ce. W jego wy­ni­ku rządy przej­mo­wa­ne są bez­poś­red­nio przez woj­sko, a rolę przy­wód­cy od­gry­wa prze­wo­dzą­cy armią.

Wikipedia


pronuncjacja

daw­niej: spo­sób wy­ma­wia­nia; wy­mo­wa, ak­cent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. spo­sób wy­ma­wia­nia, wy­mo­wa

Wiktionary


proobronność

→ pro­o­bron­ny


SJP.pl

Patrz:

proobronny

proobronny

ma­ją­cy na celu wzmac­nia­nie obron­no­ści pań­stwa, za­rów­no w sen­sie mi­li­tar­nym, jak i spo­łecz­nym


SJP.pl


proobywatelski

przy­chyl­ny oby­wa­te­lom


SJP.pl


proof

[czy­taj: pruf] uży­wa­na w kra­jach an­glo­sa­skich miara za­war­to­ści al­ko­ho­lu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Proof – DeShaun Du­pree Hol­ton (1973-2006), ame­ry­kań­ski raper
  • Proof – film krót­ko­me­tra­żo­wy z roku 1980 w re­ży­se­rii i we­dług sce­na­riu­sza Ke­vi­na Re­y­nold­sa
  • Proof (pol. Dowód) – film z roku 1991 w re­ży­se­rii i we­dług sce­na­riu­sza Jo­ce­lyn Mo­or­ho­u­se
  • Proof (pol. Dowód) – film z roku 2005 w re­ży­se­rii Johna Mad­de­na
  • „Proof” – sin­gel grupy I Am Kloot
  • „Proof” – album mu­zycz­ny grupy BTS
  • Proof – miara za­war­to­ści al­ko­ho­lu w na­po­ju al­ko­ho­lo­wym

Wikipedia


proofer

[czy­taj: pru­fer] urzą­dze­nie do wy­ko­ny­wa­nia prób­nych wy­dru­ków pu­bli­ka­cji przy­go­to­wy­wa­nej do druku


SJP.pl


proofing

[czy­taj: pru­fing] pro­ces wy­ko­ny­wa­nia prób­nych wy­dru­ków pu­bli­ka­cji przy­go­to­wy­wa­nej do druku


SJP.pl


prooksydacyjny

sprzy­ja­ją­cy ut­le­nia­niu się pier­wiast­ków i związ­ków


SJP.pl


prop

skrót od: Pań­stwo­wa Rada Ochro­ny Przy­ro­dy


SJP.pl


propacjencki

sprzy­ja­ją­cy pa­cjen­tom


SJP.pl


propagacja

1. rozm­na­ża­nie się;
2. ogół zja­wisk zwią­za­nych ze swo­bod­nym roz­cho­dze­niem się fal w ja­kimś oś­rod­ku;
3. daw­niej: roz­po­wszech­nia­nie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­pa­ga­cja – fi­zy­ka
    • Pro­pa­ga­cja fali
    • Pro­pa­ga­cja fal ra­dio­wych
  • Pro­pa­ga­cja – me­tro­lo­gia
  • Pro­pa­ga­cja – wy­trzy­ma­łość ma­te­ria­łów
  • Pro­pa­ga­cja (rze­czo­wa) – in­for­ma­ty­ka
  • Pro­pa­ga­cja droż­dży (bro­war­nict­wo) – rozm­na­ża­nie droż­dży pi­wo­war­skich

Wikipedia


propagacyjny

zwią­za­ny z pro­pa­ga­cją


SJP.pl


propaganda

1. roz­po­wszech­nia­nie cze­goś przez przed­sta­wia­nie tego w ko­rzyst­nym świet­le;
2. ste­ro­wa­nie po­glą­da­mi ludzi w celu po­zy­ska­nia zwo­len­ni­ków, wpa­ja­nie po­żą­da­nych prze­ko­nań; ma­ni­pu­lo­wa­nie;
3. ze­spół osób, który ma­ni­pu­lu­je w ten spo­sób ludź­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu sze­rze­nie, wy­ja­śnia­nie i roz­po­wszech­nia­nie pew­nych po­glą­dów, idei, haseł w celu po­zy­ska­nia zwo­len­ni­ków;

 (1.2) pot. in­sty­tu­cja zaj­mu­ją­ca się pro­pa­gan­dą (1.1)

Wiktionary

Pro­pa­gan­da (od prōpāgāre – roz­sze­rzać, roz­cią­gać, krze­wić) – in­for­ma­cje, szcze­gól­nie ten­den­cyj­ne lub wpro­wa­dza­ją­ce w błąd, uży­wa­ne w celu uksz­tał­to­wa­nia okre­ślo­nych po­glą­dów i za­cho­wań zbio­ro­wo­ści ludz­kiej lub jed­nost­ki.

Pro­pa­gan­da czę­sto jest ko­ja­rzo­na z ma­te­ria­ła­mi przy­go­to­wy­wa­ny­mi przez wła­dze da­ne­go kraju w celu krze­wie­nia po­zy­tyw­nych po­staw oby­wa­te­li zgod­nych z racją stanu, jak np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bog­dan był od­por­ny na wszel­kie ro­dza­je ko­mu­ni­stycz­nej pro­pa­gan­dy.

 (1.2) Pod­czas wojny w na­szej jed­nost­ce dzia­łał ofi­cer pro­pa­gan­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpaˈɡãnda, AS: propagãnda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propagandysta m., propagandystka ż., propagandzista m., propagandzistka ż., propagandowość ż., propagandówka ż.

 przym. propagandowy, propagandystyczny, propagatorski

 przysł. propagandowo

Wiktionary


propagando

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: pro­pa­gan­da

Wiktionary


propagandowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­pa­gan­do­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propaganda ż., propagandysta m., propagandystka ż., propagandzista m., propagandzistka ż., propagandówka ż.

 przym. propagandowy, propagandystyczny

 przym. propagandowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) agitacyjność

Wiktionary


propagandowy

→ pro­pa­gan­da


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­pa­gan­dą, bę­dą­cy pro­pa­gan­dą, ma­ją­cy cechy pro­pa­gan­dy

Wiktionary

Patrz:

propaganda

Przykłady

 (1.1) Zakon, pro­wa­dząc wzmo­żo­ną dzia­łal­ność pro­pa­gan­do­wą, uzy­skał chęt­ny po­słuch w oto­cze­niu pa­pie­ża.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpaɡãnˈdɔvɨ, AS: propagãndovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propaganda ż., propagandowość ż., propagandysta m., propagandystka ż., propagandzista m., propagandzistka ż., propagandówka ż.

 przym. propagandystyczny

 przysł. propagandowo

Wiktionary


propagandysta

osoba zaj­mu­ją­ca się pro­pa­gan­dą; pro­pa­gan­dzi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się sze­rze­niem pro­pa­gan­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propaganda ż.

:: fż. propagandystka ż.

 przym. propagandowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) propagandzista

Wiktionary


propagandystka

→ pro­pa­gan­dy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się sze­rze­niem pro­pa­gan­dy

Wiktionary

Patrz:

propagandysta

Powiązane:

 rzecz. propaganda ż.

:: fm. propagandysta m.

 przym. propagandowy

Wiktionary


propagandystyczny

→ pro­pa­gan­da


SJP.pl

Patrz:

propaganda

propagandzista

osoba zaj­mu­ją­ca się pro­pa­gan­dą; pro­pa­gan­dy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się sze­rze­niem pro­pa­gan­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­szcze w 1986 r. kanc­lerz Kohl po­rów­nał swego póź­niej­sze­go przy­ja­cie­la Gor­ba­czo­wa z hit­le­row­skim pro­pa­gan­dzi­stą Jo­sep­hem Go­eb­bel­sem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propaganda ż., propagandysta m.

:: fż. propagandzistka ż.

 przym. propagandowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) propagandysta

Wiktionary


propagandzistka

→ pro­pa­gan­dzi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się sze­rze­niem pro­pa­gan­dy

Wiktionary

Patrz:

propagandzista

Powiązane:

 rzecz. propaganda ż.

:: fm. propagandzista m.

 przym. propagandowy

Wiktionary


propagandówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ga­ze­ta pro­mu­ją­ca pro­pa­gan­dę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propagandowość ż., propaganda ż.

 przym. propagandowy

Wiktionary


propagator

osoba upo­wszech­nia­ją­ca ja­kieś po­glą­dy, idee lub wie­dzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba pro­pa­gu­ją­ca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) chem. apa­rat do rozm­na­ża­nia droż­dży

 (2.2) fiz. spo­sób opisu za­cho­wa­nia cząst­ki ele­men­tar­nej w kwan­to­wej te­o­rii pola;

Wiktionary

Pro­pa­ga­tor – spo­sób opisu za­cho­wa­nia cząst­ki ele­men­tar­nej w kwan­to­wej te­o­rii pola. Jest to funk­cja Gre­e­na sko­ja­rzo­na z od­po­wied­nim rów­na­niem fa­lo­wym wła­ści­wym dla da­ne­go spinu (na przy­kład rów­na­nia Schro­e­din­ge­ra albo rów­na­nia Kle­i­na-Gor­do­na).

Oz­na­cza to, że dla da­ne­go rów­na­nia fa­lo­we­go po­sta­ci:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pro­si­li­śmy wy­bit­ne­go pro­pa­ga­to­ra ję­zy­ka i kul­tu­ry Ba­sków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propagatorskość ż., propagowanie n., rozpropagowanie n.

:: fż. propagatorka ż.

 czas. propagować ndk., rozpropagować dk.

 przym. propagatorski

 przysł. propagatorsko

Wiktionary


propagatorka

ko­bie­ta upo­wszech­nia­ją­ca ja­kieś po­glą­dy, idee lub wie­dzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta pro­pa­gu­ją­ca jakąś idee

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propagator mos./mrz.

Wiktionary


propagatorski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­pa­ga­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propagator mos., propaganda ż.

 czas. propagować

Wiktionary


propagowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­pa­go­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpaɡɔˈvãɲɛ, AS: propagovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. propagować

 rzecz. propagator mos./mrz.

Wiktionary


propagować

roz­po­wszech­niać ja­kieś idee, myśli, prze­ko­na­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. roz­pro­pa­go­wać)

 (1.1) czy­nić po­wszech­nym

 (1.2) pro­wa­dzić pro­pa­gan­dę

Wiktionary

Powiązane:

 czas. rozpropagować

 rzecz. propagacja ż., propagator m., propagatorka ż., propagowanie n.

 przym. propagatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głosić, krzewić, popularyzować, proklamować, promować, rozpowszechniać, szerzyć, upowszechniać

Wiktionary


propalestyński

przy­chyl­ny Pa­le­sty­nie lub Pa­le­styń­czy­kom


SJP.pl


propan

trze­ci w kolei zwią­zek che­micz­ny w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ka­nów, gaz uży­wa­ny np. w za­pal­nicz­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ka­nów, bez­won­ny i be­zbarw­ny gaz, jego mie­sza­ni­na z bu­ta­nem znana jest jako LPG;

Wiktionary

Pro­pan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów, be­zbarw­ny i bez­won­ny gaz. Ma więk­szą gę­stość od po­wie­trza.

Pro­pan jest nie­roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, roz­pu­szcza się w eta­no­lu i ete­rze die­ty­lo­wym. Wy­stę­pu­je w nie­wiel­kich ilo­ściach w gazie ziem­nym oraz w więk­szych ilo­ściach w ropie naf­to­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spa­la­nie pro­pa­nu po­wo­du­je pow­sta­wa­nie wody i dwut­len­ku węgla.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔpãn, AS: propãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. propanowy

Wiktionary


propan-butan

mie­sza­ni­na pro­pa­nu i bu­ta­nu, uży­wa­na jako gaz; LPG


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. mie­sza­ni­na pro­pa­nu i bu­ta­nu, uży­wa­na jako gaz, a prze­cho­wy­wa­na i tran­spor­to­wa­na w po­jem­ni­kach pod ci­śnie­niem w po­sta­ci cie­kłej; wy­ko­rzy­sty­wa­na w urzą­dze­niach grzew­czych, ku­chen­nych i jako pa­li­wo na­pę­do­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprze­dam butlę ga­zo­wą pro­pan-butan o po­jem­no­ści 11 kg.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gaz płynny, gazol, LPG

Wiktionary


propanol

al­ko­hol pro­py­lo­wy (C3H7OH)


SJP.pl

Pro­pa­nol, al­ko­hol pro­py­lo­wy, C3H7OH – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ko­ho­li z trze­ma ato­ma­mi węgla w czą­stecz­ce. Ma jeden izo­mer pod­staw­ni­ko­wy: izo­pro­pa­nol.

Wikipedia


propanon

naj­prost­szy keton ali­fa­tycz­ny; ace­ton


SJP.pl


propanotriol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zob. gli­ce­ry­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpãˈnɔtrʲjɔl, AS: propãnotrʹi ̯ol

Wiktionary


propanowy

→ pro­pan


SJP.pl

Patrz:

propan

propapieski

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny pa­pie­żo­wi


SJP.pl


proparoksyton

wyraz ma­ją­cy ak­cent na trze­ciej sy­la­bie od końca; pro­pa­rok­sy­to­non


SJP.pl

Pro­pa­rok­sy­ton, pro­pa­rok­sy­to­non (gr. "proparoksýtonon") – wyraz lub ze­strój ak­cen­to­wy ak­cen­to­wa­ny pro­pa­rok­sy­to­nicz­nie, czyli taki, któ­re­go ak­cent pada na trze­cią sy­la­bę od końca. W ję­zy­ku pol­skim są w ten spo­sób ak­cen­to­wa­ne niek­tó­re wy­ra­zy po­cho­dze­nia ob­ce­go (opera, ma­te­ma­ty­ka, he­ro­i­ka) oraz ze­stro­je zło­żo­ne z pa­rok­sy­to­nu i en­kli­ty­ki (go­ni­łem go).

Wikipedia


proparoksytoniczność

→ pro­pa­rok­sy­to­nicz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­pa­rok­sy­to­nicz­ne

Wiktionary

Patrz:

proparoksytoniczny

Powiązane:

 przym. proparoksytoniczny

Wiktionary


proparoksytoniczny

do­ty­czą­cy pro­pa­rok­sy­to­nu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fonet. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ak­cen­to­wa­niem wy­ra­zów na trze­ciej sy­la­bie od końca, ma­ją­cy ak­cent na trze­ciej sy­la­bie od końca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proparoksyton mrz., proparoksytonon mrz., proparoksytoniczność ż., proparoksytoneza ż.

 przysł. proparoksytonicznie

Wiktionary


proparoksytonon

wyraz ma­ją­cy ak­cent na trze­ciej sy­la­bie od końca; pro­pa­rok­sy­ton


SJP.pl


propartyjny

po­pie­ra­ją­cy par­tię, sprzy­ja­ją­cy dzia­łal­no­ści i roz­wo­jo­wi par­tii


SJP.pl


propaństwowy

przy­chyl­ny pań­stwu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) świad­czą­cy o tro­sce o dobro pań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług by­łe­go wi­ce­sze­fa UOP Mie­czy­sła­wa Tar­now­skie­go przy­najm­niej 80 proc. osób po­dej­mu­ją­cych tajną współ­pra­cę ze służ­ba­mi czyni to z po­bu­dek pro­pań­stwo­wych.

Wiktionary


propedeutyczny

wstęp­ny, wpro­wa­dza­ją­cy do ja­kiejś dzie­dzi­ny wie­dzy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wstęp­ny; przy­go­to­wu­ją­cy do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Espe­ran­to ma pro­pe­de­u­tycz­ny walor w nauce ję­zy­ków ob­cych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpɛdɛwˈtɨt͡ʃnɨ, AS: propedeu̯tyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propedeutyka ż., propedeutyk m.

 przysł. propedeutycznie

Wiktionary


propedeutyk

osoba wpro­wa­dza­ją­ca do ja­kiejś dzie­dzi­ny wie­dzy


SJP.pl


propedeutyka

wpro­wa­dza­nie do ja­kiejś dzie­dzi­ny wie­dzy; wstęp; wpro­wa­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wstęp do cze­goś, wpro­wa­dze­nie, przy­go­to­wa­nie

Wiktionary

Pro­pe­de­u­ty­ka (gr. προπαίδευσις, "propaídeusis", pl. „edu­ka­cja wstęp­na”) – utwór fi­lo­zo­ficz­ny, te­o­lo­gicz­ny lub na­u­ko­wy sta­no­wią­cy wstęp i wpro­wa­dze­nie w okre­ślo­ną dzie­dzi­nę wie­dzy.

W chrze­ści­jań­stwie mia­nem pro­pe­de­u­ty­ki okre­śla­ne są trak­ta­ty lub ka­te­che­zy wpro­wa­dza­ją­ce od­bior­cę w ke­ryg­mat, czyli wy­kład pod­sta­wo­wych prawd wiary. Współ­czes­nym przy­kła­dem ta­kie­go dzie­ła jest "Wpro­wa­dze­nie w chrze­ści­jań­stwo" Jo­sep­ha Rat­zin­ge­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­mię­tam, jak w szko­le z róż­nych mało lu­bia­nych przed­mio­tów (np. pro­pe­de­u­ty­ka wie­dzy o spo­łe­czeń­stwie) kom­bi­no­wa­łem, jak do­stać dobry sto­pień. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpɛˈdɛwtɨka, AS: propedeu̯tyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propedeutyk m.

 przym. propedeutyczny

 przysł. propedeutycznie

Wiktionary


propelent

ma­te­riał pędny do wy­py­cha­nia za­war­to­ści z ae­ro­zo­li


SJP.pl


propeler

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. techn. śmi­gło

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. propelerek m.

Wiktionary


propelerek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­pe­ler

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propeler m.

Wiktionary


propeller

śruba wpra­wia­ją­ca w ruch mo­to­rów­kę, śmi­gło wpra­wia­ją­ce w ruch sa­mo­lot


SJP.pl


propen

alken ma­ją­cy 3 atomy węgla w czą­stecz­ce; pro­py­len


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ke­nów, be­zbarw­ny gaz;

Wiktionary

Pro­pen, pro­py­len, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy wę­glo­wo­do­rów nie­na­sy­co­nych, drugi po ete­nie w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ke­nów. Otrzy­my­wa­ny z gazów kra­kin­go­wych i w pro­ce­sie pi­ro­li­zy ole­fi­no­wej.

Sto­so­wa­ny do pro­duk­cji po­li­pro­py­le­nu i wielu ma­te­ria­łów z po­li­pro­py­le­nu, ku­me­nu (a z niego: ace­to­nu i fe­no­lu w me­to­dzie ku­me­no­wej), pro­pa­no­lu, al­de­hy­du ma­sło­we­go (syn­te­za okso), al­ki­lo­wa­nia ben­zy­ny, akry­lo­ni­try­lu, epich­lo­ro­hy­dry­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­pen otrzy­my­wa­ny jest z gazów kra­kin­go­wych i w pro­ce­sie pi­ro­li­zy ole­fi­no­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔpɛ̃n, AS: propẽn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) propylen

Wiktionary


propenowy

→ pro­pen


SJP.pl

Patrz:

propen

propeowski

sprzy­ja­ją­cy Plat­for­mie Oby­wa­tel­skiej, po­pie­ra­ją­cy Plat­for­mę Oby­wa­tel­ską; pro-PO-wski


SJP.pl


propepsyna

nie­ak­tyw­na forma pep­sy­ny; pep­sy­no­gen


SJP.pl


propercjusz

poeta rzym­ski ży­ją­cy w la­tach ok. 50 - ok. 15 p.n.e.


SJP.pl

Pro­per­cjusz, "Sex­tus Pro­per­tius" (ur. ok. 50 p.n.e., zm. po­mię­dzy 15 – 2 p.n.e.) – poeta sta­ro­żyt­ne­go Rzymu.

Wia­do­mo­ści o jego pry­wat­nym życiu są skąpe. Wcze­śnie stra­cił ojca, ale otrzy­mał grun­tow­ne wyksz­tał­ce­nie od matki. Dot­knę­ła go czę­ścio­wa kon­fi­ska­ta ro­dzin­ne­go ma­jąt­ku, do­ko­na­na dla za­spo­ko­je­nia po­trzeb żoł­nie­rzy zwy­cię­skie­go w woj­nie do­mo­wej Ok­ta­wia­na Au­gu­sta.

Wikipedia


properdyna

Pro­per­dy­na, czyn­nik P – gli­ko­pro­te­i­na na­le­żą­ca do grupy glo­bu­lin. Ma masę czą­stecz­ko­wą 184 kDa, jest zło­żo­na z 441 reszt ami­nok­wa­so­wych two­rzą­cych 4 pod­jed­nost­ki o masie 46 kDa każda. Stę­że­nie pro­per­dy­ny w su­ro­wi­cy wy­no­si 25 mg/l.

Pro­per­dy­na od­gry­wa rolę w nies­wo­i­stej od­po­wie­dzi im­mu­no­lo­gicz­nej. W al­ter­na­tyw­nej dro­dze ak­ty­wa­cji do­peł­nia­cza jako czyn­nik P pełni rolę sta­bi­li­zu­ją­cą kon­wer­ta­zę C3 i C5. Stąd droga ta by­wa­ła daw­niej na­zy­wa­na "pro­per­dy­no­wą".

Wikipedia


propileje

mo­nu­men­tal­na brama, por­tyk w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; pro­py­le­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ar­chit. sta­roż. bu­dy­nek hali wej­ścio­wej na pla­nie pro­sto­ką­ta z ko­lum­na­mi, zwy­kle do mo­nu­men­tal­nych świą­tyń;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dole cią­gnę­ły się pysz­ne ogro­dy i wille Mak­sy­ma, pa­ła­ce i pro­pi­le­je, przy­po­mi­na­ją­ce ko­lum­na­dy Per­se­po­li­su.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. propyleje

Wiktionary


propinacja

1. w daw­nej Pol­sce: wy­łącz­ne prawo szlach­ty do pro­duk­cji i sprze­da­ży trun­ków w obrę­bie włas­nych dóbr;
2. daw­niej: szynk, karcz­ma


SJP.pl

Pro­pi­na­cja (łac. "pro­pi­na­tio") – wy­łącz­ne prawo wła­ści­cie­la dóbr ziem­skich do pro­duk­cji i sprze­da­ży piwa, go­rzał­ki i miodu w obrę­bie jego dóbr oraz przy­wi­lej do spro­wa­dza­nia tych wy­ro­bów z in­nych miast i czer­pa­nia z tego ty­tu­łu do­cho­dów. Sprze­daż pań­skie­go al­ko­ho­lu od­by­wa­ła się w karcz­mie pań­skiej, w któ­rej obo­wią­zy­wał zakaz sprze­da­ży ob­ce­go al­ko­ho­lu.

Wikipedia


propinacyjny

zwią­za­ny z pro­pi­na­cją


SJP.pl


propinator

po­sia­dacz pro­pi­na­cji, dzier­żaw­ca mo­no­po­lo­we­go wy­szyn­ku na­po­jów al­ko­ho­lo­wych w daw­nej Pol­sce


SJP.pl


propinatorka

→ pro­pi­na­tor


SJP.pl

Patrz:

propinator

propionowy

kwas pro­pio­no­wy - mo­no­kar­bok­sy­lo­wy kwas or­ga­nicz­ny o trzech ato­mach węgla w czą­stecz­ce, kon­ser­want oz­na­cza­ny sym­bo­lem E280


SJP.pl


propisowski

sprzy­ja­ją­cy Prawu i Spra­wied­li­wo­ści, po­pie­ra­ją­cy Prawo i Spra­wied­li­wość; pro-PiS-owski


SJP.pl


propiłsudczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. polit. zwo­len­nik Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sa­rza uwa­ża­no za pro­pił­sud­czy­ka, zwo­len­ni­ka twar­dej po­li­ty­ki mar­szał­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. piłsudczyk mos.

 przym. propiłsudczykowski

 przysł. propiłsudczykowsko

Wiktionary


propiłsudczykowski

przy­miot­nik

 (1.1) hist. polit. sprzy­ja­ją­cy lub po­pie­ra­ją­cy obóz zwią­za­ny z osobą Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z uwagi na tra­dy­cje, a także osobę do­wód­cy, pułk ucho­dził za pro­pił­sud­czy­kow­ski.

 (1.1) Zin­ten­sy­fi­ko­wa­ło się życie po­li­tycz­ne, po­wo­ła­no pro­pił­sud­czy­kow­ską or­ga­ni­za­cję POW, przy­go­to­wu­ją­cą się do wy­stą­pie­nia prze­ciw oku­pan­tom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propiłsudczyk mos.

 przysł. propiłsudczykowsko

Wiktionary


propiłsudczykowsko

przy­słó­wek

 (1.1) hist. polit. z po­zy­tyw­nym sto­sun­kiem do po­li­ty­ki i osoby Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­sa­rzo­wi sprzy­ja­li pro­pił­sud­czy­kow­sko na­sta­wie­ni kry­ty­cy i wy­daw­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propiłsudczyk mos.

 przym. propiłsudczykowski

Wiktionary


proplastyd

pla­styd sta­no­wią­cy formę wyj­ścio­wą do pow­sta­wa­nia po­zo­sta­łych, doj­rza­łych pla­sty­dów


SJP.pl


propokojowy

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny po­ko­jo­wi


SJP.pl


propolis

kit pszcze­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zool. kit pszcze­li, bal­sa­micz­na sub­stan­cja wy­ra­bia­na przez pszczo­ły

Wiktionary

Powiązane:

 przym. propolisowy

Wiktionary


propolisowy

przy­miot­nik od: pro­po­lis


SJP.pl


propolski

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy pań­stwu pol­skie­mu lub Po­la­kom, po­pie­ra­ją­cy Pol­skę i wszyst­ko, co pol­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­łom w po­sta­wach Niem­ców wobec Po­la­ków na­zy­wał Kud­lic­ki „wiel­ką od­wil­żą pro­pol­ską" lub „pro­pol­ską falą". Fe­no­men ów wy­ja­śniał wyz­wo­le­niem się „emo­cji pro­pol­skich" wśród du­żych odła­mów spo­łe­czeń­stwa (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Polak mos., propolskość ż.

 przysł. propolsko

Wiktionary


propolsko

przy­słó­wek

 (1.1) z po­zy­tyw­nym sto­sun­kiem do Pol­ski i Po­la­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie bra­ku­je pro­pol­sko na­sta­wio­nych Ame­ry­ka­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. propolski

Wiktionary


propolskość

→ pro­pol­ski


SJP.pl

Patrz:

propolski

proponent

w pra­wie cy­wil­nym: osoba, która opra­co­wa­ła wzo­rzec umow­ny


SJP.pl


proponentka

w pra­wie cy­wil­nym: ko­bie­ta, która opra­co­wa­ła wzo­rzec umow­ny


SJP.pl


proponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skła­da­nie pro­po­zy­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaproponowanie n., propozycja ż.

 czas. proponować ndk., zaproponować dk.

Wiktionary


proponować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­pro­po­no­wać)

 (1.1) zgła­szać, wy­su­wać, za­chwa­lać pro­po­zy­cję (ofer­tę, po­mysł, pro­jekt)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Małe war­szaw­skie knajp­ki pro­po­no­wa­ły go­rą­cą kieł­ba­sę pod­grze­wa­ną w ko­cioł­kach i bim­ber po­da­wa­ny w „musz­tar­dów­ce”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: propõnovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dk. zaproponować

 rzecz. propozycja ż., proponowanie n., zaproponowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sugerować, oferować

Wiktionary


proporcja

sto­su­nek do sie­bie dwu lub wię­cej wiel­ko­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wza­jem­ny sto­su­nek da­nych wiel­ko­ści; sto­su­nek czę­ści danej ca­ło­ści wobec sie­bie naw­za­jem

 (1.2) har­mo­nia; wła­ści­wy, pro­por­cjo­nal­ny sto­su­nek mię­dzy czę­ścia­mi ukła­du

 (1.3) mat. rów­ność dwóch sto­sun­ków;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­por­cja (aryt­me­ty­ka)
  • pro­por­cja (sta­ty­sty­ka)
  • pro­por­cja (sztu­ka)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɔˈpɔrt͡sʲja, AS: proporcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proporcjonalność ż.

 przym. proporcjonalny

 przysł. proporcjonalnie

Wiktionary


proporcje

sto­su­nek do sie­bie dwu lub wię­cej wiel­ko­ści


SJP.pl


proporcjonalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­por­cjo­nal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proporcjonalność ż., proporcja ż.

 przym. proporcjonalny

Wiktionary


proporcjonalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­por­cjo­nal­nie


SJP.pl


proporcjonalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­por­cjo­nal­ny


SJP.pl


proporcjonalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­por­cjo­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­por­cjo­nal­ni

 (1.2) mat. za­leż­ność mię­dzy dwie­ma wiel­ko­ścia­mi, w któ­rej przy po­więk­sze­niu lub pom­niej­sze­niu war­to­ści jed­nej z nich, war­tość dru­giej zwięk­sza się tyleż razy lub tyleż razy się zmniej­sza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­por­cjo­nal­ność pro­sta
  • Pro­por­cjo­nal­ność od­wrot­na
  • Pro­por­cja

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. proporcja ż.

 przym. proporcjonalny

 przysł. proporcjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) regularność, harmonijność

Wiktionary


proporcjonalny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub wy­ra­ża­ją­cy okre­ślo­ny sto­su­nek do ja­kiejś wiel­ko­ści

 (1.2) o pro­por­cjach zgod­nych z ka­no­nem pię­kna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proporcja ż., proporcjonalność ż.

 przysł. proporcjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) porównywalny, stosunkowy, współmierny

 (1.2) harmonijny, idealny

Wiktionary


proporczyk

1. mały pro­po­rzec;
2. cho­rą­giew­ka wcią­ga­na na maszt, świad­czą­ca o przy­na­leż­no­ści stat­ku do przed­się­bior­stwa że­glu­go­we­go, klubu spor­to­we­go itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: pro­po­rzec

 (1.2) wojsk. hist. mały pro­po­rzec roz­poz­naw­czy na lancy lub drzew­cu;

 (1.3) wojsk. na­szyw­ka roz­poz­naw­cza no­szo­na na koł­nie­rzu mun­du­ru;

 (1.4) flaga pań­stwo­wa ma­łych roz­mia­rów

 (1.5) sport. pa­miąt­ko­wa za­wiesz­ka z tka­ni­ny w bar­wach klubu spor­to­we­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­por­czyk – cho­rą­giew­ka do broni drzew­co­wej.
  • Pro­por­czyk – oz­na­ka na koł­nie­rzach mun­du­rów.
  • Pro­por­czyk – de­ko­ra­cyj­na za­wiesz­ka pro­mo­cyj­no-re­kla­mo­wa.
  • Pro­por­czyk – pol­ski herb szla­chec­ki.
  • Pro­po­rzec – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. proporzec m., proporczykowiec m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) chorągiewka

 (1.3) chorągiewka

Wiktionary


proporczykowiec

ga­tu­nek ryby ak­wa­rio­wej z rzędu kar­pień­coksz­tałt­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­por­czy­ko­wiec dwu­prę­gi
  • pro­por­czy­ko­wiec z Kap Lopez
  • pro­por­czy­ko­wiec błę­kit­ny
  • pro­por­czy­ko­wiec Gard­ne­ra
  • pro­por­czy­ko­wiec na­kra­pia­ny

Wikipedia


proporzec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) he­rald. nie­wiel­ka cho­rą­giew lub sztan­dar słu­żą­cy do celów re­pre­zen­ta­cyj­nych

 (1.2) hist. cho­rą­giew­ka przyt­wier­dzo­na do drzew­ca lancy lub włócz­ni

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­po­rzec – ro­dzaj wek­sy­lium uży­wa­ne na dzio­bie okrę­tów wo­jen­nych.
  • pro­po­rzec – po­dod­dział roty.
  • pro­po­rzec – wek­sy­lium har­cer­skie.
  • pro­po­rzec jako sym­bol od­dzia­łu woj­sko­we­go, ma­ją­cy mniej­szy roz­miar i niż­szą rangę od sztan­da­ru.
  • pro­po­rzec jako śred­nio­wiecz­ne pry­wat­ne cho­rąg­wie ry­cer­skie.
  • pro­po­rzec Pre­zy­den­ta Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej.
  • Pro­po­rzec Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej.
  • pro­por­czyk
  • cho­rą­giew
  • ban­de­ra

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. proporczyk m.

 przym. proporcowy, proporczykowy

Wiktionary


proporzyca

pro­po­rzy­ca ma­rzy­młód­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


propozycja

1. wy­stą­pie­nie z pro­jek­tem;
2. to, co się komuś pro­po­nu­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co się komuś pro­po­nu­je

 (1.2) w mo­de­lu de­ba­ty oks­fordz­kiej: grupa de­ba­tanc­ka dą­żą­ca do udo­wod­nie­nia praw­dzi­wo­ści tezy

Wiktionary

Pro­po­zy­cja – au­stra­lij­sko-bry­tyj­ski we­stern z 2005 roku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tłu­macz otrzy­mał cie­ka­wą pro­po­zy­cję pracy.

 (1.2) W skład dru­ży­ny Pro­po­zy­cji wcho­dzi czte­rech mów­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔpɔˈzɨt͡sʲja, AS: propozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proponowanie n., zaproponowanie n.

 czas. proponować ndk., zaproponować dk.

Wiktionary


propranolol

lek kar­dio­lo­gicz­ny sto­so­wa­ny m.in. w le­cze­niu nad­ci­śnie­nia, cho­ro­by wień­co­wej i za­bu­rzeń rytmu serca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek sto­so­wa­ny w le­cze­niu nad­ci­śnie­nia, lęków, mi­gren, drżeń sa­mo­ist­nych i za­bu­rzeń rytmu serca

Wiktionary

Pro­pra­no­lol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wie­lo­funk­cyj­na po­chod­na naf­ta­le­nu.

Nie­se­lek­tyw­ny lek β-adre­no­li­tycz­ny (β-blo­ker), bez wew­nętrz­nej ak­tyw­no­ści sym­pa­ty­ko­mi­me­tycz­nej, ma­ją­cy dzia­ła­nie sta­bi­li­zu­ją­ce błonę ko­mór­ko­wą.

Blo­ku­je dzia­ła­nie amin ka­te­cho­lo­wych (a kon­kret­nie adre­na­li­ny i no­ra­dre­na­li­ny) na serce, po­wo­du­jąc spa­dek za­po­trze­bo­wa­nia serca na tlen oraz zwol­nie­nie czę­sto­ści jego pracy i w kon­sek­wen­cji spa­dek ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go (zwła­szcza skur­czo­we­go).

Wikipedia


proprefekt

za­stęp­ca pre­fek­ta


SJP.pl


proprezydencki

przy­chyl­ny pre­zy­den­to­wi


SJP.pl


propriocepcja

zmysł orien­ta­cji uło­że­nia czę­ści włas­ne­go ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fizj. zmysł orien­ta­cji uło­że­nia czę­ści włas­ne­go ciała

Wiktionary

Pro­prio­cep­cja, ki­ne­stez­ja, zmysł ki­ne­ste­tycz­ny, czu­cie głę­bo­kie – zmysł orien­ta­cji uło­że­nia czę­ści włas­ne­go ciała. Re­cep­to­ry tego zmy­słu (pro­prio­re­cep­to­ry) ulo­ko­wa­ne są w mię­śniach, ścię­gnach i sta­wach. Do­star­cza­ją móz­go­wi in­for­ma­cji o to­nu­sie mię­śnio­wym. Dzię­ki temu zmy­sło­wi mózg wie, jak uło­żo­ne są koń­czy­ny bez pa­trze­nia na nie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔprʲjɔˈt͡sɛpt͡sʲja, AS: proprʹi ̯ocepcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proprioceptor m.

 przym. propriocepcyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kinestezja, zmysł kinestetyczny, czucie głębokie

Wiktionary


propriocepcyjny

zwią­za­ny z pro­prio­cep­cją


SJP.pl


proprioceptor

re­cep­tor od­czu­wa­nia głę­bo­kie­go in­for­mu­ją­cy or­ga­nizm o ak­tu­al­nej po­zy­cji i ru­chach po­szcze­gól­nych czę­ści ciała


SJP.pl


propriorecepcja

po­czu­cie po­ło­że­nia włas­ne­go ciała w prze­strze­ni bez kon­tro­li wzro­ku, poz­wa­la­ją­ce za­cho­wać orien­ta­cję w zmien­nym śro­do­wi­sku


SJP.pl


proprioreceptor

re­cep­tor umiej­sco­wio­ny w mię­śniach, sta­wach, ścię­gnach i okost­nej, który od­bie­ra bodź­ce poz­wa­la­ją­ce na okre­śle­nie ruchu koń­czyn i ich po­ło­że­nia


SJP.pl

Pro­prio­re­cep­tor – re­cep­tor re­a­gu­ją­cy na pro­ce­sy za­cho­dzą­ce wew­nątrz or­ga­niz­mu, np. re­cep­tor czu­cia głę­bo­kie­go in­for­mu­ją­cy o po­zy­cji ciała. Pro­prio­re­cep­to­ry wy­stę­pu­ją w mię­śniach szkie­le­to­wych, ścię­gnach i sta­wach. Za­li­cza się do nich:

Niek­tó­rzy au­to­rzy do pro­prio­re­cep­to­rów za­li­cza­ją rów­nież ko­mór­ki rzę­sa­te czę­ści bło­nia­stej błęd­ni­ka oraz ka­na­łów pół­ko­li­stych.

Wikipedia


proprium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. część li­tur­gii pod­le­ga­ją­ca zmia­nie za­leż­nie od ka­len­da­rza li­tur­gicz­ne­go;

Wiktionary

Pro­prium (łac. "pro­prius" zna­czy "włas­ny") – w li­tur­gii rzym­sko­ka­to­lic­kiej zbior­cze okre­śle­nie tych jej czę­ści (tek­stów), które – w odróż­nie­niu od or­di­na­rium – z za­sa­dy pod­le­ga­ją zmia­nie w za­leż­no­ści od róż­nych okre­sów roku li­tur­gicz­ne­go i okaz­ji, dla któ­rych spra­wo­wa­ny jest obrzęd. Pol­skim od­po­wied­ni­kiem tego ła­ciń­skie­go ter­mi­nu jest okre­śle­nie "czę­ści zmien­ne".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dąż­ność do uwy­dat­nie­nia wy­ja­śnia­ją­cych szcze­gó­łów, dobór form kla­sycz­nych, woń stylu cy­ce­ro­niań­skie­go, […] wszyst­kie te na­le­cia­ło­ści aż nadto wiele śla­dów zo­sta­wi­ły w póź­niej­szych pro­priach.

Wiktionary


proprzedsiębiorczy

sprzy­ja­ją­cy przed­się­bior­czo­ści


SJP.pl


props

(zwy­kle w licz­bie mno­giej) po­tocz­nie: sza­cu­nek, uz­na­nie; sza­cun


SJP.pl


propsować

po­tocz­nie: chwa­lić, wy­ra­żać uz­na­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. sprop­so­wać)

 (1.1) pot. środ. wy­ra­żać uz­na­nie dla kogoś lub cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prop­so­wać się (dk. sprop­so­wać się)

 (2.1) pot. środ. wy­ra­żać uz­na­nie dla sa­me­go sie­bie

 (2.2) pot. środ. wy­ra­żać uz­na­nie dla sie­bie wza­jem­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. propsowanie n., spropsowanie n.

 czas. spropsować dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chwalić, doceniać

Wiktionary


propsy

wy­krzy­knik

 (1.1) slang. gra­tu­la­cje, sza­cu­nek

Wiktionary


proputinowski

po­pie­ra­ją­cy Wła­di­mi­ra Pu­ti­na, sprzy­ja­ją­cy Wła­di­mi­ro­wi Pu­ti­no­wi


SJP.pl


propyl

grupa al­ki­lo­wa wy­wo­dzą­ca się z pro­pa­nu


SJP.pl


propyleje

mo­nu­men­tal­na brama, por­tyk w sta­ro­żyt­nej Gre­cji; pro­pi­le­je


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ar­chit. sta­roż. bu­dy­nek hali wej­ścio­wej na pla­nie pro­sto­ką­ta z ko­lum­na­mi, zwy­kle do mo­nu­men­tal­nych świą­tyń;

Wiktionary

Pro­py­le­je (gr. "pro­py­la­jon" „przed­sio­nek”, łac. "pro­py­la­e­um") – w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji, mo­nu­men­tal­na bu­dow­la, bu­dy­nek bramy na pla­nie pro­sto­ką­ta z ko­lum­na­mi, pro­wa­dzą­cy zwy­kle do wiel­kich świą­tyń, np. do "te­me­no­su" – świę­te­go miej­sca.

Za­pew­ne naj­słyn­niej­sze pro­py­le­je znaj­du­ją się przy wej­ściu na Akro­pol ateń­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Coraz bar­dziej robi się swoj­sko, coraz przy­jaź­niej spo­glą­da wę­dro­wiec na te roz­le­głe linie Part­he­no­nu, na biały Erech­te­jon i na le­żą­ce niżej Pro­py­le­je.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. propileje

Wiktionary


propylen

alken ma­ją­cy 3 atomy węgla w czą­stecz­ce; pro­pen, pro­pin


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. pro­pen.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­py­len jest sto­so­wa­ny do pro­duk­cji po­li­pro­py­le­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈpɨlɛ̃n, AS: propylẽn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) propen

Wiktionary


propylenowy

→ pro­py­len


SJP.pl

Patrz:

propylen

propylowy

przy­miot­nik od: pro­pyl


SJP.pl


propyn

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny, jeden z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ki­nów, skład­nik gazu MAPP uży­wa­ne­go w spa­wal­nict­wie;

Wiktionary

Pro­pyn, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów.

Jest skład­ni­kiem gazu MAPP. W prze­ci­wień­stwie do ace­ty­le­nu, pro­pyn może być bez­piecz­nie sprę­ża­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ten­cjal­nym ob­ja­wem in­ha­la­cji pro­py­nu jest utra­ta przy­tom­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔpɨ̃n, AS: propỹn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metyloacetylen

Wiktionary


prorektor

za­stęp­ca rek­to­ra wyż­szej uczel­ni


SJP.pl

Pro­rek­tor – pra­cow­nik uczel­ni peł­nią­cy funk­cje ad­mi­ni­stra­cyj­no-re­pre­zen­ta­cyj­ne jako za­stęp­ca rek­to­ra uczel­ni.

Duże uczel­nie mają kilku pro­rek­to­rów, np.:

Wikipedia


prorektorka

→ pro­rek­tor


SJP.pl

Patrz:

prorektor

proretinol

re­ti­no­id, naj­tań­sza i naj­sła­biej dzia­ła­ją­ca na skórę forma wi­ta­mi­ny A


SJP.pl


proreżimowy

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny re­żi­mo­wi


SJP.pl


proreżymowy

przy­chyl­ny re­ży­mo­wi; pro­re­żi­mo­wy


SJP.pl


prorocki

zwią­za­ny z pro­ro­kiem, pro­roct­wem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­ro­kiem lub pro­ro­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W li­stach świę­te­go Pawła po­ja­wia­ją się na­wią­za­nia do ksiąg pro­roc­kich Sta­re­go Te­sta­men­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈrɔt͡sʲci, AS: prorocʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prorok m., prorokini ż., proroctwo m., prorokowanie n.

 czas. prorokować

 przym. proroczy

Wiktionary


proroctwo

1. czy­jeś słowa lub ja­kieś wy­da­rze­nia, które są in­ter­pre­to­wa­ne jako za­po­wiedź przysz­łych zda­rzeń; prze­po­wied­nia, pro­gno­styk, omen;
2. prze­po­wied­nia z bo­że­go natch­nie­nia wy­gło­szo­na przez pro­ro­ka; pro­fe­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­po­wied­nia przysz­ło­ści, naj­czę­ściej wy­gła­sza­na przez pro­ro­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­lej­ny raz pro­roct­wo nie speł­ni­ło się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈrɔt͡stfɔ, AS: proroctfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prorok m., prorokini ż., prorokowanie n.

 czas. prorokować ndk.

 przym. proroczy, prorocki

 przysł. proroczo

Wiktionary


proroczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­ro­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prorok m., proroctwo n., prorokowanie n., prorokini ż.

 czas. prorokować

 przym. proroczy

Wiktionary


proroczość

→ pro­ro­czy


SJP.pl

Patrz:

proroczy

proroczy

ma­ją­cy w sobie pro­roct­wo, prze­po­wied­nię; wie­szczy, wró­żeb­ny, pro­fe­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie­sie w sobie pro­roct­wo; jest pro­roct­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pe­wien juhas z Pęk­so­we­go Brzyz­ku • uj­rzał przysz­łość w pro­ro­czym bły­sku: • szumi pi­knie Du­na­jec, • a na most­ku baca Ki­ta­jec • Ja­si­nec­ka pie­rze po pysku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈrɔt͡ʃɨ, AS: proročy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proroctwo n., prorok m., prorokini ż., prorokowanie n.

 czas. prorokować ndk.

 przym. prorocki

 przysł. proroczo

Wiktionary


prorodzinnie

→ pro­ro­dzin­ny


SJP.pl

Patrz:

prorodzinny

prorodzinny

sprzy­ja­ją­cy ro­dzi­nie, ma­ją­cy na celu dobro ro­dzi­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który sprzy­ja in­te­re­som ro­dzi­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wy­da­je się wła­ści­we wpro­wa­dze­nie pro­ro­dzin­nych roz­wią­zań we wszyst­kich po­dat­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prorodzinność ż.

Wiktionary


prorogacja

daw­niej: prze­dłu­że­nie ter­mi­nu; odro­cze­nie, pro­lon­ga­ta


SJP.pl


prorogacyjny

→ pro­ro­ga­cja


SJP.pl

Patrz:

prorogacja

prorogować

daw­niej: prze­dłu­żać ter­min, odra­czać; pro­lon­go­wać


SJP.pl


prorok

1. osoba prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łość w spo­sób te­o­lo­gicz­ny;
2. wódz re­li­gij­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. cha­ryz­ma­tycz­ny przy­wód­ca lub re­for­ma­tor re­li­gij­ny, któ­re­mu przy­pi­su­je się szcze­gól­ne po­słan­nict­wo boże i zdol­no­ści wiz­jo­ner­skie;

 (1.2) pot. przen. żart. osoba prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łość, sta­wia­ją­ca pro­gno­zy

Wiktionary

Ter­min „pro­rok” jest kalką grec­kie­go προφήτης (prophḗtēs, „rzecz­ni­ka”, „ad­wo­ka­ta”) uży­wa­ne­go w kon­tek­ście re­li­gij­nym, które z kolei jest tłu­ma­cze­niem he­braj­skie­go słowa „nabi”, oz­na­cza­ją­ce­go osobę prze­ma­wia­ją­cą w imie­niu Boga. Wśród mów pro­ro­ków po­ja­wia­ły się m.in. za­po­wie­dzi Sądu Osta­tecz­ne­go, który po­prze­dzi seria wy­da­rzeń. Z tego po­wo­du słowo „pro­rok” za­czę­ło być z cza­sem utoż­sa­mia­ne z „prze­po­wia­da­czem przysz­ło­ści” i obec­nie jest po­tocz­nie utoż­sa­mia­ne z „jas­no­wi­dzem” lub „wróż­bi­tą”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­rok Iza­jasz ostrze­gał lud przed nie­bez­pie­czeń­stwem asy­ryj­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔrɔk, AS: prorok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proroctwo n., prorokowanie n., wyprorokowanie n., proroczość ż.

:: fż. prorokini ż.

 czas. prorokować ndk., wyprorokować dk.

 przym. prorocki, proroczy

 przysł. proroczo

Wiktionary


prorokini

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. cha­ryz­ma­tycz­na przy­wód­czy­ni re­li­gij­na, któ­rej przy­pi­su­je się szcze­gól­ne po­słan­nict­wo boże i zdol­ność prze­po­wia­da­nia przysz­ło­ści

 (1.2) książk. ko­bie­ta prze­po­wia­da­ją­ca przysz­łość, dal­szy bieg zda­rzeń, czę­sto ka­ta­stro­ficz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔrɔˈcĩɲi, AS: proroḱĩńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proroctwo n., prorokowanie n.

:: fm. prorok m.

 czas. prorokować

 przym. proroczy, prorocki

 przysł. proroczo

Wiktionary


prorokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­po­wia­dać przysz­łe zda­rze­nia

 (1.2) wy­gła­sza­nie pro­roct­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proroctwo n., prorok m., prorokini ż.

 czas. prorokować ndk.

 przym. prorocki, proroczy

 przysł. proroczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wieszczenie

Wiktionary


prorokować

prze­po­wia­dać przysz­łość lub prze­wi­dy­wać przysz­łe wy­pad­ki


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) rel. mówić pro­roct­wa

 (1.2) przen. prze­wi­dy­wać przysz­łe wy­da­rze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie mo­żesz po­zo­stać przy życiu, bo gło­sisz kłam­stwa w imię Pana. I oj­ciec z matką, jego ro­dzi­ce, prze­bi­ją go, gdyby pro­ro­ko­wał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔrɔˈkɔvat͡ɕ, AS: prorokovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prorokowanie n., prorok, prorokini, proroctwo

 przym. prorocki, proroczy

 przysł. proroczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepowiadać

Wiktionary


prorosyjski

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy Rosji lub Ro­sja­nom, po­pie­ra­ją­cy Rosję i wszyst­ko, co ro­syj­skie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mo, że Sem­bra­to­wicz znany był z sym­pa­tii pro­ro­syj­skich, toteż An­dras­sy prze­ciw­sta­wił się ut­wo­rze­niu przez Kel­ler­sper­ga ga­bi­ne­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔrɔˈsɨjsʲci, AS: prorosyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rosyjski mrz., prorosyjskość ż.

 przym. rosyjski

Wiktionary


prorosyjskość

przy­chyl­ność w sto­sun­ku do po­li­ty­ki ro­syj­skiej


SJP.pl

Pro­ro­syj­skość – po­sta­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się przy­chyl­nym, po­pie­ra­ją­cym sto­sun­kiem do Rosji, jej po­li­ty­ki, kul­tu­ry, na­ro­du lub in­te­re­sów pań­stwo­wych na are­nie mię­dzy­na­ro­do­wej. W dy­skur­sie po­li­tycz­nym i pu­bli­cy­stycz­nym ter­min ten czę­sto od­no­si się do dzia­łań po­szcze­gól­nych rzą­dów, par­tii po­li­tycz­nych, po­li­ty­ków czy ru­chów spo­łecz­nych, które w swo­ich de­kla­ra­cjach lub czy­nach sym­pa­ty­zu­ją z po­li­ty­ką za­gra­nicz­ną i wew­nętrz­ną władz ro­syj­skich.

Wikipedia


prorozwojowy

sprzy­ja­ją­cy roz­wo­jo­wi


SJP.pl


prorynkowiec

zwo­len­nik wol­ne­go rynku


SJP.pl


prorynkowy

sprzy­ja­ją­cy roz­wo­jo­wi hand­lo­we­mu


SJP.pl


prorządowiec

osoba przy­chyl­nie na­sta­wio­na do rządu - na­czel­ne­go or­ga­nu wy­ko­naw­cze­go w pań­stwie


SJP.pl


prorządowość

→ pro­rzą­do­wy


SJP.pl

Patrz:

prorządowy

prorządowy

po­pie­ra­ją­cy po­li­ty­kę rządu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­pie­ra­ją­cy po­li­ty­kę rządu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kil­ka­set osób wzię­ło udział w pier­wszej pro­rzą­do­wej ma­ni­fe­sta­cji w Tu­ni­sie. Obok od­by­ła się de­mon­stra­cja prze­ciw­ni­ków rządu Mo­ham­me­da Ghan­nu­szie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔʒɔ̃nˈdɔvɨ, AS: prožõndovy

Wiktionary


prorównościowy

wspie­ra­ją­cy rów­ność


SJP.pl


pros

1. ro­śli­na zbo­żo­wa upra­wia­na ze wzglę­du na ziar­no
2. na­sio­na tej ro­śli­ny


SJP.pl


prosak

ina­czej ka­szak czyli pod­skór­na grud­ka z białą za­war­to­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. nie­wiel­ki biały lub żół­ta­wy guzek pow­sta­ją­cy pod sil­nie na­pię­tym na­skór­kiem z po­wo­du na­gro­ma­dze­nia łoju i mart­wych ko­mó­rek na­skór­ka w uj­ściu miesz­ka wło­so­we­go;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ste­ty, nawet jeśli uda się po­zbyć pro­sa­ków, trze­ba być przy­go­to­wa­nym na to, że mogą po­ja­wić się znowu już po pół roku od za­bie­gu usu­nię­cia.

Wiktionary


prosanacyjny

po­pie­ra­ją­cy sa­na­cję, sprzy­ja­ją­cy sa­na­cji


SJP.pl


proscenium

część sceny wy­su­nię­ta przed kur­ty­nę; awan­sce­na, przed­sce­nie, pro­ske­nion


SJP.pl

Pro­sce­nium (gr. "pro­ske­nion", fr. "avant-scène"), przed­sce­nie – część sceny znaj­du­ją­ca się przed kur­ty­ną w bu­dyn­ku te­a­tral­nym, wy­ko­rzy­sty­wa­na głów­nie w po­cząt­ko­wej i koń­co­wej czę­ści przed­sta­wie­nia.

W sta­ro­żyt­no­ści okre­śle­nie to sto­so­wa­ne było rów­nież w od­nie­sie­niu do po­dium (w te­a­trze grec­kim i rzym­skim), na któ­rym roz­gry­wa­ła się akcja, tzw. pro­ske­on.

Wikipedia


prosciutto

[czy­taj: pro­szut­to] ro­dzaj su­szo­nej su­ro­wej szyn­ki wło­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. su­ro­wa, su­szo­na szyn­ka wło­ska, po­da­wa­na zwy­kle w po­sta­ci cien­kich pla­ste­ra­strów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­cha­rze przy­go­to­wa­li m.in. ro­la­dę z ło­so­sia i szyn­kę pro­sciut­to z me­lo­nem w sosie mio­do­wo-musz­tar­do­wym.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szynka parmeńska

Wiktionary


prosecco

[czy­taj: pro­sek­ko] wło­skie wino mu­su­ją­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) enol. pół­wy­traw­ne białe wino mu­su­ją­ce pro­du­ko­wa­ne w pół­noc­no-wschod­nich Wło­szech;

Wiktionary

Pro­sec­co – wło­skie białe lub ró­żo­we wino mu­su­ją­ce ("spu­man­te"), rza­dziej lekko mu­su­ją­ce ("friz­zan­te") lub sto­ło­we. Zaz­wy­czaj wy­traw­ne lub pół­wy­traw­ne. Pro­du­ko­wa­ne w re­gio­nach We­ne­cja Eu­ga­nej­ska i Friu­li-We­ne­cja Ju­lij­ska. Po­pu­lar­ność pro­sec­co roz­po­czę­ła się od pro­du­ko­wa­ne­go w XIX wieku Pro­sec­co di Co­ne­glia­no-Val­dob­bia­de­ne.

Wikipedia


proseksualny

1. sprzy­ja­ją­cy swo­bo­dzie za­cho­wań sek­su­al­nych, trak­tu­ją­cy współ­ży­cie sek­su­al­ne jako mo­ral­nie dobre;
2. fe­mi­nizm pro­sek­su­al­ny - nurt w fe­mi­niz­mie ak­cen­tu­ją­cy wyz­wo­le­nie sek­su­al­ne ko­biet


SJP.pl


prosektorium

po­mie­szcze­nie lub bu­dy­nek, w któ­rym wy­ko­nu­je się sek­cje zwłok


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. miej­sce, w któ­rym prze­pro­wa­dza się sek­cje zwłok;

Wiktionary

Pro­sek­to­rium (z łac. "pro­se­co" – „wy­ci­nać, od­ci­nać, odry­wać”) – od­dział szpi­ta­la, uczel­ni me­dycz­nej lub we­te­ry­na­ryj­nej albo in­sty­tu­tu ba­daw­cze­go (z dzie­dzi­ny nauk bio­me­dycz­nych), w któ­rym do­ko­ny­wa­ne są sek­cje zwłok zmar­łych osób lub zwie­rząt w celu dia­gno­sty­ki po­śmiert­nej (tzw.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prosektoryjny

Wiktionary


prosektorka

→ pro­sek­tor


SJP.pl

Patrz:

prosektor

prosekucja

1. ści­ga­nie, przed­sta­wia­nie oskar­że­nia;
2. daw­niej: prze­śla­do­wa­nie


SJP.pl


prosekwować

daw­niej: prze­śla­do­wać kogoś, ści­gać kogoś


SJP.pl


proseminarium

Pro­se­mi­na­rium – za­ję­cia, w tym ćwi­cze­nia, głów­nie w obrę­bie stu­diów wyż­szych, bę­dą­ce naj­czę­ściej formą przy­go­to­wu­ją­cą słu­cha­czy do udzia­łu w se­mi­na­rium, w tym edu­ku­ją­ce w za­kre­sie sa­mo­dziel­nej pracy.

Pod­czas pro­se­mi­na­rium re­a­li­zu­je się prze­de wszyst­kim na­stę­pu­ją­ce cele: zgłę­bie­nie me­to­do­lo­gii stu­dio­wa­nej dy­scy­pli­ny, okre­śle­nie pro­ble­mów ba­daw­czych, sta­wia­nie hi­po­tez ro­bo­czych, a także ich we­ry­fi­ka­cja w dro­dze ana­li­zy i in­ter­pre­ta­cji wy­ni­ków z pro­wa­dzo­nych badań.

Wikipedia


proserpina

mit. rzym. bo­gi­ni po­dzie­mia; Pro­zer­pi­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­ser­pi­na – pla­ne­to­i­da o nu­me­rze ka­ta­lo­go­wym 26
  • Pro­ser­pi­na (Pro­zer­pi­na) – w mi­to­lo­gii rzym­skiej bo­gi­ni kieł­ku­ją­ce­go zboża

Wikipedia


prosfora

chleb uży­wa­ny w Ko­ście­le grec­ko-wschod­nim jako ko­mu­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) teol. chleb uży­wa­ny w Ko­ście­le wschod­nim do kon­se­kra­cji i ko­mu­nii

Wiktionary

Pros­fo­ra (gr. προσφορά od προς "bli­sko, ku; przed" i φέρω "nieść") – pie­czy­wo wyt­wa­rza­ne z mąki, wody, soli i zak­wa­su, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym i Ko­ścio­łach ka­to­lic­kich wschod­nich w obrzę­dzie prze­i­sto­cze­nia. Do przy­stę­po­wa­nia do Eu­cha­ry­stii są uży­wa­ne jej kon­se­kro­wa­ne cząst­ki, które są za­nu­rza­ne w kon­se­kro­wa­nym winie. Resz­ta zo­sta­je ro­zda­na wier­nym po li­tur­gii jako an­ty­dor i jest spo­ży­wa­na przez nich na miej­scu lub za­no­szo­na do­mow­ni­kom, któ­rzy nie mogli wziąć udzia­łu w na­bo­żeń­stwie.

Wikipedia


prosiaczek

zdrob­nie­nie od: pro­siak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: pro­siak

Wiktionary

Pro­sia­czek ( Pi­glet) – po­stać fik­cyj­na ze świa­ta ksią­żek dla dzie­ci o Ku­bu­siu Pu­chat­ku, mała świn­ka.

Spo­koj­ny, nie­śmia­ły, pra­co­wi­ty i lę­kli­wy. Miesz­ka w sta­rym buku na po­łud­nie od chat­ki Pu­chat­ka. W cza­sie zimy nosi biały sza­lik. Jego naj­lep­szym przy­ja­cie­lem jest Pu­cha­tek. Lubi żo­łę­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Małe pro­siacz­ki le­ża­ły obok lochy.

 (1.1) Otóż pew­ne­go dnia Pu­cha­tek, Pro­sia­czek, Kró­lik i Ma­leń­stwo grali w „Misie-pa­ty­sie” (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prosiak mzw., prosię n., prosiątko n.

Wiktionary


prosiaczkowaty

rzad­ko:
1. po­dob­ny wy­glą­dem do ma­łe­go pro­sia­ka;
2. niech­luj­ny, za­nied­ba­ny


SJP.pl


prosiaczkowy

→ pro­sia­czek


SJP.pl

Patrz:

prosiaczek

prosiak

pro­się;
1. małe świni;
2. osoba niech­luj­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. młoda świ­nia

 (1.2) żegl. ba­last na stat­kach w po­sta­ci bryły z uchwy­ta­mi;

 (1.3) techn. ob­ciąż­nik na linie wspo­ma­ga­ją­cy wy­cią­ga­nie żer­dzi z ot­wo­ru wiert­ni­cze­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­siak – świ­nia do 12 ty­god­nia życia, okre­śle­nie uży­wa­ne za­mien­nie z rze­czow­ni­kiem pro­się
  • Pro­siak (koń tro­jań­ski) – pol­ski koń tro­jań­ski typu back­do­or
  • Pro­siak (pse­u­do­nim) – pol­ski twór­ca ko­mik­su awan­gar­do­we­go
  • Pro­siak (że­glar­stwo) – ba­last na stat­kach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Witek, wyj­rzyj no, mu­siał pro­siak wy­leźć z chle­wa i cho­dzi tam ano po sa­dzie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔɕak, AS: prośak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prosię n., prosiątko n., prośność ż., prosienie n., wyprosienie n.

:: zdrobn. prosiaczek m.

 czas. prosić się ndk., wyprosić się dk.

 przym. prośny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prosię; gw. Śląsk Cieszyński babuć

Wiktionary


prosianka

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny traw, któ­rej ziar­no przet­wa­rza­ne jest na mąkę, kaszę, paszę; sorgo; gryża;
2. re­gio­nal­nie: gąska zie­lo­na (smacz­ny, ka­pe­lu­szo­wy grzyb ja­dal­ny); zie­lon­ka


SJP.pl


prosienicznik

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych


SJP.pl

Pro­sie­nicz­nik ("Hy­po­cha­e­ris") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je ok. 64 ga­tun­ki. Cen­trum naj­więk­sze­go zróż­ni­co­wa­nia ro­dza­ju jest w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, poza tym przed­sta­wi­cie­le ro­dza­ju wy­stę­pu­ją w pół­noc­nej Afry­ce, w Azji i w Eu­ro­pie. W Pol­sce rosną czte­ry ga­tun­ki z tego ro­dza­ju.

Wikipedia


prosieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Pros­ny, zwią­za­ny z Pros­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy pro­sień­skim ko­ście­le rósł stary kasz­ta­no­wiec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prosna ż., prośnianin mos., prośnianka ż.

Wiktionary


prosimir

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Pro­si­mir – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Prosi-" ("pro­sić") i "-mir" ("pokój, spo­kój, dobro"). Być może oz­na­cza­ło "tego, kto ne­go­cju­je pokój".

Pro­si­mir imie­ni­ny ob­cho­dzi 1 lu­te­go, 9 czerw­ca i 22 wrze­śnia.

Od tego imie­nia po­cho­dzą licz­ne nazwy miej­sco­wo­ści, jak np. Prosz­ko­wo.

Wikipedia


prosiniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. sty­czeń

 (1.2) stpol. gru­dzień

Wiktionary


prosinko

Pro­sin­ko ( Ne­u­dorf) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Cza­pli­nek. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 130 miesz­kań­ców.

Wikipedia


prosino

Pro­si­no ( Prössin) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Cza­pli­nek.

Wieś kró­lew­ska sta­ro­stwa dra­him­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie wa­łec­kim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 50 miesz­kań­ców.

Wikipedia


prosionek

pro­sio­nek szorst­ki - ga­tu­nek lą­do­we­go sko­ru­pia­ka z rzędu rów­no­no­gów


SJP.pl


prosit

[czy­taj: pros-it lub proz-it] wy­krzy­knie­nie za­chę­ca­ją­ce­go do wy­pi­cia al­ko­ho­lu, ro­dzaj pro­ste­go to­a­stu; na zdro­wie, naj­lep­sze­go


SJP.pl


prosiątko

pie­szczot­li­we zdrob­nie­nie od: pro­się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od pro­się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­dzicz­ka przy­gar­nę­ła pod swoje skrzy­dła małą wiet­nam­ską świn­kę i ponoć pro­siąt­ko stało się jej ocz­kiem w gło­wie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prosię n., prosiaczek m., prosiak mzw.

Wiktionary


prosić

1. zwra­cać się do kogoś z proś­bą, np. o wy­ko­na­nie cze­goś;
2. zwra­cać się do kogoś w celu na­kło­nie­nia go do zło­że­nia wi­zy­ty; za­pra­szać;
3. pro­po­no­wać coś;
4. pro­sić się:
a) upor­czy­wie pro­sić;
b) ro­dzić młode (o ma­cio­rze)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. po­pro­sić)

 (1.1) zwra­cać się uprzej­mie do kogoś w celu uzy­ska­nia cze­goś

 (1.2) zwra­cać się do kogoś w celu na­kło­nie­nia go do zło­że­nia wi­zy­ty; za­pra­szać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pro­sić się (dk. po­pro­sić się)

 (2.1) usil­nie zwra­cać się do kogoś w celu uzy­ska­nia cze­goś, mimo od­ma­wia­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pro­sić się (dk. opro­sić się)

 (3.1) o świni: ro­dzić pro­się­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy mogę cię pro­sić o przy­nie­sie­nie szklan­ki wody?

 (1.2) Był pro­szo­ny na wczo­raj­sze przy­ję­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔɕit͡ɕ, AS: prośić

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-2, 2.1)

:: rzecz. prośba ż., proszenie n., dopraszanie n., doproszenie n., napraszanie n., naproszenie n., naspraszanie n., odpraszanie n., odproszenie n., ponaspraszanie n., poproszenie n., pospraszanie n., powypraszanie n., pozapraszanie n., przepraszanie n., przeproszenie n., spraszanie n., sproszenie n., upraszanie n., uproszenie n., wproszenie n., wpraszanie n., wypraszanie n., wyproszenie n., zapraszanie n., zaproszenie n., zaprosiny nmos.

:: czas. dopraszać ndk., doprosić dk., napraszać się ndk., naprosić dk., naspraszać dk., odpraszać ndk., odprosić dk., ponaspraszać dk., poprosić dk., pospraszać dk., powypraszać dk., pozapraszać dk., przepraszać ndk., przeprosić dk., spraszać ndk., sprosić dk., upraszać ndk., uprosić dk., wpraszać się ndk., wprosić się dk., wypraszać ndk., wyprosić dk., zapraszać ndk., zaprosić dk.

:: wykrz. proszę

 (3.1)

:: rzecz. prosię n., prosiak mzw., prosiaczek mzw., prosiątko n., proszenie n., oproszenie n.

:: czas. oprosić się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apelować, błagać, dopraszać się, molestować, napraszać się, nudzić, odwoływać się, przymawiać się, ubłagiwać, upraszać, wołać, wybłagiwać, wypraszać, zaklinać; błagać na kolanach, błagać na wszystko na świecie, wnosić prośbę, wyciągać ręce, zwracać się z prośbą; reg. śl. pytać

 (1.2) inwitować, spraszać, ściągać, zwoływać; otwierać podwoje

Wiktionary


prosię

pro­siak;
1. małe świni;
2. osoba niech­luj­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zool. młoda świ­nia, do ok. 12 ty­god­nia życia (póź­niej: warch­lak)

 (1.2) hand. kulin. mięso mło­dej świni

 (1.3) pot. obraź. o oso­bie nie­mo­ral­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A równo z nimi jakaś dziew­czy­na gnała ma­cio­rę z pro­się­ta­mi i śpie­wa­ła cien­kim gło­si­kiem (…)

 (1.2) Kazik się szarp­nął i zro­bił nam pro­się z rożna.

 (1.3) To pro­się wep­cha­ło się przed nami, a by­li­śmy już przy samej kasie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔɕɛ, AS: prośe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prosiak mzw.

:: zdrobn. prosiaczek mzw., prosiątko n.

 czas. prosić się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prosiak; reg. cycok, reg-pl|Śląsk|babuciek.

 (1.2) prosiak

 (1.3) prosiak, świnia

Wiktionary


prosięcina

mięso z mło­dej świni


SJP.pl


prosięcy

→ pro­się


SJP.pl

Patrz:

prosię

proskenion

część sceny wy­su­nię­ta przed kur­ty­nę; awan­sce­na, przed­sce­nie, pro­sce­nium


SJP.pl

Pro­ske­nion (gr. προσκήνιου – miej­sce przed skene) w te­a­trze grec­kim po­dest przed skene, od­po­wied­nik współ­czes­nej sceny, po­ja­wił się na prze­ło­mie V i IV w. p.n.e., a upo­wszech­nił się w II w. p.n.e.

Ak­to­rzy wraz z roz­wo­jem te­a­tru odłą­czy­li się od chóru i prze­nie­śli na pro­ske­nion, gdzie roz­gry­wa­li wła­ści­wą akcję sztu­ki, pod­czas gdy chór po­zo­stał na or­che­strze.

Wikipedia


proskrybować

daw­niej: wyj­mo­wać spod prawa, ska­zy­wać na ba­ni­cję


SJP.pl


proskrypcja

1. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie w okre­sach wojen do­mo­wych: wy­ję­cie spod ochro­ny prawa oby­wa­te­li bę­dą­cych prze­ciw­ni­ka­mi par­tii rzą­dzą­cej;
2. w daw­nej Pol­sce: wy­gna­nie z mia­sta lub kraju; ba­ni­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. ogło­sze­nie o wy­ję­ciu spod prawa, karze śmier­ci lub ob­ję­ciu prze­ciw­ni­ków po­li­tycz­nych re­pre­sja­mi

 (1.2) hist. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: ogło­sze­nie listy osób wy­ję­tych spod prawa z przy­czyn po­li­tycz­nych

Wiktionary

Nie mylić z: pre­skryp­cja.

Pro­skryp­cja ( pros­crip­tio) – w sta­ro­żyt­no­ści i od peł­ne­go śred­nio­wie­cza ska­za­nie na ba­ni­cję, po­zba­wie­nie praw, wy­ję­cie spod prawa; we wczes­noś­red­nio­wiecz­nym pra­wie pol­skim – "wy­wo­ła­nie" (ska­za­nie na fik­cyj­ną śmierć).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Prawo rzym­skie ro­zu­mia­ło pro­skryp­cję jako po­zba­wie­nie praw oby­wa­tel­skich oraz kon­fi­ska­tę ma­jąt­ku. Sto­so­wa­no ją głów­nie jako broń po­li­tycz­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. proskrypcyjny

 czas. proskrybować ndk.

Wiktionary


proskrypcyjny

zwią­za­ny z pro­skryp­cją - wy­ję­ciem spod ochro­ny prawa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. zwią­za­ny z pro­skryp­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li ktoś nie po­sia­dał ma­jąt­ku w obrę­bie mia­sta, który można było skon­fi­sko­wać, na­le­ża­ło wpro­wa­dzić go w stan pro­skryp­cyj­ny, do­pó­ki nie ure­gu­lu­je długu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proskrypcja ż.

 czas. proskrybować ndk.

Wiktionary


proskynesis

pro­sky­ne­za;
1. daw­niej: hołd od­da­wa­ny na klęcz­kach wład­cy, mo­nar­sze, zwła­szcza w kul­tu­rze bi­zan­tyj­skiej, wschod­niej;
2. w sztu­ce bi­zan­tyń­skiej: przed­sta­wie­nie ado­ru­ją­cej po­sta­ci, do­ty­ka­ją­cej w po­kło­nie czo­łem do ziemi


SJP.pl


proskyneza

pro­sky­ne­sis;
1. daw­niej: hołd od­da­wa­ny na klęcz­kach wład­cy, mo­nar­sze, zwła­szcza w kul­tu­rze bi­zan­tyj­skiej, wschod­niej;
2. w sztu­ce bi­zan­tyń­skiej: przed­sta­wie­nie ado­ru­ją­cej po­sta­ci, do­ty­ka­ją­cej w po­kło­nie czo­łem do ziemi


SJP.pl


prosna

rzeka w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Pol­sce, lewy do­pływ Warty;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

Wiktionary

Pros­na – rzeka w środ­ko­wej Pol­sce, w do­rze­czu Odry, lewy do­pływ Warty; dłu­gość: 216,8 km, po­wierzch­nia do­rze­cza: 4924,7 km², róż­ni­ca wy­so­ko­ści mię­dzy źró­dłem a uj­ściem: ~190 m. Śred­ni prze­pływ: 16,4 m³/s (1951-90, przy uj­ściu (Bo­gu­sław)).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spa­ce­ru­ję nad brze­giem Pros­ny.

 (1.2) Wy­je­cha­li­śmy z Pros­ny w 1946.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2)

 rzecz. prośnianin mos., prośnianka ż.

 przym. prosieński

Wiktionary


proso

1. ro­śli­na zbo­żo­wa upra­wia­na ze wzglę­du na ziar­no
2. na­sio­na tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pa­ni­cum mi­lia­ce­um|ref=tak., ro­śli­na zbo­żo­wa;

 (1.2) spoż. ziar­no prosa (1.1)

Wiktionary

Proso ("Pa­ni­cum" L.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych lub bylin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Na­le­ży do niego ok. 265–500 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, dalej na pół­noc się­ga­jąc stre­fy kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i na Da­le­kim Wscho­dzie. Z tego ro­dza­ju po­cho­dzą jedne z naj­star­szych ro­ślin zbo­żo­wych. Ga­tun­kiem ty­po­wym jest "Pa­ni­cum mi­lia­ce­um" L.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔsɔ, AS: proso

Wiktionary


prosocjalistyczny

opo­wia­da­ją­cy się za so­cja­liz­mem


SJP.pl


prosocjalny

przy­chyl­ny świad­cze­niom spo­łecz­nym


SJP.pl


prosodion

Pro­so­dion, pro­zo­dion (gr. "προσοδιον") – jeden z ga­tun­ków me­licz­nych w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, pieśń bła­gal­na lub dzięk­czyn­na skie­ro­wa­na do bogów. Śpie­wa­na była przez chór przy akom­pa­nia­men­cie au­lo­su, przy okaz­ji pro­ce­sji do świą­tyń bądź oł­ta­rzy, sta­no­wiąc wstęp do uro­czy­sto­ści.

Wikipedia


prosoma

pier­wsza tagma (seg­ment) w ciele szczę­ko­czuł­kow­ców, po­prze­dza­ją­ca opi­sto­so­mę


SJP.pl

Pro­so­ma − pier­wsza tagma bu­du­ją­ca ciało wielu szczę­ko­czuł­kow­ców, po­prze­dza­ją­ca opi­sto­so­mę. Okre­śla­na bywa też jako gło­wo­tu­łów, jed­nak taka nazwa uz­na­wa­na jest za nie­słusz­ną.

Pro­so­ma zło­żo­na jest ze zla­nych ze sobą sze­ściu przed­nich seg­men­tów ciała, wi­docz­nych wy­łącz­nie na eta­pie roz­wo­ju em­brio­nal­ne­go.

Wikipedia


prosowate

po­dro­dzi­na ro­ślin z ro­dzi­ny traw; pro­so­we


SJP.pl


prosowaty

o ce­chach pro­so­wa­tych (po­dro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


prosowe

→ proso


SJP.pl

Pro­so­we – po­dro­dzi­na ("Pa­ni­co­i­de­ae" Link) i ple­mię ("Pa­ni­ce­ae" R. Br.) ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Oba tak­so­ny noszą tę samą nazwę pol­ską. Typem no­men­kla­to­rycz­nym jest proso ("Pa­ni­cum" L.).

Wikipedia

Patrz:

proso

prosowianka

omac­ni­ca pro­so­wian­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny wach­la­rzy­ko­wa­tych; prze­zier­ka pro­so­wian­ka


SJP.pl


prosownica

Pro­sow­ni­ca ("Mi­lium") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Na­le­ży tu 6 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je całą Eu­ro­pę, roz­le­głe ob­sza­ry Azji (z wy­jąt­kiem stre­fy tro­pi­kal­nej), pół­noc­ną Afry­kę (od Ma­ro­ka po Libię) oraz wschod­nią część Ame­ry­ki Pół­noc­nej.

Wikipedia


prosowy

→ proso


SJP.pl

Patrz:

proso

prospekcja

1. czyn­ność po­prze­dza­ją­ca wła­ści­we dzia­ła­nie, zwła­szcza wstęp­ne ba­da­nie cze­goś;
2. w ge­o­lo­gii: po­szu­ki­wa­nie su­row­ców na­tu­ral­nych, roz­poz­na­wa­nie ich złóż


SJP.pl


prospekcyjny

→ pro­spek­cja


SJP.pl

Patrz:

prospekcja

prospekt

1. pu­bli­ka­cja o nie­wiel­kiej licz­bie stron, za­wie­ra­ją­ca tekst in­for­ma­cyj­no-re­kla­mo­wy;
2. ele­ment de­ko­ra­cji umie­szczo­ny w głębi scen;
3. obraz, ry­su­nek z wi­do­kiem mia­sta; we­du­ta;
4. daw­niej: pa­no­ra­ma, per­spek­ty­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hand. pu­bli­ka­cja, ulot­ka lub fol­der za­wie­ra­ją­cy in­for­ma­cje o pro­duk­cie, usłu­dze lub fir­mie, ma­ją­cy za­chę­cić do za­ku­pu lub sko­rzy­sta­nia z ofer­ty

 (1.2) ekon. fi­nans. do­ku­ment in­for­ma­cyj­ny o fir­mie, ry­zy­kach i ofer­cie, pu­bli­ko­wa­ny przed ich sprze­da­żą

 (1.3) teatr. ele­ment sce­no­gra­fii umie­szczo­ny z tyłu sceny — zwy­kle ma­lo­wa­ne tło po­ka­zu­ją­ce kra­jo­braz, ar­chi­tek­tu­rę lub inne oto­cze­nie akcji

 (1.4) szt. szcze­gó­ło­we przed­sta­wie­nie wi­do­ku — zwła­szcza mia­sta lub frag­men­tu za­bu­do­wy, czę­sto o cha­rak­te­rze re­a­li­stycz­nym

 (1.5) daw. spo­sób, w jaki coś się uka­zu­je oczom

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­spekt re­kla­mo­wy – wy­daw­nict­wo re­kla­mo­we za­chę­ca­ją­ce do za­ku­pu usłu­gi, to­wa­ru lub – naj­czę­ściej – od­wie­dze­nia ja­kiejś miej­sco­wo­ści, ho­te­lu lub atrak­cji tu­ry­stycz­nej. Coraz czę­ściej sa­mo­cho­do­we prosp...
  • pro­spekt emi­syj­ny – do­ku­ment opi­su­ją­cy szcze­gó­ło­wo stan praw­ny i eko­no­micz­ny, ma­ją­tek, przy­cho­dy, kosz­ty itp. spół­ki, za­mie­rza­ją­cej wy­pu­ścić na rynek swoje akcje
  • pro­spekt ko­mu­ni­ka­cyj­ny – rzad­ko uży­wa­ne w Pol­sce okre­śle­nie sze­ro­kiej ar­te­rii, czę­ściej sto­so­wa­ne do okre­śla­nia ta­kich miejsc w mia­stach Rosji, Bia­ło­ru­si i Ukra­i­ny
  • pro­spekt or­ga­no­wy – część or­ga­nów; wi­docz­ne, naj­czę­ściej zdo­bio­ne, naj­więk­sze pi­szczał­ki in­stru­men­tu.
  • pro­spekt (teatr) – ele­ment de­ko­ra­cji umie­szczo­ny w głębi sceny, wyz­na­cza­ją­cy per­spek­ty­wę obra­zu sce­nicz­ne­go.
  • pro­spekt (ma­lar­stwo) – we­du­ta
  • pro­spekt (sztu­ka) – per­spek­ty­wa ogro­do­wa, widok oglą­da­ny z pew­ne­go punk­tu ogro­du wzdłuż osi wi­do­ko­wej.
  • pro­spekt (pię­ściar­stwo) – okre­śle­nie względ­nie mło­de­go pię­ścia­rza, któ­re­go ta­lent i umie­jęt­no­ści wska­zu­ją na jego wiel­ką ka­rie­rę w bok­sie w nie­da­le­kiej przysz­ło­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔspɛkt, AS: prospekt

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prospektowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) weduta

 (1.5) perspektywa, widok

Wiktionary


prospektywność

dzia­ła­nie z myślą o przysz­ło­ści, na­kie­ro­wa­ne na przysz­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­spek­tyw­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prospektywny

Wiktionary


prospektywny

ro­bio­ny lub pro­jek­to­wa­ny z myślą o przysz­ło­ści


SJP.pl


prosper

imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­sper – imię mę­skie
  • Pro­sper – spół­ka ak­cyj­na
  • Pro­sper Bank – dawny pol­ski bank ko­mer­cyj­ny
  • Pro­sper – miej­sco­wość w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Col­lin
  • Pro­sper (ang. Pro­sper Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Lake of the Woods
  • Pro­sper (ang. Pro­sper Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Da­vi­son

Wikipedia


prosperity

[czy­taj: prosPEriti] okres po­myśl­no­ści i do­stat­ku, zwła­szcza dla przed­się­bior­stwa lub go­spo­dar­ki pań­stwo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. okres naj­więk­szej pro­duk­cji, za­trud­nie­nia i cen

 (1.2) mo­ment szczy­to­wy w roz­wo­ju cze­goś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­spe­ri­ty – naj­wyż­szy po­ziom ko­niunk­tu­ry
  • Miej­sco­wo­ści w USA:
    • Pro­spe­ri­ty – miej­sco­wość w sta­nie Ka­ro­li­na Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie New­ber­ry
    • Pro­spe­ri­ty – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Ra­le­igh
    • Pro­spe­ri­ty (ang. Pro­spe­ri­ty Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Ren­vil­le

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okres naj­więk­szej pro­spe­ri­ty za­ha­mo­wał krach na gieł­dzie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozkwit

 (1.2) rozkwit

Wiktionary


prospero

1. na­tu­ral­ny sa­te­li­ta Urana;
2. po­stać ze sztu­ki Wil­lia­ma Sha­ke­spe­a­re'a "Burza"


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­sper (Pro­spe­ro) – imię mę­skie wy­wo­dzą­ce się z ła­ci­ny (pro­spe­rus – „po­myśl­ny, szczę­śli­wy”)
  • Pro­spe­ro – ob­szar nie­mu­ni­cy­pal­ny w Stany Zjed­no­czo­ne, w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Kern
  • Pro­spe­ro – na­tu­ral­ny sa­te­li­ta Urana, naz­wa­ny imie­niem czar­nok­sięż­ni­ka z Burzy Wil­lia­ma Szek­spi­ra. (Uran XVIII)
  • Pro­spe­ro. – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych
  • Pro­spe­ro – po­stać ze sztu­ki Burzy Wil­lia­ma Szek­spi­ra, po­zba­wio­ny tronu pra­wo­wi­ty ksią­żę Me­dio­la­nu i czar­nok­sięż­nik.
  • Pro­spe­ro – po­stać (głów­ny pro­ta­go­ni­sta) z no­we­li Maska Czer­wo­ne­go Moru Ed­ga­ra Al­la­na Poego
  • Pro­spe­ro Co­lon­na (1410-1463) – wło­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, kar­dy­nał
  • Pro­spe­ro Co­lon­na (1452-1523) – wło­ski kon­do­tier
  • Pro­spe­ro Pro­va­na (zm. 1584) – po­cho­dzą­cy z Włoch pier­wszy dy­rek­tor pocz­ty kró­lew­skiej w Pol­sce i żup­nik kra­kow­ski
  • Pro­spe­ro Fon­ta­na (1512-1597) – wło­ski ma­larz i ry­sow­nik okre­su ma­nie­ryz­mu.
  • Pro­spe­ro In­tor­cet­ta, znany także jako Yin Duoze (1625-1692) – wło­ski uczo­ny, mi­sjo­narz i je­zu­i­ta
  • Pro­spe­ro Lo­ren­zo Lam­ber­ti­ni (1675-1758) – wło­ski du­chow­ny ka­to­lic­ki, od 1740 pa­pież Be­ne­dykt XIV

Wikipedia


prosperostwo

Pro­sper z żoną; Pro­spe­ro­wie


SJP.pl


prosperowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­spe­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔspɛrɔˈvãɲɛ, AS: prosperovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prosperować

Wiktionary


prosperować

1. po­myśl­nie i szyb­ko się roz­wi­jać, przy­no­sząc zysk;
2. dzia­łać z po­wo­dze­niem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) do­brze, po­myśl­nie roz­wi­jać się, kwit­nąć; mieć szczę­ście w two­rze­niu cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dro­ge­ria do­brze pro­spe­ro­wa­ła, więc fir­mie za­le­ża­ło na utrzy­ma­niu lo­ka­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔspɛˈrɔvat͡ɕ, AS: prosperovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prosperowanie n.

Wiktionary


prosperowie

imię mę­skie


SJP.pl


prosperowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pro­spe­ra lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


prospołecznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­spo­łecz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prospołeczny

Wiktionary


prospołeczność

dzia­ła­nie na­sta­wio­ne na po­pra­wę ja­ko­ści życia spo­łe­czeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­spo­łecz­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­spo­łecz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prospołeczny

Wiktionary


prospołeczny

ma­ją­cy na celu dobro spo­łecz­ne


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który ma przy­nieść ko­rzyść innej oso­bie lub spo­łecz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. prospołecznie

 rzecz. prospołeczność ż.

Wiktionary


prosta

linia wyz­na­czo­na przez dwa punk­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. mat. nie­po­sia­da­ją­ca koń­ców krzy­wa, która dla każ­dych dwóch swo­ich punk­tów za­wie­ra w ca­ło­ści naj­krót­szą drogę po­mię­dzy nimi;

 (1.2) część drogi bez za­krę­tów

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) lp. ż. zob. pro­sty.

Wiktionary

Linia pro­sta lub pro­sta – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć ge­o­me­trii, szcze­gól­ny przy­pa­dek nie­o­gra­ni­czo­nej z obyd­wu stron krzy­wej o nie­skoń­czo­nym pro­mie­niu krzy­wiz­ny w każ­dym punk­cie.

W niek­tó­rych uję­ciach, w tym w kla­sycz­nej ge­o­me­trii eu­kli­de­so­wej, pro­sta jest tzw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ge­o­me­trii eu­kli­de­so­wej pro­sta prze­ci­na okrąg w co naj­wy­żej dwóch punk­tach.

 (1.1) Pro­sta jest krzy­wą o nie­skoń­czo­nym pro­mie­niu krzy­wiz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔsta, AS: prosta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostaczka ż., prostak mos., prostowanie n., prostota ż.

 czas. prostować ndk., upraszczać ndk.

 przym. prosty

 przysł. prosto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) linia prosta

Wiktionary


prostacki

od­no­szą­cy się do pro­sta­ka, na­le­żą­cy do pro­sta­ka, wła­ści­wy pro­sta­ko­wi; nie­o­krze­sa­ny, or­dy­nar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wła­ści­wy pro­sta­ko­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈstat͡sʲci, AS: prostacʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostak m., prostaczka ż., prostactwo n., prostaczek n., prostackość ż., prostownica ż.

 przym. prosty

 przysł. prostacko, prosto

 czas. upraszczać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chamski, grubiański, nieokrzesany, ordynarny, prymitywny, wulgarny

Wiktionary


prostacko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) nie­kul­tu­ral­nie, bez ogła­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Da­niel za­cho­wu­je się pro­stac­ko.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostaczka ż., prostak mos., prostaczek mos., prostackość ż., prostactwo n., prostownica ż.

 czas. upraszczać ndk., uprościć dk.

 przym. prostacki

Wiktionary


prostackość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­stac­kie; cecha tych, któ­rzy są pro­stac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostak m., prostactwo n.

 przym. prostacki

 przysł. prostacko, po prostacku

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostactwo, przaśność, niewybredność, prymitywność, pospolitość, plebejskość, siermiężność, wulgarność, ordynarność, trywialność, niesmaczność; przest. gminność

Wiktionary


prostactwo

1. brak wy­cho­wa­nia i ogła­dy; or­dy­nar­ność, cham­stwo;
2. za­cho­wa­nie lub uczy­nek z tego wy­ni­ka­ją­cy;
3. ogół pro­sta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ze­spół cech wła­ści­wych pro­sta­ko­wi lub pro­stac­kiem za­cho­wa­niu

 (1.2) pro­stac­kie za­cho­wa­nie

 (1.3) po­gard. ogół pro­sta­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie to­ta­li­tar­nym pi­sa­łem, że czło­wiek wszę­dzie idzie ze swoim pro­stact­wem, albo że pro­stact­wo idzie z czło­wie­kiem. On sobie idzie, a pro­stact­wo idzie razem z nim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostak m., prostaczek m., prostaczka ż., prostackość ż., prostota ż.

 czas. prostować ndk., upraszczać ndk., uprościć dk.

 przym. prostacki, prosty

 przysł. prostacko, prosto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grubiaństwo, buractwo, chamstwo, neol. cebulactwo, przaśność, gburowatość

Wiktionary


prostacyklina

Pro­sta­cy­kli­na, jako lek także epo­pro­ste­nol, PGI2 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, hor­mon tkan­ko­wy z grupy pro­sta­glan­dyn wyt­wa­rza­ny przez ścia­ny na­czyń krwio­no­śnych głów­nie w śród­błon­kach płuc z kwasu ara­chi­do­no­we­go pod wpły­wem en­zy­mów: syn­ta­zy pro­sta­glan­dy­ny i syn­ta­zy pro­sta­cy­kli­ny. Ha­mu­je zle­pia­nie (agre­ga­cję) pły­tek krwi, dzia­ła roz­kur­czo­wo na na­czy­nia krwio­no­śne i ob­ni­ża ci­śnie­nie krwi.

Wikipedia


prostaczek

zdrob­nie­nie od: pro­stak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. ktoś nie­wyksz­tał­co­ny, ubogi

 (1.2) zdrobn. od: pro­stak

Wiktionary

Pro­sta­czek ("L’Ingénu") – utwór fran­cu­skie­go fi­lo­zo­fa Vol­ta­i­re’a, na­pi­sa­ny w 1767 r., za­li­cza­ny do jego po­wia­stek fi­lo­zo­ficz­nych, cho­ciaż ma też cechy apo­lo­gu, sa­ty­ry i po­wie­ści (zwła­szcza po­wie­ści roz­wo­jo­wej i po­wie­ści sen­ty­men­tal­nej). Vol­ta­i­re wydał "Pro­stacz­ka" ano­ni­mo­wo.

Wikipedia

Patrz:

prostak

Przykłady

 (1.1) Do kom­na­ty pa­pie­skiej wpro­wa­dzo­no grup­kę pro­stacz­ków, któ­rzy pro­si­li o po­słu­cha­nie.

 (1.1) Wy­gna­ni od mędr­ków i króli, pro­sta­czek nas przy­tu­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostaczka ż., prostak m., prostactwo n.

 przym. prostacki

 przysł. prostacko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maluczki

 (1.2) prostak

Wiktionary


prostaczka

→ pro­stak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pejor. osoba płci żen­skiej za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób pry­mi­tyw­ny, nie­kul­tu­ral­ny bądź cham­ski

 (1.2) nie­wyksz­tał­co­na ko­bie­ta

Wiktionary

Patrz:

prostak

Przykłady

 (1.1) Otrzy­ma­wszy ogła­dę damy z to­wa­rzy­stwa, stała się jed­no­cze­śnie ofia­rą spo­łe­czeń­stwa ka­sto­we­go. (…) Dla mło­dych męż­czyzn ze śro­do­wi­ska, które opu­ści­ła, była zbyt uczo­na, dla epu­ze­rów ze śro­do­wi­ska, o któ­rym ma­rzy­ła, po­zo­sta­ła zbyt wiel­ką pro­stacz­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostactwo n., prostaczek m.

:: fm. prostak m.

 przym. prostacki, prosty

 przysł. prostacko, prosto

 czas. upraszczać

Wiktionary


prostaczkowaty

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla czło­wie­ka nie­wyksz­tał­co­ne­go, zwy­kle na­iw­ne­go


SJP.pl


prostaczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­sta­cze; cecha tych, któ­rzy są pro­sta­czi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prostaczy

Wiktionary


prostaczy

do­ty­czą­cy pro­sta­ka, wła­ści­wy pro­sta­ko­wi, nie­wyksz­tał­co­ny; pro­stac­ki


SJP.pl


prostaglandyna

hor­mon tkan­ko­wy, po­chod­na kwasu ara­chi­do­no­we­go, re­gu­la­tor wielu pro­ce­sów fiz­jo­lo­gicz­nych


SJP.pl


prostak

cham, pro­ściuch;
1. czło­wiek or­dy­nar­ny, bez ma­nier, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, gbur, pry­mi­tyw;
2. daw­niej: czło­wiek, który na­le­ży do niż­szej war­stwy spo­łecz­nej, zwła­szcza taki, który nie po­sia­da szla­chect­wa; chłop, wie­śniak, wło­ścia­nin, ple­be­jusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pejor. osoba płci mę­skiej za­cho­wu­ją­ca się w spo­sób pry­mi­tyw­ny, nie­kul­tu­ral­ny bądź cham­ski

 (1.2) nie­wyksz­tał­co­ny czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­stań jeść pal­ca­mi! Za­cho­wu­jesz się jak pro­stak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔstak, AS: prostak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostactwo n., prosta ż., prostowanie n.

:: zdrobn. prostaczek m.

:: fż. prostaczka ż.

 przym. prostacki, prosty

 przysł. prostacko, prosto

 czas. upraszczać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) buc, burak, cham, chamidło, gbur, prymityw, wieśniak; gwara. grondol; książk. abderyta

Wiktionary


prostata

gru­czoł u męż­czyzn i sam­ców ssa­ków wyt­wa­rza­ją­cy wy­dzie­li­nę wcho­dzą­cą w skład na­sie­nia; gru­czoł kro­ko­wy; stercz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. gru­czoł płcio­wy męski po­ło­żo­ny w mied­ni­cy mniej­szej, wy­dzie­la­ją­cy skład­ni­ki na­sie­nia;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zba­da­nie pro­sta­ty jest obo­wiąz­kiem i le­ka­rza, i pa­cjen­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈstata, AS: prostata

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gruczoł krokowy, gruczoł sterczowy, stercz

Wiktionary


prostatektomia

wy­cię­cie gru­czo­łu kro­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wy­cię­cie gru­czo­łu kro­ko­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ele­men­tem ra­dy­kal­nej pro­sta­tek­to­mii może być usu­nię­cie niek­tó­rych grup wę­złów chłon­nych na­zy­wa­ne lim­fa­de­nek­to­mią.

Wiktionary


prostatitis

przew­le­kłe za­pa­le­nie gru­czo­łu kro­ko­we­go


SJP.pl


prostatowy

→ pro­sta­ta


SJP.pl

Patrz:

prostata

prostczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pro­stek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prostki nmos.

:: fż. prostczanka ż.

 przym. prostecki

Wiktionary


prostczanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pro­stek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prostki nmos.

:: fm. prostczanin m.

 przym. prostecki

Wiktionary


prostecki

→ Prost­ki; prost­kow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od: Prost­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prostki nmos., prostczanin m., prostczanka ż.

Wiktionary


prostetyczny

grupa pro­ste­tycz­na - nie­biał­ko­wy skład­nik bia­łek zło­żo­nych


SJP.pl


prostka

krót­ki od­ci­nek rury przy­mo­co­wa­ny na stałe do zbior­ni­ka, słu­żą­cy do przy­łą­cze­nia prze­wo­du ru­ro­we­go; kró­ciec


SJP.pl


prostki

krót­ki od­ci­nek rury przy­mo­co­wa­ny na stałe do zbior­ni­ka, słu­żą­cy do przy­łą­cze­nia prze­wo­du ru­ro­we­go; kró­ciec


SJP.pl

Prost­ki ( Prost­ken) – wieś ma­zur­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ełc­kim, w gmi­nie Prost­ki nad rzeką Ełk. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Prost­ki.

Na te­re­nie miej­sco­wo­ści znaj­du­ją się mię­dzy in­ny­mi: Szko­ła Pod­sta­wo­wa im. Jana Pawła II, Pa­ra­fia rzym­sko­ka­to­lic­ka i ko­ściół pa­ra­fial­ny pod wez­wa­niem św. An­to­nie­go z Padwy, Urząd Gminy, Gmin­ny Oś­ro­dek Kul­tu­ry, Ochot­ni­cza Straż Po­żar­na w Prost­kach, oczy­szczal­nia ście­ków, dwo­rzec ko­le­jo­wy, słup gra­nicz­ny w Bo­gu­szach.

Wikipedia


prostkowianin

miesz­ka­niec Pro­stek (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


prostkowianka

miesz­kan­ka Pro­stek (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


prostkowski

→ Prost­ki; pro­stec­ki


SJP.pl


prostnica

koń­co­wa, sil­nie umię­śnio­na część je­li­ta gru­be­go u krę­gow­ców, za­koń­czo­na od­by­tem lub ucho­dzą­ca do steku; je­li­to pro­ste; od­byt­ni­ca


SJP.pl


prosto

przy­słó­wek

 (1.1) w pro­stej linii

 (1.2) łatwo, bez pro­ble­mów

 (1.3) w nie­skom­pli­ko­wa­ny spo­sób

 (1.4) równo pio­no­wo, bez prze­krzy­wień i po­chy­la­nia się

Wiktionary

Pro­sto Sp. z o.o. (zapis sty­li­zo­wa­ny: PROSTO.) – pol­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się dzia­łal­no­ścią wy­daw­ni­czą, ut­wo­rzo­ne w 2000 r. w War­sza­wie z ini­cja­ty­wy Woj­cie­cha „So­ko­ła” Sos­now­skie­go jako wyt­wór­nia mu­zycz­na zwią­za­na z nur­tem mu­zy­ki hip-ho­po­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idź cały czas pro­sto i na trze­cim skrzy­żo­wa­niu skręć w prawo.

 (1.4) Gdy na­u­czy­ciel wszedł do klasy, ucz­nio­wie stali pro­sto, cze­ka­jąc na po­wi­ta­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔstɔ, AS: prosto

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostactwo n., prostaczka ż., prostota, prostowanie, prosta, prostownica, prostownik, prostak, sprostowanie, wyprost

 przym. prosty, prostowniczy, prostacki

 czas. prostować, wyprostować, sprostować, upraszczać, wyprostowywać

 przysł. prościusieńko, prościuteńko, prościutko, prościuśko

Wiktionary

Synonimy:

zdrobn. prościutko, prościuteńko, prościuśko, prościusieńko

Wiktionary


prostobieżność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­sto­bież­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prostobieżny

Wiktionary


prostoduszniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­sto­dusz­nie


SJP.pl


prostoduszniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­sto­dusz­ny


SJP.pl


prostoduszność

→ pro­sto­dusz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha kogoś, kto odz­na­cza się pro­sto­tą, szcze­ro­ścią i łat­wo­wier­no­ścią

Wiktionary

Patrz:

prostoduszny

Powiązane:

 przym. prostoduszny

 przysł. prostodusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostota, prostolinijność, szczerość, otwartość, naiwność, łatwowierność

Wiktionary


prostoduszny

pro­sty, szcze­ry i łat­wo­wier­ny w po­łą­cze­niu z na­iw­no­ścią; pro­sto­li­nij­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) odz­na­cza­ją­cy się pro­sto­tą, szcze­ro­ścią i łat­wo­wier­no­ścią; także.: świad­czą­cy o ta­kich ce­chach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Taki jest Rzym, takie jest pa­pie­stwo, ty pro­sto­dusz­ny, pod­la­ski Sar­ma­to…

 (1.1) Ogól­nie mó­wiąc, je­steś pro­sto­dusz­ny, sym­pa­tycz­ny i wraż­li­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostoduszność ż.

 przysł. prostodusznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczery, otwarty, naiwny, łatwowierny, prostolinijny

Wiktionary


prostokącik

zdrob­nie­nie od: pro­sto­kąt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­sto­kąt

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔˈkɔ̃ɲt͡ɕik, AS: prostokõńćik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostokąt m., prostokątność ż.

 przym. prostokątny

 przysł. prostokątnie

Wiktionary


prostokąt

pła­ska fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na po­sia­da­ją­ca 2 pary rów­no­le­głych boków tej samej dłu­go­ści i 4 kąty pro­ste


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. czwo­ro­kąt, który ma wszyst­kie wew­nętrz­ne kąty pro­ste;

Wiktionary

Pro­sto­kąt – czwo­ro­kąt, który ma wszyst­kie wew­nętrz­ne kąty pro­ste (stąd rów­nież jego nazwa). Jest to uo­gól­nie­nie kwa­dra­tu – pro­sto­kąt nie musi mieć rów­nych boków.

Ist­nie­ją też inne, rów­no­waż­ne de­fi­ni­cje pro­sto­ką­ta, np. opar­te na szer­szych po­ję­ciach jak rów­no­le­gło­bok czy tra­pez pro­sto­kąt­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­sto­kąt jest tra­pe­zem, o wszyst­kich ką­tach pro­stych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈstɔkɔ̃nt, AS: prostokõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostokątność ż.

:: zdrobn. prostokącik

 przym. prostokątny

 przysł. prostokątnie

Wiktionary


prostokątność

→ pro­sto­kąt­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­sto­kąt­ne

Wiktionary

Patrz:

prostokątny

Powiązane:

 przym. prostokątny

 rzecz. prostokącik m., prostokąt m.

Wiktionary


prostokątny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kształt pro­sto­ką­ta

 (1.2) ma­ją­cy jeden kąt pro­sty lub wszyst­kie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pro­sto­kąt­nym placu przed ra­tu­szem co so­bo­tę od­by­wał się targ.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ, AS: prostokõntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostokąt m., prostokącik m., prostokątność ż.

 przysł. prostokątnie

Wiktionary


prostolinijnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­sto­li­nij­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostolinijność ż., prostoliniowość ż.

 przym. prostolinijny

Wiktionary


prostolinijność

1. cecha kogoś ot­war­te­go, ucz­ci­we­go, szcze­re­go;
2. cecha cze­goś świad­czą­ce­go o czy­jejś war­to­ści, ucz­ci­wo­ści, szcze­ro­ści;
3. cecha cze­goś bie­gną­ce­go wzdłuż linii pro­stej; pro­sto­li­nio­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha kogoś, kto po­stę­pu­je w spo­sób ucz­ci­wy, szcze­ry i ot­war­ty

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prostolinijny

 przysł. prostolinijnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczerość, otwartość, uczciwość, prostoduszność

Wiktionary


prostolinijny

1. ot­war­ty, ucz­ci­wy, szcze­ry;
2. świad­czą­cy o czy­jejś ot­war­to­ści, ucz­ci­wo­ści, szcze­ro­ści, np. pro­sto­li­nij­na twarz;
3. bie­gną­cy wzdłuż linii pro­stej; pro­sto­li­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­stę­pu­ją­cy w spo­sób ucz­ci­wy, szcze­ry i ot­war­ty; także.: świad­czą­cy o ta­kich ce­chach

 (1.2) fiz. po­ru­sza­ją­cy się po linii pro­stej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­steś ucz­ci­wy, pro­sto­li­nij­ny, ro­man­tycz­ny, nie­kie­dy ide­a­li­stycz­ny.

 (1.1) Był bez­kom­pro­mi­so­wy i pro­sto­li­nij­ny, do bólu szcze­ry i kon­kret­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostolinijność ż., prostoliniowość ż.

 przysł. prostolinijnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczery, otwarty, uczciwy, prostoduszny

Wiktionary


prostoliniowość

cecha cze­goś bie­gną­ce­go wzdłuż linii pro­stej; pro­sto­li­nij­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. fiz. cecha cze­goś, co prze­bie­ga po linii pro­stej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne wpły­wa na pro­pa­ga­cje pro­mie­nio­wa­nia la­se­ro­we­go po­przez: zmniej­sze­nie am­pli­tu­dy i dłu­go­ści jego ko­he­ren­cji oraz na od­chy­la­niu i zmia­nie pro­sto­li­nio­wo­ści biegu pro­mie­nio­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prostoliniowy, prostolinijny

 przysł. prostoliniowo, prostolinijnie

Wiktionary


prostoliniowy

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. taki, który prze­bie­ga wzdłuż linii pro­stej lub któ­re­go tor wyz­na­cza linię pro­stą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lot ma­łych papug jest szyb­ki i pro­sto­li­nio­wy, tylko niek­tó­re la­ta­ją w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­nie fa­li­sty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostoliniowość ż.

 przysł. prostoliniowo

Wiktionary


prostoma

otwór pro­wa­dzą­cy do pra­je­li­ta (jamy ga­stru­li), który u pra­gę­bow­ców w dal­szych eta­pach roz­wo­ju za­rod­ko­we­go przeksz­tał­ca się w otwór gę­bo­wy, na­to­miast u wtór­no­gę­bow­ców funk­cjo­nu­je jako odbyt; pra­gę­ba, pra­u­sta, bla­sto­por


SJP.pl


prostopadle

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) two­rząc z daną pro­stą lub pła­szczyz­ną kąt pro­sty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostopadła ż., prostopadłość ż.

 przym. prostopadły

Wiktionary


prostopadła

pro­sta pro­sto­pa­dła


SJP.pl


prostopadłościan

bryła sze­ścio­ścien­na o pod­sta­wie pro­sto­ką­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian wy­pu­kły, któ­re­go wszyst­kie ścia­ny są pro­sto­ką­ta­mi;

 (1.2) przed­miot przy­po­mi­na­ją­cy pro­sto­pa­dło­ścian (1.1)

Wiktionary

Pro­sto­pa­dło­ścian – typ rów­no­le­gło­ścia­nu de­fi­nio­wa­ny na dwa rów­no­waż­ne spo­so­by:

Ma on 12 kra­wę­dzi, 8 wierz­choł­ków i 6 ścian.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sze­ścian jest pro­sto­pa­dło­ścia­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔpadˈwɔɕt͡ɕãn, AS: prostopadu̯ośćãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prostopadłościenny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) graniastosłup czworokątny prosty

Wiktionary


prostopadłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­sto­pa­dłe

Wiktionary

Pro­sto­pa­dłość – wspól­na nazwa róż­nych re­la­cji ma­te­ma­tycz­nych, zwła­szcza ge­o­me­trycz­nych, mię­dzy fi­gu­ra­mi. Może za­cho­dzić mię­dzy:

De­fi­ni­cje tych re­la­cji są ze sobą po­wią­za­ne:

Pro­sto­pa­dłość oz­na­cza się zna­kiem for­mu­la_10 Przy­kła­do­wo zapis for­mu­la_11 oz­na­cza, ze pro­sta AB jest pro­sto­pa­dła do pro­stej CD. Pro­sto­pa­dło­ścią de­fi­niu­je się inne po­ję­cia ge­o­me­trycz­ne jak:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prostopadła ż.

 przym. prostopadły

 przysł. prostopadle

Wiktionary


prostopadły

przy­miot­nik

 (1.1) geom. two­rzą­cy z daną pro­stą albo pła­szczyz­ną kąt pro­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­ru­nek pro­sto­pa­dły do pio­no­we­go na­zy­wa­my po­zio­mym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔstɔˈpadwɨ, AS: prostopadu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostopadłość ż., prostopadła ż.

 przysł. prostopadle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ortogonalny

Wiktionary


prostorogi

ma­ją­cy pro­ste rogi


SJP.pl


prostoskrzydłe

rząd owa­dów wy­po­sa­żo­nych w dwie pary skrzy­deł: przed­nią twar­dą i tylną bło­nia­stą oraz w gry­zą­cy na­rząd gę­bo­wy


SJP.pl

Pro­stos­krzy­dłe (Ort­hop­te­ra) – rząd owa­dów us­krzyd­lo­nych w więk­szo­ści cie­pło- i słoń­co­lub­nych (he­lio­bion­tów), roz­po­wszech­nio­nych na całym świe­cie, głów­nie w stre­fie kli­ma­tu tro­pi­kal­ne­go i sub­tro­pi­kal­ne­go, po­tocz­nie na­zy­wa­nych ko­ni­ka­mi pol­ny­mi. Cha­rak­te­ry­zu­ją się prze­o­bra­że­niem nie­zu­peł­nym, dwie­ma pa­ra­mi nie­jed­na­ko­wych skrzy­deł i kryp­tycz­nym ubar­wie­niem.

Wikipedia


prostoskrzydły

o ce­chach pro­stos­krzy­dłych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


prostota

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ogół cech cha­rak­te­ry­stycz­nych dla cze­goś nie­skom­pli­ko­wa­ne­go, nie­za­wi­łe­go

 (1.2) przest. na­tu­ral­ność, bez­poś­red­niość, skrom­ność w oby­ciu

 (1.3) daw. brak ogła­dy i wyksz­tał­ce­nia, nie­o­krze­sa­nie

 (1.4) daw. pro­sty lud, gmin, po­spól­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­czy­na nie­za­wod­no­ści tej pompy tkwi w pro­sto­cie jej kon­struk­cji.

 (1.2) W za­pa­le roz­mo­wy sta­wa­ła się coraz bar­dziej na­tu­ral­na, pełna pro­sto­ty i wdzię­ku.

 (1.3) Mi­nę­ły czasy szczę­śli­wej pro­sto­ty. Trze­ba się uczyć, upły­nął wiek złoty!

 (1.4) Bie­ga­ją wie­ści mię­dzy pro­sto­tą, lecz któż z nich praw­dę od­gad­nie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈstɔta, AS: prostota

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sprostowanie n., prosta ż., prostaczka ż., prostak m., prostactwo n., prostowanie n.

 przym. prosty

 przysł. prosto

 czas. prostować, upraszczać ndk.

Wiktionary


prostotrzymacz

po­tocz­nie: or­te­za, pas lub urzą­dze­nie po­ma­ga­ją­ce utrzy­mać pra­wi­dło­wą po­sta­wę ciała


SJP.pl


prostowarka

ma­szy­na do pro­sto­wa­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych; pro­stow­ni­ca, pro­ściar­ka


SJP.pl


prostować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. wy­pro­sto­wać)

 (1.1) na­da­wać cze­muś nie­rów­ne­mu kształt pro­sty

 (1.2) na­da­wać pro­sty kie­ru­nek

 (1.3) fiz. przeksz­tał­cać ze zja­wi­ska zmie­nia­ją­ce­go się w cza­sie w stałe

 (1.4) środ. skła­niać do po­słu­szeń­stwa

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spro­sto­wać)

 (2.1) do­ko­ny­wać ko­rek­ty; usu­wać po­mył­ki, wady

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pro­sto­wać się (dk. wy­pro­sto­wać się)

 (3.1) sta­wać się pro­stym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­gię­tej rurce ci­śnie­nie wy­wie­ra więk­sze par­cie na po­wierzch­nię zew­nętrz­ną łuku rurki niż na po­wierzch­nię wew­nętrz­ną łuku, co po­wo­du­je, że rurka pro­stu­je się nieco pod wpły­wem wzro­stu ci­śnie­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyprostowanie n., sprostowanie n., prosta ż., prostota ż., prostowanie n., prostownik mrz., prostactwo n., prostownica ż.

 czas. sprostować dk., wyprostować dk., wyprostowywać ndk.

 przym. prostowniczy, prosty

 przysł. prosto

 przedr. prosto-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyprostowywać, wygładzać, wyrównywać

 (1.4) wychowywać

 (2.1) korygować, poprawiać

 (3.1) wyprężać się

Wiktionary


prostownica

1. ma­szy­na do pro­sto­wa­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych; pro­ściar­ka, pro­sto­war­ka;
2. urzą­dze­nie do pro­sto­wa­nia wło­sów;
3. urzą­dze­nie do pro­sto­wa­nia prądu elek­trycz­ne­go; pro­stow­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ma­szy­na do pro­sto­wa­nia wy­ro­bów wal­co­wa­nych – prę­tów, rur, kształ­tow­ni­ków, taśm lub blach

 (1.2) kos­met. urzą­dze­nie do pro­sto­wa­nia wło­sów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­stow­ni­ca do wło­sów
  • pro­stow­ni­ca (pro­sto­war­ka) – ma­szy­na do pro­sto­wa­nia wy­ro­bów wal­co­wa­nych

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Moje włosy bar­dzo się puszą, muszę uży­wać pro­stow­ni­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. upraszczać ndk., uprościć dk., prostować ndk., wyprostować dk.

 rzecz. prostowarka ż., prostownik m., prostak m., prostaczka ż.

 przym. prosty, prościutki, prostacki, prostowniczy

 przysł. prosto. prościutko, prostacko

Wiktionary


prostownik

1. mię­sień po­wo­du­ją­cy pro­sto­wa­nie się
2. urzą­dze­nie do przeksz­tał­ca­nia prądu zmien­ne­go na prąd pły­ną­cy w jed­nym tylko kie­run­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. układ lub ele­ment elek­tro­nicz­ny za­mie­nia­ją­cy prąd prze­mien­ny na prąd o sta­łym kie­run­ku (w ide­al­nym przy­pad­ku prąd stały);

 (1.2) anat. mię­sień słu­żą­cy do pro­sto­wa­nia krę­go­słu­pa lub stawu w koń­czy­nie;

 (1.3) mot. ła­do­war­ka aku­mu­la­to­ra sa­mo­cho­do­we­go za­si­la­na z sieci elek­trycz­nej

Wiktionary

Pro­stow­nik – ele­ment lub ze­staw ele­men­tów elek­tro­nicz­nych słu­żą­cy do za­mia­ny na­pię­cia prze­mien­ne­go na na­pię­cie jed­ne­go znaku, które po dal­szym od­fil­tro­wa­niu może być zmie­nio­ne na na­pię­cie stałe.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. upraszczać, prostować ndk., wyprostować dk., naprostować dk.

 przym. prosty

 rzecz. prostownica ż., prostowanie n., wyprostowanie n., naprostowanie n.

 przysł. prosto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) rozginacz

Wiktionary


prostowód

Pro­sto­wód — urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do za­mia­ny ruchu obro­to­we­go na po­stę­po­wy. Urzą­dze­nie to skon­stru­o­wa­ne jest ze sztyw­nych prę­tów po­łą­czo­nych obro­to­wo w ten spo­sób, że część po­łą­czeń jest unie­ru­cho­mio­na, a po­zo­sta­łe mogą się po­ru­szać po ści­śle okre­ślo­nych to­rach, przy czym co najm­niej część - po linii pro­stej. Je­że­li osie obro­tu wszyst­kich po­łą­czeń mają taki sam ści­śle okre­ślo­ny kie­ru­nek, wów­czas ruch wszyst­kich ele­men­tów pro­sto­wo­du od­by­wa się w jed­nej pła­szczyź­nie.

Wikipedia


prostowłosy

ma­ją­cy pro­ste, nie­kę­dzie­rza­we włosy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) daw. o pro­stych wło­sach

Wiktionary


prostość

→ pro­sty


SJP.pl

Patrz:

prosty

prostracja

skraj­na forma wy­cień­cze­nia psy­chicz­ne­go, któ­rej na­stęp­stwem naj­czę­ściej jest głę­bo­ka de­pre­sja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. stan skraj­ne­go wy­czer­pa­nia psy­chicz­ne­go

 (1.2) rel. le­że­nie krzy­żem albo pa­da­nie na twarz jako wyraz uni­że­nia i głę­bo­kie­go sza­cun­ku wobec Boga

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­stra­cja (me­dy­cy­na)
  • pro­stra­cja (psy­cho­lo­gia)
  • pro­stra­cja (re­li­gia)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɔˈstrat͡sʲja, AS: prostracʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyczerpanie psychiczne, wycieńczenie

 (1.2) leżenie krzyżem, padanie na twarz

Wiktionary


prostszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­sty


SJP.pl


prostujący

→ pro­sto­wać


SJP.pl

Patrz:

prostować

prosty

1. równy, nie­wy­krzy­wia­ją­cy się, nie­skrę­co­ny w żadną stro­nę;
2. nie­wyksz­tał­co­ny, nie­o­czy­ta­ny, mało roz­wi­nię­ty kul­tu­ral­nie i in­te­lek­tu­al­nie;
3. łatwy, nie­skom­pli­ko­wa­ny, oczy­wi­sty;
4. skrom­ny, nie­wy­róż­nia­ją­cy się ni­czym, nie­wy­szu­ka­ny, nie­wyk­wint­ny;
5. zwy­kły, na­tu­ral­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­ma­ją­cy za­krzy­wień, pro­wa­dzą­cy w jed­nym kie­run­ku

 (1.2) równy

 (1.3) łatwy, o nie­wiel­kiej trud­no­ści

 (1.4) nie­wyksz­tał­co­ny; zwy­kły

 (1.5) nie­skom­pli­ko­wa­ny, o nie­wiel­kiej zło­żo­no­ści

 (1.6) nie gar­ba­ty

 (1.7) nie ze stanu szla­chec­kie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten mur nie jest dość pro­sty: tu skrę­ca na pół metra.

 (1.2) Po­dło­ga nie była pro­sta i śru­bo­kręt wto­czył się pod szafę.

 (1.3) Nie po­mo­gę ci w tym za­da­niu, jest dla cie­bie dość pro­ste.

 (1.3) To ra­czej nie­skom­pli­ko­wa­ny dowód, choć może nie być pro­sty do zro­zu­mie­nia dla laika.

 (1.4) Szlach­ci­ca za­trzy­mał pro­sty chłop ubra­ny w pro­ste szaty i pro­sił o pomoc.

 (1.5) To ra­czej pro­sty dowód, choć może nie być łatwy do zro­zu­mie­nia dla laika.

 (1.6) Zo­bacz, Jurek ma pro­ste plecy, a ty wciąż się gar­bisz!

 (1.7) Prawo z r. 1505 po­sta­no­wi­ło, że z matki stanu pro­ste­go, byle z ojca szlach­ci­ca, szlach­cic się rodzi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔstɨ, AS: prosty

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. prosta ż.; przysł. prosto; przym. prościusieńki, prościuteńki, prościutki, prościuśki

 (1.4) rzecz. prostak m., prostota ż.; czas. upraszczać; przym. prostacki

 czas. prostować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) równy

 (1.3) łatwy

 (1.4) pospolity

 (1.5) nieskomplikowany

Wiktionary


prostyl

typ małej świą­ty­ni grec­kiej, zbu­do­wa­nej na pla­nie pro­sto­ką­ta, z por­ty­kiem umie­szczo­nym na krót­szym boku; pro­sty­los


SJP.pl


prostylos

typ małej świą­ty­ni grec­kiej, zbu­do­wa­nej na pla­nie pro­sto­ką­ta, z por­ty­kiem umie­szczo­nym na krót­szym boku; pro­styl


SJP.pl

Pro­sty­los – bu­dow­la w sta­ro­żyt­nej Gre­cji peł­nią­ca funk­cję „domu bó­stwa”, mie­szczą­ca posąg bę­dą­cy przed­mio­tem kultu.

Pro­sty­los po­sia­da ko­lum­na­dę od stro­ny fron­to­wej przed pro­na­o­sem (przed­sion­kiem), zwy­kle czte­ry ko­lum­ny.

Am­fi­pro­sty­los po­sia­da ko­lum­na­dę, zło­żo­ną np. z czte­rech ko­lumn w ele­wa­cjach fron­to­wej i tyl­nej, np. świą­ty­nia Ateny Nike na Akro­po­lu w Ate­nach.

Wikipedia


prostylowy

→ pro­styl


SJP.pl

Patrz:

prostyl

prostytucja

od­by­wa­nie sto­sun­ków płcio­wych w ce­lach za­rob­ko­wych; nie­rząd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pro­ce­der sprze­da­ży usług sek­su­al­nych;

 (1.2) przen. pot. sprze­daj­ność i opor­tu­nizm

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „Pro­sty­tut­ka”. Zo­bacz też: Pro­sty­tut­ka (film).

Pro­sty­tu­cja (pot. "nie­rząd") – świad­cze­nie usług o cha­rak­te­rze sek­su­al­nym, po­le­ga­ją­ce zwy­kle na od­by­wa­niu sto­sun­ku płcio­we­go w za­mian za pie­nią­dze lub inne ko­rzy­ści. Pro­sty­tu­cja bywa opi­sy­wa­na jako "świad­cze­nie usług sek­su­al­nych" lub "seks ko­mer­cyj­ny"; okre­śla­na bywa też jako "naj­star­szy zawód świa­ta".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W niek­tó­rych pań­stwach pro­sty­tu­cja jest trak­to­wa­na jak zawód.

 (1.2) Scho­wa­li się po róż­nych mrocz­nych in­sty­tu­cjach -ucjach-ucjach-ucjach-ucjach-ucjach // Po­żar­ła ich ga­lo­pu­ją­ca pro­sty­tu­cja -ucja-ucja-ucja-ucja-ucja…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔstɨˈtut͡sʲja, AS: prostytucʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostytutka ż., prostytuowanie n., sprostytuowanie n.

 czas. prostytuować ndk., sprostytuować dk.

 przym. prostytucyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nierząd, najstarszy zawód świata; wulg. kurewstwo

Wiktionary


prostytucyjny

→ pro­sty­tu­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­sty­tu­cji

Wiktionary

Patrz:

prostytucja

Powiązane:

 rzecz. prostytutka ż., prostytucja ż.

Wiktionary


prostytuowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­sty­tu­o­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prostytuować ndk.

 rzecz. prostytucja ż., prostytutka ż.

Wiktionary


prostytuować

1. zmu­szać kogoś do upra­wia­nia pro­sty­tu­cji;
2. hań­bić coś dla pie­nię­dzy lub in­nych ko­rzy­ści


SJP.pl


prostytutka

ko­bie­ta upra­wia­ją­ca pro­sty­tu­cję; prze­sta­rza­le: nie­rząd­ni­ca, jaw­no­grzesz­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta świad­czą­ca usłu­gi sek­su­al­ne

 (1.2) przen. pejor. czło­wiek sprze­daj­ny, który dla włas­nych ko­rzy­ści zdra­dza in­nych lub po­stę­pu­je nie­go­dzi­wie i opor­tu­ni­stycz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod la­tar­nią stała pro­sty­tut­ka.

 (1.1) Nie są wy­jąt­ka­mi wy­pad­ki za­cze­pia­nia mło­dych dziew­cząt w par­kach lub wręcz na ulicy przez pa­tro­le MO z żą­da­niem, aby udo­wod­ni­ły, że nie są pro­sty­tut­ka­mi.

 (1.2) Wszy­scy ar­ty­ści to pro­sty­tut­ki!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔstɨˈtutka, AS: prostytutka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prostytucja ż., prostytuowanie n., sprostytuowanie n.

 czas. prostytuować ndk., sprostytuować dk.

 przym. prostytucyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. nierządnica, ladacznica, rozpustnica, wszetecznica, ulicznica, kokota, dragonka, dziewica publiczna, narożnica; reg. bandoska; iron. książk. peryfr. córa Koryntu; eufem. kobieta lekkich obyczajów, kurtyzana, metresa, motyl brukowy, nocna ćma, panienka, wszetecznica babilońska, ssak leśny, profesjonalistka; posp. wyciruska, wywłoka, lafirynda; więz. ćma; wulg. dziwka, kurwa, suka, szmata, zdzira; środ. alejówka, bajzelówka, bramówka, burdelówa, byziówka, chawira, chodnikówka, cwajnoska, cyginciara, cynades, cyngwajsówka, dobrzedziałka, druciara, dupodajka, dzyndzelocha, dżunglara, kuna, latarnica, parówa, rogówka; daw. dorotka, duchna/duchniczka, dziewka wszeteczna, gamratka, jawnogrzesznica, kortezanka, małpa, mercha, pani duszka

 (1.2) oportunista, konformista; wulg. kurwa

Wiktionary


prostytutkarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) posp. męż­czyz­na ko­rzy­sta­ją­cy z usług pro­sty­tu­tek

Wiktionary


prostyński

naz­wi­sko


SJP.pl


prosumencki

→ pro­su­ment


SJP.pl

Patrz:

prosument

prosument

1. od­bior­ca koń­co­wy wyt­wa­rza­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną z od­na­wial­nych źró­deł ener­gii;
2. kon­su­ment współt­wo­rzą­cy i pro­mu­ją­cy pro­duk­ty ja­kiejś firmy, zwy­kle przez in­ter­net


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ekon. kon­su­ment, który jest za­an­ga­żo­wa­ny we współt­wo­rze­nie i pro­mo­wa­nie pro­duk­tów ulu­bio­nej marki albo jed­no­czes­ną pro­duk­cję i kon­sump­cję dóbr lub usług;

Wiktionary

Pro­su­ment – zbit­ka wy­ra­zów „pro­du­cent” lub „pro­fe­sjo­na­li­sta” i „kon­su­ment”, przy czym cho­dzi tu o kon­su­men­ta za­an­ga­żo­wa­ne­go we współt­wo­rze­nie i pro­mo­wa­nie pro­duk­tów ulu­bio­nej marki albo w jed­no­czes­ną pro­duk­cję i kon­sump­cję dóbr lub usług. Po­cząt­ko­wo po­ję­cie „pro­su­ment” było je­dy­nie po­łą­cze­niem słów „pro­du­cent” i „kon­su­ment”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bycie pro­su­men­tem nie­sie za sobą wiele do­dat­ko­wych ko­rzy­ści. Oprócz nie­za­leż­no­ści ener­ge­tycz­nej i gwa­ran­cji uni­knię­cia wy­so­kich cen ener­gii elek­trycz­nej, dużym plu­sem jest dzia­ła­nie na rzecz śro­do­wi­ska na­tu­ral­ne­go.

Wiktionary


prosumentka

kon­su­ment­ka współt­wo­rzą­ca i pro­mu­ją­ca pro­duk­ty ja­kiejś firmy, zwy­kle przez in­ter­net


SJP.pl


prosumeryzm

łą­cze­nie ról pro­du­cen­ta i kon­su­men­ta


SJP.pl


prosumpcja

pro­duk­cja na włas­ny uży­tek, sa­mo­dziel­na wyt­wór­czość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. ekon. idea oraz prak­ty­ka po­łą­cze­nia pro­duk­cji oraz kon­sump­cji, za­an­ga­żo­wa­nia kon­su­men­tów w pro­duk­cję po­trzeb­nych im dóbr, np. żyw­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈsũmpt͡sʲja, AS: prosũmpcʹi ̯a

Wiktionary


proszalny

daw­niej: zwią­za­ny z bła­gal­nym pro­sze­niem, że­bra­niem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. zwią­za­ny z pro­sze­niem lub że­bra­niem

Wiktionary


proszczak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) reg. pozn. pro­siak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prosiak m., prosię n.

Wiktionary


proszczok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) gw-pl|Ko­niń­skie,,Hazy,Poz­nań,Kłec­ko. pro­się

Wiktionary


proszek

zdrob­nie­nie od: proch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sub­stan­cja roz­tar­ta, roz­kru­szo­na, zmie­lo­na lub w inny spo­sób po­dzie­lo­na na wiele bar­dzo drob­nych czą­ste­czek

 (1.2) le­kar­stwo w for­mie prosz­ku (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­szek bły­sko­wy
  • pro­szek do pie­cze­nia
  • pro­szek do pra­nia
  • pro­szek ga­śni­czy
  • pro­szek tro­i­sty
  • mleko w prosz­ku
  • pro­szek (me­dy­cy­na)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Irena z odra­zą od­kry­ła ko­lo­nię ro­ba­ków w pacz­ce mleka w prosz­ku.

 (1.2) He­len­ka po­my­li­ła prosz­ki na­sen­ne z cu­krem pu­drem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔʃɛk, AS: prošek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proch m., proszkownia ż., proszkowanie n.

 czas. sproszkować, proszkować

 przym. proszkowy, sproszkowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) puder, pył

Wiktionary


proszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­sić.

Wiktionary

Pro­sze­nie – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wol­bórz.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

W Pro­sze­niu dzia­ła szko­ła pod­sta­wo­wa, Ochot­ni­cza Straż Po­żar­na i Koło Go­spo­dyń Wiej­skich.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. prosić

 rzecz. dopraszanie n., doproszenie n.

Wiktionary


proszkowaty

ma­ją­cy po­stać prosz­ku


SJP.pl


proszkować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) ście­rać na proch

 (1.2) rzad. ob­sy­py­wać prosz­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proszek m., proch mrz., prochy nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) opylać

Wiktionary


proszkowice

Prosz­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Miet­ków.

Wikipedia


proszkownia

wyt­wór­nia prosz­ków


SJP.pl


proszkowo

→ pro­szek


SJP.pl

Prosz­ko­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Szreńsk.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia

Patrz:

proszek

proszkowy

→ pro­szek


SJP.pl

Patrz:

proszek

proszony

pro­szo­ny obiad, pro­szo­na ko­la­cja itp. - obiad, ko­la­cja, na które ktoś zo­stał za­pro­szo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, na który otrzy­mu­je się za­pro­sze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona nie miała zie­lo­ne­go po­ję­cia jak po­win­na się ubrać na pro­szo­ny obiad do ro­dzi­ców swo­je­go chło­pa­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈʃɔ̃nɨ, AS: prošõny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prosić

Wiktionary


proszowice

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Pro­szo­wi­ce – mia­sto po­wia­to­we w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie pro­szo­wic­kim, po­ło­żo­ne 18 km na pół­noc­ny wschód od gra­nic ad­mi­ni­stra­cyj­nych Kra­ko­wa. Pro­szo­wi­ce po­ło­żo­ne są na pra­wym brze­gu rzeki Szre­nia­wy na pła­sko­wy­żu pro­szo­wic­kim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Pro­szo­wi­ce.

Wikipedia


proszowicki

przy­miot­nik od: Pro­szo­wi­ce; pro­szow­ski (re­gio­nal­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pro­szo­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Pro­szo­wic

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Proszowice nmos.

Wiktionary


proszowiczanin

miesz­ka­niec Pro­szo­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


proszowiczanka

miesz­kan­ka Pro­szo­wic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


proszowski

1. przy­miot­nik od: Pro­szo­wa, Pro­szów;
2. re­gio­nal­nie: pro­szo­wic­ki (przy­miot­nik od: Pro­szo­wi­ce)


SJP.pl


proszyce

Pro­szy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Grę­bo­ci­ce.

Wikipedia


proszów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­szów – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Brody
  • Pro­szów – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Rych­tal

Wikipedia


proszówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Pro­szów­ka ( Gräflich Ne­un­dorf) – wieś w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lwó­wec­kim, w gmi­nie Gry­fów Ślą­ski.

Wieś po­ło­żo­na jest na Po­gó­rzu Izer­skim, na po­łud­nio­wo-za­chod­nim skra­ju Wznie­sień Ra­do­niow­skich, nad Kot­li­ną Mir­ską, na po­drzęd­nym dzia­le wod­nym, od­dzie­la­ją­cym Kwisę od Młyń­skiej Stru­gi.

Wikipedia


proszący

wy­ra­ża­ją­cy proś­bę, na­le­ga­nie; bła­gal­ny


SJP.pl


proszę

1. zwra­cać się do kogoś z proś­bą, np. o wy­ko­na­nie cze­goś;
2. zwra­cać się do kogoś w celu na­kło­nie­nia go do zło­że­nia wi­zy­ty; za­pra­szać;
3. pro­po­no­wać coś;
4. pro­sić się:
a) upor­czy­wie pro­sić;
b) ro­dzić młode (o ma­cio­rze)


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 1. os. lp., ter. → zob. pro­sić.

zwrot grzecz­no­ścio­wy

 (2.1) zwrot uży­wa­ny za­miast wo­ła­cza, wraz z rze­czow­ni­kiem w do­peł­nia­czu przy skie­ro­wa­niu wy­po­wie­dzi do kogoś

 (2.2) zwrot uży­wa­ny za­miast trybu roz­ka­zu­ją­ce­go

 (2.3) pot­wier­dze­nie wy­ko­na­nia proś­by

 (2.4) za­py­ta­nie, gdy się nie do­sły­sza­ło lub ja­ko­by prze­sły­sza­ło (proś­ba o pow­tó­rze­nie)

wy­krzy­knik

 (3.1) za­pro­sze­nie do cze­goś lub pod­kre­śle­nie ofia­ro­wa­nia cze­goś

 (3.2) zdzi­wie­nie lub westch­nie­nie, że coś się spraw­dzi­ło czy stało lub sta­nie

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Pro­szę pana/pani, czy mogę ot­wo­rzyć okno? (za­miast: panie/pani/księ­że)

 (2.2) Pro­szę prze­stać! Co pan robi?! (za­miast: prze­stań)

 (2.3) (przy stole) – Prze­pra­szam, może pan podać mi sa­łat­kę? – Pro­szę. – Dzię­ku­ję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔʃɛ, AS: proše

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prosić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błagam

 (2.1) przepraszam

 (3.2) no proszę, jednak, o!

Wiktionary


prosówka

jedna z po­sta­ci gruź­li­cy cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pow­sta­wa­niem w róż­nych na­rzą­dach (płuca, mózg, śle­dzio­na) drob­nych ognisk prąt­ków przy­po­mi­na­ją­cych wy­glą­dem zia­ren­ka prosa, spo­wo­do­wa­na roz­sie­wem prąt­ków po­przez układ krwio­no­śny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • gruź­li­ca pro­sów­ko­wa – gruź­li­ca roz­sia­na
  • pro­sów­ka Oplis­me­nus – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych

Wikipedia


prosłowacki

przy­miot­nik

 (1.1) sprzy­ja­ją­cy pań­stwu sło­wac­kie­mu lub Sło­wa­kom, po­pie­ra­ją­cy Sło­wa­cję i wszyst­ko, co sło­wac­kie

Wiktionary


prot

izo­top wo­do­ru o licz­bie ato­mo­wej 1, naj­bar­dziej roz­po­wszech­nio­ny w przy­ro­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prot (imię)
  • Świę­ty Prot
  • „Prot” – pse­u­do­nim Jana Ber­li­ner­blau, ma­jo­ra dy­plo­mo­wa­ne­go pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go
  • prot – bo­ha­ter po­wie­ści K-PAX i filmu pod tym samym ty­tu­łem
  • prot – izo­top wo­do­ru o licz­bie ma­so­wej 1
  • Prot – pse­u­do­nim w AK ks. Fran­cisz­ka Dźwi­goń­skie­go

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bra­tem świę­te­go mę­czen­ni­ka Hia­cyn­ta był Prot.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Protowy

Wiktionary


protagonista

naj­wy­bit­niej­szy aktor w te­a­trze, odt­wór­ca głów­nej roli


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) bo­jow­nik, przy­wód­ca, pro­wo­dyr w walce o jakąś spra­wę

 (1.2) naj­wy­bit­niej­szy aktor w ze­spo­le

 (1.3) odt­wór­ca głów­nej roli

 (1.4) hist. teatr. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: pier­wszy aktor, pro­wa­dzą­cy dia­log z chó­rem, a w póź­niej­szym okre­sie także z in­ny­mi ak­to­ra­mi

 (1.5) liter. głów­na po­stać ut­wo­ru li­te­rac­kie­go, wokół któ­rej toczy się fa­bu­ła

Wiktionary

Pro­ta­go­ni­sta (z grec­kie­go πρωταγωνιστής) – głów­ny bo­ha­ter dzie­ła (książ­ki, filmu, gry kom­pu­te­ro­wej. itp).

Słowo wy­wo­dzi się z ję­zy­ka grec­kie­go. Na­zy­wał się tak głów­ny aktor w przed­sta­wie­niu te­a­tral­nym sta­ro­żyt­nej Gre­cji, który pro­wa­dził dia­log z chó­rem i in­ny­mi ak­to­ra­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w sztu­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista, AS: protagõńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protagonizm m.

:: fż. protagonistka ż.

 przym. protagonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bojownik, przywódca, prowodyr

 (1.5) główny bohater

Wiktionary


protagonistka

→ pro­ta­go­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

protagonista

protagoras

Pro­ta­go­ras (z Ab­de­ry) (ok. 480-410 p.n.e.), fi­lo­zof grec­ki


SJP.pl

Pro­ta­go­ras z Ab­de­ry (gr. Πρωταγόρας ὁ Ἀβδηρίτης "Pro­ta­go­ras ho Ab­de­ri­tes", ur. ok. 480 p.n.e., zm. ok. 410 p.n.e.) – grec­ki fi­lo­zof, za­li­cza­ny do so­fi­stów.

Nie­wie­le wia­do­mo o Pro­ta­go­ra­sie. Naj­waż­niej­szym źró­dłem mó­wią­cym o tym fi­lo­zo­fie, które dotr­wa­ło do na­szych cza­sów, jest dia­log Pla­to­na "Pro­ta­go­ras".

Wikipedia


protaktyn

pier­wia­stek che­micz­ny (ak­ty­no­wiec) o sym­bo­lu Pa i licz­bie ato­mo­wej 91


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Pa i licz­bie ato­mo­wej 91;

Wiktionary

Pro­tak­tyn (Pa, pro­tac­ti­nium) – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy ak­ty­now­ców o licz­bie ato­mo­wej 91. Jest cięż­kim srebr­no­sza­rym me­ta­lem, łatwo re­a­gu­ją­cym z tle­nem, parą wodną i kwa­sa­mi nie­or­ga­nicz­ny­mi. Two­rzy związ­ki che­micz­ne, w któ­rych jest zaz­wy­czaj na V stop­niu ut­le­nie­nia, ale może także przyj­mo­wać II, III i IV sto­pień.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma pro­tak­tyn?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtaktɨ̃n, AS: protaktỹn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. protaktynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Pa

Wiktionary


protaktynowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­tak­ty­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protaktyn m.

Wiktionary


protalium

sta­dium roz­wo­jo­we pa­prot­ni­ków, w któ­rym wyt­wa­rza­ne są or­ga­ny roz­rod­cze żeń­skie i mę­skie; prze­dro­śle


SJP.pl


protamina

biał­ko pro­ste o cha­rak­te­rze sil­nie za­sa­do­wym i dużej za­war­to­ści azotu


SJP.pl


protandria

1. u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie prę­ci­ków niż słup­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; przed­prąt­ność;
2. u zwie­rząt oboj­na­czych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie ko­mó­rek roz­rod­czych mę­skich niż żeń­skich, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­płod­nie­niu


SJP.pl


protanomalia

nie­do­wi­dze­nie czer­wo­nej barwy


SJP.pl

Pro­ta­no­ma­lia – za­bu­rze­nie po­strze­ga­nia barw, w prze­ci­wień­stwie do pro­ta­no­pii cha­rak­te­ry­zu­je się je­dy­nie ob­ni­żo­ną per­cep­cją na­sy­ce­nia i ja­skra­wo­ści czer­wie­ni. Barwy takie jak czer­wo­na, po­ma­rań­czo­wa, żółta, ka­nar­ko­wa i zie­lo­na prze­su­nię­te są w na­sy­ce­niu w kie­run­ku barwy zie­lo­nej i wy­da­ją się bar­dziej wy­bla­kłe.

Wikipedia


protanopia

śle­po­ta na czer­wo­ną barwę


SJP.pl

Pro­ta­no­pia – wada wzro­ku po­le­ga­ją­ca na nie­roz­poz­na­wa­niu barwy czer­wo­nej (lub my­le­niu jej z barwą zie­lo­ną). Ob­ja­wia się to ob­ni­że­niem per­cep­cji ja­skra­wo­ści barwy czer­wo­nej, po­ma­rań­czo­wej i żół­tej. Po­nad­to per­cep­cja ja­skra­wo­ści może być ob­ni­żo­na do stop­nia, w któ­rym czer­wo­ny staje się ciem­no­sza­rym, wręcz czar­nym ko­lo­rem. Brak jest rów­nież per­cep­cji skła­do­wej czer­wo­nej, co pro­wa­dzi do od­bio­ru różu i fio­le­tu jako nie­bie­ski.

Wikipedia


protantrop

jedna z form pi­te­kan­tro­pa


SJP.pl


protargol

sól biał­ko­wa sre­bra, pod po­sta­cią rozt­wo­ru lub maści sto­so­wa­na jest jako słaby śro­dek an­ty­sep­tycz­ny i do bar­wie­nia pre­pa­ra­tów bio­lo­gicz­nych


SJP.pl

Pro­tar­gol (farm. "Ar­gen­tum pro­te­i­ni­cum", "Pro­tar­go­lum", "Pror­go­lum") – or­ga­nicz­ny kom­pleks sre­bra z biał­kiem, ma­ją­cy po­stać bru­nat­ne­go lub żół­te­go prosz­ku. Far­ma­ko­pe­al­ny pre­pa­rat jest łatwo roz­pu­szczal­ny w wo­dzie, two­rząc rozt­wór ko­lo­i­dal­ny.

Pro­tar­gol zna­lazł za­sto­so­wa­nie w lecz­nict­wie jako śro­dek an­ty­sep­tycz­ny i prze­ciw­za­pal­ny.

Wikipedia


protasiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paweł Pro­ta­sie­wicz – żuż­lo­wiec, oj­ciec Pio­tra,
  • Igna­cy Pro­ta­sie­wicz – ry­sow­nik i ma­larz okre­su Mło­dej Pol­ski,
  • Jacek Pro­ta­sie­wicz (ur. 1967) – po­li­tyk,
  • Piotr Pro­ta­sie­wicz (ur. 1975) – żuż­lo­wiec, wie­lo­krot­ny mistrz Świa­ta, Eu­ro­py i Pol­ski.

Wikipedia


protasiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


protaza

pier­wsza część dra­ma­tu sta­ro­żyt­ne­go; in­tro­duk­cja, wpro­wa­dze­nie


SJP.pl


protazostwo

Pro­ta­zy z żoną; Pro­ta­zo­wie


SJP.pl


protazowie

Pro­ta­zy z żoną; Pro­ta­zo­stwo


SJP.pl


protazowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pro­ta­ze­go lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


protazy

pier­wsza część dra­ma­tu sta­ro­żyt­ne­go; in­tro­duk­cja, wpro­wa­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Pro­ta­zy – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. We­dług czę­ści ba­da­czy po­sia­da ono grec­ką po­stać, "Prōtās", która sta­no­wi pier­wot­ne zdrob­nie­nie imion dwucz­ło­no­wych typu "Prōtoarchos", "Pro­ta­go­ras", "Prōtogenēs" itp. – pier­wszy człon, "prōtos", oz­na­cza „pier­wszy, przed­ni”; inni na­to­miast wy­wo­dzą to imię od gr.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɔˈtazɨ, AS: protazy

Wiktionary


proteaza

enzym do­ko­nu­ją­cy ro­zbi­cia do­wol­ne­go wią­za­nia pep­ty­do­we­go po­przez hy­dro­li­zę wią­zań pep­ty­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym od­po­wie­dzial­ny za roz­kład bia­łek

Wiktionary


proteazowy

→ pro­te­a­za


SJP.pl

Patrz:

proteaza

protega

po­tocz­nie: pro­tek­cja, po­par­cie


SJP.pl


protegowana

ko­bie­ta ko­rzy­sta­ją­ca z czy­jejś pro­tek­cji


SJP.pl


protegowany

osoba ko­rzy­sta­ją­ca z czy­jejś pro­tek­cji


SJP.pl


protegować

po­pie­rać, po­le­cać kogoś, po­ma­gać komuś


SJP.pl


proteid

prze­sta­rza­le: biał­ko zło­żo­ne


SJP.pl


proteida

ro­śli­na z ro­dzi­ny od­mień­co­wa­tych


SJP.pl


proteidy

prze­sta­rza­le: biał­ko zło­żo­ne


SJP.pl


protein

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: zob. pro­te­i­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtɛjĩn, AS: protei ̯ĩn

Wiktionary


proteina

1. wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich ży­wych or­ga­niz­mach wie­lo­czą­stecz­ko­wy zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z co najm­niej stu ami­nok­wa­sów po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi pep­ty­do­wy­mi; biał­ko;
2. daw­niej: biał­ko pro­ste, zbu­do­wa­ne wy­łącz­nie z ami­nok­wa­sów, nie­za­wie­ra­ją­ce żad­nych nie­biał­ko­wych skład­ni­ków (grup pro­ste­tycz­nych)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zob. biał­ko.

 (1.2) daw. biał­ko pro­ste, zbu­do­wa­ne wy­łącz­nie z ami­nok­wa­sów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jedna fi­li­żan­ka pe­stek z dyni za­wie­ra 78 gram pro­te­in. Pro­duk­ty z soi rów­nież są bar­dzo bo­ga­te w pro­te­i­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈjĩna, AS: protei ̯ĩna

Wiktionary

Powiązane:

 przym. proteinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) białko

Wiktionary


proteinaza

enzym tra­wien­ny


SJP.pl


proteinazy

enzym tra­wien­ny


SJP.pl


proteino

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: pro­te­i­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈjĩnɔ, AS: protei ̯ĩno

Wiktionary


proteinowy

przy­miot­nik

 (1.1) spoż. farm. bo­ga­ty w biał­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed tre­nin­giem pi­je­my za­wsze odżyw­kę pro­te­i­no­wą, aby do­star­czyć or­ga­niz­mo­wi od­po­wied­nią dozę biał­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proteina ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) białkowy

Wiktionary


proteinuria

obec­ność ciał biał­ko­wych w moczu; al­bu­mi­nu­ria; biał­ko­mocz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. obec­ność pro­te­in w moczu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛjĩˈnurʲja, AS: protei ̯ĩnurʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) białkomocz

Wiktionary


proteiny

1. wy­stę­pu­ją­cy we wszyst­kich ży­wych or­ga­niz­mach wie­lo­czą­stecz­ko­wy zwią­zek che­micz­ny zbu­do­wa­ny z co najm­niej stu ami­nok­wa­sów po­łą­czo­nych wią­za­nia­mi pep­ty­do­wy­mi; biał­ko;
2. daw­niej: biał­ko pro­ste, zbu­do­wa­ne wy­łącz­nie z ami­nok­wa­sów, nie­za­wie­ra­ją­ce żad­nych nie­biał­ko­wych skład­ni­ków (grup pro­ste­tycz­nych)


SJP.pl


protekcja

ochro­na, pomoc udzie­la­na komuś przez wpły­wo­wą osobę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ochro­na i pomoc pły­ną­ca od wpły­wo­wej osoby

Wiktionary

Pro­tek­cja – ochro­na, spe­cjal­ne wzglę­dy, oka­zy­wa­ne komuś przez wpły­wo­wą osobę. Słowo to na­bra­ło zna­cze­nia ujem­ne­go i oz­na­cza zwy­kle wzglę­dy, oka­zy­wa­ne komuś nie z racji jego cha­rak­te­ru lub za­sług, lecz z ty­tu­łu łaski, do któ­rej się wkradł pro­te­go­wa­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. protektor mos./mrz., protekcjonalność ż., protekcjonizm m.

 czas. protegować ndk.

Wiktionary


protekcjonalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­tek­cjo­nal­nie


SJP.pl


protekcjonalność

trak­to­wa­nie kogoś z góry, za­dzie­ra­nie głowy do góry przy roz­mo­wie z kimś kogo uwa­ża­my za gor­sze­go od sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­tek­cjo­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­tek­cjo­nal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protektor mos./mrz., protekcjonalizm m., protekcja ż., protekcyjność ż., protekcjonizm m., protekcjonistyczność ż., protekcjonista m., protekcjonistka ż.

 przym. protekcjonalny, protekcyjny, protekcjonistyczny

 przym. protekcjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) protekcjonalizm

Wiktionary


protekcjonalny

trak­tu­ją­cy in­nych z wyż­szo­ścią i po­błaż­li­wą przy­chyl­no­ścią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trak­tu­ją­cy in­nych z wyż­szo­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nar­ra­tor jest na ogół po­sta­cią au­to­ry­ta­tyw­ną; rości sobie prawo do wsze­chwie­dzy, wobec od­bior­cy przyj­mu­je po­sta­wę pro­tek­cjo­nal­ną lub czę­ściej – opie­kuń­czą.

 (1.1) Sta­ra­łem się być nieco pro­tek­cjo­nal­ny, ale rów­no­cze­śnie niez­mier­nie ko­le­żeń­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protektor mos./mrz., protekcjonalność ż.

Wiktionary


protekcjonista

zwo­len­nik pro­tek­cjo­niz­mu go­spo­dar­cze­go


SJP.pl


protekcjonistka

→ pro­tek­cjo­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

protekcjonista

protekcjonistyczny

do­ty­czą­cy pro­tek­cjo­niz­mu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. zwią­za­ny z pro­tek­cjo­niz­mem; re­a­li­zu­ją­cy po­li­ty­kę pro­tek­cjo­niz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protekcjonalność ż., protekcjonizm mrz., protekcjonista mos., protekcjonistka ż.

Wiktionary


protekcjonizm

1. po­li­ty­ka ochro­ny pro­duk­cji i hand­lu kra­jo­we­go, za po­mo­cą wy­so­kich ceł na­kła­da­nych na przy­wo­żo­ne to­wa­ry lub do­płat ek­spor­to­wych;
2. za­łat­wia­nie spraw po­przez pro­tek­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. po­li­ty­ka ochro­ny prze­my­słu i hand­lu kra­jo­we­go przed kon­ku­ren­cją za­gra­nicz­ną, głów­nie za po­mo­cą ceł na­kła­da­nych na przy­wo­żo­ne to­wa­ry;

 (1.2) pot. za­łat­wia­nie spraw przez pro­tek­cję

Wiktionary

Pro­tek­cjo­nizm – po­li­ty­ka go­spo­dar­cza po­le­ga­ją­ca na ochro­nie pro­duk­cji i hand­lu kra­jo­we­go przed kon­ku­ren­cją za­gra­nicz­ną, głów­nie za po­mo­cą ceł, kon­tyn­gen­tów im­por­to­wych, sub­sy­diów i ba­rier po­za­cel­nych. Sta­no­wi prze­ci­wień­stwo po­li­ty­ki wol­ne­go hand­lu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛkˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥, AS: protekcʹi ̯o̊̃ńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protekcja ż., protekcjonista m., protekcjonistka ż., protekcjonalność ż.

 przym. protekcjonistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pot. kumoterstwo, kolesiostwo; książk. koteryjność, klikowość, poplecznictwo

Wiktionary


protekcyjka

zdrob­nie­nie od: pro­tek­cja


SJP.pl


protekcyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­tek­cyj­nie


SJP.pl


protekcyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­tek­cyj­ny


SJP.pl


protekcyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­tek­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. protekcyjny

 rzecz. protekcjonalność ż.

Wiktionary


protekcyjny

zwią­za­ny z pro­tek­cją


SJP.pl


protektor

ten, kto po­pie­ra jakąś osobę lub spra­wę; opie­kun; obroń­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek wpły­wo­wy, który po­pie­ra kogoś

 (1.2) polit. zwierzch­nik, na­dzor­ca pro­tek­to­ra­tu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) med. sub­stan­cja ochron­na dla skóry, za­bez­pie­cza­ją­ca przed szkod­li­wym dzia­ła­niem słoń­ca

 (2.2) obuw. row­ko­wa­na po­desz­wa chro­nią­ca przed po­śliz­gnię­ciem się

 (2.3) mot. zew­nętrz­na war­stwa opony z row­ka­mi, która za­bez­pie­cza po­jazd przed śliz­ga­niem się

 (2.4) chem. techn. metal chro­nią­cy coś me­ta­lo­we­go przed ko­roz­ją

 (2.5) te­le­kom. urzą­dze­nie za­bez­pie­cza­ją­ce wy­ma­ga­ną wier­ność prze­sy­ła­nych da­nych

 (2.6) przez­ro­czy­ste pu­deł­ko do za­bez­pie­cza­nia przed po­ry­so­wa­niem lub zni­szcze­niem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­tek­tor – można osoba wspie­ra­ją­ca kogoś
  • pro­tek­tor (szer­mier­ka)
  • pro­tek­tor – zew­nętrz­na war­stwa opony po­kry­ta row­ka­mi za­bez­pie­cza­ją­ca sa­mo­chód przed po­śliz­giem
  • pro­tek­tor – głę­bo­ko żło­bio­na po­desz­wa za­bez­pie­cza­ją­ca przed śliz­ga­niem
  • pro­tek­tor – skład­nik kremu (filtr) chro­nią­cy skórę przed ul­tra­fio­le­tem
  • Pro­tek­tor – film z 1985
  • Pro­tek­tor – cze­sko-nie­miec­ki film z 2009 roku
  • Pro­tek­tor – film z 2012
  • Pro­tek­tor S.A. – firma pro­du­ku­ją­ca obu­wie z Lu­bli­na

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. protektorat m., protekcja ż., protekcjonalność ż., protegowany m., protegowana ż., protegowanie n.

 czas. protegować ndk.

 przym. protektorski, protektoratowy, protekcyjny, protekcjonalny

 przysł. protekcyjnie, protekcjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrońca, opiekun, patron

 (2.1) filtr

 (2.2) wibram

 (2.3) bieżnik

Wiktionary


protektorat

1. roz­to­cze­nie, spra­wo­wa­nie opie­ki; pa­tro­nat
2. uza­leż­nie­nie pań­stwa słab­sze­go, mniej roz­wi­nię­te­go od sil­niej­sze­go, któ­re­go po­dło­żem są naj­czę­ściej nie­rów­no­praw­ne umowy mię­dzy­na­ro­do­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) forma za­leż­no­ści po­li­tycz­nej, w któ­rej pań­stwo po­sia­da­ją­ce włas­ny ustrój uza­leż­nio­ne jest w swej po­li­ty­ce od pań­stwa sil­niej­sze­go (pro­tek­to­ra);

Wiktionary

Pro­tek­to­rat (z pro­tec­tio – osło­na) – jedna z form za­leż­no­ści po­li­tycz­nej, w któ­rej pań­stwo po­sia­da­ją­ce włas­ny ustrój uza­leż­nio­ne jest w swej po­li­ty­ce od pań­stwa sil­niej­sze­go (pro­tek­to­ra). Pro­tek­to­rat za­cho­wu­je jako kraj niek­tó­re swoje in­sty­tu­cje, rząd i ad­mi­ni­stra­cję, ale znaj­du­je się pod kon­tro­lą ob­ce­go pań­stwa, które pro­wa­dzi jego spra­wy zew­nętrz­ne, np. po­li­ty­kę za­gra­nicz­ną i go­spo­dar­czą.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛkˈtɔrat, AS: protektorat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protektor m.

 przym. protektoratowy

Wiktionary


protektoratowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­tek­to­ra­tem, do­ty­czą­cy pro­tek­to­ra­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protektorat m., protektor m.

Wiktionary


protektorka

ko­bie­ta, która po­pie­ra jakąś osobę lub spra­wę; opie­kun­ka


SJP.pl


protel

ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny hie­no­wa­tych; hiena grzy­wia­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pro­te­les cri­sta­ta|ref=tak., dra­pież­nik lą­do­wy;

Wiktionary

Pro­tel ("Pro­te­les") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny pro­te­li (Pro­te­li­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny hie­no­wa­tych (Hy­a­e­ni­dae).

Wikipedia


protencja

w fi­lo­zo­fii Ed­mun­da Hus­ser­la (twór­cy fe­no­me­no­lo­gii): szcze­gól­ny ro­dzaj prze­wi­dy­wa­nia tego, co wła­śnie ma na­dejść, rzu­to­wa­nie w przysz­łość na­by­tej wcze­śniej wie­dzy


SJP.pl


proteolityczny

enzym pro­te­o­li­tycz­ny - enzym roz­kła­da­ją­cy biał­ko na ele­men­ty prost­sze przez ro­zer­wa­nie wią­za­nia pep­ty­do­we­go


SJP.pl


proteoliza

hy­dro­li­za pro­te­in pod wpły­wem en­zy­mów


SJP.pl

Pro­te­o­li­za – hy­dro­li­tycz­ny roz­kład wią­za­nia pep­ty­do­we­go za po­mo­cą pro­te­az. Pro­wa­dzi do roz­kła­du bia­łek na pep­ty­dy i ami­nok­wa­sy.

Pro­te­o­li­za jest pro­ce­sem skła­do­wym tra­wie­nia oraz pro­ce­sów roz­pa­du (de­gra­da­cji) szkod­li­wych bia­łek w ko­mór­ce.

Wikipedia


proteom

ze­staw bia­łek wy­stę­pu­ją­cych w danej chwi­li w ko­mór­ce


SJP.pl

Pro­te­om (z po­łą­cze­nia słów "pro­te­i­na" i "genom") – ze­staw bia­łek wy­stę­pu­ją­cych w ko­mór­ce w danym mo­men­cie, biał­ko­wy od­po­wied­nik ge­no­mu. Ter­min ten wpro­wa­dził w swo­jej roz­pra­wie dok­tor­skiej au­stra­lij­ski na­u­ko­wiec, a zo­stał on roz­po­wszech­nio­ny w roku 1994 na kon­fe­ren­cji w Sie­nie. Ba­da­niem pro­te­o­mów zaj­mu­je się pro­te­o­mi­ka. W prze­ci­wień­stwie do ge­no­mów, pro­te­o­my nie­u­stan­nie zmie­nia­ją się w od­po­wie­dzi na różne czyn­ni­ki.

Wikipedia


proteomiczny

→ pro­te­o­mi­ka


SJP.pl

Patrz:

proteomika

proteomika

gałąź nauki zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem bia­łek


SJP.pl

Pro­te­o­mi­ka – gałąź nauki z po­gra­ni­cza bio­che­mii bia­łek i bio­lo­gii mo­le­ku­lar­nej, zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pro­te­o­mów. Uwa­ża­na także za gałąź ge­ne­ty­ki, gdyż bada ja­ko­ścio­wo i ilo­ścio­wo ek­spre­sję genów na po­zio­mie dzia­ła­nia bia­łek w ko­mór­ce w okre­ślo­nym cza­sie.

Wikipedia


proteroginia

pro­te­ro­gy­nia, pro­to­gi­nia, pro­to­gy­nia;
1. u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie słup­ków niż prę­ci­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; przed­słup­ność;
2. u zwie­rząt oboj­na­czych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie ko­mó­rek roz­rod­czych żeń­skich niż mę­skich, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­płod­nie­niu


SJP.pl


proterogynia

pro­te­ro­gi­nia, pro­to­gi­nia, pro­to­gy­nia;
1. u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie słup­ków niż prę­ci­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; przed­słup­ność;
2. u zwie­rząt oboj­na­czych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie ko­mó­rek roz­rod­czych żeń­skich niż mę­skich, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­płod­nie­niu


SJP.pl


proterozoik

druga era w dzie­jach Ziemi; eo­zo­ik, al­gonk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. naj­dłuż­szy eon ge­o­lo­gicz­nej skali czasu Ziemi, trwa­ją­cy od po­ja­wie­nia się tlenu w at­mos­fe­rze do roz­wo­ju zło­żo­nych or­ga­niz­mów

Wiktionary

Pro­te­ro­zo­ik (al­gonk, eo­zo­ik)

Wikipedia


proterozuch

dra­pież­ny gad z grupy diap­sy­dów


SJP.pl

Pro­te­ro­zuch ("Pro­te­ro­su­chus") – dra­pież­ny gad z grupy Ar­cho­sa­u­ro­morp­ha, ży­ją­cy około 250 mi­lio­nów lat temu, we wczes­nym tria­sie (od wczes­ne­go indu po wczes­ny ole­nek). Być może wy­stę­po­wał już pod ko­niec permu. Na­le­żał do ro­dzi­ny Pro­te­ro­su­chi­dae, obej­mu­ją­cej takie ro­dza­je jak chas­ma­to­zuch, ka­li­zuch, czy tas­ma­nio­za­ur.

Wikipedia


protesilaos

Pro­te­si­la­os – w mi­to­lo­gii grec­kiej syn Ifi­klo­sa i Asty­o­che, jeden z za­lot­ni­ków He­le­ny, uczest­nik wojny tro­jań­skiej. W Tro­a­dzie jako pier­wszy z Acha­jów po­sta­wił stopę na lą­dzie i na­tych­miast zgi­nął z ręki Hek­to­ra (we­dług innej wer­sji Acha­te­sa).

Po śmier­ci ubła­gał Ha­de­sa, by ten poz­wo­lił mu wró­cić na jedną noc do domu. Po nocy spę­dzo­nej z mał­żon­ką, La­o­da­mią, wró­cił do kra­i­ny zmar­łych, zaś La­o­da­mia po­peł­ni­ła sa­mo­bój­stwo, by po­łą­czyć się z mężem.

Wikipedia


protesis

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. ar­chit. przy­bu­dów­ka, po­mie­szcze­nie przy pre­zbi­te­rium cerk­wi, zwy­kle po pół­noc­nej (lewej) jego stro­nie, miej­sce przy­go­to­wa­nia darów ofiar­nych

 (1.2) rel. stół w pro­te­sis (1.1)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) żerwiennik

Wiktionary


protest

1. ostry, de­mon­stra­cyj­ny sprze­ciw wobec cze­goś;
2. for­mal­na od­mo­wa za­pła­ty przez dłuż­ni­ka sumy wy­mie­nio­nej na weks­lu, czeku itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) de­mon­stra­cyj­ny sprze­ciw wobec cze­goś

 (1.2) de­mon­stra­cja po­li­tycz­na

 (1.3) daw. pot. praw. wek­sel za­pro­te­sto­wa­ny

Wiktionary

Pro­test (od pro­te­sta­ri – zaś­wiad­czać) – prze­ciw­sta­wie­nie się ja­kie­muś dzia­ła­niu czy sy­tu­a­cji, od­bie­ra­nym przez osobę pro­te­stu­ją­cą jako nie­słusz­ne, na przy­kład ze wzglę­dów po­li­tycz­nych, mo­ral­nych czy sprzecz­no­ści z za­sa­da­mi współ­ży­cia spo­łecz­ne­go. Pro­test może mieć różne formy, od ma­so­wych straj­ków czy de­mon­stra­cji do za­cho­wań bar­dziej in­dy­wi­du­al­nych i sym­bo­licz­nych, jak no­sze­nie okre­ślo­nych ubio­rów czy odz­nak (przy­kła­dem mogą być ża­łob­ne su­knie ko­biet i czar­na bi­żu­te­ria po pow­sta­niu stycz­nio­wym, opor­ni­ki w cza­sie stanu wo­jen­ne­go czy po­ma­rań­czo­wa odzież w okre­sie po­ma­rań­czo­wej re­wo­lu­cji na Ukra­i­nie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Tym razem fala pro­te­stów zmusi rządy do przej­ścia od słów do czy­nów.

 (1.3) A ja pana (sic) radzę, daj pan po­kry­cie – krzy­knął wiel­kim gło­sem pan Kuba, dra­ma­tycz­nym ru­chem wy­cią­ga­jąc z kie­sze­ni smo­kin­ga gruby plik weks­li z ogo­na­mi pro­te­stów i pacz­ki cze­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔtɛst, AS: protest

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protestant m., protestantka ż., protestantyzm m., oprotestowanie n., protestacja ż., proteścik mrz.

 czas. protestować, zaprotestować, oprotestować

 przym. protestowy, protestacyjny, protestancki

 przysł. protestacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontestacja, sprzeciw

Wiktionary


protestacja

daw­niej: wy­stą­pie­nie prze­ciw cze­muś; pro­test


SJP.pl


protestacyjny

zwią­za­ny z pro­te­sta­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­ra­ża­ją­cy pro­test

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pow­stał już ko­mi­tet pro­te­sta­cyj­ny, z któ­rym spot­kał się rów­nież pan bur­mistrz.

 (1.1) Choć do­niec­ki skan­dal wy­wo­łał obu­rze­nie - nawet za­chod­nie am­ba­sa­dy wy­da­ły oś­wiad­cze­nia pro­te­sta­cyj­ne - trud­no było je do­strzec w ukra­iń­skich me­diach po­słusz­nych pre­zy­denc­kiej ad­mi­ni­stra­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛstaˈt͡sɨjnɨ, AS: protestacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest mrz.

Wiktionary


protestancki

od­no­szą­cy się do pro­te­stan­ta lub pro­te­stan­tyz­mu, wła­ści­wy pro­te­stan­tom; wyz­na­ją­cy pro­te­stan­tyzm; zło­żo­ny z pro­te­stan­tów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) rel. zwią­za­ny z pro­te­stan­ta­mi lub pro­te­stan­tyz­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owszem, biorą udział w ob­cho­dach za­rów­no ko­ściół ka­to­lic­ki, jak i pro­te­stanc­ki (…)

 (1.1) Tra­fia jed­nak także do de­mo­kra­tycz­nych, lu­bią­cych po­rzą­dek i kar­ność spad­ko­bier­ców sy­ste­mu pro­te­stanc­kiej edu­ka­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstãnt͡sʲci, AS: protestãncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest mrz., protestant mos., protestantka ż., protestantyzm mrz.

 czas. protestować ndk.

Wiktionary


protestant

1. osoba wyz­na­ją­ca pro­te­stan­tyzm;
2. osoba uczest­ni­czą­ca w pro­te­ście; pro­te­sto­wicz, pro­te­sta­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. czło­wiek wyz­na­ją­cy pro­te­stan­tyzm, czło­nek któ­re­goś z ko­ścio­łów pro­te­stanc­kich

 (1.2) daw. uczest­nik pro­te­stu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtɛstãnt, AS: protestãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest mrz., protestantyzm mrz.

:: fż. protestantka ż.

 czas. protestować ndk.

 przym. protestancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. kacerz

Wiktionary


protestantka

→ pro­te­stant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. ko­bie­ta, która wyz­na­je pro­te­stan­tyzm

Wiktionary

Patrz:

protestant

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstãntka, AS: protestãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest mrz., protestantyzm mrz.

:: fm. protestant mos.

 czas. protestować ndk.

 przym. protestancki

Wiktionary


protestantyzm

ogół wyz­nań i ugru­po­wań chrze­ści­jań­skich pow­sta­łych w XVI w. w wy­ni­ku re­for­ma­cji, uz­na­ją­cych Bi­blię za je­dy­ne źró­dło ob­ja­wie­nia, odrzu­ca­ją­cych hie­rar­chię ko­ściel­ną i pry­mat pa­pie­ża; współ­cze­śnie obej­mu­je ewan­ge­li­cyzm (lu­te­ra­nizm, kal­wi­nizm), an­gli­ka­nizm oraz ugru­po­wa­nia re­li­gij­ne ut­wo­rzo­ne w XVII-XVIII w. takie jak: bap­ty­stów, kwa­krów, me­to­dy­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. jeden z głów­nych kie­run­ków chrze­ści­jań­stwa, skła­da­ją­cy się z wie­rzeń pow­sta­łych głów­nie na sku­tek ru­chów re­for­ma­cyj­nych wew­nątrz Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go roz­po­czę­tych w XVI wieku;

Wiktionary

Pro­te­stan­tyzm – jedna z głów­nych ga­łę­zi chrze­ści­jań­stwa, obok ka­to­li­cyz­mu i pra­wo­sła­wia, na którą skła­da­ją się wspól­no­ty re­li­gij­ne pow­sta­łe na sku­tek ru­chów re­for­ma­cyj­nych wew­nątrz Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go roz­po­czę­tych wy­stą­pie­niem Mar­ci­na Lutra w XVI wieku oraz ru­chów prze­bu­dze­nio­wych w łonie ma­cie­rzy­stych wyz­nań pro­te­stanc­kich w ko­lej­nych stu­le­ciach.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥, AS: protestãntysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest mrz., protestant mos., protestantka ż.

 czas. protestować ndk.

 przym. protestancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ewangelicyzm; przest. kacerstwo

Wiktionary


protestator

osoba uczest­ni­czą­ca w pro­te­ście; pro­te­stant, pro­te­sto­wicz


SJP.pl


protestowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­te­sto­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛstɔˈvãɲɛ, AS: protestovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. protestować, oprotestować

Wiktionary


protestować

w pra­wie: stwier­dzać urzę­do­wo nie­wy­ko­na­nie zo­bo­wią­za­nia wy­ni­ka­ją­ce­go z do­ku­men­tu zby­wal­ne­go, np. weks­la, czeku


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­ra­żać sprze­ciw, po­ka­zy­wać, że się z czymś nie zga­dza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie w sto­li­cy wysz­li na ulice, by pro­te­sto­wać prze­ciw­ko sfał­szo­wa­nym we­dług nich wy­bo­rom.

 (1.1) — Ze­bra­nie uwa­żam za za­koń­czo­ne. — Pro­te­stu­ję! Żądam uwz­ględ­nie­nia mo­je­go wnio­sku o uz­na­nie za­rzą­du za nie­le­gal­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɛˈstɔvat͡ɕ, AS: protestovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest m., protestujący m., protestant m., protestantka ż., protestantyzm m., protestowanie n.

 czas. oprotestować, zaprotestować ndk.

 przym. protestowy, protestancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwstawiać się

Wiktionary


protestowicz

osoba uczest­ni­czą­ca w pro­te­ście; pro­te­stant, pro­te­sta­tor


SJP.pl


protestowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­te­stem, do­ty­czą­cy pro­te­stu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest m.

 czas. protestować

Wiktionary


protesty

1. ostry, de­mon­stra­cyj­ny sprze­ciw wobec cze­goś;
2. for­mal­na od­mo­wa za­pła­ty przez dłuż­ni­ka sumy wy­mie­nio­nej na weks­lu, czeku itp.


SJP.pl


protetyczka

spe­cja­list­ka wy­ko­nu­ją­ca pro­te­zy or­to­pe­dycz­ne lub sto­ma­to­lo­gicz­ne


SJP.pl


protetycznie

→ pro­te­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

protetyczny

protetyczny

1. do­ty­czą­cy pro­te­ty­ki, wyt­wa­rza­nia pro­tez;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­stę­pu­ją­cy jako ele­ment ar­ty­ku­la­cyj­ny po­prze­dza­ją­cy ar­ty­ku­la­cję sa­mo­gło­ski na­gło­so­wej wy­ra­zu, np. Ame­ry­ka->Ha­me­ry­ka, ogó­rek->ło­gó­rek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z pro­te­ty­ką lub ro­bie­niem pro­tez

 (1.2) jęz. ma­ją­cy cechy ar­ty­ku­lu­ją­ce w wy­mo­wie sa­mo­gło­ski na­gło­so­wej wy­ra­zu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­za­sto­so­wa­nie ta­kie­go le­cze­nia czę­sto pro­wa­dzi do utra­ty zęba, a wtedy kosz­ty le­cze­nia pro­te­tycz­ne­go są nie­po­rów­na­nie wyż­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proteza ż., protetyk mos.

Wiktionary


protetyk

spe­cja­li­sta wy­ko­nu­ją­cy pro­te­zy or­to­pe­dycz­ne lub sto­ma­to­lo­gicz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie pro­te­ty­ki

 (1.2) tech­nik wy­ko­nu­ją­cy pro­te­zy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtɛtɨk, AS: protetyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proteza ż., protetyka ż.

:: fż. protetyczka ż.

 czas. protezować

 przym. protetyczny

Wiktionary


protetyka

dział or­to­pe­dii i sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się wy­ko­ny­wa­niem i uzu­peł­nia­niem bra­ku­ją­cych zębów pro­te­za­mi sto­ma­to­lo­gicz­ny­mi oraz kon­struk­cją i sto­so­wa­niem pro­tez or­to­pe­dycz­nych w celu ko­ry­go­wa­nia za­bu­rzeń na­rzą­du ruchu; wy­ko­na­nie pro­tez


SJP.pl

Pro­te­ty­ka – dzie­dzi­na wie­dzy z po­gra­ni­cza me­dy­cy­ny i tech­ni­ki, zaj­mu­ją­ca się uzu­peł­nia­niem ubyt­ków tkan­ko­wych, na­rzą­do­wych lub czyn­no­ścio­wych przy po­mo­cy sztucz­ne­go ma­te­ria­łu za­stęp­cze­go (pro­te­zy).

Ze wzglę­du na ob­szar za­in­te­re­so­wa­nia, wy­róż­nia się:

Wikipedia


proteus

osoba czę­sto zmie­nia­ją­ca po­glą­dy, nie­sta­ła w uczu­ciach; pro­te­usz


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­te­us lub Pro­te­usz – bó­stwo z mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Pro­te­usz – księ­życ Nep­tu­na
  • Pro­te­us – ro­dzaj pła­zów ogo­nia­stych, tra­dy­cyj­nie uwa­ża­ny za obej­mu­ją­cy je­dy­nie ga­tu­nek od­mie­niec ja­ski­nio­wy (Pro­te­us an­gu­i­nus)
  • Pro­te­us – ro­dzaj bak­te­rii – Pro­te­us mi­ra­bi­lis i Pro­te­us vul­ga­ris
  • Pro­te­us – nie­za­leż­na gra kom­pu­te­ro­wa z 2013 roku
  • Pro­jekt Pro­te­us – zin­te­gro­wa­ny mo­bil­ny sy­stem wspo­ma­ga­ją­cy dzia­ła­nia an­ty­ter­ro­ry­stycz­ne i an­ty­kry­zy­so­we
  • Char­les Pro­te­us Ste­in­metz – ame­ry­kań­ski ma­te­ma­tyk i in­ży­nier po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go
  • „Pro­tefs” – grec­ki okręt pod­wod­ny z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go i II wojny świa­to­wej
  • Okrę­ty pod­wod­ne typu Pro­tefs – typ grec­kich okrę­tów pod­wod­nych z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go i II wojny świa­to­wej

Wikipedia


proteusz

osoba czę­sto zmie­nia­ją­ca po­glą­dy, nie­sta­ła w uczu­ciach; pro­te­us


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­te­usz – bóg w mi­to­lo­gii grec­kiej
  • Pro­te­usz – jeden z księ­ży­ców Nep­tu­na
  • Pro­te­us
  • „Protée” – fran­cu­ski okręt pod­wod­ny z po­cząt­ku XX wieku.

Wikipedia


proteuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pro­te­u­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


proteza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. sztucz­na koń­czy­na lub (rza­dziej) inny sztucz­ny na­rząd ciała;

 (1.2) przen. coś za­stęp­cze­go, nie cał­kiem spraw­ne­go

 (1.3) jęz. ele­ment pro­te­tycz­ny w ar­ty­ku­la­cji wy­ra­zu

Wiktionary

Pro­te­za (gr. "próst­he­sis" „za­mo­co­wa­nie, przy­łą­cze­nie, do­da­tek”) – w me­dy­cy­nie oz­na­cza sztucz­ne uzu­peł­nie­nie bra­ku­ją­cej czę­ści ciała lub na­rzą­du. Dzie­dzi­ną wie­dzy zaj­mu­ją­cą się za­gad­nie­nia­mi zwią­za­ny­mi z wy­ko­ny­wa­niem i sto­so­wa­niem pro­tez jest pro­te­ty­ka. Jest to głów­ny dział or­to­pe­dii, ale do­ty­czy rów­nież dzie­dzin ta­kich jak sto­ma­to­lo­gia i bio­me­cha­tro­ni­ka (nauka do­ty­czą­ca wy­ko­rzy­sty­wa­nia urzą­dzeń me­cha­nicz­nych w or­ga­niz­mie czło­wie­ka w celu za­stą­pie­nia utra­co­nych na­rzą­dów).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­szę po­móż­cie! Stra­ci­łem nogę w wy­pad­ku i zbie­ram na pro­te­zę!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtɛza, AS: proteza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protetyk m., protetyczka ż., protetyka ż., protezowanie n.

:: zdrobn. protezka ż.

 czas. protezować ndk.

 przym. protezowy, protetyczny

Wiktionary


protezka

zdrob­nie­nie od: pro­te­za


SJP.pl


protezownia

pra­cow­nia, w któ­rej wy­ko­nu­je się pro­te­zy


SJP.pl


protezowy

→ pro­te­za


SJP.pl

Patrz:

proteza

proteścik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­test

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pro­test, lecz tylko mały pro­te­ścik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest m.

Wiktionary


protip

po­tocz­nie: dobra rada, cenna wska­zów­ka, zwła­szcza od osoby doś­wiad­czo­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. pro­fe­sjo­nal­na po­ra­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. tip m.

Wiktionary


protist

przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z pię­ciu kró­lestw (obok zwie­rząt, ro­ślin, grzy­bów i pro­ka­rion­tów) w kla­sy­fi­ka­cji or­ga­niz­mów


SJP.pl


protistolog

bio­log ba­da­ją­cy pier­wot­nia­ki


SJP.pl


protistologia

nauka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pier­wot­nia­ków, a także bak­te­rii, grzy­bów i gąbek; daw­niej o pro­to­zo­o­lo­gii


SJP.pl

Pro­ti­sto­lo­gia (gr. "pro­ti­stos" – naj­pier­wszy; "logos" – słowo, nauka) – nauka o or­ga­niz­mach jed­no­ko­mór­ko­wych, głów­nie pier­wot­nia­kach. Roz­wój pro­ti­sto­lo­gii przy­padł na ko­niec XIX wieku, kiedy od­kry­to rolę niek­tó­rych pier­wot­nia­ków w pow­sta­wa­niu cho­rób za­kaź­nych czło­wie­ka i zwie­rząt, a także gdy zro­zu­mia­no ogól­no­bio­lo­gicz­ne zna­cze­nie badań pro­ti­sto­lo­gicz­nych. Cza­sem utoż­sa­mia­na z pro­to­zo­o­lo­gią.

Wikipedia


protisty

przed­sta­wi­ciel jed­ne­go z pię­ciu kró­lestw (obok zwie­rząt, ro­ślin, grzy­bów i pro­ka­rion­tów) w kla­sy­fi­ka­cji or­ga­niz­mów


SJP.pl

Pro­ti­sty (łac. "Pro­ti­sta") – jedno z pię­ciu kró­lestw, wy­róż­nia­nych w ostat­nich hie­rar­chicz­nych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cji or­ga­niz­mów (np. w po­dzia­łach Whit­ta­ke­ra i Mar­gu­lis oraz Ca­va­lie­ra-Smit­ha). Obej­mu­je wszyst­kie ją­drow­ce, które po­zo­sta­ły po wy­łą­cze­niu or­ga­niz­mów za­li­czo­nych do mo­no­fi­le­tycz­nych kla­dów zwie­rząt, ro­ślin i grzy­bów.

Wikipedia


proto-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych oz­na­cza­ją­cy pier­wszeń­stwo w cza­sie, ko­lej­no­ści, sta­no­wi­sku itp. tego, o czym mówi drugi człon wy­ra­zu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔtɔ, AS: proto

Wiktionary


proto-izajasz

okre­śle­nie pro­ro­ka Iza­ja­sza, który na­pi­sał więk­szość roz­dzia­łów Księ­gi Iza­ja­sza, nie li­cząc tych na­pi­sa­nych przez De­u­te­ro-Iza­ja­sza


SJP.pl


protoarchimandryta

Pro­to­ar­chi­man­dry­ta – tytuł, uży­wa­ny przez du­chow­nych w chrze­ści­jań­skich Ko­ścio­łach wschod­nich. Przy­słu­gu­je ar­chi­man­dry­tom niek­tó­rych ze­spo­łów mo­na­ste­rów.

Wikipedia


protobazydium

typ pod­staw­ki u grzy­bów pod­staw­cza­ków; frag­mo­ba­zy­dium, he­te­ro­ba­zy­dium


SJP.pl


protobałtycki

język pro­to­bał­tyc­ki - język, z któ­re­go roz­wi­nę­ły się ję­zy­ki bał­tyc­kie i sło­wiań­skie


SJP.pl


protobiont

we­dług wielu hi­po­tez: pier­wszy or­ga­nizm, który po­ja­wił się na Ziemi


SJP.pl


protobułgar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. hist. męż­czyz­na lub chło­piec z ludu ko­czow­ni­cze­go za­miesz­ku­ją­ce­go w V-VII w. te­re­ny nad­czar­no­mor­skie, bę­dą­ce­go przod­ka­mi współ­czes­nych Buł­ga­rów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Protobułgarka ż.

 przym. protobułgarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Prabułgar

Wiktionary


protobułgarzy

dawne ple­mio­na tu­rec­kie


SJP.pl

Pro­to­buł­ga­rzy, rów­nież Pra­buł­ga­rzy, Pierw­si Buł­ga­rzy, Sta­ro­żyt­ni Buł­ga­rzy, Huno-Buł­ga­rzy ( прабългари, протобългари, първобългари, древни българи, хуно-българи) – lud ko­czow­ni­czy po­cho­dze­nia huń­skie­go, który po­mię­dzy V a VII wie­kiem za­miesz­ki­wał stepy nad­czar­no­mor­skie.

Wikipedia


protoceratops

ro­dzaj nie­wiel­kie­go ce­ra­top­sa, który żył pod ko­niec kredy na te­re­nach Azji


SJP.pl

Pro­to­ce­ra­tops – ro­dzaj nie­wiel­kie­go ce­ra­top­sa z ro­dzi­ny Pro­to­ce­ra­top­si­dae. Wy­stę­po­wał pod ko­niec kredy na te­re­nach Azji. Nazwa ro­dza­jo­wa tego di­no­za­u­ra skła­da się z grec­kich słów "proto" – pier­wszy, "cerat" – róg i "ops" – twarz, a więc oz­na­cza „pier­wsze ro­ga­te obli­cze”, na­to­miast nazwa ga­tun­ko­wa ga­tun­ku ty­po­we­go, "an­drew­si", ho­no­ru­je Roya Chap­ma­na An­drew­sa – ame­ry­kań­skie­go pa­le­on­to­lo­ga.

Wikipedia


protocywilizacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. an­trop. cy­wi­li­za­cja, od któ­rej wy­wo­dzą się inne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wsza po­ło­wa V ty­siąc­le­cia p.n.e. była okre­sem wiel­kie­go wzro­stu de­mo­gra­ficz­ne­go w Eu­ro­pie po­łud­nio­wo-wschod­niej. Był to czas kształ­to­wa­nia się pro­to­cy­wi­li­za­cji ene­o­li­tycz­nych ta­kich jak kul­tu­ry Ma­ri­ca, Pre­cu­cu­te­ni i Boian, które stwo­rzy­ły pod­sta­wy roz­wo­ju kul­tur ene­o­li­tycz­nych z ce­ra­mi­ką ma­lo­wa­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cywilizacja ż.

Wiktionary


protodiakon

pier­wszy wśród dia­ko­nów


SJP.pl

Pro­to­dia­kon (gr. "proto" „pier­wszy” + "diákonos" „dia­kon”) – ko­ściel­ny tytuł ho­no­ro­wy, pier­wszy wśród dia­ko­nów danej die­cez­ji.

Wikipedia


protoewangelia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bibl. teol. frag­ment z trze­cie­go roz­dzia­łu „Księ­gi Ro­dza­ju” za­po­wia­da­ją­cy na­ro­dzi­ny Zba­wi­cie­la;

 (1.2) bibl. ro­dzaj apo­kry­fu bi­blij­ne­go

Wiktionary

Pro­to­e­wan­ge­lia (Rdz 3,15) – we­dług chrze­ści­jań­skiej te­o­lo­gii pier­wsza za­po­wiedź przyj­ścia Je­zu­sa jako Zba­wi­cie­la świa­ta. To frag­ment Księ­gi Ro­dza­ju, który jest pier­wszą za­po­wie­dzią Me­sja­sza Od­ku­pi­cie­la, walki mię­dzy wężem i Nie­wia­stą oraz osta­tecz­ne­go zwy­cię­stwa jej po­tom­ka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) O po­dob­nym zja­wi­sku można prze­czy­tać w apo­kry­ficz­nej „Pro­to­e­wan­ge­lii Ja­ku­ba”, opi­su­ją­cej oko­licz­no­ści na­ro­dzin Chry­stu­sa.

Wiktionary


protofeudalny

przy­miot­nik

 (1.1) hist. zob. wczes­no­fe­u­dal­ny.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kład do­ty­czył ustro­ju pro­to­fe­u­dal­ne­go pań­stwa pia­stow­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. feudalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wczesnofeudalny

Wiktionary


protofloem

po­cząt­ko­we ele­men­ty flo­e­mu (łyka)


SJP.pl


protogalaktyka

gęsty obłok gazu (głów­nie wo­do­ru i helu) na po­cząt­ku ewo­lu­cji Wszechś­wia­ta, z któ­re­go for­mo­wa­ły się ga­lak­ty­ki


SJP.pl

Pro­to­ga­lak­ty­ka – roz­le­gła masa gazu, sta­no­wią­ca ga­lak­ty­kę w po­cząt­ko­wym sta­dium ewo­lu­cji, w któ­rym pro­ces two­rze­nia gwiazd do­pie­ro się roz­po­czy­na.

Wikipedia


protogenitura

daw­niej: ród pier­wszych przod­ków, ro­dzi­ny, naj­daw­niej­szych za­ło­ży­cie­li dy­na­stii itp.; pra­przod­ko­wie, pro­to­pla­ści


SJP.pl


protoginia

pro­to­gy­nia, pro­te­ro­gy­nia, pro­te­ro­gi­nia;
1. u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie słup­ków niż prę­ci­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; przed­słup­ność;
2. u zwie­rząt oboj­na­czych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie ko­mó­rek roz­rod­czych żeń­skich niż mę­skich, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­płod­nie­niu


SJP.pl


protogwiazda

Pro­tog­wia­zda – bar­dzo młoda gwia­zda, zbie­ra­ją­ca masę z obło­ku mo­le­ku­lar­ne­go i za­pa­da­ją­ca się na sku­tek gra­wi­ta­cji, zanim zacz­nie emi­to­wać świa­tło. W jej wnę­trzu nie za­cho­dzą je­szcze re­ak­cje ter­mo­ją­dro­we. Emi­tu­je ona pro­mie­nio­wa­nie ciepl­ne z za­kre­su mi­kro­fal i pod­czer­wie­ni na sku­tek kur­cze­nia się.

Wikipedia


protogynia

pro­to­gi­nia, pro­te­ro­gi­nia, pro­te­ro­gy­nia;
1. u kwia­tów obupł­cio­wych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie słup­ków niż prę­ci­ków, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­py­le­niu ro­śli­ny; przed­słup­ność;
2. u zwie­rząt oboj­na­czych: wcze­śniej­sze doj­rze­wa­nie ko­mó­rek roz­rod­czych żeń­skich niż mę­skich, za­po­bie­ga­ją­ce sa­mo­za­płod­nie­niu


SJP.pl


protohetyci

lud­ność za­miesz­ku­ją­ca cen­tral­ną część Azji Mniej­szej (III-II ty­siąc­le­cia p.n.e.), nie­u­ży­wa­ją­ca ję­zy­ka in­do­e­u­ro­pej­skie­go


SJP.pl


protohetyta

czło­nek lud­no­ści za­miesz­ku­ją­cej cen­tral­ną część Azji Mniej­szej (III-II ty­siąc­le­cia p.n.e.), nie­u­ży­wa­ją­cej ję­zy­ka in­do­e­u­ro­pej­skie­go


SJP.pl


protohistoria

Pro­to­hi­sto­ria – ter­min okre­śla­ją­cy dzie­je spo­łecz­no­ści, które nie stwo­rzy­ły pi­śmien­nict­wa, lecz o któ­rych za­cho­wa­ły się in­for­ma­cje w źró­dłach in­nych kul­tur lub okres bez­poś­red­nio po­prze­dza­ją­cy okres hi­sto­rycz­ny, w któ­rym ilość da­nych pi­sa­nych jest wciąż bar­dzo nie­wiel­ka.

Wikipedia


protohistoryczny

→ pro­to­hi­sto­ria


SJP.pl

Patrz:

protohistoria

protojerej

pro­boszcz więk­szej pa­ra­fii lub prze­ło­żo­ny kleru ka­te­dral­ne­go w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym; pro­to­pop


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. pra­wo­sław­ny du­chow­ny peł­nią­cy funk­cję prze­ło­żo­ne­go kleru ka­te­dral­ne­go, pro­bo­szcza więk­szej pa­ra­fii lub star­sze­go pre­zbi­te­ra

 (1.2) rel. ho­no­ro­wy tytuł cer­kiew­ny na­da­wa­ny za­słu­żo­nym pre­zbi­te­rom pra­wo­sław­nym

Wiktionary

Pro­to­je­rej (z πρωτοιερεύς, "protohiereús" – pier­wszy ka­płan) – w Cerk­wi pra­wo­sław­nej i czę­ści ka­to­lic­kich Ko­ścio­łów wschod­nich prze­ło­żo­ny kleru ka­te­dral­ne­go lub zwierzch­nik więk­szej pa­ra­fii. Sta­no­wi­sko pro­to­je­re­ja od­po­wia­da sta­no­wi­sku dzie­ka­na ka­pi­tul­ne­go – pra­ła­ta ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej lub ko­le­giac­kiej.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) protopop

Wiktionary


protokariont

or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek nie­za­wie­ra­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; pro­ka­riont, bez­ją­dro­wiec, przed­ją­dro­wiec, pra­ją­dro­wiec, or­ga­nizm pro­ka­rio­tycz­ny


SJP.pl


protoklaza

pow­sta­ją­ce przed cał­ko­wi­tym ze­sta­le­niem magmy jej roz­kru­sze­nia i prze­mie­szcze­nia


SJP.pl


protokolant

osoba spi­su­ją­ca prze­bieg z roz­pra­wy, po­sie­dze­nia, sesji; pro­to­kó­lant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która spo­rzą­dza pro­to­kół ze spot­ka­nia, roz­pra­wy itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈkɔlãnt, AS: protokolãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protokólant, protokolantka/protokólantka, protokół, protokołowanie/protokółowanie, protokolik/protokólik, protokolaryzm/protokólaryzm, protokolarność/protokólarność

 przym. protokolarny/protokólarny

 czas. protokołować/protokółować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) protokólant

Wiktionary


protokolantka

ko­bie­ta spi­su­ją­ca prze­bieg roz­pra­wy, po­sie­dze­nia, sesji; pro­to­kó­lant­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która spo­rzą­dza pro­to­kół ze spot­ka­nia, roz­pra­wy itp.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­to­ko­lant­ka za­pi­sa­ła zez­na­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔkɔˈlãntka, AS: protokolãntka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protokolant, protokólant, protokólantka, protokół, protokołowanie, protokółowanie, protokolik, protokólik, protokolaryzm, protokólaryzm, protokolarność, protokólarność

 czas. protokołować, protokółować

 przym. protokolarny, protokólarny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) protokólantka

Wiktionary


protokolarność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­to­ko­lar­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­to­ko­lar­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. protokolarny

 rzecz. protokolant mos., protokolantka ż., protokół mrz.

Wiktionary


protokolarny

zwią­za­ny z pro­to­ko­łem


SJP.pl


protokolik

zdrob­nie­nie od: pro­to­koł


SJP.pl


protokolista

prze­sta­rza­łe: osoba za­pi­su­ją­ca prze­bieg roz­pra­wy, po­sie­dze­nia itp.; pro­to­ko­lant


SJP.pl


protokomórka

hi­po­te­tycz­ny, naj­prost­szy or­ga­nizm lub układ, który mógł­by być pre­kur­so­rem ko­mó­rek ży­wych


SJP.pl


protokooperacja

współ­ży­cie dwóch ga­tun­ków czer­pią­cych z niego ko­rzy­ści, ale bez ko­niecz­no­ści do przetr­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) współ­ży­cie dwóch ga­tun­ków czer­pią­cych ko­rzy­ści ze swo­jej obec­no­ści, ale jed­no­cze­śnie nie bę­dą­cych cał­ko­wi­cie od sie­bie uza­leż­nio­ny­mi

Wiktionary

Pro­to­ko­o­pe­ra­cja – od­dzia­ły­wa­nie mię­dzy­ga­tun­ko­we w przy­ro­dzie, po­le­ga­ją­ce na współ­pra­cy dwóch po­pu­la­cji od­no­szą­cych wza­jem­ne ko­rzy­ści, lecz mo­gą­cych żyć także sa­mo­dziel­nie. Pro­to­ko­o­pe­ra­cja jest ro­dza­jem sym­bio­zy przy­god­nej (nie­przy­mu­so­wej). Czę­sto wy­stę­pu­je okre­so­wo.

Wikipedia


protoksylem

wczes­na forma pier­wot­ne­go drew­na (ksy­le­mu)


SJP.pl

Pro­tok­sy­lem – jeden z ro­dza­jów drew­na pier­wot­ne­go, pow­sta­ją­cy jako pier­wszy. Tkan­ka ta zbu­do­wa­na jest z ko­mó­rek, które jako pier­wsze róż­ni­cu­ją się z pro­kam­bium. Ko­mór­ki pro­tok­sy­le­mu są roz­cią­gli­we, co umoż­li­wia dal­szy wzrost or­ga­nu. Cien­kie ścia­ny ko­mó­rek od wew­nątrz wzmoc­nio­ne są zgru­bie­nia­mi w kształ­cie pier­ście­ni lub spi­ra­li.

Wikipedia


protokólant

osoba spi­su­ją­ca prze­bieg z roz­pra­wy, po­sie­dze­nia, sesji; pro­to­ko­lant


SJP.pl


protokólantka

ko­bie­ta spi­su­ją­ca prze­bieg roz­pra­wy, po­sie­dze­nia, sesji; pro­to­ko­lant­ka


SJP.pl


protokólarność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­to­kó­lar­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­to­kó­lar­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. protokólarny

 rzecz. protokolant mos., protokolantka ż., protokół mrz.

Wiktionary


protokólik

zdrob­nie­nie od: pro­to­kół; pro­to­ko­lik


SJP.pl


protokół

1. pi­sem­ne spra­wo­zda­nie z ze­bra­nia, po­sie­dze­nia itp.;
2. do­ku­ment bę­dą­cy spra­wo­zda­niem z prze­bie­gu czyn­no­ści urzę­do­wych;
3. lista reguł i zasad po­stę­po­wa­nia w okre­ślo­nych oko­licz­no­ściach;
4. za­sa­dy współ­pra­cy pro­gra­mów i urzą­dzeń kom­pu­te­ro­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spra­wo­zda­nie na pi­śmie z po­sie­dze­nia, kon­fe­ren­cji, sesji, roz­pra­wy są­do­wej itp. za­wie­ra­ją­ce stre­szcze­nie prze­bie­gu, zapis wnio­sków i uchwał;

 (1.2) do­ku­ment bę­dą­cy spra­wo­zda­niem z prze­bie­gu czyn­no­ści urzę­do­wych

 (1.3) do­ku­ment sta­no­wią­cy pod­su­mo­wa­nie ne­go­cja­cji i za­wie­ra­ją­cy wy­li­cze­nie pro­ble­mów uz­god­nio­nych albo nie uz­god­nio­nych

 (1.4) ofi­cjal­ny stan­dard po­stę­po­wa­nia w da­nych sy­tu­a­cjach

 (1.5) zob. pro­to­kół hand­lo­wy.

 (1.6) zob. pro­to­kół sie­cio­wy.

 (1.7) hist. wstęp­na część do­ku­men­tu śred­nio­wiecz­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­to­kół – film ame­ry­kań­ski z 1984 roku
  • Pro­to­kół – po­wieść J. M. G. Le Clézia z 1963 roku
  • pro­to­kół – ter­min uży­wa­ny przez zo­rien­to­wa­ne obiek­to­wo ję­zy­ki pro­gra­mo­wa­nia
  • pro­to­kół ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • pro­to­kół dy­plo­ma­tycz­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tylko część wy­po­wie­dzi z ze­bra­nia tra­fi­ła do pro­to­ko­łu.

 (1.4) Pro­to­kół dy­plo­ma­tycz­ny okre­śla męski strój w najm­niej­szych szcze­gó­łach - od skar­pe­tek po wzór kra­wa­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtɔkuw, AS: protokuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protokolant m., protokólant m., protokolantka ż., protokólantka ż., protokołowanie n., protokółowanie n., protokolarność ż., protokólarność ż.

:: zdrobn. protokolik, protokólik

 czas. protokołować, protokółować

 przym. protokolarny, protokólarny

 przysł. protokolarnie, protokólarnie

Wiktionary


protolityczny

→ pro­to­li­za


SJP.pl

Patrz:

protoliza

protoliza

re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na wy­mia­nie jonu wo­do­ro­we­go mię­dzy sub­stan­cja­mi re­a­gu­ją­cy­mi


SJP.pl

Pro­to­li­za – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na prze­nie­sie­niu jonu wo­do­ro­we­go mię­dzy­czą­stecz­ko­wo (po­mię­dzy dwie­ma re­a­gu­ją­cyc­mi ze sobą sub­stan­cja­mi) lub wew­nątrz­czą­stecz­ko­wo (po­mię­dzy dwoma miej­sca­mi wią­za­nia tej samej czą­stecz­ki che­micz­nej). Z uwagi na my­lą­ce po­do­bień­stwo czło­nu „-liza” do nazw re­ak­cji roz­kła­du ta­kich jak hy­dro­li­za czy fo­to­li­za, Mię­dzy­na­ro­do­wa Unia Che­mii Czy­stej i Sto­so­wa­nej za­le­ca uży­cie ter­mi­nu re­ak­cja prze­nie­sie­nia pro­to­nu.

Wikipedia


protoma

de­ko­ra­cja w po­sta­ci głowy lub po­pier­sia zwie­rząt, rza­dziej ludzi, sto­so­wa­na w VII-VI wieku p.n.e. przez różne na­ro­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. szt. rzeź­biar­ski ele­ment de­ko­ra­cyj­ny w for­mie głowy lub przed­niej czę­ści ciała zwie­rzę­cia;

Wiktionary

Pro­to­ma (gr. προτομή) – ozdo­ba w for­mie głowy lub po­pier­sia zwie­rzę­ce­go (nie­kie­dy fan­ta­stycz­ne­go) bądź (rza­dziej) ludz­kie­go. Sto­so­wa­na od ok. VII wieku p.n.e. do VI w. p.n.e. w sztu­ce Scy­tów, ludów Azji Mniej­szej, Me­zo­po­ta­mii, Gre­cji, Etru­rii i Rzymu.

W ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej Per­sji wy­stę­pu­ją gło­wi­ce ko­lumn w kształ­cie pro­tom.

Wikipedia


proton

cząst­ka ele­men­tar­na o do­dat­nim ła­dun­ku elek­trycz­nym, bę­dą­ca obok ne­u­tro­nu skład­ni­kiem jąder ato­mo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. cząst­ka zło­żo­na z dwóch kwar­ków gór­nych i jed­ne­go dol­ne­go;

Wiktionary

Pro­ton, p (z πρῶτον – ‘pier­wsze’) – trwa­ła cząst­ka su­ba­to­mo­wa z grupy ba­rio­nów o ła­dun­ku +1 i masie spo­czyn­ko­wej rów­nej ok. 1 u. Jeden z pod­sta­wo­wych skład­ni­ków ma­te­rii.

Pro­mień pro­to­nu zo­stał osza­co­wa­ny na 0,84184 ± 0,00067 fm.

Pro­to­ny wraz z ne­u­tro­na­mi sta­no­wią nu­kle­o­ny, ele­men­ty jąder ato­mo­wych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprɔtɔ̃n, AS: protõn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. protonowy

Wiktionary


protonaród

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grupa et­nicz­na, która dąży do uzy­ska­nia włas­nej su­we­ren­no­ści po­li­tycz­nej w po­sta­ci włas­ne­go pań­stwa; naród bez pań­stwa;

Wiktionary

Pro­to­na­ród, ina­czej naród bez pań­stwa – typ grupy et­nicz­nej, która dąży do uzy­ska­nia włas­nej su­we­ren­no­ści po­li­tycz­nej.

Tego typu grupy et­nicz­ne po­sia­da­ją włas­ne elity po­li­tycz­ne oraz włas­nych ide­o­lo­gów, któ­rzy sta­ra­ją się ge­ne­ro­wać ruch na­ro­do­wy. Pro­to­na­ród można uznać za fazę two­rze­nia się z grupy et­nicz­nej na­ro­du, co nie oz­na­cza, że każdy pro­to­na­ród musi stać się w przysz­ło­ści uz­na­nym na­ro­dem i uzy­skać włas­ną nie­za­leż­ność po­li­tycz­ną w po­sta­ci pań­stwa.

Wikipedia


protonefrydium

układ wy­dal­ni­czy ty­po­wy dla pry­mi­tyw­nych bez­krę­gow­ców (np. pła­ziń­ców i niek­tó­rych obleń­ców), zbu­do­wa­ny z cien­kich ka­na­li­ków prze­ni­ka­ją­cych ciało i za­koń­czo­nych ko­mór­ka­mi pło­my­ko­wy­mi


SJP.pl

Pro­to­ne­fry­dium (l.mn. pro­to­ne­fry­dia) – pier­wot­ny, pry­mi­tyw­ny na­rząd wy­dal­ni­czy, zam­knię­ty od stro­ny ciała wy­stę­pu­ją­cy u larw i do­ro­słych przed­sta­wi­cie­li pła­ziń­ców (Pla­ty­hel­mint­hes), kol­czu­gow­ców (Lo­ri­ci­fe­ra) oraz u niek­tó­rych pier­ście­nic (An­ne­li­da). Ma po­stać ka­na­li­ków roz­mie­szczo­nych w pa­ren­chy­mie (pier­wot­nej tkan­ce łącz­nej) za­koń­czo­nych ko­mór­ka­mi pło­my­ko­wy­mi (nazwa od kształ­tu).

Wikipedia


protonema

sta­dium po­ko­le­nia płcio­we­go msza­ków, roz­wi­ja­ją­ce się zwy­kle z za­rod­ni­ka; splą­tek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • splą­tek (pro­to­ne­ma)
  • Pro­to­ne­ma – ze­spół mu­zycz­ny

Wikipedia


protoneolit

okres w hi­sto­rii Ziemi po­prze­dza­ją­cy bez­poś­red­nio epokę ne­o­li­tu


SJP.pl


protoneolityczny

→ pro­to­ne­o­lit


SJP.pl

Patrz:

protoneolit

protonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­to­nem, do­ty­czą­cy pro­to­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proton m.

Wiktionary


protopektyna

zwią­zek pek­ty­no­wy łą­czą­cy błony są­sia­du­ją­cych ze sobą ko­mó­rek tkan­ki ro­ślin­nej, wy­stę­pu­ją­cy głów­nie w nie­doj­rza­łych owo­cach


SJP.pl


protoplaneta

wczes­ne sta­dium roz­wo­ju pla­ne­ty


SJP.pl

Pro­to­pla­ne­ta – obiekt astro­no­micz­ny, bę­dą­cy wczes­nym sta­dium roz­wo­ju pla­ne­ty, który je­szcze nie za­koń­czył za­sad­ni­cze­go wzro­stu masy i roz­mia­rów. Takie ciała two­rzą się w po­cząt­ko­wym okre­sie for­mo­wa­nia ukła­du pla­ne­tar­ne­go i przeksz­tał­ca­ją w pla­ne­ty, bądź za­trzy­mu­ją w roz­wo­ju sta­jąc się du­ży­mi pla­ne­to­i­da­mi.

Wikipedia


protoplanetarny

1. → pro­to­pla­ne­ta;
2. dysk pro­to­pla­ne­tar­ny - pier­ścień ma­te­rii wokół mło­dej gwia­zdy, pow­sta­ły po gwał­tow­nym skur­cze­niu się obło­ku py­ło­wo-ga­zo­we­go


SJP.pl


protoplast

żywa ma­te­ria sta­no­wią­ca pod­sta­wo­wy skład­nik ko­mó­rek zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych; plaz­ma, pro­to­plaz­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ak­tyw­na me­ta­bo­licz­nie część ko­mór­ki: bak­te­rii, grzy­ba, ro­śli­ny; w skład wcho­dzą: plaz­ma, jądro ko­mór­ko­we, pla­styd;

Wiktionary

Pro­to­plast – ak­tyw­na me­ta­bo­licz­nie część ko­mór­ki bak­te­rii, grzy­ba lub ro­śli­ny, czyli część ko­mór­ki bez ścia­ny ko­mór­ko­wej. Pro­to­pla­sty sztucz­nie uzy­ski­wa­ne w wy­ni­ku tra­wie­nia ścia­ny ko­mór­ko­wej en­zy­ma­mi mają kształt ku­li­sty lub zbli­żo­ny i po­zo­sta­ją zdol­ne do życia i sta­no­wią ważny obiekt badań cy­to­lo­gicz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo ważną dla życia ko­mór­ki czę­ścią pro­to­pla­stu jest okrą­głe lub owal­ne jądro umie­szczo­ne w środ­ku lub też przy jed­nej ze ścian ko­mór­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈplast, AS: protoplast

Wiktionary


protoplasta

naj­star­szy znany przo­dek, od któ­re­go wy­wo­dzi się jakiś ród


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) naj­star­szy znany przo­dek z ja­kie­goś rodu

 (1.2) rzecz, od któ­rej się coś wy­wo­dzi

 (1.3) biol. ga­tu­nek, od któ­re­go wy­wo­dzą się inne ga­tun­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan jest moim pro­to­pla­stą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈplasta, AS: protoplasta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. protoplastka

Wiktionary


protoplastka

→ pro­to­pla­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta pro­to­pla­sta

Wiktionary

Patrz:

protoplasta

Przykłady

 (1.1) Wów­czas upro­szo­no ba­wią­cą w Tro­u­vil­le lady Stu­art do przed­sta­wie­nia swéj pro­to­plast­ki.

 (1.1) Mie­szcza­nie ce­niąc sobie te dobre z pa­na­mi stó­sun­ki nie[ ]szczę­dzą po­dar­ków i trak­to­wań przy uro­czy­sto­ści wy­bo­ru raj­ców lub in­nych oko­licz­no­ściach: prze­paść po­mię­dzy kup­cem a moż­nym nie ot­war­ła się je­szcze, a nie­jed­na zło­to­wło­sa Gret­chen mie­szczań­ska re­zy­du­je w sta­rym dwor­cu pań­skim, jako pro­to­plast­ka ry­cer­skich mężów XVI i XVII wieku, od[ ]przy­się­ga­ją­cych się potém, jak złego ducha wagi i pie­przu!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔˈplastka, AS: protoplastka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protoplasta mos.

Wiktionary


protoplazma

żywa ma­te­ria sta­no­wią­ca pod­sta­wo­wy skład­nik ko­mó­rek zwie­rzę­cych i ro­ślin­nych; plaz­ma, pro­to­plast


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. pół­płyn­na część ko­mór­ki oto­czo­na błoną ko­mór­ko­wą, skła­da­ją­ca się z jądra ko­mór­ko­we­go oraz cy­to­plaz­my;

Wiktionary

Pro­to­plaz­ma – część ko­mór­ki od­dzie­lo­na od śro­do­wi­ska błoną ko­mór­ko­wą. Wy­róż­nia się w niej jądro ko­mór­ko­we i cy­to­plaz­mę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­no­ko­mór­kow­ce i niż­sze wie­lo­ko­mór­kow­ce (gąbki) nie mają ukła­du ner­wo­we­go, a bodź­ce ze śro­do­wi­ska zew­nętrz­ne­go od­bie­ra po­wierz­chow­na war­stwa pro­to­plaz­my lub war­stwa ko­mó­rek ek­to­der­my.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protoplazmatyka ż.

 przym. protoplazmatyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. pierwoszcza, pierwoszcze, pierwoszcznia, zaródź

Wiktionary


protoplazmatyczny

→ pro­to­plaz­ma


SJP.pl

Patrz:

protoplazma

protopop

pro­boszcz więk­szej pa­ra­fii lub prze­ło­żo­ny kleru ka­te­dral­ne­go w Ko­ście­le pra­wo­sław­nym; pro­to­je­rej


SJP.pl

Pro­to­pop (gr. "protopapá"s) – dawne, wysz­łe z uży­cia na po­cząt­ku XIX stu­le­cia, okre­śle­nie ka­pła­na pra­wo­sław­ne­go wyż­sze­go stop­nia, spra­wu­ją­ce­go opie­kę nad kil­ko­ma pa­ra­fia­mi. Pro­to­pop jest w Cerk­wi pra­wo­sław­nej od­po­wied­ni­kiem dzie­ka­na kie­ru­ją­ce­go de­ka­na­tem.

Nie­kie­dy sta­no­wi­sko to uważa się za rów­no­waż­ne ze sta­no­wi­skiem pro­to­je­re­ja, cho­ciaż to dru­gie od­po­wia­da bar­dziej sta­no­wi­sku dzie­ka­na ka­pi­tul­ne­go – pra­ła­ta ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej lub ko­le­giac­kiej.

Wikipedia


protoporfiryna

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, bę­dą­cy bez­poś­red­nim pre­kur­so­rem hemu


SJP.pl


protoprezbiter

1. pier­wszy wśród kar­dy­na­łów pre­zbi­te­rów w Ko­le­gium Kar­dy­nal­skim;
2. tytuł na­da­wa­ny szcze­gól­nie za­słu­żo­nym księ­żom w Ko­ście­le grec­ko­ka­to­lic­kim i pra­wo­sław­nym;
3. w Woj­sku Pol­skim II RP: tytuł du­chow­ne­go wyz­na­nia pra­wo­sław­ne­go, od­po­wia­da­ją­cy ran­dze ko­man­do­ra


SJP.pl

Pro­to­pre­zbi­ter (wł. "pro­to­pre­te", "primo prete"):

 "Zo­bacz też: Lista pro­to­pre­zbi­te­rów Ko­le­gium Kar­dy­nal­skie­go."

Wikipedia


protopteryd

przed­sta­wi­ciel rzędu pier­wot­nych pa­pro­ci ko­pal­nych ze środ­ko­we­go de­wo­nu; pra­pa­pro­cio­wiec


SJP.pl


protopterydy

rząd pier­wot­nych pa­pro­ci ko­pal­nych ze środ­ko­we­go de­wo­nu; pra­pa­pro­ciow­ce


SJP.pl


protorenesans

bę­dą­cy za­po­wie­dzią re­ne­san­su kie­ru­nek w śred­nio­wiecz­nej sztu­ce Włoch, po­łud­nio­wej Fran­cji i Nie­miec, na­wią­zu­ją­cy do form an­tycz­nych


SJP.pl


protorenesansowy

→ pro­to­re­ne­sans


SJP.pl

Patrz:

protorenesans

protosemicki

język pro­to­se­mic­ki - ze­spół ele­men­tów ję­zy­ko­wych uwa­ża­nych za wspól­ne se­mic­kiej ro­dzi­nie ję­zy­ków, bę­dą­cy punk­tem wyj­ścia prze­mian cha­rak­te­ry­stycz­nych dla po­szcze­gól­nych ję­zy­ków se­mic­kich; język pra­se­mic­ki


SJP.pl


protosfera

war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej, część eg­zos­fe­ry znaj­du­ją­ca się na wy­so­ko­ści po­wy­żej 1500 km, zło­żo­na głów­nie z pro­to­nów


SJP.pl

Pro­tos­fe­ra – zew­nętrz­na, bar­dzo roz­rze­dzo­na i zjo­ni­zo­wa­na war­stwa at­mos­fe­ry ziem­skiej, za­wie­ra­ją­ca pro­to­ny, część eg­zos­fe­ry. Znaj­du­je się po­wy­żej 1500 km, stop­nio­wo prze­cho­dzi w prze­strzeń mię­dzy­pla­ne­tar­ną i trud­no jest usta­lić jej górną gra­ni­ce. Jest to ostat­nia część ziem­skiej at­mos­fe­ry[].

Wikipedia


protostwo

Prot z żoną; Pro­to­wie


SJP.pl


prototetyka

Pro­to­te­ty­ka – jeden z sy­ste­mów Sta­ni­sła­wa Le­śniew­skie­go, bę­dą­cy pod­sta­wą dla po­zo­sta­łych. Jest uo­gól­nio­nym ra­chun­kiem zdań, a więc ra­chun­kiem zdań z kwan­ty­fi­ka­to­ra­mi wią­żą­cy­mi zmien­ne zda­nio­we, funk­to­ry zda­niot­wór­cze od ar­gu­men­tów zda­nio­wych, funk­to­ry od ar­gu­men­tów funk­to­ro­wych od ar­gu­men­tów zda­nio­wych itd.

Wikipedia


prototyp

1. pier­wot­ny wzór cze­goś, w opar­ciu o który wy­ko­nu­je się coś no­wsze­go; pier­wow­zór;
2. pier­wszy eg­zem­plarz cze­goś, wy­ko­na­ny we­dług przy­go­to­wa­nej do­ku­men­ta­cji, na któ­rym do­ko­nu­je się prób i badań w celu spraw­dze­nia po­praw­no­ści do­ku­men­ta­cji oraz jego funk­cjo­no­wa­nia przed uru­cho­mie­niem pro­duk­cji se­ryj­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. pier­wszy dzia­ła­ją­cy eg­zem­plarz ma­szy­ny lub urzą­dze­nia, wy­ko­na­ny we­dług do­ku­men­ta­cji i sta­no­wią­cy pod­sta­wę do dal­szej pro­duk­cji;

 (1.2) pier­wow­zór cze­goś

 (1.3) ty­po­wy, cen­tral­ny ele­ment ja­kiejś ka­te­go­rii po­ję­cio­wej

Wiktionary

Pro­to­typ – pier­wot­ny, przed­pro­duk­cyj­ny eg­zem­plarz obiek­tu do­ce­lo­we­go. Wy­ko­ny­wa­ny w ce­lach doś­wiad­czal­nych, po­rów­naw­czych, de­mon­stra­cyj­nych lub jako wzór przed roz­po­czę­ciem pro­duk­cji se­ryj­nej.

Pod­czas bu­do­wy pro­to­ty­pu in­ży­nie­ro­wie wpro­wa­dza­ją pier­wszy raz w życie swoje nowe po­my­sły.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele pro­to­ty­pów nie wy­cho­dzi poza etap prób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈtɔtɨp, AS: prototyp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prototypownia ż., prototypowość ż., prototypowanie n.

 czas. prototypować ndk.

 przym. prototypowy

Wiktionary


prototypować

two­rzyć (stwo­rzyć) pro­to­typ


SJP.pl


prototypownia

dział fa­bry­ki, w któ­rym bu­du­je się pro­to­ty­py ma­szyn


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dział za­kła­du pro­du­ku­ją­cy pro­to­ty­py czę­ści, na­rzę­dzi i urzą­dzeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W War­sza­wie Hefra po­zo­sta­wi sie­dzi­bę biura za­rzą­du oraz dzia­ły mar­ke­tin­gu i pro­to­ty­pow­ni.

 (1.1) Ze­spół ma do dy­spo­zy­cji naj­no­wo­cze­śniej­sze kom­pu­te­ro­we na­rzę­dzia pro­jek­to­we oraz pro­to­ty­pow­nię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prototyp m., prototypowość ż.

 czas. prototypować ndk.

 przym. prototypowy

 przysł. prototypowo

Wiktionary


prototypowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­to­ty­po­wy

Wiktionary


prototypowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­to­ty­po­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prototypowy

 rzecz. prototyp mrz.

Wiktionary


prototypowy

→ pro­to­typ


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pro­to­ty­pu, sta­no­wią­cy pro­to­typ

Wiktionary

Patrz:

prototyp

Powiązane:

 rzecz. prototyp m., prototypowość ż.

Wiktionary


protowie

imię mę­skie


SJP.pl


protowo

Pro­to­wo ( Prot­hen lub "Pro­wot­hi­ne") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Rych­li­ki przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 527.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


protowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Prota lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Prota

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed Pro­to­wym domem rosną dwa dęby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prot mos.

Wiktionary


protozoa

pier­wot­nia­ki, jed­no­ko­mór­ko­we or­ga­niz­my zwie­rzę­ce


SJP.pl


protozoolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie pro­to­zo­o­lo­gii


SJP.pl


protozoologia

dzie­dzi­na zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pier­wot­nia­ków i cho­ro­ba­mi przez nie wy­wo­ły­wa­ny­mi; pro­ti­sto­lo­gia (daw­niej)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się pier­wot­nia­ka­mi;

Wiktionary

Pro­to­zo­o­lo­gia – prze­sta­rza­ły ter­min dzie­dzi­ny na­u­ko­wej zaj­mu­ją­cej się pier­wot­nia­ka­mi, obec­nie eu­ka­rion­ty.

Roz­wój pro­to­zo­o­lo­gii zo­stał za­po­cząt­ko­wa­ny wraz z wy­na­le­zie­niem mi­kro­sko­pu, a do roz­wo­ju tej nauki przy­czy­ni­ło się jego udo­sko­na­le­nie w 2. po­ło­wie XVII w. przez A. van Le­e­u­wen­ho­e­ka, który też roz­po­czął ob­ser­wa­cję pier­wot­nia­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔtɔzɔːˈlɔɟja, AS: protoz•oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protozoolog m.

 przym. protozoologiczny

Wiktionary


protozoologiczny

do­ty­czą­cy pro­to­zo­o­lo­gii, pro­to­zo­o­lo­ga


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zool. zwią­za­ny z pro­to­zo­o­lo­gią, do­ty­czą­cy pro­to­zo­o­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protozoologia ż.

Wiktionary


protraktor

przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny do szyb­kie­go oz­na­cze­nia po­zy­cji stat­ku na mapie; na­kre­ślacz


SJP.pl

Pro­trak­tor – przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny, ro­dzaj pod­wój­ne­go ką­to­mie­rza, skła­da­ją­ce­go się z trzech ra­mion, które można usta­wić pod wy­ma­ga­nym kątem wzglę­dem sie­bie. Służy do okre­śla­nia po­zy­cji ob­ser­wo­wa­nej z po­mia­rów dwóch kątów po­zio­mych.

Kąty po­zio­me mie­rzy się za po­mo­cą na­mier­ni­ka lub (do­kład­niej) sek­stan­tu.

Wikipedia


protreptyk

ga­tu­nek li­te­rac­ki w sta­ro­żyt­no­ści w for­mie dia­lo­gu za­chę­ca­ją­cy do poz­na­wa­nia fi­lo­zo­fii


SJP.pl

Pro­trep­tyk (gr. προτρεπτικός ‘za­chę­ca­ją­cy’) – ro­dzaj re­to­ry­ki, który w sta­ro­żyt­no­ści obej­mo­wał li­te­ra­tu­rę o cha­rak­te­rze dy­dak­tycz­nym. Ga­tu­nek ten obej­mo­wał mowy oraz dia­lo­gi, któ­rych tre­ścią była za­chę­ta do ro­bie­nia po­stę­pów w mo­ral­no­ści. Po­bu­dzał także do roz­wi­ja­nia zdol­no­ści in­te­lek­tu­al­nych, szcze­gól­nie w stu­dio­wa­niu fi­lo­zo­fii.

Wikipedia


protrombina

biał­ko oso­cza uczest­ni­czą­ce w pro­ce­sie krzep­nię­cia krwi, wyt­wa­rza­ne w wą­tro­bie w obec­no­ści wi­ta­mi­ny K


SJP.pl

Pro­trom­bi­na – II czyn­nik krzep­nię­cia, gli­ko­pro­te­i­na znaj­du­ją­ca się w oso­czu krwi, wyt­wa­rza­na w wą­tro­bie przy udzia­le wi­ta­mi­ny K. Pro­trom­bi­na jest biał­kiem roz­pu­szczal­nym w su­ro­wi­cy krwi, nie­ak­tyw­ną po­sta­cią trom­bi­ny. Ak­ty­wa­cja pro­trom­bi­ny prze­bie­ga z udzia­łem en­zy­mu oso­cza - trom­bo­ki­na­zy (trom­bo­pla­sty­ny), li­po­pro­te­i­du, który re­a­gu­je z jo­na­mi wap­nio­wy­mi, czyn­ni­kiem płyt­ko­wym III i kilku biał­ka­mi oso­cza (pro­ak­ce­le­ry­ną i pro­kon­wer­ty­ną), wyt­wa­rza­jąc pro­trom­bi­na­zę, enzym ka­ta­li­zu­ją­cy pier­wszy etap krzep­nię­cia krwi, w któ­rym pro­trom­bi­na zo­sta­je roz­dzie­lo­na na kilka ele­men­tów, jed­nym z nich jest nie­roz­pu­szczal­na trom­bi­na.

Wikipedia


protrombinaza

enzym pro­te­o­li­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy w tkan­kach oraz w płyt­kach krwi i oso­czu, za­po­cząt­ko­wu­ją­cy pro­ces krzep­nię­cia krwi; trom­bo­pla­sty­na, trom­bo­ki­na­za


SJP.pl

Pro­trom­bi­na­za – enzym ka­ta­li­zu­ją­cy pier­wszy etap krzep­nię­cia krwi, pow­sta­ły w wy­ni­ku re­ak­cji uwol­nio­ne­go z obu­mar­łej tkan­ki li­po­pro­te­i­du trom­bo­pla­sty­ny z jo­na­mi wap­nio­wy­mi i kil­ko­ma biał­ka­mi oso­cza (pro­ak­ce­le­ry­ną i pro­kon­wer­ty­ną).

Szcze­gól­na rola pro­trom­bi­na­zy w krzep­nię­ciu krwi.

Wikipedia


protrombinowy

→ pro­trom­bi­na


SJP.pl

Patrz:

protrombina

protruzja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zmia­na zwy­rod­nie­nio­wa krąż­ka mię­dzy­krę­go­we­go krę­go­słu­pa

Wiktionary

Pro­truz­ja (tho­lo­id) – forma wul­ka­nicz­na pow­sta­ła w wy­ni­ku wci­ska­nia się za­sty­głej magmy w ota­cza­ją­ce skały pod wpły­wem na­ci­sków tek­to­nicz­nych; rów­nież korek lawy (forma walca lub igli­cy) wy­py­cha­ny z kra­te­ru pod wpły­wem ci­śnie­nia magmy. Pro­truz­je mogą roz­pa­dać się ek­splo­zyw­nie na gruz.

Wikipedia


protuberancja

zw. w l.mn.: wiel­kie łuki i pętle pło­ną­cej ma­te­rii pod­no­szą­ce się z po­wierzch­ni Słoń­ca i opa­da­ją­ce na nie z po­wro­tem, po­ja­wia­ją­ce się zaz­wy­czaj w po­bli­żu plam sło­necz­nych i zwią­za­ne z ak­tyw­no­ścią pola ma­gne­tycz­ne­go Słoń­ca; wy­sko­ki sło­necz­ne


SJP.pl


protwa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, lewy do­pływ Oki

Wiktionary


prouchodźczy

przy­chyl­ny uchodź­com


SJP.pl


proudhon

[czy­taj: pruDĄ albo pruDON] naz­wi­sko, m.in. Pier­re Jo­seph Pro­ud­hon (1809-1865) - so­cja­li­sta fran­cu­ski, jeden z twór­ców anar­chiz­mu in­dy­wi­du­a­li­stycz­ne­go


SJP.pl


proukraiński

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny Ukra­i­nie, Ukra­iń­com


SJP.pl


proukraińskość

→ pro­u­kra­iń­ski


SJP.pl

Patrz:

proukraiński

prounijnie

→ pro­u­nij­ny


SJP.pl

Patrz:

prounijny

prounijny

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny Unii Eu­ro­pej­skiej, po­pie­ra­ją­cy jej po­li­ty­kę


SJP.pl


proust

[czy­taj: prust] naz­wi­sko, m.in. Mar­cel Pro­ust (1871-1922) - pi­sarz fran­cu­ski; Jo­seph Louis Pro­ust (1754-1826) - che­mik fran­cu­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adrien Pro­ust (1834–1903) – fran­cu­ski le­karz
  • Jean-Paul Pro­ust (1940–2010) – fran­cu­ski po­li­tyk
  • Jo­seph Pro­ust (1754–1826) – fran­cu­ski che­mik
  • Mar­cel Pro­ust (1871–1922) – fran­cu­ski pi­sarz
  • (4474) Pro­ust

Wikipedia


proustowski

[czy­taj: pru­stow­ski] taki jak u Mar­ce­la Pro­u­sta, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Mar­ce­la Pro­u­sta


SJP.pl


proustyt

czer­wo­ny mi­ne­rał, siar­czek sre­bra i ar­se­nu; pru­styt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. bar­dzo rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li, ar­se­no­wa sól sre­bra;

Wiktionary

Pro­u­styt (pru­styt) – mi­ne­rał z gro­ma­dy siar­ko­so­li. Jest krusz­cem sre­bra. Na­le­ży do grupy mi­ne­ra­łów bar­dzo rzad­kich.

Nazwa po­cho­dzi od naz­wi­ska fran­cu­skie­go che­mi­ka Jo­sep­ha Pro­u­sta (1754-1826).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. proustytowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prustyt

Wiktionary


proverbium

łac. przy­sło­wie, afo­ryzm


SJP.pl


provident

[czy­taj: PROwident lub proWIdent] firma po­życz­ko­wa


SJP.pl


provider

[czy­taj: pro­waj­der] do­staw­ca ofe­ru­ją­cy do­stęp do In­ter­ne­tu


SJP.pl


prow.

skrót

 (1.1) = pro­win­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chiń­skie media po­in­for­mo­wa­ły o nie­zi­den­ty­fi­ko­wa­nym obiek­cie la­ta­ją­cym nad mo­rzem w oko­li­cach Riz­hao w prow. Szan­tung.

Wiktionary


prowadnica

ele­ment ma­szy­ny od­po­wia­da­ją­cy za kie­ru­nek jej po­ru­sza­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. ele­ment stały urzą­dze­nia me­cha­nicz­ne­go, ma­szy­ny lub kon­struk­cji, słu­żą­cy do na­da­wa­nia okre­ślo­ne­go kie­run­ku ruchu oraz utrzy­my­wa­nia w po­żą­da­nym po­ło­że­niu in­ne­go, ru­cho­me­go ele­men­tu;

 (1.2) leśn. pła­ski, po­dłuż­ny ele­ment ukła­du tną­ce­go pi­lar­ki me­cha­nicz­nej, po któ­re­go ob­wo­dzie prze­su­wa się łań­cuch tnący

 (1.3) wojsk. ele­ment kon­struk­cyj­ny wy­rzut­ni ra­kie­to­wej, na­da­ją­cy po­ci­sko­wi po­cząt­ko­wy kie­ru­nek lotu

 (1.4) in­form. lub po­ligr. linia po­moc­ni­cza w opro­gra­mo­wa­niu gra­ficz­nym lub edy­tor­skim, ułat­wia­ją­ca pre­cy­zyj­ne roz­mie­szcza­nie, wy­rów­ny­wa­nie i ko­ry­go­wa­nie po­ło­że­nia ele­men­tów pro­jek­tu na stro­nie

 (1.5) górn. sta­lo­we uję­cie za­mon­to­wa­ne na klat­ce wy­cią­go­wej lub ski­pie, słu­żą­ce do pro­wa­dze­nia ich wzdłuż pro­wad­ni­ka (zbro­je­nia) szybu ko­pal­nia­ne­go

 (1.6) służ­ba mun­du­ro­wa: śro­dek przy­mu­su bez­poś­red­nie­go w po­sta­ci taśmy za­koń­czo­ne­go obej­mą, za­kła­da­ny na rękę osoby za­trzy­ma­nej w celu ogra­ni­cze­nia jej swo­bo­dy ru­chów

 (1.7) żegl. rama znaj­du­ją­ca się w czę­ści ru­fo­wej po­kła­du, po któ­rej prze­su­wa się blok z liną (szko­tem) grota

 (1.8) kolej. ko­bie­ta opie­ku­ją­ca się pa­sa­że­ra­mi w wa­go­nie sy­pial­nym, od­po­wie­dzial­na za spraw­dza­nie bi­le­tów i wy­da­wa­nie po­ście­li

Wiktionary

Pro­wad­ni­ca (techn.) – część me­cha­niz­mu ma­ją­ca za za­da­nie prze­mie­szcze­nie ele­men­tu ru­cho­me­go po za­da­nym torze. Pro­wad­ni­ce naj­czę­ściej re­a­li­zu­ją ruch pro­sto­li­nio­wy.

Pro­wad­ni­ce ze wzglę­du na ro­dzaj wy­stę­pu­ją­ce­go w nich tar­cia można po­dzie­lić na:

Ze wzglę­du na spo­sób za­pew­nie­nia po­ło­że­nia ele­men­tu ru­cho­me­go w sto­sun­ku do pro­wad­ni­cy można wy­róż­nić:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obra­biar­kach ze ste­ro­wa­niem od­cin­ko­wym w za­sa­dzie nie jest moż­li­wy rów­no­czes­ny ruch w kilku kie­run­kach wzdłuż pro­wad­nic.

 (1.1) Na jed­nym z przy­stan­ków w po­jeź­dzie za­cię­ły się drzwi. Wy­pa­dły z pro­wad­nic tak, że mo­tor­ni­czy nie miał moż­li­wo­ści, aby je wło­żyć na swoje miej­sce.

 (1.2) Sil­nik in­no­wa­cyj­nej pi­lar­ki umie­szczo­ny jest w po­sta­ci ple­ca­ka, a pro­wad­ni­ca pod­wie­szo­na na ela­stycz­nej gumie na wy­się­gni­ku.

 (1.3) Po­cisk na­tych­miast wy­padł z krę­pu­ją­cych go uchwy­tów, zszedł z krót­kiej pro­wad­ni­cy, nagle przy­spie­szył i uciekł z toru jego lotu [...].

 (1.4) Jeśli to „wy­o­bra­ża­nie sobie” kra­wę­dzi ka­dro­wa­nia przy­cho­dzi Ci z tru­dem, to pomóż sobie li­nia­mi po­moc­ni­czy­mi (zwa­ny­mi także pro­wad­ni­ca­mi).

 (1.5) Klat­ka po­ru­sza się w tak zwa­nych pro­wad­ni­cach, czyli bel­kach pro­wa­dzą­cych ją na całej głę­bo­ko­ści szybu.

 (1.7) Lu­zu­ję nieco grot, za­led­wie parę cen­ty­me­trów na pro­wad­ni­cy.

 (1.8) Pro­wad­ni­ca musi być przy­go­to­wa­na na wszyst­ko. Opo­wia­da, że wie­lo­krot­nie wzy­wa­ła mi­li­cję do bi­ją­cych się pa­sa­że­rów.

Wiktionary

Powiązane:

 zob. prowadzić.

Wiktionary


prowadniczy

przy­miot­nik od: pro­wad­ni­ca


SJP.pl


prowadnik

ele­ment urzą­dze­nia po­ru­sza­ją­cy się po pro­wad­ni­cy


SJP.pl


prowadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­wa­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uprowadzanie n., zaprowadzanie n.

 czas. zaprowadzać

Wiktionary


prowadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­wa­dzić.

 (1.2) wy­ko­ny­wa­nie ja­kiejś czyn­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­rze mó­wiąc, znał cie­ka­wsze za­ję­cia niż pro­wa­dze­nie po­dob­nych roz­mów z led­wie od ziemi odro­sły­mi pa­nien­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvaˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: provaʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prowadzić, zaprowadzać

 rzecz. uprowadzanie n., zaprowadzanie n.

Wiktionary


prowadzić

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) być czy­imś prze­wod­ni­kiem, kie­ro­wać kogoś do ja­kie­goś miej­sca

 (1.2) kie­ro­wać ja­kimś po­ja­zdem (w do­my­śle: sa­mo­cho­dem)

 (1.3) cho­re­ogr. w tańcu: kie­ro­wać part­ner­ką

 (1.4) two­rzyć sku­tek cze­goś

 (1.5) kie­ro­wać czymś, być ini­cja­to­rem, or­ga­ni­za­to­rem cze­goś; wy­ko­ny­wać coś

 (1.6) sport. także przen. być pier­wszym w trak­cie wy­ści­gu

 (1.7) przen. wieść

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pro­wa­dzić się

 (2.1) iść trzy­ma­jąc jeden dru­gie­go

 (2.2) być pro­wa­dzo­nym (1.1)

 (2.3) za­cho­wy­wać się, spra­wo­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kel­ner długo pro­wa­dził nas do sto­li­ka.

 (1.2) Nie piję al­ko­ho­lu, bo pro­wa­dzę.

 (1.2) Wczo­raj pro­wa­dzi­łem po au­to­stra­dzie ogrom­ną cię­ża­rów­kę.

 (1.3) Mi­chał nie umie pro­wa­dzić, cią­gle dep­cze mi po no­gach, ale za to jest taki przy­stoj­ny!

 (1.4) Al­ko­hol pro­wa­dzi do cho­rób wą­tro­by.

 (1.5) Pro­fe­sor od lat pro­wa­dził ba­da­nia nad na­pę­dem na wodę.

 (1.6) Cho­ciaż pro­wa­dził od sa­me­go star­tu, osta­tecz­nie przy­biegł drugi.

 (1.7) Taki tryb życia pro­wa­dził przez około czter­dzie­ści lat bez najm­niej­sze­go na­rze­ka­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈvad͡ʑit͡ɕ, AS: provaʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 (1) rzecz. prowadzenie

 (1.1) rzecz. prowadnica; czas. prowadzić się, doprowadzać/doprowadzić, naprowadzać/naprowadzić, oprowadzać/oprowadzić, przeprowadzać/przeprowadzić, przyprowadzać/przyprowadzić, wprowadzać/wprowadzić, wyprowadzać/wyprowadzić, zaprowadzać/zaprowadzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kierować, przewodzić, reg. śl. kludzić

 (1.2) kierować, sterować

 (1.4) skutkować, powodować

 (1.5) przeprowadzać, kierować

 (1.6) liderować (zob. uwagi)

 (2.1) reg. śl. kludzić

Wiktionary


prowadzony

w lot­nict­wie: pilot sa­mo­lo­tu wy­ko­nu­ją­cy roz­ka­zy pro­wa­dzą­ce­go grupę bo­jo­wą


SJP.pl


prowans.

skrót od: pro­wan­sal­ski


SJP.pl


prowansalczyk

miesz­ka­niec Pro­wan­sji (kra­i­ny we Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pro­wan­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prowansja ż.

:: fż. Prowansalka ż.

 przym. prowansalski

Wiktionary


prowansalka

miesz­kan­ka Pro­wan­sji (kra­i­ny we Fran­cji)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pro­wan­sji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prowansja ż., prowansalski mrz.

:: fm. Prowansalczyk mos.

 przym. prowansalski

Wiktionary


prowansalski

przy­miot­nik od: Pro­wan­sja (kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pro­wan­sją, do­ty­czą­cy Pro­wan­sji

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. jeden z dia­lek­tów ję­zy­ka ok­sy­tań­skie­go uży­wa­ny w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Magda urzą­dzi­ła dom w stylu pro­wan­sal­skim.

 (1.1) Ku­pi­li­śmy na targu pro­wan­sal­skie zioła.

 (2.1) Jacek bie­gle po­słu­gu­je się pro­wan­sal­skim w mowie i pi­śmie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci, AS: provãũ̯salsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prowansja ż., Prowansalczyk m., Prowansalka ż.

Wiktionary


prowansalskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem pro­wan­sal­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem pro­wan­sal­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku pro­wan­sal­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvãw̃ˈsalskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: provãũ̯salskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


prowansja

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji;

Wiktionary

Pro­wan­sja (fr. "Pro­ven­ce", prow. "Provença" lub "Prouvènço") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w po­łud­nio­wo-wschod­niej Fran­cji, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, na wschód od dol­ne­go biegu Ro­da­nu. Nazwa wzię­ta od pro­win­cji rzym­skiej Galia Za­al­pej­ska, którą Rzy­mia­nie na­zy­wa­li także "Pro­vin­cia No­stra" – „Nasza Pro­win­cja”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jeden z tych ludzi był An­gli­kiem, drugi Fran­cu­zem; obyd­waj szczu­pli, wy­so­kie­go wzro­stu, jeden bru­net, jako po­łud­nio­wiec z Pro­wan­sji, ​drugi rudy jak praw­dzi­wy gent­le­man z Lan­cas­hi­re.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈvãw̃sʲja, AS: provãũ̯sʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prowansalczyk mos., Prowansalka ż., prowansalski mrz.

 przym. prowansalski, prowanski

Wiktionary


prowatykański

sprzy­ja­ją­cy Wa­ty­ka­no­wi, po­pie­ra­ją­cy Wa­ty­kan


SJP.pl


proweniencja

1. po­cho­dze­nie;
2. daw­niej: do­chód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. po­cho­dze­nie (kogoś lub cze­goś) i prze­ja­wia­nie cha­rak­te­ry­stycz­nych cech uwa­run­ko­wa­nych tym po­cho­dze­niem

 (1.2) daw. do­chód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczes­ną fazę osad­nict­wa Bur­gun­dów na te­re­nie Sa­ba­u­dii, da­to­wa­ną na po­ło­wę V w., re­pre­zen­tu­ją nie­licz­ne zna­le­zi­ska ar­che­o­lo­gicz­ne, ma­ją­ce wy­raź­ną wschod­nio­ger­mań­ską pro­we­nien­cję.

 (1.1) Tzw. sylwa ra­dom­szczań­ska to śpiew­nik szla­chec­ki z lat 1699-1703, w któ­rym po­ło­wa tek­stów jest pro­we­nien­cji lu­do­wej.

 (1.1) Po­dob­nych za­ga­dek było i jest w Chu­ze­sta­nie mul­tum, bo­wiem na te­re­nie tej pro­win­cji krzy­żu­ją się in­te­re­sy wielu grup o roz­ma­i­tej pro­we­nien­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɛ̃ˈɲɛ̃nt͡sʲja, AS: provẽńẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowentowy mos., prowent

 przym. proweniencyjny, prowentowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pochodzenie

Wiktionary


proweniencyjny

zwią­za­ny z pro­we­nien­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­we­nien­cją, do­ty­czą­cy pro­we­nien­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki ba­da­niom pro­we­nien­cyj­nym można prze­śle­dzić los dzie­ła – od mo­men­tu jego pow­sta­nia do cza­sów obec­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowentowy mos., proweniencja ż., prowent m.

 przym. prowentowy

 przysł. proweniencyjnie

Wiktionary


prowent

w daw­nej Pol­sce do­chód z go­spo­dar­stwa wiej­skie­go lub za­kła­du prze­my­sło­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zysk, przy­chód

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pro­went – forma do­cho­du fol­warcz­ne­go w daw­nej Pol­sce
  • Pro­went – część Kór­ni­ka, miej­sce uro­dze­nia Wi­sła­wy Szym­bor­skiej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym roku pro­went był wy­so­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔvɛ̃nt, AS: provẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowentowy mos., proweniencja ż.

 przym. prowentowy, proweniencyjny

Wiktionary


prowentowy

1. → pro­went;
2. pi­sarz pro­wen­to­wy - w daw­nej Pol­sce: urzęd­nik spra­wu­ją­cy kon­tro­lę pro­wen­tu - do­cho­dów z fol­war­ku, wsi pań­szczyź­nia­nej lub za­kła­du prze­my­sło­we­go


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy re­je­stra­cji zy­sków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) czło­wiek pro­wa­dzą­cy fi­nan­se

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɛ̃nˈtɔvɨ, AS: provẽntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowent m., proweniencja ż.

 przym. proweniencyjny

Wiktionary


prowiancik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od pro­wiant

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie pro­wiant, lecz tylko mały pro­wian­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowiant m.

Wiktionary


prowiant

1. zapas żyw­no­ści; wa­łów­ka (po­tocz­nie);
2. suchy pro­wiant - żyw­ność w po­sta­ci go­to­wej do spo­ży­cia, zwła­szcza przy­go­to­wa­na na drogę, po­dróż


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żyw­ność, za­pa­sy żyw­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔvʲjãnt, AS: provʹi ̯ãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowiantowanie n., zaprowiantowanie n., prowiantura ż., prowiantowy m., prowiantowa ż., prowiancik mrz.

 czas. prowiantować ndk., zaprowiantować dk.

 przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żywność, pożywienie, wiktuały, daw. wiwenda, pot. wałówka

Wiktionary


prowiantowa

w woj­sku, na obo­zie har­cer­skim itp.: ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się roz­dzie­la­niem pro­wian­tu


SJP.pl


prowiantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pro­wian­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaprowiantowanie n., prowiant m., prowiantura ż.

 czas. prowiantować ndk., zaprowiantować dk.

 przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary


prowiantować

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) za­o­pa­try­wać w żyw­ność

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲjãnˈtɔvat͡ɕ, AS: provʹi ̯ãntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowiant m., prowiantowanie n., zaprowiantowanie n., prowiantura ż., prowiantowy m., prowiantowa ż.

 czas. zaprowiantować dk.

 przym. prowiantowy, prowiancki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aprowidować

Wiktionary


prowiantowy

w woj­sku, na obo­zie har­cer­skim itp.: osoba zaj­mu­ją­ca się roz­dzie­la­niem pro­wian­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pro­wian­tem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowiant mrz., prowiantowanie n., zaprowiantowanie n.

 czas. prowiantować

Wiktionary


prowidencjalistyczny

→ pro­wi­den­cja­lizm


SJP.pl

Patrz:

prowidencjalizm

prowidencjalizm

po­gląd hi­sto­rio­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go lo­sa­mi jed­nost­ki, spo­łe­czeń­stwa i świa­ta kie­ru­je opatrz­ność


SJP.pl

Pro­wi­den­cja­lizm, także: pro­wi­den­cjo­nizm ( pro­vi­den­tia „opatrz­ność”) – po­gląd hi­sto­rio­zo­ficz­ny i fi­lo­zo­ficz­ny uz­na­ją­cy Opatrz­ność za siłę kie­ru­ją­cą lo­sa­mi ludzi i świa­ta (np. Bóg-Stwór­ca czy Bóg-Sę­dzia). Prze­ko­na­nie o ist­nie­niu Opatrz­no­ści, która czuwa nad świa­tem i dzie­ja­mi.

Wikipedia


prowincja

1. część kraju od­da­lo­na od sto­li­cy i więk­szych miast;
2. lek­ce­wa­żą­co: ob­sza­ry opóź­nio­ne w roz­wo­ju cy­wi­li­za­cyj­nym i kul­tu­ral­nym, miesz­kań­cy ta­kich ob­sza­rów;
3. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w wielu pań­stwach; część skła­do­wa fe­de­ra­cji;
4. ob­szar kilku die­cez­ji pod­le­głych me­tro­po­li­cie lub kilka klasz­to­rów pod­le­głych pro­win­cja­ło­wi;
5. w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie: te­ry­to­rium pod­bi­te przez Rzy­mian, rzą­dzo­ne przez pro­kon­su­la lub pro­pre­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­szar kraju od­da­lo­ny od sto­li­cy i więk­szych miast

 (1.2) adm. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w niek­tó­rych kra­jach

 (1.3) kośc. praw. ko­ściel­na jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na pod za­rzą­dem me­tro­po­li­ty lub ar­cy­bi­sku­pa;

 (1.4) kośc. praw. za­kon­na jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na pod ju­rys­dyk­cją prze­ło­żo­ne­go pro­win­cja­len­go;

 (1.5) górn. in­dy­wi­du­al­ny ob­szar pro­duk­cji

 (1.6) biol. ob­szar po­sia­da­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ną florę i faunę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pro­win­cja – jed­nost­ka po­dzia­łu fi­zycz­no­ge­o­gra­ficz­ne­go prze­strze­ni, obej­mu­ją­ca więk­szy teren o zbli­żo­nych ce­chach śro­do­wi­sko­wo-kra­jo­bra­zo­wych
  • pro­win­cja – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go niek­tó­rych państw świa­ta:
    • pro­win­cje w I Rze­czy­po­spo­li­tej
    • pro­win­cje w Af­ga­ni­sta­nie
    • pro­win­cje w An­go­li
    • pro­win­cje w Ara­bii Sa­u­dyj­skiej
    • pro­win­cje w Ar­gen­ty­nie
    • pro­win­cje w Bel­gii
    • pro­win­cje w Bur­ki­na Faso
    • pro­win­cje w Chi­nach
    • pro­win­cje w Ek­wa­do­rze
    • pro­win­cje w Esto­nii

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest wiele agen­cji pra­so­wych w War­sza­wie z sie­dzi­ba­mi na pro­win­cji.

 (1.2) Ko­so­wo, które for­mal­nie po­zo­sta­je pro­win­cją Ser­bii, od 1999 roku jest za­rzą­dza­ne przez ONZ.

 (1.3) Ka­to­wi­ce i Gli­wi­ce na­le­żą do tej samej pro­win­cji ko­ściel­nej.

 (1.4) Zbi­gniew wstą­pił do pro­win­cji fran­cisz­ka­nów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈvʲĩnt͡sʲja, AS: provʹĩncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincjonalizm m., prowincjonalność ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał mos., prowincjałat mos., prowincjałka ż.

 przym. prowincjonalny, prowincjalny

 przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) peryferie; pot. pejor. zadupie, wygwizdów, tam gdzie wrony zawracają; wulg. tam gdzie psy dupami szczekają

 (1.2) region

Wiktionary


prowincjalizm

wyraz lub zwrot ję­zy­ko­wy cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pew­nej oko­li­cy (pro­win­cji), nie uży­wa­ny w ję­zy­ku ogól­no­li­te­rac­kim; pro­win­cjo­na­lizm


SJP.pl


prowincjalny

1. → pro­win­cjał;
2. → pro­win­cja (daw­niej); pro­win­cjo­nal­ny, pro­win­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) adm. do­ty­czą­cy pro­win­cji (jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲĩnˈt͡sʲjalnɨ, AS: provʹĩncʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincjałat mos., prowincjał mos., prowincja ż., prowincjałka ż., prowincjonalność ż., prowincjusz mos., prowincjuszka ż.

 przym. prowincjonalny

Wiktionary


prowincjalski

→ pro­win­cjał


SJP.pl

Patrz:

prowincjał

prowincjał

zwierzch­nik klasz­to­rów jed­nej pro­win­cji za­kon­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. adm. wyż­szy prze­ło­żo­ny za­kon­ny, za­rzą­dza­ją­cy pro­win­cją;

Wiktionary

Pro­win­cjał, prze­ło­żo­ny pro­win­cjal­ny – za­kon­nik wy­bra­ny lub mia­no­wa­ny na wyż­sze­go prze­ło­żo­ne­go pro­win­cji za­ko­nu. Może nosić też inne nazwy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas nie­o­bec­no­ści pro­win­cja­ła rządy w pro­win­cji speł­niał ko­mi­sarz pro­win­cjal­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincja ż., prowincjałat m., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjonalność ż., prowincjonalizm m., prowincjalizm m., prowincjonalizacja ż., prowincjonalizowanie n., sprowincjonalizowanie n.

:: fż. prowincjałka ż.

 czas. prowincjonalizować ndk., sprowincjonalizować dk.

 przym. prowincjalny, prowincjonalny

 przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przełożony prowincjalny, minister prowincjalny

Wiktionary


prowincjałat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. rel. urząd pro­win­cja­ła

 (1.2) adm. rel. czas trwa­nia ka­den­cji pro­win­cja­ła

 (1.3) adm. rel. sie­dzi­ba pro­win­cja­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­win­cja­łat spra­wił, że poz­nał le­piej pro­win­cję, już nie mógł za­sła­niać się niez­na­jo­mo­ścią braci.

 (1.2) Za pro­win­cja­ła­tu ojca Szoj­dy na­wią­za­no kon­tak­ty z pro­win­cja­mi nie­miec­ko­ję­zycz­ny­mi.

 (1.3) W ar­chi­wum i w pro­win­cja­ła­cie znów po­ja­wi­ły się za­cie­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincja ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał m., prowincjałka ż., prowincjonalizm m., prowincjonalność ż., prowincjalizm m., prowincjonalizacja ż., prowincjonalizowanie n., sprowincjonalizowanie n.

 czas. prowincjonalizować ndk., sprowincjonalizować dk.

 przym. prowincjalny, prowincjonalny

 przysł. prowincjonalnie

Wiktionary


prowincjałka

→ pro­win­cjał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta z pro­win­cji

Wiktionary

Patrz:

prowincjał

Przykłady

 (1.1) Do prze­dzia­łu wesz­ła schlud­na pro­win­cjał­ka z ko­sza­mi grzy­bów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincja ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał mos., prowincjałat mrz.

 przym. prowincjalny, prowincjonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowincjuszka

Wiktionary


prowincjonalista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pro­win­cjusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem zu­peł­ny pro­win­cjo­na­li­sta, nie wiem, co się dzie­je na sze­ro­kim świe­cie.

 (1.1) Jak za cza­sów wi­leń­skich nie czuł się poeta w sto­sun­ku do War­sza­wy pro­win­cjo­na­li­stą, tak też nigdy póź­niej.

 (1.1) Jako pro­win­cy­o­na­li­sta sic. [pro­win­cjo­na­li­sta], roz­mi­ło­wa­ny w pro­win­cyi sic. [pro­win­cji], na któ­rej spę­dzi­łem więk­szą część swo­jej służ­by, je­stem zde­cy­do­wa­nym stron­ni­kiem de­cen­tra­li­za­cyi sic. [de­cen­tra­li­za­cji].

 (1.1) Wicek[,] w nie­zu­peł­nie zro­zu­mia­łych dla pro­win­cy­o­na­li­sty sic. [pro­win­cjo­na­li­sty] wy­ra­że­niach, ma­lo­wał życie szkol­ne i roz­ko­sze mia­sta.

Wiktionary


prowincjonalizm

1. ogół ne­ga­tyw­nych cech przy­pi­sy­wa­nych miesz­kań­com ob­sza­rów opóź­nio­nych w roz­wo­ju cy­wi­li­za­cyj­nym i kul­tu­ral­nym; pa­ra­fiań­szczyz­na, za­ścian­ko­wość;
2. wyraz lub zwrot ję­zy­ko­wy cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pew­nej oko­li­cy (pro­win­cji), nie uży­wa­ny w ję­zy­ku ogól­no­li­te­rac­kim; pro­win­cja­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pod­trzy­my­wa­nie sta­ro­mod­nych po­staw przez miesz­kan­ców pro­win­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincjusz mos., prowincjonalność ż., prowincjałat mrz., prowincjał mos., prowincja ż.

 przym. prowincjonalny

Wiktionary


prowincjonalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­win­cjo­nal­nie


SJP.pl


prowincjonalność

ogół ne­ga­tyw­nych cech przy­pi­sy­wa­nych miesz­kań­com ob­sza­rów opóź­nio­nych w roz­wo­ju cy­wi­li­za­cyj­nym i kul­tu­ral­nym; pa­ra­fiań­szczyz­na, za­ścian­ko­wość, pro­win­cjo­na­lizm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­win­cjo­nal­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­win­cjo­nal­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincja ż., prowincjonalizm m., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał m., prowincjałat m., prowincjonalnienie n.

 czas. prowincjonalnieć

 przym. prowincjonalny, prowincjalny

 przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowincjonalizm, zaściankowość

Wiktionary


prowincjonalny

1. do­ty­czą­cy pro­win­cji - jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cji w niek­tó­rych kra­jach, np. pro­win­cjo­nal­na sto­li­ca;
2. do­ty­czą­cy pro­win­cji - czę­ści kraju po­ło­żo­nych poza wiel­ki­mi mia­sta­mi, np. pro­win­cjo­nal­ny hotel;
3. cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ludzi miesz­ka­ją­cych w czę­ści kraju poza wiel­ki­mi mia­sta­mi, np. pro­win­cjo­nal­ne my­śle­nie;
4. do­ty­czą­cy pro­win­cji - jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­nej w or­ga­ni­za­cji ko­ściel­nej, np. synod pro­win­cjo­nal­ny;
5. pe­jo­ra­tyw­nie: ma­ją­cy niski po­ziom roz­wo­ju cy­wi­li­za­cyj­ne­go, ogra­ni­czo­ny spo­sób my­śle­nia; za­co­fa­ny, za­ścian­ko­wy, pa­ra­fiań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pro­win­cją, do­ty­czą­cy pro­win­cji

 (1.2) po­ło­żo­ny na pro­win­cji, z dala od me­tro­po­lii

 (1.3) rel. adm. zwią­za­ny z pro­win­cją ko­ściel­ną, do­ty­czą­cy pro­win­cji ko­ściel­nej, po­cho­dzą­cy z pro­win­cji ko­ściel­nej

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) o oso­bie cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się bra­kiem ogła­dy to­wa­rzy­skiej, szer­szych ho­ry­zon­tów my­ślo­wych, sku­pio­ny wy­łącz­nie na pro­ble­mach naj­bliż­sze­go oto­cze­nia, nie­chęt­ny no­win­kom

 (2.2) świad­czą­cy o pro­win­cjo­na­liz­mie

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) In­ter­net jest obec­nie prze­strze­nią kwit­ną­cej ak­tyw­no­ści ar­ty­stycz­nej, przy któ­rej oblę­żo­ny przez ar­ty­stów Paryż prze­ło­mu XIX i XX w. wy­glą­da jak pro­win­cjo­nal­ny graj­doł.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincjonalność ż., prowincjonalizm m., prowincja ż., prowincjusz m., prowincjuszka ż., prowincjał mos., prowincjałka ż., prowincjałat mrz.

 przym. prowincjalny, prowincjalny

 przysł. prowincjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) regionalny; przest. prowincjalny

 (1.2) przest. prowincjalny

 (2.1) zaściankowy, parafiański

 (2.2) zaściankowy, parafiański

Wiktionary


prowincjonał

→ pro­win­cjał


SJP.pl

Patrz:

prowincjał

prowincjonałka

zwierzch­nicz­ka klasz­to­rów jed­nej pro­win­cji za­kon­nej


SJP.pl


prowincjusz

osoba z pro­win­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) lek­cew. czło­wiek miesz­ka­ją­cy na pro­win­cji, nie­ma­ją­cy wiel­ko­miej­skiej ogła­dy i oby­cia to­wa­rzy­skie­go

Wiktionary

Pro­win­cjusz – po­wieść oby­cza­jo­wa au­tor­stwa Ry­szar­da Sa­da­ja z 1979 (pier­wsze wy­da­nie - Wy­daw­nict­wo Li­te­rac­kie).

Jest trze­cią książ­ką i pier­wszą po­wie­ścią au­to­ra. Uka­za­ła się po dwu to­mach opo­wia­dań ("Na po­la­nie" - 1976 i "Za­klę­cia" - 1978). Po­wieść do­ty­czy pro­ble­ma­ty­ki kształ­to­wa­nia po­staw mło­dych ludzi w obli­czu dy­na­micz­nych prze­mian nie­wiel­kich miast pol­skiej pro­win­cji w la­tach 70.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na sta­cji stał jakiś pro­win­cjusz z psem na smy­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈvʲĩnt͡sʲjuʃ, AS: provʹĩncʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincja ż., prowincjonalność ż., prowincjonalizm m., prowincjał m., prowincjałka ż.

:: fż. prowincjuszka ż.

 przym. prowincjalny, prowincjonalny

Wiktionary


prowincjuszka

→ pro­win­cjusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lek­cew. ko­bie­ta miesz­ka­ją­ca na pro­win­cji, nie po­sia­da­ją­ca wiel­ko­miej­skiej ogła­dy i oby­cia to­wa­rzy­skie­go

Wiktionary

Patrz:

prowincjusz

Przykłady

 (1.1) Za mia­stem do au­to­bu­su pow­sia­da­ły pro­win­cjusz­ki i za­pa­ro­wa­ło szyby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowincja ż., prowincjałka ż.

:: fm. prowincjusz m.

 przym. prowincjalny, prowincjonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowincjałka

Wiktionary


prowincyjny

→ pro­win­cja; pro­win­cjo­nal­ny, pro­win­cjal­ny


SJP.pl


prowitamina

zwią­zek che­micz­ny przeksz­tał­ca­ją­cy się w or­ga­niz­mie - pod wpły­wem ener­gii sło­necz­nej lub en­zy­mów - w wi­ta­mi­nę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. zwią­zek che­micz­ny, który przeksz­tał­ca się w or­ga­niz­mie w wi­ta­mi­nę w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych;

Wiktionary

Pro­wi­ta­mi­na – zwią­zek che­micz­ny, który w wy­ni­ku re­ak­cji che­micz­nych (np. en­zy­ma­tycz­nych lub fo­to­che­micz­nych) w or­ga­niz­mie ulega przeksz­tał­ce­niu w wi­ta­mi­nę.

Tak np. pro­wi­ta­mi­na D2 (er­go­ste­rol) jest po­przez pro­mie­nio­wa­nie ul­tra­fio­le­to­we przet­wa­rza­na w skó­rze w wi­ta­mi­nę D2 (er­go­kal­cy­fe­rol).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲitãˈmʲĩna, AS: provʹitãmʹĩna

Wiktionary


prowizja

pro­cen­to­we wy­na­gro­dze­nie hand­lo­we­go per­so­ne­lu przed­się­bior­stwa, sta­no­wią­ce zmien­ny ele­ment pen­sji, po­bie­ra­ne za poś­red­nict­wo w do­ko­na­niu tran­sak­cji hand­lo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­pła­ta, jaką otrzy­mu­je się za poś­red­ni­cze­nie w tran­sak­cji hand­lo­wej

Wiktionary

Pro­wiz­ja – forma wy­na­gro­dze­nia pod­mio­tu z ty­tu­łu do­ko­na­nej czyn­no­ści praw­nej. Może być wy­na­gro­dze­niem za poś­red­nict­wo w za­wie­ra­niu danej umowy na po­le­ce­nie lub w imie­niu pod­mio­tu zle­ca­ją­ce­go (np. osoby fi­zycz­nej lub praw­nej) albo też wy­na­gro­dze­niem tegoż pod­mio­tu za świad­czo­ne przez niego ope­ra­cje i usłu­gi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Agent otrzy­mu­je pro­wiz­ję od każ­dej tran­sak­cji, w któ­rej poś­red­ni­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈvʲizʲja, AS: provʹizʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prowizyjny

 przysł. prowizyjnie

Wiktionary


prowizor

prze­sta­rza­łe:
1. po­moc­nik ap­te­ka­rza bez ty­tu­łu ma­gi­stra;
2. rząd­ca ma­jąt­ku, ad­mi­ni­stra­tor


SJP.pl


prowizorium

1. stan chwi­lo­wy, tym­cza­so­wy;
2. pro­wi­zo­rium bu­dże­to­we - bu­dżet uchwa­lo­ny tym­cza­so­wo, na pe­wien czas przed bu­dże­tem rocz­nym


SJP.pl


prowizorka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. coś pro­wi­zo­rycz­ne­go, wy­ko­na­ne­go z nietr­wa­łych ma­te­ria­łów lub w nietr­wa­ły spo­sób

 (1.2) pot. stan tym­cza­so­wo­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲiˈzɔrka, AS: provʹizorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowizoryczność ż., prowizorium n., prowizor m., prowizorstwo n.

 przym. prowizoryczny

 przysł. prowizorycznie

Wiktionary


prowizorycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­wi­zo­rycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prowizoryczny

 rzecz. prowizoryczność ż., prowizorka ż.

Wiktionary


prowizoryczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­wi­zo­rycz­nie


SJP.pl


prowizoryczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­wi­zo­rycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowizorka ż., prowizorium n., prowizor m., prowizorstwo n.

 przym. prowizoryczny

 przysł. prowizorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowizorium, prowizorka

Wiktionary


prowizoryczny

ma­ją­cy trwać tylko przez jakiś czas; nie­sta­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. nie­ma­ją­cy sta­łe­go cha­rak­te­ru; ma­ją­cy trwać tylko pe­wien czas

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łącz­ność ze świa­tem za­pew­nia­ła pro­wi­zo­rycz­na kład­ka, prze­rzu­co­na nad rwą­cym po­to­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvʲizɔˈrɨt͡ʃnɨ, AS: provʹizoryčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowizorka ż., prowizorium n., prowizoryczność ż.

 przysł. prowizorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tymczasowy

Wiktionary


prowizyjny

przy­miot­nik od: pro­wiz­ja


SJP.pl


prowodyr

1. osoba prze­wo­dzą­ca, sto­ją­ca na czele ja­kiejś grupy, ini­cja­tor, or­ga­ni­za­tor ja­kichś zajść, wy­stą­pień;
2. po­gard­li­wie: przy­wód­ca bandy, sitwy;
3. daw­niej: wo­dzi­rej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. osoba wznie­ca­ją­ca za­miesz­ki, bunty czy roz­ru­chy, a na­stęp­nie prze­wo­dzą­ca im

 (1.2) daw. wo­dzi­rej

 (1.3) przest. prze­wod­nik stada

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­wo­dyr pier­wszy rzu­cił w szybę ka­mie­niem i wska­zał tłu­mo­wi ucie­ka­ją­cych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔˈvɔdɨr, AS: provodyr

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowodyrka ż.

Wiktionary


prowodyrka

1. ko­bie­ta prze­wo­dzą­ca, sto­ją­ca na czele ja­kiejś grupy, ini­cja­tor­ka, or­ga­ni­za­tor­ka ja­kichś zajść, wy­stą­pień;
2. po­gard­li­wie: przy­wód­czy­ni bandy, sitwy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta sta­wa­ją­ca na czele, prze­wo­dzą­ca gru­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To Ża­ne­ta była pro­wo­dyr­ką ca­łe­go zaj­ścia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowodyr mos.

Wiktionary


prowojenność

→ pro­wo­jen­ny


SJP.pl

Patrz:

prowojenny

prowojenny

przy­miot­nik

 (1.1) publ. po­pie­ra­ją­cy wojnę jako śro­dek roz­wią­zy­wa­nia kon­flik­tu (kon­flik­tów)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Kon­gre­sie wy­raź­nie wzro­sły na­stro­je an­ty­nie­miec­kie i pro­wo­jen­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. prowojennie

Wiktionary


prowok

po­tocz­nie: pro­wo­ka­tor;
1. osoba na­kła­nia­ją­ca inną osobę do po­peł­nie­nia prze­stęp­stwa w celu skie­ro­wa­nia wobec niej po­stę­po­wa­nia kar­ne­go; pro­wo­dyr, pod­ju­dzacz, po­dże­gacz;
2. prze­no­śnie: osoba, któ­rej dzia­ła­nia mają na celu za­szo­ko­wa­nie, wy­wo­ła­nie emo­cji lub nie­kon­tro­lo­wa­nych za­cho­wań u in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. środ. polit. pro­wo­ka­tor

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokator, prowokatorka, prowokowanie, sprowokowanie

 czas. prowokować, sprowokować

Wiktionary


prowokacja

1. pod­stęp­ne dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu na­kło­nie­nie kogoś do po­peł­nie­nia zgub­ne­go dla niego czynu; po­dże­ga­nie, pod­ju­dza­nie, pod­bu­rza­nie;
2. prze­no­śnie: za­cho­wa­nie ma­ją­ce na celu za­szo­ko­wa­nie kogoś, wy­wo­ła­nie w kimś ja­kichś emo­cji lub za­cho­wań, któ­rych na co dzień nie wy­ka­zu­je;
3. w pra­wie: na­kła­nia­nie ja­kiejś osoby do po­peł­nie­nia prze­stęp­stwa w celu do­pro­wa­dze­nia do wszczę­cia prze­ciw niej po­stę­po­wa­nia kar­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pod­stęp­ne czyny, któ­rych celem jest na­kło­nie­nie kogoś do okre­ślo­ne­go dzia­ła­nia

 (1.2) pod­stęp­ny czyn taj­nych agen­tów, pod­szy­wa­ją­cych się pod człon­ków ja­kiejś or­ga­ni­za­cji w celu wy­rzą­dze­nia jej szko­dy

Wiktionary

Pro­wo­ka­cja – pod­stęp­ne i ce­lo­we dzia­ła­nie osoby trze­ciej ma­ją­ce na celu spo­wo­do­wa­nie re­ak­cji ofia­ry pro­wo­ka­cji, zaz­wy­czaj szkod­li­wej dla niej i czę­sto dla osób z nią zwią­za­nych lub or­ga­ni­za­cji, jak np. uzy­ska­nie od­po­wie­dzi, in­for­ma­cji, wy­wo­ła­nie sil­nych emo­cji, nie­kon­tro­lo­wa­ne­go za­cho­wa­nia, zła­ma­nie prawa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj byłem pod­da­ny pro­wo­ka­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔˈkat͡sʲja, AS: provokacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

 czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

 przym. prowokacyjny, prowokatorski

 przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko, prowokująco

Wiktionary


prowokacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­wo­ka­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacja ż., prowokator m., prowokatorka ż., sprowokowanie n., prowokacyjność ż., prowokowanie n.

 przym. prowokacyjny

 czas. sprowokować, prowokować

 przysł. prowokująco

Wiktionary


prowokacyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­wo­ka­cyj­nie


SJP.pl


prowokacyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­wo­ka­cyj­ny


SJP.pl


prowokacyjność

skłon­ność do za­czep­ne­go, wy­zy­wa­ją­ce­go za­cho­wa­nia; za­czep­ność, na­past­li­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­wo­ka­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są pro­wo­ka­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacja ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

 czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

 przym. prowokacyjny, prowokatorski

 przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko

Wiktionary


prowokacyjny

1. wła­ści­wy dla pro­wo­ka­cji, ma­ją­cy cha­rak­ter pro­wo­ka­cji - pod­stęp­ne­go dzia­ła­nia, np. dzia­ła­nie pro­wo­ka­cyj­ne;
2. ma­ją­cy pro­wo­ko­wać, np. spoj­rze­nie pro­wo­ka­cyj­ne; za­czep­ny, wy­zy­wa­ją­cy, pro­wo­ku­ją­cy;
3. lu­bią­cy pro­wo­ko­wać, za­cho­wu­ją­cy się za­czep­nie, np. ko­bie­ta pro­wo­ka­cyj­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­czep­ny, ma­ją­cy cha­rak­ter pro­wo­ka­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pił­karz po zdo­by­ciu gola pod­biegł do ki­bi­ców dru­ży­ny prze­ciw­nej i, uśmie­cha­jąc się szy­der­czo, wy­ko­ny­wał wobec nich pro­wo­ka­cyj­ne gesty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔkaˈt͡sɨjnɨ, AS: provokacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

 czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

 przym. prowokatorski

 przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko, prowokująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowokujący

Wiktionary


prowokator

1. osoba na­kła­nia­ją­ca inną osobę do po­peł­nie­nia prze­stęp­stwa w celu skie­ro­wa­nia wobec niej po­stę­po­wa­nia kar­ne­go; pro­wo­dyr, pod­ju­dzacz, pro­wok, po­dże­gacz;
2. prze­no­śnie: osoba, któ­rej dzia­ła­nia mają na celu za­szo­ko­wa­nie, wy­wo­ła­nie emo­cji lub nie­kon­tro­lo­wa­nych za­cho­wań u in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba do­ko­nu­ją­ca pro­wo­ka­cji

 (1.2) tajny agent dzia­ła­ją­cy w ja­kiejś or­ga­ni­za­cji, który jej szko­dzi

Wiktionary

Pro­wo­ka­tor – osoba, która na­kła­nia inną osobę do po­peł­nie­nia czynu za­bro­nio­ne­go, nie po to, aby ten zo­stał po­peł­nio­ny, ale po to, by skie­ro­wać po­stę­po­wa­nie karne prze­ciw­ko na­kła­nia­nej oso­bie (art. 24 KK). Pro­wo­ka­cja jest zatem bar­dzo po­dob­na do po­dże­ga­nia, lecz jest odręb­ną in­sty­tu­cją praw­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jan jest płat­nym pro­wo­ka­to­rem na usłu­gach po­li­cji i po­bie­ra za to re­gu­lar­ne apa­na­że zu­peł­nie bez skru­pu­łów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔˈkatɔr, AS: provokator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokowanie n., sprowokowanie n.

:: fż. prowokatorka ż.

 czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

 przym. prowokacyjny, prowokatorski

 przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko, prowokująco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podżegacz, podjudzacz, judziciel; przest. instygator

Wiktionary


prowokatorka

1. ko­bie­ta na­kła­nia­ją­ca inną osobę do po­peł­nie­nia prze­stęp­stwa w celu skie­ro­wa­nia wobec niej po­stę­po­wa­nia kar­ne­go; pro­wo­dyr­ka, po­dże­gacz­ka, ju­dzi­ciel­ka;
2. ko­bie­ta, któ­rej dzia­ła­nia mają na celu za­szo­ko­wa­nie, wy­wo­ła­nie emo­cji lub nie­kon­tro­lo­wa­nych za­cho­wań u in­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która pro­wo­ku­je; ko­bie­ta po­wo­du­ją­ca pro­wo­ka­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacja ż., prowokowanie n., sprowokowanie n., prowokacyjność ż.

:: fm. prowokator

:: zdrobn. prowokacyjka

 czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

 przym. prowokacyjny

 przysł. prowokacyjnie

Wiktionary


prowokatorski

1. wła­ści­wy pro­wo­ka­to­ro­wi - oso­bie za­chę­ca­ją­cej kogoś pod­stęp­nie do po­peł­nie­nia czynu, który bę­dzie miał nie­przy­jem­ne na­stęp­stwa w przysz­ło­ści; po­dże­ga­ją­cy;
2. wła­ści­wy pro­wo­ka­to­ro­wi - oso­bie, któ­rej dzia­ła­nia mają na celu za­szo­ko­wa­nie, wy­wo­ła­nie emo­cji lub nie­kon­tro­lo­wa­nych za­cho­wań u in­nych; szo­ku­ją­cy, pro­wo­ku­ją­cy


SJP.pl


prowokowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie pro­wo­ka­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔkɔˈvãɲɛ, AS: provokovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowok mos., prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., sprowokowanie n.

 czas. prowokować ndk., sprowokować dk.

 przym. prowokacyjny, prowokatorski

 przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko

Wiktionary


prowokować

1. dzia­łać na kogoś w taki spo­sób, by na­kło­nić go do zro­bie­nia ja­kiejś czyn­no­ści, zwy­kle na ko­rzyść pro­wo­ka­to­ra; pod­ju­dzać, po­dże­gać;
2. prze­no­śnie: sta­rać się wy­wo­łać u kogoś okre­ślo­ną re­ak­cję, wzbu­dzać w kimś emo­cje, któ­rych nor­mal­nie nie oka­zu­je, np. pro­wo­ko­wać kłót­nie;
3. prze­no­śnie: po­bu­dzać do pod­ję­cia okre­ślo­nych dzia­łań, np. pro­wo­ko­wać do my­śle­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. spro­wo­ko­wać)

 (1.1) wy­wo­ły­wać

 (1.2) pod­bu­rzać do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) U tego sa­me­go pa­cjen­ta mogą wy­stę­po­wać za­rów­no epi­zo­dy pro­wo­ko­wa­ne przez emo­cje, jak i przez dłu­gotr­wa­łe nie­ru­cho­me sta­nie.

 (1.1) W przy­pad­ku poł­knię­cia sub­stan­cji ab­so­lut­nie nie wolno pro­wo­ko­wać wy­mio­tów, aby nie do­pu­ścić do wtór­ne­go po­pa­rze­nia drogi po­kar­mo­wej i jamy ust­nej!

 (1.2) Zo­sta­łem do tego spro­wo­ko­wa­ny.

 (1.2) Pro­wo­ko­wał mnie cały czas głu­pi­mi mi­na­mi, aż nie wy­trzy­ma­łem i mu przy­ło­ży­łem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔvɔˈkɔvat͡ɕ, AS: provokovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowok mos., prowokacja ż., prowokacyjność ż., prowokatorstwo n., prowokator m., prowokatorka ż., prowokowanie n., sprowokowanie n.

 czas. sprowokować dk.

 przym. prowokacyjny, prowokatorski

 przysł. prowokacyjnie, prowokatorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nakłaniać, perswadować, zachęcać

 (1.2) podżegać

Wiktionary


prowokująco

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pro­wo­ku­ją­cy, pro­wo­ka­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prowokacja ż., prowokator m.

 przym. prowokacyjny

 przysł. prowokacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prowokacyjnie

Wiktionary


prowokujący

1. dzia­łać na kogoś w taki spo­sób, by na­kło­nić go do zro­bie­nia ja­kiejś czyn­no­ści, zwy­kle na ko­rzyść pro­wo­ka­to­ra; pod­ju­dzać, po­dże­gać;
2. prze­no­śnie: sta­rać się wy­wo­łać u kogoś okre­ślo­ną re­ak­cję, wzbu­dzać w kimś emo­cje, któ­rych nor­mal­nie nie oka­zu­je, np. pro­wo­ko­wać kłót­nie;
3. prze­no­śnie: po­bu­dzać do pod­ję­cia okre­ślo­nych dzia­łań, np. pro­wo­ko­wać do my­śle­nia


SJP.pl


prowolnościowy

opo­wia­da­ją­cy się za jak naj­więk­szą swo­bo­dą dzia­łań ludzi i pod­mio­tów go­spo­dar­czych, to­le­ran­cyj­ny, przyz­wa­la­ją­cy; li­be­ral­ny


SJP.pl


prowzrostowo

→ prowz­ro­sto­wy


SJP.pl

Patrz:

prowzrostowy

prowzrostowy

sprzy­ja­ją­cy wzro­sto­wi


SJP.pl


proxy

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. kom­po­nent lub urzą­dze­nie poś­red­ni­czą­ce w do­stę­pie do in­ne­go obiek­tu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔksɨ, AS: proksy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) serwer pośredniczący

Wiktionary


proza

1. mowa nie­wią­za­na wy­stę­pu­ją­ca we wszyst­kich ro­dza­jach li­te­rac­kich;
2. ut­wo­ry pi­sa­ne mową nie­wią­za­ną, np. po­wie­ści, no­we­le, opo­wia­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. liter. mowa nie­wią­za­na, bez sta­łych jed­no­stek ryt­micz­nych ani po­dzia­łu na wersy

 (1.2) liter. ogół ut­wo­rów pi­sa­nych mową nie­wią­za­ną

 (1.3) liter. au­to­rzy pi­szą­cy tek­sty prozą (1.1)

 (1.4) przen. spra­wy co­dzien­ne, przy­ziem­ne

Wiktionary

Proza – po­ję­cie z za­kre­su te­o­rii li­te­ra­tu­ry, ma­ją­ce różne zna­cze­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Cze­sia lu­bu­je się w pro­zie la­ty­no­skiej.

 (1.4) Doś­wiad­czy­li­śmy na włas­nej skó­rze bra­zy­lij­skiej prozy życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔza, AS: proza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proziak mrz., prozaiczność ż., prozaik mos., prozaiczka ż., prozaika ż.

 przym. prozaiczny, prozatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) beletrystyka

Wiktionary


prozac

[czy­taj: pro­zak] nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­de­pre­syj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go flu­ok­se­ty­nę; Pro­zak


SJP.pl


prozachodni

przy­miot­nik

 (1.1) po­pie­ra­ją­cy Za­chód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Diouf zdo­był sobie opi­nię pro­za­chod­nie­go tech­no­kra­ty i męża stanu.

Wiktionary


prozaiczka

au­tor­ka ut­wo­rów li­te­rac­kich pi­sa­nych prozą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która pisze ut­wo­ry prozą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo długo nie wi­dzia­łam sie­bie jako pro­za­icz­ki, zaj­mo­wa­łam się tylko po­ez­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proza ż.

:: fm. prozaik m.

 przym. prozaistyczny, prozatorski

Wiktionary


prozaiczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­za­icz­nie


SJP.pl


prozaiczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pro­za­icz­ny


SJP.pl


prozaiczność

po­spo­li­tość, po­wszech­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­za­icz­ne, przy­ziem­ne, po­wszed­nie

 (1.2) cecha tego, co pro­za­icz­ne, nie­po­e­tyc­kie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proza ż., prozaizm m., prozaizacja ż., prozaista m., prozaik m., prozaiczka ż., prozatorstwo n., prozator m., prozatorka ż., prozaizacja ż., prozaizowanie n.

 czas. prozaizować

 przym. prozaiczny, prozatorski

 przysł. prozaicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyziemność, szarzyzna

 (1.2) niepoetyckość

Wiktionary


prozaiczny

1. zwy­kły, po­wszed­ni, upro­szczo­ny; po­spo­li­ty, zwy­cza­jo­wy, nie­po­e­tycz­ny;
2. pi­sa­ny prozą; pro­za­tor­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwy­czaj­ny, nie­wy­szu­ka­ny, mało in­te­re­su­ją­cy

 (1.2) liter. na­pi­sa­ny prozą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proza ż., prozaik mos., prozaiczność ż.

 przym. prozatorski

 przysł. prozaicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przyziemny

 (1.2) prozatorski

Wiktionary


prozaik

autor ut­wo­rów li­te­rac­kich pi­sa­nych prozą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) liter. pi­sarz two­rzą­cy ut­wo­ry prozą, naj­czę­ściej po­wie­ści i no­we­le

 (1.2) przen. rzad. czło­wiek prak­tycz­ny, nie od­da­ją­cy się wyż­szym po­ry­wom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wia­do­mo z da­le­ka, kto nad­cho­dzi z głębi li­te­rac­kich cze­lu­ści. Poeta z Pe­ters­bur­ga? Pro­za­ik z Wied­nia? Sce­na­rzy­sta z Birmy? Baj­ko­pi­sar­ka z Seulu? Ma­leń­ki liryk z Ja­po­nii? Tym razem jest to dra­ma­turg z Bots­wa­ny. – ((…)) – mówi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proza ż., prozaiczność ż.

:: fż. prozaiczka ż.

 przym. prozaiczny, prozatorski

 przysł. prozaicznie

Wiktionary


prozaika

nauka o ar­ty­stycz­nej or­ga­ni­za­cji prozy


SJP.pl


prozaizacja

1. czy­nie­nie cze­goś zwy­kłym, po­spo­li­tym; na­da­wa­nie cze­muś lub na­bie­ra­nie przez coś cech pro­za­icz­no­ści, po­wszed­nio­ści;
2. na­da­wa­nie po­ez­ji cech prozy, wpro­wa­dza­nie do ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go wy­ra­zów i sty­li­sty­ki spoza stylu po­e­tyc­kie­go


SJP.pl


prozaizm

ele­ment ję­zy­ko­wy użyty w wy­po­wie­dzi po­e­tyc­kiej, po­cho­dzą­cy spoza stylu po­e­tyc­kie­go okre­ślo­nej epoki


SJP.pl

Pro­za­izm – ele­ment ję­zy­ko­wy po­cho­dzą­cy spoza stylu ar­ty­stycz­ne­go (wła­ści­wy np. dla stylu obie­go­we­go lub na­u­ko­we­go), w uję­ciu funk­cjo­nal­nym: śro­dek tego ro­dza­ju za­sto­so­wa­ny w wy­po­wie­dzi po­e­tyc­kiej. Po­ja­wie­nie się pro­za­iz­mu może wy­ni­kać z nie­do­sta­tecz­ne­go warsz­ta­tu pi­sar­skie­go, czę­ściej jed­nak jest za­mie­rzo­nym za­bie­giem i ma na celu na­da­nie wy­po­wie­dzi spe­cy­ficz­ne­go na­ce­cho­wa­nia sty­li­stycz­ne­go, np. w wier­szu K.I. Gał­czyń­skie­go:

Wikipedia


prozaizować

1. wpro­wa­dzać pro­za­iz­my do ut­wo­ru po­e­tyc­kie­go;
2. na­da­wać ut­wo­ro­wi po­e­tyc­kie­mu cech pro­za­icz­nych


SJP.pl


prozak

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­de­pre­syj­ne­go za­wie­ra­ją­ce­go flu­ok­se­ty­nę; Pro­zac


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. lek an­ty­de­pre­syj­ny za­wie­ra­ją­cy flu­ok­se­ty­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odtąd do wie­czor­ne­go kubka na­pa­ru z lipy ja­poń­skiej wkła­da­no jej dwie pa­styl­ki pro­za­ku, po któ­rym czuła się le­piej, nadal jed­nak za­da­wa­ła sobie cza­sem py­ta­nie: co ja tu wła­ści­wie robię?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prozac

Wiktionary


prozakrzepowy

sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu za­krze­pów krwi


SJP.pl


prozapalny

sprzy­ja­ją­cy pow­sta­wa­niu za­pa­le­nia


SJP.pl


prozapia

daw­niej: po­cho­dze­nie; ród, przod­ko­wie, an­te­na­ci


SJP.pl


prozator

autor ut­wo­rów li­te­rac­kich pi­sa­nych prozą


SJP.pl


prozatorka

au­tor­ka ut­wo­rów li­te­rac­kich pi­sa­nych prozą


SJP.pl


prozatorski

1. od­no­szą­cy się do prozy lub pro­za­to­ra (pro­za­i­ka);
2. pi­sa­ny prozą; pro­za­icz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) liter. na­pi­sa­ny prozą

 (1.2) liter. ma­ją­cy zwią­zek z prozą lub pro­za­i­kiem czy pro­za­icz­ką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na język pol­ski "Agnes" prze­tłu­ma­czy­ła Bar­ba­ra Grze­go­rzew­ska, wcze­śniej tłu­macz­ka wielu ut­wo­rów pro­za­tor­skich, m. dla dzie­ci serii o Mi­ko­łaj­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prozaiczny

 rzecz. proza ż., prozaik mos., prozaiczka ż., prozaika ż., prozator mos., prozaiczność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prozaiczny

Wiktionary


prozatorskość

→ pro­za­tor­ski


SJP.pl

Patrz:

prozatorski

prozatorstwo

sztu­ka pi­sa­nia prozą; dic­ta­men


SJP.pl


prozaurolof

ro­dzaj póź­no­kre­do­we­go di­no­za­u­ra ka­czo­dzio­be­go z ro­dzi­ny ha­dro­za­u­rów


SJP.pl

Pro­za­u­ro­lof ("Pro­sa­u­ro­lop­hus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra ka­czo­dzio­be­go ży­ją­ce­go w póź­nej kre­dzie w Ame­ry­ce Pół­noc­nej. Od­kry­cia po­zo­sta­ło­ści co najm­niej dwu­dzie­stu pię­ciu osob­ni­ków na­le­żą­cych do dwóch ga­tun­ków, w tym za­rów­no cza­szek, jak i szkie­le­tów. Po­mi­mo tego nie na­le­ży do naj­le­piej zna­nych opi­nii pu­blicz­nej di­no­za­u­rów.

Wikipedia


prozauropod

di­no­za­ur ga­dzio­mied­nicz­ny ży­ją­cy pod­czas tria­su i na po­cząt­ku jury


SJP.pl


prozauropody

di­no­za­ur ga­dzio­mied­nicz­ny ży­ją­cy pod­czas tria­su i na po­cząt­ku jury


SJP.pl

Pro­za­u­ro­po­dy (Pro­sa­u­ro­po­da) – grupa wczes­nych ro­śli­no­żer­nych di­no­za­u­rów ży­ją­cych pod­czas tria­su i na po­cząt­ku jury.

Po­zo­sta­je przed­mio­tem spo­rów, czy na­le­ży uznać pro­za­u­ro­po­dy wy­łącz­nie za pa­ra­fi­le­tycz­ną grupę ba­zal­nych za­u­ro­po­do­mor­fów, wy­róż­nia­ną je­dy­nie nie­for­mal­nie, czy też można wy­róż­nić mo­no­fi­le­tycz­ne pro­za­u­ro­po­dy; w tym dru­gim wy­pad­ku nie jest zaś pewne, jakie do­kład­nie di­no­za­u­ry można do tej grupy za­li­czyć.

Wikipedia


prozelicki

→ pro­ze­li­ta; ne­o­fic­ki


SJP.pl


prozelita

ne­o­fi­ta;
1. osoba, która nie­daw­no przy­ję­ła ja­kieś wyz­na­nie;
2. nowy, żar­li­wy wyz­naw­ca ja­kiejś dok­try­ny, nauki lub ide­o­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ne­o­fi­ta, na­wró­co­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Filip Apo­stoł ochrz­cił pro­ze­li­tę etiop­skie­go, urzęd­ni­ka kró­lo­wej etiop­skiej Kan­da­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prozelityzm mrz., prozelityczność ż., prozelickość ż.

 przym. prozelicki, prozelityczny

 przysł. prozelicko

Wiktionary


prozelitka

[pro­ze­li­ta}; ne­o­fit­ka


SJP.pl


prozelityzm

dą­że­nie do po­zy­ska­nia wyz­naw­ców ja­kiejś re­li­gii lub idei


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dą­że­nie do po­zy­ska­nia no­wych wyz­naw­ców dla danej re­li­gii, ide­o­lo­gii lub or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Pro­ze­li­tyzm ( προσήλυτος, "prosēlytos" „obcy, przy­bysz“ od προσ, "pros" „w stro­nę“ oraz ἐλεύσομαι, "ele­u­so­mai" czas przysz­ły od ἔρχομαι, "érchomai" „przy­by­wać“) – na­wra­ca­nie in­nych na swoją wiarę. Ter­min od­no­si się głów­nie do re­li­gii uni­wer­sa­li­stycz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prozelita mos.

Wiktionary


prozerpina

w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bo­gi­ni świa­ta po­dziem­ne­go; Pro­ser­pi­na


SJP.pl

Pro­zer­pi­na (łac. "Proserpĭna") – sta­ro­rzym­ska bo­gi­ni kieł­ku­ją­ce­go zboża, kró­lo­wa świa­ta po­dziem­ne­go.

Uwa­ża­na za mał­żon­kę Dis Pa­te­ra (Plu­to­na), wraz z któ­rym od­bie­ra­ła cześć pod­czas świąt zna­nych jako "ludi Ta­ren­ti­ni". Jej imię po­cho­dzi od łac. "pro­ser­pe­re" – „zja­wiać się”.

Wikipedia


proziak

pla­cek mącz­ny z do­dat­kiem sody oczy­szczo­nej, po­cho­dzą­cy z Pod­kar­pa­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. nie­wiel­ki pla­cek z mąki pszen­nej, kwa­śnej śmie­ta­ny i jajek z do­dat­kiem sody oczy­szczo­nej, pie­czo­ny na bla­sze; spe­cjal­ność pol­skiej re­gio­nal­nej kuch­ni pod­kar­pac­kiej;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. proza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chleb sodowy, proziok

Wiktionary


prozodia

1. nauka o bu­do­wie wier­sza, zaj­mu­ją­ca się za­gad­nie­nia­mi ak­cen­tu, ilo­cza­su i in­to­na­cji
2. ogół brzmie­nio­wych wła­ści­wo­ści ję­zy­ka, które róż­ni­cu­ją, po­sta­ciu­ją i czło­nu­ją gło­sko­wy, sy­la­bicz­ny i wy­ra­zo­wy stru­mień mowy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. brzmie­nio­we wła­ści­wo­ści mowy na­kła­da­ją­ce się na gło­sko­wy, sy­la­bicz­ny i wy­ra­zo­wy ciąg wy­po­wie­dzi

 (1.2) muz. wła­ści­wa re­la­cja ak­cen­tów słow­nych i mu­zycz­nych, które po­win­ny być zgod­ne

 (1.3) liter. dy­scy­pli­na na­u­ko­wa zaj­mu­ją­ca się brzmie­nio­wy­mi zja­wi­ska­mi wier­sza

 (1.4) in­form. in­to­na­cja syn­te­zo­wa­nej mowy

 (1.5) liter. zob. me­trum.

Wiktionary

Pro­zo­dia (gr. προσωδία – pieśń z akom­pa­nia­men­tem, przyś­piew) – brzmie­nio­we wła­ści­wo­ści mowy na­kła­da­ją­ce się na gło­sko­wy, sy­la­bicz­ny i wy­ra­zo­wy ciąg wy­po­wie­dzi. Na­le­żą do nich ak­cent, in­to­na­cja i ilo­czas. Nie­kie­dy w po­ez­ji po­ję­cie pro­zo­dii jest uży­wa­ne jako sy­no­nim me­trum. Na­da­je ję­zy­ko­wi zna­cze­nie emo­cjo­nal­ne (pro­zo­dia afek­tyw­na) i od­no­si się do zna­cze­nia se­man­tycz­ne­go (pro­zo­dia przy­im­ko­wa, np. „spóź­nio­ny na lot” a „spóź­nio­ny nalot”).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: prɔˈzɔdʲja, AS: prozodʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prozodyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) metrum

Wiktionary


prozodyczny

do­ty­czą­cy pro­zo­dii, wła­ści­wy pro­zo­dii


SJP.pl


prozodyjny

przy­miot­nik od: pro­zo­dia


SJP.pl


prozodysta

spe­cja­li­sta w za­kre­sie pro­zo­dii


SJP.pl


prozodystka

→ pro­zo­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

prozodysta

prozopagnostyk

osoba cier­pią­ca na pro­zo­pa­gnoz­ję (za­bu­rze­nie per­cep­cji wzro­ko­wej)


SJP.pl


prozopagnozja

za­bu­rze­nie per­cep­cji wzro­ko­wej, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się bra­kiem umie­jęt­no­ści roz­poz­na­wa­nia twa­rzy zna­jo­mych lub wi­dzia­nych już osób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. med. nie­zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia twa­rzy;

Wiktionary

Pro­zo­pa­gnoz­ja (z gr. πρόσωπον "prósōpon" = „twarz” + ἀγνωσία "agnōsía" = „nie­wie­dza”) – za­bu­rze­nie per­cep­cji wzro­ko­wej, po­le­ga­ją­ce na upo­śle­dze­niu zdol­no­ści roz­poz­na­wa­nia twa­rzy zna­jo­mych lub wi­dzia­nych już osób, a w niek­tó­rych przy­pad­kach także ich wy­ra­zu emo­cjo­nal­ne­go, przy nie­za­bu­rzo­nej per­cep­cji wzro­ko­wej in­nych obiek­tów. Za­bu­rze­nie to jest jed­nym z ro­dza­jów agnoz­ji.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja, AS: prozopagnozʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepota twarzy

Wiktionary


prozopit

rzad­ki mi­ne­rał o bia­łej bar­wie, zbu­do­wa­ny z glinu i flu­o­ry­tu


SJP.pl


prozopografia

stu­dia bio­gra­fii zbio­ro­wej


SJP.pl

Pro­zo­po­gra­fia – me­to­da badań hi­sto­rycz­nych po­le­ga­ją­ca na zbior­czej ana­li­zie da­nych do­ty­czą­cych przed­sta­wi­cie­li okre­ślo­nej grupy (prze­de wszyst­kim elit po­li­tycz­nych i spo­łecz­nych); nauka po­moc­ni­cza hi­sto­rii zaj­mu­ją­ca się iden­ty­fi­ka­cją czło­wie­ka w spo­łe­czeń­stwie, śle­dze­niem jego związ­ków ro­dzin­nych, ro­do­wych, to­wa­rzy­skich i spo­łecz­nych w aspek­cie ka­rie­ry, pro­wa­dzą­cej do po­sia­da­nia i wy­ko­ny­wa­nia wła­dzy w tymże spo­łe­czeń­stwie.

Wikipedia


prozopograficzny

→ pro­zo­po­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

prozopografia

prozopologia

nauka zaj­mu­ją­ca się re­kon­struk­cją czę­ści mięk­kich twa­rzy na pod­sta­wie za­cho­wa­nych czę­ści kost­nych


SJP.pl


prozopopeja

styl po­e­tyc­ki, po­le­ga­ją­cy na prze­no­sze­niu cech i czyn­no­ści ludz­kich na zwie­rzę­ta i przed­mio­ty; per­so­ni­fi­ka­cja


SJP.pl

Pro­zo­po­pe­ja, fic­tio per­so­nae – oda­u­tor­skie wpro­wa­dze­nie w obręb wy­po­wie­dzi sta­no­wią­cych po­zor­ny cytat słów tych, któ­rzy nie mogą rze­czy­wi­ście wy­po­wie­dzieć się w danej spra­wie – zmar­łych, nie­o­bec­nych, a nawet (po­przez per­so­ni­fi­ka­cję) przed­mio­tów, zwie­rząt, zja­wisk i pojęć.

Wikipedia


prozwierzęcy

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny zwie­rzę­tom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy w obro­nie zwie­rząt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] dzię­ki ak­cjom z ukry­ty­mi ka­me­ra­mi, któ­rych po­dej­mo­way się or­ga­ni­za­cje proz­wie­rzę­ce, coraz wię­cej ludzi ma okaz­ję do­wia­dy­wać się, co na­praw­dę dzie­je się na fer­mach prze­my­so­wych.

Wiktionary


prozwiązkowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­pie­ra­ją­cy związ­ki za­wo­do­we

Wiktionary


proćwin

Proć­win – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Koń­skie. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pry­wat­na wieś szla­chec­ka "Prac­win", po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie opo­czyń­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go. Od XVII do pier­wszej po­ło­wy XX wieku wieś wcho­dzia­ła w skład klu­cza Mod­li­sze­wic­kie­go oraz dóbr Koń­skie Wiel­kie. W 1870 dobra ko­nec­kie kupił hra­bia Jan Tar­now­ski. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


prońko

naz­wi­sko


SJP.pl


prośba

zwró­ce­nie się do kogoś z jakąś spra­wą, ży­cze­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) uprzej­me zwró­ce­nie się do kogoś w celu uzy­ska­nia cze­goś; skie­ro­wa­nie do kogoś ja­kie­goś ży­cze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na moją proś­bę o ciszę wszy­scy za­mil­kli.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɔʑba, AS: proźba

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prosić

 rzecz. dopraszanie n., doproszenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) proszenie, petycja

Wiktionary


prościarka

ma­szy­na do pro­sto­wa­nia wy­ro­bów me­ta­lo­wych; pro­stow­ni­ca, pro­sto­war­ka


SJP.pl


prościej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­sto


SJP.pl


prościejszy

daw­niej: prost­szy


SJP.pl


prościejów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Cze­chach, na Mo­ra­wach, w kraju oło­mu­niec­kim;

Wiktionary

Pro­ście­jów (cz., wym. ; Proßnitz in Mähren) – mia­sto w Cze­chach, na Mo­ra­wach, w kraju oło­mu­niec­kim.

Po­ło­żo­ne jest w za­chod­niej czę­ści hi­sto­rycz­nej kra­i­ny Haná, w obrę­bie za­pad­li­ska Ob­ni­że­nie Gór­no­mo­raw­skie, na wschód od Wy­ży­ny Dra­hań­skiej i na po­łud­nio­wy wschód od Wy­ży­ny Za­brze­skiej. Leży ok. 225 m n.p.m. Przez mia­sto prze­pły­wa­ją rzeki Hloučela i Romže.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. prościejowski

Wiktionary


prościeniec

Pro­ście­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Wi­skit­ki. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Na­wie­dze­nia Najś­więt­szej Maryi Panny w Mied­nie­wi­cach.

Wikipedia


prościna

czło­wiek pro­sty, pry­mi­tyw­ny; pro­stak


SJP.pl


prościuch

cham, pro­stak;
1. czło­wiek or­dy­nar­ny, bez ma­nier, gru­biań­ski, nie­o­krze­sa­ny, nie­kul­tu­ral­ny; gru­bia­nin, gbur, pry­mi­tyw;
2. daw­niej: czło­wiek, który na­le­ży do niż­szej war­stwy spo­łecz­nej, zwła­szcza taki, który nie po­sia­da szla­chect­wa; chłop, wie­śniak, wło­ścia­nin, ple­be­jusz


SJP.pl


prościuchniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pro­ściuch­no


SJP.pl


prościuchny

pie­szczot­li­wie: pro­sty; pro­ściut­ki


SJP.pl


prościusieńki

zdrob­nie­nie od: pro­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: pro­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­rzyć głę­bo­ko, pra­wym być - oto był pro­ściu­sień­ki spo­sób na uni­knię­cie nie­szczęść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɕt͡ɕüˈɕɛ̇̃ɲci, AS: prośćüśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prosty, prościuteńki, prościuśki, prościutki

Wiktionary


prościuteńki

zdrob­nie­nie od: pro­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: pro­sty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɔɕt͡ɕuˈtɛ̃ɲci, AS: prośćutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prosty, prościusieńki, prościuśki, prościutki

Wiktionary


prościutki

zdrob­nie­nie od: pro­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: pro­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­dzi­my, jak nasi ko­le­dzy stają się nagle po­sła­mi, jak fa­ce­ci, któ­rzy nie­daw­no ro­bi­li w gacie ze stra­chu i nie chcie­li roz­kle­jać pro­ściut­kich ulo­tek, piszą sąż­ni­ste ar­ty­ku­la­sy, na­u­cza­jąc ludzi, co mają są­dzić o świe­cie i po­li­ty­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔɕˈt͡ɕutʲci, AS: prośćutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prosty, prościusieńki, prościuteńki, prościuśki

 rzecz. prostownica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prościuśki

Wiktionary


prościuśki

zdrob­nie­nie od: pro­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: pro­sty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɔɕˈt͡ɕüɕci, AS: prośćüśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prosty, prościusieńki, prościuteńki, prościutki

Wiktionary


prościzna

po­tocz­nie: coś łat­we­go, ba­nal­ne­go; łat­wiz­na, pest­ka, pryszcz


SJP.pl


proślice

Pro­śli­ce (niem. "Prosch­litz", 1936–1945 "An­gers­dorf")– wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie klucz­bor­skim, w gmi­nie By­czy­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


prośnianin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Pros­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prosna ż.

:: fż. prośnianka ż.

 przym. prosieński

Wiktionary


prośnianka

po­tocz­nie: gąska zie­lon­ka - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny gą­sko­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Pros­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prosna ż.

:: fm. prośnianin mos.

 przym. prosieński

Wiktionary


prośniański

→ Pros­na (rzeka w Pol­sce)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pros­ną, do­ty­czą­cy Pros­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prosna ż.

Wiktionary


prośnisko

pole po ze­bra­niu ros­ną­ce­go na nim prosa


SJP.pl


prośno

Pro­śno (nazwa obocz­na: Piesz­ko­wo, niem. "Pörschken") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Morąg.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na wśród lasów, nad je­zio­rem Piesz­ko­wo.

Wikipedia


prośność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pro­śne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prośny

 rzecz. prosiak mzw.

Wiktionary


prośny

pro­śna - o sa­mi­cy świni lub dzika: cię­żar­na, no­szą­ca płód


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pro­śna — o sa­mi­cy świni do­mo­wej lub dzika: bę­dą­ca w ciąży

 (1.2) śrpol. lub gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zro­bio­ny z prosa; zwią­za­ny z pro­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od­strzał dzi­ków budzi wiele kon­tro­wer­sji, rów­nież dla­te­go, że trwa okres, w któ­rym więk­szość loch jest pro­śna.

 (1.1) Ży­wie­nie loch pro­śnych i kar­mią­cych musi za­pew­nić od­po­wied­nią ilość biał­ka, wi­ta­min, wap­nia i fos­fo­ru.

 (1.1) Ile świ­nia pro­śna od­pu­ści wy­mio­nek peł­nych, tyle nie­za­wod­nie pro­siąt wy­rzu­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

:: rzecz. prośność ż., prosię n., prosiak mzw.

:: czas. prosić się ndk., oprosić się dk.

 (1.2)

:: rzecz. proso n., prośnisko n.

:: przym. prosny, prosowy, prosiany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ciężarna

 (1.2) prosiany, prosowy

Wiktionary


prośrodowiskowy

sprzy­ja­ją­cy śro­do­wi­sku na­tu­ral­ne­mu


SJP.pl


proświrnik

ro­dzaj krze­wów i ro­ślin ziel­nych z ro­dzi­ny śla­zo­wa­tych; ket­mia, hi­bi­skus, po­ślub­nik


SJP.pl


prożek

zdrob­nie­nie od: próg


SJP.pl


prożydowski

sprzy­ja­ją­cy, przy­chyl­ny Żydom


SJP.pl


prożysko

zgru­bie­nie od: próg (w zna­cze­niu: część fu­try­ny drzwio­wej)


SJP.pl


prożyszcze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gwara. zgrub. od: próg

Wiktionary


prr

po­tocz­nie: wy­krzy­knik, za­wo­ła­nie na konia uży­wa­ne, gdy chce­my go za­trzy­mać


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) ko­men­da dla konia, zwy­kle w za­przę­gu, żeby go za­trzy­mać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prrr

 (1.1) pru

Wiktionary


prrr

wy­krzy­knik

 (1.1) ko­men­da dla konia zwy­kle w za­przę­gu do za­trzy­ma­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Prrr! – gra­na­to­wy po­li­cjant z pa­skiem pod brodą zła­pał konia za uzdę.

Wiktionary


prs

skró­to­wiec

 (1.1) = Pol­ski Re­jestr Stat­ków;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z kla­sy­fi­ka­cją PRS, mo­to­rów­ka przez­na­czo­na do celów re­kre­a­cyj­nych jest uwa­ża­na za jacht z na­pę­dem mo­to­ro­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pɛ‿ːr‿ˈɛs, AS: p•‿er‿es

Wiktionary


pru

wy­krzy­knik

 (1.1) zob. prr. (za­wo­ła­nie na konia)

Wiktionary


prucheński

→ Pruch­na (wieś so­łec­ka w Pol­sce); pruch­niań­ski


SJP.pl


pruchna

wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie cie­szyń­skim, w gmi­nie Stru­mień


SJP.pl

Pruch­na (cz. "Pruchná", niem. "Pruch­nau") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie cie­szyń­skim, w gmi­nie Stru­mień. Wieś leży w hi­sto­rycz­nych gra­ni­cach re­gio­nu Ślą­ska Cie­szyń­skie­go, ge­o­gra­ficz­nie zaś leży w re­gio­nie Do­li­na Gór­nej Wisły, bę­dą­cej czę­ścią Kot­li­ny Oś­wię­cim­skiej. Po­wierzch­nia so­łect­wa wy­no­si 1903 ha (19,03 km²), a licz­ba lud­no­ści 2438, co daje gę­stość za­lud­nie­nia równą 128,1 os./km².

Wikipedia


pruchniański

→ Pruch­na (wieś so­łec­ka w Pol­sce); pru­cheń­ski


SJP.pl


pruchnicki

→ Pruch­nik


SJP.pl

Patrz:

Pruchnik

pruchniczanin

miesz­ka­niec Pruch­ni­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


pruchniczanka

miesz­kan­ka Pruch­ni­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


pruchnik

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Nie mylić z: Próch­nik.

Pruch­nik (daw­niej rów­nież Próch­nik) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­ro­sław­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Pruch­nik. Leży w hi­sto­rycz­nej ziemi prze­my­skiej.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie na te­re­nie mia­sta funk­cjo­nu­ją dwie jed­nost­ki po­moc­ni­cze: "Pruch­nik Dolny" i "Pruch­nik Górny".

Wikipedia


prucki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pru­tem, do­ty­czą­cy Prutu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie kam­pa­nii pruc­kiej znaj­do­wał się przy armii tu­rec­kiej, a wios­ną 1712 roku raz je­szcze pró­bo­wał prze­drzeć się do Rze­czy­po­spo­li­tej, ale nie udało mu się na trwa­le zająć dzie­dzicz­ne­go Sta­ni­sła­wo­wa, choć w pier­wszym im­pe­cie zajął mia­sto.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prut mrz.

Wiktionary


prudencja

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. roz­trop­ność

Wiktionary


prudencjusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię mę­skie

Wiktionary

Pru­den­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "roz­waż­ny, roz­trop­ny". Było kilku świę­tych o tym imie­niu; naj­bar­dziej znany jest św. Pru­den­cjusz, bi­skup Tro­y­es.

Pru­den­cjusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 6 kwiet­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Prudencja ż.

Wiktionary


prudencjuszostwo

Pru­den­cjusz z żoną; Pru­den­cju­szo­wie


SJP.pl


prudencjuszowie

imię mę­skie


SJP.pl


prudencjuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Pru­den­cju­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


pruderia

uda­wa­na, fał­szy­wa wstyd­li­wość, oka­zy­wa­na głów­nie w te­ma­tach tabu, np. seksu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­sad­na, uda­wa­na wstyd­li­wość, szcze­gól­nie gor­sze­nie się spra­wa­mi seksu

Wiktionary

Pru­de­ria (fr. "pru­de­rie") – po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka fran­cu­skie­go okre­śle­nie fał­szy­wej skrom­no­ści lub prze­sad­nej i uda­wa­nej wstyd­li­wo­ści. Pru­de­ria naj­czę­ściej do­ty­czy sek­su­al­no­ści.

Max Sche­ler de­fi­niu­je pru­de­rię jako "pewną formę wy­ra­ża­nia wsty­du, która jest pusta pod wzglę­dem [za­war­to­ści] uczu­cia wsty­du i nie od­po­wia­da już cha­rak­te­ro­wi rze­czy­wi­ste­go wy­ra­zu wstyd­li­wo­ści".

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. pruderyjność ż.

 przym. pruderyjny

 przysł. pruderyjnie

Wiktionary


pruderyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pru­de­ryj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pruderia ż., pruderyjność ż.

 przym. pruderyjny

Wiktionary


pruderyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pru­de­ryj­nie


SJP.pl


pruderyjniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pru­de­ryj­ny


SJP.pl


pruderyjność

prze­sad­na i uda­wa­na wstyd­li­wość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pru­de­ryj­ne; cecha tych, któ­rzy są pru­de­ryj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pruderia ż.

 przym. pruderyjny

 przysł. pruderyjnie

Wiktionary


pruderyjny

uda­ją­cy zgor­sze­nie, wstyd­li­wość, naj­czę­ściej spra­wa­mi seksu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) prze­sad­nie wstyd­li­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W związ­ku z po­sta­wą rad­ne­go i niek­tó­rych ro­da­ków nasz naród en bloc zo­stał za­pre­zen­to­wa­ny mię­dzy­na­ro­do­wej opi­nii pu­blicz­nej jako za­co­fa­ny i pru­de­ryj­ny […]

 (1.1) Choć zda­rza­ją się pru­de­ryj­ni męż­czyź­ni, to jed­nak zde­cy­do­wa­nie bar­dziej pru­de­ryj­ne są ko­bie­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pruderia ż., pruderyjność ż.

 przysł. pruderyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) świętoszkowaty

Wiktionary


prudnicki

przy­miot­nik od: Prud­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Prud­ni­kiem, do­ty­czą­cy Prud­ni­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prudʲˈɲit͡sʲci, AS: prudʹńicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prudnik mrz., prudniczanin m., prudniczanka ż.

 przym. podprudnicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. prądnicki

Wiktionary


prudniczanin

miesz­ka­niec Prud­ni­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Prud­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem ro­do­wi­tym prud­ni­cza­ni­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: 'prudɲit͡ʃä̃ɲĩn, AS: prudńičãńin

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prudnik m.

:: fż. prudniczanka ż.

 przym. prudnicki, podprudnicki

Wiktionary


prudniczanka

miesz­kan­ka Prud­ni­ka


SJP.pl


prudnik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na po­łud­niu Pol­ski;

 (1.2) geogr. hy­dron. rzeka w wo­je­wództ­wie opol­skim, lewy do­pływ Oso­bło­gi;

 (1.3) geogr. adm. wieś w Rosji, w re­jo­nie bo­ro­wic­kim ob­wo­du no­wo­grodz­kie­go;

 (1.4) geogr. hy­dron. rzeka na Ukra­i­nie, prawy do­pływ Styru;

Wiktionary

(dawn. "Prąd­nik", "Kró­lew­skie Mia­sto Prud­nik", , Ne­u­stadt in Obersch­le­sien, Prudník) – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie opol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu prud­nic­kie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Prud­nik, sto­li­ca Eu­ro­re­gio­nu Pra­dziad, na po­gra­ni­czu Gór Opaw­skich (Su­de­ty) i Ob­ni­że­nia Prud­nic­kie­go (Ni­zi­na Ślą­ska), nad rze­ka­mi Prud­nik i Złoty Potok. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi prud­nic­kiej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prud­nik jest małym mia­stem.

 (1.2) Naj­więk­szym do­pły­wem Prud­ni­ka jest Złoty Potok.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: 'prudɲik, AS: prudńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prudniczanin mos., prudniczanka ż.

 przym. prudnicki, podprudnicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Prądnik

Wiktionary


prugar

naz­wi­sko


SJP.pl


prujka

na­rzę­dzie kra­wiec­kie do prze­ci­na­nia nici i roz­pru­wa­nia szwów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­rzę­dzie przez­na­czo­ne do roz­pru­wa­nia szwów

Wiktionary


prukać

po­tocz­nie: wy­pu­szczać gło­śno na­gro­ma­dzo­ne w or­ga­niz­mie gazy je­li­to­we


SJP.pl


pruknąć

po­tocz­ne: wy­pu­ścić gazy tra­wien­ne z cha­rak­te­ry­stycz­nym od­gło­sem; pierd­nąć, pry­knąć, pu­ścić bąka


SJP.pl


prukwa

z nie­chę­cią o nie­sym­pa­tycz­nej ko­bie­cie, zwła­szcza star­szej; baba, babsz­tyl, próch­no


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) posp. obraź. ko­bie­ta nie­sym­pa­tycz­na, szcze­gól­nie star­sza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprukfa, AS: prukfa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) babsztyl

Wiktionary


prunela

cien­ka, mocna tka­ni­na jed­wab­na, uży­wa­na np. na obi­cia mebli


SJP.pl


prunelka

1. dam­ski pan­to­fel z pru­ne­li (cien­ka tka­ni­na, uży­wa­na m.in. do wy­ro­bu obu­wia tek­styl­ne­go, na obi­cia mebli itp.);
2. ga­tu­nek li­kie­ru śliw­ko­we­go


SJP.pl


prunelowy

wy­ko­na­ny z pru­ne­li, cien­kiej i moc­nej tka­ni­ny jed­wab­nej


SJP.pl


prunus

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych; śliwa


SJP.pl


prus

Bo­le­sław Prus (właśc. Alek­san­der Gło­wac­ki) (1847-1912), pi­sarz i pu­bli­cy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na z ludu bał­tyc­kie­go za­miesz­ku­ją­ce­go w śred­nio­wie­czu te­re­ny mię­dzy Po­mo­rzem, Ma­zo­wszem, Litwą a Bał­ty­kiem;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) D. lp. od: Prusy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • zo­bacz też: Pru­so­wie
  • Prus (herb szla­chec­ki) – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Prus II Wil­cze­ko­sy – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Prus III – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Aloj­zy Prus – pol­ski pu­bli­cy­sta i dzia­łacz na­ro­do­wy
  • An­drzej Prus – pol­ski aktor
  • An­drzej Prus-Bo­gu­sław­ski – pol­ski ofi­cer
  • Anna Prus – pol­ska ak­tor­ka
  • Bo­le­sław Prus – pol­ski pi­sarz
  • Ed­ward Prus – pol­ski hi­sto­ryk
  • Łucja Prus – pol­ska pio­sen­kar­ka
  • Ma­ciej Prus – pol­ski re­ży­ser te­a­tral­ny i aktor

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­mia­na i han­del nie były więc Pru­som obce. Tra­dy­cje kon­tak­tów wy­mien­nych się­ga­ły u nich od­le­głej przesz­ło­ści, gdy w pier­wszych wie­kach na­szej ery tra­fia­li tu w po­szu­ki­wa­niu bursz­ty­nu kupcy rzym­scy i mar­ko­mań­scy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prusy nmos., Prusak m., Prusaczka ż., prusak m., pruski m.

 przym. pruski, prusacki

Wiktionary


prusacki

do­ty­czą­cy Pru­sa­ków, wła­ści­wy Pru­sa­kom


SJP.pl


prusaczka

po­gard­li­wie: Niem­ka; Szkop­ka (szkop­ka), Szwab­ka (szwab­ka)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. miesz­kan­ka nie­miec­kich Prus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prusy nmos., Prus mos., prusak mzw., prusaczka ż.

:: fm. Prusak mos.

 przym. prusacki, pruski

Wiktionary


prusaczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


prusak

ga­tu­nek ka­ra­lu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) po­gard. Nie­miec

 (1.2) ent. owad z ga­tun­ku ka­ra­czan pru­sak;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pru­sak – wieś w po­wie­cie wie­ru­szow­skim
  • Ka­ra­czan pru­sak – ga­tu­nek ka­ra­cza­na z ro­dzi­ny za­dom­ko­wa­tych
  • Fe­liks Pru­sak – pol­ski praw­nik
  • Jacek Pru­sak – rzym­sko­ka­to­lic­ki ksiądz, te­o­log, psy­cho­te­ra­pe­u­ta, psy­cho­log i pu­bli­cy­sta
  • Ser­giusz Pru­sak – pol­ski pił­karz
  • Wac­ław Pru­sak – pol­ski ma­larz
  • Prusy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zam­knij ryło, ty pru­sa­ku me­klem­bur­ski. Żeby przez tyle lat nie na­u­czyć się ludz­kiej mowy? Czyj ty chleb jesz, stary ha­ka­ty­sto?

 (1.2) Le­ka­rze leczą dzie­ci na różne aler­gie, a czę­sto oka­zu­je się, że jest ono po­gry­zio­ne przez plusk­wa­usk­wy albo pru­sa­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pruski mrz., Prusy nmos., Prusak mos., Prus mos., Prusaczka ż.

 przym. pruski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Niemiec; żart. germaniec; pogard. adolf, fryc, helmut, niemiaszek, szkop, szwab; przest. niemczura

Wiktionary


prusakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


prusek

naz­wi­sko


SJP.pl


prusewo

Pru­se­wo (kaszb. "Prësewò", niem. "Prüssau") – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Kro­ko­wa na za­chód od je­zio­ra Żar­no­wiec­kie­go.

Pier­wszy do­ku­ment, w któ­rym wy­mie­nio­na jest wieś, po­cho­dzi z 1342. Wieś kró­lew­ska Pru­so­wo po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie puc­kim wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa gdań­skie­go.

Wikipedia


prusice

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. wieś i gmina w Cze­chach


SJP.pl

Pru­si­ce (niem. "Pra­us­nitz") – mia­sto le­żą­ce na Dol­nym Ślą­sku, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Pru­si­ce. Lo­kal­ny oś­ro­dek hand­lo­wo-usłu­go­wy re­gio­nu rol­ni­cze­go.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2023 r. mia­sto miało 2164 miesz­kań­ców (619. miej­sce w kraju).

Wikipedia


prusicki

przy­miot­nik od: Pru­si­ce, mia­sto gmin­ne w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim


SJP.pl


prusiczanin

miesz­ka­niec Pru­sic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


prusiczanka

miesz­kan­ka Pru­sic (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


prusik

naz­wi­sko


SJP.pl

Pru­sik (węzeł Pru­si­ka) – węzeł sto­so­wa­ny we wspi­nacz­ce. Jego nazwa po­cho­dzi od wy­na­laz­cy, au­striac­kie­go al­pi­ni­sty. Węzeł sto­so­wa­ny m.in. do au­to­a­se­ku­ra­cji pod­czas zja­zdu na linie.

Cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną tego węzła jest to, że bez ob­cią­że­nia łatwo prze­su­wa się po linie, na­to­miast pod ob­cią­że­niem za­ci­ska się i blo­ku­je, po zdję­ciu ob­cią­że­nia po­now­nie daje się łatwo prze­su­wać. Wiąże się go lin­ka­mi cień­szy­mi (np. repsz­nu­ra­mi) na li­nach grub­szych.

Wikipedia


prusinowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pru­si­no­wi­ce – ko­lo­nia wsi Chaj­czy­ny w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Zelów
  • Pru­si­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Łę­czy­ca
  • Pru­si­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Lu­to­miersk
  • Pru­si­no­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Sza­dek
  • Pru­si­no­wi­ce – osada leśna w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Sza­dek
  • Pru­si­no­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Świer­cze
  • Pru­si­no­wi­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Pa­ko­sła­wi­ce
  • Pru­si­no­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Wa­śniów
  • Pru­si­no­wi­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


prusinowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pru­si­no­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. człu­chow­skim, w gmi­nie Debrz­no
  • Pru­si­no­wo – część wsi Księ­ży Dwór w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. dział­dow­skim, w gmi­nie Dział­do­wo
  • Pru­si­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Piec­ki
  • Pru­si­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Lu­basz
  • Pru­si­no­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Kór­nik
  • Pru­si­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Gry­fi­ce
  • Pru­si­no­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Łobez
  • Pru­si­no­wo Wa­łec­kie
  • Pru­si­nów­ko, Pru­si­nów

Wikipedia


prusinowski

naz­wi­sko


SJP.pl


prusinów

Pru­si­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ja­ro­ciń­skim, w gmi­nie Żer­ków.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Wikipedia


prusiński

naz­wi­sko


SJP.pl


pruski

1. przy­miot­nik od: Prusy
2. do­ty­czą­cy Pru­sów (lud bał­tyc­ki), wła­ści­wy Pru­som;
3. kwas pru­ski - zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny bę­dą­cy bar­dzo silną tru­ciz­ną, ma­ją­cy po­stać be­zbarw­nej cie­czy o in­ten­syw­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów, sto­so­wa­ny jako pe­sty­cyd i gaz bo­jo­wy; kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy, cy­ja­no­wo­dór


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) hist. od­no­szą­cy się do Prus lub ich miesz­kań­ców

 (1.2) hist. od­no­szą­cy się do ludów bał­tyj­skich, które za­miesz­ki­wa­ły dawne Prusy

 (1.3) zwią­za­ny ze wsią Pru­ska, do­ty­czą­cy wsi Pru­ski

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. wy­mar­ły język bał­tyj­ski;

Wiktionary

Pru­ski (niem. "Pru­sken") – osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie dział­dow­skim, w gmi­nie Iłowo-Osada.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈprusʲci, AS: prusʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pruskość ż., Prusak mos., Prusy nmos., prusak mzw., Prus mos., Prusaczka ż.

 przym. prusacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prusacki

Wiktionary


prusko

1. przy­miot­nik od: Prusy
2. do­ty­czą­cy Pru­sów (lud bał­tyc­ki), wła­ści­wy Pru­som;
3. kwas pru­ski - zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny bę­dą­cy bar­dzo silną tru­ciz­ną, ma­ją­cy po­stać be­zbarw­nej cie­czy o in­ten­syw­nym za­pa­chu gorz­kich mig­da­łów, sto­so­wa­ny jako pe­sty­cyd i gaz bo­jo­wy; kwas cy­ja­no­wo­do­ro­wy, cy­ja­no­wo­dór


SJP.pl


pruskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gi­wał się ję­zy­kiem pru­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gi­wa­li się ję­zy­kiem pru­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku pru­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpruskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: pruskoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


pruskość

→ pru­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pru­skie; cecha tych, któ­rzy są pru­scy

Wiktionary

Patrz:

pruski

Powiązane:

 przym. pruski

 rzecz. pruski mrz.

Wiktionary


prusocin

Pru­so­cin – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie mław­skim, w gmi­nie Strze­go­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa cie­cha­now­skie­go.

Wikipedia


prusofil

zwo­len­nik, sym­pa­tyk tego, co pru­skie


SJP.pl


prusofilka

→ pru­so­fil


SJP.pl

Patrz:

prusofil

prusofilski

→ pru­so­fil


SJP.pl

Patrz:

prusofil

prusofilstwo

1. sym­pa­tia dla wszyst­kie­go, co pru­skie;
2. po­gard­li­wie: sym­pa­tia dla Niem­ców i tego, co nie­miec­kie


SJP.pl


prusofob

osoba ma­ją­ca wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co pru­skie


SJP.pl


prusofobia

1. nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co pru­skie;
2. nie­chęt­ny lub wrogi sto­su­nek do wszyst­kie­go, co nie­miec­kie; ger­ma­no­fo­bia


SJP.pl


prusowie

lud bał­tyc­ki


SJP.pl

Pru­so­wie – ludy bał­tyc­kie za­miesz­ku­ją­ce w śred­nio­wie­czu Prusy wła­ści­we, czyli teren mię­dzy Po­mo­rzem, Ma­zo­wszem, Litwą i Bał­ty­kiem, mię­dzy dolną Wisłą a dol­nym Niem­nem.

Obec­nie ich te­ry­to­rium zaj­mu­ją: wo­je­wództ­wo war­miń­sko-ma­zur­skie, wschod­nia część wo­je­wództ­wa po­mor­skie­go (Po­wi­śle) oraz obwód kró­le­wiec­ki.

Wikipedia


prusowski

taki jak u Prusa, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla prozy Prusa


SJP.pl


prussak

naz­wi­sko


SJP.pl


prustyt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. zob. pro­u­styt.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prustytowy

Wiktionary


prusy

kra­i­na hi­sto­rycz­na obej­mu­ją­ca zie­mie mię­dzy Po­mo­rzem, Ma­zo­wszem, Litwą a Bał­ty­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) hist. pań­stwo po­ło­żo­ne w Eu­ro­pie Środ­ko­wo-Wschod­niej;

 (1.2) hist. geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na po­ło­żo­na na dzi­siej­szej War­mii, Ma­zu­rach i na te­re­nie ob­wo­du kró­le­wiec­kie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prusy Za­kon­ne – okre­śle­nie uży­wa­ne wobec okro­jo­ne­go po II po­ko­ju to­ruń­skim pań­stwa za­ko­nu krzy­żac­kie­go ze sto­li­cą w Kró­lew­cu, pow­sta­łe dla odróż­nie­nia od Prus Kró­lew­skich (Po­mo­rza Gdań­skie­go wraz z zi...
  • Prusy Ksią­żę­ce – wła­ści­wie Księ­stwo Pru­skie, pow­sta­łe w 1525 na te­re­nach daw­nych Prus Za­kon­nych, po se­ku­la­ry­za­cji za­ko­nu krzy­żac­kie­go;
  • Bran­den­bur­gia-Prusy – pań­stwo ist­nie­ją­ce w la­tach 1618–1701, bę­dą­ce unią per­so­nal­ną Księ­stwa Pru­skie­go i elek­to­ra­tu Bran­den­bur­gii;
  • Kró­le­stwo Prus – pań­stwo ist­nie­ją­ce w la­tach 1701–1918, od 1871 wcho­dzą­ce w skład Ce­sar­stwa Nie­miec­kie­go;
  • Wolne Pań­stwo Prusy – nie­miec­ki kraj związ­ko­wy ist­nie­ją­cy w la­tach 1919–1947 na zie­miach wcze­śniej­sze­go Kró­le­stwa Prus.
  • Pro­win­cja w ra­mach Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go:
    • Prusy Kró­lew­skie
  • Zie­mie i pro­win­cje nie­miec­kie:
    • Prusy Wschod­nie
      • Re­jen­cja za­chod­nio­pru­ska
    • Prusy No­wows­chod­nie
    • Prusy Za­chod­nie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1701 roku zo­sta­ło ut­wo­rzo­ne Kró­le­stwo Prus.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprusɨ, AS: prusy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prus mos., prusak mzw., pruski mrz., Prusak mos., Prusaczka ż.

 przym. pruski, prusacki

Wiktionary


prusydek

sól kwasu pru­skie­go, po­chod­na że­la­zo­cy­jan­ku


SJP.pl


pruszak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fe­liks Pru­szak
  • Józef Ber­nard Pru­szak
  • To­masz Ta­de­usz Pru­szak
  • Zbi­gniew Pru­szak

Wikipedia


pruszcz

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Zo­bacz też: Pruszcz w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Pruszcz (pot. "Pruszcz Po­mor­ski", niem. "Prust, Gross Prust, 1942–1945 Prüst") – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Pruszcz. Mia­sto jest sie­dzi­bą gminy Pruszcz.

Wikipedia


pruszczanin

1. miesz­ka­niec Pru­szcza;
2. miesz­ka­niec Pru­szcza Gdań­skie­go


SJP.pl


pruszczanka

1. miesz­kan­ka Pru­szcza;
2. miesz­kan­ka Pru­szcza Gdań­skie­go


SJP.pl


pruszczański

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdań­ski; pru­szczow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pru­szczem, do­ty­czą­cy Pru­szcza, Pru­szcza Gdań­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pruszcz mrz.

Wiktionary


pruszczowski

→ Pruszcz, → Pruszcz Gdań­ski; pru­szczań­ski


SJP.pl


pruszewiec

Pru­sze­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Po­bie­dzi­ska. Na­le­ży do so­łect­wa Stę­szew­ko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


pruszki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prusz­ki – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Łę­czy­ca
  • Prusz­ki – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Rzew­nie
  • Prusz­ki – dawna gmina wiej­ska
  • Prusz­ki – dawna gro­ma­da

Wikipedia


pruszkowianin

miesz­ka­niec Prusz­ko­wa


SJP.pl


pruszkowianka

miesz­kan­ka Prusz­ko­wa


SJP.pl


pruszkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prusz­ko­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin
  • Prusz­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Wie­li­cho­wo

Wikipedia


pruszkowski

przy­miot­nik od: Prusz­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od: Prusz­ków

 (1.2) od: Prusz­ko­wo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pruˈʃkɔfsʲci, AS: pruškofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pruszków m., Pruszkowo n., pruszkowianin m., pruszkowianka ż.

Wiktionary


pruszków

1. mia­sto w Pol­sce;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim;

 (1.2) geogr. adm. gmina miej­ska w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim

 (1.3) geogr. to­po­nim, nazwa kilku wsi w Pol­sce

Wiktionary

Prusz­ków – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu prusz­kow­skie­go, nad rzeką Utra­tą. Prusz­ków jest czę­ścią aglo­me­ra­cji war­szaw­skiej.

We­dług da­nych GUS z 30 czerw­ca 2025 roku, Prusz­ków li­czył 65 886 miesz­kań­ców i był pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści pią­tym (po War­sza­wie, Ra­do­miu, Płoc­ku oraz Siedl­cach) mia­stem w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpruʂ.kuf, AS: pruškuf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pruszkowianin m., pruszkowianka ż., Pruszkowo n.

 przym. pruszkowski, podpruszkowski

Wiktionary


prusznik

de­ko­ra­cyj­ny ga­tu­nek krze­wów zi­mo­zie­lo­nych z cie­płych ob­sza­rów Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Środ­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ce­a­not­hus|ref=tak., ga­tu­nek krze­wu ozdob­ne­go z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych

Wiktionary

Prusz­nik ("Ce­a­not­hus" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny sza­kła­ko­wa­tych ("Rham­na­ce­ae"). Obej­mu­je 58, 59 do 62 ga­tun­ków (różne licz­by za­li­cza­nych tu ga­tun­ków wy­ni­ka­ją głów­nie z róż­nej licz­by włą­cza­nych tak­so­nów po­cho­dze­nia mie­szań­co­we­go pow­sta­ją­cych bar­dzo łatwo w obrę­bie tego ro­dza­ju za­rów­no w na­tu­rze, jak i w upra­wie).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prusz­ni­ki po­sia­da­ją zdol­ność wią­za­nia azotu z po­wie­trza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpruʃʲɲik, AS: prušʹńik

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. puzyrnik

Wiktionary


pruszynek

Pru­szy­nek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie sied­lec­kim, w gmi­nie Siedl­ce. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży 9 km na pół­noc­ny wschód od Sied­lec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Mi­ko­ła­ja w Pru­szy­nie. W Pru­szyn­ku znaj­du­je się Ochot­ni­cza Straż Po­żar­na i świet­li­ca.

Wikipedia


pruszyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ale­xan­der Pru­szyń­ski – dzia­łacz po­lo­nij­ny, dzien­ni­karz i wy­daw­ca
  • An­drzej Pru­szyń­ski – pol­ski rzeź­biarz
  • An­to­ni Pru­szyń­ski – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik dwor­ski
  • Do­mi­nik Józef Pru­szyń­ski – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik
  • Jan Pru­szyń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ksa­we­ry Pru­szyń­ski – pol­ski re­por­ter, pu­bli­cy­sta, li­te­rat, dy­plo­ma­ta
  • Mie­czy­sław Pru­szyń­ski – pol­ski woj­sko­wy, pi­sarz i pu­bli­cy­sta, me­ce­nas pol­skiej kul­tu­ry
  • Sta­ni­sław Pru­szyń­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ste­fan Pru­szyń­ski – pol­ski spe­cja­li­sta ochro­ny ro­ślin
  • Wa­wrzy­niec Pru­szyń­ski – pol­ski szlach­cic, urzęd­nik i woj­sko­wy

Wikipedia


prut

rzeka w Eu­ro­pie, lewy do­pływ dol­ne­go Du­na­ju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we wschod­niej Eu­ro­pie, lewy do­pływ Du­na­ju, rzeka gra­nicz­na po­mię­dzy Ru­mu­nią a Moł­da­wią;

 (1.2) geogr. rzeka w Pol­sce, na Ma­zo­wszu, lewy do­pływ Narwi;

 (1.3) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie czer­nio­wiec­kim

Wiktionary

Prut ( Прут "Prut", Prut, w sta­ro­żyt­no­ści Py­re­tus) – rzeka w po­łud­nio­wo-wschod­niej Eu­ro­pie, lewy do­pływ Du­na­ju, rzeka gra­nicz­na po­mię­dzy Ru­mu­nią a Moł­da­wią.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sieć rzecz­na jest do­brze roz­wi­nię­ta, a głów­ne rzeki to Dniestr z do­pły­wa­mi: Reut, Ikiel, Botna i Byk oraz Prut, na­le­żą­ce do zle­wi­ska Morza Czar­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prucki

Wiktionary


prutkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


pruć

1. roz­ci­nać szwy; rozs­nu­wać dzia­ni­nę;
2. prze­no­śnie: roz­dzie­rać, roz­ry­wać;
3. po­tocz­nie: je­chać z dużą pręd­ko­ścią;
4. strze­lać se­ria­mi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) usu­wać szwy; roz­dzie­lać dwa ma­te­ria­ły (tka­ni­ny)

 (1.2) od­cze­piać rze­czy przy­szy­te do ma­te­ria­łu (tka­ni­ny)

 (1.3) wys­nu­wać nić z dzia­ni­ny

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (2.1) pot. je­chać, pły­nąć czymś z dużą szyb­ko­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy sko­czy­łem po­pru­ły mi się spod­nie w kroku.

 (1.2) Od­pruł mi się guzik. Będę mu­siał go przy­szyć.

 (1.3) Źle wzię­łam miarę i mu­sia­łam pruć pół go­to­we­go swe­tra.

 (2.1) Wi­dzia­łeś to auto. Kie­row­ca pruł ze dwie­ście na go­dzi­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prut͡ɕ, AS: pruć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prucie n.

 czas. wypruwać, wypruć, odpruwać, odpruć, spruć, spruwać, popruć

Wiktionary

Synonimy:

drzeć, rozrywać, wyrywać

Wiktionary


pruś

naz­wi­sko


SJP.pl


prużana

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Pru­ża­na (biał. i ros. Пружаны; ji­dysz פרוזשענע, "Pru­ża­ne") – mia­sto na Bia­ło­ru­si, po­ło­żo­ne w ob­wo­dzie brze­skim, li­czą­ce 19,0 tys. miesz­kań­ców (2010).

Mia­sto kró­lew­skie eko­no­mii ko­bryń­skiej po­ło­żo­ne było w końcu XVIII wieku w po­wie­cie brze­sko­li­tew­skim wo­je­wództ­wa brze­sko­li­tew­skie­go.

Wikipedia


prużański

→ Pru­ża­na (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl


prużyć

przy­pie­kać na ogniu w tłu­szczu lub po za­go­to­wa­niu za­pie­kać w od­po­wied­niej ilo­ści wody


SJP.pl


prycanowo

Pry­ca­no­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Różan.

Od 1 kwiet­nia 1939 do 30 grud­nia 1959 w gra­ni­cach Ró­ża­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wikipedia


prychanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pry­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prychać ndk.

Wiktionary


prychać

par­skać;
1. gwał­tow­nie wyd­mu­chi­wać po­wie­trze noz­drza­mi lub war­ga­mi, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos;
2. po­tocz­nie o po­jeź­dzie, sil­ni­ku, urzą­dze­niu: wy­da­wać cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy od­głos, który to­wa­rzy­szy wyd­mu­chi­wa­niu po­wie­trza noz­drza­mi lub war­ga­mi;
3. po­tocz­nie: mówić coś oprys­kli­wie, ze zło­ścią; fukać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) gwał­tow­nie wyd­mu­chi­wać po­wie­trze (war­ga­mi lub noz­drza­mi), wy­da­jąc spe­cy­ficz­ny od­głos

 (1.2) mówić oprys­kli­wie

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) - Tyle, ile po­trze­ba - pry­cha, gdy sły­szy nie­mą­dre (jego zda­niem) py­ta­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨxat͡ɕ, AS: pryχać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prychanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) parskać

 (1.2) burczeć, odburkiwać

Wiktionary


prychnięcie

pars­knąć;
1. gwał­tow­nie wyd­mu­chać po­wie­trze noz­drza­mi lub war­ga­mi, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos;
2. po­tocz­nie o po­jeź­dzie, sil­ni­ku, urzą­dze­niu: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy od­głos, który to­wa­rzy­szy wyd­mu­chi­wa­niu po­wie­trza noz­drza­mi lub war­ga­mi;
3. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś oprys­kli­wie, ze zło­ścią; fu­knąć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. po­wie­dze­nie cze­goś oprys­kli­wie

Wiktionary


prychnąć

pars­knąć;
1. gwał­tow­nie wyd­mu­chać po­wie­trze noz­drza­mi lub war­ga­mi, wy­da­jąc cha­rak­te­ry­stycz­ny od­głos;
2. po­tocz­nie o po­jeź­dzie, sil­ni­ku, urzą­dze­niu: wydać cha­rak­te­ry­stycz­ny dźwięk przy­po­mi­na­ją­cy od­głos, który to­wa­rzy­szy wyd­mu­chi­wa­niu po­wie­trza noz­drza­mi lub war­ga­mi;
3. po­tocz­nie: po­wie­dzieć coś oprys­kli­wie, ze zło­ścią; fu­knąć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|pry­chać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) No teraz to już na­praw­dę ga­dasz od rze­czy – prych­nął Szwarc, bo też była to naj­więk­sza bzdu­ra, jaką ostat­nio sły­szał.

Wiktionary


prycza

pry­mi­tyw­ne łóżko do spa­nia; nary


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pry­mi­tyw­ne drew­nia­ne lub me­ta­lo­we łóżko, cza­sem pię­tro­we

Wiktionary

Pry­cza, daw­niej nary – pry­mi­tyw­ne łóżko zbu­do­wa­ne naj­czę­ściej z żer­dzi lub desek. Uży­wa­ne jest np. w za­kła­dach kar­nych, obo­zach pracy, obo­zach kon­cen­tra­cyj­nych.

Po­nie­waż jest łatwa w bu­do­wie, jest sto­so­wa­na rów­nież na obo­zach har­cer­skich lub w oś­rod­kach or­ga­ni­zu­ją­cych zie­lo­ne szko­ły. Jest wtedy wy­pla­ta­na linką, dzię­ki czemu wy­glą­da este­tycz­nie i jest funk­cjo­nal­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trud­no to naz­wać łóż­kiem, to ra­czej pry­czą ob­szcza­ną przez po­przed­nich pa­cjen­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨt͡ʃa, AS: pryča

Wiktionary


pryczowy

przy­miot­nik od: pry­cza


SJP.pl


pryjor

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. prze­or

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨjɔr, AS: pryi ̯or

Wiktionary


pryk

po­gard­li­wie: czło­wiek znie­do­łęż­nia­ły, dziad, sta­ruch


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. lub żart. pot. czło­wiek stary, znie­do­łęż­nia­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zresz­tą teraz też nie bar­dzo wiem, jak o tym opo­wia­dać, mimo że je­stem już sta­rym pry­kiem, oto­czo­nym wspom­nie­nia­mi, Pall Mal­la­mi i do­ro­sły­mi sy­na­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨk, AS: pryk

Wiktionary


prykaz

żar­to­bli­wie: przy­kaz (nakaz, roz­kaz); pri­kaz


SJP.pl


prykać

1. po­tocz­nie: wy­da­lać gazy tra­wien­ne; pru­kać, pier­dzieć, bździć;
2. daw­niej: pry­chać


SJP.pl


pryknąć

po­tocz­ne: wy­pu­ścić gazy tra­wien­ne z cha­rak­te­ry­stycz­nym od­gło­sem; pru­knąć, pierd­nąć, pu­ścić bąka


SJP.pl


prym

pier­wsze miej­sce, prze­wyż­sza­nie in­nych pod ja­kimś wzglę­dem; pier­wszeń­stwo, pro­wa­dze­nie, prze­wa­ga, pry­mat, przo­do­wa­nie, przo­dow­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pier­wsze miej­sce, pier­wszeń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jan wie­dzie prym na sa­lo­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃m, AS: prỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymula ż., prymulka ż.

Wiktionary


pryma

1. in­ter­wał pro­sty za­war­ty mię­dzy dwoma dźwię­ka­mi le­żą­cy­mi na tym samym stop­niu skali mu­zycz­nej;
2. pod­sta­wo­wy dźwięk trójdź­wię­ku;
3. część zbio­ru mod­litw w li­tur­gii ła­ciń­skiej, od­ma­wia­na pier­wot­nie o go­dzi­nie pier­wszej (po wscho­dzie słoń­ca)


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pryma – in­ter­wał mu­zycz­ny
  • Pryma – pier­wsza go­dzi­na ka­no­nicz­na w li­tur­gii go­dzin
  • Pryma – imię żeń­skie
  • Pryma ła­tro­wa – miara dłu­go­ści

Wikipedia


prymabalerina

daw­niej: pri­ma­ba­le­ri­na, tan­cer­ka ze­spo­łu ba­le­to­we­go; pry­ma­ba­le­ry­na


SJP.pl


prymabaleryna

tan­cer­ka ze­spo­łu ba­le­to­we­go wy­ko­nu­ją­ca głów­ne par­tie w ba­le­cie; pri­ma­ba­le­ri­na, pry­ma­ba­le­ri­na


SJP.pl


prymadonna

prze­sta­rza­łe: cie­szą­ca się roz­gło­sem śpie­wacz­ka opery albo ope­ret­ki; pri­ma­don­na


SJP.pl


prymak

naz­wi­sko


SJP.pl


prymaprilis

pry­ma­pry­lis; daw­niej: prima apri­lis;
1. pier­wszy dzień kwiet­nia, w któ­rym lu­dzie zgod­nie z tra­dy­cją oszu­ku­ją się dla żartu;
2. żart zro­bio­ny w tym dniu


SJP.pl


prymaprylis

pry­ma­pri­lis; daw­niej: prima apri­lis;
1. pier­wszy dzień kwiet­nia, w któ­rym lu­dzie zgod­nie z tra­dy­cją oszu­ku­ją się dla żartu;
2. żart zro­bio­ny w tym dniu


SJP.pl


prymaria

pier­wsza msza po­ran­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pier­wsza msza po­ran­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia idzie na pry­ma­rię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmarʲja, AS: prỹmarʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymarnia ż.

Wiktionary


prymariusz

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pry­ma­riusz – dawne okre­śle­nie or­dy­na­to­ra
  • pry­ma­riusz – inne okre­śle­nie pier­wsze­go skrzyp­ka w kwar­te­cie smycz­ko­wym

Wikipedia


prymarnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. pier­wsza klasa w szko­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymaria ż.

 przym. prymarny

 przysł. prymarnie

Wiktionary


prymarność

książ­ko­wo: na­drzęd­ność, pier­wszeń­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pry­mar­ne; cecha tych, któ­rzy są pry­mar­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prymarny

Wiktionary


prymarny

1. pier­wszy, pier­wot­ny, po­cząt­ko­wy;
2. pod­sta­wo­wy, ele­men­tar­ny, naj­waż­niej­szy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) książk. pod­sta­wo­wy lub naj­waż­niej­szy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymarność ż., prymat mrz., prymarnia ż.

 przysł. prymarnie

Wiktionary


prymas

1. ar­cy­bi­skup bę­dą­cy zwierzch­ni­kiem Ko­ścio­ła ka­to­lic­kie­go w ja­kimś kraju lub Ko­ścio­ła an­gli­kań­skie­go;
2. pier­wszy skrzy­pek w ka­pe­lach lu­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. tytuł ho­no­ro­wy niek­tó­rych ar­cy­bi­sku­pów ka­to­lic­kich oraz an­gli­kań­skich;

 (1.2) muz. pier­wszy skrzy­pek w ka­pe­li, zwła­szcza cy­gań­skiej

Wiktionary

Pry­mas ( pri­mas, od "pri­mus" – pier­wszy) – tytuł ar­cy­bi­sku­pów ka­to­lic­kich zwią­za­ny z niek­tó­ry­mi sto­li­ca­mi bi­sku­pi­mi i ich hi­sto­rycz­ną rolą. Wy­stę­pu­je rów­nież w niek­tó­rych ko­ścio­łach an­gli­kań­skich, lu­te­rań­skich i sta­ro­ka­to­lic­kich. Okre­śla­ny jako „pier­wszy mię­dzy rów­ny­mi” – „pri­mus inter pares”, nie po­sia­da obec­nie szcze­gól­nej wła­dzy, peł­niąc naj­czę­ściej funk­cje ce­re­mo­nial­ne (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pry­mas od­pra­wił mszę w pod­war­szaw­skim Prusz­ko­wie.

 (1.2) Pry­mas dzi­siaj ład­nie grał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨ̃mas, AS: prỹmas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymasostwo n., prymula ż., prymulka ż.

 przym. prymasowski

Wiktionary


prymaska

ar­cy­bi­skup­ka bę­dą­ca zwierzch­ni­kiem Ko­ścio­ła w niek­tó­rych odła­mach pro­te­stan­tyz­mu


SJP.pl


prymasostwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kośc. spra­wo­wa­nie funk­cji pry­ma­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pu­bli­ku­je­my treść prze­sła­nia pa­pie­ża Fran­cisz­ka na 600-lecie pry­ma­so­stwa w Pol­sce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymas m.

 przym. prymasowski

Wiktionary


prymasowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z pry­ma­sem, do­ty­czą­cy pry­ma­sa

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do pry­ma­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Praga jest sto­li­cą pry­ma­sow­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymas m., prymasostwo n.

Wiktionary


prymat

pier­wszeń­stwo, pier­wsze miej­sce; pro­wa­dze­nie, prze­wa­ga, prym, przo­do­wa­nie, przo­dow­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pier­wszeń­stwo, zwierzch­ność lub prze­wo­dze­nie w czymś, po­sia­da­nie do­mi­nu­ją­cej roli

Wiktionary

Pry­mat sp. z o.o. (daw­niej "Prima") – pol­skie przed­się­bior­stwo pow­sta­łe w 1983 roku, spe­cja­li­zu­ją­ce się w pro­duk­cji przy­praw i przet­wór­stwie owo­co­wo-wa­rzyw­nym. Przed­się­bior­stwo zaj­mu­je się pro­duk­cją na po­trze­by rynku de­ta­licz­ne­go, prze­my­słu i sek­to­ra HoReCa ("Ho­te­le, Re­sta­u­ra­cje, Ca­te­ring").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pry­mat pa­pie­ża w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim.

 (1.1) Niem­cy i Fran­cja ry­wa­li­zu­ją o pry­mat w eu­ro­pej­skiej po­li­ty­ce.

 (1.1) Wal­czyć o pry­mat w pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨ̃mat, AS: prỹmat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prymarny

 rzecz. prymula ż., prymulka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwszeństwo, prym, dominacja

Wiktionary


prymatolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie pry­ma­to­lo­gii (dzia­łu zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­ce­go się ssa­ka­mi na­czel­ny­mi)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zool. zo­o­log - spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie pry­ma­to­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) zool. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie pry­ma­to­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­mio­tem badań pry­ma­to­lo­gów są nie tylko małpy, ale też mał­piat­ki, le­mu­ry i wy­ra­ki.

 (2.1) Bry­tyj­ska pry­ma­to­log Jane Go­o­dall jest jedną z naj­wy­bit­niej­szych na świe­cie ba­da­czek dzi­kiej fauny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃maˈtɔlɔk, AS: prỹmatolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymatologia ż.

:: fż. prymatolożka ż.

 przym. prymatologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. prymatolożka

Wiktionary


prymatologia

dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ssa­ka­mi na­czel­ny­mi; pri­ma­to­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. zool. dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem za­rów­no współ­czes­nych, jak też wy­mar­łych ssa­ków na­czel­nych, oprócz czło­wie­ka;

Wiktionary

Pry­ma­to­lo­gia – dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ssa­ka­mi na­czel­ny­mi. Tra­dy­cyj­nie z pry­ma­to­lo­gii wy­łą­cza się jed­nak za­gad­nie­nia zwią­za­ne z czło­wie­kiem ("Homo sa­piens" oraz jego bli­skich an­te­na­tów), które są do­me­ną an­tro­po­lo­gii. Kry­te­rium to jest jed­nak nie­o­stre, mię­dzy in­ny­mi dla­te­go, że szym­pan­sy i go­ry­le na­le­żą do ho­mi­ni­dów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja, AS: prỹmatoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymatolog m., prymatolożka ż.

 przym. prymatologiczny

Wiktionary


prymatologiczny

przy­miot­nik

 (1.1) biol. zwią­za­ny z pry­ma­to­lo­gią, do­ty­czą­cy pry­ma­to­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃matɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: prỹmatoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymatologia ż., prymatolog m.

Wiktionary


prymatolożka

→ pry­ma­to­log


SJP.pl

Patrz:

prymatolog

prymaza

enzym bio­rą­cy udział w re­pli­ka­cji DNA, od­mia­na po­li­me­ra­zy RNA za­leż­nej od DNA


SJP.pl

Pry­ma­za, pri­ma­za – enzym bio­rą­cy udział w re­pli­ka­cji DNA, od­mia­na po­li­me­ra­zy RNA za­leż­nej od DNA.

Pry­ma­za jest ak­ty­wo­wa­na przez he­li­ka­zę DNA i po ak­ty­wa­cji syn­te­zu­je na obu ni­ciach DNA krót­kie (11 +/-1 zasad) kom­ple­men­tar­ne od­cin­ki star­te­ro­we­go RNA wy­ko­rzy­sty­wa­ne przez po­li­me­ra­zę DNA do roz­po­czę­cia syn­te­zy no­wych nici DNA w pro­ce­sie re­pli­ka­cji DNA.

Wikipedia


prymaż

do­da­tek do frach­tu mor­skie­go, wy­pła­ca­ny przez wła­ści­cie­la to­wa­ru ka­pi­ta­no­wi stat­ku


SJP.pl


prymicja

1. pier­wsza msza nowo wyś­wię­co­ne­go ka­pła­na;
2. daw­niej (tylko w licz­bie mno­giej): pier­wo­ci­ny, pier­wsze plony


SJP.pl

Pry­mi­cja, także pry­mi­cje (od "pri­mi­tiae", co oz­na­cza pier­wo­ci­ny, pier­wsze zbio­ry; nie­słusz­nie wy­wo­dzi się nie­kie­dy słowo „pry­mi­cje” od wy­ra­że­nia „prima missa”, czyli pier­wsza msza) − w Ko­ście­le ka­to­lic­kim nazwa pier­wszej mszy spra­wo­wa­nej uro­czy­ście przez nowo wyś­wię­co­ne­go ka­pła­na ("ne­o­pre­zbi­te­ra") z udzia­łem spo­łecz­no­ści pa­ra­fial­nej, z któ­rej po­cho­dzi.

Wikipedia


prymicjant

nowo wyś­wię­co­ny ka­płan od­pra­wia­ją­cy swoją pier­wszą mszę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ne­o­pre­zbi­ter od­by­wa­ją­cy pry­mi­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ro­dzi­ce udzie­li­li pry­mi­cjan­to­wi bło­go­sła­wień­stwa.

 (1.1) Zaz­wy­czaj pry­mi­cjan­ci od razu zo­sta­ją pro­bo­szcza­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymicje lm nm., prymicja ż.

 przym. prymicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neoprezbiter

Wiktionary


prymicje

1. pier­wsza msza nowo wyś­wię­co­ne­go ka­pła­na;
2. daw­niej (tylko w licz­bie mno­giej): pier­wo­ci­ny, pier­wsze plony


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) kult. rel. uro­czy­sto­ści i zwy­cza­je zwią­za­ne z pier­wszą mszą od­pra­wia­ną przez ne­o­pre­zbi­te­ra;

 (1.2) daw. pier­wo­ci­ny, pier­wsze plony (tylko w licz­bie mno­giej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czego życzy się księ­dzu na pry­mi­cjach?

 (1.1) Po pry­mi­cjach ne­o­pre­zbi­ter po­je­chał w Tatry z ro­dzi­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymicjant m., prymicja ż.

 przym. prymicyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pierwociny

Wiktionary


prymicyjny

zwią­za­ny z pry­mi­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pry­mi­cja­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ks. Po­pie­łusz­ko był jego kaz­no­dzie­ją pry­mi­cyj­nym.

 (1.1) Przy­ję­cie pry­mi­cyj­ne od­by­ło się w re­sta­u­ra­cji „Bliza”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymicje lm nm., prymicjant m., prymicja ż.

Wiktionary


prymista

muzyk w ka­pe­li lu­do­wej gra­ją­cy głów­ną me­lo­dię


SJP.pl


prymistka

→ pry­mi­sta


SJP.pl

Patrz:

prymista

prymityw

1. niski po­ziom roz­wo­ju cy­wi­li­za­cji, za­co­fa­nie; pry­mi­ty­wizm;
2. w sztu­ce: dzie­ło pro­ste, nie­do­sko­na­łe pod wzglę­dem formy;
3. dzie­ło wy­ko­na­ne w po­cząt­ko­wym okre­sie da­ne­go kie­run­ku, nurtu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. czło­wiek nie­kul­tu­ral­ny, ogra­ni­czo­ny in­te­lek­tu­al­nie

 (1.2) autor pry­mi­ty­wów (2.1)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) szt. ro­dzaj dzie­ła wy­ko­na­ne­go w pro­sty spo­sób, pry­mi­tyw­nie, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się na­iw­no­ścią, czę­sto sty­li­zo­wa­ne na sztu­kę ludów pier­wot­nych

 (2.2) in­form. ro­dzaj figur ge­o­me­trycz­nych, z któ­rych bu­du­je się inne, bar­dziej skom­pli­ko­wa­ne;

Wiktionary

Pry­mi­tyw – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go. Wy­wo­dzi się od słowa "pri­mi­ti­vus" „pier­wo­rod­ny, pier­wszy w swoim ro­dza­ju”. Nosił je świę­ty Pry­mi­tyw, mę­czen­nik z Ga­li­cji w cza­sach rzym­skich, to­wa­rzysz świę­te­go Fa­kun­da.

Pry­mi­tyw ob­cho­dzi imie­ni­ny 18 lipca i 27 li­sto­pa­da.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ale tu ba­ła­gan! Jakiś pry­mi­tyw nie pos­przą­tał po sobie!

 (2.1) Pa­trzę na ten obraz i sam nie wiem, czy to obraz przedsz­ko­la­ka, czy pry­mi­tyw.

 (2.2) W gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej naj­czę­ściej jako pry­mi­ty­wów używa się trój­ką­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmʲitɨf, AS: prỹmʹityf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymitywizm m., prymitywność ż., prymitywista m., prymitywizacja ż., prymitywizowanie n.

 czas. prymitywizować ndk.

 przym. prymitywny

 przysł. prymitywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostak, troglodyta

 (1.2) prymitywista

Wiktionary


prymitywista

ar­ty­sta, zwy­kle sa­mo­uk, upra­wia­ją­cy sztu­kę pry­mi­tyw­ną


SJP.pl


prymitywistka

→ pry­mi­ty­wi­sta


SJP.pl

Patrz:

prymitywista

prymitywistyczny

→ pry­mi­ty­wizm


SJP.pl

Patrz:

prymitywizm

prymitywizacja

1. nad­mier­ne upra­szcza­nie cze­goś; try­wia­li­za­cja, wul­ga­ry­za­cja;
2. na­da­wa­nie cze­muś form pry­mi­tyw­nych lub sta­wa­nie się pry­mi­tyw­nym;
3. na­wią­zy­wa­nie do pry­mi­ty­wiz­mu w sztu­ce


SJP.pl


prymitywizm

1. niski stan roz­wo­ju cze­goś, niski po­ziom;
2. cecha sztu­ki ludów pier­wot­nych, także sztu­ki lu­do­wej i dzie­cię­cej po­le­ga­ją­ca na upra­szcza­niu i de­for­ma­cji przed­sta­wio­nych obiek­tów;
3. spon­ta­nicz­na twór­czość ar­ty­stycz­na sa­mo­u­ków, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się na­iw­nym re­a­liz­mem; sztu­ka na­iw­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pry­mi­ty­wizm (sztu­ka)
  • pry­mi­ty­wizm (ma­lar­stwo)
  • pry­mi­ty­wizm (mu­zy­ka)

Wikipedia


prymitywizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pry­mi­ty­wi­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prymitywizować ndk.

 rzecz. prymityw m., prymitywność ż.

 przym. prymitywny

Wiktionary


prymitywka

→ pry­mi­tyw; pro­stacz­ka, cham­ka


SJP.pl


prymitywnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pry­mi­tyw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymityw mos./mrz.

Wiktionary


prymitywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pry­mi­tyw­nie


SJP.pl


prymitywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pry­mi­tyw­ny; bar­dziej pry­mi­tyw­ny


SJP.pl


prymitywnieć

1. sta­wać się pry­mi­tyw­nym, pro­stac­kim;
2. sta­wać się mniej sub­tel­nym i fi­ne­zyj­nym; po­spo­li­cieć


SJP.pl


prymitywność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pry­mi­tyw­ne, pier­wot­ne; cecha tych, któ­rzy są pry­mi­tyw­ni, pier­wot­ni

 (1.2) cecha tego, co pry­mi­tyw­ne, pro­stac­kie; cecha tych, któ­rzy są pry­mi­tyw­ni, pro­stac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymitywizm m., prymitywista m., prymitywistka ż., prymitywizacja ż., prymitywizowanie n., prymitywnienie n., prymityw m.

 czas. prymitywizować, prymitywnieć

 przym. prymitywny, prymitywistyczny

 przym. prymitywnie, prymitywistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwotność

 (1.2) prostackość

Wiktionary


prymitywny

1. bę­dą­cy na ni­skim po­zio­mie roz­wo­ju, np. pry­mi­tyw­ny czło­wiek; pier­wot­ny;
2. świad­czą­cy o za­co­fa­niu, ni­skim po­zio­mie roz­wo­ju, np. pry­mi­tyw­ne na­rzę­dzie;
3. o czło­wie­ku: odz­na­cza­ją­cy się niską in­te­li­gen­cją, bra­kiem kul­tu­ry; ogra­ni­czo­ny, cham­ski, pro­stac­ki;
4. świad­czą­cy o ni­skiej in­te­li­gen­cji, braku kul­tu­ry, np. pry­mi­tyw­ny dow­cip; pro­stac­ki, cham­ski, try­wial­ny;
5. zwią­za­ny z pry­mi­ty­wiz­mem w sztu­ce


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy pro­stą, nie­skom­pli­ko­wa­ną formę lub bu­do­wę

 (1.2) pejor. odz­na­cza­ją­cym się ni­skim po­zio­mem kul­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bak­te­rie są or­ga­niz­ma­mi pry­mi­tyw­ny­mi.

 (1.2) Mój były mąż był bar­dzo pry­mi­tyw­nym czło­wie­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ, AS: prỹmʹityvny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymityw m., prymitywność ż., prymitywizm m., prymitywista m., prymitywistka ż., prymitywizowanie n.

 czas. prymitywizować

 przysł. prymitywnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) prostacki

Wiktionary


prymka

daw­niej: por­cja ty­to­niu do żucia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. por­cja spra­so­wa­ne­go ty­to­niu przez­na­czo­ne­go do żucia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nim od­po­wie­dział, sztur­man wło­żył sobie w usta na­stęp­ną prym­kę.

 (1.1) Tutaj, w dymie kon­duk­tor­skich fajek, w cza­dzie ty­to­niu, prym­ki, pa­pie­ro­sów tu­ła­ły się echa opo­wie­ści.

 (1.1) Dam ci funt prym­ki – za­ska­młał po­jed­naw­czo – zaraz jak tylko ją wy­do­sta­nę, da­li­bóg…

Wiktionary


prymlewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


prymula

ro­śli­na o barw­nych kwia­tach, kwit­ną­ca zwy­kle wios­ną; pier­wios­nek, pier­wiosn­ka, pry­mul­ka, pri­mu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pier­wios­nek, zwła­szcza ogro­do­wy lub do­nicz­ko­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na klom­bie po­sa­dzi­li­śmy pry­mu­le i hia­cyn­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmula, AS: prỹmula

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prym m., prymus m., prymuska ż., prymas m., prymat m.

:: zdrobn. prymulka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwiosnek, pierwiosnka, prymulka

Wiktionary


prymulka

ro­śli­na o barw­nych kwia­tach, kwit­ną­ca zwy­kle wios­ną; pier­wios­nek, pier­wiosn­ka, pry­mu­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: pry­mu­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na klom­bie po­sa­dzi­li­śmy pry­mul­ki i hia­cyn­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈmulka, AS: prỹmulka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymula ż., prym m., prymus m., prymuska ż., prymas m., prymat m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prymula, pierwiosnek, pierwiosnka

Wiktionary


prymus

1. naj­lep­szy uczeń w szko­le lub kla­sie;
2. uczeń ma­ją­cy bar­dzo dobre wy­ni­ki w nauce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) eduk. naj­lep­szy uczeń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) techn. typ naf­to­wej ma­szyn­ki do go­to­wa­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pry­mus – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go
  • pry­mus – urzą­dze­nie do go­to­wa­nia na pa­li­wach cie­kłych
  • Pry­mus – ame­ry­kań­ska ko­me­dia ro­man­tycz­na z 1958 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kla­sie Wald­ka jest pry­mus.

 (2.1) Za­go­to­wał­byś wodę na pry­mu­sie i za­pa­rzył mi zió­łek.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. prymusostwo

:: fż. prymuska ż.

 (2.1)

 rzecz.

:: zdrobn. prymusik

Wiktionary


prymusik

zdrob­nie­nie od: pry­mus (ma­szyn­ka naf­to­wa)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od: pry­mus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) zdrobn. od: pry­mus

 (2.2) mały pry­mus (ma­szyn­ka naf­to­wa)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sie­dzę za jed­nym pry­mu­si­kiem, co to się cały czas zgła­sza.

 (2.2) Zro­bił sobie ja­jecz­ni­cę na pry­mu­si­ku, który po­ży­czył od żony skle­pi­ka­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymus mrz.

Wiktionary


prymuska

→ pry­mus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. naj­lep­sza uczen­ni­ca

Wiktionary

Patrz:

prymus

Przykłady

 (1.1) Do kółka te­a­tral­ne­go wcale nie na­le­żą same pry­mu­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prymusostwo

:: fm. prymus m.

Wiktionary


prymusostwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie pry­mu­sem lub pry­mu­ską

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ojcu nie pa­so­wa­ło jego pry­mu­so­stwo, wo­lał­by syna za­wa­dia­kę, kla­so­we­go osił­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. prymus m., prymuska

 rzecz. prymuska ż.

Wiktionary


pryncyp

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. żoł­nierz w rzym­skim le­gio­nie re­pu­bli­kań­skim wal­czą­cy w dru­giej linii ma­ni­pu­łów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li ha­sta­ci nie po­tra­fi­li prze­pę­dzić nie­przy­ja­cie­la, co­fa­li się drob­nym kro­kiem w tył i pryn­cy­po­wie brali ich w od­stę­py mię­dzy swymi sze­re­ga­mi.

Wiktionary


pryncypalnie

daw­niej: głów­nie, szcze­gól­nie


SJP.pl


pryncypalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pryn­cy­pial­nie


SJP.pl


pryncypalniejszy

dawny sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pryn­cy­pal­ny


SJP.pl


pryncypalny

pod­sta­wo­wy, naj­waż­niej­szy, głów­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przest. głów­ny, na­czel­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W go­dzi­nach szczy­tu trud­no prze­je­chać przez pryn­cy­pal­ne ulice.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃nt͡sɨˈpalnɨ, AS: prỹncypalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryncypialność ż., pryncypał, pryncypat

 przym. pryncypialny

Wiktionary


pryncypat

1. za­sa­da wła­dzy mo­nar­szej wpro­wa­dzo­na do Pol­ski te­sta­men­to­wym po­sta­no­wie­niem Bo­le­sła­wa Krzy­wo­u­ste­go w roku 1138 i trwa­ją­ca do końca XII wieku, po­le­ga­ją­ca na zwierzch­niej wła­dzy naj­star­sze­go spoś­ród ksią­żąt ro­dzi­ny pa­nu­ją­cej;
2. forma wła­dzy w okre­sie Ce­sar­stwa Rzym­skie­go wpro­wa­dzo­na po 27 r. p.n.e. przez Ok­ta­wia­na Au­gu­sta, w któ­rej ce­sarz sku­piał w swych rę­kach peł­nię wła­dzy mimo ist­nie­nia re­pu­bli­kań­skich urzę­dów i in­sty­tu­cji


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • pryn­cy­pat – forma wła­dzy mo­nar­szej w Pol­sce
  • pryn­cy­pat – forma rzą­dów w Ce­sar­stwie Rzym­skim

Wikipedia


pryncypał

zwierzch­nik; szef; kie­row­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. prze­ło­żo­ny

 (1.2) wła­ści­ciel skle­pu lub za­kła­du

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) muz. pod­sta­wo­wy głos w or­ga­nach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] stary su­biekt istot­nie był jakiś nie­wy­raź­ny i swemu pryn­cy­pa­ło­wi nie pa­trzył w oczy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃nˈt͡sɨpaw, AS: prỹncypau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryncypat, pryncypialista, pryncypializm, pryncypialność, pryncypium, pryncypałka, pryncypałowa

 przym. pryncypałowy, pryncypialny, pryncypalny

 przysł. pryncypialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwierzchnik, szef

Wiktionary


pryncypałka

→ pryn­cy­pał


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. prze­ło­żo­na

Wiktionary

Patrz:

pryncypał

Powiązane:

 rzecz. pryncypał mos./mrz.

Wiktionary


pryncypałowa

mał­żon­ka pryn­cy­pa­ła


SJP.pl

Patrz:

pryncypał

pryncypałowy

→ pryn­cy­pał


SJP.pl

Patrz:

pryncypał

pryncypialista

czło­wiek kon­sek­went­nie prze­strze­ga­ją­cy wyz­na­czo­nych przez sie­bie zasad


SJP.pl


pryncypialistka

→ pryn­cy­pia­li­sta


SJP.pl

Patrz:

pryncypialista

pryncypialniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pryn­cy­pial­nie


SJP.pl


pryncypialniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pryn­cy­pial­ny


SJP.pl


pryncypialność

kie­ro­wa­nie się pryn­cy­pia­mi; za­sad­ni­czość; nie­u­gię­tość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­sta­wa wier­no­ści wyz­na­wa­nym za­sa­dom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryncypium n., pryncypializm m., pryncypialista m., pryncypialistka ż., pryncypał m.

 przym. pryncypialny, pryncypalny

 przysł. pryncypialnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pryncypializm, rygorystyczność, sztywność, zasadniczość

Wiktionary


pryncypialny

trzy­ma­ją­cy się zasad


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. kie­run­ku­ją­cy się pryn­cy­pia­mi, wyz­na­wa­ny­mi za­sa­da­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niez­wy­kle mi się po­do­ba­ło, że był taki strasz­nie pryn­cy­pial­ny, a jed­no­cze­śnie prze­sią­knię­ty po­ez­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨ̃nt͡sɨˈpʲjalnɨ, AS: prỹncypʹi ̯alny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryncypialność ż., pryncypium n., pryncypał m.

 przysł. pryncypialnie

 przym. pryncypalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zasadniczy, rygorystyczny, surowy, bezkompromisowy, nonkonformistyczny

Wiktionary


pryncypium

za­sa­da, pra­wi­dło; pod­wa­li­na cze­goś np. pryn­cy­pium te­o­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­sa­da lub po­sta­wa, którą ktoś wyz­na­je

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryncypał mos./mrz.

Wiktionary


prynowo

Pry­no­wo ( Pri­no­wen, 1938–1945 "Prims­dorf", 1945–1946 "No­wi­ny") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie wę­go­rzew­skim, w gmi­nie Wę­go­rze­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


prynuka

re­gio­nal­nie: za­chę­ca­nie kogoś do je­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. także reg-pl|Kresy. na­tar­czy­we za­chę­ca­nie gości do je­dze­nia i picia

 (1.2) lwów. za­chę­ta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨ̃ˈnuka, AS: prỹnuka

Wiktionary


pryor

Pryor – jed­nost­ka osad­ni­cza w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Mon­ta­na, w hrab­stwie Big Horn.

Wikipedia


prypecki

przy­miot­nik od: Pry­peć (mia­sto na Ukra­i­nie lub rzeka na Bia­ło­ru­si i Ukra­i­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Pry­pe­cią, do­ty­czą­cy Pry­pe­ci (rzeki lub mia­sta)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Prypeć ż.

Wiktionary


prypeć

1. rzeka na Bia­ło­ru­si i Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru;
2. opu­szczo­ne mia­sto w pół­noc­nej Ukra­i­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na Ukra­i­nie i Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Dnie­pru;

 (1.2) geogr. adm. mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ki­jow­skim, opu­szczo­ne po ka­ta­stro­fie w Czar­no­by­lu;

 (1.3) geogr. wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pry­peć – rzeka na Bia­ło­ru­si i Ukra­i­nie, prawy do­pływ Dnie­pru.
  • Pry­peć – mia­sto na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie ki­jow­skim, opu­szczo­ne po ka­ta­stro­fie w Czar­no­by­lu.
  • Pry­peć – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie szac­kim.
  • Pry­peć – sta­cja ko­le­jo­wa na Bia­ło­ru­si w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie sto­liń­skim w po­bli­żu miej­sco­wo­ści Ko­ro­bie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Do dziś mia­sto Pry­peć po­zo­sta­je wy­lud­nio­ne i przy­po­mi­na apo­ka­lip­tycz­ne wizje.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prypecki

Wiktionary


pryscylla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­lazł tam pew­ne­go Żyda, imie­niem Ak­wi­la, rodem z Pontu, który z żoną Pry­scyl­lą przy­był nie­daw­no z Ita­lii, po­nie­waż Kla­u­diusz wy­sied­lił z Rzymu wszyst­kich Żydów.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Pryska

Wiktionary


prysiud

gwa­ro­wo: przy­siad w tań­cach lu­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. cho­re­ogr. przy­siad w ukra­iń­skich i ro­syj­skich mę­skich tań­cach lu­do­wych (ta­kich jak kozak, hopak czy tre­pak), po­łą­czo­ny zwy­kle z na­prze­mien­nym, gwał­tow­nym wy­rzu­ca­niem nóg do przo­du bądź w bok

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W an­trak­cie zaś­pie­wa­ła boska Ca­mel­li, a jej brat grał na gi­ta­rze. Potem słod­ka, cnot­li­wa Jula Po­toc­ka, jak za­wsze w oto­cze­niu swo­ich dzie­ci, od­tań­czy­ła wście­kłe­go ko­za­ka. Boże, jakie tam były pry­siu­dy i wierz­ga­nia!

 (1.1) Mo­łoj­cy rzu­ca­li się jak opę­ta­ni w pry­siu­dach, przed niemi dziew­czy­ny dro­bi­ły, to po­su­wa­jąc się w po­dry­gach na­przód, to co­fa­jąc się przed gwał­tow­ny­mi ru­cha­mi tan­ce­rzy.

 (1.1) […] pu­ścił się z nią w tany pan Za­gło­ba. Po­czę­li więc drep­tać na­prze­ciw sie­bie, a on w ręce kla­skał i w pry­siu­dach przy­sia­dał i tak pod­ska­ki­wał, i tak pod­ko­wa­mi bił w po­dło­gę, że aż drzaz­gi z desek le­cia­ły i pot ob­fi­ty spły­wał mu z czoła.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. war. przysiud; forma śrpol. prysid

Wiktionary


prysiudy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przy­sia­dy w ro­syj­skich i ukra­iń­skich tań­cach lu­do­wych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈɕudɨ, AS: pryśudy

Wiktionary


prysk

1. od­głos pry­ska­nia;
2. wy­krzy­knik uży­wa­ny na okre­śle­nie szyb­kiej uciecz­ki (pry­śnię­cia)


SJP.pl

Prysk – miej­sco­wość i gmina (obec) w Cze­chach, w kraju li­be­rec­kim, w po­wie­cie Česká Lípa. W 2022 roku li­czy­ła 438 miesz­kań­ców.

Wikipedia


pryska

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Pry­ska, Pry­scyl­la – imię żeń­skie po­cho­dzą­ce od ła­ciń­skich imion Pri­sca, Pri­scil­la ( pri­scus – „sta­ro­daw­ny; su­ro­wy, po­waż­ny”). W Pol­sce rzad­ko spo­ty­ka­ne, choć za­pi­sa­no je już w XV wieku. Jego pa­tron­ką jest św. Pry­ska, mę­czen­ni­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) We­dług le­gen­dy Pry­skę pod­da­no strasz­li­wym tor­tu­rom.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Pryscylla

Wiktionary


pryskacz

smu­kleń pry­skacz - ryba za­li­cza­na do ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych


SJP.pl


pryskaczowate

ro­dzi­na ma­łych ryb oko­nioksz­tałt­nych; strzel­czy­ki, strzel­czy­ko­wa­te


SJP.pl


pryskaczowaty

o ce­chach pry­ska­czo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


pryskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pry­skać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈskãɲɛ, AS: pryskãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pryskać

Wiktionary


pryskany

o owo­cach, wa­rzy­wach: za­wie­ra­ją­cy środ­ki che­micz­ne


SJP.pl


pryskać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prys­nąć)

 (1.1) wy­wo­ły­wać w po­wie­trzu ruch kro­pel lub drob­nych czą­stek cze­goś

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) pot. zra­szać ro­śli­ny środ­ka­mi che­micz­ny­mi

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prys­nąć)

 (3.1) po­ru­szać się w po­wie­trzu w for­mie kro­pel lub drob­nych czą­stek

 (3.2) pękać, roz­pa­dać się na ka­wał­ki, ni­szczeć

 (3.3) przen. o uczu­ciach, na­stro­jach: roz­wie­wać się, zni­kać, nagle prze­mi­jać

 (3.4) pot. szyb­ko ucie­kać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny pry­skać się (dk. prys­nąć się)

 (4.1) pry­skać (1.1) czymś na sa­me­go sie­bie

 (4.2) pry­skać (1.1) czymś na sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiem, że to śmi­gus-dyn­gus i na­le­ży hoł­do­wać tra­dy­cji, ale czy nie mo­żesz zwy­czaj­nie pry­skać ludzi wodą z pi­sto­le­tu, za­miast latać za nimi z wia­drem?

 (1.1) Cią­gle prze­jeż­dża­ją­ce tutaj sa­mo­cho­dy pry­ska­ją bło­tem na prze­chod­niów.

 (2.1) Każ­de­go roku trze­ba pry­skać tę ja­błon­kę, by nie roz­cho­ro­wa­ła się bar­dziej przez te szkod­ni­ki.

 (3.1) Przy sma­że­niu mięsa za­wsze tłuszcz pry­ska mi na ręce i mnie parzy.

 (3.2) Nie dawaj mu ro­bo­ty przy szy­bach. Wszyst­ko, co de­li­kat­ne, pry­ska w jego dło­niach.

 (3.2-3) W kra­jach ludz­ko­ści je­szcze noc głu­cha, / Ży­wio­ły chęci je­szcze są w woj­nie… / Oto mi­łość ogniem zio­nie, / Wyj­dzie z za­mę­tu świat ducha, / Mło­dość go pocz­nie na swo­jem łonie, / A przy­jaźń w wiecz­ne sko­ja­rzy spoj­nie. / Pry­ska­ją nie­czu­łe lody / I prze­są­dy świa­tło ćmią­ce. / Witaj, ju­trzen­ko swo­bo­dy, / Zba­wie­nia za tobą słoń­ce!…

 (3.3) Weź się nie smuć! Cały we­so­ły na­strój pry­ska, gdy widzi się kogoś tak przy­gnę­bio­ne­go.

 (3.4) Szyb­ko! Pry­skaj­my zanim ktoś za­u­wa­ży, że wy­bi­li­śmy szybę.

 (4.1) Za ob­fi­cie pry­skasz się wodą ko­loń­ską. Czuć ją na ki­lo­metr.

 (4.2) Dzie­ci pry­ska­ły się wodą w parku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨskat͡ɕ, AS: pryskać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryskanie n., pryśnięcie n., wyprysk m., pryszcz m., odprysk m., wytrysk m., pryszczyca ż., oprysk m.

 czas. prysnąć dk., opryskiwać ndk., opryskać dk., rozpryskiwać ndk., rozprysnąć dk., wypryskiwać ndk., wyprysnąć dk., spryskiwać ndk., spryskać dk.

 przym. pryskany, pryszczaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozpryskiwać, zraszać, opryskiwać

 (2.1) rozpryskiwać się, bryzgać

 (3.2) rozpadać się (na kawałki), niszczeć, kruszyć się, łamać się, pękać

 (3.3) znikać, niknąć, przemijać (nagle, szybko), rozwiewać się, ulatywać

 (3.4) zwiewać, uciekać, buchnąć, czmychać, dawać nogę, dawać drapaka, dawać dyla, drapać, zmykać, pierzchnąć, spadać, wulg. spieprzać, wulg. spierdalać, wulg. spierniczać, uchodzić, umykać, wiać, zjeżdżać, zmiatać

 (4.1) opryskiwać się, zraszać się

 (4.2) opryskiwać się, zraszać się

Wiktionary


prysnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. pry­skać)

 (1.1) wy­wo­ły­wać w po­wie­trzu ruch kro­pel lub drob­nych czą­stek cze­goś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. pry­skać)

 (2.1) wy­strze­lić w po­wie­trze w for­mie kro­pel lub drob­nych czą­stek

 (2.2) pę­knąć, roz­paść się na ka­wał­ki

 (2.3) przen. o uczu­ciach, na­stro­jach: roz­wiać się, zni­knąć, nagle prze­mi­nąć

 (2.4) pot. szyb­ko uciec

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prys­nąć się (ndk. pry­skać się)

 (3.1) prys­nąć (1.1) czymś na sa­me­go sie­bie

 (3.2) prys­nąć (1.1) czymś na sie­bie naw­za­jem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨsnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: prysnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pryskać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.4) uciec pierzchnąć, zrejterować; eufem. wycofać się na z góry upatrzone pozycje; pot. zwiać, szurnąć, dać dyla, dać drapaka, dać nogę, wziąć nogi za pas, pokazać pięty, pokazać plecy; posp. spieprzyć; reg. pozn. ućknąć; stpol. dernąć

Wiktionary


prystelka

ga­tu­nek rybki ak­wa­rio­wej z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych


SJP.pl

Pry­stel­ka ("Pri­stel­la ma­xil­la­ris") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ką­sa­czo­wa­tych (Cha­ra­ci­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Pri­stel­la". Ho­do­wa­na w ak­wa­riach.

Wikipedia


prystor

naz­wi­sko


SJP.pl


pryszcz

1. ropny wyk­wit na skó­rze w po­sta­ci pę­che­rzy­ka wy­peł­nio­ne­go pły­nem su­ro­wi­czym lub rop­nym, pow­sta­ją­cy zwy­kle z gru­czo­łów ło­jo­wych; kro­sta;
2. po­tocz­nie: coś łat­we­go lub nie­i­stot­ne­go, bez zna­cze­nia; dro­biazg, drob­nost­ka, głup­stwo;
3. wy­pu­kłość na po­wierzch­ni wy­ro­bu ce­ra­micz­ne­go; kro­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kro­sta

 (1.2) przen. pot. coś bar­dzo łat­we­go lub nie­zbyt waż­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨʃt͡ʃ, AS: pryšč

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wyprysk mrz., pryszczyca ż.

:: zdrobn. pryszczyk mrz.

 przym. pryszczaty

 czas. pryskać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krosta, wyprysk, syf, niedoskonałość, wykwit, krostka, dioda, trądzik, wysyp; gw. Górny Śląsk miteser

 (1.2) łatwizna, bułka z masłem, małe piwo, drobnostka, betka, pestka

Wiktionary


pryszczaci

ma­ją­cy pry­szcze, wy­pry­ski na skó­rze; po­kry­ty pry­szcza­mi


SJP.pl

Pry­szcza­ci, po­ko­le­nie „pry­szcza­tych” – grupa mło­dych pol­skich pi­sa­rzy prze­ło­mu lat 40. i 50., ra­dy­kal­nych en­tuz­ja­stów pod­po­rząd­ko­wa­nia twór­czo­ści li­te­rac­kiej wy­mo­gom ide­o­lo­gii par­tii ko­mu­ni­stycz­nej, wedle za­ło­żeń tzw. re­a­liz­mu so­cja­li­stycz­ne­go. Do naj­waż­niej­szych re­pre­zen­tan­tów tego śro­do­wi­ska na­le­że­li Ta­de­usz Bo­row­ski, Wik­tor Wo­ro­szyl­ski, An­drzej Braun, Wi­sła­wa Szym­bor­ska, Ta­de­usz Kon­wic­ki, Wi­told Wirp­sza, An­drzej Man­da­lian, Wi­told Za­lew­ski, Ta­de­usz Ku­biak.

Wikipedia


pryszczarek

1. owad z rzędu mu­chó­wek, czyli dwus­krzy­dłych, wy­stę­pu­ją­cy w ponad 4 ty­sią­cach ga­tun­kach;
2. pry­szcza­rek heski - ga­tu­nek mu­chów­ki, któ­rej larwy że­ru­ją w psze­ni­cy, życie i jęcz­mie­niu; mucha heska


SJP.pl


pryszczarka

1. owad z rzędu mu­chó­wek, czyli dwus­krzy­dłych, wy­stę­pu­ją­cy w ponad 4 ty­sią­cach ga­tun­kach;
2. pry­szcza­rek heski - ga­tu­nek mu­chów­ki, któ­rej larwy że­ru­ją w psze­ni­cy, życie i jęcz­mie­niu; mucha heska


SJP.pl


pryszczarkowate

o ce­chach pry­szczar­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl

Pry­szczar­ko­wa­te, pry­szczar­ki (Ce­ci­do­my­ii­dae) – duża ro­dzi­na owa­dów z rzędu mu­chó­wek. Wy­stę­pu­ją po­spo­li­cie we wszyst­kich śro­do­wi­skach lą­do­wych.

Są to nie­wiel­kie owady (1,5–3,5 mm dłu­go­ści) o de­li­kat­nej bu­do­wie, czę­sto z czer­wo­na­wym od­wło­kiem. Czuł­ki dłu­gie, czę­sto po­kry­te szcze­cin­ka­mi. Skrzy­dła sze­ro­kie, o sil­nie zre­du­ko­wa­nym użył­ko­wa­niu, zwy­kle żół­tym, po­ma­rań­czo­wym lub czer­wo­na­wym.

Wikipedia


pryszczarkowaty

o ce­chach pry­szczar­ko­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


pryszczata

ma­ją­cy pry­szcze, wy­pry­ski na skó­rze; po­kry­ty pry­szcza­mi


SJP.pl


pryszczaty

ma­ją­cy pry­szcze, wy­pry­ski na skó­rze; po­kry­ty pry­szcza­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy pry­szcze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed drzwia­mi stał pry­szcza­ty mło­dzie­niec.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryszcz mrz., wyprysk mrz.

 czas. pryskać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krostowaty, krościaty

Wiktionary


pryszczawka

daw­niej: chrząszcz z ro­dzi­ny ole­i­co­wa­tych (maj­ko­wa­tych), o zie­lo­nej me­ta­licz­nej bar­wie i ciele dłu­go­ści od 12 do 22 mm, któ­re­go krew za­wie­ra draż­nią­cą sub­stan­cję - kan­ta­ry­dy­nę, sto­so­wa­ną daw­niej w lecz­nict­wie; kan­ta­ry­da, pry­szczel le­kar­ski, majka le­kar­ska, mucha hisz­pań­ska


SJP.pl


pryszczel

1. ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ole­i­co­wa­tych, obej­mu­ją­cy jeden ga­tu­nek z dwoma pod­ga­tun­ka­mi;
2. pry­szczel le­kar­ski - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ole­i­co­wa­tych (maj­ko­wa­tych), o zie­lo­nej me­ta­licz­nej bar­wie i ciele dłu­go­ści od 12 do 22 mm, któ­re­go krew za­wie­ra draż­nią­cą sub­stan­cję - kan­ta­ry­dy­nę, sto­so­wa­ną daw­niej w lecz­nict­wie; kan­ta­ry­da, pry­szczaw­ka, majka le­kar­ska, mucha hisz­pań­ska


SJP.pl


pryszczol

po­tocz­nie: duży pryszcz


SJP.pl


pryszczowy

→ pryszcz


SJP.pl

Patrz:

pryszcz

pryszczyca

ostra, bar­dzo za­raź­li­wa cho­ro­ba wi­ru­so­wa zwie­rząt pa­rzy­sto­ko­pyt­nych, cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się two­rze­niem bo­les­nych pę­che­rzy­ków na bło­nie ślu­zo­wej pyska, w oko­li­cach racic i na wy­mie­niu; za­ra­za pyska i racic


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wet. ostra, bar­dzo za­raź­li­wa cho­ro­ba wi­ru­so­wa zwie­rząt pa­rzy­sto­ko­pyt­nych;

Wiktionary

Pry­szczy­ca (afoza, za­ra­za pyska i racic; łac. "aph­tae epi­zo­o­ti­cae"; FMD, z foot-and-mouth di­se­a­se) – ostra, bar­dzo za­raź­li­wa wi­ru­so­wa cho­ro­ba zwie­rząt ra­ci­co­wych ho­dow­la­nych i dzi­kich. W Unii Eu­ro­pej­skiej, w tym w Pol­sce, pod­le­ga no­ty­fi­ka­cji oraz zwal­cza­niu z urzę­du.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pry­szczy­ca bar­dzo rzad­ko prze­no­si się na czło­wie­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pryskać

 rzecz. pryszcz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) afoza, zaraza pyska i racic

Wiktionary


pryszczyk

1. zdrob­nie­nie od: pryszcz; krost­ka, syfek;
2. ek­spre­syw­nie: coś nie­i­stot­ne­go; głup­stwo, drob­nost­ka, ba­ga­te­la


SJP.pl


pryszczyrnicowate

o ce­chach pry­szczyr­ni­co­wa­tych (przy­po­łud­ni­ko­wa­tych; ro­dzi­na ro­ślin); przy­po­łud­ni­ko­wa­ty


SJP.pl

Pry­szczyr­ni­co­wa­te, przy­po­łud­ni­ko­wa­te ("Ai­zo­a­ce­ae" F. Ru­dolp­hi) – ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych na­le­żą­ca do rzędu goź­dzi­kow­ców. Obej­mu­je ok. 124 ro­dza­jów z około 1180 do 1900 ga­tun­ka­mi. Wy­stę­pu­ją one na wszyst­kich kon­ty­nen­tach w stre­fie tro­pi­kal­nej i sub­tro­pi­kal­nej, ale naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie osią­ga­ją w po­łud­nio­wej Afry­ce i Au­stra­lii.

Wikipedia


pryszczyrnicowaty

o ce­chach pry­szczyr­ni­co­wa­tych (przy­po­łud­ni­ko­wa­tych; ro­dzi­na ro­ślin); przy­po­łud­ni­ko­wa­ty


SJP.pl


pryszczyć

daw­niej:
1. po­kry­wać, ob­sy­py­wać pry­szcza­mi;
2. pry­szczyć się - do­sta­wać pry­szczy, okry­wać się pry­szcza­mi


SJP.pl


prysznic

na­trysk;
1. urzą­dze­nie, w któ­rym stru­mień wody roz­pry­sku­je się, prze­pły­wa­jąc przez spe­cjal­ne sito;
2. ką­piel pod takim urzą­dze­niem; tusz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) apa­rat do ką­pie­li na­try­sko­wej, w któ­rym woda prze­cho­dzą­ca przez rury spada gę­stym de­szczem kro­pli;

 (1.2) przen. ką­piel brana pod prysz­ni­cem (1.1)

Wiktionary

Prysz­nic lub na­trysk – urzą­dze­nie słu­żą­ce do ką­pie­li, po­le­ga­ją­cej na po­le­wa­niu się wodą wy­pły­wa­ją­cą z in­sta­la­cji wo­do­cią­go­wej przez spe­cjal­ne sitko, ma­ją­ce na celu ro­zbi­cie stru­mie­nia wody na drob­ne kro­pel­ki. Jed­no­cze­śnie mia­nem tym okre­śla się wy­dzie­lo­ną część po­mie­szcze­nia ką­pie­lo­we­go, za­o­pa­trzo­ną w bro­dzik z od­pły­wem, słu­żą­cą do ką­pie­li na­try­sko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Hy­dra­u­lik za­mon­to­wał nam nowy prysz­nic i umy­wal­kę.

 (1.2) Mia­łem dziś cięż­ki dzień – idę wziąć prysz­nic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨʃʲɲit͡s, AS: pryšʹńic

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prysznicowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) natrysk, tusz; reg. śl. brauza

 (1.2) kąpiel

Wiktionary


prysznicować

1. oble­wać stru­mie­niem wody;
2. daw­niej: prysz­ni­co­wać się - brać prysz­nic


SJP.pl


prysznicowy

przy­miot­nik

 (1.1) od: prysz­nic

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sami go­tu­ją, mają włas­ną ka­bi­nę prysz­ni­co­wą, wie­czo­ra­mi, jeśli po­go­da do­pi­su­je, sie­dzą do późna w noc przy lam­pach naf­to­wych pod gwia­zda­mi, słu­cha­ją gło­sów lasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨʃʲɲiˈt͡sɔvɨ, AS: pryšʹńicovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prysznic

Wiktionary


pryta

w gwa­rze ucz­niow­skiej: tanie, marne wino; al­pa­ga, móz­go­trzep, jabol, bełt, siara, wiń­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. tanie wino owo­co­we

 (1.2) gw-pl|Lu­bel­szczyz­na wschod­nia,Lu­bel­szczyz­na za­chod­nia. błoto

 (1.4) gw-pl|Łu­kow­skie. bryła ziemi na za­o­ra­nym polu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pi­ja­ki sie­dzą pod skle­pem i piją prytę.

 (1.2) Wje­cha­łem w głę­bo­ką prytę i nie mogę wy­je­chać.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jabol, jabcok, jabłcok, jabłuszko, jubel, alpaga, awanturka, barbolec, bełt / bełd, berberucha, brejza, burak, ćmaga, gracioł, kapuśnik, korbolak, kwaśniczki, lewaś, maliniak, patyk, premier, siara, sikacz, zbełt, żur

 (1.2) błoto, papka, breja

Wiktionary


prytan

w sta­ro­żyt­nych Ate­nach: czło­nek dzie­sią­tej czę­ści Rady Pię­ciu­set


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) naj­wyż­szy urzęd­nik w sta­ro­żyt­nej Gre­cji

Wiktionary

Pry­tan (gr. "πρύτανις" lm. "πρυτάνεις" być może od "πρῶτος" „pier­wszy”) – wy­so­ki urząd w wielu pań­stwach sta­ro­żyt­nej Gre­cji.

Urząd ten wy­wo­dził się z cza­sów kró­lew­skich, a spo­ty­ka­ny był potem w wielu pań­stwach. W Ko­ryn­cie w kró­lew­skim ro­dzie Bak­chia­dów wy­bie­ra­no każ­de­go roku naj­wyż­sze­go urzęd­ni­ka zwa­ne­go pry­ta­nem; po­dob­nie było na Kor­ky­rze.

Wikipedia


prytanejon

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: bu­dy­nek, w któ­rym pry­ta­no­wie peł­ni­li swoje funk­cje


SJP.pl

Zo­bacz też: Pry­ta­ne­jon (Olim­pia).

Pry­ta­ne­jon – bu­dy­nek pu­blicz­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji dla naj­wyż­szych władz w grec­kich pań­stwach-mia­stach, miej­sce urzę­do­wa­nia pry­ta­nów.

Pry­ta­ne­jon był nie tylko cen­trum ad­mi­ni­stra­cyj­nym mia­sta, sta­no­wił także jego cen­trum du­cho­we, gdzie znaj­do­wał się, sym­bo­li­zu­ją­cy wspól­no­tę oby­wa­te­li, oł­tarz He­stii i wiecz­ny ogień.

Wikipedia


prytaneum

1. w sta­ro­żyt­nych grec­kich mia­stach: bu­dow­la, gdzie zbie­ra­ło się zgro­ma­dze­nie pry­ta­nów;
2. daw­niej: szko­ła woj­sko­wa we Fran­cji


SJP.pl


prytania

w an­tycz­nej Gre­cji: okres spra­wo­wa­nia funk­cji przez pry­ta­nów wy­no­szą­cy 35 lub 36 dni (1/10 część roku)


SJP.pl


prywaciara

pry­wa­ciar­ka; po­tocz­nie:
1. wła­ści­ciel­ka pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu;
2. pro­wa­dze­nie pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu; pry­wa­ciar­stwo, pry­wa­ciz­na;
3. przed­się­bior­stwo, za­kład prze­my­sło­wy lub sklep pro­wa­dzo­ne przez pry­wat­ną osobę


SJP.pl


prywaciarka

pry­wa­cia­ra; po­tocz­nie:
1. wła­ści­ciel­ka pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu;
2. pro­wa­dze­nie pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu; pry­wa­ciar­stwo, pry­wa­ciz­na;
3. przed­się­bior­stwo, za­kład prze­my­sło­wy lub sklep pro­wa­dzo­ne przez pry­wat­ną osobę


SJP.pl


prywaciarski

przy­miot­nik od: pry­wa­ciarz


SJP.pl


prywaciarstwo

pry­wa­ciz­na;
1. pro­wa­dze­nie pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu;
2. ogół ludzi pro­wa­dzą­cych pry­wat­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą;
3. pro­duk­ty wy­ko­na­ne przez pry­wa­cia­rza


SJP.pl


prywaciarz

po­tocz­nie: wła­ści­ciel pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, pry­wat­ne­go za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. lub po­gard. w PRL pry­wat­ny przed­się­bior­ca, rze­mieśl­nik lub ku­piec

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈvat͡ɕaʃ, AS: pryvaćaš

Wiktionary

Powiązane:

 przym. prywaciarski, prywatny

 rzecz. prywatka ż., prywata ż., prywatność ż.

 przysł. prywatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedsiębiorca

Wiktionary


prywacizna

pry­wa­ciar­stwo;
1. pro­wa­dze­nie pry­wat­ne­go przed­się­bior­stwa, za­kła­du prze­my­sło­we­go lub skle­pu;
2. ogół ludzi pro­wa­dzą­cych pry­wat­ną dzia­łal­ność go­spo­dar­czą;
3. pro­duk­ty wy­ko­na­ne przez pry­wa­cia­rza


SJP.pl


prywacja

daw­niej: od­ma­wia­nie sobie cze­goś; wy­rze­cze­nie


SJP.pl


prywata

tro­ska o włas­ne in­te­re­sy kosz­tem dobra pu­blicz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dba­łość o włas­ne dobro i in­te­re­sy kosz­tem dobra pu­blicz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈvata, AS: pryvata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywatność ż., prywaciarz m., prywatka ż.

 przym. prywatny, prywaciarski

 przysł. prywatnie

 czas. prywatyzować, sprywatyzować

Wiktionary


prywatka

im­pre­za, za­ba­wa or­ga­ni­zo­wa­na w pry­wat­nym miesz­ka­niu, zwy­kle przez mło­dzież


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. mło­dzie­żo­wa za­ba­wa urzą­dza­na w pry­wat­nym domu

 (1.2) daw. spra­wa pry­wat­na

 (1.3) gw-pl|Spisz. praca za­rob­ko­wa bez umowy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pry­wat­ka – okre­śle­nie przy­ję­cia, im­pre­zy; obec­nie rzad­ko uży­wa­ne
  • Pry­wat­ka – fran­cu­ska ko­me­dia z 1980 roku
  • Pry­wat­ka – ame­ry­kań­ska ko­me­dia z 1990 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdzie się po­dzia­ły tamte pry­wat­ki nie­za­pom­nia­ne?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈvatka, AS: pryvatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywatność ż., prywaciarz mos., prywata ż.

 przym. prywatny, prywatkowy

 przysł. prywatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) domówka; pot. balanga, impreza

Wiktionary


prywatkowy

→ pry­wat­ka


SJP.pl

Patrz:

prywatka

prywatniak

po­tocz­nie: wła­ści­ciel pry­wat­ne­go skle­pu, warsz­ta­tu lub za­kła­du prze­my­sło­we­go; pry­wa­ciarz


SJP.pl


prywatnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pry­wat­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W paź­dzier­ni­ku 1987 roku w Rzy­mie Ste­fan Ki­sie­lew­ski po raz pier­wszy od dnia in­gre­su Ka­ro­la Woj­ty­ły spot­kał się z pa­pie­żem pry­wat­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈvatʲɲɛ, AS: pryvatʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywata ż., prywatka ż., prywaciarz mos., prywatność ż., prywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n.

 czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

 przym. prywatny, prywatyzacyjny

Wiktionary


prywatniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: pry­wat­nie


SJP.pl


prywatniejszy

dawny sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: pry­wat­ny (skrom­ny)


SJP.pl


prywatnoprawny

do­ty­czą­cy prawa pry­wat­ne­go (np. pry­wat­no­praw­ne ure­gu­lo­wa­nia prawa kon­su­menc­kie­go)


SJP.pl


prywatność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co pry­wat­ne; cecha tych, któ­rzy są pry­wat­ni

 (1.2) życie, spra­wy pry­wat­ne, oso­bi­ste, prawo do życia in­tym­ne­go, chro­nio­ne­go przed in­ge­ren­cją ob­cych;

Wiktionary

Pry­wat­ność (z pri­va­tus 'oso­bi­sty, do­ty­czą­cy osoby, zwy­czaj­ny, nie do­ty­czą­cy pań­stwa') – prawo jed­nost­ki do życia włas­nym ży­ciem ukła­da­nym we­dług włas­nej woli z ogra­ni­cze­niem do mi­ni­mum wszel­kiej in­ge­ren­cji zew­nętrz­nej. Pry­wat­ność to au­to­no­mia jed­nost­ki za­rów­no w re­la­cji do pań­stwa i władz pu­blicz­nych, jak i przy kształ­to­wa­niu włas­ne­go życia oso­bi­ste­go, sfera wolna od zew­nętrz­nych in­ge­ren­cji, w któ­rej każdy ma prawo schro­nić się przed in­ny­mi.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. prywaciarz mos., prywata ż., prywatka ż., prywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n.

 czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

 przym. prywatny, prywaciarski, prywatyzacyjny

 przysł. prywatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieoficjalność, nieurzędowość

Wiktionary


prywatny

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy czy­jąś oso­bi­stą włas­no­ścią

 (1.2) nie­bę­dą­cy włas­no­ścią skar­bu pań­stwa ani pań­stwo­wej in­sty­tu­cji (lub przy­najm­niej pań­stwo nie ma więk­szo­ści w ak­cjo­na­ria­cie)

 (1.3) do­ty­czą­cy czy­ichś oso­bi­stych spraw

 (1.4) wy­na­ję­ty do oso­bi­ste­go użyt­ku

 (1.5) nie dla każ­de­go do­stęp­ny

 (1.6) nie­re­pre­zen­tu­ją­cy żad­nej in­sty­tu­cji

 (1.7) in­form. o do­stę­pie ogra­ni­czo­nym do metod z tej samej klasy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To mój pry­wat­ny lap­top, a nie fir­mo­wy.

 (1.2) Pen­sje w pry­wat­nych spół­kach nie są ogra­ni­cza­ne przez usta­wę ko­mi­no­wą.

 (1.3) Nie od­po­wiem na to py­ta­nie. To moja pry­wat­na spra­wa.

 (1.4) To nasz pry­wat­ny tre­ner golfa.

 (1.5) To pry­wat­ny klub, trze­ba mieć za­pro­sze­nie.

 (1.6) Jako pry­wat­ny czło­wiek zdzia­łasz mniej, niż mając do dy­spo­zy­cji za­so­by wiel­kiej or­ga­ni­za­cji.

 (1.7) Me­to­dy pry­wat­ne nie są dzie­dzi­czo­ne w kla­sach po­tom­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: prɨˈvatnɨ, AS: pryvatny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywatność ż., prywaciarz m., prywata ż., prywatka ż., prywatyzacja ż.

 przysł. prywatnie

 czas. prywatyzować, sprywatyzować

 przym. prywatyzacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osobisty, własny

 (1.2) niepubliczny

 (1.3) osobisty, własny

 (1.4) osobisty, własny

 (1.5) elitarny, zamknięty

 (1.6) niezależny

Wiktionary


prywatywny

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. po­sia­da­ją­cy zdol­ność po­zba­wia­nia, po­wo­do­wa­nia braku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten stan pry­wa­tyw­ny ko­re­spon­du­je oczy­wi­ście z peł­nią wir­tu­al­no­ści: cho­dzi o brak sensu pełen wszel­kich sen­sów.

Wiktionary


prywatyzacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. prze­ka­za­nie pry­wat­nym wła­ści­cie­lom mie­nia pań­stwo­we­go lub ko­mu­nal­ne­go;

Wiktionary

Pry­wa­ty­za­cja – pro­ces prze­ka­zy­wa­nia ma­jąt­ku pań­stwo­we­go pod­mio­tom pry­wat­nym. Pry­wa­ty­za­cja może się od­by­wać po­przez sprze­daż lub trans­fer ma­jąt­ku pań­stwo­we­go.

Pier­wszą ma­so­wą pry­wa­ty­za­cję pań­stwo­we­go ma­jąt­ku prze­pro­wa­dzo­no w la­tach 1933–1937 w na­zi­stow­skich Niem­czech.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W chwi­li obec­nej, ze wzglę­du na za­strze­że­nia Mi­ni­stra Skar­bu Pań­stwa, trwa kon­tro­la pro­ce­su pry­wa­ty­za­cji ww. spó­łek, pro­wa­dzo­na przez Naj­wyż­szą Izbę Kon­tro­li oraz De­par­ta­ment Kon­tro­li MSP.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌprɨvatɨˈzat͡sʲja, AS: pryvatyzacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. reprywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n., reprywatyzowanie n., prywatność ż.

 czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

 przym. prywatyzacyjny, prywatny

 przysł. prywatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denacjonalizacja

Wiktionary


prywatyzacyjny

zwią­za­ny z pry­wa­ty­za­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekon. praw. zwią­za­ny z pry­wa­ty­za­cją, do­ty­czą­cy pry­wa­ty­za­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywatyzacja ż., reprywatyzacja ż., prywatyzowanie n., sprywatyzowanie n., reprywatyzowanie n., prywatność ż.

 czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

 przym. prywatny

 przysł. prywatnie

Wiktionary


prywatyzator

osoba do­ko­nu­ją­ca pry­wa­ty­za­cji


SJP.pl


prywatyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|pry­wa­ty­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywatyzacja ż., prywatność ż., reprywatyzacja ż.

 czas. prywatyzować ndk., sprywatyzować dk.

 przym. prywatyzacyjny

 przysł. prywatnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) denacjonalizowanie

Wiktionary


prywatyzować

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) ekon. prze­ka­zy­wać ma­ją­tek pań­stwo­wy pod­mio­tom pry­wat­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. prywatyzowanie n., prywatność ż., prywata ż., prywatyzacja ż.

 przym. prywatny, prywatyzacyjny

 przysł. prywatnie

Wiktionary


prywyczka

po­tocz­nie: nawyk, przyz­wy­cza­je­nie


SJP.pl


pryz

włas­ność nie­przy­ja­cie­la lub kon­tra­ban­da zdo­by­ta pod­czas wojny na morzu


SJP.pl

Pryz (fr. "prise") – w pra­wie morza: cy­wil­na jed­nost­ka pły­wa­ją­ca sta­no­wią­ca zdo­bycz wo­jen­ną. Jako pryz może zo­stać skon­fi­sko­wa­na za­rów­no jed­nost­ka pły­wa­ją­ca pod ban­de­rą prze­ciw­ni­ka, jak i jed­nost­ka pań­stwa ne­u­tral­ne­go prze­my­ca­ją­ca dla niego nie­doz­wo­lo­ny ła­du­nek.

Wikipedia


pryza

1. gwa­ro­wo: bitka, wziąt­ka;
2. sta­tek wzię­ty do nie­wo­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. wziąt­ka, bitka

 (1.2) mors. sta­tek wzię­ty do nie­wo­li

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈprɨza, AS: pryza

Wiktionary


pryzma

sze­ścio­ścian, któ­re­go pod­sta­wa­mi są pro­sto­ką­ty le­żą­ce w dwóch pła­szczyz­nach rów­no­le­głych, a prze­ciw­le­głe ścia­ny bocz­ne są jed­na­ko­wo na­chy­lo­ne do pod­sta­wy, ale po prze­dłu­że­niu nie prze­ci­na­ją się w jed­nym punk­cie


SJP.pl

Pryz­ma, klin ścię­ty – wie­lo­ścian o sze­ściu ścia­nach o na­stę­pu­ją­cych wła­ści­wo­ściach:

Pryz­ma jest to szcze­gól­ny przy­pa­dek pryz­ma­to­i­du. Pryz­mą na­zy­wa­ne jest rów­nież ciało w kształ­cie pryz­my, np. pryz­ma kom­po­sto­wa, pryz­ma śnie­gu.

Wikipedia


pryzmacik

zdrob­nie­nie od: pryz­mat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: pryz­mat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryzmat mrz.

Wiktionary


pryzmat

1. w ge­o­me­trii: gra­nia­sto­słup o pod­sta­wie trój­kąt­nej;
2. bryła z przez­ro­czy­ste­go ma­te­ria­łu o takim kształ­cie, słu­żą­ca do od­bi­ja­nia, za­ła­my­wa­nia lub roz­szcze­pia­nia świa­tła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. opt. gra­nia­sto­słup wy­ko­na­ny z przez­ro­czy­ste­go ma­te­ria­łu, czę­sto ma­ją­cy trój­kąt­ną pod­sta­wę, uży­wa­ny do za­ła­my­wa­nia, roz­szcze­pia­nia i od­bi­ja­nia wią­zek świa­tła;

Wiktionary

Pryz­mat – bryła z ma­te­ria­łu przez­ro­czy­ste­go o co najm­niej dwóch ścia­nach pła­skich na­chy­lo­nych do sie­bie pod kątem for­mu­la_1 (tzw. kątem ła­mią­cym pryz­ma­tu).

Uży­wa­ny w op­ty­ce do zmia­ny kie­run­ku biegu fal świetl­nych, a po­przez to, że zmia­na kie­run­ku za­le­ży od dłu­go­ści fali, jest uży­wa­ny do ana­li­zy wid­mo­wej świa­tła. Zja­wi­sko cał­ko­wi­te­go wew­nętrz­ne­go od­bi­cia poz­wa­la użyć pryz­ma­tu jako ele­men­tu od­bi­ja­ją­ce­go świa­tło.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z doś­wiad­cze­nia New­to­na z pryz­ma­tem wiemy, że pro­mień bia­łe­go świa­tła ulega roz­szcze­pie­niu, dając widmo skła­da­ją­ce się z naj­róż­niej­szych barw, zmie­sza­nych w ści­śle okre­ślo­nej pro­por­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. pryzmacik m.

 przym. pryzmatyczny

 przysł. pryzmatycznie

Wiktionary


pryzmatoid

wie­lo­ścian, któ­re­go wszyst­kie wierz­choł­ki leżą na dwóch rów­no­le­głych pła­szczyz­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian, któ­re­go wszyst­kie wierz­choł­ki leżą na dwóch rów­no­le­głych pła­szczyz­nach;

Wiktionary

Pryz­ma­to­id to typ wie­lo­ścia­nu, któ­re­go wszyst­kie wierz­choł­ki leżą na dwóch rów­no­le­głych pła­szczyz­nach.

Przy­kła­da­mi pryz­ma­to­i­dów są pro­sto­pa­dło­ścian, gra­nia­sto­słup, an­ty­gra­nia­sto­słup, pryz­ma.

Wikipedia


pryzmatowy

→ pryz­mat; pryz­ma­tycz­ny


SJP.pl


pryzmatycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób pryz­ma­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryzmat mrz.

Wiktionary


pryzmatyczny

1. przy­miot­nik od: pryz­mat (w fi­zy­ce), np. lor­net­ka pryz­ma­tycz­na;
2. przy­miot­nik od: pryz­mat (w ma­te­ma­ty­ce), np. pryz­ma­tycz­ny kształt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy pryz­ma­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pryzmat mrz.

Wiktionary


pryzmoid

pryz­ma­to­id ma­ją­cy pła­skie boki i taką samą licz­bę wierz­choł­ków w obu rów­no­le­głych pła­szczyz­nach


SJP.pl


pryzmowy

→ pryz­ma


SJP.pl

Patrz:

pryzma

prz

skrót od: Księ­ga Przy­słów - jedna z ksiąg bi­blij­nych, wcho­dzą­ca w skład Sta­re­go Te­sta­men­tu


SJP.pl

skrót

 (1.1) = rel. Księ­ga Przy­słów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈcɕɛ̃ŋɡa ˈpʃɨswuf, AS: ḱśẽŋga pšysu̯uf

Wiktionary


przanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przać ndk.

Wiktionary


przanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


przanówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Prza­nów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie brze­ziń­skim, w gmi­nie Brze­zi­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


przasnyski

przy­miot­nik od: Przas­nysz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przas­ny­szem, do­ty­czą­cy Przas­ny­sza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przasnysz mrz., przasnyszanin mos., przasnyszanka ż.

Wiktionary


przasnyskie

przy­miot­nik od: Przas­nysz


SJP.pl


przasnysz

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie przas­ny­skim;

Wiktionary

Przas­nysz – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu przas­ny­skie­go i gminy wiej­skiej Przas­nysz, nad rzeką Wę­gier­ką.

Mia­sto le­żą­ce na pół­noc­nym Ma­zo­wszu ma po­łą­cze­nia dro­go­we z War­sza­wą, Olsz­ty­nem, Ostro­łę­ką, Dział­do­wem, Cie­cha­no­wem, Ma­ko­wem Ma­zo­wiec­kim i Mławą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Woj­ska szwedz­kie sta­cjo­no­wa­ły w Przas­ny­szu 11 dni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przasnyszanin mos., przasnyszanka ż.

 przym. przasnyski

Wiktionary


przasnyszanin

miesz­ka­niec Przas­ny­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Przas­ny­sza

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Przas­ny­sza, uro­dzo­na w Przas­ny­szu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spora grupa przas­ny­szan ze­bra­ła się u wej­ścia do ko­ścio­ła far­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przasnysz mrz.

:: fż. przasnyszanka ż.

 przym. przasnyski

Wiktionary


przasnyszanka

miesz­kan­ka Przas­ny­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Przas­ny­sza

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Przas­ny­sza, uro­dzo­na w Przas­ny­szu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kon­kurs ku­li­nar­ny po­now­nie wy­gra­ła przas­ny­szan­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przasnysz mrz.

:: fm. przasnyszanin mos.

 przym. przasnyski

Wiktionary


przać

cza­sow­nik

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. ko­chać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jo ci prza­ja. → Ko­cham cię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyjaciel mos., przanie n.

 czas. sprzyjać ndk.

Wiktionary


przaśniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prza­śnie


SJP.pl


przaśniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prza­śny


SJP.pl


przaśnik

maca;
1. cien­ki pla­cek przy­go­to­wy­wa­ny z cia­sta bez soli i spo­ży­wa­ny przez żydów w cza­sie świę­ta Pas­chy;
2. pie­czy­wo przy­po­mi­na­ją­ce taki pla­cek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chleb prza­śny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prza­śnik (mły­narz)
  • Prza­śnik (na­gro­da)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przaśność ż.

 przym. przaśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maca

Wiktionary


przaśniki

maca;
1. cien­ki pla­cek przy­go­to­wy­wa­ny z cia­sta bez soli i spo­ży­wa­ny przez żydów w cza­sie świę­ta Pas­chy;
2. pie­czy­wo przy­po­mi­na­ją­ce taki pla­cek


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prza­śni­ki – inna nazwa ży­dow­skie­go świę­ta Pas­chy
  • prza­śni­ki – po­tocz­na nazwa prza­śne­go chle­ba, macy

Wikipedia


przaśność

1. cecha pro­duk­tów, które nie były pod­da­ne fer­men­ta­cji; niek­wa­śność;
2. brak wy­raź­ne­go smaku;
3. prze­no­śnie: cecha przed­mio­tów odz­na­cza­ją­cych się pro­sto­tą; pro­sto­ta, na­tu­ral­ność, su­ro­wość;
4. prze­no­śnie: brak ogła­dy, kul­tu­ry; gru­biań­stwo, pro­stact­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prza­śne, niek­wa­szo­ne

 (1.2) cecha tego, co prza­śne, pro­ste, zgrzeb­ne; cecha tych, któ­rzy są prza­śni, pro­ści, zgrzeb­ni

 (1.3) cecha tego, co prza­śne, pry­mi­tyw­ne, pro­stac­kie; cecha tych, któ­rzy są prza­śni, pry­mi­tyw­ni, pro­stac­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przaśnik m.

 przym. przaśny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) siermiężność, zgrzebność

 (1.3) prostackość, prostactwo, prymitywność, pospolitość, plebejskość, siermiężność, wulgarność, ordynarność, trywialność; przest. gminność

Wiktionary


przaśny

1. taki, który nie uległ fer­men­ta­cji; niek­wa­śny;
2. bez wy­raź­ne­go smaku, niek­wa­śny, nie­sło­ny;
3. prze­no­śnie: odz­na­cza­ją­cy się pro­sto­tą; pro­sty, na­tu­ral­ny, su­ro­wy;
4. prze­no­śnie: po­zba­wio­ny ogła­dy, kul­tu­ry; pry­mi­tyw­ny, pro­stac­ki, gru­biań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który nie uległ fer­men­ta­cji, niek­wa­śny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) pro­sty, su­ro­wy, na­tu­ral­ny

 (2.2) świad­czą­cy o za­co­fa­niu cy­wi­li­za­cyj­nym, ubó­stwie kul­tu­ral­nym i umy­sło­wym

Wiktionary

Przykłady

 (2.2) Jego po­czu­cie hu­mo­ru nie robi na mnie wra­że­nia. To jest taki ty­po­wo pol­ski, prza­śny, sier­mięż­ny dow­cip.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃaɕnɨ, AS: pšaśny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przaśność ż., przaśnik m.

 przym. praśny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) zgrzebny, siermiężny, prosty, surowy, nieefektowny

 (2.2) siermiężny, pszenno-buraczany, prostacki, pospolity, plebejski, wulgarny, ordynarny, trywialny, prymitywny, niewybredny, niesmaczny

Wiktionary


prze

przy­i­mek

 (1.1) stpol. przez

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ, AS: pše

Wiktionary


prze-

prze­dro­stek w wy­ra­zach zło­żo­nych…

 (1.1) …po­tę­gu­ją­cy zna­cze­nie, na­si­le­nie cze­goś

 (1.2) …sy­gna­li­zu­ją­cy, że czyn­ność lub stan dosz­ły do etapu ter­mi­nal­ne­go, po któ­re­go osią­gnię­ciu nie da się już tego zro­bić bar­dziej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) prze­cie­ka­wy, prze­mi­ły

 (1.2) prze­wier­cić, prze­wa­żyć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛ, AS: pše

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arcy-

Wiktionary


przeadresowywać

adre­so­wać po­now­nie


SJP.pl


przeanagramować

prze­sta­wić li­te­ry lub sy­la­by w wy­ra­zie w taki spo­sób, by pow­stał nowy wyraz; ana­gra­mo­wać


SJP.pl


przeanalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­a­na­li­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. analizować, przeanalizować dk.

 rzecz. analityczka ż., analityk mos., analiza ż., analizator mrz., analizowanie n.

 przym. analityczny

Wiktionary


przeanalizować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ana­li­zo­wać)

 (1.1) prze­pro­wa­dzić ana­li­zę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. analizator mos./mrz., analityk mos., analityczka ż., analiza ż., przeanalizowanie n.

 czas. analizować ndk.

 przym. analityczny

Wiktionary


przearanżować

po­now­nie za­a­ran­żo­wać


SJP.pl


przebaczalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ba­czal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebaczanie n., przebaczenie n.

 czas. przebaczać ndk., przebaczyć dk.

 przym. przebaczalny

Wiktionary


przebaczalny

taki, który można prze­ba­czyć; wy­ba­czal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który można prze­ba­czyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebaczalność ż.

Wiktionary


przebaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ba­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbaˈt͡ʃãɲɛ, AS: pšebačãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebaczać

 rzecz. przebaczenie n., przebaczalność ż.

Wiktionary


przebaczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) od­pu­szczać winy, wy­ba­czać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdaje się, że za szyb­ko i za łatwo prze­ba­czy­li­śmy Niem­com. W hi­sto­rii są takie rze­czy, któ­rych się nie prze­ba­cza – nigdy, bo nie ma po­wo­du, żeby prze­ba­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbat͡ʃat͡ɕ, AS: pšebačać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebaczenie n., przebaczanie n., przebaczalność ż.

 czas. dk. przebaczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybaczać, darować

Wiktionary


przebaczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­pu­szcze­nie czy­ichś win

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Najm­niej­szy znaj­dzie li­to­ści­we prze­ba­cze­nie, / ale moc­nych czeka mocna kara.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbaˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšebačẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebaczanie n., przebaczalność ż.

 czas. przebaczać ndk., przebaczyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybaczenie, odpuszczenie, darowanie, uniewinnienie

Wiktionary


przebaczyć

wy­zbyć się żalu, urazy, da­ro­wać komuś winę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ba­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ba­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele zo­sta­ło wy­ja­śnio­ne, prze­ba­czo­ne i pu­szczo­ne w nie­pa­mięć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbat͡ʃɨt͡ɕ, AS: pšebačyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebaczać

 rzecz. przebaczalność ż., przebaczenie n.

Wiktionary


przebalansowywać

ba­lan­su­jąc, ko­ły­sząc się, prze­cho­dzić


SJP.pl


przebalowywać

1. spę­dzać pe­wien czas, ba­wiąc się na balu;
2. spę­dzać dużo czasu na za­ba­wach, przy­ję­ciach


SJP.pl


przebaraszkowywać

rzad­ko: przetr­wa­niać czas na ba­rasz­ko­wa­niu


SJP.pl


przebarwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bar­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebarwiać ndk.

Wiktionary


przebazować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) wojsk. prze­nieść jed­nost­kę woj­sko­wą z jed­nej bazy do innej

 (1.2) in­form. na­nieść hi­sto­rię jed­nej ga­łę­zi na inną w obrę­bie sy­ste­mu kon­tro­li wer­sji

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pro­szę prze­ba­zo­wać swoje łaty na wierz­cho­łek ga­łę­zi głów­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. bazować

Wiktionary


przebałakiwać

re­gio­nal­nie: spę­dzać czas na po­ga­węd­kach


SJP.pl


przebendowski

→ Prze­ben­dów


SJP.pl

Patrz:

Przebendów

przebendów

wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim


SJP.pl

Prze­ben­dów – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim, w gmi­nie Wa­do­wi­ce Górne. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia


przebicie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) otwór wy­drą­żo­ny lub wy­ku­ty na wylot w czymś lub pod czymś

 (1.2) elektr. prze­pływ prądu poza obwód wsku­tek usz­ko­dze­nia izo­la­cji elek­trycz­nej;

 (1.3) pot. do­dat­ko­wy zysk na ja­kiejś tran­sak­cji

 (1.4) pę­knię­cie ścian­ki na­rzą­du wew­nętrz­ne­go

 (1.5) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲit͡ɕɛ, AS: pšebʹiće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bicie n.

 czas. przebić dk., przebijać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwiert

 (1.4) perforacja

Wiktionary


przebiec

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­bie­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­bie­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebieganie n., przebiegnięcie n., przebieg mrz.

 czas. przebiegać

Wiktionary


przebieg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­by­wa­nie się cze­goś, roz­wi­ja­nie się w cza­sie

 (1.2) trasa, kie­ru­nek biegu cze­goś, linia, wzdłuż któ­rej jest coś po­ło­żo­ne, prze­pro­wa­dzo­ne

 (1.3) prze­by­wa­nie pew­nej trasy przez po­jazd me­cha­nicz­ny; prze­by­ta trasa

 (1.4) mot. licz­ba ki­lo­me­trów prze­je­cha­nych przez po­jazd; stan licz­ni­ka

 (1.5) stpol. prze­bie­głość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­bieg zja­wisk fi­zycz­nych.

 (1.2) Zmia­na prze­bie­gu ulicy.

 (1.3) Prze­bieg do­bo­wy pa­ro­wo­zu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbʲjɛk, AS: pšebʹi ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebiegnięcie n., przebieganie n., bieg mrz., bieganina ż.

 czas. przebiegać ndk., przebiec dk.

 przym. biegowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tok, proces

 (1.3) trasa

Wiktionary


przebieganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bie­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈɡãɲɛ, AS: pšebʹi ̯egãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebiegać ndk., przebiec dk., przebiegnąć dk.

 rzecz. przebieg m., przebiegnięcie n.

Wiktionary


przebiegać

po­tocz­nie: spę­dzić pe­wien czas na bie­ga­niu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­biec, prze­bie­gnąć)

 (1.1) prze­by­wać daną drogę bie­giem

 (1.2) po­stę­po­wać, roz­wi­jać się w cza­sie, od­by­wać się

 (1.3) będąc w ruchu, bie­giem prze­mie­ścić się z jed­ne­go punk­tu na drugi

 (1.4) o linii, tra­sie: pro­wa­dzić przez coś, być wy­ty­czo­nym gdzieś, cią­gnąć się do­kądś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co­dzien­nie prze­bie­gam dwa ki­lo­me­try.

 (1.2) Jak zaz­wy­czaj prze­bie­ga­ją de­mon­stra­cje gór­ni­ków?

 (1.3) Nie po­wi­nie­neś tak prze­bie­gać przez ulicę, to nie­bez­piecz­ne.

 (1.4) Trasa prze­bie­ga przez ma­low­ni­cze za­kąt­ki Ma­zo­wsza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛɡat͡ɕ, AS: pšebʹi ̯egać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebiec, przebiegnąć

 rzecz. przebieg m., przebieganie n., przebiegnięcie n.

Wiktionary


przebiegle

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­bie­gły, pod­stęp­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nasz go­spo­darz. Łza­wią­ce ze sta­ro­ści, ka­pra­we oczy ska­czą po nas by­stro i prze­bie­gle, po­ra­cho­wa­ły już nasze worki, zlu­stro­wa­ły ubra­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebiegłość ż.

 przym. przebiegły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sprytnie

Wiktionary


przebieglej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­bie­gle


SJP.pl


przebieglejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­bie­gły


SJP.pl


przebiegnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bie­gnąć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛ̇ɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšebʹi ̯ėǵńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebiegać ndk., przebiec dk., przebiegnąć dk.

 rzecz. przebieg m., przebieganie n.

Wiktionary


przebiegunowanie

zmia­na bie­gu­no­wo­ści na prze­ciw­ną lub od­wró­ce­nie po­ło­że­nia bie­gu­nów


SJP.pl


przebiegłość

→ prze­bie­gły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest prze­bie­gły

Wiktionary

Patrz:

przebiegły

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕt͡ɕ, AS: pšebʹi ̯egu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przebiegły

 przysł. przebiegle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podstępność

Wiktionary


przebiegły

umie­ją­cy wy­ko­rzy­stać sy­tu­a­cję dla swo­jej ko­rzy­ści, nie­da­ją­cy się oszu­kać ani wy­ko­rzy­stać; cwany


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­stę­pu­ją­cy chy­trze, prze­myśl­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3 os., lm., ż. od: prze­biec

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten oszust był na­praw­dę prze­bie­gły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛɡwɨ, AS: pšebʹi ̯egu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebiegłość

 przysł. przebiegle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chytry, przemyślny, szpakami karmiony

Wiktionary


przebieracz

ro­bot­nik w za­kła­dzie ko­pal­nia­nym, ręcz­nie wzbo­ga­ca­ją­cy uro­bek przez usu­wa­nie okru­chów skały płon­nej


SJP.pl


przebieraczka

ko­bie­ta pra­cu­ją­ca w za­kła­dzie ko­pal­nia­nym, ręcz­nie wzbo­ga­ca­ją­ca uro­bek przez usu­wa­nie okru­chów skały płon­nej


SJP.pl


przebieralnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miej­sce w któ­rym można zmie­nić ubra­nie

Wiktionary

Prze­bie­ral­nia – spe­cjal­nie wy­dzie­lo­ne po­mie­szcze­nie, w któ­rym można w odo­sob­nie­niu prze­brać się w od­po­wied­ni strój. Można je spot­kać w miej­scach wy­ma­ga­ją­cych zmia­ny ubra­nia, ta­kich jak pły­wal­nie czy plaże. Mogą być po­dzie­lo­ne na dam­skie i mę­skie lub ko­e­du­ka­cyj­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przebieraniec mos.

Wiktionary


przebieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bie­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈrãɲɛ, AS: pšebʹi ̯erãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebieraniec

 czas. przebierać

Wiktionary


przebieraniec

po­tocz­nie: czło­wiek wy­stę­pu­ją­cy w ko­stiu­mie, masce; czło­wiek prze­bra­ny za kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba wy­stę­pu­ją­ca w ko­stiu­mie upo­dab­nia­ją­cym ją do kogoś, cza­sem w masce

 (1.2) pot. żart. o czło­wie­ku nie­stan­dar­do­wo, śmiesz­nie ubra­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W drzwiach sta­nę­li prze­bie­rań­cy – dia­beł i śmierć; oka­za­ło się, że to ko­lęd­ni­cy.

 (1.2) Nasza córka chyba wpa­dła w nie naj­lep­sze to­wa­rzy­stwo, wi­dzia­łem ją na ulicy z ja­kimś dziw­nym prze­bie­rań­cem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈrãɲɛt͡s, AS: pšebʹi ̯erãńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebranie n., przebieranie n., przebieralnia ż., przebieranka ż.

 czas. przebierać ndk., przebrać dk.

 przym. przebierańcowy

Wiktionary


przebieranka

po­tocz­nie: prze­bie­ra­nie się za kogoś, ubie­ra­nie się w stro­je innej osoby


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zmia­na stro­ju w celu prze­bra­nia się za kogoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛˈrãnka, AS: pšebʹi ̯erãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebieraniec, przebranie

 przym. przebierańcowy

 czas. przebrać się, przebierać

Wiktionary


przebierankowy

→ prze­bie­ran­ka


SJP.pl

Patrz:

przebieranka

przebierać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­brać)

 (1.1) prze­rzu­cać, prze­kła­dać ja­kieś rze­czy

 (1.2) po­ru­szać cią­gle no­ga­mi lub pal­ca­mi

 (1.3) wy­brzy­dzać, gry­ma­sić, nie móc zde­cy­do­wać się

 (1.4) oczy­szczać coś drob­ne­go

 (1.5) zmie­niać komuś ubra­nie

 (1.6) do­bie­rać komuś ko­stium, prze­bra­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­bie­rać się (dk. prze­brać się)

 (2.1) zmie­niać ubra­nie, za­kła­dać inne ubra­nie

 (2.2) za­kła­dać ko­stium, prze­bra­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­bie­ra­ła w sza­fie peł­nej ubrań w po­szu­ki­wa­niu sza­li­ka.

 (1.2) Dziec­ko le­żą­ce w łó­żecz­ku prze­bie­ra­ło nóż­ka­mi i rącz­ka­mi.

 (1.3) Nie prze­bie­rał w ar­gu­men­tach i wy­ra­ził się bar­dzo bez­poś­red­nio.

 (2.1) Do­ro­ta posz­ła do swo­je­go po­ko­ju żeby prze­brać się w su­kien­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲjɛrat͡ɕ, AS: pšebʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebranie n., przebieranie n., przebieraniec m., przebieranka ż.

Wiktionary


przebierańcowy

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. zwią­za­ny z prze­bie­ra­niem się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbʲjɛrãj̃nˈt͡sɔvɨ, AS: pšebʹi ̯erãĩ ̯ncovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebieraniec, przebranie, przebieranka

 czas. przebrać się

Wiktionary


przebieżka

krót­ki bieg roz­luź­nia­ją­cy mię­śnie, bę­dą­cy czę­ścią tre­nin­gu lub roz­grzew­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. krót­ki, roz­luź­nia­ją­cy bieg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po obie­dzie wy­bra­li się tylko na nie­wiel­ką prze­bież­kę, do czego za­chę­ca­ła sło­necz­na po­go­da i tem­pe­ra­tu­ra do­cho­dzą­ca do 20 stop­ni.

Wiktionary


przebieżnie

→ prze­bież­ny


SJP.pl

Patrz:

przebieżny

przebieżny

daw­niej: po­bież­ny


SJP.pl


przebijacz

urzą­dze­nie do two­rze­nia ot­wo­rów, np. dziu­row­nik, per­fo­ra­tor


SJP.pl


przebijak

na­rzę­dzie ko­wal­skie, bla­char­skie i mu­rar­skie do prze­bi­ja­nia ot­wo­rów


SJP.pl


przebijalność

1. zdol­ność do bycia prze­bi­tym;
2. zdol­ność do prze­bi­ja­nia przesz­kód


SJP.pl


przebijalny

da­ją­cy się prze­bić


SJP.pl


przebijać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­bić)

 (1.1) robić otwór czymś ostrym; prze­szy­wać na wylot

 (1.2) robić przej­ście w ja­kiejś przesz­ko­dzie

 (1.3) prze­do­sta­wać się przez grubą war­stwę lub mały otwór

 (1.4) po­ka­zy­wać lep­sze wa­lo­ry, zdol­no­ści, umie­jęt­no­ści

 (1.5) dawać wyż­szą ko­rzyść od uprzed­nio ofe­ro­wa­nej

 (1.6) karc. bić kartę star­szą od niej

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­bić)

 (2.1) być wi­docz­nym przez jakąś prze­sło­nę

 (2.2) dawać się od­bie­rać zmy­słem, czuć w tle

 (2.3) dawać się od­czuć (jako emo­cja)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­bi­jać się (dk. prze­bić się)

 (3.1) prze­bi­jać sa­me­go sie­bie

 (3.2) prze­bi­jać jeden dru­gie­go

 (3.3) ule­gać prze­bi­ciu

 (3.4) prze­do­sta­wać się, po­ko­nu­jąc przesz­ko­dy

 (3.5) robić prze­kop, otwór, aby do­stać się gdzieś

 (3.6) zdo­by­wać ka­rie­rę, po­pu­lar­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Na po­de­ście schod­ków było cias­no, dusz­no i mrocz­no. Ciem­ność roz­ja­śniał tylko nikły blask prze­bi­ja­ją­cy szpa­rą pod drzwia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebijak mrz., przebijanie n., przebitka ż., bicie n., przebicie n.

 czas. poprzebijać dk.

 przym. przebitkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przekłuwać, przeszywać

 (1.2) drążyć, przekłuwać, przekopywać

 (1.4) przewyższać

 (2.1) przeświecać, prześwitywać, przezierać, wychodzić, przebijać się, wyłaniać się

 (3.1) przekłuwać się, przeszywać się

 (3.2) przekłuwać się, przeszywać się

 (3.3) przenikać

 (3.4) przedzierać się

 (3.6) wybijać się

Wiktionary


przebimbać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pot. próż­no­wać przez okre­ślo­ny czas

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (2.1) pot. zmar­no­wać coś, zwła­szcza roztr­wo­nić okre­ślo­ną sumę pie­nię­dzy

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Po­sło­wie prze­bim­ba­li 800 tys. zł na tak­sów­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebimbanie n.

Wiktionary


przebinda

naz­wi­sko


SJP.pl


przebindowski

naz­wi­sko


SJP.pl


przebitka

1. cien­ki pa­pier uży­wa­ny przy pi­sa­niu przez kalkę;
2. kopia do­ku­men­tu, zwła­szcza zro­bio­na przez kalkę;
3. po­bi­cie atu­tem karty in­ne­go ko­lo­ru;
4. w gór­nict­wie: prze­kop łą­czą­cy dwa bie­gną­ce rów­no­le­gle wy­ro­bi­ska;
5. w fil­mie: krót­kie uję­cie, naj­czę­ściej zbli­że­nie, wmon­to­wa­ne do uję­cia pod­sta­wo­we­go;
6. po­tocz­nie: nad­wyż­ka ponad cenę pod­sta­wo­wą


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­ki pa­pier daw­niej uży­wa­ny do spo­rzą­dza­nia kopii pod­czas pi­sa­nia na ma­szy­nie

 (1.2) kopia da­ne­go tek­stu wy­ko­na­na za po­mo­cą od­po­wied­nie­go urzą­dze­nia

 (1.3) pot. zysk wy­ni­ka­ją­cy ze sprze­da­ży to­wa­ru za wyż­szą cenę niż cena kupna

 (1.4) pot. do­dat­ko­we przej­ście poz­wa­la­ją­ce na ko­mu­ni­ka­cję mię­dzy dwie­ma wy­drą­żo­ny­mi w ziemi tra­sa­mi

 (1.5) pot. mały kol­czyk umie­szcza­ny w pi­sto­le­cie do prze­kłu­wa­nia uszu

 (1.6) karc. po­bi­cie karty już wcze­śniej po­bi­tej

 (1.7) film. krót­kie uję­cie wmon­to­wa­ne do uję­cia pod­sta­wo­we­go, po­ka­zu­ją­ce obraz na bliż­szym pla­nie

 (1.8) sport. w siat­ków­ce: ude­rze­nie w piłkę spra­wia­ją­ce, że piłka prze­la­tu­je nad siat­ką

 (1.9) sport. w piłce noż­nej: prze­ję­cie od prze­ciw­ni­ka piłki le­cą­cej w po­wie­trzu w celu od­da­nia gola

 (1.10) środ. sport. w piłce noż­nej: rów­no­czes­ne, gwał­tow­ne kop­nię­cie piłki z dwóch stron przez dwóch za­wod­ni­ków na­bie­ga­ją­cych z na­prze­ciw­ka

 (1.11) daw. prze­to­pie­nie monet i wy­bi­cie ich od nowa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na bla­cie, wspar­tym od spodu na dwóch wy­su­wa­nych żer­dziach, aku­rat stała ot­war­ta ma­szy­na do pi­sa­nia z wkrę­co­nym prze­kła­dań­cem pa­pie­ru, prze­bit­ki i kalki.

 (1.3) Za dwie kart­ki na cze­ko­la­dę do­sta­wa­li­śmy jedną ta­blicz­kę cze­ko­la­dy i sprze­da­wa­li­śmy ją na tak zwa­nym czar­nym rynku z kil­ka­krot­ną prze­bit­ką.

 (1.9) Losy spot­ka­nia roz­strzy­gnę­ły się w 80 min, kiedy po do­gra­niu z rogu Żurka i prze­bit­ce Bryły, głową do siat­ki tra­fił Ga­łusz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebijać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) odbitka

Wiktionary


przebitkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


przebiórka

śro­do­wi­sko­wo: prze­bra­nie się


SJP.pl


przebić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­bi­jać)

 (1.1) usz­ko­dzić ostrym przed­mio­tem coś, co było na­pom­po­wa­ne

 (1.2) pod­czas li­cy­ta­cji lub gry: za­o­fe­ro­wać wię­cej

 (1.3) pod­czas ne­go­cja­cji: przed­sta­wić lep­szą ofer­tę

cza­sow­nik zwrot­ny prze­bić się

 (2.1) wy­ko­nać otwór przez coś na drugą stro­nę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kula prze­bi­ła ka­mi­zel­kę ku­lo­od­por­ną i po­waż­nie ra­ni­ła po­li­cjan­ta.

 (1.2) Po­nie­waż tre­fle są atu­ta­mi, to mogę dwój­ką trefl prze­bić asa pik.

 (2.1) Albo kras­no­lu­dy prze­bi­ły się do wiel­kiej geody, albo bar­dzo sta­ran­nie wy­ło­ży­ły ścia­ny i strop ja­ski­ni krysz­ta­ła­mi kwar­cu tak, by każda po­wierzch­nia od­bi­ja­ła świa­tło dwóch nie­du­żych świec pło­ną­cych na ko­lum­nach poś­rod­ku pia­szczy­ste­go po­dło­ża.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbʲit͡ɕ, AS: pšebʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bicie n., przebicie n.

Wiktionary


przebiśnieg

ro­śli­na ce­bul­ko­wa na­le­żą­ca do ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych, o rów­no­wą­skich li­ściach i mlecz­no­bia­łych kwia­tach zak­wi­ta­ją­cych wczes­ną wios­ną, po­cho­dzą­ca z Eu­ro­py; śnie­życz­ka prze­bi­śnieg


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku śnie­życz­ka prze­bi­śnieg, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ga­lant­hus ni­va­lis|L.|ref=tak.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Śnie­życz­ka prze­bi­śnieg – ga­tu­nek ro­śli­ny na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ama­ryl­ko­wa­tych,
  • Prze­bi­śnieg (sy­stem roz­poz­na­nia i za­kłó­ca­nia) – pol­ski sy­stem przez­na­czo­ny do pro­wa­dze­nia walki elek­tro­nicz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ogro­dzie po­przez suche zesz­ło­rocz­ne li­ście strze­la­ły w górę zie­lo­ne pędy prze­bi­śnie­gów.

 (1.1) Była po­ło­wa lu­te­go, na pozór za wcze­śnie na co­kol­wiek z wy­jąt­kiem prze­bi­śnie­gów i chan­dry. Aha, i Wa­len­ty­nek. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbʲiɕɲɛk, AS: pšebʹiśńek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przebiśniegowy

 rzecz. śnieżynka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) śnieżyczka, śnieżyczka przebiśnieg; daw. gładysz, gładyszek, śniegunka

Wiktionary


przebiśniegowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do prze­bi­śnie­gów, wy­ko­na­ny z prze­bi­śnie­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po bar­dzo dłu­gim szu­ka­niu zna­la­złam jeden pą­czek prze­bi­śnie­go­wy i jeden cie­mier­ni­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebiśnieg m.

Wiktionary


przebodźcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bodź­co­wać.

 (1.2) uczu­cie ob­cią­że­nia psy­chicz­ne­go spo­wo­do­wa­ne nad­mia­rem bodź­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jej na­tu­ral­ną bro­nią przed prze­bodź­co­wa­niem (a zatem i zmę­cze­niem) jest ob­ni­ża­nie ak­tyw­no­ści w róż­nych sy­tu­a­cjach ży­cio­wych i osią­ga­nie w ten spo­sób op­ty­mal­ne­go po­zio­mu po­bu­dze­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bodziec m.

 czas. przebodźcować ndk.

Wiktionary


przebodźcować

za­dzia­łać na kogoś zbyt wie­lo­ma bodź­ca­mi


SJP.pl


przebodźcowywać

dzia­łać na kogoś zbyt wie­lo­ma bodź­ca­mi


SJP.pl


przebogaty

ar­cy­bo­ga­ty;
1. bar­dzo bo­ga­ty, za­moż­ny;
2. ob­fi­tu­ją­cy w coś


SJP.pl


przeboje

po­tocz­nie:
1. pro­ble­my zwią­za­ne z czymś lub z kimś;
2. za­ska­ku­ją­cy, za­baw­ny splot zda­rzeń; numer, heca


SJP.pl


przebojowiec

za­wod­nik gier ze­spo­ło­wych do­ko­nu­ją­cy wielu prze­bo­jów w cza­sie gry, tzn. szyb­kich efek­tow­nych ata­ków na bram­kę prze­ciw­ni­ka za­koń­czo­nych strza­łem


SJP.pl


przebojowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest prze­bo­jo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbɔˈjɔvɔɕt͡ɕ, AS: pšeboi ̯ovość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebój m.

 przym. przebojowy

 przysł. przebojowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aktywność, dynamizm, dynamiczność, ekspansywność, energiczność, obrotność, operatywność, rzutkość, żywiołowość

Wiktionary


przebojowy

przy­miot­nik

 (1.1) kult. taki, który jest prze­bo­jem - osią­gnął suk­ces na rynku i jest po­pu­lar­ny

 (1.2) od­waż­ny, ener­gicz­ny, dziar­ski i niez­nie­chę­ca­ny przez trud­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mont­ser­rat Caballé była wiel­ką przy­ja­ciół­ką roc­ko­we­go gwia­zdo­ra Fred­die­go Mer­cu­ry'ego. Razem na­gra­li prze­bo­jo­wą płytę.

 (1.2) Jak na swoje szes­na­ście lat jest osobą prze­bo­jo­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebój mrz., przebojowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hitowy

Wiktionary


przeboksować

spę­dzić pe­wien czas na bok­so­wa­niu


SJP.pl


przebolały

po­go­dzić się ze stra­tą


SJP.pl


przebolewać

1. przez­wy­cię­żać ból, prze­sta­wać cier­pieć;
2. daw­niej: prze­ży­wać pe­wien okres w bólu, cier­pie­niu


SJP.pl


przeboleć

po­go­dzić się ze stra­tą


SJP.pl


przebookować

[czy­taj: prze­bu­ko­wać] zmie­nić szcze­gó­ły re­zer­wa­cji miej­sca w po­cią­gu, sa­mo­lo­cie, ho­te­lu itp.; prze­bu­ko­wać


SJP.pl


przebookowywać

[czy­taj: prze­bu­ko­wy­wać] zmie­niać szcze­gó­ły re­zer­wa­cji miej­sca w po­cią­gu, sa­mo­lo­cie, ho­te­lu itp.; prze­bu­ko­wy­wać


SJP.pl


przeborowo

Prze­bo­ro­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Dre­zden­ko.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wikipedia


przeborowywać

bo­ru­jąc, robić w czymś otwór na wylot


SJP.pl


przebranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­brać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebierać, przebrać dk.

 rzecz. przebieranka ż., przebieraniec mos.

 przym. przebierańcowy

Wiktionary


przebranżowienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zmia­na bran­ży pro­wa­dzo­nej dzia­łal­no­ści

 (1.2) środ. LGBT zmia­na orien­ta­cji sek­su­al­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zde­cy­do­wa­li­śmy się na prze­bran­żo­wie­nie firmy, gdyż do­tych­czas pro­wa­dzo­na dzia­łal­ność prze­sta­ła być opła­cal­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbrãw̃ʒɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšebrãũ̯žovʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebranżawiać (się) ndk., przebranżowić (się) dk.

Wiktionary


przebrasowywać

w że­glar­stwie: zmie­niać usta­wie­nie żagli re­jo­wych


SJP.pl


przebrać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­bie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­bie­rać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­brać się (ndk. prze­bie­rać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­bie­rać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O róż­nych już rze­czach sły­sza­łem, ale żeby ktoś prze­brał trupa i po­sta­wił na war­cie, żeby na mecz pójść, to naj­więk­szy idio­tyzm, z jakim mia­łem dotąd do czy­nie­nia – stwier­dził Fred Mar­cin­kow­ski, krę­cąc z nie­do­wie­rza­niem głową.

 (2.1) I zaraz wokół dom­ków cam­pin­go­wych za­ro­i­ło się od ludzi ubra­nych w ko­stiu­my ką­pie­lo­we. Wszy­scy śpie­szy­li do dom­ków, aby się prze­brać, bo do sto­łów­ki nie wolno było wcho­dzić w ko­stiu­mach, o czym in­for­mo­wał napis na drzwiach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbrat͡ɕ, AS: pšebrać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebranie n., przebieraniec mos.

Wiktionary


przebrno

Przebr­no (niem. "Pröbbernau") – część mia­sta Kry­ni­ca Mor­ska, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, po­ło­żo­na na Mie­rzei Wi­śla­nej, nad Za­le­wem Wi­śla­nym.

Wikipedia


przebronowywać

1. spulch­niać zie­mię broną, bro­no­wać pow­tór­nie;
2. spę­dzać pe­wien czas na bro­no­wa­niu


SJP.pl


przebrzydły

1. bu­dzą­cy wstręt, nie­chęć; obrzyd­li­wy, wstręt­ny, ohyd­ny;
2. taki, który się znu­dził, znu­żył, obrzydł; obrzy­dły


SJP.pl


przebrzęczeć

prze­fru­nąć z brzę­kiem


SJP.pl


przebudowa

rze­czow­nik od­cza­sow­ni­ko­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) do­ko­ny­wa­nie zmian w bu­do­wie da­ne­go obiek­tu

 (1.2) zmia­na w celu po­pra­wy cze­goś

Wiktionary

Prze­bu­do­wa – wy­ko­ny­wa­nie robót bu­dow­la­nych, w wy­ni­ku któ­rych na­stę­pu­je zmia­na pa­ra­me­trów użyt­ko­wych lub tech­nicz­nych ist­nie­ją­ce­go obiek­tu bu­dow­la­ne­go, z wy­jąt­kiem cha­rak­te­ry­stycz­nych pa­ra­me­trów, jak: ku­ba­tu­ra, po­wierzch­nia za­bu­do­wy, wy­so­kość, dłu­gość, sze­ro­kość bądź licz­ba kon­dy­gna­cji. W przy­pad­ku dróg są do­pu­szczal­ne zmia­ny cha­rak­te­ry­stycz­nych pa­ra­me­trów tech­nicz­nych i ek­splo­a­ta­cyj­nych w za­kre­sie nie­wy­ma­ga­ją­cym zmia­ny gra­nic pasa dro­go­we­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przebudowanie n., przebudowywanie n.

 czas. przebudować dk., przebudowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebudowanie, przebudowywanie

 (1.2) restrukturyzacja, ulepszanie, ulepszenie

Wiktionary


przebudowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bu­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebudowywanie n., przebudowa ż., budowniczy mos., budowlany mos.

 czas. przebudować dk., przebudowywać ndk.

 przym. budowlany, budowniczy

Wiktionary


przebudować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­bu­do­wy­wać)

 (1.1) zmie­nić grun­tow­nie bu­dow­lę

 (1.2) przeksz­tał­cić w nową po­stać

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­bu­do­wać się (ndk. prze­bu­do­wy­wać się)

 (2.1) zo­stać prze­bu­do­wa­nym

 (2.2) prze­bu­do­wać swoje lokum

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Oskar Ru­dziń­ski ro­zbu­do­wał go­spo­dar­stwo: prze­bu­do­wał stawy, w któ­rych ho­do­wa­no ryby, od­wod­nił zie­mię, zbu­do­wał ce­giel­nię i go­rzel­nię, za­ło­żył ba­żan­tar­nię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. budowniczy mos., przebudowa ż., przebudowanie n., przebudowywanie n.

 czas. budować, przebudowywać ndk.

 przysł. budująco

 przym. budujący, budulcowy, budowniczy

Wiktionary


przebudowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bu­do­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebudowanie n., przebudowa ż., budowniczy mos.

 czas. przebudowywać ndk., przebudować dk.

 przym. budowniczy

Wiktionary


przebukowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zmia­na re­zer­wa­cji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbukɔˈvãɲɛ, AS: pšebukovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebukować

Wiktionary


przebukować

zmie­nić szcze­gó­ły re­zer­wa­cji miej­sca w po­cią­gu, sa­mo­lo­cie, ho­te­lu itp.; prze­bo­o­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) zmie­nić re­zer­wa­cję

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbuˈkɔvat͡ɕ, AS: pšebukovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. bukować, zabukować

 rzecz. przebukowanie

Wiktionary


przebukowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­bu­ko­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebukowywać ndk.

Wiktionary


przebukowywać

zmie­niać szcze­gó­ły re­zer­wa­cji miej­sca w po­cią­gu, sa­mo­lo­cie, ho­te­lu itp.; prze­bo­o­ko­wy­wać


SJP.pl


przebumblowywać

po­tocz­nie: spę­dzać pe­wien czas na bum­blo­wa­niu, próż­no­wa­niu; prze­ba­lo­wy­wać, prze­bu­me­lo­wy­wać


SJP.pl


przebumelowywać

po­tocz­nie: spę­dzać pe­wien czas na bum­blo­wa­niu, próż­no­wa­niu; prze­ba­lo­wy­wać, prze­bum­blo­wy­wać


SJP.pl


przebyt

daw­niej:
1. prze­by­wa­nie, miesz­ka­nie, zo­sta­wa­nie gdzieś przez pe­wien czas;
2. przej­ście, prze­pra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. prze­by­wa­nie, miesz­ka­nie, zo­sta­wa­nie gdzieś przez pe­wien czas

 (1.2) stpol. przej­ście, prze­pra­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A na świe­cie zboż­ny pobyt, / Po ży­wo­cie raj­ski prze­byt. / Ky­rie­le­i­son.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przebywanie

Wiktionary


przebytek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. miesz­ka­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbɨtɛk, AS: pšebytek

Wiktionary


przebywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­by­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­by­wa­nie w twoim to­wa­rzy­stwie za­wsze koń­czy się ja­ki­miś kło­po­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛbɨˈvãɲɛ, AS: pšebyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebywać ndk.

 rzecz. przebycie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stpol. przebyt

Wiktionary


przebywać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) być gdzieś przez pe­wien czas; po­zo­sta­wać gdzieś dłu­żej; spę­dzać gdzieś czas

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­być)

 (2.1) po­ko­ny­wać okre­ślo­ną trasę, drogę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­by­wa­ją­ca na emi­gra­cji ary­sto­kra­cja urzą­dza­ła bale i im­pre­zy po­my­śla­ne jako na­ro­do­wa ma­ni­fe­sta­cja.

 (2.1) Jadąc na kla­so­wą wy­ciecz­kę, część chłop­ców prze­by­wa­ła trasę ro­we­ra­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈbɨvat͡ɕ, AS: pšebyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebywanie n., przebycie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bawić, być, pozostawać

Wiktionary


przebyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­by­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­by­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛbɨt͡ɕ, AS: pšebyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebycie n.

Wiktionary


przebóg

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy za­chwyt, zdu­mie­nie


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) przest. …wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, prze­ra­że­nie, grozę itp.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Bóg mos., bóg mos., bożek m., bogini ż., boginka ż., bóstwo n., bożyszcze n., pobożność ż., spobożnienie n., reg. Bócek m.

 czas. pobożnieć ndk., spobożnieć dk., wypobożnieć dk.

 przym. boski, boży, pobożny

 przysł. bosko, pobożnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na Boga!

Wiktionary


przebój

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. telew. coś bar­dzo po­pu­lar­ne­go, szcze­gól­nie w od­nie­sie­niu do ut­wo­rów mu­zycz­nych

 (1.2) sport. rap­tow­ny i nie­spo­dzie­wa­ny atak na bram­kę ry­wa­la wy­ko­na­ny przez jed­ne­go za­wod­ni­ka, za­koń­czo­ny strza­łem

Wiktionary

Prze­bój, szla­gier lub hit – po­pu­lar­ny w okre­ślo­nym cza­sie utwór mu­zycz­ny lub pio­sen­ka. Okre­śle­nie zaz­wy­czaj od­no­si się do mu­zy­ki roz­ryw­ko­wej, lecz czę­sto zna­cze­nie jego roz­cią­ga się na mu­zy­kę po­waż­ną oraz na inne dzie­dzi­ny sztu­ki, mó­wiąc na przy­kład o „prze­bo­ju fil­mo­wym” lub „ki­no­wym”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mał­go­rza­ta wspa­nia­le za­gra­ła na gi­ta­rze kilka roc­ko­wych prze­bo­jów.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przebojowy

 przysł. przebojowo

 rzecz. przebojowość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hit, szlagier, numer jeden; gw. Górny Śląsk szlager

Wiktionary


przebóstwiać

prze­mie­niać w bó­stwo


SJP.pl


przebóstwienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. na­da­nie komuś lub cze­muś pier­wiast­ka bo­skie­go, osią­gnię­cie cech bó­stwa

Wiktionary

Prze­bó­stwie­nie (gr. "the­o­sis" (θέωσης), "the­o­po­ie­sis") − po­ję­cie wy­stę­pu­ją­ce w pra­wo­sław­nej oraz wschod­nio­ka­to­lic­kiej te­o­lo­gii apo­fa­tycz­nej; okre­śla do­bro­wol­ne do­pu­szcze­nie czło­wie­ka przez Boga do wspó­łu­dzia­łu w Jego życiu i bo­skiej na­tu­rze drogą pew­ne­go uczest­nict­wa przez po­do­bień­stwo.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. bóg / Bóg m., bóstwo n., bogini ż., boginka ż., ubóstwianie n., ubóstwienie n., bożek m., bożątko n., bożnica ż., pobożność ż., boskość ż., bożość ż., zbożność ż., pobożnisia ż., pobożniś m., pobożnienie n., spobożnienie n., bezbożnik m., bezbożniczka ż., bezbożnica ż., bezbożność ż.

 czas. przebóstwiać ndk., przebóstwić dk., ubóstwiać ndk., ubóstwić dk., pobożnieć ndk., spobożnieć dk.

 przym. boski, boży, pobożny, bożnicowy, ubożuchny, zbożny, bezbożny, zbożowy

 przysł. bosko, pobożnie, bezbożnie

Wiktionary


przebóstwić

prze­mie­nić w bó­stwo


SJP.pl


przebóść

1. o zwie­rzę­tach: prze­bić ro­ga­mi;
2. prze­bić czymś ostrym; prze­kłuć, prze­szyć;
3. spo­wo­do­wać nagłe nie­przy­jem­ne od­czu­cie; prze­szyć;
4. prze­bóść się - prze­bić sie­bie sa­me­go czymś ostrym


SJP.pl


przebędowo

1. wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim;
2. osada w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie bra­niew­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­bę­do­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. bra­niew­skim, w gmi­nie Lel­ko­wo
  • Prze­bę­do­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. poz­nań­skim, w gmi­nie Mu­ro­wa­na Go­śli­na
  • Prze­bę­do­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w wo­je­wództ­wie po­mor­skim
  • Prze­bę­do­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim
  • Prze­ben­do­wo
  • Prze­bę­do­wo Słup­skie

Wikipedia


przebędowski

→ Prze­bę­do­wo


SJP.pl

Patrz:

Przebędowo

przebłagalnia

wieko skrzy­ni Arki Przy­mie­rza


SJP.pl


przebłagalny

ma­ją­cy na celu prze­bła­ga­nie; prze­pra­sza­ją­cy


SJP.pl


przebłaganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­jed­na­nie prze­ba­cze­nia bła­ga­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ojcze Przed­wiecz­ny, ofia­ru­ję Ci Ciało i Krew [...] Je­zu­sa Chry­stu­sa na prze­bła­ga­nie za grze­chy nasze i ca­łe­go świa­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przebłagać, przebłagiwać, błagać

 rzecz. przebłagiwanie

 przym. przebłagany, przebłagiwany

Wiktionary


przebłagać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­bła­gi­wać)

 (1.1) wy­jed­nać prze­ba­cze­nie bła­ga­niem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebłaganie n.

 przym. przebłagany

 czas. błagać, wybłagać, przebłagiwać

Wiktionary


przebłagiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­bła­gać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|prze­bła­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przebłagiwanie n., przebłaganie n.

 przym. przebłagiwany, przebłagany

 czas. przebłagać, błagać

Wiktionary


przebłyskać

rzad­ko: prze­bły­ski­wać;
1. sta­wać się wi­docz­nym na chwi­lę;
2. po­ja­wiać się w czy­jejś świa­do­mo­ści nagle i na krót­ko;
3. bły­skać spod cze­goś


SJP.pl


przebłyskiwać

prze­bły­skać;
1. sta­wać się wi­docz­nym na chwi­lę;
2. po­ja­wiać się w czy­jejś świa­do­mo­ści nagle i na krót­ko;
3. bły­skać spod cze­goś


SJP.pl


przebłysnąć

1. stać się wi­docz­nym na chwi­lę;
2. za­ist­nieć w czy­jejś świa­do­mo­ści nagle i na krót­ko;
3. błys­nąć spod cze­goś


SJP.pl


przeca

gwa­ro­wo lub po­tocz­nie: prze­cież; dyć


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. prze­cież

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ca mówie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk dyć

Wiktionary


przecedzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ce­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. cedzić, przecedzać ndk.

 rzecz. cedzak mrz.

Wiktionary


przecedzić

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. prze­ce­dzać)

 (1.1) prze­pu­ścić płyn przez sito, są­czek itp. w celu oczy­szcze­nia go lub od­dzie­le­nia czę­ści sta­łych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mocne pra­gnie­nie naj­le­piej uko­isz na­stę­pu­ją­cym na­po­jem: garść jęcz­mie­nia po­go­tuj z kwar­tą wody, prze­cedź, dolej czte­ry łyżki octu i dwie łyżki pra­śne­go miodu.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecedzać ndk., cedzić ndk.

 rzecz. cedzak mrz.

Wiktionary


przecena

wpro­wa­dze­nie niż­szej ceny niż po­przed­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hand. ekon. ob­ni­że­nie ceny sprze­da­ży to­wa­ru

Wiktionary

Prze­ce­na ( di­sco­unt) – ob­niż­ka ceny to­wa­ru lub usłu­gi, który wcze­śniej był ofe­ro­wa­ny po wyż­szej cenie. Prze­ce­na może być skut­kiem chęci szyb­sze­go po­zby­cia się to­wa­ru, który nie sprze­da­wał się do­brze po wyż­szej cenie, w celu uwol­nie­nia miej­sca w skle­pie i ma­ga­zy­nie na nowe to­wa­ry lub z po­wo­du stwier­dze­nia wad fa­brycz­nych ofe­ro­wa­nych pro­duk­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ame­ry­kań­skie in­dek­sy zam­knę­ły się wczo­raj ra­czej nie­zde­cy­do­wa­nie po prze­ce­nie z po­nie­dział­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cena ż., przecenianie n., wycenianie n., wycena ż., wycenienie n., bezcenność ż., cenienie n., docenianie n., docenienie n., cenówka ż., ocena ndk., ocenka ż., ocenianie n., ocenienie n., niedocenianie n., niedocenienie n., cennik m., drogocenność ż.

:: zdrobn. przecenka ż.

 czas. cenić ndk., wyceniać ndk., wycenić dk., przeceniać ndk., przecenić dk., oceniać ndk., ocenić dk., doceniać ndk., docenić dk., nie doceniać ndk., nie docenić dk.

 przym. cenny, cenowy, przecenowy, ocenny, wycenowy, bezcenny, nieoceniony, cennikowy, drogocenny

 przysł. bezcennie

Wiktionary


przecenianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ce­niać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jego cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną było prze­ce­nia­nie przed­się­biorstw, które pro­wa­dzi­ły dzia­łal­ność w In­ter­ne­cie, bądź za­mie­rza­ły ją roz­po­cząć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡sɛ̃ˈɲä̃ɲɛ, AS: pšecẽńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeceniać

 rzecz. przecena ż.

Wiktionary


przeceniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ce­nić)

 (1.1) ob­ni­żać cenę to­wa­ru

 (1.2) zbyt wy­so­ko oce­niać, cenić sobie coś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Zofia zwy­kle prze­ce­nia­ła swoje moż­li­wo­ści i w re­zul­ta­cie czę­sto prze­gry­wa­ła z kre­te­sem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡sɛ̃ɲät͡ɕ, AS: pšecẽńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecenianie n., cennik mrz., przecena ż., cena ż.

 czas. cenić

 przym. cenowy

 przysł. cenowo

Wiktionary


przecenić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ce­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ce­niać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te próby drą­że­nia przesz­ło­ści trud­no prze­ce­nić, cho­ciaż sądzę, że wła­ści­wie oce­nio­ne zo­sta­ną do­pie­ro w przysz­ło­ści.

 (1.1) Krót­ką su­knię prze­ce­nio­no aż o sto zło­tych, ak­tu­al­nie kosz­tu­je 298 zł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡sɛ̃ɲit͡ɕ, AS: pšecẽńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecena ż., cena ż., cennik mrz.

 przym. cenowy

 przysł. cenowo

Wiktionary


przecenowy

→ prze­ce­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­ce­ną, do­ty­czą­cy prze­ce­ny

Wiktionary

Patrz:

przecena

Powiązane:

 rzecz. przecena ż.

Wiktionary


przecentrować

śro­do­wi­sko­wo: usta­wić oś obro­tu koła ro­we­ro­we­go przez na­cią­ga­nie i lu­zo­wa­nie szprych


SJP.pl


przecentrowywać

śro­do­wi­sko­wo: usta­wiać oś obro­tu koła ro­we­ro­we­go przez na­cią­ga­nie i lu­zo­wa­nie szprych


SJP.pl


przechadzka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cho­dze­nie dla re­lak­su, wy­po­czyn­ku

Wiktionary

Prze­chadz­ka (ros. "Прогулка", "Pro­gul­ka") – ro­syj­ski me­lo­dra­mat z 2003 roku w re­ży­se­rii Alek­sie­ja Uczi­tie­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pój­dziesz z nami na prze­chadz­kę po ko­la­cji?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechodzień m., przechodzenie n., przejście n.

 czas. przejść dk., przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

 przym. przejściowy, przechodni

 przysł. przejściowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spacer, przejście się

Wiktionary


przechadzkowy

→ prze­chadz­ka


SJP.pl

Patrz:

przechadzka

przecharakteryzowywać

1. zmie­niać komuś cha­rak­te­ry­za­cję;
2. prze­cha­rak­te­ry­zo­wy­wać się - zmie­niać sobie cha­rak­te­ry­za­cję


SJP.pl


przecharsły

przy­miot­nik

 (1.1) śrpol. osła­bio­ny, zmę­czo­ny

Wiktionary


przechera

1. czło­wiek chy­try, prze­bie­gły; spry­ciarz, krę­tacz, obłud­nik;
2. czło­wiek lu­bią­cy się sprze­czać; prze­ko­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub żeń­ski

 (1.1) daw. krę­tacz, sza­chraj

 (1.2) daw. kłót­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kruk z ka­wa­łem sera w dzio­bie / na ga­łę­zi usiadł sobie; / a pod drze­wem lis prze­che­ra / chci­wie na gałąź spo­zie­ra.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przecherny

 rzecz. przecherność ż., przecherstwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszust, szelma

Wiktionary


przecherny

→ prze­che­ra


SJP.pl

Patrz:

przechera

przechlapane

po­tocz­nie: kiep­ski, nie­u­da­ny, np. przech­la­pa­ny dzień


SJP.pl


przechlapany

po­tocz­nie: kiep­ski, nie­u­da­ny, np. przech­la­pa­ny dzień


SJP.pl


przechlewać

1. wy­da­wać pie­nią­dze na pi­jań­stwo;
2. spę­dzać pe­wien czas na piciu al­ko­ho­lu


SJP.pl


przechlewko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przech­lew­ko – wieś ka­szub­ska w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo
  • Przech­lew­ko – osada leśna ka­szub­ska w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo

Wikipedia


przechlewo

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Przech­le­wo (niem. "Prech­lau, ka­szub. Przechlewò") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Przech­le­wo, przy tra­sie linii ko­le­jo­wej nr 413. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


przechlewski

przy­miot­nik od: Przech­le­wo


SJP.pl


przechodka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. rzad. pot. przej­ście mię­dzy ka­mie­ni­ca­mi z jed­nej ulicy na drugą

 (1.2) wulg. przest. pro­sty­tut­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można było wejść do bramy z jed­nej ulicy po­przez pod­wór­ka, za­uł­ki, ko­rzy­sta­jąc z ko­mó­rek, be­to­no­wych śmiet­ni­ków (wtedy nie było ku­błów na śmie­ci), a wyjść na inną. Ta­kich prze­cho­dek było mnó­stwo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przejście n., przechodzenie n., chodzenie n., chadzanie n., przechadzanie n., przechodzień m., przechodniość ż., chodnik m., chodak m., wychodzenie n., wychodek m., przechadzka ż., chodzony m.

 czas. chodzić ndk., chadzać ndk., przechodzić ndk., przechadzać ndk., przejść dk., wychodzić ndk.

 przym. przechodni, chodnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. ścionka, sionka

Wiktionary


przechodni

osoba idąca ulicą, chod­ni­kiem


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, przez który się prze­cho­dzi

 (1.2) otrzy­my­wa­ny ko­lej­no przez różne osoby

 (1.3) ma­ją­cy nie trwać stale; taki, który się za­koń­czy

 (1.4) bę­dą­cy eta­pem pew­ne­go pro­ce­su mię­dzy jego po­cząt­kiem a koń­cem

 (1.5) wę­dru­ją­cy z jed­ne­go miej­sca w inne, nie­ma­ją­cy sta­łe­go miej­sca po­by­tu

 (1.6) przest. ma­ją­cy prze­by­wać tym­cza­so­wo w ja­kimś miej­scu

 (1.7) gram. o cza­sow­ni­ku: po­sia­da­ją­cy formy stro­ny bier­nej

 (1.8) mat. log. o re­la­cji: taki, że jeśli za­cho­dzi dla pary (x,y) oraz pary (y,z), to za­cho­dzi rów­nież dla pary (x,z)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przest. osoba idąca chod­ni­kiem lub ulicą

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. i B. lm. od prze­cho­dzień

forma przy­miot­ni­ka.

 (4.1) M. i W. lm. mos. od prze­chod­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pokój, owszem, jest, ale prze­chod­ni i wspól­ny z go­spo­da­rza­mi.

 (1.2) Jak za­po­wia­da­ją or­ga­ni­za­to­rzy co­mie­sięcz­nych roz­gry­wek w te­ni­sie sto­ło­wym zwy­cięz­cy po­szcze­gól­nych tur­nie­jów otrzy­ma­ją pu­cha­ry, które będą miały cha­rak­ter pu­cha­rów prze­chod­nich.

 (1.3) Od prze­wa­gi wia­trów jed­nych i dru­gich za­le­ży prze­chod­ni stan po­go­dy […]

 (1.4) […] te łą­cze­nia się, jako z na­tu­ry lub za­mia­ru prze­chod­nie i przy­go­to­waw­cze do do­sko­na­łe­go na­ro­do­we­go zla­nia się, nie przed­sta­wia­ją do­kład­ne­go wzoru fe­de­ra­cji we wła­ści­wym zna­cze­niu

 (1.7) W ję­zy­ku an­giel­skim niek­tó­re cza­sow­ni­ki mogą być prze­chod­nie lub nie­prze­chod­nie – wszyst­ko za­le­ży od tego, co chce­my prze­ka­zać.

 (1.8) Nie jest prze­chod­ni sto­su­nek oj­co­stwa, bo jeśli Adam jest ojcem Bo­le­sła­wa, a Bo­le­sław ojcem Cze­sła­wa, to na pewno nie­praw­da, że Adam jest ojcem Cze­sła­wa.

 (2.1) Przed ko­ścio­łem Ś. Jana w War­sza­wie sie­dzia­ło dwóch że­bra­ków; ich wiek i ka­lect­wo wzbu­dza­ły li­tość w prze­chod­nich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɔdʲɲi, AS: pšeχodʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodzenie n., przechodka ż., przechadzka ż., przechód ż., przechodniość ż., przejście n., przechodzień m.

 czas. przechadzać się, przechodzić ndk., przejść dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) przejściowy

 (1.4) przejściowy

 (1.6) neutr. wędrowny

 (1.7) tranzytywny

 (1.8) tranzytywny

 (2.1) neutr. przechodzień

Wiktionary


przechodniość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­chod­nie

 (1.2) gram. cecha cza­sow­ni­ka prze­chod­nie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • cza­sow­nik prze­chod­ni i cza­sow­nik nie­prze­chod­ni (ję­zy­koz­naw­stwo)
  • prze­chod­niość (gra­ma­ty­ka)
  • re­la­cja prze­chod­nia (ma­te­ma­ty­ka)
  • prze­chod­niość im­pli­ka­cji – jedno z praw lo­gi­ki, kon­kret­niej kla­sycz­ne­go ra­chun­ku zdań

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przechodzień m., przejściowość ż., przejściówka ż., przechodzenie n., przejście n., przechadzka ż.

 czas. przechadzać się, przechodzić ndk., przejść dk.

 przym. przechodni, przejściowy

 przysł. przejściowo

Wiktionary


przechodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cho­dzić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: pšeχoʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przejście n.

 czas. przejść dk., przechodzić ndk., przechadzać się ndk.

 przym. przejściowy, przechodni

 przysł. przejściowo

Wiktionary


przechodzień

osoba idąca ulicą, chod­ni­kiem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba idąca ulicą lub chod­ni­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­chód po­trą­cił prze­chod­nia na przej­ściu dla pie­szych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɔd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: pšeχoʒ́ė̃ń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przechadzka ż., przechodniość ż., przechodzenie n., przejście n., przejściówka ż.

 czas. przechodzić ndk., przejść dk., przechadzać się ndk.

 przym. przechodzony, przechodni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. przechodni

Wiktionary


przechodzić

spę­dzić pe­wien czas na cho­dze­niu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. przejść)

 (1.1) prze­by­wać jakąś drogę

 (1.2) prze­kra­czać coś w po­przek

 (1.3) mijać okre­ślo­ne obiek­ty

 (1.4) minąć w cza­sie, sta­wać się przesz­ło­ścią

 (1.5) być prze­ka­zy­wa­nym, krą­żyć mię­dzy obiek­ta­mi lub oso­ba­mi

 (1.6) prze­ży­wać coś

 (1.7) prze­do­sta­wać się, prze­ni­kać przez coś

 (1.8) zmie­niać sy­stem, w jakim się coś robi (zwy­kle w for­mie do­ko­na­nej)

 (1.9) zmie­niać stan

 (1.10) o pro­po­zy­cji: zo­stać zat­wier­dzo­ną

 (1.11) o linii, szo­sie, szla­ku: znaj­do­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co dwa dni prze­cho­dzę dzie­sięć ki­lo­me­trów.

 (1.1) Bu­rzo­we chmu­ry prze­cho­dzą nad mia­stem.

 (1.2) Dzie­ci prze­cho­dzą przez jezd­nię po pa­sach.

 (1.3) Idąc do szko­ły, prze­cho­dzę obok ka­wiar­ni i kwia­ciar­ni.

 (1.4) Po­wo­li prze­cho­dzi mi prze­zię­bie­nie.

 (1.5) Mój ze­szyt prze­cho­dził z rąk do rąk.

 (1.6) Mar­cin prze­cho­dzi cięż­ką cho­ro­bę.

 (1.7) Świa­tło prze­cho­dzi przez szkla­ną elek­tro­dę.

 (1.8) Miesz­kań­cy ziem pol­skich przesz­li od go­spo­dar­ki fol­warcz­no-pań­szczyź­nia­nej do czyn­szo­wej w XIX wieku.

 (1.8) Wczo­raj prze­sze­dłem na no­wszą wer­sję opro­gra­mo­wa­nia.

 (1.9) Woda pod wpły­wem cie­pła prze­cho­dzi w po­stać pary wod­nej.

 (1.10) Usta­wa prze­cho­dzi więk­szo­ścią gło­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɔd͡ʑit͡ɕ, AS: pšeχoʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechodni mos., przechodka ż., przejściówka ż., przejściowość ż., przechodniość ż., przechadzka ż., przechodzień m., przechodzenie n., przejście n.

 czas. przejść dk., przechadzać się ndk.

 przym. przejściowy, przechodni

 przysł. przejściowo

 partyk. przeszło

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kursować, przejechać, przesunąć

 (1.3) mijać, omijać

 (1.4) upływać

Wiktionary


przechodzony

spę­dzić pe­wien czas na cho­dze­niu


SJP.pl


przechowalnia

bu­dy­nek lub po­mie­szcze­nie do prze­cho­wy­wa­nia cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia przed­mio­tów, np. ba­ga­żów po­dró­żu­ją­cych

Wiktionary

Zo­bacz też: Prze­cho­wal­nia – po­wieść Ka­zi­mie­rza Or­ło­sia.

Łódz­ka Piw­ni­ca Ar­ty­stycz­na „Prze­cho­wal­nia” – scena ar­ty­stycz­na (m.in. ka­ba­re­to­wa) w Łodzi, za­ło­żo­na w 1995 roku, była to wtedy je­dy­na scena ka­ba­re­tu li­te­rac­kie­go w Pol­sce, oprócz kra­kow­skiej Piw­ni­cy pod Ba­ra­na­mi. Jest pro­wa­dzo­na przez mał­żeń­stwo An­drze­ja Po­nie­dziel­skie­go i Elż­bie­tę Ada­miak.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przechowywanie n., przechowanie n.

 czas. przechowywać ndk., przechować dk.

Wiktionary


przechowalnictwo

dział prze­my­słu spo­żyw­cze­go zaj­mu­ją­cy się prze­cho­wy­wa­niem pło­dów rol­nych


SJP.pl


przechowalniczy

zwią­za­ny z prze­cho­wy­wa­niem, do­ty­czą­cy prze­cho­wal­nict­wa


SJP.pl


przechowalnik

spe­cja­li­sta w za­kre­sie prze­cho­wy­wa­nia żyw­no­ści


SJP.pl


przechowalność

okres, w ciągu któ­re­go żyw­ność za­cho­wu­je okre­ślo­ne wła­ści­wo­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­cho­wal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przechowalny

Wiktionary


przechowawca

osoba przyj­mu­ją­ca coś na prze­cho­wa­nie


SJP.pl


przechowawczyni

→ prze­cho­waw­ca


SJP.pl

Patrz:

przechowawca

przechowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cho­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Siew je­sien­ny daje prze­waż­nie ob­fi­te wscho­dy i sil­niej­sze siew­ki oraz uwal­nia od po­trze­by prze­cho­wy­wa­nia na­sion.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ, AS: pšeχovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przechowywać ndk., przechować dk.

 rzecz. przechowanie n., przechowalnia ż.

Wiktionary


przechowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­cho­wać)

 (1.1) cho­wać coś przed zni­knię­ciem, zgi­nię­ciem lub zep­su­ciem w ja­kimś miej­scu

 (1.2) trzy­mać kogoś w ukry­ciu

 (1.3) chro­nić coś przed za­pom­nie­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej skrzy­ni na­le­ży prze­cho­wy­wać na­rzę­dzia.

 (1.2) Muszę prze­cho­wy­wać cie­bie na stry­chu.

 (1.3) To zdję­cie będę prze­cho­wy­wać w al­bu­mie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɔˈvɨvat͡ɕ, AS: pšeχovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przechować, chować

 przym. przechowywany, chowany

 rzecz. przechowalnia ż., chowany mrz., przechowywanie, chowanie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) magazynować, składować, przetrzymywać

Wiktionary


przechrypiać

daw­niej o ochry­płym okrzy­ku: przebrz­mie­wać


SJP.pl


przechrzcić

1. ochrz­cić kogoś w nowym obrząd­ku;
2. nadać cze­muś inną nazwę, zmie­nić komuś imię lub naz­wi­sko


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) pot. zmie­nić komuś lub cze­muś imię lub nazwę

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny przechrz­cić się (ndk. brak)

 (2.1) pot. zmie­nić swoje imię lub przy­do­mek

 (2.2) rel. zmie­nić swój obrzą­dek / wyz­na­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześnica ż., chrześniak mos., chrześniaczka ż., chrześcijaństwo n., chrzestny mos., przechrzczenie n., przechrzta m., ochrzczenie n., chrzciciel mos., chrzciny nmos., chrzczenie n., chrzest mrz., chrzestna ż.

 czas. ochrzcić dk., chrzcić ndk.

 przym. chrzcielny, chrzestny

Wiktionary


przechrzta

daw­niej: męż­czyz­na, który zmie­nił wiarę, ne­o­fi­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. ktoś, kto zmie­nił wyz­na­nie (zwł. na ka­to­li­cyzm)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chór Przechrz­tów od­po­wia­da mu, iż je­dy­nym ich Panem jest Je­ho­wa, że nie ma dla nich in­ne­go Boga.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chrześnica ż., ochrzczenie n., chrzczenie n., chrzciciel m., chrzestny m., chrzestna ż., chrześniak m., chrześniaczka ż., chrześnica ż., chrzcielnica ż., chrzest m., chrzciny lm nm., chrześcijaństwo n.

 czas. chrzcić ndk., ochrzcić dk., przechrzcić dk.

 przym. chrzcielny, chrześcijański, chrzestny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konwertyta, wychrzta, marran, maran

Wiktionary


przechuj

wul­gar­nie: ktoś wy­jąt­ko­wo spryt­ny, wy­bit­ny, im­po­nu­ją­cy (uży­wa­ne iro­nicz­nie lub z prze­sa­dą)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) wulg. ktoś o za­dzi­wia­ją­cych umie­jęt­no­ściach lub za­dzi­wia­ją­cy za­cho­wa­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O kurwa, prze­chuj! Wi­dzia­łeś jak oki­wał tych obroń­ców?

 (1.1) Ten gość jest dla mnie to­tal­nym prze­chu­jem, na polu minus dzie­sięć stop­ni, a ten dalej cho­dzi do szko­ły bez kurt­ki i mówi, że go to pier­do­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛxuj, AS: pšeχui ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. chuj mzw./mos.

 wykrz. chuj

Wiktionary


przechwalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­chwa­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechwałka ż.

 czas. przechwalać ndk.

Wiktionary


przechwalać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­chwa­lić)

 (1.1) pot. chwa­lić prze­sad­nie; wy­ol­brzy­miać za­le­ty

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­chwa­lać się

 (2.1) chwa­lić się prze­sad­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechwalanie n., przechwałka ż.

 czas. chwalić

Wiktionary


przechwała

daw­niej: prze­chwał­ka


SJP.pl


przechwyt

1. w niek­tó­rych grach ze­spo­ło­wych: prze­chwy­ce­nie piłki za­wod­ni­ko­wi prze­ciw­nej dru­ży­ny;
2. wy­kry­cie nie­przy­ja­ciel­skie­go obiek­tu la­ta­ją­ce­go w celu za­a­ta­ko­wa­nia go i zni­szcze­nia;
3. miara od­dzia­ły­wa­nia okre­ślo­nej elek­tro­dy X w sto­sun­ku do innej elek­tro­dy Y na pole elek­trycz­ne w po­bli­żu elek­tro­dy Z


SJP.pl

Prze­chwyt – w ko­szy­ków­ce jest za­pi­sy­wa­ny wtedy, gdy ak­tyw­na, agre­syw­na po­sta­wa gra­cza lub gra­czy obro­ny po­wo­du­je wej­ście w po­sia­da­nie żywej piłki przez ze­spół bro­nią­cy. Prze­chwyt jest nie­mal za­wsze po­łą­czo­ny ze stra­tą (po­sia­da­nia piłki) ze­spo­łu ataku, przy czym nie każda stra­ta piłki jest skut­kiem prze­chwy­tu: są to tak zwane błędy nie­wy­mu­szo­ne. Je­dy­nym wy­jąt­kiem jest sy­tu­a­cja, gdy gracz ze­spo­łu wy­gry­wa rzut sę­dziow­ski na po­cząt­ku (pier­wszej kwar­ty) meczu.

Wikipedia


przechwytywacz

ele­ment lub me­cha­nizm słu­żą­cy do wy­chwy­ty­wa­nia lub za­trzy­my­wa­nia cze­goś


SJP.pl


przechwytywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­chwy­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przechwytywać ndk.

 rzecz. schwytanie n.

Wiktionary


przechyla

miej­sce na zbo­czu góry; po­chy­łość


SJP.pl


przechylać

cza­sow­nik

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś bar­dziej się po­chy­la

cza­sow­nik zwrot­ny prze­chy­lać się

 (2.1) być bar­dziej po­chy­lo­nym

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Z cza­sem prze­niósł się do Mi­cro­sof­tu w sta­nie Se­att­le, gdzie miesz­ka obec­nie z dwoma ko­ta­mi i prze­chy­la­ją­cą się górą ksią­żek.

Wiktionary


przechylenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­chy­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛxɨˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšeχylẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przechylić

Wiktionary


przechylić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­chy­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­chy­lać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­chy­lić się (ndk. prze­chy­lać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­chy­lać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈxɨlʲit͡ɕ, AS: pšeχylʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przechylenie n.

Wiktionary


przechył

od­chy­le­nie stat­ku lub sa­mo­lo­tu od po­ło­że­nia nor­mal­ne­go przy ruchu do­o­ko­ła osi wzdłuż­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) od­chy­le­nie się bu­dow­li lub jej ele­men­tu

 (1.2) od­chy­le­nie się po­ja­zdu, stat­ku, sa­mo­lo­tu itp. od ich na­tu­ral­ne­go po­ło­że­nia

 (1.3) prze­sad­ne skło­nie­nie się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛxɨw, AS: pšeχyu̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przechyłowy

Wiktionary


przechyłka

prze­chy­le­nie toru do wew­nątrz na od­cin­ku łu­ko­wym przez uło­że­nie szyn toru zew­nętrz­ne­go na nieco wyż­szym po­zio­mie


SJP.pl


przechyłomierz

przy­rząd do okre­śla­nia kąta prze­chy­łu cze­goś


SJP.pl


przechyłowy

→ prze­chył


SJP.pl

Patrz:

przechył

przechód

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­chód – ro­dzaj płyt­ko wcię­tej prze­łę­czy
  • Prze­chód – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka
  • Prze­chód – wieś w woj. opol­skim, w pow. ny­skim, w gmi­nie Kor­fan­tów
  • Prze­chód – wy­so­ki próg skal­ny w Do­li­nie Małej Łąki w Ta­trach Za­chod­nich
  • Prze­chód – gro­ma­da w po­wie­cie nie­mod­liń­skim
  • Prze­chód – gro­ma­da w po­wie­cie wło­daw­skim
  • Prze­chód – dawna gmina w re­jen­cji opol­skiej

Wikipedia


przechów

daw­niej: prze­cho­wa­nie


SJP.pl


przechędożać

daw­niej: prze­czy­szczać, uprzą­tać


SJP.pl


przechłostać

1. wie­lo­krot­nie ude­rzyć batem, rózgą;
2. śro­do­wi­sko­wo: prze­je­chać jakąś trasę w spo­sób szkod­li­wy dla sa­mo­cho­du


SJP.pl


przecie

ek­spre­syw­nie: prze­cież; wszak­że


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) daw./przest. prze­cież

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lm. oz­najm. ter. od: przeć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czemu pa­no­wie mnie za­trzy­mu­ją? Prze­cie mówię, że nic nie zro­bi­łem.

 (1.1) Sam Wi­tołd, cho­ciaż go piszą wiel­kim knia­ziem, rzą­dzi prze­cie Litwą z ra­mie­nia Ja­gieł­ły i jest tylko wiel­ko­rząd­cą, za­słu­ga więc spad­nie na króla.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przecież, gwara. przeca

Wiktionary


przecieczony

taki, który prze­ciekł (prze­cie­knął); prze­cie­kły, prze­cie­knię­ty


SJP.pl


przeciek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­pływ cie­czy lub ucho­dze­nie gazu z miej­sca, w któ­rym pow­sta­ła nie­szczel­ność

 (1.2) miej­sce, w któ­rym na­stę­pu­je wy­pływ cie­czy lub ucho­dze­nie gazu

 (1.3) przen. nie­kon­tro­lo­wa­ne, nie­le­gal­ne prze­do­sta­nie się po­uf­nych in­for­ma­cji do me­diów lub opi­nii pu­blicz­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɛk, AS: pšećek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciekanie n., przecieknięcie n., ciek m.

 czas. przeciekać, przeciec

 przym. przeciekowy, ciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyciek

 (1.2) wyciek

Wiktionary


przeciekawy

po­tocz­nie: bar­dzo cie­ka­wy


SJP.pl


przeciekać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ciec, prze­cie­knąć)

 (1.1) prze­pu­szczać ciecz z po­wo­du nie­szczel­no­ści

 (1.2) cie­knąc, prze­ni­kać przez coś

 (1.3) wy­do­sta­wać się mimo za­ka­zu; być nie­o­fi­cjal­nie ujaw­nia­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oka­za­ło się, że to trzy­dzie­sty drugi zbior­nik prze­cie­kał.

 (1.1) Pro­ble­mem był dach bi­blio­te­ki, co praw­da no­wiu­teń­ki, ale jak się oka­za­ło wad­li­wy, bo prze­cie­ka­ją­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciek mrz., przeciekanie n.

 przym. ciekły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaciekać

 (1.2) ciec, zaciekać

 (1.3) wyciekać

Wiktionary


przecieknięty

taki, który prze­ciekł; prze­cie­czo­ny, prze­cie­kły


SJP.pl


przeciekły

taki, który prze­ciekł; prze­cie­czo­ny, prze­cie­knię­ty


SJP.pl


przecier

gęsta masa otrzy­ma­na z prze­tar­tych owo­ców, wa­rzyw lub in­ne­go po­ży­wie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. gęsta, pół­płyn­na masa uzy­ska­na z roz­tar­tych pro­duk­tów, np. wa­rzyw, owo­ców, zia­ren

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɛr, AS: pšećer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecieranie n., przetarcie n., przecierka ż.

:: zdrobn. przecierek m.

 czas. przetrzeć, przecierać

 przym. przecierowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) purée

Wiktionary


przecieracz

1. przy­rząd z sitem, przez które prze­ci­ska się skład­ni­ki spo­żyw­cze i su­row­ce; prze­cie­rak;
2. na­rzę­dzie do usu­wa­nia brudu i wil­go­ci z lufy; prze­cie­rak;
3. osoba ro­bią­ca coś jako pier­wsza, bę­dą­ca pio­nie­rem w ja­kiejś dzie­dzi­nie, np. prze­cie­racz szla­ków;
4. model urzą­dze­nia bę­dą­cy wzo­rem dla na­stęp­nych urzą­dzeń;
5. śro­do­wi­sko­wo: osoba, która prze­by­wa trasę wy­ści­gu jako pier­wsza, by przy­go­to­wać ją dla za­wod­ni­ków;
6. część kom­baj­nu do usu­wa­nia z ro­ślin nad­mia­ru ziemi


SJP.pl


przecieraczka

1. na­rzę­dzie do prze­cie­ra­nia owo­ców i wa­rzyw w celu uzy­ska­nia jed­no­li­tej masy; prze­cie­racz, prze­cie­rak;
2. na­rzę­dzie do wy­gła­dza­nia ścian, po­dłóg, su­fi­tów itp.


SJP.pl


przecierak

1. przy­rząd z sitem, przez które prze­ci­ska się skład­ni­ki spo­żyw­cze i su­row­ce; prze­cie­racz;
2. klu­ska ze star­tych ziem­nia­ków, jaj i mąki;
3. sta­lo­wa li­stwa z ostrym brze­giem do zgar­nia­nia farby w pro­ce­sie dru­ko­wa­nia; ście­rak, rakla, ra­kiel;
4. na­rzę­dzie do usu­wa­nia brudu i wil­go­ci z lufy; prze­cie­racz;
5. śro­do­wi­sko­wo: po­jazd, któ­rym je­dzie się trasą wy­ści­gu, by przy­go­to­wać ją dla za­wod­ni­ków


SJP.pl


przecieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cie­rać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecierać

 rzecz. przecier mrz.

Wiktionary


przecieranka

prze­cier­ka;
1. po­tra­wa w po­sta­ci pół­płyn­nej masy pow­sta­łej z prze­tar­tych owo­ców lub wa­rzyw;
2. ozdo­ba pow­sta­ła po­przez po­cie­ra­nie po­wierzch­ni da­ne­go przed­mio­tu w celu usu­nię­cia jego wierzch­niej war­stwy


SJP.pl


przecierać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­trzeć)

 (1.1) ście­rać z grub­sza wierzch­nią war­stwę cze­goś pa­pie­rem ścier­nym

 (1.2) usu­wać za­nie­czy­szcze­nia trąc szmat­ką

 (1.3) robić prze­cier, roz­cie­ra­jąc wa­rzy­wa lub owoce

 (1.4) ciąć kłodę na deski

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­cie­rać się

 (2.1) być prze­cie­ra­nym (1.3-4)

 (2.2) o nie­bie: rozch­mu­rzać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Chło­pak zna­lazł więc jakąś ser­wet­kę, pio­ru­nem zwil­żył ją wodą mi­ne­ral­ną i za­czął prze­cie­rać su­kien­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛrat͡ɕ, AS: pšećerać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecier m., przecierka ż., przecieranie n., przetarcie n.

 czas. przetrzeć dk., trzeć ndk.

Wiktionary


przecierek

1. po­tra­wa w po­sta­ci pół­płyn­nej masy pow­sta­łej z prze­tar­tych owo­ców lub wa­rzyw; prze­cie­ran­ka;
2. ozdo­ba pow­sta­ła po­przez po­cie­ra­nie po­wierzch­ni da­ne­go przed­mio­tu w celu usu­nię­cia jego wierzch­niej war­stwy; prze­cie­ran­ka;
3. usu­wa­nie wierzch­niej war­stwy przed­mio­tów po­przez po­cie­ra­nie;
4. usz­ko­dze­nie po­wierzch­ni w wy­ni­ku ob­tar­cia o coś; ob­cier­ka, przy­cier­ka;
5. sku­tek usz­ko­dze­nia po­wierzch­ni w wy­ni­ku ob­tar­cia o coś; ob­cier­ka, przy­cier­ka;
6. wy­rów­ny­wa­nie po­wierzch­ni po­przez na­ło­że­nie cien­kiej war­stwy ja­kiejś sub­stan­cji;
7. cien­ka war­stwa sub­stan­cji, którą wy­rów­na­no jakąś po­wierzch­nię;
8. wcier­ka;
a) two­rze­nie szki­cu przed­mio­tu po­przez po­ło­że­nie na nim kart­ki i za­ma­za­nie jej ołów­kiem;
b) szkic przed­mio­tu ut­wo­rzo­ny w ten spo­sób


SJP.pl


przecierka

1. po­tra­wa w po­sta­ci pół­płyn­nej masy pow­sta­łej z prze­tar­tych owo­ców lub wa­rzyw; prze­cie­ran­ka;
2. ozdo­ba pow­sta­ła po­przez po­cie­ra­nie po­wierzch­ni da­ne­go przed­mio­tu w celu usu­nię­cia jego wierzch­niej war­stwy; prze­cie­ran­ka;
3. usu­wa­nie wierzch­niej war­stwy przed­mio­tów po­przez po­cie­ra­nie;
4. usz­ko­dze­nie po­wierzch­ni w wy­ni­ku ob­tar­cia o coś; ob­cier­ka, przy­cier­ka;
5. sku­tek usz­ko­dze­nia po­wierzch­ni w wy­ni­ku ob­tar­cia o coś; ob­cier­ka, przy­cier­ka;
6. wy­rów­ny­wa­nie po­wierzch­ni po­przez na­ło­że­nie cien­kiej war­stwy ja­kiejś sub­stan­cji;
7. cien­ka war­stwa sub­stan­cji, którą wy­rów­na­no jakąś po­wierzch­nię;
8. wcier­ka;
a) two­rze­nie szki­cu przed­mio­tu po­przez po­ło­że­nie na nim kart­ki i za­ma­za­nie jej ołów­kiem;
b) szkic przed­mio­tu ut­wo­rzo­ny w ten spo­sób


SJP.pl


przecierowy

→ prze­cier, np. zupa prze­cie­ro­wa


SJP.pl


przecieszyn

Prze­cie­szyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie oś­wię­cim­skim, w gmi­nie Brze­szcze.

Wikipedia


przecież

par­ty­ku­ła

 (1.1) …ma­ją­ca na­wią­zy­wać do danej sy­tu­a­cji, wy­po­wie­dzi i pod­wa­żyć jej praw­dzi­wość, słusz­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale sły­szę, na­praw­dę sły­szę rytm, a rymy same do mnie przy­bie­ga­ją. Mama się dziwi: prze­cież takie nie­mu­zy­kal­ne dziec­ko!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɛʃ, AS: pšećeš

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw./przest. przecie; gw. Górny Śląsk przeca, gw. Śląsk Cieszyński szak

Wiktionary


przecinak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. przy­rząd ko­wal­ski ude­rza­ny mło­tem pod­czas kucia, słu­żą­cy do na­ci­na­nia bądź roz­cię­cia roz­grza­ne­go me­ta­lu

 (1.2) techn. przy­rząd ślu­sar­ski o ut­war­dzo­nym ostrzu do kształ­to­wa­nia na zimno

 (1.3) techn. od­mia­na noża to­kar­skie­go uży­wa­na do cię­cia prę­tów

 (1.4) bud. na­rzę­dzie do wy­ku­wa­nia za­głę­bień w murze i kru­sze­nia li­tych ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych

Wiktionary

Prze­ci­nak – na­rzę­dzie w kształ­cie za­o­strzo­ne­go jed­no­stron­nie, me­ta­lo­we­go pręta, które służy do kucia bądź prze­ci­na­nia po­przez ude­rze­nie młot­kiem w jego tępy ko­niec.

Uży­wa­ny w ręcz­nej obrób­ce me­ta­lu, bu­dow­nict­wie, gór­nict­wie oraz ka­mie­niar­stwie do łu­pa­nia albo cię­cia ma­te­ria­łów bu­dow­la­nych lub drą­że­nia ot­wo­rów w skale.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕĩnak, AS: pšećĩnak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecinek m., przecinka ż., przecinarka ż., przecinacz m., przecinalnia ż., przecinanie n., przecięcie n.

 czas. przecinać ndk., przeciąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) reg. pozn. majsel, kraków|majzel., gw. Górny Śląsk majzel

Wiktionary


przecinanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ci­nać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕĩˈnãɲɛ, AS: pšećĩnãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecinać, przeciąć

 rzecz. przecięcie n., przecinak mrz.

Wiktionary


przecinarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie do prze­ci­na­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecinak mrz.

 przym. tnący

Wiktionary


przecinać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ciąć)

 (1.1) dzie­lić na czę­ści ostrym na­rzę­dziem

 (1.2) prze­ry­wać cią­głość ja­kiejś po­wierzch­ni

 (1.3) o linii, dro­dze: prze­bie­gać w po­przek

 (1.4) gwał­tow­nie koń­czyć (np. dy­sku­sję, ciszę)

 (1.5) uz­na­wać za­kład za za­war­ty, przez sym­bo­licz­ne "prze­cię­cie" przez świad­ka po­łą­czo­nych dłoni osób za­kła­da­ją­cych się

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ci­nać się (dk. prze­ciąć się)

 (2.1) o dro­gach, tra­sach, szla­kach, li­niach, itp.: krzy­żo­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bły­ska­wicz­nie Mat­fiej prze­ci­na po­stron­ki, obaj z Pro­ko­pem odrą­bu­ją dy­szel.

 (1.3) Potok prze­ci­nał nam je­szcze dwu­krot­nie drogę, bo pły­nął zyg­za­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕĩnat͡ɕ, AS: pšećĩnać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecinak m., przecinka ż., przecięcie n., przecinanie n., przecinek m.

 czas. ciąć ndk., przeciąć dk.

Wiktionary


przecinek

",":
1. znak in­ter­punk­cyj­ny roz­dzie­la­ją­cy zda­nia, wy­ra­że­nia wtrą­co­ne, skost­nia­łe zwro­ty, rów­no­waż­ni­ki zdań i czło­ny zda­nia po­je­dyn­cze­go;
2. w ułam­kach dzie­sięt­nych: znak gra­ficz­ny od­dzie­la­ją­cy ca­ło­ści od czę­ści dzie­sięt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. znak in­ter­punk­cyj­ny słu­żą­cy do od­dzie­la­nia pojęć przy ich wy­mie­nia­niu lub do od­dzie­la­nia zdań w zda­niu zło­żo­nym;

 (1.2) w niek­tó­rych kra­jach: znak se­pa­ra­to­ra dzie­sięt­ne­go

 (1.3) pot. prze­kleń­stwo, wul­ga­ryzm

Wiktionary

Prze­ci­nek – jeden z naj­czę­ściej uży­wa­nych zna­ków in­ter­punk­cyj­nych. Jego nazwa po­cho­dzi od tego, że „prze­ci­na” on zda­nie, czyli je roz­dzie­la.

"Je­stem cie­ka­wa, co dzi­siaj się wy­da­rzy."

"Na ge­o­gra­fii do­wie­dzia­łam się, że sto­li­cą Por­tu­ga­lii jest Li­zbo­na."

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie za­wsze przed sło­wem „że” sta­wia­my prze­ci­nek.

 (1.2) Dane były ze­bra­ne z do­kład­no­ścią dwóch miejsc po prze­cin­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕĩnɛk, AS: pšećĩnek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecinać ndk.

 rzecz. przecinak mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ,

 (1.2) kropka

Wiktionary


przecinka

droga pow­sta­ła w lesie po­przez wy­cię­cie drzew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) droga w lesie pow­sta­ła wsku­tek wy­cię­cia drzew i krze­wów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­cin­ka
  • Prze­cin­ka – część wsi Ko­le­cho­wi­ce w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ostrów Lu­bel­ski
  • Prze­cin­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie To­ma­szów Lu­bel­ski
  • Prze­cin­ka – część wsi Wiel­ka Wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. kra­kow­ski, w gmi­nie Wiel­ka Wieś
  • Prze­cin­ka – część wsi Po­rę­ba Górna w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. ol­ku­skim, w gmi­nie Wol­brom
  • Prze­cin­ka – część wsi Trzcian­ka w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Wilga
  • Prze­cin­ka – część wsi Brzó­za w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gło­wa­czów
  • Prze­cin­ka – część wsi Sar­nów w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Gnie­wo­szów
  • Prze­cin­ka – część wsi Kacz­ko­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ka­zi­mier­skim, w gmi­nie Bej­sce
  • Prze­cin­ka – część wsi Borki w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Mniów
  • Prze­cin­ka – część wsi Sta­chu­ra w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Mniów
  • Prze­cin­ka – część wsi Ko­by­la­ny w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Opa­tów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przecinak mrz.

 czas. przecinać, ciąć

Wiktionary


przecinkowanie

sta­wiać prze­cin­ki, od­dzie­lać prze­cin­ka­mi


SJP.pl


przecinkowaty

po­dob­ny do prze­cin­ka, przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem łu­ko­wo wy­gię­tą kre­skę


SJP.pl


przecinkować

sta­wiać prze­cin­ki, od­dzie­lać prze­cin­ka­mi


SJP.pl


przecinkowiec

owad z ro­dzi­ny tarcz­ni­ków, szkod­nik drzew i krze­wów owo­co­wych; sko­ru­pik ja­bło­nio­wy


SJP.pl


przecinkoza

sto­so­wa­nie w pi­sa­nym tek­ście zbyt wielu prze­cin­ków


SJP.pl


przeciotka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. sio­stra pra­dziad­ka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) starsza ciotka

Wiktionary


przecisk

1. w bu­dow­nict­wie: wbi­cie rury w zie­mię i oczy­szcze­nie jej za po­mo­cą sprę­żo­ne­go po­wie­trza;
2. daw­niej: prze­ci­ska­nie, prze­ci­śnię­cie


SJP.pl


przeciskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ci­skać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeciskać ndk.

Wiktionary


przeciskać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­su­wać, prze­kła­dać coś po­przez coś in­ne­go (naj­czę­ściej cias­ne­go, zwar­te­go)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ci­skać się

 (2.1) z tru­dem prze­do­sta­wać się przez ja­kieś wą­skie miej­sce

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Za­czą­łem się prze­ci­skać mię­dzy fo­te­la­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕiskat͡ɕ, AS: pšećiskać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przecisnąć

 rzecz. przeciskanie n.

Wiktionary


przeciskowy

→ prze­cisk


SJP.pl

Patrz:

przecisk

przecisnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ci­skać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ci­skać.

cza­sow­nik zwrot­ny prze­cis­nąć się

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­ci­skać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Drugi ra­tow­nik prze­cis­nął się obok Bro­dzia­ka i w chwi­li, gdy koń­ców­ka noszy zna­la­zła się przy drzwiach, zwol­nił jakiś za­czep i po­dob­ny ste­laż z kół­ka­mi opadł na dół, sta­bi­li­zu­jąc wózek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕisnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšećisnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeciskać

Wiktionary


przeciszewski

naz­wi­sko


SJP.pl


przeciszowski

przy­miot­nik od: Prze­ci­szów


SJP.pl


przeciszów

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;

Wiktionary

Prze­ci­szów ( Hart­mans­dorf) – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie oś­wię­cim­skim, sie­dzi­ba gminy Prze­ci­szów. We wsi krzy­żu­ją się droga kra­jo­wa 44 z drogą wo­je­wódz­ką 949.

Prze­ci­szów z licz­ny­mi sta­wa­mi na­le­ży do Do­li­ny Kar­pia.

Wikipedia


przeciw

przy­i­mek

 (1.1) … uży­wa­ny do okre­śle­nia celu czyn­no­ści lub sta­nów zwią­za­nych z walką lub grą z wy­ra­że­niem sto­ją­cym za przy­im­kiem

 (1.2) … uży­wa­ny do okre­śle­nia celu dzia­ła­nia cze­goś

 (1.3) … uży­wa­ny do wy­ra­że­nia po­glą­dów lub sta­no­wisk od­mien­nych wobec wy­ra­że­nia za przy­im­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wal­czy­li prze­ciw na­jeźdź­com.

 (1.1) Te­ni­si­sta grał prze­ciw wielu zna­nym za­wod­ni­kom.

 (1.2) Le­karz za­le­cił za­strzyk prze­ciw tęż­co­wi.

 (1.3) Je­stem prze­ciw uz­na­niu pana wnio­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕif, AS: pšećif

Wiktionary

Powiązane:

 przyim. naprzeciw

 przym. przeciwny

 rzecz. przeciwieństwo, przeciwnik, przeciwniczka, przeciwność, sprzeciw

 przysł. naprzeciw

Wiktionary

Synonimy:

 (1) = przeciwko

 (1.1) z

 (1.2) na, wobec

Wiktionary


przeciw-

prze­dro­stek

 (1.1) …łą­czą­cy się zwy­kle z rze­czow­ni­ka­mi, przy­miot­ni­ka­mi lub imie­sło­wa­mi, two­rzą­cy wy­ra­zy zwią­za­ne z walką z czymś lub cel dzia­ła­nia, także wy­ra­zy o ce­chach prze­ciw­nych do wy­ra­zu źró­dło­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) prze­ciw­dzia­łać, prze­ciw­dzie­dzi­na, prze­ciw­lot­ni­czy, prze­ciw­pan­cer­ny, prze­ciw­po­ża­ro­wy, prze­ciw­sta­wiać, prze­ciw­tęż­co­wy, prze­ciw­wa­ga, prze­ciwz­marszcz­ko­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕif, AS: pšećif

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) anty-

Wiktionary


przeciw-historia

nurt w ba­da­niach hi­sto­rycz­nych sku­pia­ją­cy się na opi­sy­wa­niu me­cha­niz­mów hi­sto­rycz­nych z per­spek­ty­wy zwy­kłe­go czło­wie­ka lub grup spo­łecz­nych; prze­ciw­hi­sto­ria


SJP.pl


przeciwaidsowy

[czy­taj: prze­ci­wejt­so­wy lub prze­ci­wejc­so­wy] zwal­cza­ją­cy AIDS; an­ty­a­id­so­wy


SJP.pl


przeciwakustyczny

wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tłu­mie­nia dźwię­ków; an­ty­a­ku­stycz­ny, prze­ciwdź­wię­ko­wy, prze­ciw­ha­ła­so­wy, an­ty­ha­ła­so­wy


SJP.pl


przeciwalergiczny

za­po­bie­ga­ją­cy aler­gii; an­ty­a­ler­gicz­ny, an­ty­u­czu­le­nio­wy, prze­ci­wu­czu­le­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. prze­ciw­dzia­ła­ją­cy aler­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skoń­czy­ły mi się leki prze­ci­wa­ler­gicz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivalɛrʲˈɟit͡ʃnɨ, AS: pšećivalerʹǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwalergicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyalergiczny

Wiktionary


przeciwalkoholowo

→ prze­ci­wal­ko­ho­lo­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwalkoholowy

przeciwalkoholowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw al­ko­ho­liz­mo­wi; an­ty­al­ko­ho­lo­wy


SJP.pl


przeciwanginowy

sto­so­wa­ny w le­cze­niu an­gi­ny, za­po­bie­ga­ją­cy an­gi­nie


SJP.pl


przeciwartyleryjski

słu­żą­cy do walki z ar­ty­le­rią


SJP.pl


przeciwastmatycznie

→ prze­ci­wast­ma­tycz­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwastmatyczny

przeciwastmatyczny

sto­so­wa­ny w le­cze­niu astmy os­krze­lo­wej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ast­mie, sto­so­wa­ny prze­ciw ast­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­kła­do­wej ap­tecz­ce są za­rów­no zwy­kłe aspi­ry­ny, jak i silne leki na­ser­co­we, prze­ci­wast­ma­tycz­ne, cu­krzy­co­we, a nawet od­trut­ki nar­ko­tycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivastmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivastmatyčny

Wiktionary


przeciwatak

w woj­sku: przej­ście od walki obron­nej do za­czep­nej; kon­tra­tak, prze­ciw­na­tar­cie, kontr­na­tar­cie, prze­ci­wu­de­rze­nie, kon­tru­de­rze­nie


SJP.pl


przeciwatomowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed bro­nią ato­mo­wą; an­ty­a­to­mo­wy, an­ty­nu­kle­ar­ny, prze­ciw­ją­dro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chro­nią­cy przed nie­ko­rzyst­nym dzia­ła­niem pro­mie­niot­wór­czo­ści, zwła­szcza broni ato­mo­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] w Ple­a­sant Hills w USA za­koń­czo­no bu­do­wę pier­wsze­go domu ze schro­nem prze­ci­wa­to­mo­wym. Schron mógł mie­ścić 4 osoby, po­sia­dał spe­cjal­ną spi­żar­nię, to­a­le­ty, licz­ni­ki Ge­i­ge­ra, ga­śni­ce, radio i ze­staw pier­wszej po­mo­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwatomowo

 rzecz. przeciwatomowość ż.

Wiktionary


przeciwawaryjny

za­po­bie­ga­ją­cy awa­rii, usz­ko­dze­niu


SJP.pl


przeciwbakteryjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy roz­wo­jo­wi bak­te­rii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwbakteryjny

Wiktionary


przeciwbakteryjny

chro­nią­cy przed bak­te­ria­mi, zwal­cza­ją­cy bak­te­rie; an­ty­bak­te­ryj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw bak­te­riom, uży­wa­ny przy le­cze­niu cho­rób po­wo­do­wa­nych przez bak­te­rie, za­po­bie­ga­ją­cy bak­te­riom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fenol był jed­nym z najw­cze­śniej sto­so­wa­nych środ­ków prze­ciw­bak­te­ryj­nych.

 (1.1) Skrzyp polny jest ro­śli­ną o dzia­ła­niu mo­czo­pęd­nym, prze­ciwkr­wo­tocz­nym, prze­ciw­za­pal­nym, prze­ciw­bak­te­ryj­nym i re­du­ku­ją­cym obrzę­ki.

 (1.1) Me­cha­nizm prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go dzia­ła­nia pa­ra­be­nów nie zo­stał do końca wy­ja­śnio­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbaktɛˈrɨjnɨ, AS: pšećivbakteryi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwbakteryjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antybakteryjny, bakteriobójczy

Wiktionary


przeciwbiegunkowy

za­po­bie­ga­ją­cy bie­gun­ce, le­czą­cy bie­gun­kę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw bie­gun­ce, uży­wa­ny przy le­cze­niu bie­gun­ki, za­po­bie­ga­ją­cy bie­gun­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbʲjɛɡũŋˈkɔvɨ, AS: pšećivbʹi ̯egũŋkovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwbiegunkowo

Wiktionary


przeciwbieżność

1. po­ru­sza­nie się w dwóch prze­ciw­nych kie­run­kach;
2. prze­ciw­staw­ność, sprzecz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciw­bież­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwbieżny

Wiktionary


przeciwbieżny

1. po­ru­sza­ją­cy się w dwóch prze­ciw­nych kie­run­kach; wy­ko­rzy­stu­ją­cy taki ruch jako pod­sta­wę dzia­ła­nia;
2. prze­ciw­staw­ny, sprzecz­ny


SJP.pl


przeciwblask

ob­szar świa­tła zo­dia­kal­ne­go w punk­cie eklip­ty­ki le­żą­cym na­prze­ciw­ko Słoń­ca, o więk­szej jas­no­ści po­wierzch­nio­wej niż są­sied­nie ob­sza­ry


SJP.pl

Prze­ciw­blask – ob­szar świa­tła zo­dia­kal­ne­go w punk­cie eklip­ty­ki prze­ciw­le­głym Słoń­cu, o jas­no­ści po­wierzch­nio­wej więk­szej niż jas­ność są­sied­nich ob­sza­rów.

Wikipedia


przeciwbodziec

an­ty­bo­dziec;
1. bo­dziec prze­ciw­dzia­ła­ją­cy in­ne­mu bodź­co­wi;
2. czyn­nik o dzia­ła­niu ha­mu­ją­cym, pow­strzy­mu­ją­cym


SJP.pl


przeciwbodźcowy

→ prze­ciw­bo­dziec; an­ty­bodź­co­wy


SJP.pl


przeciwburzowy

chro­nią­cy przed burzą


SJP.pl


przeciwbólowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­bó­lo­wy; tak, że ból jest re­du­ko­wa­ny lub eli­mi­no­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już nasi przod­ko­wie za­u­wa­ży­li, że wywar z kory dzia­ła prze­ciw­go­rącz­ko­wo i prze­ciw­bó­lo­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwbólowy

Wiktionary


przeciwbólowy

uśmie­rza­ją­cy, ła­go­dzą­cy ból, po­moc­ny w le­cze­niu bólu; anal­ge­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy ból

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbuˈlɔvɨ, AS: pšećivbulovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwbólowo

 przym. bólowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) analgetyczny

Wiktionary


przeciwbłoniczy

za­po­bie­ga­ją­cy bło­ni­cy, le­czą­cy bło­ni­cę; prze­ciw­dyf­te­ry­to­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw bło­ni­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu bło­ni­cy, za­po­bie­ga­ją­cy bło­ni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ope­ra­to­rom po­da­no pro­fi­lak­tycz­nie, tuż przed za­bie­giem, koń­ską an­ty­tok­sy­nę prze­ciw­bło­ni­czą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivbwɔ̃ˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećivbu̯õńičy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwbłoniczo

Wiktionary


przeciwcarski

przy­miot­nik

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko ca­ro­wi, sprze­ci­wia­ją­cy się rzą­dom cara

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antycarski

Wiktionary


przeciwcellulitowo

→ prze­ciw­cel­lu­li­to­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwcellulitowy

przeciwcellulitowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu cel­lu­li­tu, lik­wi­du­ją­cy cel­lu­lit; an­ty­cel­lu­li­to­wy, an­ty­cel­lu­li­ti­so­wy


SJP.pl


przeciwchemiczny

1. chro­nią­cy przed bro­nią che­micz­ną;
2. wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw wyt­wa­rza­niu lub uży­wa­niu broni che­micz­nej, np. pro­te­sty prze­ciw­che­micz­ne


SJP.pl


przeciwcholeryczny

za­po­bie­ga­ją­cy cho­le­rze, le­czą­cy cho­le­rę


SJP.pl


przeciwcholesterolowy

za­po­bie­ga­ją­cy nad­mia­ro­wi cho­le­ste­ro­lu w tkan­kach; an­ty­cho­le­ste­ro­lo­wy


SJP.pl


przeciwciało

biał­ko oso­cza wyt­wa­rza­ne przez lim­fo­cy­ty, bro­nią­ce or­ga­nizm przed ata­ku­ją­cy­mi drob­no­u­stro­ja­mi cho­ro­bot­wór­czy­mi; im­mu­no­glo­bu­li­na, an­ty­cia­ło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. spe­cy­ficz­ne biał­ko znaj­du­ją­ce się w or­ga­niz­mach krę­gow­ców lub wyt­wa­rza­ne w od­po­wie­dzi na wpro­wa­dze­nie an­ty­ge­nów, przed któ­ry­mi broni or­ga­nizm;

Wiktionary

Prze­ciw­cia­ło, "an­ty­cia­ło" (okre­śle­nie bli­skoz­nacz­ne: im­mu­no­glo­bu­li­na) – ro­dzaj biał­ka wy­dzie­la­ne­go przez ko­mór­ki plaz­ma­tycz­ne (czyli po­bu­dzo­ne lim­fo­cy­ty B) w prze­bie­gu od­po­wie­dzi od­por­no­ścio­wej typu hu­mo­ral­ne­go. Cha­rak­te­ry­zu­je się ono zdol­no­ścią do swo­i­ste­go wią­za­nia an­ty­ge­nów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʲˈt͡ɕawɔ, AS: pšećifʹćau̯o

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) immunoglobulina

Wiktionary


przeciwcierny

za­po­bie­ga­ją­cy tar­ciu, po­wo­du­ją­cy zmniej­sze­nie tar­cia; an­ty­fryk­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. ma­ją­cy ogra­ni­czyć lub za­po­biec tar­ciu

Wiktionary


przeciwciąg

1. w lot­nict­wie: ciąg sa­mo­lo­tu skie­ro­wa­ny prze­ciw­nie do kie­run­ku ruchu w celu zmniej­sze­nia jego pręd­ko­ści;
2. w me­ta­lur­gii: siła dzia­ła­ją­ca prze­ciw­nie do kie­run­ku cią­gnię­cia obra­bia­ne­go me­ta­lu


SJP.pl


przeciwciążowy

za­po­bie­ga­ją­cy zaj­ściu w ciążę; an­ty­kon­cep­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. za­po­bie­ga­ją­cy za­płod­nie­niu

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwciążowo

Wiktionary


przeciwciężar

ob­ciąż­nik rów­no­wa­żą­cy jed­no­stron­ne ob­cią­że­nie; prze­ciw­wa­ga


SJP.pl


przeciwciężarek

mały ob­ciąż­nik rów­no­wa­żą­cy jed­no­stron­ne ob­cią­że­nie


SJP.pl


przeciwciśnienie

siła dzia­ła­ją­ca w kie­run­ku prze­ciw­nym ja­kie­muś ci­śnie­niu


SJP.pl


przeciwcukrzycowy

za­po­bie­ga­ją­cy cu­krzy­cy, le­czą­cy cu­krzy­cę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw cu­krzy­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu cu­krzy­cy, za­po­bie­ga­ją­cy cu­krzy­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz za­le­cił po­da­wa­nie leków prze­ciw­cu­krzy­co­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕift͡sukʃɨˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifcukšycovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwcukrzycowo

Wiktionary


przeciwczołgowy

przez­na­czo­ny do ni­szcze­nia czoł­gów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu zni­szcze­nie lub uniesz­kod­li­wie­nie czoł­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­kie­ty prze­ciw­lot­ni­cze i prze­ciw­czoł­go­we, które pro­du­ku­je­my w Skar­ży­sku, wyt­wa­rza­ne są tylko w kilku kra­jach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕift͡ʃɔwˈɡɔvɨ, AS: pšećifčou̯govy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwczołgowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpancerny

Wiktionary


przeciwdepresyjny

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko de­pre­sji, le­czą­cy de­pre­sję; an­ty­de­pre­syj­ny, psy­cho­de­pre­syj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw de­pre­sji, uży­wa­ny przy le­cze­niu de­pre­sji, za­po­bie­ga­ją­cy de­pre­sji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdɛprɛˈsɨjnɨ, AS: pšećivdepresyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwdepresyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antydepresyjny

Wiktionary


przeciwdesantowy

sto­so­wa­ny prze­ciw woj­skom de­san­to­wym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy prze­ciw­ko de­san­to­wi, ma­ją­cy na celu zwal­cza­nie de­san­tu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdɛsãnˈtɔvɨ, AS: pšećivdesãntovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. desantowiec mos./mrz.

Wiktionary


przeciwdeszczowy

chro­nią­cy przed de­szczem, np. płaszcz prze­ciw­de­szczo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do ochro­ny przed de­szczem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idąc na ca­łod­nio­wą wy­ciecz­kę w góry, za­wsze za­bie­ram ze sobą prze­ciw­de­szczo­wą kurt­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdɛʃˈt͡ʃɔvɨ, AS: pšećivdeščovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwdeszczowo

 rzecz. deszczowiec mrz.

Wiktionary


przeciwdowód

dowód pod­wa­ża­ją­cy dom­nie­ma­nie au­ten­tycz­no­ści lub zgod­no­ści z praw­dą in­ne­go do­wo­du; kontr­do­wód


SJP.pl


przeciwdrganiowo

→ prze­ciwdr­ga­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwdrganiowy

przeciwdrganiowy

za­po­bie­ga­ją­cy drga­niom


SJP.pl


przeciwdrgawkowy

za­po­bie­ga­ją­cy drgaw­kom, le­czą­cy drgaw­ki; an­tydr­gaw­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw drgaw­kom, uży­wa­ny przy le­cze­niu drga­wek, za­po­bie­ga­ją­cy drgaw­kom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po trze­cie, dziec­ko wy­je­cha­ło z Wo­ło­mi­na wy­dol­ne krą­że­nio­wo i od­de­cho­wo, nie wy­ma­ga­ło in­tu­ba­cji. Na­to­miast przed wy­ja­zdem otrzy­ma­ło leki prze­ciwdr­gaw­ko­we, które po­wo­du­ją zwiot­cze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivdrɡafˈkɔvɨ, AS: pšećivdrgafkovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwdrgawkowo

 czas. drgać

Wiktionary


przeciwdrobnoustrojowo

→ prze­ciw­drob­no­u­stro­jo­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwdrobnoustrojowy

przeciwdrobnoustrojowy

za­bi­ja­ją­cy ko­mór­ki drob­no­u­stro­jów, ha­mu­ją­cy wzrost ko­mó­rek drob­no­u­stro­jów


SJP.pl


przeciwdronowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko dro­nom; an­ty­dro­no­wy


SJP.pl


przeciwdurowy

za­po­bie­ga­ją­cy ty­fu­so­wi, sto­so­wa­ny prze­ciw ty­fu­so­wi; prze­ciw­ty­fu­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. dzia­ła­ją­cy prze­ciw du­ro­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu duru, za­po­bie­ga­ją­cy du­ro­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivduˈrɔvɨ, AS: pšećivdurovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwdurowo

Wiktionary


przeciwdyfterytowy

za­po­bie­ga­ją­cy dyf­te­ry­to­wi, le­czą­cy dyf­te­ryt; prze­ciw­bło­ni­czy


SJP.pl


przeciwdymny

chro­nią­cy przed dymem, zmniej­sza­ją­cy wy­dzie­la­nie dymu


SJP.pl


przeciwdywersyjny

słu­żą­cy do walki z dy­wer­sją, skie­ro­wa­ny prze­ciw dy­wer­sji


SJP.pl


przeciwdziałanie

siła wy­wie­ra­na przez dane ciało ma­te­rial­ne na inne ciało zgod­nie z trze­cią za­sa­dą dy­na­mi­ki; re­ak­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ciw­dzia­łać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gmina po­dej­mu­je dzia­ła­nia na rzecz prze­ciw­dzia­ła­nia prze­mo­cy w ro­dzi­nie w szcze­gól­no­ści w ra­mach pracy w ze­spo­le in­ter­dy­scy­pli­nar­nym po­wo­ły­wa­nym przez bur­mi­strza.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeciwdziałać ndk.

Wiktionary


przeciwdziałać

za­po­bie­gać ja­kie­muś dzia­ła­niu lub ha­mo­wać jego roz­wój


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) prze­ciw­sta­wiać ja­kieś dzia­ła­nie in­ne­mu dzia­ła­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) En­de­cja bar­dzo sta­now­czo prze­ciw­dzia­ła­ła straj­kom rol­nym, brała w obro­nę ob­szar­ni­ków, na­to­miast gło­si­ła, że wpro­wa­dze­nie ję­zy­ka pol­skie­go w gmi­nie za­ła­go­dzi od razu wszyst­kie bo­lącz­ki wsi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwdziałanie n.

Wiktionary


przeciwdziedzina

w ma­te­ma­ty­ce: zbiór war­to­ści funk­cji


SJP.pl

Prze­ciw­dzie­dzi­na – dwuz­nacz­ne po­ję­cie ma­te­ma­tycz­ne:

Za po­mo­cą po­ję­cia prze­ciw­dzie­dzi­ny de­fi­niu­je się szcze­gól­ne ro­dza­je re­la­cji dwucz­ło­no­wych, w tym szcze­gól­ne ro­dza­je funk­cji:

Wikipedia


przeciwdźwiękowy

wy­ko­rzy­sty­wa­ny do tłu­mie­nia dźwię­ków; prze­ci­wa­ku­stycz­ny, an­ty­a­ku­stycz­ny, prze­ciw­ha­ła­so­wy, an­ty­ha­ła­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pow­strzy­mu­ją­cy dźwięk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­ciec sie­dział w swoim kącie i na uszach miał słu­chaw­ki „Ton­si­lu”, po­ma­ga­ją­ce przy dy­skret­nym oglą­da­niu te­le­wiz­ji. Tym razem jed­nak słu­ży­ły mu one jako osło­na prze­ciwdź­wię­ko­wa.

Wiktionary


przeciwepidemiczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy epi­de­mii


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy epi­de­miom

Wiktionary


przeciwepileptyczny

za­po­bie­ga­ją­cy epi­lep­sji, le­czą­cy epi­lep­sję; prze­ciw­pa­dacz­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw epi­lep­sji, uży­wa­ny przy le­cze­niu epi­lep­sji, za­po­bie­ga­ją­cy epi­lep­sji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɛpʲilɛpˈtɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivepʹileptyčny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwepileptycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpadaczkowy

Wiktionary


przeciwerozyjny

1. za­po­bie­ga­ją­cy eroz­ji, chro­nią­cy przed eroz­ją;
2. chro­nią­cy przed me­cha­nicz­nym ni­szcze­niem ma­te­ria­łów; an­ty­ko­ro­zyj­ny, prze­ciw­ko­ro­zyj­ny, prze­ciwr­dzew­ny


SJP.pl


przeciwerupcyjny

za­po­bie­ga­ją­cy erup­cji, chro­nią­cy przed erup­cją; prze­ciw­wy­bu­cho­wy


SJP.pl


przeciwfaszystowski

przy­miot­nik

 (1.1) na­sta­wio­ny na walkę z fa­szyz­mem, zwal­cza­ją­cy fa­szy­stów

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfaszystowski

Wiktionary


przeciwferment

prze­ciw­cia­ło wyt­wa­rza­ne przez or­ga­nizm po wpro­wa­dze­niu do tka­nek fer­men­tu ob­ce­go ga­tun­ku


SJP.pl


przeciwfermentacyjnie

→ prze­ciw­fer­men­ta­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwfermentacyjny

przeciwfermentacyjny

za­po­bie­ga­ją­cy fer­men­ta­cji


SJP.pl


przeciwfeudalny

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko fe­u­da­liz­mo­wi i uksz­tał­to­wa­nym przez niego sto­sun­kom spo­łecz­nym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyfeudalny

Wiktionary


przeciwgazowy

chro­nią­cy przed tru­ją­cy­mi ga­za­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chro­nią­cy przed tru­ją­cy­mi ga­za­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwgazowo

 rzecz. gaz mrz.

Wiktionary


przeciwgnilcowy

za­po­bie­ga­ją­cy gnil­co­wi, le­czą­cy gni­lec


SJP.pl


przeciwgnilność

→ prze­ciw­gnil­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwgnilny

przeciwgnilny

za­po­bie­ga­ją­cy gni­ciu, chro­nią­cy przed gni­ciem


SJP.pl


przeciwgorączkowo

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­go­rącz­ko­wy; tak, że go­rącz­ka jest re­du­ko­wa­na lub eli­mi­no­wa­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już nasi przod­ko­wie za­u­wa­ży­li, że wywar z kory dzia­ła prze­ciw­go­rącz­ko­wo i prze­ciw­bó­lo­wo.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwgorączkowy

Wiktionary


przeciwgorączkowy

za­po­bie­ga­ją­cy go­rącz­ce, le­czą­cy go­rącz­kę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. dzia­ła­ją­cy prze­ciw go­rącz­ce, uży­wa­ny przy le­cze­niu go­rącz­ki, za­po­bie­ga­ją­cy go­rącz­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W szpi­ta­lu dziec­ku po­da­no leki prze­ciw­go­rącz­ko­we i okła­dy z lodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡɔrɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšećivgorõṇčkovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwgorączkowo

 przym. przeciwgorączkowo

Wiktionary


przeciwgośćcowy

sto­so­wa­ny prze­ciw gość­co­wi, le­czą­cy go­ściec; prze­ci­wre­u­ma­tycz­ny, an­ty­re­u­ma­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw gość­co­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu gość­ca, za­po­bie­ga­ją­cy gość­co­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡɔɕt͡ɕˈt͡sɔvɨ, AS: pšećivgośćcovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwgośćcowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwreumatyczny

Wiktionary


przeciwgruźliczy

1. za­po­bie­ga­ją­cy gruź­li­cy, le­czą­cy gruź­li­cę;
2. taki, w któ­rym leczy się gruź­li­cę; ftyz­ja­trycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. dzia­ła­ją­cy prze­ciw gruź­li­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu gruź­li­cy, za­po­bie­ga­ją­cy gruź­li­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡruʑˈlʲit͡ʃɨ, AS: pšećivgruźlʹičy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwgruźliczo

Wiktionary


przeciwgrypowy

zwal­cza­ją­cy grypę, za­po­bie­ga­ją­cy gry­pie (np. szcze­pion­ka prze­ciw­gry­po­wa); an­ty­gry­po­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw gry­pie, uży­wa­ny przy le­cze­niu grypy, za­po­bie­ga­ją­cy gry­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ap­te­kach o kil­ka­na­ście pro­cent wzra­sta sprze­daż leków prze­ciw­gry­po­wych i na prze­zię­bie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡrɨˈpɔvɨ, AS: pšećivgrypovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwgrypowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antygrypowy

Wiktionary


przeciwgrzybiczny

za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy; prze­ciw­grzy­bi­czy, an­ty­grzy­bicz­ny, an­ty­grzy­bi­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ob­ja­wom grzy­bi­cy, le­czą­cy grzy­bi­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czos­nek jest sku­tecz­nym le­kiem prze­ciwsz­kor­bu­to­wym, ro­ba­ko­bój­czym, prze­ciw­ma­la­rycz­nym, prze­ciw­grzy­bicz­nym, żo­łąd­ko­wym i mo­czo­pęd­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbʲit͡ʃnɨ, AS: pšećivgžybʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwgrzybiczy, przeciwgrzybowy

 przysł. przeciwgrzybiczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwgrzybiczy

Wiktionary


przeciwgrzybiczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko roz­wo­jo­wi grzy­bi­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ziele dzia­ła rów­nież prze­ciw­grzy­bi­czo i chro­ni suchą skórę przed pę­ka­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwgrzybiczy, przeciwgrzybiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwgrzybicznie

Wiktionary


przeciwgrzybiczy

za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy; prze­ciw­grzy­bicz­ny, an­ty­grzy­bicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. za­po­bie­ga­ją­cy grzy­bi­cy, prze­ciw­dzia­ła­ją­cy ob­ja­wom grzy­bi­cy, le­czą­cy grzy­bi­cę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sebum two­rzy na skó­rze war­stwę ochron­ną an­ty­bak­te­ryj­ną i prze­ciw­grzy­bi­czą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbʲit͡ʃɨ, AS: pšećivgžybʹičy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybowy

 przysł. przeciwgrzybiczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwgrzybiczny

Wiktionary


przeciwgrzybowy

ni­szczą­cy grzy­by cho­ro­bot­wór­cze, za­po­bie­ga­ją­cy ich wy­stę­po­wa­niu; grzy­bo­bój­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który za­bi­ja grzy­by i za­po­bie­ga ich roz­wo­jo­wi oraz po­ja­wie­niu się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­no­rośl za­si­la­my nie­wiel­ki­mi daw­ka­mi azotu, a pre­pa­ra­ty prze­ciw­grzy­bo­we sto­su­je­my w cza­sie za­u­wa­że­nia cho­ro­by i pro­fi­lak­tycz­nie.

 (1.1) W celu ochro­ny ro­ślin przed cho­ro­bą ce­bu­le za­pra­wia (moczy) się w pre­pa­ra­tach prze­ciw­grzy­bo­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɡʒɨˈbɔvɨ, AS: pšećivgžybovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwgrzybowo

 przym. przeciwgrzybiczny, przeciwgrzybiczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grzybobójczy

Wiktionary


przeciwhabsburski

przy­miot­nik

 (1.1) skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko Habs­bur­gom, wrogi Habs­bur­gom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wal­len­ste­in (…) szyb­ko prze­jął ini­cja­ty­wę stra­te­gicz­ną, po­ko­nał ko­a­li­cję prze­ciw­habs­bur­ską w kwiet­niu 1626 roku pod Des­sau, a na­stęp­nie prze­śla­do­wał prze­ciw­ni­ka aż do pół­noc­nych Nie­miec.

Wiktionary


przeciwhałasowy

an­ty­ha­ła­so­wy;
1. zmniej­sza­ją­cy, lik­wi­du­ją­cy hałas; prze­ci­wa­ku­stycz­ny, an­ty­a­ku­stycz­ny, prze­ciwdź­wię­ko­wy;
2. ma­ją­cy na celu walkę z ha­ła­sem


SJP.pl


przeciwhistaminowo

→ prze­ciw­hi­sta­mi­no­wy


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób blo­ku­ją­cy prze­do­sta­wa­nie się hi­sta­mi­ny z krwi do tka­nek

Wiktionary

Patrz:

przeciwhistaminowy

Powiązane:

 przym. przeciwhistaminowy

Wiktionary


przeciwhistaminowy

za­po­bie­ga­ją­cy prze­do­sta­wa­niu się hi­sta­mi­ny z krwi do tka­nek; an­ty­hi­sta­mi­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. ha­mu­ją­cy prze­do­sta­wa­nie się hi­sta­mi­ny z krwi do tka­nek

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwhistaminowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyhistaminowy

Wiktionary


przeciwhistoria

nurt w ba­da­niach hi­sto­rycz­nych sku­pia­ją­cy się na opi­sy­wa­niu me­cha­niz­mów hi­sto­rycz­nych z per­spek­ty­wy zwy­kłe­go czło­wie­ka lub grup spo­łecz­nych; prze­ciw-hi­sto­ria


SJP.pl


przeciwhitlerowski

przy­miot­nik

 (1.1) sprze­ci­wia­ją­cy się hit­le­ryz­mo­wi, sto­ją­cy w opo­zy­cji do hit­le­ryz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. hitlerowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyhitlerowski

Wiktionary


przeciwieństwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­wrot­ność (cze­goś), od­mien­ność w po­rów­na­niu z czymś innym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naj­star­szym zna­cze­niu tego słowa, wol­ność jest prze­ci­wień­stwem nie­wol­nict­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ, AS: pšećivʹi ̯ė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwny

 przysł. przeciwnie

 czas. sprzeciwiać się

 partyk. przeciwnie

 przyim. przeciw

 rzecz. przeciwnik mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zaprzeczenie

Wiktionary


przeciwinfekcyjny

za­po­bie­ga­ją­cy in­fek­cji, le­czą­cy in­fek­cję


SJP.pl


przeciwinflacyjny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, za­po­bie­ga­ją­cy in­fla­cji; an­ty­in­fla­cyj­ny


SJP.pl


przeciwiskrowy

słu­żą­cy do ochro­ny przed roz­pry­sku­ją­cy­mi się iskra­mi


SJP.pl


przeciwjad

sub­stan­cja ne­u­tra­li­zu­ją­ca dzia­ła­nie tok­syn, wyt­wa­rza­na w or­ga­niz­mie po wpły­wem an­ty­ge­nów; an­ty­tok­sy­na


SJP.pl


przeciwjadowy

ne­u­tra­li­zu­ją­cy dzia­ła­nie jadów; an­ty­tok­sycz­ny


SJP.pl


przeciwjagliczny

za­po­bie­ga­ją­cy ja­gli­cy, le­czą­cy ja­gli­cę; prze­ciw­ja­gli­czy


SJP.pl


przeciwjagliczy

za­po­bie­ga­ją­cy ja­gli­cy, le­czą­cy ja­gli­cę; prze­ciw­ja­glicz­ny


SJP.pl


przeciwjaskrowy

za­po­bie­ga­ją­cy jas­krze, sto­so­wa­ny prze­ciw jas­krze


SJP.pl


przeciwjądrowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw wyt­wa­rza­niu i sto­so­wa­niu broni ją­dro­wej; an­ty­a­to­mo­wy, prze­ci­wa­to­mo­wy, an­ty­ją­dro­wy, an­ty­nu­kle­ar­ny


SJP.pl


przeciwkamicowy

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ka­mi­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu ka­mi­cy, za­po­bie­ga­ją­cy ka­mi­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkãmʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifkãmʹicovy

Wiktionary


przeciwkamieniowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy osa­dza­niu się ka­mie­nia


SJP.pl


przeciwkandydat

kan­dy­dat stro­ny prze­ciw­nej; kontr­kan­dy­dat


SJP.pl


przeciwkapitalistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. wrogi wobec ka­pi­ta­liz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­jem­ni­cy łącz­cie się! Or­ga­ni­zuj­cie blok prze­ciw­ka­pi­ta­li­stycz­ny!

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykapitalistyczny

Wiktionary


przeciwkapotażowy

za­po­bie­ga­ją­cy ka­po­ta­żo­wi, chro­nią­cy przed ka­po­ta­żem


SJP.pl


przeciwkaszlowy

za­po­bie­ga­ją­cy kasz­lo­wi, ła­go­dzą­cy ka­szel


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw kasz­lo­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu kasz­lu, za­po­bie­ga­ją­cy kasz­lo­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ra­dził­bym za­sto­so­wać w takim przy­pad­ku leki prze­ciw­kasz­lo­we, w skład któ­rych wcho­dzi ko­de­i­na.

 (1.1) W re­kla­mie spe­cy­fi­ku prze­ciw­kasz­lo­we­go sły­szy­my: „Ba­da­li­śmy ka­szel w prze­zię­bie­niu i gry­pie”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkaʃˈlɔvɨ, AS: pšećifkašlovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwkaszlowo

Wiktionary


przeciwkataralny

zwal­cza­ją­cy katar; prze­ciw­ka­ta­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ka­ta­ro­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu ka­ta­ru, za­po­bie­ga­ją­cy ka­ta­ro­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkataˈralnɨ, AS: pšećifkataralny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwkatarowy

 przysł. przeciwkataralnie, przeciwkatarowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkatarowy

Wiktionary


przeciwkatarowy

zwal­cza­ją­cy katar; prze­ciw­ka­ta­ral­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ka­ta­ro­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu ka­ta­ru, za­po­bie­ga­ją­cy ka­ta­ro­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkataˈrɔvɨ, AS: pšećifkatarovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwkataralny

 przysł. przeciwkataralnie, przeciwkatarowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkataralny

Wiktionary


przeciwkatolicki

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi ka­to­li­cyz­mo­wi, dzia­ła­ją­cy na szko­dę ka­to­li­cyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nak wy­pad­ki na­tu­ry po­li­tycz­nej na te­re­nie Kon­gre­sów­ki po­krzy­żo­wa­ły sze­ro­kie plany bi­sku­pa, a wzbie­ra­ją­cy na sile coraz ostrzej­szy kurs prze­ciw­pol­ski i prze­ciw­ka­to­lic­ki (…) nie ro­ko­wał na­dziei na szyb­ką po­pra­wę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykatolicki

Wiktionary


przeciwkiłowy

za­po­bie­ga­ją­cy kile, le­czą­cy kiłę; prze­ciw­sy­fi­li­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw kile, uży­wa­ny przy le­cze­niu kiły, za­po­bie­ga­ją­cy kile

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­ści­wo­ści prze­ciw­ki­ło­we ars­fe­na­mi­ny od­kry­te zo­sta­ły przez Sa­ha­chi­ro Hatę (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʲciˈwɔvɨ, AS: pšećifʹḱiu̯ovy

Wiktionary


przeciwkleszczowy

chro­nią­cy przed kle­szcza­mi; an­ty­kle­szczo­wy


SJP.pl


przeciwko

przy­i­mek

 (1.1) zob. prze­ciw.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­fi­łam do Związ­ku Ra­dziec­kie­go aku­rat w okre­sie walk wew­nątrz­par­tyj­nych. Mło­dzież sza­le­nie się w nie an­ga­żo­wa­ła, wy­stę­pu­jąc prze­ciw­ko Sta­li­no­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕifkɔ, AS: pšećifko

Wiktionary


przeciwkolizyjny

za­po­bie­ga­ją­cy ko­liz­ji po­ja­zdów; an­ty­ko­li­zyj­ny


SJP.pl


przeciwkolkowy

za­po­bie­ga­ją­cy lub prze­ciw­dzia­ła­ją­cy kolce; an­ty­kol­ko­wy


SJP.pl


przeciwkomarowy

sto­so­wa­ny w celu od­stra­sza­nia ko­ma­rów; an­ty­ko­ma­ro­wy


SJP.pl


przeciwkomunistyczny

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko ko­mu­niz­mo­wi lub ko­mu­ni­stom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tokio. (ATE). Wszyst­kie par­tie ja­poń­skie pod­pi­sa­ły się pod oś­wiad­cze­niem, po­pie­ra­ją­cym bez za­strze­żeń pakt prze­ciw­ko­mu­ni­stycz­ny.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykomunistyczny

Wiktionary


przeciwkonstytucyjny

wy­mie­rzo­ny prze­ciw kon­sty­tu­cji, dą­żą­cy do oba­le­nia kon­sty­tu­cji; an­ty­kon­sty­tu­cyj­ny


SJP.pl


przeciwkorozyjny

chro­nią­cy przed ni­szcze­niem me­ta­li lub ich sto­pów pod wpły­wem ota­cza­ją­ce­go śro­do­wi­ska; an­ty­ko­ro­zyj­ny, prze­ci­we­ro­zyj­ny, prze­ciwr­dzew­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. mot. za­po­bie­ga­ją­cy ko­roz­ji, za­bez­pie­cza­ją­cy przed ko­roz­ją

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykorozyjny, przeciwrdzewny

Wiktionary


przeciwkorupcyjny

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu prze­ciw­dzia­ła­nie i zwal­cza­nie ko­rup­cji

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykorupcyjny

Wiktionary


przeciwkołtuński

zwal­cza­ją­cy, pięt­nu­ją­cy pro­stact­wo, cias­no­tę umy­sło­wą i ma­łost­ko­wość; an­ty­mie­szczań­ski


SJP.pl


przeciwkradzieżowy

za­po­bie­ga­ją­cy kra­dzie­ży, chro­nią­cy przed kra­dzie­żą; an­ty­kra­dzie­żo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) utrud­nia­ją­cy lub unie­moż­li­wia­ją­cy kra­dzież przed­mio­tu

Wiktionary


przeciwkradzieżówka

po­tocz­nie: urzą­dze­nie za­bez­pie­cza­ją­ce po­jazd przed kra­dzie­żą


SJP.pl


przeciwkrwotoczny

za­po­bie­ga­ją­cy krwo­to­ko­wi, ha­mu­ją­cy krwo­tok


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw krwo­to­kom, uży­wa­ny przy le­cze­niu krwo­to­ków, za­po­bie­ga­ją­cy krwo­to­kom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrzyp polny jest ro­śli­ną o dzia­ła­niu mo­czo­pęd­nym, prze­ciwkr­wo­tocz­nym, prze­ciw­za­pal­nym, prze­ciw­bak­te­ryj­nym i re­du­ku­ją­cym obrzę­ki.

 (1.1) Wi­ta­mi­na K (fi­lo­chi­non) jest od­po­wie­dzial­na za pra­wi­dło­wą krze­pli­wość krwi - ma dzia­ła­nie prze­ciwkr­wo­tocz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkr̥fɔˈtɔt͡ʃnɨ, AS: pšećifkr̦fotočny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwkrwotocznie

Wiktionary


przeciwkryzysowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, za­po­bie­ga­ją­cy kry­zy­so­wi; an­ty­kry­zy­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy za­po­biec kry­zy­so­wi, ma­ją­cy zlik­wi­do­wać kry­zys (np. go­spo­dar­czy, fi­nan­so­wy)

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykryzysowy

Wiktionary


przeciwkrzepliwość

cecha cze­goś prze­ciw­dzia­ła­ją­ce­go, za­po­bie­ga­ją­ce­go krzep­nię­ciu


SJP.pl


przeciwkrzepliwy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy, za­po­bie­ga­ją­cy krzep­nię­ciu


SJP.pl


przeciwkrzywicowy

za­po­bie­ga­ją­cy krzy­wi­cy, le­czą­cy krzy­wi­cę; prze­ciw­krzy­wicz­ny, prze­ciw­krzy­wi­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw krzy­wi­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu krzy­wi­cy, za­po­bie­ga­ją­cy krzy­wi­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkʃɨvʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifkšyvʹicovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwkrzywiczy, przeciwkrzywiczny

 przysł. przeciwkrzywicowo, przeciwkrzywicznie, przeciwkrzywiczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkrzywiczny, przeciwkrzywiczy

Wiktionary


przeciwkrzywiczny

za­po­bie­ga­ją­cy krzy­wi­cy, le­czą­cy krzy­wi­cę; prze­ciw­krzy­wi­co­wy, prze­ciw­krzy­wi­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw krzy­wi­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu krzy­wi­cy, za­po­bie­ga­ją­cy krzy­wi­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkʃɨˈvʲit͡ʃnɨ, AS: pšećifkšyvʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwkrzywiczy, przeciwkrzywicowy

 przysł. przeciwkrzywicowo, przeciwkrzywicznie, przeciwkrzywiczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczy

Wiktionary


przeciwkrzywiczy

za­po­bie­ga­ją­cy krzy­wi­cy, le­czą­cy krzy­wi­cę; prze­ciw­krzy­wicz­ny, prze­ciw­krzy­wi­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw krzy­wi­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu krzy­wi­cy, za­po­bie­ga­ją­cy krzy­wi­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­nem po­jo­no dzie­ci w do­mach, a także w przedsz­ko­lach i szko­łach, które pro­wa­dzi­ły prze­ciw­krzy­wi­cze akcje pro­fi­lak­tycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifkʃɨˈvʲit͡ʃɨ, AS: pšećifkšyvʹičy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczny

 przysł. przeciwkrzywicowo, przeciwkrzywicznie, przeciwkrzywiczo

 rzecz. krzywica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwkrzywicowy, przeciwkrzywiczny

Wiktionary


przeciwkurczowo

→ prze­ciw­kur­czo­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwkurczowy

przeciwkurczowy

za­po­bie­ga­ją­cy kur­czom, ła­go­dzą­cy kur­cze; prze­ciw­skur­czo­wy, prze­ciw­spa­stycz­ny, an­ty­spa­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. za­po­bie­ga­ją­cy kur­czom, le­czą­cy kur­cze

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brał środ­ki prze­ciw­kur­czo­we na za­pa­le­nie okręż­ni­cy, a także prze­ciw­bó­lo­we: ko­de­i­nę, de­me­rol i me­ta­don.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwkurczowo

Wiktionary


przeciwkurzowo

→ prze­ciw­ku­rzo­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwkurzowy

przeciwkurzowy

chro­nią­cy przed ku­rzem, za­po­bie­ga­ją­cy osa­dza­niu się kurzu


SJP.pl


przeciwlawinowy

za­po­bie­ga­ją­cy la­wi­nom śnież­nym, chro­nią­cy przed la­wi­na­mi śnież­ny­mi


SJP.pl


przeciwległość

cecha cze­goś znaj­du­ją­ce­go się po prze­ciw­nej stro­nie cze­goś, na­prze­ciw cze­goś; na­prze­ciw­le­głość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciw­le­głe; cecha tych, któ­rzy są prze­ciw­le­głi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwległy

Wiktionary


przeciwległy

znaj­du­ją­cy się po prze­ciw­nej stro­nie cze­goś, na­prze­ciw cze­goś; na­prze­ciw­le­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, le­żą­cy po prze­ciw­nej stro­nie cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pod­sta­wie sprze­da­ży bi­le­tów bę­dzie­my mogli roz­lo­ko­wać an­ta­go­ni­stycz­nie na­sta­wio­ne grupy po prze­ciw­le­głych krań­cach Sta­dio­nu Ślą­skie­go.

 (1.1) Zmia­ny do­ty­ka­ją­ce chrząst­kę rzep­ki i prze­ciw­le­głych kłyk­ci uda cha­rak­te­ry­zu­ją się roz­włó­knie­niem, pow­sta­niem szcze­lin i eroz­ją do­pro­wa­dza­ją­cą w kon­sek­wen­cji do zmian zwy­rod­nie­nio­wych stawu rzep­ko­wo–udo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivˈlɛɡwɨ, AS: pšećivlegu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwległość ż.

 przysł. przeciwlegle

Wiktionary


przeciwlodowy

za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu lodu, usu­wa­ją­cy lód


SJP.pl


przeciwlotniczy

przez­na­czo­ny do ni­szcze­nia sa­mo­lo­tów nie­przy­ja­cie­la lub obro­ny przed ich na­lo­ta­mi


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) słu­żą­cy do zwal­cza­nia stat­ków po­wietrz­nych, ma­ją­cy za za­da­nie ni­szcze­nie stat­ków po­wietrz­nych lub obro­nę przed nimi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z tej ba­te­rii prze­ciw­lot­ni­czej za­bi­li ka­no­nie­ra i bom­bar­die­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivlɔtʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećivlotʹńičy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwlotniczo

 rzecz. przeciwlotnik mos.

Wiktionary


przeciwlotnik

żoł­nierz od­dzia­łu ar­ty­le­rii prze­ciw­lot­ni­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz wojsk obro­ny prze­ciw­lot­ni­czej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwlotniczy

 przysł. przeciwlotniczo

Wiktionary


przeciwlękowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­lę­ko­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ben­zo­dia­ze­pi­ny dzia­ła­ją prze­ciw­lę­ko­wo, uspo­ka­ja­ją­co, prze­ciwdr­gaw­ko­wo, wy­wo­łu­ją oś­rod­ko­wą re­lak­sa­cję mię­śni i mają dzia­ła­nie am­ne­stycz­ne (za­bu­rze­nia pa­mię­ci).

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwlękowy

Wiktionary


przeciwlękowy

zmniej­sza­ją­cy lub lik­wi­du­ją­cy lęk; an­ty­lę­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o dzia­ła­niu re­du­ku­ją­cym na­si­le­nie lęku to­wa­rzy­szą­ce­go róż­nym sta­nom cho­ro­bo­wym

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwlękowo

Wiktionary


przeciwmalaryczny

za­po­bie­ga­ją­cy ma­la­rii, le­czą­cy ma­la­rię


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ma­la­rii, uży­wa­ny przy le­cze­niu ma­la­rii, za­po­bie­ga­ją­cy ma­la­rii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pewną ochro­nę dają leki prze­ciw­ma­la­rycz­ne, które się po­da­je w cza­sie po­by­tu oraz po po­wro­cie z kon­ty­nen­tów za­gro­żo­nych ma­la­rią.

 (1.1) Pier­wsze kroki skie­ro­wa­li do ap­te­ki, gdzie ku­pi­li ta­blet­ki prze­ciw­ma­la­rycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivmalaˈrɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivmalaryčny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwmalarycznie

Wiktionary


przeciwmeteorytowy

chro­nią­cy przed ude­rze­nia­mi me­te­o­ry­tów


SJP.pl


przeciwmgielność

→ prze­ciwm­giel­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwmgielny

przeciwmgielny

umoż­li­wia­ją­cy, po­pra­wia­ją­cy wi­docz­ność w cza­sie mgły; prze­ciwm­gło­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zob. prze­ciwm­gło­wy.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świa­tła mogą być prze­ciwm­giel­ne i prze­ciwm­gło­we – obie formy są po­praw­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwmgłowy

Wiktionary


przeciwmgłowy

umoż­li­wia­ją­cy, po­pra­wia­ją­cy wi­docz­ność w cza­sie mgły; prze­ciwm­giel­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który umoż­li­wia wi­docz­ność w cza­sie mgły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Świa­tła mogą być prze­ciwm­giel­ne i prze­ciwm­gło­we – obie formy są po­praw­ne.

 (1.1) Na­le­ży uży­wać świa­teł mi­ja­nia lub przed­nich świa­teł prze­ciwm­gło­wych, albo obu tych świa­teł jed­no­cze­śnie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivˈmɡwɔvɨ, AS: pšećivmgu̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwmgielny, zamglony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwmgielny

Wiktionary


przeciwmiażdżycowy

za­po­bie­ga­ją­cy miaż­dży­cy, le­czą­cy miaż­dży­cę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw miaż­dży­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu miaż­dży­cy, za­po­bie­ga­ją­cy miaż­dży­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jajka, a głów­nie żółt­ka, za­wie­ra­ją dużo skład­ni­ków prze­ciw­miaż­dży­co­wych - nie­na­sy­co­nych kwa­sów tłu­szczo­wych, siar­ki, cho­li­ny, jodu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivmʲjaʒd͡ʒɨˈt͡sɔvɨ, AS: pšećivmʹi ̯ažǯycovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwmiażdżycowo

Wiktionary


przeciwmigrenowo

→ prze­ciw­mi­gre­no­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwmigrenowy

przeciwmigrenowy

sto­so­wa­ny w le­cze­niu mi­gre­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw mi­gre­nie, uży­wa­ny przy le­cze­niu mi­gre­ny, za­po­bie­ga­ją­cy mi­gre­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivmʲiɡrɛ̃ˈnɔvɨ, AS: pšećivmʹigrẽnovy

Wiktionary


przeciwmina

mina po­dziem­na sto­so­wa­na w obro­nie w celu zni­szcze­nia min nie­przy­ja­cie­la; kontr­mi­na


SJP.pl


przeciwminowo

→ prze­ciw­mi­no­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwminowy

przeciwminowy

chro­nią­cy przed mi­na­mi, przez­na­czo­ny do ni­szcze­nia min


SJP.pl


przeciwmolowy

chro­nią­cy przed mo­la­mi, sto­so­wa­ny prze­ciw­ko molom; an­ty­mo­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chro­nią­cy przed mo­la­mi, zwal­cza­ją­cy mole

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antymolowy

Wiktionary


przeciwmotyliczy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy cho­ro­bie mo­ty­li­czej (fas­cjo­lo­zie)


SJP.pl


przeciwmrozowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed mro­zem; prze­ciwm­roź­ny


SJP.pl


przeciwmroźny

za­bez­pie­cza­ją­cy przed mro­zem; prze­ciwm­ro­zo­wy


SJP.pl


przeciwmuchowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który zwal­cza muchy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwie­zio­no do skła­du w Kra­ko­wie znacz­ne ilo­ści cu­pre­xu, prosz­ków prze­ciw­wszo­wych, mi­ti­ga­lu, świec siar­ko­wych, środ­ków prze­ciw­mu­cho­wych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hy­dro­pul­tów.

Wiktionary


przeciwnadciśnieniowo

→ prze­ciw­nad­ci­śnie­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwnadciśnieniowy

przeciwnadciśnieniowy

za­po­bie­ga­ją­cy nad­ci­śnie­niu, le­czą­cy nad­ci­śnie­nie


SJP.pl


przeciwnakrętka

za­cisk na­kręt­ki na śru­bie, za­bez­pie­cza­ją­cy na­kręt­kę mo­cu­ją­cą przed od­krę­ca­niem się


SJP.pl


przeciwnapadowy

za­po­bie­ga­ją­cy na­pa­dom ra­bun­ko­wym lub pa­dacz­ko­wym; an­ty­na­pa­do­wy


SJP.pl


przeciwnarażeniowy

rzad­ko: chro­nią­cy przed dzia­ła­niem ja­kie­goś szkod­li­we­go czyn­ni­ka


SJP.pl


przeciwnatarcie

kon­tra­tak, kon­tro­fen­sy­wa;
1. na­tar­cie wojsk, do któ­re­go prze­cho­dzi się bez­poś­red­nio po od­par­ciu ataku nie­przy­ja­cie­la;
2. od­po­wiedź na czyjś atak, ma­ją­ca na celu prze­ję­cie ini­cja­ty­wy


SJP.pl

Prze­ciw­na­tar­cie ("ang. stra­te­gic co­un­ter at­tack") – ope­ra­cyj­ny (stra­te­gicz­ny) zwrot za­czep­ny wy­ko­ny­wa­ny na wła­mu­ją­ce­go się w głąb obro­ny prze­ciw­ni­ka; ro­dzaj na­tar­cia przy­go­to­wy­wa­ne­go w toku dzia­łań obron­nych, w cza­sie któ­rych bro­nią­cy się wy­czer­pu­je na­cie­ra­ją­ce­go, a jed­no­cze­śnie gro­ma­dzi siły i w od­po­wied­nim mo­men­cie ude­rza z za­da­niem ro­zbi­cia głów­ne­go zgru­po­wa­nia na­cie­ra­ją­cych wojsk prze­ciw­ni­ka i prze­ję­cia ini­cja­ty­wy stra­te­gicz­nej, ewen­tu­al­ne prze­nie­sie­nie dzia­łań na te­ry­to­rium wroga.

Wikipedia


przeciwnerwicowo

→ prze­ciw­ner­wi­co­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwnerwicowy

przeciwnerwicowy

sto­so­wa­ny w le­cze­niu ner­wi­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ner­wi­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu ner­wi­cy, za­po­bie­ga­ją­cy ner­wi­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivnɛrvʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećivnervʹicovy

Wiktionary


przeciwnica

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Prze­ciw­ni­ca (pol. hist. "Wiel­ży­no") – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie obor­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki.

Wikipedia


przeciwniczka

1. ry­wal­ka w walce spor­to­wej;
2. ko­bie­ta wy­stę­pu­ją­ca prze­ciw­ko komuś lub cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: prze­ciw­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż na bo­i­sku były prze­ciw­nicz­ka­mi, to pry­wat­nie bar­dzo się lu­bi­ły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivʲˈɲit͡ʃka, AS: pšećivʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwnik

 przym. przeciwny

 przysł. przeciwnie

 partyk. przeciwnie

 przyim. przeciw

Wiktionary


przeciwnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­ny, od­wrot­ny

 (1.2) w drugą stro­nę

par­ty­ku­ła

 (2.1) na­wią­zu­je do ja­kiejś sy­tu­a­cji lub opi­nii wpro­wa­dza­jąc sąd po­le­micz­ny lub za­prze­cza­ją­cy w sto­sun­ku do wy­po­wie­dzia­ne­go wcze­śniej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li dwie chmu­ry na­e­lek­try­zo­wa­ne prze­ciw­nie nat­kną się na sie­bie, prze­sko­czy mię­dzy nimi dwoma iskra.

 (2.1) W żad­nym mo­men­cie hi­sto­rii, w żad­nym miej­scu na­szej pla­ne­ta­a­ne­ty re­li­gie nie oka­za­ły się przy­dat­ne, aby zbli­żyć jedne isto­ty ludz­kie do dru­gich. Prze­ciw­nie, oka­za­ły się przy­dat­ne je­dy­nie po to, aby roz­dzie­lać, aby palić, aby tor­tu­ro­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕivʲɲɛ, AS: pšećivʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwny

 rzecz. przeciwnik m., przeciwniczka ż., przeciwieństwo n., przeciwność n., sprzeciwnik mos.

 czas. sprzeciwiać się ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odwrotnie

 (2.1) na odwrót, odwrotnie

Wiktionary


przeciwniejszy

dawny sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­ciw­ny


SJP.pl


przeciwniemiecki

prze­ciw­ny Niem­com; an­ty­nie­miec­ki


SJP.pl


przeciwnik

1. rywal w walce spor­to­wej;
2. ktoś wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko komuś lub cze­muś;
3. stro­na bę­dą­ca w sta­nie wojny z kimś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. sport. także prze­no­śnie ten, prze­ciw­ko któ­re­mu się wal­czy lub roz­gry­wa grę

 (1.2) ten, kto jest cze­muś prze­ciw­ny

Wiktionary

Prze­ciw­nik – osoba, grupa osób "(zor­ga­ni­zo­wa­na lub nie­zor­ga­ni­zo­wa­na)", woj­ska lub siły pa­ra­mi­li­tar­ne, ele­men­ty na­ro­do­we lub so­jusz­ni­cze czy inna stro­na uz­na­na za po­ten­cjal­nie wrogą, prze­ciw­ko któ­rej do­pu­szcza się uży­cie siły.

We­dług obec­nej pol­skiej ter­mi­no­lo­gii woj­sko­wej w trak­cie walki dąży się do

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tym meczu prze­ciw­ni­cy strze­li­li nam pięć goli.

 (1.2) Prze­ciw­ni­cy wy­ści­gu zbro­jeń za­blo­ko­wa­li całe mia­sto i wiele osób nie mogło do­je­chać do pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕivʲɲik, AS: pšećivʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sprzeciwnik mos., przeciwność ż., przeciwieństwo n.

:: fż. przeciwniczka ż.

 przym. przeciwny

 przysł. przeciwnie

 partyk. przeciwnie

 przyim. przeciw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rywal, oponent, adwersarz, nieprzyjaciel

Wiktionary


przeciwnikotynowy

po­ma­ga­ją­cy w walce z na­ło­giem pa­le­nia pa­pie­ro­sów ze wzglę­du na szkod­li­wość ni­ko­ty­ny; an­ty­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ty­to­nio­wy, an­ty­ty­to­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy pa­le­nie ty­to­niu, przez­na­czo­ny do walki z na­ło­giem ty­to­nio­wym

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwnikotynowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antynikotynowy

Wiktionary


przeciwnowotworowy

za­po­bie­ga­ją­cy no­wot­wo­rom, sto­so­wa­ny prze­ciw no­wot­wo­rom; an­ty­no­wot­wo­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw no­wot­wo­rom, uży­wa­ny przy le­cze­niu no­wot­wo­rów, za­po­bie­ga­ją­cy no­wot­wo­rom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostat­nio zwró­co­no uwagę na prze­ciw­no­wot­wo­ro­we wła­ści­wo­ści ka­ro­te­no­i­dów.

 (1.1) Ge­ne­tycz­nie mo­dy­fi­ko­wa­ne szcze­pion­ki prze­ciw­no­wot­wo­ro­we po­bu­dza­ją układ od­por­no­ścio­wy pa­cjen­ta do roz­poz­na­wa­nia i ni­szcze­nia ko­mó­rek no­wot­wo­ro­wych, które nor­mal­nie po­zo­sta­ją bez­kar­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivnɔvɔtfɔˈrɔvɨ, AS: pšećivnovotforovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwnowotworowo

 przym. nowotworowy

Wiktionary


przeciwności

1. nie­po­wo­dze­nie, przesz­ko­da, trud­ność;
2. prze­sta­rza­le: sprzecz­ność, kon­trast, prze­ci­wień­stwo;
3. daw­niej: sprze­ci­wia­nie się, opo­zy­cja


SJP.pl


przeciwność

1. nie­po­wo­dze­nie, przesz­ko­da, trud­ność;
2. prze­sta­rza­le: sprzecz­ność, kon­trast, prze­ci­wień­stwo;
3. daw­niej: sprze­ci­wia­nie się, opo­zy­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciw­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­ciw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwny

 przyim. przeciw

 przysł. przeciwnie

 partyk. przeciwnie

 rzecz. przeciwnik mos.

Wiktionary


przeciwny

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się na­prze­ciw cze­goś

 (1.2) skie­ro­wa­ny w od­wrot­ną stro­nę

 (1.3) cał­ko­wi­cie różny

 (1.4) niez­ga­dza­ją­cy się na coś

 (1.5) mat. o znaku zmie­nio­nym z plus na minus lub od­wrot­nie;

 (1.6) log. stwier­dza­ją­cy, że za­prze­cze­nie za­ło­że­nia da­ne­go twier­dze­nia po­cią­ga za sobą za­prze­cze­nie jego tezy;

 (1.7) stpol. przy­kry

 (1.8) o sprzecz­nych z kimś ce­lach

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Po­li­tyk od po­cząt­ku był prze­ciw­ny wpro­wa­dze­niu tej usta­wy.

 (1.5) Licz­bą prze­ciw­ną do pięć jest minus pięć.

 (1.6) Twier­dze­niem prze­ciw­nym do twier­dze­nia jeśli A, to B jest zda­nie jeśli nie­praw­da, że A, to nie­praw­da, że B.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕivnɨ, AS: pšećivny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwnik m., przeciwniczka ż., przeciwieństwo n., przeciwność ż., sprzeciw m., sprzeciwnik mos.

 czas. sprzeciwiać się ndk., sprzeciwić się dk.

 przysł. przeciwnie

 partyk. przeciwnie

 przyim. przeciw

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwległy, przeciwstawny

 (1.3) odwrotny, odmienny, inny

 (1.4) nieprzychylny

Wiktionary


przeciwoblodzeniowo

→ prze­ci­wo­blo­dze­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwoblodzeniowy

przeciwoblodzeniowy

chro­nią­cy przed oblo­dze­niem


SJP.pl


przeciwobraz

zbiór wszyst­kich ele­men­tów dzie­dzi­ny, które są odw­zo­ro­wy­wa­ne na ele­men­ty da­ne­go podz­bio­ru prze­ciw­dzie­dzi­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. zbiór ar­gu­men­tów funk­cji dla war­to­ści z za­da­ne­go zbio­ru;

Wiktionary

Prze­ci­wo­braz zbio­ru – po­ję­cie ma­te­ma­tycz­ne, kon­kret­niej te­o­rii mno­go­ści, zwią­za­ne z do­wol­ną funk­cją lub inną re­la­cją dwu­ar­gu­men­to­wą. Prze­ci­wo­bra­zy de­fi­niu­je się dla podz­bio­rów prze­ciw­dzie­dzi­ny – dla funk­cji for­mu­la_1 prze­ci­wo­bra­zy do­ty­czą do­wol­ne­go zbio­ru for­mu­la_2. Prze­ci­wo­braz zbio­ru for­mu­la_3 to zbiór wszyst­kich ele­men­tów dzie­dzi­ny, które są odw­zo­ro­wa­ne na ele­men­ty for­mu­la_3.

Wikipedia


przeciwobrzękowy

sto­so­wa­ny w le­cze­niu obrzę­ków


SJP.pl


przeciwodblaskowość

cecha cze­goś chro­nią­ce­go oczy przed od­bla­skiem, za­po­bie­ga­ją­ce­go od­bla­sko­wi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ci­wod­bla­sko­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwodblaskowy

Wiktionary


przeciwodblaskowy

chro­nią­cy oczy przed od­bla­skiem, za­po­bie­ga­ją­cy od­bla­sko­wi


SJP.pl


przeciwodleżynowy

za­po­bie­ga­ją­cy od­le­ży­nom, le­czą­cy od­le­ży­ny; an­ty­od­le­ży­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu od­le­żyn, uży­wa­ny pod­czas le­cze­nia od­le­żyn

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɔdlɛʒɨ̃ˈnɔvɨ, AS: pšećivodležỹnovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwodleżynowo

Wiktionary


przeciwodmrożeniowy

za­po­bie­ga­ją­cy odm­ro­że­niom, sto­so­wa­ny prze­ciw odm­ro­że­niom


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw odm­ro­że­niom, uży­wa­ny przy le­cze­niu odm­ro­żeń, za­po­bie­ga­ją­cy odm­ro­że­niom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivɔdmrɔʒɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: pšećivodmrožẽńovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwodmrożeniowo

Wiktionary


przeciwodpowiedź

w szer­mier­ce: dzia­ła­nie za­czep­ne po od­par­ciu od­po­wie­dzi ry­wa­la


SJP.pl


przeciwodpryskowy

eli­mi­nu­ją­cy pow­sta­wa­nie od­pry­sków; an­ty­od­pry­sko­wy


SJP.pl


przeciwogniowy

1. od­por­ny na dzia­ła­nie wy­so­kich tem­pe­ra­tur; ogniotr­wa­ły, ognio­od­por­ny, ża­ro­od­por­ny;
2. za­po­bie­ga­ją­cy roz­prze­strze­nia­niu się ognia; prze­ciw­po­ża­ro­wy


SJP.pl


przeciwokrętowy

słu­żą­cy do ni­szcze­nia okrę­tów woj­sko­wych; an­ty­o­krę­to­wy


SJP.pl


przeciwolejowy

1. chro­nią­cy przed wy­cie­kiem lub za­pa­le­niem się oleju;
2. za­po­bie­ga­ją­cy ska­że­niu śro­do­wi­ska w przy­pad­ku wy­cie­ku oleju


SJP.pl


przeciwolśnieniowy

za­po­bie­ga­ją­cy ośle­pia­niu; an­ty­ol­śnie­nio­wy


SJP.pl


przeciwospowy

za­po­bie­ga­ją­cy ospie, le­czą­cy ospę


SJP.pl


przeciwoślepieniowy

chro­nią­cy przed ośle­pie­niem


SJP.pl


przeciwpadaczkowy

za­po­bie­ga­ją­cy pa­dacz­ce, le­czą­cy pa­dacz­kę; prze­ci­we­pi­lep­tycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw pa­dacz­ce, uży­wa­ny przy le­cze­niu pa­dacz­ki, za­po­bie­ga­ją­cy pa­dacz­ce

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpadat͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšećifpadačkovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwpadaczkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwepileptyczny

Wiktionary


przeciwpancerny

uży­wa­ny prze­ciw broni pan­cer­nej, przez­na­czo­ny do ni­szcze­nia opan­ce­rzo­nych celów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy na celu zni­szcze­nie lub uniesz­kod­li­wie­nie wszel­kie­go typu broni pan­cer­nej

 (1.2) ma­ją­cy na celu zni­szcze­nie lub uniesz­kod­li­wie­nie celu osło­nię­te­go pan­ce­rzem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wios­na wy­bu­cha nagle jak po­nie­miec­ka mina prze­ciw­pan­cer­na, lu­dzie za­kła­da­ją odś­więt­ne ubra­nia przed pier­wszo­ma­jo­wym po­cho­dem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpãnˈt͡sɛrnɨ, AS: pšećifpãncerny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwpancernie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwczołgowy, ppanc.

Wiktionary


przeciwpapieski

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko pa­pie­żo­wi; an­ty­pa­pie­ski


SJP.pl


przeciwpara

daw­niej: para wpu­szcza­na do cy­lin­dra pa­ro­we­go z od­wrot­nej stro­ny tłoka w celu za­ha­mo­wa­nia jego ruchu; kontr­pa­ra


SJP.pl


przeciwparkinsonowy

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. zwal­cza­ją­cy cho­ro­bę Par­kin­so­na

Wiktionary


przeciwpartyzancki

wy­stę­pu­ją­cy prze­ciw­ko par­ty­zant­ce, par­ty­zan­tom; an­ty­par­ty­zanc­ki


SJP.pl


przeciwpasożytniczo

→ prze­ciw­pa­so­żyt­ni­czy


SJP.pl

Patrz:

przeciwpasożytniczy

przeciwpasożytniczy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw pa­so­ży­tom, sto­so­wa­ny przy le­cze­niu cho­rób po­wo­do­wa­nych przez pa­so­ży­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o dzia­ła­niu skie­ro­wa­nym prze­ciw­ko pow­sta­wa­niu i roz­wo­jo­wi pa­so­ży­tów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpasɔʒɨtʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećifpasožytʹńičy

Wiktionary


przeciwpaństwowy

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko in­te­re­som pań­stwa; an­ty­pań­stwo­wy, an­ty­kra­jo­wy, an­ty­rzą­do­wy, prze­ci­wrzą­do­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który sprze­ci­wia się in­sty­tu­cji pań­stwa i pań­stwo­wo­ści

 (1.2) taki, który jest prze­ja­wem po­sta­wy prze­ciw­pań­stwo­wej (1.1)

Wiktionary


przeciwpchelny

uży­wa­ny do zwal­cza­nia pcheł


SJP.pl


przeciwpelagrycznie

→ prze­ciw­pe­la­grycz­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwpelagryczny

przeciwpelagryczny

za­po­bie­ga­ją­cy pe­la­grze, le­czą­cy pe­la­grę


SJP.pl


przeciwpełzny

za­po­bie­ga­ją­cy peł­za­niu - po­wol­ne­mu zwięk­sza­niu się odksz­tał­ceń ma­te­ria­łu pod­da­ne­go dłu­gotr­wa­łe­mu ob­cią­że­niu


SJP.pl


przeciwpiechotny

przez­na­czo­ny do walki z pie­cho­tą, skie­ro­wa­ny prze­ciw pie­cho­cie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. po­moc­ny w walce z pie­cho­tą

Wiktionary


przeciwpierwotniakowo

→ prze­ciw­pier­wot­nia­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwpierwotniakowy

przeciwpierwotniakowy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw pier­wot­nia­kom, sto­so­wa­ny przy le­cze­niu cho­rób po­wo­do­wa­nych przez pier­wot­nia­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw pier­wot­nia­kom, uży­wa­ny przy le­cze­niu cho­rób po­wo­do­wa­nych przez pier­wot­nia­ki, za­po­bie­ga­ją­cy pier­wot­nia­kom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpʲjɛrvɔtʲɲaˈkɔvɨ, AS: pšećifpʹi ̯ervotʹńakovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pierwotniak m.

Wiktionary


przeciwpocisk

po­cisk przez­na­czo­ny do zwal­cza­nia po­ci­sków nie­przy­ja­cie­la; an­ty­po­cisk, an­ty­ra­kie­ta, prze­ci­wra­kie­ta


SJP.pl


przeciwpoczynać

daw­niej: prze­ciw­dzia­łać czy­je­muś po­czy­na­niu


SJP.pl


przeciwpodkop

pod­kop ut­wo­rzo­ny przez oblę­żo­nych prze­ciw pod­ko­pom oble­ga­ją­cych; kon­tra­pro­sza


SJP.pl


przeciwpodwodny

skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko okrę­tom pod­wod­nym


SJP.pl


przeciwporażeniowo

→ prze­ciw­po­ra­że­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwporażeniowy

przeciwporażeniowy

za­po­bie­ga­ją­cy po­ra­że­niu, le­czą­cy po­ra­że­nie


SJP.pl


przeciwporonnie

→ prze­ciw­po­ron­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwporonny

przeciwporonny

za­po­bie­ga­ją­cy po­ro­nie­niu


SJP.pl


przeciwporostowy

za­po­bie­ga­ją­cy po­ra­sta­niu, sto­so­wa­ny prze­ciw po­ra­sta­niu, np. farby prze­ciw­po­ro­sto­we


SJP.pl


przeciwposunięcie

re­ak­cja na po­su­nię­cie ry­wa­la, wroga


SJP.pl


przeciwpotny

za­po­bie­ga­ją­cy po­ce­niu się; prze­ciw­po­to­wy


SJP.pl


przeciwpotowy

za­po­bie­ga­ją­cy po­ce­niu się; prze­ciw­pot­ny


SJP.pl


przeciwpowodziowy

chro­nią­cy przed po­wo­dzią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chro­nią­cy, za­bez­pie­cza­ją­cy przed po­wo­dzią, za­po­bie­ga­ją­cy po­wo­dzi i jej skut­kom

 (1.2) taki, który lik­wi­du­je po­wódź i jej skut­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grupa ga­piów zgro­ma­dzi­ła się na wale prze­ciw­po­wo­dzio­wym, aby po­pa­trzeć na wez­bra­ne wody Wisły.

 (1.1) Wo­je­wo­da ogło­sił alarm prze­ciw­po­wo­dzio­wy dla ośmiu gmin po­ło­żo­nych nad Wisłą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpɔvɔˈd͡ʑɔvɨ, AS: pšećifpovoʒ́ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwpowodziowo

Wiktionary


przeciwpołudnik

po­łud­nik le­żą­cy po prze­ciw­nej stro­nie kuli ziem­skiej w sto­sun­ku do da­ne­go po­łud­ni­ka


SJP.pl


przeciwpoślizgowy

chro­nią­cy przed po­śliz­giem; an­ty­po­śliz­go­wy, prze­ciw­śliz­go­wy


SJP.pl


przeciwpożar

ogień wznie­co­ny przed czo­łem po­ża­ru, ma­ją­cy na celu jego za­ha­mo­wa­nie


SJP.pl


przeciwpożarowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed po­ża­rem, słu­żą­cy do ga­sze­nia po­ża­rów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) urz. techn. ma­ją­cy zwią­zek z prze­ciw­dzia­ła­niem lub ga­sze­niem po­ża­ru, za­bez­pie­cza­ją­cy przed roz­prze­strze­nia­niem się ognia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­de wszyst­kim na­le­ży przy­go­to­wać od­po­wied­nie za­bez­pie­cze­nia prze­ciw­po­ża­ro­we — czyli mieć pod ręką ga­śni­ce, koce prze­ci­wo­gnio­we.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwpożarowo

 rzecz. pożar mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwogniowy

Wiktionary


przeciwpromienny

chro­nią­cy przed szkod­li­wym pro­mie­nio­wa­niem; prze­ci­wra­dia­cyj­ny


SJP.pl


przeciwprostokątna

bok w trój­ką­cie pro­sto­kąt­nym le­żą­cy na­prze­ciw­ko kąta pro­ste­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geom. naj­dłuż­szy bok w trój­ką­cie pro­sto­kąt­nym, le­żą­cy na­prze­ciw kąta pro­ste­go

Wiktionary


przeciwprzechodniość

cecha re­la­cji, która nigdy nie za­cho­dzi mię­dzy X i Z, jeśli za­cho­dzi mię­dzy X i Y oraz Y i Z; atran­zy­tyw­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciw­prze­chod­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwprzechodniy

Wiktionary


przeciwprzeciążeniowo

→ prze­ciw­prze­cią­że­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwprzeciążeniowy

przeciwprzeciążeniowy

1. za­po­bie­ga­ją­cy prze­cią­że­niu (nad­waż­ko­ści);
2. za­po­bie­ga­ją­cy zbyt­nie­mu na­grza­niu się prze­wo­dów


SJP.pl


przeciwprzepięciowo

→ prze­ciw­prze­pię­cio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwprzepięciowy

przeciwprzepięciowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu prze­pięć; an­ty­prze­pię­cio­wy


SJP.pl


przeciwprzodek

w gór­nict­wie: przo­dek chod­ni­ka pro­wa­dzo­ne­go z prze­ciw­le­głe­go kie­run­ku


SJP.pl


przeciwprzykład

w ma­te­ma­ty­ce: przy­kład oba­la­ją­cy daną hi­po­te­zę, prze­czą­cy twier­dze­niu; kontr­przy­kład


SJP.pl


przeciwpróchnicowy

chro­nią­cy przed próch­ni­cą, zwal­cza­ją­cy próch­ni­cę; prze­ciw­próch­ni­czy


SJP.pl


przeciwpróchniczo

→ prze­ciw­próch­ni­czy


SJP.pl

Patrz:

przeciwpróchniczy

przeciwpróchniczy

chro­nią­cy przed próch­ni­cą, zwal­cza­ją­cy próch­ni­cę; prze­ciw­próch­ni­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw próch­ni­cy zębów, za­po­bie­ga­ją­cy próch­ni­cy zębów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpruxʲˈɲit͡ʃɨ, AS: pšećifpruχʹńičy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwpróchnicowy

Wiktionary


przeciwprądowy

przy­miot­nik

 (1.1) fiz. do­ty­czą­cy ro­dza­ju ukła­du prze­pły­wu pły­nów w urzą­dze­niach prze­pły­wo­wych, m.in. wy­mien­ni­kach cie­pła, w któ­rym płyny po­ru­sza­ją się rów­no­le­gle do sie­bie w prze­ciw­nym kie­run­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ciw­prą­do­we wy­mien­ni­ki cie­pła ce­chu­ją się więk­szą wy­daj­no­ścią od współ­prą­do­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwprąd

Wiktionary


przeciwprątkowy

słu­żą­cy do zwal­cza­ni prąt­ków wy­wo­łu­ją­cych gruź­li­cę; prze­ciw­gruź­li­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw prąt­kom, uży­wa­ny przy le­cze­niu cho­rób po­wo­do­wa­nych przez prąt­ki, za­po­bie­ga­ją­cy prąt­kom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifprɔ̃ntˈkɔvɨ, AS: pšećifprõntkovy

Wiktionary


przeciwprężność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciw­pręż­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwprężny

Wiktionary


przeciwpsychotycznie

→ prze­ciwp­sy­cho­tycz­ny


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) med. psych. w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dzia­ła­niem prze­ciwp­sy­cho­tycz­nym, w spo­sób le­czą­cy za­bu­rze­nia psy­chicz­ne, psy­cho­zy

Wiktionary

Patrz:

przeciwpsychotyczny

Przykłady

 (1.1) Leki dzia­ła­ją prze­ciwp­sy­cho­tycz­nie, ale także osła­bia­ją ak­tyw­ność psy­cho­mo­to­rycz­ną i dzia­ła­ją na­sen­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwpsychotyczny

 przym. przeciwpsychotyczny

Wiktionary


przeciwpsychotyczny

sto­so­wa­ny w le­cze­niu psy­cho­zy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. psych. farm. w le­cze­niu za­bu­rzeń psy­chicz­nych, psy­choz: ma­ją­cy dzia­ła­nie sil­nie uspo­ka­ja­ją­ce po­przez ha­mo­wa­nie ak­tyw­no­ści ko­mó­rek ner­wo­wych gdy w prze­bie­gu cho­ro­by wy­stę­pu­ją uro­je­nia, omamy, za­bu­rze­nia ak­tyw­no­ści / uczu­cio­wo­ści / świa­do­mo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­lo­let­nie sto­so­wa­nie leków prze­ciwp­sy­cho­tycz­nych utrud­nio­ne jest przez fakt, że wy­wo­łu­ją one nie­przy­jem­ne skut­ki ubocz­ne (do­ty­czy to rów­nież grupy aty­po­wych ne­u­ro­lep­ty­ków) (…).

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwpsychotycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) neuroleptyczny

Wiktionary


przeciwpylicowy

chro­nią­cy przed py­li­cą płuc, zwal­cza­ją­cy py­li­cę płuc


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw py­li­cy, uży­wa­ny przy le­cze­niu py­li­cy, za­po­bie­ga­ją­cy py­li­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifpɨlʲiˈt͡sɔvɨ, AS: pšećifpylʹicovy

Wiktionary


przeciwpyłkowy

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko pył­kom, za­po­bie­ga­ją­cy szkod­li­we­mu dzia­ła­niu pył­ków


SJP.pl


przeciwpyłowy

chro­nią­cy przed pyłem, za­po­bie­ga­ją­cy wy­dzie­la­niu się pyłu


SJP.pl


przeciwpłytkowo

→ prze­ciw­płyt­ko­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwpłytkowy

przeciwpłytkowy

zmniej­sza­ją­cy agre­ga­cję pły­tek krwi i prze­ciw­dzia­ła­ją­cy pow­sta­wa­niu za­krze­pów; an­ty­płyt­ko­wy


SJP.pl


przeciwradarowy

za­kłó­ca­ją­cy dzia­ła­nie ra­da­ru, ni­szczą­cy radar albo ostrze­ga­ją­cy o obec­no­ści ra­da­ru; an­ty­ra­da­ro­wy


SJP.pl


przeciwradiacyjny

chro­nią­cy przed szkod­li­wym pro­mie­nio­wa­niem; prze­ciw­pro­mien­ny


SJP.pl


przeciwradiolokacja

Prze­ci­wra­dio­lo­ka­cja – tech­ni­ka ma­ją­ca na celu prze­ciw­dzia­ła­nie wy­ko­rzy­sty­wa­niu przez prze­ciw­ni­ka urzą­dzeń i sy­ste­mów ra­dio­lo­ka­cyj­nych. W tym celu mogą być wy­ko­rzy­sty­wa­ne:

Wikipedia


przeciwradziecki

przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­ra­dziec­ki.

Wiktionary


przeciwrakieta

ra­kie­ta słu­żą­ca do ze­strze­li­wa­nia in­nych ra­kiet; an­ty­ra­kie­ta, prze­ciw­po­cisk, an­ty­po­cisk


SJP.pl


przeciwrakietowy

zwal­cza­ją­cy ra­kie­ty, chro­nią­cy przed ra­kie­ta­mi nie­przy­ja­cie­la; an­ty­ra­kie­to­wy


SJP.pl


przeciwrakowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy roz­wo­jo­wi raka; an­ty­ra­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ra­ko­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu raka, za­po­bie­ga­ją­cy ra­ko­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi tu o opra­co­wa­nie przez niego metod syn­te­zy grupy leków prze­ci­wra­ko­wych, ta­kich jak cy­klo­fos­fa­mid.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivraˈkɔvɨ, AS: pšećivrakovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwrakowo

Wiktionary


przeciwrdzewny

chro­nią­cy przed pow­sta­wa­niem rdzy; prze­ciw­ko­ro­zyj­ny, an­ty­ko­ro­zyj­ny, prze­ci­we­ro­zyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) techn. za­po­bie­ga­ją­cy rdze­wie­niu, za­bez­pie­cza­ją­cy przed rdze­wie­niem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antykorozyjny, przeciwkorozyjny

Wiktionary


przeciwreformacyjny

rzad­ko: zwią­za­ny z kontr­re­for­ma­cją (prą­dem w Ko­ście­le ka­to­lic­kim); kontr­re­for­ma­cyj­ny


SJP.pl


przeciwreumatyczny

sto­so­wa­ny prze­ciw re­u­ma­tyz­mo­wi, le­czą­cy re­u­ma­tyzm; an­ty­re­u­ma­tycz­ny, prze­ciw­gość­co­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw re­u­ma­tyz­mo­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu re­u­ma­tyz­mu, za­po­bie­ga­ją­cy re­u­ma­tyz­mo­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivrɛwmaˈtɨt͡ʃnɨ, AS: pšećivreu̯matyčny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwreumatycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwgośćcowy

Wiktionary


przeciwrobaczo

→ prze­ci­wro­ba­czy


SJP.pl

Patrz:

przeciwrobaczy

przeciwrobaczy

sto­so­wa­ny prze­ciw pa­so­ży­tom, usu­wa­ją­cy pa­so­ży­ty (ro­ba­ki); prze­ciw­pa­so­żyt­ni­czy


SJP.pl


przeciwrządowy

na­sta­wio­ny ne­ga­tyw­nie do rządu, prze­ciw­ny rzą­do­wi; an­ty­rzą­do­wy, opo­zy­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. skie­ro­wa­ny prze­ciw­ko rzą­do­wi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyrządowy

Wiktionary


przeciwsatelitarny

skie­ro­wa­ny prze­ciw sa­te­li­tom szpie­gow­skim


SJP.pl


przeciwsenny

pow­strzy­mu­ją­cy przed snem; po­bu­dza­ją­cy


SJP.pl


przeciwskarpa

ziem­na za­po­ra prze­ciw­czoł­go­wa wy­ko­na­na w te­re­nie, ze spad­kiem w kie­run­ku wojsk włas­nych


SJP.pl

Prze­ciw­skar­pa to:

Wikipedia


przeciwskręt

Prze­ciw­skręt – tech­ni­ka kie­ro­wa­nia po­ja­zda­mi jed­no­śla­do­wy­mi, w szcze­gól­no­ści mo­to­cy­kla­mi, po­le­ga­ją­ca na chwi­lo­wym i sto­sun­ko­wo niez­nacz­nym skrę­ce­niu kie­row­ni­cy w kie­run­ku prze­ciw­nym do za­mie­rzo­ne­go skrę­tu. Po­wo­du­je to prze­chył w kie­run­ku za­mie­rzo­ne­go skrę­tu, w kon­sek­wen­cji czego jed­no­ślad skrę­ca.

Wikipedia


przeciwskrętny

za­po­bie­ga­ją­cy skrę­ca­niu się


SJP.pl


przeciwskurczowy

za­po­bie­ga­ją­cy skur­czom mię­śni, na­czyń itp., ła­go­dzą­cy skur­cze mię­śni, na­czyń itp.; prze­ciw­kur­czo­wy, prze­ciw­spa­stycz­ny, an­ty­spa­stycz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw skur­czo­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu skur­czu, za­po­bie­ga­ją­cy skur­czo­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifskurˈt͡ʃɔvɨ, AS: pšećifskurčovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwskurczowo

Wiktionary


przeciwskutecznie

→ prze­ciw­sku­tecz­ny


SJP.pl

Patrz:

przeciwskuteczny

przeciwskuteczny

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy skut­ki prze­ciw­ne do za­mie­rzo­nych

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kontrproduktywny

Wiktionary


przeciwsmogowy

zwią­za­ny z prze­ciw­dzia­ła­niem smo­go­wi; an­tys­mo­go­wy


SJP.pl


przeciwsowiecki

przy­miot­nik

 (1.1) zob. an­ty­so­wiec­ki.

Wiktionary


przeciwspastyczny

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy spaz­mom, ła­go­dzą­cy spaz­my; an­ty­spa­stycz­ny, prze­ciw­kur­czo­wy, prze­ciw­skur­czo­wy


SJP.pl


przeciwspołeczny

przy­miot­nik

 (1.1) wrogi spo­łe­czeń­stwu; dzia­ła­ją­cy na szko­dę spo­łe­czeń­stwa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyspołeczny

Wiktionary


przeciwsprawdzian

na­rzę­dzie kon­trol­ne do spraw­dza­nia wy­mia­rów spraw­dzia­nów i do na­sta­wia­nia po­trzeb­nych wy­mia­rów w przy­pad­ku spraw­dzia­nów na­staw­nych


SJP.pl


przeciwstarzeniowy

spo­wal­nia­ją­cy pro­ce­sy sta­rze­nia; an­ty­sta­rze­nio­wy


SJP.pl


przeciwstawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ciw­sta­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifstaˈvʲjä̃ɲɛ, AS: pšećifstavʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwstawienie n., przeciwstawność ż.

 czas. postawić, przeciwstawiać ndk., przeciwstawić dk.

 przym. przeciwstawny

 przysł. przeciwstawnie

Wiktionary


przeciwstawiać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­ciw­sta­wić)

 (1.1) sta­wiać coś prze­ciw­ko cze­muś in­ne­mu

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­ciw­sta­wiać się (dk. prze­ciw­sta­wić się)

 (2.1) być prze­ciw­ko cze­muś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ten spo­sób prze­ciw­sta­wiasz sil­nych prze­ciw­ko sła­bym.

 (2.1) Adam prze­ciw­sta­wia się prze­mo­cy w swoim oto­cze­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifˈstavʲjät͡ɕ, AS: pšećifstavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, przeciwstawić dk.

 rzecz. przeciwstawianie n., przeciwstawienie n., przeciwstawność ż.

 przym. przeciwstawny

 przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tworzyć przeciwieństwa

 (2.1) protestować, buntować się

Wiktionary


przeciwstawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­ciw­sta­wić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­ciw­sta­wie­niem An­ty­go­ny – sym­bo­lu buntu, śmia­ło­ści i od­wa­gi – jest w dra­ma­cie So­fo­kle­sa jej sio­stra – Is­me­na, która jest uo­so­bie­niem ła­god­no­ści i po­ko­ry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: pšećifstavʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwstawianie n., przeciwstawność ż.

 czas. postawić, przeciwstawiać ndk., przeciwstawić dk.

 przym. przeciwstawny

 przysł. przeciwstawnie

Wiktionary


przeciwstawić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ciw­sta­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifˈstavʲit͡ɕ, AS: pšećifstavʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. postawić, przeciwstawiać ndk.

 rzecz. przeciwstawianie ndk., przeciwstawienie dk., przeciwstawność

 przym. przeciwstawny

Wiktionary


przeciwstawnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­staw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwstawność ż., przeciwstawianie n., przeciwstawienie n.

 przym. przeciwstawny

 czas. przeciwstawiać

Wiktionary


przeciwstawność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciw­staw­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale w jak szyb­kim tem­pie roz­wój ten dalej po­stę­po­wać bę­dzie, jak szyb­ko doj­dzie do zer­wa­nia po­dzia­łu pracy, do uni­ce­stwie­nia prze­ciw­staw­no­ści mię­dzy pracą, umy­sło­wą i fi­zycz­ną […]

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwstawny

 rzecz. przeciwstawianie n., przeciwstawienie n.

 czas. przeciwstawiać, przeciwstawić

 przysł. przeciwstawnie

Wiktionary


przeciwstawny

przy­miot­nik

 (1.1) sta­no­wią­cy kon­trast

 (1.2) prze­ciw­sta­wia­ją­cy się cze­muś lub komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwstawność ż., przeciwstawianie n., przeciwstawienie n.

 czas. przeciwstawiać ndk., przeciwstawić dk.

 przysł. przeciwstawnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antynomiczny, inny, kontradyktoryjny, kontrastowy, odmienny, odwrotny, przeciwbieżny, sprzeczny

 (1.2) antagonistyczny, opozycyjny, przeciwny, wrogi

Wiktionary


przeciwster

po­moc­ni­czy ster opły­wo­wy, znaj­du­ją­cy się mię­dzy śrubą i ste­rem, słu­żą­cy do usu­wa­nia pręd­ko­ści ob­wo­do­wych w stru­mie­niu zaś­ru­bo­wym, pod­wyż­sza­nia spraw­no­ści śruby oraz do wyt­wa­rza­nia do­dat­ko­we­go oporu; kon­tra­ster


SJP.pl


przeciwstonkowy

sto­so­wa­ny do zwal­cza­nia ston­ki ziem­nia­cza­nej - szkod­ni­ka ziem­nia­ków


SJP.pl


przeciwstresowy

prze­ciw­dzia­ła­ją­cy stre­so­wi, ła­go­dzą­cy stres; an­ty­stre­so­wy, od­prę­ża­ją­cy, re­lak­so­wy, re­lak­su­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw stre­so­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu stre­su, za­po­bie­ga­ją­cy stre­so­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jest on bo­wiem na­tu­ral­nym środ­kiem prze­ciw­stre­so­wym i an­ty­de­pre­syj­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifstrɛˈsɔvɨ, AS: pšećifstresovy

Wiktionary


przeciwsyfilisowy

za­po­bie­ga­ją­cy sy­fi­li­so­wi, le­czą­cy sy­fi­lis; prze­ciw­ki­ło­wy


SJP.pl


przeciwszkorbutowo

→ prze­ciwsz­kor­bu­to­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwszkorbutowy

przeciwszkorbutowy

za­po­bie­ga­ją­cy szkor­bu­to­wi, le­czą­cy szkor­but


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw szkor­bu­to­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu szkor­bu­tu, za­po­bie­ga­ją­cy szkor­bu­to­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czos­nek jest sku­tecz­nym le­kiem prze­ciwsz­kor­bu­to­wym, ro­ba­ko­bój­czym, prze­ciw­ma­la­rycz­nym, prze­ciw­grzy­bicz­nym, żo­łąd­ko­wym i mo­czo­pęd­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʃkɔrbuˈtɔvɨ, AS: pšećifškorbutovy

Wiktionary


przeciwsztormowy

chro­nią­cy przed sztor­mem


SJP.pl


przeciwszturmowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wojsk. słu­żą­cy do prze­ła­ma­nia wro­gie­go sztur­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do obro­ny włas­nej fort po­sia­dał 8 od­kry­tych sta­no­wisk dla lek­kich armat prze­ciwsz­tur­mo­wych oraz 12 dzia­łek re­wol­we­ro­wych w ka­za­ma­to­wych sta­no­wi­skach do obro­ny fosy.

Wiktionary


przeciwsłoneczny

chro­nią­cy przed dzia­ła­niem pro­mie­ni sło­necz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) słu­żą­cy do ochro­ny przed nad­mier­nym dzia­ła­niem pro­mie­ni sło­necz­nych

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifswɔ̃ˈnɛt͡ʃnɨ, AS: pšećifsu̯õnečny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwsłonecznie

 rzecz. słońce n., Słońce n.

 przym. podsłoneczny

Wiktionary


przeciwtarczycowy

ha­mu­ją­cy wyt­wa­rza­nie hor­mo­nów tar­czy­cy


SJP.pl


przeciwtorpedowy

chro­nią­cy przed ude­rze­niem tor­pe­dy


SJP.pl


przeciwtrądzikowy

za­po­bie­ga­ją­cy trą­dzi­ko­wi, le­czą­cy trą­dzik


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw trą­dzi­ko­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu trą­dzi­ku, za­po­bie­ga­ją­cy trą­dzi­ko­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiftrɔ̃ɲd͡ʑiˈkɔvɨ, AS: pšećiftrõńʒ́ikovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwtrądzikowo

Wiktionary


przeciwtyfusowy

za­po­bie­ga­ją­cy ty­fu­so­wi, sto­so­wa­ny prze­ciw ty­fu­so­wi; prze­ciw­du­ro­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ty­fu­so­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu ty­fu­so­wi, za­po­bie­ga­ją­cy ty­fu­so­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiftɨfuˈsɔvɨ, AS: pšećiftyfusovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwtyfusowo

Wiktionary


przeciwtytoniowy

zwal­cza­ją­cy nałóg pa­le­nia ty­to­niu; an­ty­ty­to­nio­wy, an­ty­ni­ko­ty­no­wy, prze­ciw­ni­ko­ty­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwal­cza­ją­cy pa­le­nie ty­to­niu, przez­na­czo­ny do walki z na­ło­giem ty­to­nio­wym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antytytoniowy, antynikotynowy, przeciwnikotynowy

Wiktionary


przeciwtężcowy

za­po­bie­ga­ją­cy tęż­co­wi, le­czą­cy tężec


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. dzia­ła­ją­cy prze­ciw tęż­co­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu tężca, za­po­bie­ga­ją­cy tęż­co­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕiftɛ̃w̃ʃˈt͡sɔvɨ, AS: pšećiftẽũ̯šcovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwtężcowo

 przym. tężcowy

Wiktionary


przeciwuczuleniowy

za­po­bie­ga­ją­cy uczu­le­niu, le­czą­cy uczu­le­nie; an­ty­u­czu­le­nio­wy, prze­ci­wa­ler­gicz­ny, an­ty­a­ler­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw uczu­le­niom, uży­wa­ny przy le­cze­niu uczu­leń, za­po­bie­ga­ją­cy uczu­le­niom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­ko­rzyst­ne jest rów­nież łą­cze­nie an­ty­bio­ty­ków z le­ka­mi prze­ci­wu­czu­le­nio­wy­mi, bo może spo­wo­do­wać groź­ne za­bu­rze­nia rytmu serca.

 (1.1) Może ko­niecz­ne bę­dzie po­da­nie leków prze­ci­wu­czu­le­nio­wych, a cza­sa­mi ana­tok­sy­ny prze­ciw­tęż­co­wej?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivut͡ʃulɛ̃ˈɲɔvɨ, AS: pšećivučulẽńovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwuczuleniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwalergiczny

Wiktionary


przeciwuderzenie

Prze­ci­wu­de­rze­nie ("ang. co­un­ter stri­ke") – ope­ra­cyj­ny (stra­te­gicz­ny) zwrot za­czep­ny wy­ko­ny­wa­ny na wła­mu­ją­ce­go się w głąb obro­ny prze­ciw­ni­ka. Ca­łoksz­tałt czyn­no­ści or­ga­ni­za­cyj­nych, suma ude­rzeń związ­ków tak­tycz­nych dru­gie­go rzutu ope­ra­cyj­ne­go na na­cie­ra­ją­ce­go prze­ciw­ni­ka w celu odt­wo­rze­nia pier­wot­ne­go po­ło­że­nia.

Wikipedia


przeciwutleniacz

sub­stan­cja ha­mu­ją­ca ut­le­nia­nie, do­da­wa­na do roz­ma­i­tych wy­ro­bów, np. w celu prze­dłu­że­nia ich przy­dat­no­ści do spo­ży­cia; an­ty­ut­le­niacz, an­ty­ok­sy­dant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny chro­nią­cy przed ut­le­nia­niem inne związ­ki albo pier­wiast­ki;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivuˈtlɛ̃ɲat͡ʃ, AS: pšećivutlẽńač

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwutleniaczowy, przeciwutleniający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyoksydant, antyutleniacz

Wiktionary


przeciwutleniający

za­po­bie­ga­ją­cy ut­le­nia­niu związ­ków che­micz­nych; an­ty­ut­le­nia­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy prze­ci­wut­le­nia­cza, prze­ci­wrod­ni­ko­wy

 (1.2) chem. za­po­bie­ga­ją­cy ut­le­nia­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­ten­cjał prze­ci­wut­le­nia­ją­cy pro­duk­tów spo­żyw­czych jest 10 razy wyż­szy niż są­dzo­no.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciwutleniacz m.

Wiktionary


przeciwutlenianie

pro­ces usu­wa­nia ak­tyw­nych form tlenu i roz­ry­wa­nia re­ak­cji łań­cu­cho­wych, od­po­wia­da­ją­cych za two­rze­nie się wol­nych rod­ni­ków


SJP.pl


przeciwwaga

1. ob­ciąż­nik rów­no­wa­żą­cy jed­no­stron­ne ob­cią­że­nie; prze­ciw­cię­żar;
2. rzecz prze­ciw­dzia­ła­ją­ca cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. cię­żar za­sto­so­wa­ny dla zrów­no­wa­że­nia in­ne­go;

 (1.2) przen. zja­wi­sko, in­sty­tu­cja lub dzia­ła­nie sta­no­wią­ce zrów­no­wa­że­nie in­ne­go

Wiktionary

Prze­ciw­wa­ga – w tech­ni­ce nazwa ele­men­tu kon­struk­cji, urzą­dze­nia bądź ma­szy­ny, któ­re­go je­dy­ną funk­cją jest za­pew­nie­nie sta­bil­no­ści, prze­waż­nie po­przez ob­ni­że­nie środ­ka cięż­ko­ści ukła­du. Naj­czę­ściej rolę prze­ciw­wa­gi peł­nią ma­syw­ne od­le­wy sta­lo­we, że­liw­ne lub bloki be­to­no­we, mo­co­wa­ne jako ele­ment kon­struk­cyj­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ma­chi­ny mio­ta­ją­ce dzia­ła­ją­ce na za­sa­dzie dźwi­gni z prze­ciw­wa­gą uży­wa­ne były wy­łącz­nie w śred­nio­wie­czu.

 (1.2) W okre­sie gdy w kon­ty­nen­tal­nej czę­ści Eu­ro­py par­la­men­ty były poj­mo­wa­ne jako prze­ciw­wa­ga dla kró­lew­skiej ad­mi­ni­stra­cji, w An­glii od dłuż­sze­go już czasu mo­nar­cha fak­tycz­nie prze­stał peł­nić funk­cję naj­wyż­sze­go zwierzch­ni­ka ad­mi­ni­stra­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. waga ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwciężar

Wiktionary


przeciwwagowy

→ prze­ciw­wa­ga


SJP.pl

Patrz:

przeciwwaga

przeciwwiatrowy

chro­nią­cy przed wia­trem, osła­bia­ją­cy siłę wia­tru; prze­ciw­wietrz­ny


SJP.pl


przeciwwietrzny

chro­nią­cy przed wia­trem, osła­bia­ją­cy siłę wia­tru; prze­ciw­wia­tro­wy


SJP.pl


przeciwwilgociowo

→ prze­ciw­wil­go­cio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwwilgociowy

przeciwwilgociowy

chro­nią­cy przed wil­go­cią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) chro­nią­cy przed wil­go­cią, za­po­bie­ga­ją­cy wil­go­ci

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivvʲilɡɔˈt͡ɕɔvɨ, AS: pšećivvʹilgoćovy

Wiktionary


przeciwwirusowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób, który za­po­bie­ga roz­wo­jo­wi wi­ru­sów

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwwirusowy

Wiktionary


przeciwwirusowy

zwal­cza­ją­cy wi­ru­sy, za­po­bie­ga­ją­cy cho­ro­bom wi­ru­so­wym; an­ty­wi­ru­so­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) farm. dzia­ła­ją­cy prze­ciw wi­ru­som, uży­wa­ny przy le­cze­niu cho­rób wy­wo­ły­wa­nych przez wi­ru­sy, za­po­bie­ga­ją­cy roz­wo­jo­wi wi­ru­sów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivvʲiruˈsɔvɨ, AS: pšećivvʹirusovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwwirusowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antywirusowy

Wiktionary


przeciwwodny

słu­żą­cy do ochro­ny przed wodą


SJP.pl


przeciwwrzodowy

dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko wrzo­dom


SJP.pl


przeciwwskazanie

oko­licz­ność na­ka­zu­ją­ca re­zy­gna­cję z ja­kie­goś le­kar­stwa lub me­to­dy le­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) oko­licz­ność bę­dą­ca przesz­ko­dą w zro­bie­niu cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­star­czy po­dejść, wy­peł­nić an­kie­tę, pod­dać się pod­sta­wo­we­mu ba­da­niu i jeśli nie ma prze­ciww­ska­zań, można oddać krew.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwwskazany

Wiktionary


przeciwwskazany

rzad­ko: nie po­le­cić z po­wo­du nie­ko­rzyst­ne­go dzia­ła­nia na kogoś lub na coś


SJP.pl


przeciwwskazać

rzad­ko: nie po­le­cić z po­wo­du nie­ko­rzyst­ne­go dzia­ła­nia na kogoś lub na coś


SJP.pl


przeciwwstrząsowy

an­tyw­strzą­so­wy;
1. za­bez­pie­cza­ją­cy przed wstrzą­sa­mi;
2. od­por­ny na ne­ga­tyw­ne skut­ki wstrzą­sów;
3. uży­wa­ny w celu wy­pro­wa­dze­nia pa­cjen­ta z szoku


SJP.pl


przeciwwszawiczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. sto­so­wa­ny prze­ciw wszom i wsza­wi­cy

Wiktionary


przeciwwszowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który zwal­cza wszy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwie­zio­no do skła­du w Kra­ko­wie znacz­ne ilo­ści cu­pre­xu, prosz­ków prze­ciw­wszo­wych, mi­ti­ga­lu, świec siar­ko­wych, środ­ków prze­ciw­mu­cho­wych, jak: flit, lepy oraz około 1000 sztuk hy­dro­pul­tów.

Wiktionary


przeciwwybuchowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed wy­bu­chem cze­goś


SJP.pl


przeciwwyważeniowy

chro­nią­cy przed wy­wa­że­niem drzwi; an­ty­wy­wa­że­nio­wy


SJP.pl


przeciwwłamaniowy

chro­nią­cy przed wła­ma­niem; an­ty­wła­ma­nio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy wła­ma­niu, chro­nią­cy przed wła­ma­niem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivːwãmãˈɲɔvɨ, AS: pšeći•vu̯ãmãńovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwwłamaniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antywłamaniowy

Wiktionary


przeciwzakaźny

chro­nią­cy przed za­ka­że­niem, uży­wa­ny prze­ciw­ko za­ka­że­niu


SJP.pl


przeciwzakrzepowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­za­krze­po­wy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwzakrzepowy

Wiktionary


przeciwzakrzepowy

sto­so­wa­ny prze­ciw­ko za­krze­pom, za­po­bie­ga­ją­cy two­rze­niu się za­krze­pów (np. lek prze­ciw­za­krze­po­wy)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw za­krze­pom, uży­wa­ny przy le­cze­niu za­krze­pów, za­po­bie­ga­ją­cy za­krze­pom

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzakʃɛˈpɔvɨ, AS: pšećivzakšepovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwzakrzepowo

Wiktionary


przeciwzapalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób za­po­bie­ga­ją­cy za­pa­le­niu, zwal­cza­ją­cy za­pa­le­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Azu­len, otrzy­my­wa­ny z kwia­tów ru­mian­ku oraz kwiat lipy dzia­ła­ją prze­ciw­za­pal­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwzapalny

Wiktionary


przeciwzapalny

sto­so­wa­ny prze­ciw sta­nom za­pal­nym, za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu sta­nów za­pal­nych; an­ty­za­pal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. farm. dzia­ła­ją­cy prze­ciw za­pa­le­niom, uży­wa­ny przy le­cze­niu za­pa­leń, za­po­bie­ga­ją­cy za­pa­le­niom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­sta­wo­wy­mi le­ka­mi w le­cze­niu astmy są obec­nie leki prze­ciw­za­pal­ne - ste­ro­i­dy po­da­wa­ne wziew­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzaˈpalnɨ, AS: pšećivzapalny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwzapalnie

Wiktionary


przeciwzaskórnikowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób prze­ciw­dzia­ła­ją­cy two­rze­niu się za­skór­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­ti­no­i­dy (po­chod­ne wi­ta­mi­ny A: tre­ty­no­i­na, izo­tre­ty­no­i­na, do­stęp­ne na re­cep­tę) – dzia­ła­ją bar­dzo prze­ciw­za­skór­ni­ko­wo, a także prze­ciw­za­pal­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwzaskórnikowy

Wiktionary


przeciwzawałowy

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw za­wa­łom, uży­wa­ny przy le­cze­niu za­wa­łów, za­po­bie­ga­ją­cy za­wa­łom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sia­da­my pełen asor­ty­ment leków prze­ciw­za­wa­ło­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzavaˈwɔvɨ, AS: pšećivzavau̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwzawałowo

Wiktionary


przeciwzmarszczkowy

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw­ko pow­sta­wa­niu zmar­szczek, wpły­wa­ją­cy na zmniej­sze­nie lub lik­wi­da­cję już ist­nie­ją­cych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cio­cia Ja­dzia bar­dzo chwa­li­ła sobie nowy krem prze­ciwz­marszcz­ko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivzmarʃt͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšećivzmarščkovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwzmarszczkowo

 rzecz. zmarszczka ż.

Wiktionary


przeciwzmęczeniowo

→ prze­ciwz­mę­cze­nio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwzmęczeniowy

przeciwzwarciowo

→ prze­ciwz­war­cio­wy


SJP.pl

Patrz:

przeciwzwarciowy

przeciwzwarciowy

za­bez­pie­cza­ją­cy prze­wo­dy prądu elek­trycz­ne­go przed zwar­ciem; an­tyz­war­cio­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) techn. chro­nią­cy przed na­stą­pie­niem zwar­cia w ob­wo­dzie elek­trycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­miast jed­ne­go wy­łącz­ni­ka speł­nia­ją­ce­go pod­wój­ne za­da­nie, a mia­no­wi­cie za­bez­pie­cze­nia prze­ciwz­war­cio­we­go i apa­ra­tu ma­ne­wro­we­go, sto­su­je się dwa różne wy­łącz­ni­ki np. ma­ło­o­le­jo­wy i próż­nio­wy.

Wiktionary


przeciwzwrotność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­ciwz­wrot­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciwzwrotny

Wiktionary


przeciwłojotokowy

za­po­bie­ga­ją­cy ło­jo­to­ko­wi, le­czą­cy ło­jo­tok


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw ło­jo­to­kom, uży­wa­ny przy le­cze­niu ło­jo­to­ków, za­po­bie­ga­ją­cy ło­jo­to­kom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli skóra za­czy­na być tłu­sta, na­le­ży roz­po­cząć pie­lę­gna­cję prze­ci­wło­jo­to­ko­wą.

 (1.1) Włosy myjmy dwa razy w ty­god­niu szam­po­nem prze­ci­wło­jo­to­ko­wym (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivwɔjɔtɔˈkɔvɨ, AS: pšećivu̯oi ̯otokovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwłojotokowo

Wiktionary


przeciwłupieżowy

za­po­bie­ga­ją­cy łu­pie­żo­wi, le­czą­cy łu­pież


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw łu­pie­żo­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu łu­pie­żu, za­po­bie­ga­ją­cy łu­pie­żo­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕivwupʲjɛˈʒɔvɨ, AS: pšećivu̯upʹi ̯ežovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwłupieżowo

Wiktionary


przeciwścierny

za­po­bie­ga­ją­cy ście­ra­niu się; an­ty­ścier­ny


SJP.pl


przeciwślimakowy

sto­so­wa­ny do zwal­cza­nia śli­ma­ków


SJP.pl


przeciwślizgowy

chro­nią­cy przed śliz­ga­niem się; an­ty­po­śliz­go­wy, prze­ciw­po­śliz­go­wy


SJP.pl


przeciwśniegowy

chro­nią­cy przed skut­ka­mi ob­fi­tych opa­dów śnie­gu; prze­ciw­śnież­ny


SJP.pl


przeciwśnieżny

chro­nią­cy przed skut­ka­mi ob­fi­tych opa­dów śnie­gu; prze­ciw­śnie­go­wy


SJP.pl


przeciwśrodek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) śro­dek za­rad­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. środek mrz.

Wiktionary


przeciwświądowy

za­po­bie­ga­ją­cy świą­do­wi, le­czą­cy świąd


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) dzia­ła­ją­cy prze­ciw świą­do­wi, uży­wa­ny przy le­cze­niu świą­du, za­po­bie­ga­ją­cy świą­do­wi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕifʲɕfʲjɔ̃nˈdɔvɨ, AS: pšećifʹśfʹi ̯õndovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przeciwświądowo

 rzecz. świąd mrz.

Wiktionary


przeciwżylakowy

przy­miot­nik

 (1.1) za­po­bie­ga­ją­cy pow­sta­wa­niu ży­la­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bab­cia Ho­no­ra­ta ku­pi­ła w Ka­to­wi­cach prze­ciw­ży­la­ko­we pod­ko­la­nów­ki.

Wiktionary


przeciąg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stru­mień chłod­ne­go po­wie­trza pow­sta­ły w po­mie­szcze­niu z ot­war­ty­mi lub nie­szczel­ny­mi drzwia­mi lub okna­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­za­my­kaj okna, bo robi się strasz­ny prze­ciąg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɔ̃ŋk, AS: pšećõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciąganie n., przeciągnięcie n.

 czas. przeciągać ndk., przeciągnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. cug

Wiktionary


przeciągadło

na­rzę­dzie do prze­cią­ga­nia - obrób­ki pla­stycz­nej po­le­ga­ją­cej na zmia­nie kształ­tu lub wiel­ko­ści po­przecz­ne­go prze­kro­ju przed­mio­tu prze­cią­ga­ne­go przez otwór tego na­rzę­dzia


SJP.pl


przeciąganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cią­gać.

 (1.2) roz­cią­ga­nie swo­je­go ciała w boki lub do góry w celu oka­za­nia sen­no­ści

Wiktionary

Prze­cią­ga­nie – obrób­ka wió­ro­wa, w któ­rej cały nad­da­tek na obrób­kę skra­wa­ny jest pod­czas jed­ne­go przej­ścia na­rzę­dzia, zwa­ne­go prze­cią­ga­czem. Ope­ra­cja ta prze­pro­wa­dza­na jest na obra­biar­kach zwa­nych prze­cią­gar­ka­mi. Prze­cią­ga­nie sto­su­je się do obrób­ki do­kład­nych ot­wo­rów wie­lo­bocz­nych, wie­lo­row­ko­wych, row­ków wpu­sto­wych oraz do obrób­ki po­wierzch­ni kwa­dra­to­wych zew­nętrz­nych (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czy może być coś bar­dziej przy­jem­ne­go, niż po­ran­ne, bło­gie prze­cią­ga­nie się w łóżku?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕɔ̃ŋˈɡãɲɛ, AS: pšećõŋgãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeciągać, przeciągnąć

 rzecz. przeciągnięcie n., przeciąg mrz.

Wiktionary


przeciągać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­cią­gnąć)

 (1.1) po­wo­do­wać za po­mo­cą cią­gnię­cia, że coś prze­do­sta­je się, prze­cho­dzi przez coś na inną stro­nę

 (1.2) zmie­niać po­ło­że­nie cze­goś, cią­gnąc to

 (1.3) prze­dłu­żać czas trwa­nia cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny prze­cią­gać się (dk. prze­cią­gnąć się)

 (2.1) wy­cią­gać swoje człon­ki w boki lub do góry

 (2.2) trwać za długo

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɔ̃ŋɡat͡ɕ, AS: pšećõŋgać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciąg m., przeciąganie n., przeciągnięcie n.

 czas. ciągnąć ndk., przeciągnąć

 przym. przeciągły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) przenosić

 (1.3) przedłużać

 (2.1) gw. Górny Śląsk sztrekować

 (2.2) wlec się

Wiktionary


przeciąglej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­cią­gle


SJP.pl


przeciąglejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­cią­gły


SJP.pl


przeciągnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cią­gnąć.

Wiktionary

Nie mylić z: Prze­cią­że­nie.

Prze­cią­gnię­cie – w ae­ro­dy­na­mi­ce lot­ni­czej – zja­wi­sko znacz­ne­go, gwał­tow­ne­go spad­ku siły no­śnej i gwał­tow­ne­go przy­ro­stu oporu ae­ro­dy­na­micz­ne­go, na sku­tek zbyt du­że­go kąta na­tar­cia skrzy­dła – ści­ślej prze­kro­cze­nia kry­tycz­ne­go kąta na­tar­cia skrzy­dła. To­wa­rzy­szy temu na ogół wy­stą­pie­nie chwi­lo­wej, czę­ścio­wej lub cał­ko­wi­tej utra­ty ste­row­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przeciąganie n., przeciąg mrz.

 czas. przeciągnąć dk., przeciągać ndk.

Wiktionary


przeciągnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­cią­gać)

 (1.1) zob. prze­cią­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odło­żył derkę, raz je­szcze prze­cią­gnął dło­nią po bel­ko­wa­niu dachu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: pšećõŋgnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciągnięcie n., przeciąganie n., przeciąg mrz.

 czas. ciągnąć, przeciągać ndk.

Wiktionary


przeciągowy

→ prze­ciąg


SJP.pl

Patrz:

przeciąg

przeciągłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­cią­głe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciągły

Wiktionary


przeciągły

długo trwa­ją­cy, przew­le­kły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy dłuż­szy czas, zwy­kle dłu­żej niż to było prze­wi­dy­wa­ne

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeciągać ndk.

 rzecz. przeciągłość ż.

Wiktionary


przeciąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­ci­nać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­ci­nać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny prze­ciąć się (ndk. prze­ci­nać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|prze­ci­nać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Puł­kow­nik Żyto wy­do­był z szu­fla­dy pacz­kę po­pu­lar­nych, wy­cią­gnął z niej pa­pie­ro­sa, potem prze­ciął go na pół i jedną z po­łó­wek wło­żył do szkla­nej lufki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ɕɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: pšećo̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ciąć, przecinać

 rzecz. przecinanie n., przecinak mrz.

 przym. tnący

Wiktionary


przeciążalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­cią­żal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeciążalny

Wiktionary


przeciążalny

mo­gą­cy zo­stać prze­cią­żo­nym


SJP.pl


przeciążenie

Nie mylić z: Prze­cią­gnię­cie.

Prze­cią­że­nie, nad­waż­kość – stan, w jakim znaj­du­je się ciało pod­da­ne dzia­ła­niu sił zew­nętrz­nych in­nych niż siła gra­wi­ta­cji, któ­rych wy­pad­ko­wa po­wo­du­je przy­spie­sze­nie inne niż wy­ni­ka­ją­ce z siły gra­wi­ta­cji. Przy­ję­to wy­ra­żać prze­cią­że­nie jako wie­lo­krot­ność stan­dar­do­we­go przy­spie­sze­nia ziem­skie­go. Tak zde­fi­nio­wa­ne prze­cią­że­nie jest wek­to­rem, ma­ją­cym kie­ru­nek i zwrot.

Wikipedia


przeciążeniowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z prze­cią­że­niem, do­ty­czą­cy prze­cią­że­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciążenie n.

Wiktionary


przeciążyć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­cią­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciążanie n., przeciążenie n., ciążenie n.

 czas. przeciążać ndk.

Wiktionary


przecięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) czyn­ność prze­ci­na­nia

 (1.2) prze­cię­te miej­sce

 (1.3) miej­sce, w któ­rym coś się z czymś krzy­żu­je

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: pšećė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecinanie n., przecinak mrz.

 czas. przecinać

 przym. tnący

Wiktionary


przeciętna

1. nie­wy­róż­nia­ją­cy się, zwy­kły, ty­po­wy, po­spo­li­ty;
2. w ma­te­ma­ty­ce: o war­to­ści śred­niej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mat. śred­nia aryt­me­tycz­na lub war­tość ocze­ki­wa­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­cięt­na pro­gnoz ana­li­ty­ków wy­nio­sła 2,5 punk­ta pro­cen­to­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntna, AS: pšećẽntna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętniak mos., przeciętniaczka ż., przeciętniactwo n., przeciętność ż.

 przym. przeciętny

 przysł. przeciętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) średnia, średnia arytmetyczna, wartość oczekiwana

Wiktionary


przeciętniacha

czło­wiek prze­cięt­ny, nie­wy­róż­nia­ją­cy się ni­czym szcze­gól­nym; prze­cięt­niak


SJP.pl


przeciętniacki

→ prze­cięt­niak


SJP.pl

Patrz:

przeciętniak

przeciętniactwo

nie­wy­róż­nia­nie się, bycie zwy­kłym, po­spo­li­tym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­gard. pot. bycie prze­cięt­nym, zwy­kłym, nie­szcze­gól­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniak m., przeciętniaczek m., przeciętniaczka ż.

 przym. przeciętny

 przysł. przeciętnie

Wiktionary


przeciętniaczka

zwy­kła, prze­cięt­na ko­bie­ta, pra­cow­ni­ca; śred­niacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­gard. pot. ko­bie­ta prze­cięt­na

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od: prze­cięt­nia­czek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniactwo n., przeciętniak m., przeciętniaczek m.

 przym. przeciętny

 przysł. przeciętnie

Wiktionary


przeciętniak

po­tocz­nie: osoba prze­cięt­na, ni­czym się nie­wy­róż­nia­ją­ca; zwy­klak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. lek­cew. albo po­gard. osoba mało in­te­re­su­ją­ca, prze­cięt­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniactwo n.

:: zdrobn. przeciętniaczek m.

:: fż. przeciętniaczka ż.

 przym. przeciętny

 przysł. przeciętnie

Wiktionary


przeciętnie

przy­słó­wek

 (1.1) tak jak więk­szość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­ro­słe mo­rin­gi osią­ga­ją prze­cięt­nie dłu­gość około 60 cm.

 (1.1) Ubra­łaś się ra­czej prze­cięt­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętna ż., przeciętność ż., przeciętniactwo n., przeciętniak m., przeciętniaczka ż.

 przym. przeciętny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwyczajnie, średnio na jeża

Wiktionary


przeciętniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­cięt­nie


SJP.pl


przeciętniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­cięt­ny


SJP.pl


przeciętnieć

sta­wać się prze­cięt­nym, ty­po­wym, po­spo­li­tym


SJP.pl


przeciętniutki

zdrob­nie­nie od: prze­cięt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: prze­cięt­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ɕɛ̃ntʲˈɲutʲci, AS: pšećẽntʹńutʹḱi

Wiktionary


przeciętność

→ prze­cięt­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, kto jest prze­cięt­ny; cecha tego, co jest prze­cięt­ne

Wiktionary

Patrz:

przeciętny

Przykłady

 (1.1) Nasz go­spo­darz za­pła­cił komu trze­ba i wy­bi­li­śmy się ponad prze­cięt­ność, na ot­war­tą prze­strzeń, a że aku­rat tego dnia, w tym wła­śnie mo­men­cie nad­cią­gnę­ła po­tęż­na burza pia­sko­wa, mie­li­śmy ubaw po pachy i pełne port­ki ze stra­chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɔɕt͡ɕ, AS: pšećẽntność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętniactwo n., przeciętniak m., przeciętniaczka ż., przeciętna ż.

 przym. przeciętny, przeciętna

 przysł. przeciętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pejor. tuzinkowość

Wiktionary


przeciętny

1. nie­wy­róż­nia­ją­cy się, zwy­kły, ty­po­wy, po­spo­li­ty;
2. w ma­te­ma­ty­ce: o war­to­ści śred­niej


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ni­czym się nie wy­róż­nia­ją­cy, zwy­kły, nie wy­kra­cza­ją­cy poza prze­cięt­ną

 (1.2) stat. re­pre­zen­ta­tyw­ny, ty­po­wy

 (1.3) pot. ba­nal­ny, nie­skom­pli­ko­wa­ny, pro­sty

 (1.4) mat. bę­dą­cy wy­ni­kiem śred­niej aryt­me­tycz­nej, czyli po­dzie­le­nia sumy war­to­ści przez ich licz­bę;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ot, prze­cięt­ny miły facet, ja­kich wielu.

 (1.2) Prze­cięt­nej pol­skiej ro­dzi­ny nie stać na kre­dyt.

 (1.2) Jaką płeć miał­by mieć „prze­cięt­ny Polak”?

 (1.3) To był bar­dzo prze­cięt­ny film.

 (1.4) Prze­cięt­ny wiek in­ter­na­u­ty to 36 lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ɕɛ̃ntnɨ, AS: pšećẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeciętniactwo n., przeciętniak mos., przeciętniaczka ż., przeciętna ż., przeciętność ż.

 przysł. przeciętnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niepozorny, nie rzucający się w oczy

 (1.2) normalny, zwykły

 (1.3) oklepany, pospolity, stereotypowy

 (1.4) średni

Wiktionary


przecknąć

przec­knąć się - gwa­ro­wo: prze­bu­dzić się, oc­knąć się


SJP.pl


przecudniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: prze­cud­nie


SJP.pl


przecudny

przy­miot­nik

 (1.1) niez­mier­nie ślicz­ny, uro­czy, pię­kny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przecudność ż.

 przysł. przecudnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. przecudowny; prześliczny, przepiękny, przeuroczy

Wiktionary


przecukrować

prze­sło­dzić, prze­cu­krzyć;
1. dodać za dużo cukru;
2. po­tocz­nie: zro­bić lub przed­sta­wić coś w spo­sób zbyt miły, ładny, de­li­kat­ny


SJP.pl


przecukrowywać

po­tocz­nie: robić lub przed­sta­wiać coś w spo­sób zbyt miły, ładny, de­li­kat­ny; prze­sła­dzać, prze­cu­krzać


SJP.pl


przecukrzać

po­tocz­nie: do­da­wać za dużo cukru; prze­sła­dzać


SJP.pl


przecukrzyć

po­tocz­nie: dodać za dużo cukru; prze­sło­dzić, prze­cu­kro­wać


SJP.pl


przecwałowywać

1. o koniu: prze­bie­gać cwa­łem;
2. prze­jeż­dżać konno cwa­łem;
3. po­tocz­nie o lu­dziach: prze­bie­gać bar­dzo szyb­ko


SJP.pl


przecwelić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. cwe­lić)

 (1.1) wulg. do­ko­nać gwał­tu ho­mo­sek­su­al­ne­go na więź­niu, co skut­ku­je de­gra­da­cją zgwał­co­ne­go do naj­niż­szej kasty w sub­kul­tu­rze wię­zien­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwelowanie n., przecwelowanie, cwel m.

 czas. przecwelować dk., cwelować ndk., cwelić ndk.

 przym. cwelowaty

Wiktionary


przecwelowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. do­ko­na­nie gwał­tu ho­mo­sek­su­al­ne­go na więź­niu skut­ku­ją­ce de­gra­da­cją zgwał­co­ne­go do naj­niż­szej kasty w sub­kul­tu­rze wię­zien­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. cwelowanie n., cwel m.

 czas. przecwelować dk., cwelować ndk., cwelić ndk., przecwelić dk.

 przym. cwelowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestrzelenie

Wiktionary


przecywilizować

nad­mier­nie ucy­wi­li­zo­wać


SJP.pl


przecz

daw­niej: dla­cze­go


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 2. os. lp., rozk. → zob. prze­czyć.

za­i­mek

 (2.1) stpol. dla­cze­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛt͡ʃ, AS: pšeč

Wiktionary

Powiązane:

 czas. zaprzecz, zaprzeczyć

 rzecz. zaprzeczenie

Wiktionary


przeczekanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cze­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃɛˈkãɲɛ, AS: pšečekãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeczekać

 rzecz. odczekanie n., wyczekanie n.

Wiktionary


przeczekiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­cze­ki­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃɛciˈvãɲɛ, AS: pšečeḱivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeczekiwać ndk.

 rzecz. odczekanie n., wyczekanie n.

Wiktionary


przeczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wyraz lub zda­nie prze­czą­ce

 (1.2) par­ty­ku­ła prze­czą­ca (np. nie)

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­czyć.

Wiktionary

Prze­cze­nie – luźna par­ty­ku­ła wy­stę­pu­ją­ca rów­nież w po­sta­ci afik­su, która do­da­na do wy­po­wie­dzi lub wy­ra­zu za­prze­cza jego tre­ści (ne­ga­cja zda­nio­wa i wy­ra­zo­wa) lub sama sta­no­wi wy­po­wiedź prze­czą­cą (ne­ga­cja ab­so­lut­na np. "nie").

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: pšečẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeczyć ndk., zaprzeczać

 rzecz. zaprzeczenie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) negacja

Wiktionary


przeczesywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) cze­sząc po­wo­do­wać lep­sze uło­że­nie, wy­gląd wło­sów, zmniej­szać ich skud­le­nie

 (1.2) przen. pe­ne­tro­wać oko­li­cę w po­szu­ki­wa­niu cze­goś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Spa­ni­ko­wa­ny kie­row­ca w żół­tym sa­mo­cho­dzie z pi­skiem opon prze­cze­sy­wał oko­li­cę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czesanie n., zaczeska ż.

 czas. czesać

Wiktionary


przeczka

daw­niej:
1. część grun­tu za­o­ra­na po­przecz­nie;
2. orka w po­przek;
3. głów­na część koń­skiej uzdy;
4. sprzecz­ka;
5. skrzyp (ro­śli­na za­rod­ni­ko­wa)


SJP.pl


przecznica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ulica prze­ci­na­ją­ca pro­sto­pad­le jakąś inną ulicę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przecz­ni­ca – ulica bie­gną­ca w po­przek ulicy głów­nej (prze­ci­na­ją­ca ją)
  • przecz­ni­ca – ro­dzaj wy­ro­bi­ska ko­ry­ta­rzo­we­go w skale płon­nej
  • Przecz­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lwó­wec­kim, w gmi­nie Mirsk
  • Przecz­ni­ca – dawna gmina
  • Przecz­ni­ca – stru­ga, do­pływ Wi­sło­ka
  • Przecz­ni­ca – rzeka, do­pływ Ob­ni­cy
  • Przecz­ni­ca – kanał wodny, do­pływ Sta­rej Świny
  • Przecz­nic­ki Potok

Wikipedia


przeczos

rana, na­dżer­ka na skó­rze pow­sta­ją­ca pod wpły­wem dra­pa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. po­wierzch­nio­wy, li­nij­ny uby­tek w skó­rze uprzed­nio niez­mie­nio­nej pow­sta­ły np. wsku­tek dra­pa­nia;

Wiktionary

Prze­czos (łac. "ex­co­ria­tio") – po­wierzch­nio­wy, li­nij­ny uby­tek w skó­rze uprzed­nio niez­mie­nio­nej.

Prze­czos pow­sta­je w wy­ni­ku me­cha­nicz­nych ura­zów, na przy­kład dra­pa­nia. Prze­czo­sy są cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sta­nów cho­ro­bo­wych prze­bie­ga­ją­cych z na­si­lo­nym świą­dem: na­si­lo­na żół­tacz­ka, świerzb, wsza­wi­ca, ato­po­we za­pa­le­nie skóry.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ʃɔs, AS: pšečos

Wiktionary


przeczołganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­czoł­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czołg m., czołgista m., czołganie n., czołgisko n.

 czas. przeczołgać dk., czołgać ndk.

 przym. czołgowy

Wiktionary


przeczołgnąć

rzad­ko: prze­czoł­gać


SJP.pl


przeczucia

spo­dzie­wa­nie się cze­goś; prze­wi­dy­wa­nie opar­te na in­tu­i­cji


SJP.pl


przeczucie

spo­dzie­wa­nie się cze­goś; prze­wi­dy­wa­nie opar­te na in­tu­i­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) prze­wi­dze­nie w opar­ciu o uczu­cia lub in­tu­i­cje, a nie w opar­ciu o prze­słan­ki ra­cjo­nal­ne

Wiktionary

Prze­czu­cie (ang. "Pre­mo­ni­tion") – ame­ry­kań­ski film fa­bu­lar­ny z 2007 roku w re­ży­se­rii Men­na­na Yapo.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃut͡ɕɛ, AS: pšečuće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeczuć, odczuwać, poczuć, czuć

 rzecz. poczucie n., uczucie n., czucie n., czuwak mrz.

Wiktionary


przeczulać

prze­wraż­li­wiać;
1. czy­nić nad­mier­nie wraż­li­wym;
2. prze­czu­lać się - sta­wać się nad­mier­nie wraż­li­wym


SJP.pl


przeczulenie

nad­wraż­li­wość, prze­wraż­li­wie­nie;
1. cecha kogoś na­zbyt wraż­li­we­go;
2. nad­mier­na wraż­li­wość na bodź­ce z zew­nątrz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) nad­mier­na wraż­li­wość na coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃuˈlɛ̃ɲɛ, AS: pšečulẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeczulony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewrażliwienie, nadwrażliwość

Wiktionary


przeczulica

Prze­czu­li­ca, hi­pe­re­stez­ja (łac. "hy­pe­ra­est­he­sia") – stan, w któ­rym wy­stę­pu­je nad­mier­na wraż­li­wość po­wierzch­ni ciała na bodź­ce, takie jak dotyk, dźwięk i inne.

Wikipedia


przeczulić

prze­wraż­li­wić;
1. uczy­nić nad­mier­nie wraż­li­wym;
2. prze­czu­lić się - stać się nad­mier­nie wraż­li­wym


SJP.pl


przeczulony

prze­wraż­li­wić;
1. uczy­nić nad­mier­nie wraż­li­wym;
2. prze­czu­lić się - stać się nad­mier­nie wraż­li­wym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nad­mier­nie wraż­li­wy; prze­wraż­li­wio­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) On jest prze­czu­lo­ny na punk­cie swo­je­go wzro­stu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃuˈlɔ̃nɨ, AS: pšečulõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczulenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przewrażliwiony

Wiktionary


przeczuwalny

taki, któ­re­go można prze­czuć, do­my­ślić się


SJP.pl


przeczuwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­czu­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃuˈvãɲɛ, AS: pšečuvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeczuwać, czuć

 rzecz. czuwak mrz.

Wiktionary


przeczuwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­czuć)

 (1.1) mieć prze­czu­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­czu­wam po­gor­sze­nie, tem­pe­ra­tu­ra nie spada mimo an­ty­bio­ty­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃuvat͡ɕ, AS: pšečuvać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt dokonany przeczuć

 czas. odczuwać, wyczuwać, czuły, poczuć, czuć

 przym. czuły

 rzecz. przeczuwanie n., czucie n., czuwak mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odgadywać, domyślać się, przewidywać, przen. czuć pismo nosem

Wiktionary


przeczuć

spo­dzie­wa­nie się cze­goś; prze­wi­dy­wa­nie opar­te na in­tu­i­cji


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­czu­wać)

 (1.1) zob. prze­czu­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛt͡ʃut͡ɕ, AS: pšečuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. poczucie n., przeczucie n., czucie n., czuwak mrz.

 czas. przeczuwać, poczuć, czuć

 przym. czujny

Wiktionary


przeczyce

Prze­czy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na te­re­nie Za­głę­bia Dą­brow­skie­go, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie bę­dziń­skim, w gmi­nie Mie­rzę­ci­ce nad Czar­ną Przem­szą i nad po­łud­nio­wo-za­chod­nim brze­giem Zbior­ni­ka Prze­czy­ce na­zy­wa­ne­go cza­sa­mi Za­le­wem Prze­czyc­ko-Sie­wier­skim.

Wikipedia


przeczystość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. stan bycia prze­czy­stym

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przeczysty

 rzecz. czyściciel mos.

Wiktionary


przeczysty

przy­miot­nik

 (1.1) książk. niez­wy­kle czy­sty

 (1.2) przen. ob­da­rzo­ny nie­ska­zi­tel­no­ścią, nie­po­ka­la­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel mos., przeczystość ż.

Wiktionary


przeczyszczacz

po­tocz­nie: coś po­wo­du­ją­ce­go wy­próż­nie­nie, roz­wol­nie­nie


SJP.pl


przeczyszczający

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) farm. wy­wo­łu­ją­cy bie­gun­kę, po­wo­du­ją­cy prze­czy­szcze­nie

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od: prze­czy­szczać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lek ma silne dzia­ła­nie prze­czy­szcza­ją­ce i wia­tro­pęd­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przeczyszczać

Wiktionary


przeczyszczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. prze­czy­ścić)

 (1.1) czy­szcząc, usu­wać po­bież­nie brud, za­nie­czy­szcze­nia; prze­cie­rać, prze­my­wać

 (1.2) czy­szcząc, usu­wać do­kład­nie brud, osady z cze­goś czę­ścio­wo lub cał­ko­wi­cie zat­ka­ne­go

 (1.3) farm. posp. po­wo­do­wać roz­wol­nie­nie, bie­gun­kę, zwła­szcza przy za­par­ciach, nie­straw­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczyszczanie n., przeczyszczenie n., czyściciel mos.

 czas. oczyszczać, przeczyścić dk.

 ims. przeczyszczający

 przym. przeczyszczający

Wiktionary


przeczytanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­czy­tać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛt͡ʃɨˈtãɲɛ, AS: pšečytãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czytanie n., czytywanie n., czytelnia ż., czytelnictwo n., czytelnik m., czytelniczka ż., czytanka ż., czytelność ż., czytadło n., czytnik m., poczytność ż.

 czas. obczytać, przeczytać dk., czytać ndk.

 przym. czytelny, czytelniany, czytelniczy, poczytny

 przysł. czytelnie

Wiktionary


przeczytać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) zob. czy­tać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Ja je­stem urzęd­ni­kiem pań­stwo­wym, je­że­li pan mi po­ka­że swoje wy­stą­pie­nie, to je prze­czy­tam - od­po­wie­dział bez cie­nia za­chę­ty. (Nie pa­mię­tam czy po­wie­dział "chęt­nie prze­czy­tam", gdyż nie sto­so­wa­łem tech­ni­ki ope­ra­cyj­nej).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃɨtat͡ɕ, AS: pšečytać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przeczytanie n., czytelnia ż., czytanka ż., czytelnik m., zaczytanie n., czytelniczka ż., czytnik mrz., czytelność ż., poczytność ż.

 czas. obczytać, czytać, zaczytać dk.

 przym. oczytany

Wiktionary


przeczyć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) odrzu­cać dane twier­dze­nie

 (1.2) być w sprzecz­no­ści z czymś, wy­klu­czać się z czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zaprzeczenie n., przeczenie n.

 czas. zaprzeczać ndk., zaprzeczyć dk.

 przym. przeczący

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) negować

Wiktionary


przeczyścić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­czy­szczać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­czy­szczać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡ʃɨɕt͡ɕit͡ɕ, AS: pšečyśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czyściciel m.

 czas. czyścić, oczyszczać, przeczyszczać

 przym. czysty

Wiktionary


przeczów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Prze­czów – wieś w woj. opol­skim, w pow. na­my­słow­skim, w gmi­nie Na­my­słów
  • Prze­czów – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Łub­ni­ce
  • Prze­czów – dawna gro­ma­da

Wikipedia


przeczłapać

prze­być jakąś trasę, czła­piąc


SJP.pl


przeczłapywać

rzad­ko: czła­piąc, prze­cho­dzić


SJP.pl


przecław

imię mę­skie


SJP.pl

Przec­ław – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie mie­lec­kim, w gmi­nie Przec­ław; sie­dzi­ba gminy Przec­ław, na lewym brze­gu Wi­sło­ki. Przez mia­sto, po­mię­dzy wzgó­rza­mi na któ­rych stoi zamek i ko­ściół pa­ra­fial­ny, prze­pły­wa potok o naz­wie Sło­wik wpa­da­ją­cy do Wi­sło­ki.

Wikipedia


przecława

imię żeń­skie


SJP.pl


przecławianin

miesz­ka­niec Przec­ła­wia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przecławianka

miesz­kan­ka Przec­ła­wia (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przecławiny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przec­ła­wy lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


przecławostwo

Przec­ław z żoną; Przec­ła­wo­wie


SJP.pl


przecławowie

imię mę­skie


SJP.pl


przecławowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Przec­ła­wa lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


przecławski

przy­miot­nik od: Przec­ław


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Przec­ław (miej­sco­wość)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Suk­ces kolęd, które go­ści­ły w przec­ław­skich do­mach już pod­czas ubie­gło­rocz­nych Świąt Bo­że­go Na­ro­dze­nia za­chę­cił Lesz­ka Ma­tusz­kie­wi­cza do ko­lej­ne­go ar­ty­stycz­ne­go przed­sięw­zię­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈt͡swafsʲci, AS: pšecu̯afsʹḱi

Wiktionary


przed

przy­i­mek peł­nią­cy wiele funk­cji w zda­niu, łą­czą­cy się w na­rzęd­ni­ku lub bier­ni­ku z rze­czow­ni­kiem bądź wy­ra­za­mi o jego funk­cji; * forma "prze­de" moż­li­wa tylko w kilku tra­dy­cyj­nych po­łą­cze­niach (np. prze­de mną, prze­de wszyst­kim)


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …okre­śla­ją­cy, że coś znaj­du­je się bli­żej punk­tu pa­trze­nia niż wy­ra­że­nie za przy­im­kiem; znaj­du­je się bli­żej w ko­lej­no­ści

 (1.2) …słu­żą­cy do opi­sa­nia ruchu w kie­run­ku miej­sca znaj­du­ją­ce­go się przed (1.1) kimś lub czymś

 (1.3) …słu­żą­cy do wy­ra­że­nia, że wy­da­rze­nie miało, ma lub bę­dzie miało miej­sce wcze­śniej niż wy­da­rze­nie opi­sa­ne za przy­im­kiem

 (1.4) …łą­czą­cy się z niek­tó­ry­mi cza­sow­ni­ka­mi, słu­żą­cy do wy­ra­że­nia przy­czy­ny ja­kie­goś dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sta­nął wresz­cie przed lu­ster­kiem i pa­trząc ko­lej­no to na nogi, to na od­bi­cie swo­jej fiz­jo­no­mii w zwier­ciad­le, uśmiech­nął się, kon­tent, że taki blask bije mu od głowy i obu­wia.

 (1.1) Ktoś czeka przed drzwia­mi.

 (1.2) Sa­mo­chód pod­je­chał przed ra­tusz.

 (1.3) Przed od­wie­dze­niem babci po­sze­dłem/pójdę do skle­pu.

 (1.3) Przed wyj­ściem z domu spraw­dzam, czy jest zam­knię­ty gaz.

 (1.4) Zło­dziej ucie­kał przed po­li­cjan­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛt, AS: pšet

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pod

 (1.2) pod, do

 (1.3) zanim

Wiktionary


przed-

przy­i­mek w funk­cji te­ma­tu sło­wot­wór­cze­go

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych okre­śla­ją­cy wcze­śniej­sze za­ist­nie­nie od tego, co jest na­zy­wa­ne dru­gim czło­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) przed­po­to­po­wy, prze­da­bra­ha­mo­wy, przed­moj­że­szo­wy, przed­pia­stow­ski

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedni

Wiktionary


przedabrahamowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. bibl. z cza­sów przed Abra­ha­mem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Sy­na­ju po­ka­za­no nam po­zo­sta­ło­ści ja­kichś se­mic­kich tu­mu­lu­sów z cza­sów przed­moj­że­szo­wych, a może nawet prze­da­bra­ha­mo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Abraham m.

 przym. abrahamowy, Abrahamowy

Wiktionary


przedajniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: prze­daj­ny (daw­niej: sprze­daj­ny, prze­kup­ny)


SJP.pl


przedajność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­daj­ne; cecha tych, któ­rzy są prze­daj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedajny

Wiktionary


przedajny

daw­niej: sprze­daj­ny; prze­kup­ny


SJP.pl


przedakcesyjny

po­prze­dza­ją­cy ak­ce­sję, wy­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed ak­ce­sją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) urz. ma­ją­cy miej­sce / od­by­wa­ją­cy się / obo­wią­zu­ją­cy przed ak­ce­sją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdakt͡sɛˈsɨjnɨ, AS: pšedakcesyi ̯ny

Wiktionary


przedakcja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. film. część ut­wo­ru fa­bu­lar­ne­go, która in­for­mu­je o zda­rze­niach po­prze­dza­ją­cych roz­po­czę­cie akcji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. akcja ż., akcyjka ż., akcjonariusz m., akcjonariuszka ż., akcyjność ż., postakcja ż., preakcja ż., reakcja ż.

 przym. akcyjny, reakcyjny

 przysł. akcyjnie, reakcyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) preakcja

Wiktionary


przedalpejski

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. znaj­du­ją­cy się na po­łud­nie od Alp

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cysalpejski, cysalpiński, południowoalpejski

Wiktionary


przedarabski

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który miał miej­sce przed po­ja­wie­niem się Ara­bów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) prze­da­rab­ski trzon Afry­ki Pół­noc­nej sta­no­wi­li Ber­be­ro­wie. Nie wia­do­mo kim byli, ani skąd przysz­li.

Wiktionary


przedarulania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. Vo­rarl­berg

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedarulański, arulański

Wiktionary


przedarulański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Prze­da­ru­la­nią, do­ty­czą­cy Prze­da­ru­la­nii (współcz. Vo­rarl­berg)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przedarulania ż.

 przym. arulański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) vorarlberski

Wiktionary


przedaryjski

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy po­ja­wie­nie się ple­mię­e­mion aryj­skich na te­re­nach dzi­siej­szych Indii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pu­lar­ność kultu lingi zwią­za­na jest z od­wo­ła­niem się do je­szcze prze­da­ryj­skich źró­deł hin­du­iz­mu, do kul­tu­ry Ha­rap­py i Mo­hen­dżo daro.

Wiktionary


przedawkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­ży­cie zbyt dużej dawki, zaz­wy­czaj w od­nie­sie­niu do leków lub nar­ko­ty­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ''Prze­daw­ko­wa­nie w an­ty­bio­ty­ko­te­ra­pii może pro­wa­dzić do za­chwia­nia rów­no­wa­gi bio­lo­gicz­nej i po­ja­wie­nia się róż­ne­go ro­dza­ju grzy­bic, droż­dżyc itp.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. dawkować, przedawkować dk.

 rzecz. dawka ż.

 przysł. zdawkowo

Wiktionary


przedawkować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­daw­ko­wy­wać)

 (1.1) przy­jąć zbyt dużą dawkę ja­kiejś sub­stan­cji

 (1.2) na­du­żyć, użyć zbyt czę­sto lub in­ten­syw­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Boję się brać ja­kie­kol­wiek leki, żeby pew­ne­go dnia nie prze­daw­ko­wać.

 (1.1) Śmierć na­stą­pi­ła na sku­tek prze­daw­ko­wa­nia he­ro­i­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedawkowanie n., dawka ż.

 czas. dawkować

 przysł. zdawkowo

Wiktionary


przedawkowywać

za­ży­wać zbyt duże dawki cze­goś


SJP.pl


przedawnialność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co prze­daw­nial­ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedawnialny

Wiktionary


przedawnialny

taki, który może się prze­daw­nić


SJP.pl


przedawnienie

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • prze­daw­nie­nie – w pra­wie cy­wil­nym: prze­daw­nie­nie ro­szczeń
  • prze­daw­nie­nie – w pra­wie kar­nym: prze­daw­nie­nie od­po­wie­dzial­no­ści kar­nej
  • prze­daw­nie­nie – w pra­wie po­dat­ko­wym: prze­daw­nie­nie zo­bo­wią­zań po­dat­ko­wych

Wikipedia


przedawnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­daw­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|prze­daw­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈavʲɲit͡ɕ, AS: pšedavʹńić

Wiktionary


przedawny

daw­niej: pra­daw­ny, pra­sta­ry


SJP.pl


przedać

daw­niej:
1. sprze­dać, spie­nię­żyć;
2. prze­dać się - sprze­dać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­da­wać)

 (1.1) daw. oddać lub zro­bić coś za pie­nią­dze lub inną war­tość ma­te­rial­ną; prze­nieść włas­ność na ku­pu­ją­ce­go; sprze­dać, spie­nię­żyć

 (1.2) stpol. przen. lub bibl. o Ju­da­szu: zdra­dzić, za­prze­dać

 (1.4) stpol. prze­ko­nać kogoś o czymś, wmó­wić coś

 (2.2) daw. przejść na stro­nę nie­przy­ja­cie­la, oddać się pod obcą zwierzch­ność; do­ko­nać zdra­dy

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) stpol. od­da­nie cze­goś za pie­nią­dze; sprze­daż

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Część łupów prze­da­li­śmy w Kra­ko­wie i wzię­li­śmy czter­dzie­ści grzy­wien sre­bra.

 (2.1) Ja tobą po­gar­dzam [...] jak ostat­nią ulicz­ni­cą prze­da­ją­cą się za pie­nią­dze.

 (2.2) Do­wód­ca grodu [...] prze­dał się nie­przy­ja­cie­lo­wi i bramy ot­wo­rzył.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedawać ndk., sprzedać dk., sprzedawać ndk.

 rzecz. przedaż ż., sprzedaż ż.

Wiktionary


przedbiblijny

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem przed pow­sta­niem Bi­blii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. biblijny

Wiktionary


przedbieg

bieg eli­mi­na­cyj­ny de­cy­du­ją­cy o tym, któ­rzy z za­wod­ni­ków mają brać udział w dal­szych eli­mi­na­cjach lub w fi­na­le


SJP.pl


przedbiegowy

od­by­wa­ją­cy się przed bie­giem - kon­ku­ren­cją spor­to­wą


SJP.pl


przedbitewny

po­prze­dza­ją­cy bitwę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wojsk. po­prze­dza­ją­cy bitwę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osło­nię­ci jej pan­ce­rza­mi zo­ba­czy­li przez oku­lar pe­ry­sko­pu cały przed­bi­tew­ny kra­jo­braz.

 (1.1) Mimo przed­bi­tew­nych za­po­wie­dzi Krzy­ża­cy nie zdo­ła­li po­ko­nać wojsk pol­skich na po­lach grun­waldz­kich.

Wiktionary


przedbitka

frag­ment dzie­ła opu­bli­ko­wa­ny w cza­so­pi­śmie przed wy­da­niem go w for­mie książ­ko­wej


SJP.pl


przedbor

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Przed­bor, Przed­wor – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Przed-" („przed”, ale też „naj” i wiele in­nych zna­czeń) i "-bor" („wal­czyć, zma­gać się”). Imię to mogło oz­na­czać „sta­wia­ją­cy wyżej walkę”.

Wikipedia


przedborowice

Przed­bo­ro­wi­ce – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pa­wło­wicz­ki. W 2011 roku licz­ba lud­no­ści we wsi Przed­bo­ro­wi­ce wy­no­si­ła 80.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


przedborski

przy­miot­nik od: Przed­bórz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przed­bo­rzem, do­ty­czą­cy Przed­bo­rza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przedbórz mrz.

Wiktionary


przedborzanin

miesz­ka­niec Przed­bo­rza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przedborzanka

miesz­kan­ka Przed­bo­rza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przedborze

dawne imię mę­skie


SJP.pl


przedborów

dawne imię mę­skie


SJP.pl

Przed­bo­rów (daw­niej także Przed­bo­ro­wo) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ostrze­szow­skim, w gmi­nie Mik­stat.

Wikipedia


przedbramie

1. do­dat­ko­we, przed­nie umoc­nie­nie bramy wa­row­nej w śred­nio­wiecz­nych miej­skich lub zam­ko­wych mu­rach obron­nych;
2. daw­niej: miej­sce przed bramą


SJP.pl

Przed­bra­mie – do­dat­ko­we, przed­nie umoc­nie­nie bramy wa­row­nej w śred­nio­wiecz­nych miej­skich lub zam­ko­wych mu­rach obron­nych. Przed­bra­mie miało po­stać wa­row­nej przy­bu­dów­ki, która z cza­sem roz­wi­nę­ła się w bar­ba­kan.

Przed­bra­mie skła­da­ło się z jed­ne­go lub kilku ele­men­tów obron­nych, znaj­du­ją­cych się bez­poś­red­nio przed bramą w ob­wo­dzie obron­nym lub na jej przed­po­lu, po­łą­czo­nych z bramą i słu­żą­cych jej obro­nie.

Wikipedia


przedbrexitowy

przy­miot­nik

 (1.1) polit. taki, który miał miej­sce przed opu­szcze­niem Unii Eu­ro­pej­skiej przez Wiel­ką Bry­ta­nię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okres przed­bre­xi­to­wy po­ka­zał, że nawet jeśli pol­scy przed­się­bior­cy przy­go­to­wy­wa­li plan B, to i tak z bry­tyj­skie­go rynku nie re­zy­gno­wa­li.

Wiktionary


przedburzowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy burzę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wszyst­kich roz­le­ni­wia­ła przed­bu­rzo­wa par­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. burza ż.

 przym. burzowy

Wiktionary


przedbórz

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Przed­bórz – mia­sto w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, po­ło­żo­ne na Wy­ży­nie Przed­bor­skiej nad rzeką Pi­li­cą. Leży na po­gra­ni­czu wo­je­wództw łódz­kie­go i świę­to­krzy­skie­go, w od­le­gło­ści 92 km od Łodzi, 75 km od Kielc i 73 km od Czę­sto­cho­wy. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Przed­bórz.

Wikipedia


przedchorobowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy cho­ro­bę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. choroba ż., choróbsko n., chorobowe n.

 czas. chorować ndk., zachorować dk.

 przym. chorobowy, chorobliwy, chorowity, pochorobowy

 przysł. chorobliwie, chorowicie

 wykrz. choroba, do choroby

Wiktionary


przedchrzcielny

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się przed chrztem, po­prze­dza­ją­cy chrzest

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nauki przedchrz­ciel­ne od­by­wa­ją się w drugą so­bo­tę mie­sią­ca po mszy wie­czor­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. chrzcielny

Wiktionary


przedchrześcijański

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy chrze­ści­jań­stwo, na­stę­pu­ją­cy przed po­ja­wie­niem się chrze­ści­jań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nasza przed­chrze­ści­jań­ska, sło­wiań­ska kul­tu­ra jest iden­tycz­na z we­dyj­ską, co ja­skra­wo uwi­dacz­nia się w mi­to­lo­gii we­dyj­skiej i sło­wiań­skiej (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtxʃɛɕt͡ɕiˈjä̃j̃sʲci, AS: pšetχšeśćii ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


przedcyfrowy

do­ty­czą­cy cza­sów przed erą cy­fro­wą


SJP.pl


przedczanin

miesz­ka­niec Przed­cza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przedczanka

miesz­kan­ka Przed­cza (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


przedczołowy

1. znaj­du­ją­cy się przed czo­łem;
2. kora przed­czo­ło­wa – część płata czo­ło­we­go od­po­wie­dzial­na za pa­mięć ro­bo­czą


SJP.pl


przedczwartorzędowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. zwią­za­ny z okre­sem przed czwar­to­rzę­dem, do­ty­czą­cy okre­su przed czwar­to­rzę­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) O zlo­do­wa­ce­niach przedcz­war­to­rzę­do­wych, w pre­kam­brze, kar­bo­nie i per­mie świad­czą reszt­ki ut­wo­rów lo­dow­co­wych (np. til­li­ty), za­cho­wa­ne w osa­dach w Afry­ce, Au­stra­lii czy Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. czwartorzęd mrz.

 przym. czwartorzędowy

Wiktionary


przedczłowiek

faza i po­ziom roz­wo­ju czło­wie­ka, ni­czym nie­róż­nią­ca się od in­nych zwie­rząt


SJP.pl


przedczłowiekowate

po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych obej­mu­ją­ca wszyst­kie wy­mar­łe ga­tun­ki uwa­ża­ne za przod­ków czło­wie­ka współ­czes­ne­go; Ho­mi­ni­nae


SJP.pl


przedczłowiekowaty

o ce­chach przedcz­ło­wie­ko­wa­tych (po­dro­dzi­na ssa­ków)


SJP.pl


przeddeszczowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy opady de­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed­de­szczo­wa po­go­da w po­nie­dział­ko­wy ranek 15 maja nie znie­chę­ci­ła Jó­ze­fa Jabł­kow­skie­go do bar­dzo wczes­ne­go wsta­nia.

Wiktionary


przeddewaluacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) ekon. rzad. po­prze­dza­ją­cy de­wa­lu­a­cję, sprzed de­wa­lu­a­cji

Wiktionary


przeddrednot

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) umow­ne okre­śle­nie ge­ne­ra­cji okrę­tów li­nio­wych (pan­cer­ni­ków) bu­do­wa­nych na prze­ło­mie XIX i XX wieku;

Wiktionary

Przed­dred­not, pre­dred­not (z ang. "pre-dre­ad­no­ught") – umow­ne okre­śle­nie ge­ne­ra­cji okrę­tów li­nio­wych (pan­cer­ni­ków) bu­do­wa­nych od lat 80. XIX wieku do I de­ka­dy XX wieku. Nazwa, na­da­na póź­niej, oz­na­cza pan­cer­ni­ki po­prze­dza­ją­ce ge­ne­ra­cję dred­no­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z ostat­nich przed­dred­no­tów był bry­tyj­ski HMS „Aga­mem­non”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈːrɛdnɔt, AS: pše•drednot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. drednot mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) predrednot

Wiktionary


przeddrukarski

od­no­szą­cy się do cza­sów przed wy­na­le­zie­niem druku


SJP.pl


przeddyluwialny

wy­stę­pu­ją­cy w okre­sie po­prze­dza­ją­cym dy­lu­wium; przed­po­to­po­wy


SJP.pl


przeddziadka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. pra­pra­bab­cia

Wiktionary


przeddzieje

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) rzad. hist. okres hi­sto­rycz­ny sprzed wy­na­le­zie­nia pisma

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od lat sześć­dzie­sią­tych ubie­głe­go wieku zamek w San­do­mie­rzu prze­szedł mnó­stwo re­mon­tów i re­wi­ta­li­za­cji. (…) Mie­ści się w nim sie­dzi­ba Mu­ze­um Okrę­go­we­go, w któ­rym jest co oglą­dać! Są wy­sta­wy stałe do­ty­czą­ce hi­sto­rii San­do­mie­rza z przed­dzie­ja­mi włącz­nie (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dzieje nmos.

 przym. przeddziejowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prehistoria, prahistoria, pradzieje

Wiktionary


przeddzień

1. dzień po­prze­dza­ją­cy inny dzień, o któ­rym mowa;
2. okres po­prze­dza­ją­cy wy­da­rze­nie, o któ­rym mowa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. dzień po­przed­ni, dzień po­prze­dza­ją­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdʲd͡ʑɛ̇̃ɲ, AS: pšedʹʒ́ė̃ń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wigilia

Wiktionary


przede

przy­i­mek

 (1.1) forma obocz­na przy­im­ka przed

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdɛ, AS: pšede

Wiktionary


przedechowy

przy­miot­nik od: prze­dech


SJP.pl


przedecki

przy­miot­nik od: Prze­decz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przed­czem, do­ty­czą­cy Przed­cza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przedecz mrz., przedczanin m., przedczanka ż.

Wiktionary


przedecz

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Prze­decz – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, na Po­je­zie­rzu Ku­jaw­skim, nad Je­zio­rem Prze­dec­kim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Prze­decz. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Był mia­stem kró­lew­skim Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go, po­ło­żo­ny w II po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie prze­dec­kim wo­je­wództ­wa brze­sko­ku­jaw­skie­go, na­le­żał do sta­ro­stwa prze­dec­kie­go.

Wikipedia


przedefiniowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­de­fi­nio­wać.

 (1.2) okre­śle­nie cze­goś na nowo, re­de­fi­ni­cja

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɛfʲĩɲɔˈvãɲɛ, AS: pšedefʹĩńovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedefiniować ndk.

Wiktionary


przedefiniować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. brak)

 (1.1) okre­ślić, zde­fi­nio­wać coś na nowo, przeksz­tał­cić de­fi­ni­cję cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɛfʲĩˈɲɔvat͡ɕ, AS: pšedefʹĩńovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedefiniowanie n.

Wiktionary


przedefiniowywać

de­fi­nio­wać po­now­nie


SJP.pl


przedegzaminacyjny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy przed eg­za­mi­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiem, wiem, że praca prze­deg­za­mi­na­cyj­na, dy­plom itp., ale drogi mój, czy na­praw­dę nie masz ani chwi­lecz­ki czasu?

 (1.1) Klu­czem do suk­ce­su jest przez­wy­cię­że­nie prze­deg­za­mi­na­cyj­ne­go stre­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɛɡzãmʲĩnaˈt͡sɨjnɨ, AS: pšedegzãmʹĩnacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminatorski, egzaminowy, przedegzaminowy, poegzaminowy, egzaminacyjny, poegzaminacyjny

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary


przedegzaminowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy przed eg­za­mi­nem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. egzamen mrz., egzamin mrz., egzaminator mos., egzaminatorka ż., egzaminatorskość ż., egzaminowanie n., przeegzaminowanie n., przeegzaminowywanie n.

 czas. egzaminować ndk., przeegzaminować dk., przeegzaminowywać ndk.

 przym. egzaminacyjny, egzaminatorski, egzaminowy, poegzaminacyjny, poegzaminowy, przedegzaminacyjny

 przysł. egzaminacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedegzaminacyjny

Wiktionary


przedeklamowywać

1. de­kla­mu­jąc, wy­po­wia­dać lub czy­tać coś od po­cząt­ku do końca;
2. rzad­ko: spę­dzać pe­wien czas na de­kla­mo­wa­niu, re­cy­to­wa­niu


SJP.pl


przedekorować

zmie­nić de­ko­ra­cję


SJP.pl


przedekspozycyjny

wy­stę­pu­ją­cy przed na­ra­że­niem na czyn­nik lub zda­rze­nie


SJP.pl


przedelegować

1. wy­słać pra­cow­ni­ka na okre­ślo­ny czas gdzieś in­dziej, by tam pra­co­wał;
2. prze­kie­ro­wać do­me­nę in­ter­ne­to­wą na zew­nętrz­ny ser­wer; wy­de­le­go­wać


SJP.pl


przedelegowywać

1. wy­sy­łać pra­cow­ni­ka na okre­ślo­ny czas gdzieś in­dziej, by tam pra­co­wał;
2. prze­kie­ro­wy­wać do­me­nę in­ter­ne­to­wą na zew­nętrz­ny ser­wer; wy­de­le­go­wy­wać


SJP.pl


przedelektroniczny

od­no­szą­cy się do okre­su przed roz­wo­jem elek­tro­ni­ki


SJP.pl


przedelikacony

prze­sad­nie de­li­kat­ny; prze­czu­lo­ny


SJP.pl


przedemeryt

po­tocz­nie: osoba w wieku prze­de­me­ry­tal­nym


SJP.pl


przedemerytalny

po­prze­dza­ją­cy przej­ście na eme­ry­tu­rę


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy przej­ście na eme­ry­tu­rę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie świad­cze­nie prze­de­me­ry­tal­ne wy­no­si 80% wy­mia­ru eme­ry­tu­ry, nie mniej niż 120% i nie wię­cej niż 200% za­sił­ku dla bez­ro­bot­nych.

 (1.1) Obec­nie ze świad­czeń prze­de­me­ry­tal­nych ko­rzy­sta ponad pół mi­lio­na osób, co­rocz­nie przy­by­wa 100 tys. na­stęp­nych.

Wiktionary


przedept

ścież­ka wy­dep­ta­na przez pie­szych


SJP.pl


przedewszystkiem

przy­słó­wek

 (1.1) daw. zob. prze­de wszyst­kim.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cy­ta­ta­mi ła­ciń­skie­mi lubią się po­pi­sy­wać prze­de­wszyst­kiem ci, co się nigdy ła­ci­ny nie uczy­li.

Wiktionary


przedeń

przed niego


SJP.pl

forma ścią­gnię­ta

 (1.1) książk. przed niego

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­mo­rza­nie roz­luź­ni­li nieco pier­wszy sze­reg i wy­szedł prze­deń słusz­ne­go wzro­stu mło­dzian w niez­wy­kłym heł­mie o kształ­cie jakby musz­li z ostro na­je­żo­nym na czub­ku smo­czym grze­bie­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdɛ̃ɲ, AS: pšedẽń

Wiktionary


przedfabryczny

od­no­szą­cy się do okre­su przed roz­wo­jem fa­bryk


SJP.pl


przedfestiwalowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy przed fe­sti­wa­lem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtfɛstʲivaˈlɔvɨ, AS: pšetfestʹivalovy

Wiktionary


przedfeudalny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy fe­u­da­lizm; sprzed po­ja­wie­nia się fe­u­da­liz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. feudalizm mrz.

Wiktionary


przedfiltr

filtr wstęp­ny; pre­filtr


SJP.pl


przedgimnazjalny

zwią­za­ny z okre­sem przed nauką w gim­naz­jum


SJP.pl


przedgon

w go­rzel­nict­wie: lekki płyn two­rzą­cy się w pier­wszej fazie de­sty­la­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. chem. nie­na­da­ją­ca się do spo­ży­cia frak­cja de­sty­la­tu al­ko­ho­lo­we­go, skra­pla­ją­ca się w niż­szej tem­pe­ra­tu­rze i za­wie­ra­ją­ca poza eta­no­lem do­miesz­ki al­de­hy­du oc­to­we­go, mrów­cza­nu etylu, oc­ta­nu etylu oraz me­ta­no­lu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samogon m., pogon m., niedogon m., przegon m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niedogon

Wiktionary


przedgotycki

po­cho­dzą­cy z okre­su po­prze­dza­ją­ce­go gotyk, wy­stę­pu­ją­cy w tym okre­sie


SJP.pl


przedgranicze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) teren po­ło­żo­ny przed gra­ni­cą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja bab­cia za­miesz­ku­je nie­wiel­ki domek na przed­gra­ni­czu.

Wiktionary


przedgwiazdkowy

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy Gwiazd­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W okre­sie przedg­wiazd­ko­wym znacz­nie wzra­sta sprze­daż.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. gwiazdkowy

 rzecz. gwiazdka ż., Gwiazdka ż.

Wiktionary


przedgórski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geogr. znaj­du­ją­cy się przed łań­cu­chem gór­skim, bę­dą­cy w jego bli­sko­ści; znaj­du­ją­cy się u pod­nó­ża góry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­więk­szym lo­dow­cem przed­gór­skim jest Ma­la­spi­na na Ala­sce (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedgórze n.

Wiktionary


przedgórze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geogr. geol. ob­szar wzdłuż łań­cu­cha gór­skie­go po prze­ciw­nej stro­nie w sto­sun­ku do kie­run­ku dzia­ła­nia sił ru­chów gó­rot­wór­czych;

Wiktionary

Przed­gó­rze – rów­nin­ny, prze­waż­nie lekko fa­li­sty ob­szar roz­cią­ga­ją­cy się rów­no­le­gle wzdłuż pasma gór­skie­go. Przed­gó­rze po­ło­żo­ne jest po prze­ciw­nej stro­nie pasma gór­skie­go w sto­sun­ku do kie­run­ku dzia­ła­nia sił ru­chów gó­rot­wór­czych, które spo­wo­do­wa­ły wy­pię­trze­nie gór i po­fał­do­wa­nie te­re­nu przed pas­mem gór­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na przed­gó­rzach śred­nia rocz­na opa­do­wa waha się od 400 do 700 mm.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedgórski

Wiktionary


przedgębowy

płat przed­gę­bo­wy - część ciała sta­wo­no­gów


SJP.pl


przedgłowie

Przed­gło­wie ( caput suc­ce­da­ne­um) – nie­wiel­ki obrzęk su­ro­wi­czo-krwo­tocz­ny tka­nek mięk­kich u no­wo­rod­ka, spo­wo­do­wa­ny uci­skiem głów­ki w ka­na­le rod­nym w trak­cie akcji po­ro­do­wej. Wylew krwa­wy wiąże się z za­sto­jem żyl­nym i lim­fa­tycz­nym, wchła­nia się sa­mo­ist­nie w ciągu kilku dni po po­ro­dzie i w związ­ku z tym nie wy­ma­ga le­cze­nia. Obrzęk po­ja­wia się bez­poś­red­nio po uro­dze­niu oraz może prze­kra­czać gra­ni­ce szwów czasz­ko­wych, co poz­wa­la na jego róż­ni­co­wa­nie z krwia­kiem po­do­kost­no­wym.

Wikipedia


przedhistoryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem pre­hi­sto­rii, do­ty­czą­cy okre­su pre­hi­sto­rii

Wiktionary

Powiązane:

 przym. historyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prahistoryczny, pierwotny, pradziejowy, prehistoryczny, przedpotopowy

Wiktionary


przedhomerycki

po­prze­dza­ją­cy Ho­me­ra (grec­kie­go aojdę), po­cho­dzą­cy z cza­sów przed na­ro­dzi­na­mi Ho­me­ra


SJP.pl


przedimek

wyraz wy­stę­pu­ją­cy przed rze­czow­ni­kiem lub po rze­czow­ni­ku, wska­zu­ją­cy na jego okre­ślo­ność lub nie­o­kre­ślo­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. wyraz sto­so­wa­ny w niek­tó­rych ję­zy­kach do oz­na­cze­nia, że na­stęp­ny wyraz jest rze­czow­ni­kiem;

Wiktionary

Prze­di­mek ( ar­ti­cu­lus) – część mowy wy­stę­pu­ją­ca przed rze­czow­ni­kiem (także przed kon­struk­cją rze­czow­ni­ko­wą, a nie­kie­dy rów­nież przed przy­miot­ni­kiem lub li­czeb­ni­kiem uży­tym rze­czow­ni­ko­wo), wska­zu­ją­ca na jego ka­te­go­rię okre­ślo­no­ści lub nie­o­kre­ślo­no­ści.

Od­mia­ną prze­dim­ka jest ro­dzaj­nik, który oprócz ka­te­go­rii okre­ślo­no­ści lub nie­o­kre­ślo­no­ści roz­róż­nia je­szcze ka­te­go­rię ro­dza­ju gra­ma­tycz­ne­go. Prze­dim­ka nie na­le­ży mylić z przy­im­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku an­giel­skim używa się prze­dim­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdʲˈĩmɛk, AS: pšedʹĩmek

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) imię

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rodzajnik

Wiktionary


przedimprezowy

ma­ją­cy miej­sce przed im­pre­zą


SJP.pl


przedinkaski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem przed pow­sta­niem pań­stwa Inków

Wiktionary


przedinternetowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z okre­sem przed wy­na­le­zie­niem, względ­nie przed uzy­ska­niem do­stę­pu do in­ter­ne­tu

Wiktionary


przedislamski

ma­ją­cy miej­sce przed pow­sta­niem is­la­mu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ist­niał przed na­sta­niem is­la­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. islam m., islamista m., islamskość ż., islamizowanie n., zislamizowanie n., islamizacja ż.

 czas. islamizować ndk., zislamizować dk.

 przym. islamski, islamizacyjny, postislamski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedmuzułmański

Wiktionary


przedjagielloński

przy­miot­nik

 (1.1) dzie­ją­cy się, od­by­wa­ny, prak­ty­ko­wa­ny lub pow­sta­ły przed okre­sem pa­no­wa­nia Ja­giel­lo­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sach przed­ja­giel­loń­skich cała kra­i­na li­tew­ska przed­sta­wia­ła jedną ol­brzy­mią, rze­ka­mi tylko i pas­ma­mi je­zior po­prze­ci­na­ną pu­szczę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdʲjäɟɛlˈːɔ̃j̃sʲci, AS: pšedʹi ̯äǵe•lõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. jagiellońskość ż., Jagiellonka ż., Jagiellon

 przysł. jagiellońsko

Wiktionary


przedjazie

próg jazu


SJP.pl


przedjesienny

po­prze­dza­ją­cy je­sień; pod­je­sien­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który wy­stę­pu­je przed je­sie­nią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tylko w we­e­ken­dy mia­sto oży­wia się, aby potem znów za­paść w przed­je­sien­ny le­targ.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. jesienny

 rzecz. jesieniara ż.

Wiktionary


przedjezusowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. bibl. z cza­sów przed Je­zu­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Coś ta­kie­go jak chrze­ści­jań­stwo przed­je­zu­so­we po pro­stu nie ist­nia­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Jezus m.

 przym. jezusowy, Jezusowy

 wykrz. Jezus

Wiktionary


przedjądrowiec

or­ga­nizm zbu­do­wa­ny z ko­mó­rek nie­za­wie­ra­ją­cych jądra ko­mór­ko­we­go; pro­to­ka­riont, pro­ka­riont, bez­ją­dro­wiec, pra­ją­dro­wiec, or­ga­nizm pro­ka­rio­tycz­ny


SJP.pl


przedjądrze

jądro plem­ni­ka lub ko­mór­ki ja­jo­wej pod­czas pro­ce­su za­płod­nie­nia, po wni­knię­ciu plem­ni­ka do ko­mór­ki ja­jo­wej


SJP.pl

Przed­ją­drze – jądro plem­ni­ka lub ko­mór­ki ja­jo­wej pod­czas pro­ce­su za­płod­nie­nia, po wni­knię­ciu plem­ni­ka do ko­mór­ki ja­jo­wej, ale zanim na­stą­pi fuzja przed­ją­drzy (ka­rio­ga­mia). Przed­ją­drza są ha­plo­i­dal­ne, po ich ze­spo­le­niu pow­sta­je di­plo­i­dal­ne jądro zy­go­ty.

Wikipedia


przedkapitalistyczny

po­prze­dza­ją­cy ka­pi­ta­lizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy ka­pi­ta­lizm; sprzed sy­ste­mu ka­pi­ta­li­stycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kapitalizm mrz.

Wiktionary


przedkarpacie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. re­gion hi­sto­rycz­ny w dzi­siej­szej za­chod­niej Ukra­i­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedkarpacki

 rzecz. Karpaty nmos.

Wiktionary


przedkarpacki

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Przed­kar­pa­ciem, do­ty­czą­cy Przed­kar­pa­cia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przedkarpacie n.

 przym. karpacki

Wiktionary


przedkatedralny

znaj­du­ją­cy się przed ka­te­drą


SJP.pl


przedkaukaski

zwią­za­ny z Przed­ka­u­ka­ziem (Ka­u­ka­zem Pół­noc­nym)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przed­ka­u­ka­ziem, do­ty­czą­cy Przed­ka­u­ka­zia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przedkaukazie n.

Wiktionary


przedkaukazie

re­gion w po­łud­nio­wej Rosji eu­ro­pej­skiej, pół­noc­na część Ka­u­ka­zu; Ka­u­kaz Pół­noc­ny, Pod­ka­u­ka­zie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. pół­noc­na część Ka­u­ka­zu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­chod­nia część Przed­ka­u­ka­zia jest ni­zin­na, zaj­mu­je ją Ni­zi­na Ku­bań­ska z deltą Ku­ba­nia i Pół­wy­spem Ta­mań­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedkaukaski, kaukaski

 rzecz. Kaukaz mrz.

Wiktionary


przedkolumbijski

od­no­szą­cy się do Ame­ry­ki z cza­sów przed jej od­kry­ciem przez Krzysz­to­fa Ko­lum­ba (1492 r.); pre­ko­lum­bij­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do cza­sów przed od­kry­ciem Ame­ry­ki przez Krzysz­to­fa Ko­lum­ba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sztu­kę Ame­ry­ki przed­ko­lum­bij­skiej można po­dzi­wiać w pa­wi­lo­nie 7.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. prekolumbijski

Wiktionary


przedkomputerowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z cza­sa­mi przed wy­na­le­zie­niem kom­pu­te­rów lub okre­ślo­nych tech­nik kom­pu­te­ro­wych albo ist­nie­ją­cy w tych cza­sach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oz­na­cza to, że kadra no­wo­czes­ne­go stu­dia pre­press musi być od­po­wied­nio wysz­ko­lo­na, co do­ty­czy też osób wcze­śniej za­an­ga­żo­wa­nych w przed­kom­pu­te­ro­wą po­li­gra­fię.

Wiktionary


przedkoncertowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy przed kon­cer­tem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtkɔ̃nt͡sɛrˈtɔvɨ, AS: pšetkõncertovy

Wiktionary


przedkonferencja

spot­ka­nie ma­ją­ce miej­sce bez­poś­red­nio przed kon­fe­ren­cją


SJP.pl


przedkopernikański

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cza­sów przed Mi­ko­ła­jem Ko­per­ni­kiem, przed jego od­kry­ciem

 (1.2) przen. za­co­fa­ny, kon­ser­wa­tyw­ny, za­mierz­chły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtkɔpɛrʲɲiˈkãj̃sʲci, AS: pšetkoperʹńikãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


przedkopernikowski

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy czasy prze­wro­tu ko­per­ni­kań­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kopernikowski

Wiktionary


przedkowice

Przed­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Żmi­gród.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

We wsi była wą­sko­to­ro­wa sta­cja ko­le­jo­wa Przed­ko­wi­ce.

Wikipedia


przedkulturowy

od­no­szą­cy się do cza­sów przed kształ­to­wa­niem się kul­tu­ry


SJP.pl


przedkładanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|przed­kła­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedkładać ndk.

Wiktionary


przedkładać

1. dawać komuś coś do roz­pa­trze­nia lub oceny;
2. uwa­żać coś za waż­niej­sze od cze­goś in­ne­go; pre­fe­ro­wać;
3. wy­ja­śniać coś komuś, przed­sta­wiać swoje ar­gu­men­ty


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. prze­dło­żyć)

 (1.1) przed­sta­wiać, pro­po­no­wać, dawać do roz­pa­trze­nia

 (1.2) wy­ja­śniać, tłu­ma­czyć, wy­kła­dać ar­gu­men­ty

 (1.3) woleć coś lub kogoś, sta­wiać wyżej, uz­na­wać coś za waż­niej­sze, wy­bie­rać coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Jed­nak radni jed­no­gło­śnie pod­ję­li uchwa­łę, która przed­kła­da spra­wy zdro­wia miesz­kań­ców nad inne in­we­sty­cje.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛtˈkwadat͡ɕ, AS: pšetku̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedkładanie n., przedłożenie n.

 czas. kłaść, przedłożyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedstawiać

 (1.3) woleć, wybierać, preferować, opowiadać się (za czymś); przest. przekładać

Wiktionary


przedlicealny

zwią­za­ny z okre­sem przed nauką w li­ce­um


SJP.pl


przedlift

po­tocz­nie: stan lub wy­gląd cze­goś przed lif­tin­giem


SJP.pl


przedliftowy

do­ty­czą­cy stanu lub okre­su przed lif­tin­giem


SJP.pl


przedlitawia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. nazwa uży­wa­na na okre­śle­nie ce­sar­skiej czę­ści Au­stro-Wę­gier, za­rzą­dza­nej bez­poś­red­nio z Wied­nia;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Litawa ż.

 przym. przedlitawski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ofic. Królestwa i Kraje w Radzie Państwa Reprezentowane, ofic. Kraje austriackie (po 1915 roku)

Wiktionary


przedlitawski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Przed­li­ta­wią, do­ty­czą­cy Przed­li­ta­wii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Przedlitawia ż.

Wiktionary


przedlodowcowy

przy­miot­nik

 (1.1) ist­nie­ją­cy/dzie­ją­cy się przed na­sta­niem epoki lo­dow­co­wej lub po­cho­dzą­cy z tego okre­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oz­na­cza to bo­wiem, że jest re­lik­tem, który oca­lał, prze­żyt­kiem je­szcze z epoki przed­lo­dow­co­wej!

 (1.1) Ze żwi­ro­wi­ska – przy­pad­kiem – wy­cią­gnął kieł niedź­wie­dzia z epoki przed­lo­dow­co­wej sprzed 10 ty­się­cy lat!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdlɔdɔfˈt͡sɔvɨ, AS: pšedlodofcovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) preglacjalny

Wiktionary


przedlogiczny

w psy­cho­lo­gii: je­szcze nie pod­da­ny dy­scy­pli­nie lo­gicz­ne­go my­śle­nia, nie kie­ro­wa­ny lo­gi­ką; pre­lo­gicz­ny


SJP.pl


przedlokacyjny

do­ty­czą­cy okre­su przed za­ło­że­niem (lo­ka­cją) mia­sta lub wsi


SJP.pl


przedlotowy

przy­pa­da­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed lotem (sa­mo­lo­tu)


SJP.pl


przedm.

skrót

 (1.1) = przed­mo­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wprow., przedsł.

Wiktionary


przedmaratoński

przy­miot­nik

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy przed ma­ra­to­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmaraˈtɔ̃j̃sʲci, AS: pšedmaratõĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


przedmarskistowski

przy­miot­nik

 (1.1) hist. polit. zwią­za­ny z okre­sem przed po­ja­wie­niem się mark­siz­mu

Wiktionary


przedmaturalny

po­prze­dza­ją­cy ma­tu­rę


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­cho­dzą­cy w okre­sie przed zda­niem ma­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­miast się sku­pić na nauce, to w przed­ma­tu­ral­nym cza­sie tobie figle w gło­wie!

Wiktionary


przedmałżeński

przy­miot­nik

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy (za­wie­ra­ny, od­by­wa­ny, wy­ko­ny­wa­ny) przed za­war­ciem mał­żeń­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zna­cze­nie mo­ral­no­ści w życiu ludzi to jeden z te­ma­tów nauk przed­mał­żeń­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci, AS: pšedmau̯žẽĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedślubny

Wiktionary


przedmeczowy

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się, dzie­ją­cy się przed me­czem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­nio­ny sezon pot­wier­dził, że nie za­pom­nia­łem o co cho­dzi w tej dy­scy­pli­nie spor­tu. Tyle że mia­łem dość stre­sów przed­me­czo­wych, które były nie do znie­sie­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmɛˈt͡ʃɔvɨ, AS: pšedmečovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mecz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomeczowy

Wiktionary


przedmedyczny

wy­ko­ny­wa­ny przed czyn­no­ścia­mi wy­ko­ny­wa­ny­mi przez osoby ma­ją­ce wie­dzę me­dycz­ną


SJP.pl


przedmiar

pier­wszy etap kosz­to­ry­so­wa­nia, wstęp­ne ze­sta­wie­nie za­so­bów pracy i ma­te­ria­łów, nie­zbęd­nych do re­a­li­za­cji przed­sięw­zię­cia


SJP.pl

Przed­miar (daw­niej: kosz­to­rys na­kład­czy, kosz­to­rys ślepy) – opra­co­wa­nie okre­śla­ją­ce ro­dzaj, spo­sób wy­ko­na­nia i ilość robót kon­kret­ne­go za­da­nia stwo­rzo­ne przed jego re­a­li­za­cją. Przed­mia­ro­wa­nie sto­su­je się jako pier­wszy etap kosz­to­ry­so­wa­nia w re­a­li­za­cji no­wych zadań. Nor­mo­we za­sa­dy przed­mia­ro­wa­nia okre­ślo­ne są, dla wielu dzie­dzin ta­kich jak np. bu­dow­nict­wo, gór­nict­wo, hut­nict­wo czy me­lio­ra­cja, w ze­sta­wie­niach na­kła­dów rze­czo­wych sta­no­wią­cych bazę nor­mo­wą dla kosz­to­ry­so­wa­nia.

Wikipedia


przedmiejski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z przed­mie­ściem; po­ło­żo­ny na przed­mie­ściu; po­cho­dzą­cy z przed­mie­ścia

 (1.2) zwią­za­ny z cza­sa­mi sprzed pow­sta­nia mia­sta, zmia­ny cha­rak­te­ru osied­la na miej­skie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedmieście n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) podmiejski

Wiktionary


przedmiesiączkowy

przy­miot­nik

 (1.1) wy­stę­pu­ją­cy przed mie­siącz­ką, men­stru­a­cją

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇t͡ʃˈkɔvɨ, AS: pšedmʹi ̯ėśõṇčkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. miesiączka

 przym. miesiączkowy

Wiktionary


przedmieszczanin

w daw­nej Pol­sce: ob­da­rzo­ny pra­wem miej­skim miesz­ka­niec przed­mie­ścia, zaj­mu­ją­cy się rol­nict­wem, wa­rzyw­nict­wem i róż­ny­mi do­ryw­czy­mi pra­ca­mi


SJP.pl


przedmieszczanka

wg praw daw­nej Pol­ski: miesz­kan­ka przed­mie­ścia ob­da­rzo­na pra­wa­mi miej­ski­mi


SJP.pl


przedmieście

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) urb. jed­nost­ka osad­ni­cza tuż poza mia­stem;

 (1.2) urb. dziel­ni­ca mia­sta od­da­lo­na od jego cen­trum

Wiktionary

Przed­mie­ście, su­bur­bia (łac. "su­bur­bium") – hi­sto­rycz­nie jed­nost­ka osad­ni­cza zwią­za­na funk­cjo­nal­nie z mia­stem, jed­nak le­żą­ca poza ob­sza­rem jego ju­rys­dyk­cji. Przed­mie­ścia wy­stę­pu­ją przy du­żych mia­stach wy­so­ko roz­wi­nię­tych kra­jów; za su­bur­bia można uznać dziel­ni­ce wcho­dzą­ce w skład mia­sta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­za­jutrz iz­ra­el­skie lot­nict­wo woj­sko­we za­a­ta­ko­wa­ło bej­ruc­kie przed­mie­ścia Shiy­y­ah.

 (1.1) Gdzieś na przed­mie­ściu po­ka­zu­ją mi ster­tę po­ła­ma­nych dzid, łuków, ma­czug i strzał. Wo­jow­ni­cy zło­ży­li broń, którą na­stęp­nie po­li­cja na wszel­ki wy­pa­dek zni­szczy­ła.

 (1.1) Na przed­mie­ściach Gdań­ska obec­nie pow­sta­je wiele bu­dyn­ków.

 (1.2) Ka­li­skie Przed­mie­ście to dziel­ni­ca po­ło­żo­na w po­łud­nio­wej czę­ści Koła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕt͡ɕɛ, AS: pšedmʹi ̯ėśće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. przedmiejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) książk. suburbium

Wiktionary


przedmiocik

zdrob­nie­nie od: przed­miot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od przed­miot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie przed­miot, lecz tylko mały przed­mio­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedmiot m., przedmiotowość ż.

Wiktionary


przedmiot

1. ele­ment świa­ta ma­te­rial­ne­go, zwła­szcza wy­ko­na­ny przez czło­wie­ka; rzecz;
2. jedna z dzie­dzin ob­ję­ta pro­gra­mem na­u­cza­nia w szko­le lub na stu­diach wyż­szych; dy­scy­pli­na;
3. temat cze­goś; treść, wątek, spra­wa, za­gad­nie­nie;
4. rzecz lub osoba, na któ­rej sku­pia­ją się czy­jeś dzia­ła­nia, uczu­cia, uwaga;
5. w fi­lo­zo­fii:
a) w on­to­lo­gii: byt po­sia­da­ją­cy przy­najm­niej jedną cechę; obiekt;
b) w epi­ste­mo­lo­gii: obiekt poz­na­nia przez pod­miot świa­do­my;
6. przed­miot prawa - rzecz, umowa itp., ob­ję­ta pew­ny­mi nor­ma­mi praw­ny­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz, obiekt nie­o­ży­wio­ny

 (1.2) eduk. za­ję­cia edu­ka­cyj­ne w szko­le, po­sia­da­ją­ce włas­ną nazwę i opra­co­wa­ny pro­gram na­u­cza­nia

 (1.3) cel czyn­no­ści, obiekt (rza­dziej czło­wiek lub isto­ta żywa), na któ­rym jest wy­ko­ny­wa­na czyn­ność; praw. rzecz, wobec któ­rej dzia­ła­nia opi­su­je dane prawo

Wiktionary

Przed­miot, obiekt (łac. "obiec­tum") – jedno z pod­sta­wo­wych pojęć on­to­lo­gii, w ję­zy­ku po­tocz­nym okre­śla­ny jako „coś” lub „co­kol­wiek”. Nie na­le­ży go mylić z przed­mio­tem poz­na­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na stry­chu bab­cia trzy­ma stare przed­mio­ty.

 (1.2) Kazio miał słabe oceny z wszyst­kich przed­mio­tów.

 (1.2) Każdy z przed­mio­tów do­dat­ko­wych jest obo­wiąz­ko­wy w okre­ślo­nych la­tach nauki, uczeń może jed­nak brać udział w za­ję­ciach każ­de­go z nich przez wszyst­kie lata nauki w szko­le pod­sta­wo­wej.

 (1.3) Dzi­siej­szym przed­mio­tem na­szych badań są mo­ty­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdmʲjɔt, AS: pšedmʹi ̯ot

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedmiotowość ż.

:: zdrobn. przedmiocik m.

 przym. przedmiotowy

 przysł. przedmiotowo

 czas. uprzedmiotawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzecz, grat

 (1.2) nauka, zajęcia

 (1.3) obiekt

Wiktionary


przedmiotowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co przed­mio­to­we; cecha tych, któ­rzy są przed­mio­to­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedmiot m., przedmiocik m., przedmiotowiec m.

 przym. przedmiotowy

 przysł. przedmiotowo

Wiktionary


przedmiotowy

1. do­ty­czą­cy rze­czy, ele­men­tów świa­ta ma­te­rial­ne­go, zwła­szcza wyt­wo­rów ludz­kich;
2. odz­na­cza­ją­cy się in­stru­men­tal­nym po­dej­ściem do kogoś lub cze­goś;
3. w fi­lo­zo­fii: nie­za­leż­ny od woli pod­mio­tu świa­do­me­go; obiek­tyw­ny, bez­stron­ny;
4. do­ty­czą­cy jed­nej z dzie­dzin ob­ję­tych pro­gra­mem szkol­nym lub aka­de­mic­kim;
5. ob­ję­ty prze­pi­sa­mi prawa, bę­dą­cy przed­mio­tem prawa;
6. szkieł­ko przed­mio­to­we - szkieł­ko, na któ­rym umie­szcza się pre­pa­rat do ob­ser­wa­cji mi­kro­sko­po­wych; szkieł­ko pod­sta­wo­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy przed­mio­tu, ma­te­rial­ne­go wyt­wo­ru rze­czy­wi­sto­ści

 (1.2) odz­na­cza­ją­cy się rze­czo­wo­ścią, wy­ni­ka­ją­cy z obiek­ty­wiz­mu

 (1.3) ce­chu­ją­cy się in­stru­men­tal­nym po­dej­ściem

 (1.4) gram. od­no­szą­cy się do przed­mio­tu czyn­no­ści, tj. do­peł­nie­nia

 (1.5) praw. sta­no­wią­cy przed­miot prawa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. uprzedmiotowienie n., przedmiot mrz., przedmiotowość ż.

 przysł. przedmiotowo

 czas. uprzedmiotawiać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) materialny, rzeczowy

 (1.2) obiektywny, rzeczowy

Wiktionary


przedmodlitewny

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się przed mod­lit­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wier­ni do­ko­na­li przed­mod­li­tew­nej ablu­cji.

Wiktionary


przedmojżeszowy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) hist. bibl. z cza­sów przed Moj­że­szem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Sy­na­ju po­ka­za­no nam po­zo­sta­ło­ści ja­kiejś świą­ty­ni se­mic­kiej z cza­sów przed­moj­że­szo­wych, a może nawet prze­da­bra­ha­mo­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Mojżesz m.

 przym. mojżeszowy, Mojżeszowy

Wiktionary


przedmolierowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) wy­prze­dza­ją­cy Mo­lie­ra i okres jego twór­czo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­da­niem ko­me­dii przed­mo­lie­row­skiej jest bawić; bawić mniej lub wię­cej wy­bred­nie, ale za­wsze tylko bawić.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. molierowski, Molierowski

Wiktionary


przedmonachijski

przy­miot­nik

 (1.1) hist. po­prze­dza­ją­cy kon­fe­ren­cję w Mo­na­chium; ma­ją­cy kształt, po­stać sprzed tej kon­fe­ren­cji (tj. przed 30 wrze­śnia 1938)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Monachium n.

Wiktionary


przedmongolski

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy cza­sów przed na­ja­zdem Mon­go­łów

Wiktionary


przedmonopolistyczny

do­ty­czą­cy okre­su przed pow­sta­niem mo­no­po­li


SJP.pl


przedmorze

spe­cjal­nie wy­o­dręb­nio­ny ob­szar wodny przed wej­ściem do portu, o nie­wiel­kiej głę­bo­ko­ści, osło­nię­ty od sil­nych wia­trów i prą­dów, przez­na­czo­ny do kot­wi­cze­nia stat­ków ocze­ku­ją­cych na wpro­wa­dze­nie do portu; reda, przed­por­cie, przed­port, awan­port, kot­wi­co­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. żegl. zob. reda.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) De­cyz­ją ka­pi­ta­na­tu sta­tek po­zo­stał na przed­mo­rzu dwa ty­god­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. morze n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reda

Wiktionary


przedmowa

1. wstęp do książ­ki ma­ją­cy za­poz­nać czy­tel­ni­ka z cha­rak­te­rem dzie­ła lub hi­sto­rią jego pow­sta­nia;
2. pier­wsze słowa prze­mó­wie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. wy­po­wiedź za­mie­szczo­na przed głów­nym tek­stem, sta­no­wią­ca au­tor­ską bądź re­dak­cyj­ną dy­sku­sję do­ty­czą­cą ut­wo­ru

Wiktionary

Przed­mo­wa – tekst za­mie­szczo­ny przez au­to­ra, ko­men­ta­to­ra lub wy­daw­cę na po­cząt­ku książ­ki.

Za­wie­ra in­for­ma­cje, które mogą być po­moc­ne w zro­zu­mie­niu dzie­ła, takie jak oko­licz­no­ści pow­sta­nia, frag­ment ży­cio­ry­su au­to­ra, rys hi­sto­rycz­ny, ob­ja­śnie­nia pojęć.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. przedmówca m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) introdukcja, preambuła, prolegomena, prolog, przedsłowie, słowo wstępne, wprowadzenie, wstęp

Wiktionary


przedmowca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. przed­mów­ca

Wiktionary


przedmoście

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­mo­ście – po­zy­cja obron­na przed mo­stem, przy­czó­łek
  • Przed­mo­ście – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. gło­gow­skim, w gmi­nie Gło­gów
  • Przed­mo­ście – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Środa Ślą­ska
  • Przed­mo­ście – ko­lo­nia wsi Ko­ża­nów­ka w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Ros­sosz
  • Przed­mo­ście – dawna gmina wiej­ska
  • Przed­mo­ście – gro­ma­da w po­wie­cie gło­gow­skim
  • Przed­mo­ście – gro­ma­da w po­wie­cie wie­luń­skim
  • Przed­mość (daw­niej Przed­mo­ście) – wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, w gmi­nie Prasz­ka.
  • Przed­mo­ście Ka­lisz
  • Przed­mo­ście ru­muń­skie
  • Przed­mo­ście War­szaw­skie

Wikipedia


przedmuchiwacz

Przed­mu­chi­wacz (od­sy­sacz gazów pro­cho­wych) – urzą­dze­nie ga­zo­dy­na­micz­ne sto­so­wa­ne w dzia­łach za­in­sta­lo­wa­nych w zam­knię­tych prze­dzia­łach wozów bo­jo­wych.

Przez­na­czo­ne jest do usu­wa­nia z lufy po­zo­sta­ło­ści mie­sza­ni­ny ga­zo­pro­cho­wej (przy ob­ni­że­niu jej tem­pe­ra­tu­ry do tego stop­nia, aby pod­czas zet­knię­cia z tle­nem za­war­tym w po­wie­trzu nie na­stą­pił sa­mo­za­płon).

Wikipedia


przedmurze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­chit. niski mur sta­wia­ny przed murem obron­nym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • przed­mu­rze – część murów obron­nych
  • przed­mu­rze – war­stwa kory móz­go­wej
  • Przed­mu­rze – skały na Zamku w Rabsz­ty­nie

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. mur mrz., murek mrz., podmurowanie n., podmurówka ż.

Wiktionary


przedmuzułmański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy przed przy­ję­ciem is­la­mu, do­ty­czą­cy epoki przed przy­ję­ciem is­la­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ara­bia przed­mu­zuł­mań­ska była po­li­te­i­stycz­na, a w Ka­a­bie i wokół niej czczo­no licz­ne po­do­biz­ny po­gań­skich boż­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdmuzuwˈmãj̃sʲci, AS: pšedmuzuu̯mãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary


przedmówca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która prze­mia­wia­ła bez­poś­red­nio przed kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak słusz­nie za­u­wa­żył mój przed­mów­ca, pro­blem za­pew­nie­nia bez­pie­czeń­stwa na sta­dio­nach jest znacz­nie bar­dziej skom­pli­ko­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈmuft͡sa, AS: pšedmufca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przedmowa ż., przedmówczyni ż., mówca mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. przedmowca

Wiktionary


przedmówczyni

ko­bie­ta, która prze­ma­wia­ła bez­poś­red­nio przed kimś


SJP.pl


przednarodowy

do­ty­czą­cy okre­su sprzed pow­sta­nia da­ne­go na­ro­du


SJP.pl


przedneandertalczyk

isto­ta człe­koksz­tałt­na z plej­sto­ce­nu, któ­rej bu­do­wa czasz­ki jest zbli­żo­na do czasz­ki czło­wie­ka współ­czes­ne­go


SJP.pl


przednercze

pa­rzy­sty na­rząd wy­dal­ni­czy czyn­ny w okre­sie za­rod­ko­wym u krę­gow­ców, potem za­ni­ka­ją­cy; nerka gło­wo­wa


SJP.pl

Przed­ner­cze, nerka gło­wo­wa ("pro­neph­ros") – na­rząd wy­stę­pu­ją­cy roz­wo­ju em­brio­nal­nym czło­wie­ka, a także mi­no­goksz­tałt­nych, ryb i pła­zów.

Przed­ner­cze, two­rzą­ce się w przy­pad­ku czło­wie­ka w 4 ty­god­niu roz­wo­ju wew­nątrz­ma­cicz­ne­go, zbu­do­wa­ne jest z ka­na­li­ków ucho­dzą­cych do wspól­ne­go prze­wo­du (prze­wód przed­ner­cza).

Wikipedia


przedni

1. znaj­du­ją­cy się na prze­dzie;
2. zna­ko­mi­ty, do­sko­na­ły


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) znaj­du­ją­cy się na przo­dzie

 (1.2) przest. idący lub sto­ją­cy na prze­dzie

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) przest. bar­dzo dobry

 (2.2) przest. wy­róż­nia­ją­cy się, przo­du­ją­cy w czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­cher zdruz­go­tał nam reje, po­szar­pał w szma­ty wszyst­kie żagle, a na ko­niec strza­skał maszt przed­ni.

 (1.1) Przed­nią lewą nogę pod­niósł, od­wró­cił ślicz­ną głowę z roż­ka­mi i uważ­nie na­słu­chi­wał

 (1.2) Niech przy­najm­niej przed­nia straż ma do­wód­cę.

 (2.1) Otóż, można zeń przy­rzą­dzać przed­ni napój na po­bu­dze­nie wi­tal­no­ści.

 (2.2) Pan Za­gło­ba wpadł w humor przed­ni, ni­ko­go do głosu nie do­pu­ścił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈpʃɛdʲɲi, AS: pšedʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przód m., przodeczek m., przodkini ż., przodek m., przodownictwo n., przodownik m., przodowniczka ż., przodownica ż., przodowanie n., przednik m., poprzedzanie n., poprzedzenie n., wyprzedzanie n., wyprzedzenie n., przedniość ż., uprzedzanie n., uprzedzenie n., poprzednik m., poprzedniczka ż., przodowy m.

 czas. przodować ndk., poprzedzać ndk., poprzedzić dk., wyprzedzać ndk., wyprzedzić dk., uprzedzać ndk., uprzedzić dk.

 przym. uprzedni, przodowy, przodkowy, przodowniczy, poprzedni

 przysł. przednio, uprzednio, naprzód, wprzódy, nasamprzód

 przyim. przed, przed-

 temsłow. przed-, przede-, przodo-

 wykrz. naprzód

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) frontowy

 (2.1) wyborny, świetny

 (2.2) wyjątkowy, świetny

Wiktionary


przedniak

przed­niak gniezd­ny: prze­dłu­że­nie ko­lum­ny fok­masz­tu, słu­żą­ce do roz­pi­na­nia gór­nych żagli sko­śnych; fok­sten­ga


SJP.pl


przedniej

1. znaj­du­ją­cy się na prze­dzie;
2. zna­ko­mi­ty, do­sko­na­ły


SJP.pl


przedniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: przed­ni (bę­dą­cy w bar­dzo do­brym ga­tun­ku)


SJP.pl


przednik

1. star­szy fli­sak;
2. daw­niej, re­gio­nal­nie:
a) pier­wszy ko­siarz;
b) pier­wszy ow­czarz


SJP.pl

Przed­nik (690–900 m n.p.m.) – potok w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce w Gó­rach Bial­skich w Su­de­tach Wschod­nich.

Potok, do­pływ cieku Ko­by­li­ca, dłu­go­ści 2 km wy­pły­wa na wschod­nim zbo­czu wznie­sie­nia Go­ło­gó­ra a uj­ście po­wy­żej le­śni­czów­ki Ko­by­li­ca. Ma do­pływ Śred­nik.

Wikipedia


przednioazjatycki

od­no­szą­cy się do przed­niej (za­chod­niej) Azji


SJP.pl


przednionapędowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mot. o po­jeź­dzie: wy­po­sa­żo­ny w napęd na przed­nią oś

Wiktionary


przedniopomorski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Po­mo­rzem Przed­nim, do­ty­czą­cy Po­mo­rza Przed­nie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Pomorze Przednie n.

Wiktionary


przedniość

prze­sta­rza­le: pier­wszeń­stwo, wyż­szość


SJP.pl


przednocny

przy­miot­nik

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy noc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) […] były to gnia­zda go­łę­bi, które po­mi­mo spóź­nio­nej pory gru­cha­ły je­szcze od czasu do czasu przed­noc­nym, sen­nym gru­cha­niem

Wiktionary


przednowoczesny

zwią­za­ny z okre­sem lub ce­cha­mi, które wy­stę­po­wa­ły przed epoką no­wo­żyt­ną


SJP.pl


przednutka

w mu­zy­ce: ozdob­nik w po­sta­ci dźwię­ku wy­ko­ny­wa­ne­go bar­dzo szyb­ko w po­łą­cze­niu z dźwię­kiem głów­nym; ap­po­gia­tu­ra lub ac­ciac­ca­tu­ra


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Przed­nut­ka krót­ka
  • Przed­nut­ka długa

Wikipedia


przednówek

okres przed no­wy­mi zbio­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okres przed no­wy­mi zbio­ra­mi do pier­wszych żniw

Wiktionary

Przed­nó­wek (przed no­wy­mi zbio­ra­mi) – hi­sto­rycz­ne pol­skie, nie­pre­cy­zyj­ne okre­śle­nie czasu li­czo­ne­go na wsi po­mię­dzy okre­sem koń­cze­nia się za­pa­sów żyw­no­ści z po­przed­nie­go roku w go­spo­dar­stwach, zwy­kle pod ko­niec zimy, a i pier­wszych plo­nów i moż­li­wych zbio­rów w nowym roku okre­sem za­zie­le­nie­nia się łąk (w stop­niu umoż­li­wia­ją­cym re­zy­gna­cję z kar­mie­nia bydła paszą zi­mo­wą).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) al­bo­wiem po­mier­ny uro­dzaj ja­kie­go się spo­dzie­wać po­trze­ba, przysz­ły przed­nó­wek do wy­ży­wie­nia bydła trud­niej­szym i kosz­tow­niej­szym uczy­ni.

 (1.1) Czę­sto na przed­nów­ku wie­śnia­cy, nie mając sta­re­go zboża, ziar­na nie­doj­rza­łe kru­szą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nów mrz., przednowie

 przym. przednówkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedżniwek, przedżniwo

Wiktionary


przednówkowy

→ przed­nó­wek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z przed­nów­kiem, do­ty­czą­cy przed­nów­ka

Wiktionary

Patrz:

przednówek

Powiązane:

 rzecz. przednówek m., nów mrz.

Wiktionary


przednóżek

przed­nia, zwy­kle pio­no­wa po­wierzch­nia stop­nia scho­dów za wy­jąt­kiem noska stop­nia; pod­sto­pień


SJP.pl


przedobiadowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy czasu przed obia­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Było wczes­ne po­po­łud­nie i oj­ciec, bar­dzo głod­ny, li­czył na to, że trafi na zwy­kły gwar i ba­ła­gan prze­do­bia­do­wy.

Wiktionary


przedobiedni

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­stę­pu­ją­cy, od­by­wa­ją­cy się przed obia­dem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pier­wot­nie w tym miej­scu przy zwy­kłych ni­czym nie na­kry­tych sto­li­kach śnia­da­nia i ja­kieś prze­do­bied­nie prze­ką­ski ja­da­li ar­chi­tek­ci i kon­ser­wa­to­rzy za­byt­ków za­trud­nie­ni w Pra­cow­niach Kon­ser­wa­cji Za­byt­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obiad mrz., obiadek mrz.

 czas. obiadować ndk.

 przym. obiadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. przedobiadowy

Wiktionary


przedobjawowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. po­prze­dza­ją­cy wy­stą­pie­nie ob­ja­wów cho­ro­by

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czym są prze­dob­ja­wo­we ba­da­nia ge­ne­tycz­ne?

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. przedobjawowo

Wiktionary


przedobozie

daw­niej: miej­sce lub for­ty­fi­ka­cja obron­na przed obo­zem


SJP.pl


przedobry

rzad­ko: niez­wy­kle, bar­dzo dobry; ar­cy­do­bry, me­ga­do­bry


SJP.pl


przedobrzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|prze­do­brzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedobrzyć

 rzecz. dobro n., dobry mrz., dobre n.

 przym. dobry

 wykrz. dobry

Wiktionary


przedobrzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. prze­do­brzać)

 (1.1) kie­ru­jąc się do­bry­mi in­ten­cja­mi, prze­sa­dzić w ulep­sze­niu cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go trze­ba je kar­mić do­brze i re­gu­lar­nie ta­jem­ni­cą ludz­kiej krwi, ale nie prze­do­brzyć, bo wtedy można wy­ho­do­wać pot­wo­ra lub karła z ogrom­ną głową.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛˈdɔbʒɨt͡ɕ, AS: pšedobžyć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. przedobrzać ndk.

 przysł. dobrze

 przym. dobry

 rzecz. dobre n., dobry mrz., dobro n., dobrota ż., przedobrzenie n.

 wykrz. dobry, dobrze

Wiktionary


przedobyć

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. po­ko­nać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: pʃɛdˈɔbɨt͡ɕ, AS: pšedobyć

Wiktionary


przedoczodołowy

znaj­du­ją­cy się po­mię­dzy oczo­do­łem a noz­drza­mi zew­nętrz­ny­mi, np. okno prze­do­czo­do­ło­we


SJP.pl


przedodlotowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­prze­dza­ją­cy odlot

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za to pa­sa­że­ro­wie prze­cho­dzi­li drugą, do­dat­ko­wą kon­tro­lę ręcz­ną tuż przed wej­ściem do au­to­bu­su (z uwagi na to, że po­cze­kal­nię prze­dod­lo­to­wą dzie­li­li z oso­ba­mi nie pod­le­ga­ją­cy­mi obo­strze­niom, które mo­gły­by im coś prze­ka­zać).

Wiktionary


przedogródek

część ogro­du znaj­du­ją­ca się przed wej­ściem do domu lub przed wja­zdem na po­se­sję


SJP.pl


przedomdleniowy

wy­stę­pu­ją­cy tuż przed omd­le­niem


SJP.pl


przedonegdaj

daw­niej: w dniu po­prze­dza­ją­cym dzień wczo­raj­szy


SJP.pl


przedoperacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) med. po­prze­dza­ją­cy ope­ra­cję

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operacja ż.

Wiktionary


przedoscarowy

[czy­taj: prze­do­ska­ro­wy] do­ty­czą­cy okre­su przed galą ro­zda­nia Osca­rów


SJP.pl


przedostatni

drugi od końca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy przed ostat­nim ele­men­tem, drugi od końca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pewny sie­bie mistrz kie­row­ni­cy przy­je­chał prze­do­stat­ni na metę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi, AS: pšedostatʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostatni mos., ostatek mrz., ostatki lm nm.

 przym. ostatni, ostateczny

 przysł. ostatnio, ostatecznie

Wiktionary


przedozowywać

prze­daw­ko­wy­wać;
1. za­ży­wać zbyt dużą dozę cze­goś, zwła­szcza leków;
2. prze­sa­dzać w stop­nio­wa­niu na­si­le­nia cze­goś


SJP.pl


przedpaństwowy

przy­miot­nik

 (1.1) ist­nie­ją­cy w cza­sach przed pow­stanm pań­stwa; do­ty­czą­cy tego okre­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) nie ma uza­sad­nie­nia przy­wią­za­nie pol­skich me­die­wi­stów do ta­kiej wizji okre­su przed­pań­stwo­we­go, która do­szu­ku­je się sta­bil­nych, choć ma­łych, or­ga­ni­za­cji te­ry­to­rial­nych.

Wiktionary


przedpełk

sta­ro­pol­skie imię mę­skie


SJP.pl

Przed­pełk, Przed­połk – sta­ro­pol­skie imię mę­skie, zło­żo­ne z czło­nów "Przed-" („przed", ale też „naj”, „przez” i wiele in­nych) i "-pełk", "-połk" („re­gi­ment woj­ska, pułk”). Mogło oz­na­czać „sta­wia­ją­cy wyżej pułk, woj­sko” lub też „ten, który do­wo­dzi puł­kiem” albo „ten, który jest lep­szy od ca­łe­go pułku”.

Wikipedia


przedpełski

naz­wi­sko


SJP.pl


przedpiastowski

przy­miot­nik

 (1.1) dzie­ją­cy się, od­by­wa­ny, prak­ty­ko­wa­ny lub pow­sta­ły przed okre­sem pa­no­wa­nia Pia­stów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌpʃɛtpʲjaˈstɔfsʲci, AS: pšetpʹi ̯astofsʹḱi

Wiktionary


przedpiekle

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przed­sio­nek pie­kła

 (1.2) miej­sce od­lud­ne, po­ło­żo­ne na krań­cach za­miesz­ka­ne­go te­re­nu

 (1.3) wy­da­rze­nie albo miej­sce przy­spa­rza­ją­ce cier­pie­nia, bę­dą­ce za­po­wie­dzią, wstę­pem do cze­goś znacz­nie bar­dziej nie­przy­jem­ne­go

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) limbus

 (1.2) tam, gdzie diabeł mówi dobranoc, zadupie

Wiktionary