ograniczający

→ ogra­ni­czać


SJP.pl

Patrz:

ograniczać

ograniczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogra­ni­czać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃãɲɛ, AS: ogrãńičãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ograniczenie n., granica ż.

 czas. graniczyć, ograniczać ndk., ograniczyć dk.

 przym. ograniczony, graniczny

Wiktionary


ograniczać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ogra­ni­czyć)

 (1.1) uj­mo­wać w pewną li­mi­to­wa­ną prze­strzeń; wyz­na­czać ob­szar cze­goś; ota­czać czymś, co od­dzie­la od resz­ty

 (1.2) być prze­strzen­nym od­dzie­le­niem, ota­czać, sta­no­wić ba­rie­rę

 (1.3) zmniej­szać coś, re­du­ko­wać do­stęp­ność cze­goś, uszczu­plać coś

 (1.4) sta­no­wić nie­ma­te­rial­ną ba­rie­rę, przesz­ko­dę, trud­ność nie do po­ko­na­nia

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ogra­ni­czać się (dk. ogra­ni­czyć się)

 (2.1) mieć okre­ślo­ny, nie za duży za­kres dzia­ła­nia czy te­ma­ty­ki, którą się zaj­mu­je; spro­wa­dzać się do cze­goś

 (2.2) po­prze­sta­wać na czymś, dzia­łać w ja­kimś za­kre­sie tylko do pew­ne­go stop­nia, w li­mi­to­wa­nym za­kre­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Sy­stem pli­ków MSDOS ogra­ni­czał dłu­gość nazwy pliku do ośmiu liter.

 (1.4) Rządy na całym świe­cie pró­bu­ją za po­mo­cą re­stryk­cyj­nych prze­pi­sów i re­pre­syj­nych metod ogra­ni­czać wol­ność słowa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrãˈɲit͡ʃat͡ɕ, AS: ogrãńičać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. granica ż., ograniczanie ndk., ograniczenie dk., ogranicznik m., ograniczoność ż.

 czas. graniczyć, ograniczyć dk., rozgraniczać, rozgraniczyć dk.

 przym. ograniczony, graniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) limitować, reglamentować, regulować

 (1.4) blokować, hamować, powstrzymywać, przeszkadzać, szachować, utrudniać, ciemiężyć, dławić, dusić, dyskryminować, kneblować, krępować, nakładać kaganiec, pętać, przykręcać kurek, tłamsić, tyranizować, uciskać, ukrócić

 (2.1) specjalizować się

 (2.2) kończyć się, sprowadzać się

Wiktionary


ograniczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) norma, prze­pis, za­rzą­dze­nie krę­pu­ją­ce czy­jąś swo­bo­dę dzia­ła­nia

 (1.2) brak szer­szych ho­ry­zon­tów my­ślo­wych, brak in­te­li­gen­cji

 (1.3) ogra­ni­czo­ny cha­rak­ter cze­goś

 (1.4) mat. licz­ba od któ­rej wszyst­kie licz­by z da­ne­go zbio­ru są niem­niej­sze (ogra­ni­cze­nie dolne) lub nie­więk­sze (ogra­ni­cze­nie górne)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ogrãńičẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ograniczanie n., granica ż.

 czas. graniczyć, ograniczać ndk., ograniczyć dk.

 przym. ograniczony, graniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) limit

 (1.2) tępota, głupota

Wiktionary


ogranicznik

1. coś co ogra­ni­cza, ha­mu­je;
2. urzą­dze­nie ogra­ni­cza­ją­ce dzia­ła­nie ja­kie­goś me­cha­niz­mu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ogra­nicz­nik am­pli­tu­dy
  • Ogra­nicz­nik (pro­gra­mo­wa­nie)
  • Se­pa­ra­tor
  • De­li­mi­ter

Wikipedia


ograniczoność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ogra­ni­czo­ne

 (1.2) cecha tego, kto ma ogra­ni­czo­ne ho­ry­zon­ty myśli

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ograniczać, ograniczyć

 przym. ograniczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ograniczenie, szczupłość, ubóstwo

 (1.2) ograniczenie, tępota

Wiktionary


ograniczony

1. o czymś: ma­ją­cy nie­wiel­ki za­sięg;
2. o kimś: ma­ją­cy cias­ne ho­ry­zon­ty my­ślo­we; tępy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma jasno okre­ślo­ne gra­ni­ce, mie­szczą­cy się w okre­ślo­nym za­kre­sie (naj­czę­ściej nie­wiel­kim)

 (1.2) o czło­wie­ku, jego umy­śle: taki, który ma wą­skie ho­ry­zon­ty my­ślo­we lub jest mało in­te­li­gent­ny, ma cias­ny umysł

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: ogra­ni­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fru­ta­ria­nizm to bar­dzo ogra­ni­czo­na dieta skła­da­ją­ca się głów­nie z owo­ców, orze­chów, na­sion i niek­tó­rych wa­rzyw.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrãɲiˈt͡ʃɔ̃nɨ, AS: ogrãńičõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ograniczenie n., ograniczanie n., ograniczoność ż., ogranicznik m.

 czas. ograniczyć dk., ograniczać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) tępy

Wiktionary


ograniczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ogra­ni­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ogra­ni­czać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ogra­ni­czyć się (ndk. ogra­ni­czać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|ogra­ni­czać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W do­mo­wych wa­run­kach przy­dat­ność ta­kie­go „ca­ło­ścio­we­go” bac­ku­pu jest nieco ogra­ni­czo­na – na­pę­dy ta­śmo­we nie sta­no­wią stan­dar­do­we­go wy­po­sa­że­nia kom­pu­te­rów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrãˈɲit͡ʃɨt͡ɕ, AS: ogrãńičyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ograniczoność ż., ogranicznik m., ograniczenie n., ograniczanie n., granica ż.

 czas. graniczyć, ograniczać ndk.

 przym. ograniczony, graniczny

Wiktionary


ograny

1. po­ko­nać kogoś w grze; po­zba­wić kogoś pie­nię­dzy przez po­ko­na­nie go w grze;
2. wy­ro­bić jakiś in­stru­ment mu­zycz­ny przez czę­ste gra­nie na nim;
3. spra­wić, że coś, np. sztu­ka te­a­tral­na, sta­nie się nie­cie­ka­we z po­wo­du czę­ste­go pow­ta­rza­nia


SJP.pl


ograszka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ograsz­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie to­ruń­skim, w gmi­nie Czer­ni­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

W okre­sie oku­pa­cji nie­miec­kiej 1939–1945 miej­sco­wość no­si­ła nazwę Graßhof.

Wikipedia


ograć

1. po­ko­nać kogoś w grze; po­zba­wić kogoś pie­nię­dzy przez po­ko­na­nie go w grze;
2. wy­ro­bić jakiś in­stru­ment mu­zycz­ny przez czę­ste gra­nie na nim;
3. spra­wić, że coś, np. sztu­ka te­a­tral­na, sta­nie się nie­cie­ka­we z po­wo­du czę­ste­go pow­ta­rza­nia


SJP.pl


ogrodnica

Ogrod­ni­ca (niem. Schönau) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie średz­kim, w gmi­nie Środa Ślą­ska.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia


ogrodnictwo

1. dział rol­nict­wa obej­mu­ją­cy upra­wę i ho­dow­lę ro­ślin ozdob­nych, sa­dow­nict­wo i wa­rzyw­nict­wo;
2. wy­dział wyż­szej uczel­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) roln. upra­wa drzew owo­co­wych, ro­ślin ozdob­nych i wa­rzyw

 (1.2) dział rol­nict­wa zaj­mu­ją­cy się ta­ki­mi upra­wa­mi

 (1.3) pot. dział uczel­ni rol­ni­czej zaj­mu­ją­cy się ta­ki­mi upra­wa­mi

Wiktionary

Zo­bacz też: stro­nę ujed­noz­nacz­nia­ją­cą.

Ogrod­nict­wo, hor­to­lo­gia – wy­spe­cja­li­zo­wa­ny dział nauk rol­ni­czych, trak­tu­ją­cy o ho­dow­li i upra­wie ro­ślin sa­dow­ni­czych, wa­rzyw­nych i ozdob­nych oraz pro­jek­to­wa­niu, urzą­dza­niu i pie­lę­gno­wa­niu te­re­nów zie­le­ni, czyli ar­chi­tek­tu­rze kra­jo­bra­zu, zwy­kle cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się dużym na­kła­dem środ­ków pro­duk­cji, ener­gii, bu­dyn­ków, kosz­tów, a co za tym idzie – dużą wy­daj­no­ścią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡stfɔ, AS: ogrodʹńictfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodniczek mos., ogrodowy mos., ogrodnik mos., ogród m., ogródek mrz., ogrodniczka ż., ogrodowizna ż.

 przym. ogrodniczy, ogrodowy

 czas. ogrodzić

Wiktionary


ogrodniczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zdrobn. od ogrod­nik

 (1.2) chło­piec pra­cu­ją­cy w ogro­dzie

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od ogrod­nicz­ka

 (2.2) D. lm. od ogrod­nicz­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grząd­ki pie­lił ogrod­ni­czek w sło­mia­nym ka­pe­lu­szu.

 (1.1) W kre­den­sie stała por­ce­la­no­wa fi­gur­ka ogrod­nicz­ka pcha­ją­ce­go tacz­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodowy mos., ogród mrz., ogródek mrz., ogrodnictwo n., ogradzanie n., ogrodzenie n., ogrodnik mos., ogrodniczka ż., ogrodniczki nmos.

 czas. ogrodzić dk., grodzić ndk., ogradzać ndk.

 przym. ogrodniczy, ogrodzeniowy, ogrodowy

Wiktionary


ogrodniczka

ko­bie­ta zaj­mu­ją­ca się za­kła­da­niem i upra­wą ogro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, dziew­czy­na pra­cu­ją­ca w ogro­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogrod­nicz­ka pie­lę­gnu­je kwia­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrɔdʲˈɲit͡ʃka, AS: ogrodʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogród mrz., ogródek mrz., ogrodnictwo n., ogradzanie n., ogrodzenie n.

:: fm. ogrodnik mos., ogrodniczek mos.

 czas. ogrodzić dk., grodzić ndk., ogradzać ndk.

 przym. ogrodniczy, ogrodzeniowy, ogrodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zegrodniczka

Wiktionary


ogrodniczki

spod­nie na szel­kach ma­ją­ce na­pier­śnik na wzór far­tu­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. kraw. ro­dzaj spod­ni z cha­rak­te­ry­stycz­nym karcz­kiem z przo­du i szal­ka­mi;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­o­so­bo­wy.

 (2.1) M. i W. plu­ral|ogrod­ni­czek.

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (3.1) M., B., i W. plu­ral|ogrod­nicz­ka.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ogrod­nicz­ki – spod­nie z cha­rak­te­ry­stycz­nym karcz­kiem z przo­du oraz zin­te­gro­wa­ny­mi szel­ka­mi
  • Ogrod­nicz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Juch­no­wiec Ko­ściel­ny
  • Ogrod­nicz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Su­praśl
  • Ogrod­nicz­ki – część wsi Stocz­ki w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Tu­rośń Ko­ściel­na
  • Ogrod­nicz­ki – gro­ma­da

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kinga przysz­ła w ogrod­nicz­kach i adi­da­sach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodniczek mos., ogródek mrz., ogród mrz., ogrodowizna ż., ogrodnik mos., ogrodniczka ż.

 przym. ogrodniczy

 czas. ogrodzić

Wiktionary


ogrodniczo-handlowy

ogrod­ni­czy i hand­lo­wy


SJP.pl


ogrodniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ogrod. zwią­za­ny z ogrod­nict­wem, do­ty­czą­cy ogrod­nict­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodniczek mos., ogrodowy mos., ogród mrz., ogrodnictwo n., ogrodnik mos., ogrodniczysko n., ogrodniczka ż., ogrodniczki lm nm., ogródek mrz.

 przym. ogrodowy

Wiktionary


ogrodnik

osoba zaj­mu­ją­ca się za­kła­da­niem i upra­wą ogro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ogrod. osoba zaj­mu­ją­ca się ogro­dem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ogrod­nik – osoba upra­wia­ją­ca wa­rzy­wa, drze­wa owo­co­we i ro­śli­ny ozdob­ne
  • Ogrod­nik – film z 1912
  • Ogrod­nik – film z 1998
  • Ogrod­nik – film bol­ly­wo­odz­ki z 2003
  • Alek­san­der Ogrod­nik (1897-1977) – ka­pi­tan pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go, czło­nek Związ­ku Walki Zbroj­nej
  • An­drzej Ogrod­nik (ur. 1966) – kon­trad­mi­rał Ma­ry­nar­ki Wo­jen­nej Sił Zbroj­nych Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej
  • Bo­gu­sław Ogrod­nik (ur. 1965) – pol­ski wspi­nacz, pły­wak, płet­wo­nu­rek, po­dróż­nik, przed­się­bior­ca
  • Dawid Ogrod­nik (ur. 1986) – pol­ski aktor fil­mo­wy, te­a­tral­ny i te­le­wi­zyj­ny
  • Jan Ogrod­nik (1892-1919) – po­rucz­nik Woj­ska Pol­skie­go, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy, Ka­wa­ler Or­de­ru Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri
  • Mag­da­le­na Ogrod­nik (ur. 1989) – pol­ska lek­ko­at­let­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w skoku wzwyż
  • Ste­fan Ogrod­nik (1926-2001) – pol­ski eko­no­mi­sta, dok­tor ha­bi­li­to­wa­ny nauk eko­no­micz­nych, wy­kła­dow­ca UMCS
  • Ogrod­nik Pan­kra­cy – se­rial ani­mo­wa­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Potem spro­wa­dził ogrod­ni­ka, a na­stęp­nie: ko­wa­la, ślu­sa­rza, sto­la­rza i ko­ło­dzie­ja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡrɔdʲɲik, AS: ogrodʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogród m., ogródek mrz., ogrodnictwo n., ogrodniczki, ogradzanie n. , ogrodzenie n.

:: fż. ogrodniczka

 przym. ogrodniczy, ogrodowy

 czas. ogradzać ndk., ogrodzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Poznań ogrodowy

Wiktionary


ogrodno

Ogrod­no (niem. "Ka­vels­berg") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie świd­wiń­skim, w gmi­nie Poł­czyn-Zdrój. W 2011 roku licz­ba miesz­kań­ców we wsi Ogrod­no 195.

Na ob­sza­rze so­łect­wa Ogrod­no, oko­li­cy osady Zdro­je swoje źró­dła ma rzeka Drawa.

Wikipedia


ogrodolecznictwo

te­ra­pia po­le­ga­ją­ca na pracy w ogro­dzie i prze­by­wa­niu wśród ro­ślin; hor­ti­te­ra­pia


SJP.pl


ogrodowczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


ogrodowiak

krocz­nik ogro­do­wiak - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


ogrodowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ogrodowizna

prze­sta­rza­łe: ogół ja­dal­nych ro­ślin ogro­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ja­dal­na ro­śli­na ogro­do­wa

 (1.2) zbio­ro­wo: wa­rzy­wa ogro­do­we

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Inne zaś ogro­do­wiz­ny po­czy­na­ją siać jak tylko zi­mo­wa zej­dzie sko­ru­pa (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodowy mos., ogród m., ogrodnictwo n., ogrodnik m., ogrodniczka ż., ogrodniczki nmos.

 przym. ogrodowy

Wiktionary


ogrodownictwo

daw­niej: ogrod­nict­wo


SJP.pl


ogrodowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ogrodowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ogro­du, na­le­żą­cy do ogro­du, znaj­du­ją­cy się, spo­ty­ka­ny w ogro­dzie

 (1.2) upra­wia­ny, ho­do­wa­ny w ogro­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Waż­nym ak­cen­tem wnę­trza ogro­do­we­go jest so­li­ter o czer­wo­nej bar­wie liści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodniczek mos., ogród m., ogródek mrz., ogrodnictwo n., ogrodnik mos., ogrodniczka ż., ogrodowizna ż.

 przym. ogrodniczy, przyogrodowy

Wiktionary


ogrodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogro­dzić.

 (1.2) przesz­ko­da ogra­dza­ją­ca jakiś teren, np. w po­sta­ci płotu, par­ka­nu, muru

 (1.3) pot. prze­strzeń, która zo­sta­ła ogro­dzo­na

Wiktionary

na­le­ży do­pra­co­wać:

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Ogro­dze­nie – oto­cze­nie dział­ki lub te­re­nu za po­mo­cą urzą­dze­nia ochron­ne­go (płotu, muru, ży­wo­pło­tu itp.) ma­ją­ce na celu ochro­nę przed do­stę­pem osób trze­cich lub zwie­rząt nie­ma­ją­cych prawa wstę­pu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔɡrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: ogroʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodniczek mos., ogradzanie n., grodzenie n., ogród m., ogródek mrz., ogrodnik m., ogrodniczka ż.

 czas. ogradzać ndk., ogrodzić dk., grodzić ndk.

 przym. ogrodzeniowy

Wiktionary


ogrodzeniowy

→ ogro­dze­nie, np. słup­ki ogro­dze­nio­we


SJP.pl


ogrodzienianin

miesz­ka­niec Ogro­dzień­ca (mia­sta w Pol­sce); Ogro­dzień­cza­nin


SJP.pl


ogrodzienianka

miesz­kan­ka Ogro­dzień­ca (mia­sta w Pol­sce); Ogro­dzień­czan­ka


SJP.pl


ogrodzieniec

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Ogro­dzie­niec – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie za­wier­ciań­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ogro­dzie­niec.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2010 roku mia­sto miało 4401 miesz­kań­ców.

Wikipedia


ogrodzieniecki

przy­miot­nik od: Ogro­dzie­niec


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ogro­dzień­cem, do­ty­czą­cy Ogro­dzień­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ogrodzieniec mrz.

Wiktionary


ogrodzieńczanin

miesz­ka­niec Ogro­dzień­ca (mia­sta w Pol­sce); Ogro­dzie­nia­nin


SJP.pl


ogrodzieńczanka

miesz­kan­ka Ogro­dzień­ca (mia­sta w Pol­sce); Ogro­dzie­nian­ka


SJP.pl


ogrodzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ogra­dzać)

 (1.1) oto­czyć ogro­dze­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój są­siad po­sta­no­wił ogro­dzić swój dom.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogród m., ogródek m., ogródeczek m., ogrodnictwo n., ogrodnik m., ogrodniczek m., ogrodniczka ż., ogrodniczki nmos., ogrodzenie n., ogradzanie n.

 czas. ogradzać ndk.

 przym. ogrodzeniowy

Wiktionary


ogrodówka

mi­niar­ka ogro­dów­ka - ga­tu­nek mu­chów­ki z ro­dzi­ny mi­niar­ko­wa­tych


SJP.pl


ogrojec

ogró­jec;
1. ogród na Górze Oliw­nej w Je­ro­zo­li­mie, gdzie prze­by­wał Jezus z apo­sto­ła­mi przed swoim poj­ma­niem; Ogró­jec, Get­se­ma­ni;
2. książ­ko­wo: pię­kny park, raj­ski ogród


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. rel. zob. ogró­jec.

Wiktionary

Ogro­jec – pas skał w le­wych zbo­czach Do­li­ny Prąd­ni­ka w Oj­cow­skim Parku Na­ro­do­wym. Cią­gnie się na dłu­go­ści około 400 m od skały Wieża w kie­run­ku skały Krzy­żo­wa. Wieża jest naj­wyż­szym wznie­sie­niem tego pasma skał.

Ogro­jec jest do­brze wi­docz­ny z drogi wio­dą­cej dnem Do­li­ny Prąd­ni­ka na od­cin­ku od skały Sto­ko­wej do za­bu­do­wań Domu Po­mo­cy Spo­łecz­nej braci Al­ber­ty­nów, dno do­li­ny Prąd­ni­ka na tym od­cin­ku bo­wiem to pła­ska, duża łąka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ogroj­cu Pan Jezus krwią się pocił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrójec mrz.

Wiktionary


ogrom

1. duży sto­pień na­si­le­nia cze­goś;
2. wiel­ka ilość cze­goś lub duże roz­mia­ry cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bar­dzo duża ilość cze­goś

 (1.2) bar­dzo duże roz­mia­ry cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogrom jego wie­dzy mnie przy­tło­czył.

 (1.1) W tym ogro­dzie jest ogrom drzew.

 (1.2) Ogrom tego mia­sta spra­wia, że łatwo się tam zgu­bić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɡrɔ̃m, AS: ogrõm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. gromada ż.

 przym. ogromny, ogromniasty

 przysł. ogromnie

Wiktionary


ogromić

daw­niej:
1. ogłu­szyć grzmo­tem;
2. prze­stra­szyć, na­peł­nić trwo­gą


SJP.pl


ogromniasty

po­tocz­nie: ogrom­ny; wiel­ki; ol­brzy­mi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. nie­sły­cha­nie wiel­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrom mrz.

 przysł. ogromnie

 przym. ogromny

Wiktionary


ogromnie

przy­słó­wek

 (1.1) bar­dzo, mocno, w wy­so­kim stop­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogrom­nie cię lubię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡrɔ̃mʲɲɛ, AS: ogrõmʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrom m.

 przym. ogromny, ogromniasty

Wiktionary


ogromniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ogrom­nie


SJP.pl


ogromniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ogrom­ny


SJP.pl


ogromnisty

przy­miot­nik

 (1.1) nie­sły­cha­nie wiel­ki

Wiktionary


ogromność

prze­sta­rza­le: ogrom, ol­brzy­mia wiel­kość


SJP.pl


ogromny

ol­brzy­mi;
1. ma­ją­cy bar­dzo wiel­kie roz­mia­ry; gi­gan­tycz­ny, ko­lo­sal­ny;
2. dość duży pod wzglę­dem licz­by, war­to­ści, ilo­ści; wiel­ki;
3. o uczu­ciach, zja­wi­skach itp.: wy­stę­pu­ją­cy w dużym, na­tę­że­niu, za­kre­sie; wiel­ki, silny, in­ten­syw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy bar­dzo duży roz­miar

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­ma­la­je są ogrom­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡrɔ̃mnɨ, AS: ogrõmny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrom m., ogromnienie n.

 czas. ogromnieć

 rzecz. ogromniasty

 przysł. ogromnie

 przym. ogromniasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olbrzymi, kolosalny, gigantyczny

Wiktionary


ogryczak

naz­wi­sko


SJP.pl


ogryzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogry­zać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ogryzać ndk.

 rzecz. ogryzek mrz.

Wiktionary


ogryzeczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ogry­zek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogryzek mrz.

Wiktionary


ogryzek

nie­do­je­dzo­ny ka­wa­łek cze­goś; po­zo­sta­łość po zje­dzo­nym owocu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogry­zio­ny, nie­do­je­dzo­ny ka­wa­łek cze­goś (np. jabł­ka)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zja­dłam jabł­ko i wy­rzu­ci­łam ogry­zek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡrɨzɛk, AS: ogryzek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogryzanie n., ogryzienie n., niedogryz m., gryzak m., gryzienie n., ugryzienie n.

:: zdrobn. ogryzeczek m.

 czas. ogryzać ndk., ogryźć dk., gryźć ndk., ugryźć dk.

 przym. ogryzkowy

Wiktionary


ogryzkowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ogryz­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogryzek mrz.

Wiktionary


ogryźć

ogo­ło­cić z otocz­ki (np. mięsa) za po­mo­cą zębów


SJP.pl


ogrzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogrzać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten pie­cyk poz­wa­la na ogrza­nie 40 m².

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡʒãɲɛ, AS: ogžãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ogrzać dk., ogrzewać ndk.

 rzecz. grzałka ż., ogrzewacz, ogrzewanie

 przym. ogrzewczy

Wiktionary


ogrzać

pod­wyż­szyć tem­pe­ra­tu­rę, ocie­plić, na­grzać


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|ogrze­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ogrzać się (ndk. ogrze­wać się)

 (2.1) stać się cie­plej­szym, do­star­czyć sobie cie­pła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­sie­dzę chwi­lę, gdzieś znaj­dę cie­pły kąt, ogrze­ję dło­nie i zaraz pójdę stąd.

 (2.1) Chłod­no mi, w za­to­ce dłoni poz­wól ogrzać się / rzu­cił mnie tu sztorm / poz­wól, że w twym por­cie moja licha łódź / znaj­dzie przy­stań swą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɡʒat͡ɕ, AS: ogžać

Wiktionary

Powiązane:

 przym. grzewczy, ogrzewczy, grzany

 rzecz. ogrzewanie n., ogrzanie n., grzałka ż.

 czas. grzać ndk.

Wiktionary


ogrzewacz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co ogrze­wa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiel­ki piec wyt­wa­rza oprócz su­rów­ki wiel­kie ilo­ści żużla, a poza tym gazy, które, jako palne, chwy­ta­my, opa­la­jąc nimi ogrze­wa­cze po­wie­trza.

 (1.1) Tak po­my­ślał Ret­lich i przy­ło­żył do brzu­cha elek­trycz­ny ogrze­wacz, bo znowu nagle chwy­ci­ły go bo­le­ści.

 (1.1) Fran­cuz­ki fizyk Mou•cha•et IPA2|mu.ʃa.ɛ. zbu­do­wał w r. 1869 małą ma­szy­nę pa­ro­wą, któ­rej je­dy­nym ogrze­wa­czem było słoń­ce.

 (1.1) Ze wstęp­nych usta­leń stra­ża­ków wy­ni­ka, że za­bój­czy czad wy­do­by­wał się z prze­pły­wo­we­go ogrze­wa­cza wody, który za­in­sta­lo­wa­ny był w ła­zien­ce.

 (1.1) W okre­sie je­sien­no-zi­mo­wym czę­sto włą­cza­my ga­zo­we ogrze­wa­cze po­wie­trza, ale i one — źle użyt­ko­wa­ne — mogą stać się przy­czy­ną tra­ge­dii.

 (1.1) Na mroź­ną zimę przy­da się jed­no­ra­zo­wy ogrze­wacz do rąk (to­reb­ka z prosz­kiem, który w kon­tak­cie z po­wie­trzem wyt­wa­rza cie­pło).

 (1.1) Butla ga­zo­wa umie­szczo­na jest wew­nątrz obu­do­wy ogrze­wa­cza, dzię­ki czemu nie zaj­mu­je miej­sca i nie szpe­ci po­mie­szcze­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡʒɛvat͡ʃ, AS: ogževač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrzanie n., ogrzewanie n., grzałka ż.

 przym. ogrzewczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogrzewnica; gw-pl|Mazowsze. ogrzewac; gw-pl|Przemyśl. ogrzéwać

Wiktionary


ogrzewająco

ocie­pla­ją­co;
1. w spo­sób pod­wyż­sza­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę cze­goś;
2. w spo­sób zwięk­sza­ją­cy wra­że­nie cie­pła


SJP.pl


ogrzewalnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym się coś ogrze­wa


SJP.pl


ogrzewalnictwo

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z ogrze­wa­niem po­mie­szczeń; ogrzew­nict­wo


SJP.pl


ogrzewanie

pod­wyż­szać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś, czy­nić coś cie­płym; ocie­plać; na­grze­wać


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogrze­wać.

 (1.2) urzą­dze­nie lub in­sta­la­cja, która za­pew­nia cie­pło

Wiktionary

Ogrze­wa­nie – do­star­cza­nie ener­gii ter­micz­nej do ciała, po­mie­szcze­nia, w celu pod­nie­sie­nia lub utrzy­ma­nia jego tem­pe­ra­tu­ry.

Ar­ty­kuł ten oma­wia ogrze­wa­nie w kon­tek­ście wszel­kie­go ro­dza­ju po­mie­szczeń, bu­dow­li i bu­dyn­ków, gdyż takie jest naj­częst­sze sto­so­wa­nie tego wy­ra­że­nia. Ogrze­wa­nie może do­ty­czyć rów­nież:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ogrze­wa­nie tylu po­mie­szczeń pie­cy­ka­mi elek­trycz­ny­mi jest nie­e­ko­no­micz­ne.

 (1.2) Nie mo­że­my się wpro­wa­dzić do no­we­go domu, bo nie mamy je­szcze ogrze­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ, AS: ogževãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrzewacz m., ogrzanie n., grzanie n., grzałka ż.

 czas. ogrzewać ndk., ogrzać dk., grzać ndk.

 przym. grzewczy, ogrzewczy

Wiktionary


ogrzewać

pod­wyż­szać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś, czy­nić coś cie­płym; ocie­plać; na­grze­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zwięk­szać tem­pe­ra­tu­rę cze­goś, do­star­czać cze­muś cie­pła, czy­nić coś cie­plej­szym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ogrze­wać się

 (2.1) sta­wać się cie­plej­szym, do­star­czać sobie cie­pła skądś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡʒɛvat͡ɕ, AS: ogževać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrzewanie n., ogrzanie n., grzałka ż.

 przym. grzewczy, ogrzewczy, grzany

Wiktionary


ogrzewczy

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do ogrze­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrzanie n., ogrzewacz mrz., ogrzewanie n., ogrzewnica ż., ogrzewnictwo n.

 czas. ogrzać dk., ogrzewać ndk.

 przym. ogrzewniczy, grzewczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogrzewający, ogrzewniczy

Wiktionary


ogrzewnictwo

1. dział tech­ni­ki do­ty­czą­cy ogrze­wa­nia;
2. urzą­dze­nia i czyn­no­ści zwią­za­ne z ogrze­wa­niem po­mie­szczeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. dział tech­ni­ki zaj­mu­ją­cy się ogrze­wa­niem

 (1.2) techn. ze­spół urzą­dzeń przez­na­czo­nych do ogrze­wa­nia po­mie­szczeń i ogół czyn­no­ści z tym zwią­za­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ogrzewczy

Wiktionary


ogrzewnik

fa­cho­wiec zaj­mu­ją­cy się in­sta­la­cją i kon­ser­wa­cją urzą­dzeń cen­tral­ne­go ogrze­wa­nia; spe­cja­li­sta w za­kre­sie ogrzew­nict­wa


SJP.pl


ogrzy

→ ogr


SJP.pl

Patrz:

ogr

ogrzyca

sa­mi­ca ogra


SJP.pl


ogród

1. teren za­sa­dzo­ny ro­śli­na­mi (kwia­to­wy, bo­ta­nicz­ny) lub wa­rzy­wa­mi (wa­rzyw­ny);
2. ogród zo­o­lo­gicz­ny; zoo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogrod. miej­sce, gdzie upra­wia się ro­śli­ny – np. kwia­ty, drze­wa, krze­wy – w ce­lach kon­sump­cyj­nych lub este­tycz­nych;

 (1.2) daw. ogro­dzo­ne miej­sce

Wiktionary

Ogród – po­ję­cie z za­kre­su ogrod­nict­wa oz­na­cza­ją­ce miej­sce przez­na­czo­ne do upra­wy ro­ślin.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce oprócz ogro­dów bo­ta­nicz­nych ist­nie­ją i dzia­ła­ją: ar­bo­re­ta, ogro­dy ro­ślin lecz­ni­czych, ogro­dy leśne i spe­cja­li­stycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɡrut, AS: ogrut

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodnik mos., ogrodniczka ż., ogrodnictwo n., ogrodowizna ż., ogrodzenie n., ogrodowiec mzw., ogrodnica ż., ogrodniczki nmos., grodzenie n., ogradzanie n., zagradzanie n., zagrodzenie n., zagroda ż., zagrodnik m.

:: zdrobn. ogródek mrz., ogródeczek mrz.

 czas. grodzić ndk., ogrodzić dk., ogradzać ndk., zagrodzić dk., zagradzać ndk.

 przym. ogrodniczy, ogrodowy, przyogrodowy, wokółogrodowy, zagrodowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sad, działka; gw. Górny Śląsk zegroda, zogrod

Wiktionary


ogródeczek

zdrob­nie­nie od: ogró­dek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ogró­dek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogró­decz­ku ro­śnie bobek przy ogó­recz­ku.

 (1.1) Koło mego ogró­decz­ka rozk­wi­ta­ła ja­bło­necz­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogród mrz., ogródek mrz.

 czas. ogrodzić

Wiktionary


ogródek

mały ogród


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ogród

 (1.2) mały ogród

 (1.3) wy­dzie­lo­ny teren ga­stro­no­micz­ny na zew­nątrz lo­ka­lu

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: ogród­ka

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ogró­dek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Gręb­ków
  • Ogró­dek – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. pi­skim, w gmi­nie Orzysz

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Chcia­ło się Zosi ja­gó­dek, / kupić ich za co nie miała, / Jaś ich miał pełen ogró­dek, / ale go pro­sić nie śmia­ła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡrudɛk, AS: ogrudek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrodowy mos., ogród m., ogródeczek m., ogrodnictwo n., ogrodnik m., ogrodniczek m., ogrodniczka ż., ogrodniczki nmos., ogrodzenie n., ogródka ż., ogrodzenie n., ogradzanie n., grodzenie n.

 czas. ogrodzić dk., ogradzać ndk., grodzić ndk.

 przym. ogródkowy, ogrodowy, ogrodniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogródeczek

 (1.2) gw. Górny Śląsk zogrodek, zogrodka

Wiktionary


ogródka

daw­niej: nie­jas­ne, omow­ne wy­ra­że­nie myśli


SJP.pl


ogródkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ogród­kiem, do­ty­czą­cy ogród­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogródek m.

Wiktionary


ogrójec

ogro­jec;
1. ogród na Górze Oliw­nej w Je­ro­zo­li­mie, gdzie prze­by­wał Jezus z apo­sto­ła­mi przed swoim poj­ma­niem; Ogró­jec, Get­se­ma­ni;
2. książ­ko­wo: pię­kny park, raj­ski ogród


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. rel. gaj oliw­ko­wy na stoku Góry Oliw­nej w Je­ro­zo­li­mie, miej­sce ago­nii Chry­stu­sa;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogrój­cu Jezus krwią się pocił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogrojec mrz.

Wiktionary


ogumiać

za­kła­dać na koła po­ja­zdu gu­mo­we opony


SJP.pl


ogumienie

za­o­pa­trzyć koła po­ja­zdu w opony z gumy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ogu­mie­nie pne­u­ma­tycz­ne
  • Ogu­mie­nie pełne

Wikipedia


ogumiony

za­o­pa­trzyć koła po­ja­zdu w opony z gumy


SJP.pl


ogumić

za­o­pa­trzyć koła po­ja­zdu w opony z gumy


SJP.pl


ogumowany

po­kryć gumą


SJP.pl


ogumować

po­kryć gumą


SJP.pl


ogurek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. śrpol. ogó­rek

Wiktionary


oguzowie

grupa tu­rec­kich ple­mion pa­ster­skich, ist­nie­ją­ca po­mię­dzy VIII a XII wie­kiem


SJP.pl

Ogu­zo­wie – tra­dy­cyj­na tu­rec­ka nazwa związ­ku ple­mion oraz grupa tu­rec­kich ple­mion ist­nie­ją­ca po­mię­dzy VIII a XII wie­kiem, od któ­rej wy­wo­dzą się m.in. dzi­siej­si Turk­me­ni i Turcy.

Wikipedia


oguzyjski

1. → Ogu­zo­wie;
2. ję­zy­ki ogu­zyj­skie - głów­na gałąź ję­zy­ków tur­kij­skich


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ple­mię­e­mie­nia Ogu­zów, zwią­za­ny z ple­mię­e­mie­niem Ogu­zów

 (1.2) o ję­zy­ku: na­le­żą­cy grupy ję­zy­ków ogu­zyj­skich;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡuˈzɨjsʲci, AS: oguzyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oguz m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) południowoturecki

Wiktionary


ogólniaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ogól­niak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogólniak m.

Wiktionary


ogólniak

po­tocz­nie: śred­nia szko­ła ogól­noksz­tał­cą­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. li­ce­um ogól­noksz­tał­cą­ce

Wiktionary

Ogól­niak ( Gympl) – cze­ski film ko­me­dio­wy z 2007 r. w re­ży­se­rii Tomáša Vo­re­la, na pod­sta­wie po­wie­ści Tomáša Houški – "Graf­fi­ti rules".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Marta jest po ogól­nia­ku, więc na pewno myśli o ja­kichś stu­diach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡulʲɲak, AS: ogulʹńak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogół m., ogólność ż., ogólnik m., ogólnikowość ż., uogólnianie n., uogólnienie n.

:: zdrobn. ogólniaczek m.

 czas. uogólniać ndk., uogólnić dk.

 przym. ogólny, ogólnikowy

 przysł. ogólnie, ogólnikowo

Wiktionary


ogólnie

przy­słó­wek

 (1.1) po­wszech­nie, w spo­sób przy­ję­ty przez ogół okre­ślo­nych ludzi lub grupy

 (1.2) w spo­sób po­zba­wio­ny wni­ka­nia w szcze­gó­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczeń zła­mał ogól­nie przy­ję­te za­sa­dy za­cho­wa­nia się na te­re­nie szko­ły.

 (1.2) Ogól­nie czuje się nieź­le, tylko je­szcze cza­sa­mi boli go bliz­na po ope­ra­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡulʲɲɛ, AS: ogulʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogół m., ogólność ż., ogólnik m., ogólnikowość ż., ogólniak m., uogólnianie n., uogólnienie n.

 czas. uogólniać ndk., uogólnić dk.

 przym. ogólny, ogólnikowy

 przysł. ogólnikowo, ogółem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) generalnie

Wiktionary


ogólniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ogól­nie


SJP.pl


ogólniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ogól­ny


SJP.pl


ogólnik

zda­nie wy­ra­ża­ją­ce ba­nal­ną, znaną wszyst­kim treść


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ba­nal­na praw­da

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogół mrz., ogólniak mrz., ogólność ż.

 przysł. ogólnie

 przym. ogólny

 czas. uogólnić

Wiktionary


ogólnikowy

→ ogól­nik


SJP.pl

Patrz:

ogólnik

ogólnoafrykański

do­ty­czą­cy całej Afry­ki


SJP.pl


ogólnoamerykański

do­ty­czą­cy całej Ame­ry­ki


SJP.pl


ogólnoaustriacki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy całej Au­strii, obej­mu­ją­cy całą Au­strię

Wiktionary


ogólnobiologiczny

do­ty­czą­cy bio­lo­gii ogól­nej, zaj­mu­ją­cy się bio­lo­gią ogól­ną, np. po­dej­ście ogól­no­bio­lo­gicz­ne


SJP.pl


ogólnobranżowy

do­ty­czą­cy całej bran­ży


SJP.pl


ogólnochiński

do­ty­czą­cy ca­łych Chin


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ca­łych Chin, obej­mu­ją­cy całe Chiny, obo­wią­zu­ją­cy w ca­łych Chi­nach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pe­ki­nie ist­nie­je nawet par­la­ment dwu­i­zbo­wy – par­la­ment, który na­zy­wa się Ogól­no­chiń­skie Zgro­ma­dze­nie Przed­sta­wi­cie­li Lu­do­wych.

Wiktionary


ogólnocywilizacyjny

do­ty­czą­cy całej cy­wi­li­za­cji


SJP.pl


ogólnodostępność

→ ogól­no­do­stęp­ny


SJP.pl

Patrz:

ogólnodostępny

ogólnodostępny

do­stęp­ny dla wszyst­kich


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­stęp­ny dla wszyst­kich

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) publiczny

Wiktionary


ogólnoetniczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ca­łe­go et­no­su

Wiktionary


ogólnoeuropejski

do­ty­czą­cy całej Eu­ro­py


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy całej Eu­ro­py, obej­mu­ją­cy całą Eu­ro­pę

Wiktionary


ogólnogeograficzny

1. do­ty­czą­cy ge­o­gra­fii ogól­nej, zaj­mu­ją­cy się ge­o­gra­fią ogól­ną, np. cha­rak­ter ogól­no­ge­o­gra­ficz­ny;
2. mapa ogól­no­ge­o­gra­ficz­na - mapa za­wie­ra­ją­ca wszyst­kie głów­ne obiek­ty po­wierzch­ni Ziemi wraz z jej uksz­tał­to­wa­niem, przed­sta­wio­ne z jed­na­ko­wym względ­nym stop­niem szcze­gó­ło­wo­ści


SJP.pl


ogólnogospodarczy

do­ty­czą­cy całej go­spo­dar­ki


SJP.pl


ogólnogrecki

do­ty­czą­cy całej Gre­cji, obej­mu­ją­cy wszyst­kich Gre­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy całej Gre­cji, obej­mu­ją­cy całą Gre­cję, obo­wią­zu­ją­cy w całej Gre­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W la­tach 1931–1935 star­to­wał we wszyst­kich ogól­no­grec­kich za­wo­dach pły­wac­kich.

 (1.1) W zesz­łym mie­sią­cu wy­bo­ry par­la­men­tar­ne w Gre­cji wy­grał Ogól­no­grec­ki Ruch So­cja­li­stycz­ny.

 (1.1) Szcze­gól­nie roz­po­wszech­nio­ne były trzy sy­ste­my: chal­kidz­ki, ateń­ski i joń­ski. Ten ostat­ni stał się w IV w. przed Chr. ogól­no­grec­kim al­fa­be­tem „kla­sycz­nym”.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) panhelleński

Wiktionary


ogólnoindyjski

do­ty­czą­cy ca­łych Indii


SJP.pl


ogólnoitalski

do­ty­czą­cy całej Ita­lii


SJP.pl


ogólnojęzykoznawczy

do­ty­czą­cy za­gad­nień ję­zy­koz­naw­stwa ogól­ne­go


SJP.pl


ogólnokościelny

do­ty­czą­cy ca­łe­go Ko­ścio­ła, obo­wią­zu­ją­cy w całym Ko­ście­le


SJP.pl


ogólnokrajowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go kraju


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ca­łe­go kraju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ogól­no­kra­jo­wym re­fe­ren­dum zwy­cię­ży­li kon­ser­wa­ty­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡulnɔkraˈjɔvɨ, AS: ogulnokrai ̯ovy

Wiktionary


ogólnokształcący

da­ją­cy wyksz­tał­ce­nie ogól­ne


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) eduk. kształ­cą­cy w za­kre­sie wie­dzy ogól­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­stem ab­sol­wen­tem Li­ce­um Ogól­noksz­tał­cą­ce­go im. Mi­ko­ła­ja Ko­per­ni­ka w To­ru­niu.

Wiktionary


ogólnoliteracki

język ogól­no­li­te­rac­ki - język warstw wyksz­tał­co­nych uży­wa­ny w całym kraju


SJP.pl


ogólnoludowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go ludu


SJP.pl


ogólnoludzki

do­ty­czą­cy wszyst­kich ludzi


SJP.pl


ogólnoludzkość

→ ogól­no­ludz­ki


SJP.pl

Patrz:

ogólnoludzki

ogólnomiejski

do­ty­czą­cy ca­łe­go mia­sta


SJP.pl


ogólnomęski

przy­miot­nik

 (1.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ogółu męż­czyzn

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dot­knię­ta do ży­we­go ogól­no­mę­ską za­ro­zu­mia­ło­ścią Ce­le­sty­na od­su­nę­ła się, zmie­rzy­ła Haj­du­ka wy­nio­słym spoj­rze­niem, które tak czę­sto tre­no­wa­ła przed lu­strem (na wszel­ki wy­pa­dek…), i po­wie­dzia­ła ozię­ble: – Cześć, idę do szko­ły.

Wiktionary


ogólnonarodowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go na­ro­du


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ca­łe­go na­ro­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cen­tro­le­wi­ca do­ma­ga się ogól­no­na­ro­do­wej de­ba­ty w spra­wie pro­po­no­wa­nych zmian w kon­sty­tu­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ, AS: ogulnõnarodovy

Wiktionary


ogólnoniemiecki

do­ty­czą­cy ca­łych Nie­miec


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy ca­łych Nie­miec, obej­mu­ją­cy całe Niem­cy

Wiktionary


ogólnookrętowy

obej­mu­ją­cy ogół za­gad­nień zwią­za­nych z okrę­tem


SJP.pl


ogólnopaństwowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go pań­stwa


SJP.pl


ogólnopolityczny

obej­mu­ją­cy ogół za­gad­nień po­li­tycz­nych


SJP.pl


ogólnopolski

do­ty­czą­cy całej Pol­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy całej Pol­ski, obej­mu­ją­cy całą Pol­skę, obo­wią­zu­ją­cy w całej Pol­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ich prze­ło­że­ni za­in­ter­we­nio­wa­li do­pie­ro wtedy, gdy spra­wę na­gło­śni­ła ogól­no­pol­ska ga­ze­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡulnɔˈpɔlsʲci, AS: ogulnopolsʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) książk. wszechpolski

Wiktionary


ogólnopolskość

→ ogól­no­pol­ski


SJP.pl

Patrz:

ogólnopolski

ogólnoprzemysłowy

obej­mu­ją­cy lub do­ty­czą­cy ca­łe­go prze­my­słu, a nie jed­nej kon­kret­nej bran­ży


SJP.pl


ogólnorosyjski

do­ty­czą­cy całej Rosji


SJP.pl


ogólnorozwojowy

sku­pia­ją­cy się na ogól­nym roz­wo­ju or­ga­niz­mu


SJP.pl


ogólnorozwojówka

po­tocz­nie: tre­ning ogól­no­roz­wo­jo­wy


SJP.pl


ogólnosemicki

wspól­ny dla wszyst­kich Se­mi­tów


SJP.pl


ogólnospołeczny

do­ty­czą­cy ca­łe­go spo­łe­czeń­stwa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z całym spo­łe­czeń­stwem

 (1.2) zwią­za­ny z ogól­ny­mi za­gad­nie­nia­mi spo­łecz­ny­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Różne mogą być stany ogól­no­spo­łecz­ne­go zi­dio­ce­nia.

 (1.2) Wy­da­wał ty­god­nik o pro­fi­lu ogól­no­spo­łecz­nym, udo­stęp­nia­ny bez­płat­nie na dwor­cach i przy­stan­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. społeczność

 przym. społeczny

 przysł. społecznie, społem

Wiktionary


ogólnospławny

ka­na­li­za­cja ogól­nos­pław­na - ka­na­li­za­cja, do któ­rej spły­wa­ją wszyst­kie ście­ki z te­re­nu ob­ję­te­go jej za­się­giem


SJP.pl


ogólnosłowacki

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy całej Sło­wa­cji, obej­mu­ją­cy całą Sło­wa­cję

Wiktionary


ogólnosłowiański

obej­mu­ją­cy całą Sło­wiań­szczyz­nę, do­ty­czą­cy wszyst­kich Sło­wian


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który do­ty­czy wszyst­kich Sło­wian, obej­mu­je całą Sło­wiań­szczyz­nę, wy­stę­pu­je we wszyst­kich kra­jach, ję­zy­kach sło­wiań­skich

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał też na­dzie­ję, że uda się zor­ga­ni­zo­wać prace nad słow­nict­wem wszyst­kich ję­zy­ków sło­wiań­skich, które pro­wa­dzi­ły­by do zbli­że­nia ję­zy­ko­we­go Sło­wian, a nawet pow­sta­nia ogól­no­sło­wiań­skie­go ję­zy­ka li­te­rac­kie­go.

 (1.1) Poz­na­nie pra­sło­wiań­skich pod­staw roz­wo­ju kul­tu­ry pol­skiej jest oczy­wi­ście nie do osią­gnię­cia w ra­mach badań ogra­ni­czo­nych do sa­mych tylko rze­czy pol­skich, ale wy­ma­ga ko­niecz­nie trak­to­wa­nia po­rów­naw­cze­go na tle ogól­no­sło­wiań­skim.

 (1.1) Jeśli o zmia­nę Fabiānus na Pa­bian idzie, odz­wier­cied­la się w niej nie­wąt­pli­wie ogól­no­sło­wiań­ska wczes­no­hi­sto­rycz­na dąż­ność do za­stę­po­wa­nia ob­ce­go f przez p, o czym jako o rze­czy tylko moż­li­wej wspo­mi­na zresz­tą dr F.

Wiktionary


ogólnotechniczny

obej­mu­ją­cy ogół za­gad­nień tech­nicz­nych


SJP.pl


ogólnotematyczny

obej­mu­ją­cy wiele róż­nych te­ma­tów; wie­lo­te­ma­tycz­ny


SJP.pl


ogólnoteoretyczny

obej­mu­ją­cy ogół za­gad­nień te­o­re­tycz­nych


SJP.pl


ogólnounijny

do­ty­czą­cy ogółu za­gad­nień zwią­za­nych z Unią Eu­ro­pej­ską


SJP.pl


ogólnouniwersytecki

do­ty­czą­cy ca­łe­go uni­wer­sy­te­tu, a nie kon­kret­ne­go wy­dzia­łu czy jed­nost­ki


SJP.pl


ogólnoustrojowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go or­ga­niz­mu, np. za­bu­rze­nia ogól­no­u­stro­jo­we


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z całym ustro­jem, do­ty­czą­cy ca­łe­go ustro­ju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy roz­le­głych opa­rze­niach ogól­no­u­stro­jo­wy wstrząs może do­pro­wa­dzić do zgonu.

 (1.1) Leki te mają dzia­ła­nie ogól­no­u­stro­jo­we.

Wiktionary


ogólnoużytkowy

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny do ogól­ne­go użyt­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Grze­bień po­je­dyn­czy po­sia­da wiele ras kur, głów­nie kury ogól­no­u­żyt­ko­we i śpie­wa­ją­ce.

Wiktionary


ogólnozakładowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go za­kła­du pracy


SJP.pl


ogólnozawodowy

do­ty­czą­cy wszyst­kich za­wo­dów, obej­mu­ją­cy wszyst­kie za­wo­dy


SJP.pl


ogólnozwiązkowy

przy­miot­nik

 (1.1) obej­mu­ją­cy cały zwią­zek

Wiktionary


ogólnoświatowy

do­ty­czą­cy ca­łe­go świa­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ca­łe­go świa­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 23 kwiet­nia jest ogól­noś­wia­to­wym dniem książ­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡulnɔɕfʲjaˈtɔvɨ, AS: ogulnośfʹi ̯atovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) globalny

Wiktionary


ogólność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ogól­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogół m., ogólnik m., ogólnikowość ż., ogólniak m., uogólnianie n., uogólnienie n.

 czas. uogólniać ndk., uogólnić dk.

 przym. ogólny, ogólnikowy

 przysł. ogólnie, w ogólności, ogólnikowo

Wiktionary


ogólny

1. do­ty­czą­cy ogółu; po­wszech­ny, pu­blicz­ny;
2. obej­mu­ją­cy ca­łość cze­goś, nie­ma­ją­cy cha­rak­te­ru szcze­gó­ło­we­go;
3. pow­sta­ły z czę­ści skła­do­wych, łącz­ny, zbio­ro­wy, wspól­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zbie­ra­ją­cy w ca­łość

 (1.2) nie­uwz­ględ­nia­ją­cy szcze­gó­łów

 (1.3) po­wszech­ny, czę­sto wy­stę­pu­ją­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ogól­na te­o­ria względ­no­ści obej­mu­je nie tylko za­kres szcze­gól­nej te­o­rii względ­no­ści, ale uwz­ględ­nia także gra­wi­ta­cję.

 (1.1) Zgro­ma­dze­nie Ogól­ne to jeden z sze­ściu or­ga­nów głów­nych ONZ.

 (1.2) To było bar­dzo ogól­ne wpro­wa­dze­nie do te­ma­tu.

 (1.2) Zo­sta­ły usta­lo­ne ogól­ne wa­run­ki sprze­da­ży.

 (1.3) Pa­nu­je wśród nich ogól­na za­wiść i nie­uf­ność.

 (1.3) Od­po­wie­dział mu ogól­ny śmiech.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡulnɨ, AS: ogulny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogół m., ogólność ż., ogólnik m., ogólnikowość ż., ogólniak m., uogólnianie n., uogólnienie n.

 czas. uogólniać ndk., uogólnić dk.

 przym. ogólnikowy

 przysł. ogólnie, ogólnikowo, ogółem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) całościowy, generalny, wszechstronny, uniwersalny

 (1.2) ramowy

 (1.3) powszechny

Wiktionary


ogór

zgru­bie­nie od: ogó­rek; ogó­ras


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zgrub. od ogó­rek

 (1.2) uczn. nos

 (1.3) wulg. przen. eufem. penis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W moim ogro­dzie rosną wiel­kie ogóry, a nie małe ogó­recz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɡur, AS: ogur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogórki nmos., ogórek mrz., ogórkowa ż., ogórecznik mrz., ogóras mrz., ogóreczek mrz.

 przym. ogórkowy

 przysł. ogórkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogórek

 (1.2) kartofel

Wiktionary


ogóras

po­tocz­ne zgru­bie­nie od: ogó­rek; ogór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zgrub. od ogó­rek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Weź sobie bab­ci­ne­go ogó­ra­sa, Ka­rol­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogór mrz., ogóreczek mrz., ogórecznik mrz., ogórek mrz., ogórkowa ż., ogórczak m., ogórkowiec m., ogórecznikowate nmos.

 przym. ogórkowy, ogórecznikowaty, ogórkowaty

 przysł. ogórkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ogór

Wiktionary


ogórasek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekspr. ogó­rek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) ni­tecz­ki łą­czy­my z pa­lusz­ka­mi kra­bo­wy­mi skro­jo­ny­mi w pa­secz­ki, do tego ogó­ra­sek w occie w ko­stecz­ce (…).

Wiktionary


ogórczany

prze­sta­rza­le: ogór­ko­wy


SJP.pl


ogóreczek

zdrob­nie­nie od: ogó­rek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od: ogó­rek

 (1.2) mały ogó­rek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Kup te ogó­recz­ki w sło­i­ku; będą do de­ko­ra­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡuˈrɛt͡ʃɛk, AS: ogureček

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogórek mrz., ogórkowa ż., ogórecznik mrz., ogór mrz., ogóras mrz.

 przym. ogórkowy

 przysł. ogórkowo

Wiktionary


ogórecznik

lecz­ni­cza ro­śli­na ziel­na


SJP.pl

Ogó­recz­nik ("Bo­ra­go" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych. Na­le­ży do niego 5 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w ba­se­nie Morza Śró­dziem­ne­go. Upra­wia­ny i sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny zo­stał ogó­recz­nik le­kar­ski "B. of­fi­ci­na­lis", upra­wia­ny i przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy (jako efe­me­ro­fit) także w Pol­sce. Sa­dzo­ny jest jako ro­śli­na ozdob­na, mio­do­daj­na i ole­jo­daj­na (z na­sion wyt­wa­rza się olej z ogó­recz­ni­ka). Kwia­ty do­da­wa­ne są do sa­ła­tek, a daw­niej ro­śli­na wy­ko­rzy­sty­wa­na była także jako wa­rzy­wo li­ścia­ste.

Wikipedia


ogórecznikowate

ro­dzi­na z klasy dwu­li­ścien­nych obej­mu­ją­ca około 2000 ga­tun­ków ro­ślin ziel­nych (rza­dziej drzew i krze­wów) ze stre­fy umiar­ko­wa­nej i zwrot­ni­ko­wej; szorst­ko­list­ne


SJP.pl

Ogó­recz­ni­ko­wa­te, szorst­ko­list­ne ("Bo­ra­gi­na­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin ziel­nych i krze­wów z rzędu ogó­recz­ni­kow­ców ("Bo­ra­gi­na­les"). Na­le­ży do niej w za­leż­no­ści od uję­cia od bli­sko 1800 ga­tun­ków z 94 ro­dza­jów do ponad 2500 ga­tun­ków z 135 ro­dza­jów. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go na pół­ku­li pół­noc­nej, ale obec­ne są na wszyst­kich kon­ty­nen­tach od Ark­ty­ki po wyspy Su­ban­tark­ty­ki.

Wikipedia


ogórecznikowaty

o ce­chach ogó­recz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin); szorst­ko­list­ny


SJP.pl


ogórek

1. ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych o dłu­giej, pło­żą­cej się ło­dy­dze i szorst­kich li­ściach, z mię­si­sty­mi owo­ca­mi w wy­dłu­żo­nym kształ­cie, po­kry­ty­mi zie­lo­ną skór­ką;
2. owoc tej ro­śli­ny
3. gra w karty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. roln. ogrod. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­cu­mis|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych;

 (1.2) spoż. kulin. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cu­cu­mis sa­ti­vus|L.|ref=tak., owoc ogór­ka siew­ne­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) mot. pot. stary au­to­bus marki San o obłym kształ­cie

 (2.2) uczn. penis

Wiktionary

Ogó­rek ("Cu­cu­mis" L.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­rocz­nych z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych. Obej­mu­je co najm­niej 52 ga­tun­ki (we­dług in­nych źró­deł około 55 ga­tun­ków). Ro­dzaj naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ny jest w Afry­ce, poza tym jego przed­sta­wi­cie­le rosną na wy­spach ota­cza­ją­cych ten kon­ty­nent, w Azji po­łud­nio­wej i po­łud­nio­wo-wschod­niej, na Fi­li­pi­nach i w Au­stra­lii, zo­sta­li także zaw­le­cze­ni lub in­tro­du­ko­wa­ni na inne ob­sza­ry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Siew ogór­ków można wy­ko­nać bez­poś­red­nio do grun­tu w po­ło­wie maja.

 (1.2) Ogór­ki znaj­du­ją za­sto­so­wa­nie w die­tach od­chu­dza­ją­cych, po­nie­waż po­ma­ga­ją w usu­wa­niu nad­mia­ru wody z or­ga­niz­mu.

 (2.1) W moich cza­sach szkol­nych do­jeż­dża­łem pięć ki­lo­me­trów ogór­kiem do pod­sta­wów­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡurɛk, AS: ogurek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogórkowa ż., ogórecznik m.

:: zgrub. ogór m., ogóras m., ogórzysko n.

:: zdrobn. ogóreczek m.

 przym. ogórkowy

 przysł. ogórkowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) korniszon

Wiktionary


ogórki

1. ro­śli­na wa­rzyw­na z ro­dzi­ny dy­nio­wa­tych o dłu­giej, pło­żą­cej się ło­dy­dze i szorst­kich li­ściach, z mię­si­sty­mi owo­ca­mi w wy­dłu­żo­nym kształ­cie, po­kry­ty­mi zie­lo­ną skór­ką;
2. owoc tej ro­śli­ny
3. gra w karty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. sezon ogór­ko­wy

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|ogó­rek.

Wiktionary

Ogór­ki (do­dat­ko­wa nazwa w Agur­kiai) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sej­neń­skim, w gmi­nie Puńsk.

We­dług Pier­wsze­go Po­wszech­ne­go Spisu Lud­no­ści z 1921 roku wieś Ogór­ki li­czy­ła 15 domów i 82 miesz­kań­ców (46 ko­biet i 36 męż­czyzn). Wszy­scy miesz­kań­cy miej­sco­wo­ści za­de­kla­ro­wa­li wów­czas wyz­na­nie rzym­sko­ka­to­lic­kie. Jed­no­cze­śnie więk­szość miesz­kań­ców wsi po­da­ła na­ro­do­wość li­tew­ską (81 osób), po­zo­sta­ła jedna osoba zgło­si­ła na­ro­do­wość pol­ską.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Mama ku­pi­ła w skle­pie ogór­ki. Za­mie­rza zro­bić z nich zupę ogór­ko­wą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogór mrz., ogórek mrz.

Wiktionary


ogórkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ogórkopodobny

ma­ją­cy niek­tó­re wła­ści­wo­ści ogór­ka, przy­po­mi­na­ją­cy ogó­rek


SJP.pl


ogórkowa

po­tocz­nie: zupa ogór­ko­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. kulin. zupa z ki­szo­nych ogór­ków, z ziem­nia­ka­mi, za­bie­la­na śmie­ta­ną;

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) ż. od: ogór­ko­wy

Wiktionary

Ogór­ko­wa – po­la­na w Pa­śmie Ja­wo­rzy­ny Kry­nic­kiej w Be­ski­dzie Są­dec­kim. Znaj­du­je się na wschod­nich sto­kach grzbie­tu, który po wschod­niej stro­nie Ma­ko­wi­ca od­cho­dzi od głów­nej grani Pasma Ja­wo­rzy­ny Kry­nic­kiej w kie­run­ku pół­noc­nym do Ostrej. Stoki z po­la­ną Ogór­ko­wą opa­da­ją do do­li­ny po­to­ku Sucha Ka­mion­ka. Znaj­du­je się w gra­ni­cach wsi Złot­ne w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Na­wo­jo­wa.

Wikipedia

Patrz:

ogórek

Przykłady

 (1.1) Dziś na obiad znowu była od­grze­wa­na ogór­ko­wa, ale na dru­gie danie mama dała sznyc­le.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡurˈkɔva, AS: ogurkova

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogórek m., ogóreczek m., ogór m., ogóras m.

 przym. ogórkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zupa ogórkowa

Wiktionary


ogórkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem ogó­rek, po­dob­ny do ogór­ka


SJP.pl


ogórkowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ogór­ko­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogór mrz., ogóras mrz., ogóreczek mrz., ogórek mzw./mrz.

Wiktionary


ogórkowonny

mię­si­chów­ka ogór­ko­won­na - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny twar­dziosz­ko­wa­tych


SJP.pl


ogórkowy

→ ogó­rek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ogór­kiem, do­ty­czą­cy ogór­ka, spo­rzą­dzo­ny z ogór­ka

Wiktionary

Patrz:

ogórek

Przykłady

 (1.1) Wo­lisz zupę ogór­ko­wą czy żur?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogórek m., ogórkowa ż., ogórecznik m., ogór m., ogóras m., ogórzysko n., ogóreczek m., Ogórek mos./ż.

 przysł. ogórkowo

Wiktionary


ogół

ze­spół przed­mio­tów, zja­wisk two­rzą­cych pewną ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pewna ca­łość; zbiór zja­wisk, przed­mio­tów

 (1.2) wszy­scy miesz­kań­cy (re­gio­nu, kraju)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dzo­ne ba­da­nia wy­ka­za­ły, że ponad 10% ogółu pra­cow­ni­ków firmy jest na­ra­żo­nych na szkod­li­we dzia­ła­nie ha­ła­su.

 (1.2) Wy­ni­ki wy­bo­rów pre­zy­denc­kich zo­sta­ły udo­stęp­nio­ne ogó­ło­wi spo­łe­czeń­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɡuw, AS: oguu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogólność ż., ogólnik m., ogólnikowość ż., ogólniak m., uogólnianie n., uogólnienie n.

 czas. uogólniać ndk., uogólnić dk.

 przym. ogólny, ogólnikowy

 przysł. ogólnie, ogólnikowo, ogółem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) suma, całość

 (1.2) społeczność, ludność, społeczeństwo

Wiktionary


ogółem

w ca­ło­ści; w sumie; razem


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) uwz­ględ­nia­jąc ca­łość, wszyst­kie ele­men­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogół mrz.

 przym. ogólny

 przysł. ogólnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) razem, w całości, w sumie

Wiktionary


ogłada

umie­jęt­ność od­po­wied­nie­go za­cho­wa­nia się


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność wła­ści­we­go za­cho­wa­nia się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔɡˈwada, AS: ogu̯ada

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) maniery, dobre maniery, kultura

Wiktionary


ogłapiać

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. obej­mo­wać

Wiktionary


ogłaszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogła­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ogłaszać

 rzecz. ogłoszenie n.

 przym. ogłoszeniowy, głośnikowy

Wiktionary


ogłaszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­da­wać do wia­do­mo­ści

 (1.2) pu­bli­ko­wać

 (1.3) przest. na­da­wać komuś god­ność, tytuł

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ogła­szać się

 (2.1) po­da­wać do wia­do­mo­ści in­for­ma­cje o sobie

 (2.2) na­da­wać sobie god­ność, tytuł

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąd Naj­wyż­szy różne dziw­ne rze­czy już ogła­szał.

 (1.3) Ni­niej­szym ogła­szam was mężem i żoną.

 (1.3) W 1541 roku ir­landz­ki par­la­ment ogło­sił Hen­ry­ka VIII kró­lem Ir­lan­dii.

 (2.1) Ogła­szam się w lo­kal­nym dzien­ni­ku.

 (2.2) Ogła­szam się kró­lem tego kró­le­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔɡˈwaʃat͡ɕ, AS: ogu̯ašać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogłoszenie n., ogłaszanie n.

 czas. ogłosić dk.

 przym. ogłoszeniowy, głośnikowy, głośny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obwieszczać, powiadamiać, informować

Wiktionary


ogławiać

1. od­ci­nać ko­ro­nę drze­wa; od­gła­wiać;
2. od­ci­nać kwiat lub ko­niec głów­ne­go pędu ro­śli­ny; od­gła­wiać;
3. od­ci­nać li­ście wraz z na­sa­dą u ro­ślin oko­po­wych


SJP.pl


ogłodek

ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych, kor­nik że­ru­ją­cy pod korą drzew li­ścia­stych


SJP.pl


ogłodzić

daw­niej: na­ra­zić kogoś na głód, zmo­rzyć gło­dem


SJP.pl


ogłosić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ogła­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ogła­szać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy po­ka­zo­wo ogło­si­łem tutaj odej­ście ktoś w urzę­dzie gminy pod­jął de­cyz­ję o rów­nie po­ka­zo­wej wy­cin­ce do­rod­nych drzew na są­sied­niej ulicy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡwɔɕit͡ɕ, AS: ogu̯ośić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogłoszenie n.

 czas. ogłaszać

 przym. ogłoszeniowy, głośnikowy, głośny

Wiktionary


ogłoszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogło­sić.

 (1.2) pi­sem­ny ko­mu­ni­kat umie­szczo­ny w miej­scu pu­blicz­nym lub wia­do­mość roz­po­wszech­nio­na przez środ­ki ma­so­we­go prze­ka­zu

Wiktionary

Ogło­sze­nie – krót­ka forma wy­po­wie­dzi, w któ­rej autor ogła­sza coś od­bior­cy. W ogło­sze­niu treść po­win­na być mak­sy­mal­nie stre­szczo­na, przy czym za­war­te po­win­ny być wszel­kie nie­zbęd­ne in­for­ma­cje.

W ogło­sze­niu muszą się zna­leźć takie in­for­ma­cje jak:

Miej­sca, gdzie mogą wy­stą­pić ogło­sze­nia:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jutro na­stą­pi ogło­sze­nie wy­ro­ku.

 (1.2) Kilka lat pra­co­wa­łem w Szwe­cji. Do pracy przy­sze­dłem "z ogło­sze­nia".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ, AS: ogu̯ošẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogłaszanie n.

 czas. ogłosić dk., ogłaszać ndk.

 przym. ogłoszeniowy, głośnikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) publikacja

 (1.2) anons, inserat

Wiktionary


ogłoszeniodawca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pod­miot zle­ca­ją­cy roz­po­wszech­nia­nie ogło­sze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. ogłoszeniodawczyni ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reklamodawca

Wiktionary


ogłoszeniowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ogło­sze­niem, do­ty­czą­cy ogło­sze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogłoszenie n., ogłaszanie n., głoszenie n., głos m.

 czas. ogłaszać ndk., ogłosić dk., głosić ndk.

 przym. głosowy, głośnikowy

Wiktionary


ogłowie

część rzędu jeź­dziec­kie­go lub uprzę­ży na­kła­da­na na głowę zwie­rzę­cia, poz­wa­la­ją­ca na kie­ro­wa­nie nim; uzda, uź­dzie­ni­ca, tran­zel­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jeźdz. ele­ment uprzę­ży za­kła­da­ny na głowę konia;

Wiktionary

Ogło­wie (ina­czej: "uzda, uź­dzie­ni­ca", daw­niej: "tręz­la, tranz­la, trenz­la, trędz­la, trę­zel­ka, tran­zel­ka") – głów­na część rzędu jeź­dziec­kie­go lub uprzę­ży. Jest to, mó­wiąc ogól­nie, uprząż rze­mien­na na głowę konia (rza­dziej osła lub muła) z wę­dzi­dłem wkła­da­nym do pyska zwie­rzę­cia (lub bez – ogło­wia bez­wę­dzi­dło­we, np. hac­ka­mo­re, bosal). Głów­nym za­da­niem ogło­wia jest utrzy­ma­nie kiełz­na (lub paska na­ci­ska­ją­ce­go na nos w wy­pad­ku ogło­wi bez­wę­dzi­dło­wych) we wła­ści­wym miej­scu w pysku konia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Woj­ciech Orlik ze swoją grupą [...] wy­ko­nu­ją bar­dzo ro­zbu­do­wa­ne po­ka­zy [...]. Takie ele­men­ty jak „ba­lo­ta­da” wy­ko­ny­wa­ne są bez ogło­wia: koń po­zo­sta­je cał­ko­wi­cie wolny i ni­czym nie skrę­po­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡwɔvʲjɛ, AS: ogu̯ovʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. głowa ż., ogławianie n., ogłowienie n.

 czas. ogławiać, ogłowić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzda, tranzelka

Wiktionary


ogłowić

1. od­ciąć ko­ro­nę drze­wa; od­gło­wić;
2. od­ciąć kwiat lub ko­niec głów­ne­go pędu ro­śli­ny; od­gło­wić;
3. od­ciąć li­ście wraz z na­sa­dą u ro­ślin oko­po­wych


SJP.pl


ogłuchnąć

stra­cić słuch


SJP.pl


ogłuchły

taki, który ogłuchł (stra­cił słuch)


SJP.pl


ogłupiacz

po­tocz­nie:
1. coś po­wo­du­ją­ce­go osła­bie­nie in­te­lek­tu, np. te­le­wi­zor;
2. lek lub nar­ko­tyk osła­bia­ją­cy spraw­ne funk­cjo­no­wa­nie umy­słu


SJP.pl


ogłupianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogłu­piać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­kla­my po­wo­du­ją ogłu­pia­nie dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡwuˈpʲjä̃ɲɛ, AS: ogu̯upʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. głupieć, ogłupiać ndk., ogłupić dk., ogłupieć dk.

 przym. ogłupiały, głupi

 rzecz. głupek m., wygłup mos./mrz.

Wiktionary


ogłupić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ogłu­piać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ogłu­piać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔɡˈwupʲit͡ɕ, AS: ogu̯upʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogłupianie n., wygłup mos./mrz.

 przym. głupi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zbamoncić

Wiktionary


ogłuszacz

urzą­dze­nie do ogłu­sza­nia, np. pa­ra­li­za­tor, taser


SJP.pl


ogłuszający

taki, który przy­tła­cza ha­ła­sem, masą dźwię­ków


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) brzmią­cy bar­dzo gło­śno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­fio­ny po­piel­nicz­ką, ki­ne­skop im­plo­do­wał z ogłu­sza­ją­cym hu­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡwuʃaˈjɔ̃nt͡sɨ, AS: ogu̯ušai ̯õncy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ogłuszać

Wiktionary


ogłuszać

1. po­zba­wiać słu­chu, po­wo­do­wać głu­cho­tę;
2. przy­tła­czać ha­ła­sem, unie­moż­li­wiać sły­sze­nie in­nych dźwię­ków;
3. osza­ła­miać, po­zba­wiać przy­tom­no­ści;
4. ogłu­szać się - wpro­wa­dzać się w stan zam­ro­cze­nia; osza­ła­miać się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ogłu­szyć)

 (1.1) czy­nić głu­chym; upo­śle­dzać słuch

 (1.2) ude­rza­jąc, po­zba­wiać przy­tom­no­ści

 (1.3) przen. wy­wie­rać duże wra­że­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ogłu­szać się (dk. ogłu­szyć się)

 (2.1) po­zba­wiać sie­bie zdol­no­ści sły­sze­nia

 (2.2) ude­rze­niem po­zba­wiać się przy­tom­no­ści

 (2.3) być ogłu­sza­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ogłuszenie n., głuchy mos., ogłuszanie n., głuchota ż.

 przym. głuchy, ogłuszający

 czas. ogłuszyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) głuszyć, oszałamiać, oszołamiać, zamraczać

 (1.3) oszałamiać, oszołamiać

Wiktionary


ogłuszenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ogłu­szyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɡwuˈʃɛ̃ɲɛ, AS: ogu̯ušẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ogłuszyć dk., ogłuszać ndk.

 rzecz. ogłuszanie n.

Wiktionary


ogłuszyć

1. po­zba­wić słu­chu, spo­wo­do­wać głu­cho­tę;
2. przy­tło­czyć ha­ła­sem, unie­moż­li­wić sły­sze­nie in­nych dźwię­ków;
3. oszo­ło­mić, po­zba­wić przy­tom­no­ści;
4. ogłu­szyć się - wpro­wa­dzić się w stan zam­ro­cze­nia; oszo­ło­mić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ogłu­szać)

 (1.1) uczy­nić głu­chym; upo­śle­dzić słuch

 (1.2) ude­rze­niem po­zba­wić przy­tom­no­ści

 (1.3) przen. wy­wrzeć duże wra­że­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ogłu­szyć się (ndk. ogłu­szać się)

 (2.1) po­zba­wić sie­bie zdol­no­ści sły­sze­nia

 (2.2) ude­rze­niem po­zba­wić się przy­tom­no­ści

 (2.3) zo­stać ogłu­szo­nym

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɡwuʃɨt͡ɕ, AS: ogu̯ušyć

Wiktionary

Powiązane:

 przym. głuchy

 przysł. głucho

 rzecz. głusza ż., głuchość ż., głuchota ż., głuchy mos., ogłuszenie n.

 czas. ogłuszać ndk.

Wiktionary


oh

wyraz wy­ra­ża­ją­cy za­chwyt, ra­dość, zdzi­wie­nie, prze­strach; och


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) = rzad. och

Wiktionary

Oh – wspól­ny sin­gel Ciary i Lu­da­cri­sa, po­cho­dzą­cy z de­biu­tanc­kie­go al­bu­mu wo­ka­list­ki, "Go­o­dies".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔx, AS: oχ

Wiktionary


ohajtać

ochaj­tać, ochajt­nąć, ohajt­nąć;
1. re­gio­nal­nie: do­pro­wa­dzić coś z grub­sza do ładu; ogar­nąć;
2. po­tocz­nie: ohaj­tać się - oże­nić się, za­wrzeć zwią­zek mał­żeń­ski


SJP.pl


ohajtnąć

ochaj­tać, ohaj­tać, ochajt­nąć;
1. re­gio­nal­nie: do­pro­wa­dzić coś z grub­sza do ładu; ogar­nąć;
2. po­tocz­nie: ohajt­nąć się - oże­nić się, za­wrzeć zwią­zek mał­żeń­ski


SJP.pl


ohamowywać

rzad­ko: wstrzy­my­wać, opa­no­wy­wać, za­ha­mo­wy­wać


SJP.pl


ohap

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. szko­ła or­ga­ni­zo­wa­na przez Ochot­ni­cze Hufce Pracy umoż­li­wia­ją­ca zdo­by­cie pod­sta­wo­we­go wyksz­tał­ce­nia i za­wo­du;

 (1.2) pot. wa­ka­cyj­ny obóz za­rob­ko­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pew­nie nie masz nawet za­wo­dów­ki, tylko je­steś po oha­pie, że pi­szesz takie rze­czy. (z In­ter­ne­tu)

 (1.2) Sam kie­dyś mia­łem przy­jem­ność pra­co­wa­nia na oha­pie we Wroc­ku w roz­lew­ni wina. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔxap, AS: oχap

Wiktionary


ohapowiec

czło­nek OHP (Ochot­ni­czych Huf­ców Pracy)


SJP.pl


ohar

ptak z rzędu blasz­ko­dzio­bych, o czar­no-biało-rudym upie­rze­niu, za­kła­da­ją­cy gnia­zda w no­rach; kacz­ka no­ro­wa, pod­go­rze­lec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ta­dor­na ta­dor­na|ref=tak., wę­drow­ny, eu­raz­ja­tyc­ki ptak wodny;

Wiktionary

Ohar, pod­go­rze­lec, kacz­ka no­ro­wa ("Ta­dor­na ta­dor­na") – ga­tu­nek śred­nie­go, prze­waż­nie wę­drow­ne­go ptaka wod­ne­go z ro­dzi­ny kacz­ko­wa­tych (Ana­ti­dae). Nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔxar, AS: oχar

Wiktionary


ohel

ro­dzaj gro­bow­ca na cmen­ta­rzach ży­dow­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. rel. na­grob­na ka­pli­ca ży­dow­ska nad gro­bem ca­dy­ka

Wiktionary

Ohel (hebr. אֹהֶל "na­miot") – nie­wiel­ki ży­dow­ski gro­bo­wiec mu­ro­wa­ny lub drew­nia­ny, naj­czę­ściej kształ­tu pro­sto­pa­dło­ścia­nu, zwy­kle z drzwia­mi, a cza­sem rów­nież okien­ka­mi, o dachu pół­ko­li­stym lub dwu­spa­do­wym. Pier­wot­nie ohele ogra­ni­cza­ły się do wspar­te­go na czte­rech fi­la­rach dasz­ku usta­wio­ne­go nad na­grob­kiem. Ohele wzno­si się nad gro­ba­mi wy­bit­nych ra­bi­nów lub ca­dy­ków oraz ich mę­skich po­tom­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Abra­ham Moj­żesz Ka­lisz po­cho­wa­ny jest w ohelu na cmen­ta­rzu ży­dow­skim.

Wiktionary


ohio

[czy­taj: ohajo]
1. stan w USA;
2. rzeka w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w środ­ko­wo-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych ze sto­li­cą w Co­lum­bus;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­dzie­się­ciu miej­sco­wo­ści, gmin i hrabstw w Sta­nach Zjed­no­czo­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki lub żeń­ski, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. rzeka w USA prze­pły­wa­ją­ca przez Ohio (1.1);

Wiktionary

Ohio () – stan w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, nad je­zio­rem Erie. Ohio pod wzglę­dem po­wierzch­ni jest sto­sun­ko­wo małe, ale z po­pu­la­cją ponad 11,6 mi­lio­na miesz­kań­ców znaj­du­je się w dzie­siąt­ce naj­gę­ściej za­lud­nio­nych sta­nów USA. Z Ohio po­cho­dzi­ło sied­miu pre­zy­den­tów USA, dzię­ki czemu stan zy­skał sobie przy­do­mek „matki współ­czes­nych pre­zy­den­tów”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Ohio znaj­du­je się wiele za­kła­dów prze­my­słu lot­ni­cze­go (…)

 (2.1) Ohio jest lewym do­pły­wem rzeki Mis­si­si­pi.

 (2.1) Już zmierz­cha­ło, gdy Elż­bie­ta, roz­pa­czą wie­dzio­na, cu­dow­nym spo­so­bem prze­pra­wi­ła się przez rzekę Ohio.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈxajɔ, AS: oχai ̯o

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ohioski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stan Ohio

 (2.1) rzeka Ohio

Wiktionary


ohioski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. lub rzad. zwią­za­ny z Ohio, do­ty­czą­cy Ohio

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ku­ry­er Ohio­ski sic.– tytuł ga­ze­ty śro­do­wisk po­lo­nij­nych w Ohio wy­da­wa­nej w To­le­do, w la­tach 1901-1909.

 (1.1) Pod­no­szę ka­pe­lusz wy­so­ko przed de­le­ga­cją no­wo­jor­ską, mi­chi­gań­ską, ohio­ską, z da­le­kie­go Mas­sa­chu­setts i Con­nec­ti­cut. Chłop­cy aż się pa­trzy, a mał­żon­ki ich wszyst­kie sta­tecz­ne i ładne, a niek­tó­re nawet niez­wy­kle pię­kne.

 (1.1) Ohio­ski ad­wo­kat oś­wiad­czył, że przyj­mu­je po­da­ne mu wa­run­ki, żąda tylko pot­wier­dze­nia przez am­ba­sa­dę ame­ry­kań­ską po­by­tu Anny Ur­mi­ni w Pa­ry­żu, po­czem (= po czym) na­tych­miast wy­je­dzie do Eu­ro­py.

 (1.1) Do­pie­ro były pre­zes Związ­ku W. L. Pe­try­kow­ski przy­je­chał do Cle­ve­land we wrze­śniu 1923 r. i zre­or­ga­ni­zo­wał na nowo okręg ohio­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ohio n./m./ż.

Wiktionary


ohm

jed­nost­ka opor­no­ści elek­trycz­nej; om


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • błęd­na (za­po­ży­czo­na z ję­zy­ka nie­miec­kie­go) pi­sow­nia nazwy om, jed­nost­ki miary re­zy­stan­cji
  • aam – dawna nie­miec­ka i ho­len­der­ska jed­nost­ka miary ob­ję­to­ści
  • Ohm – rzeka w Niem­czech, do­pływ Lahn
  • Hom­berg (Ohm) – mia­sto w Niem­czech
  • Georg Ohm (1789–1854) – fizyk nie­miec­ki
  • Mar­tin Ohm (1792–1872) – nie­miec­ki ma­te­ma­tyk
  • Ohm – nazwa an­giel­skiej marki wy­so­kiej klasy sprzę­tu na­gło­śnie­nio­we­go
  • (24750) Ohm – pla­ne­to­i­da

Wikipedia


oho

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy po­dziw lub też stwier­dze­nie ne­ga­tyw­ne­go faktu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź, wy­ra­ża­ją­cy za­chwyt, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie, uz­na­nie itp.

 (1.2) …ak­cen­tu­ją­cy, pod­kre­śla­ją­cy do­strze­że­nie, stwier­dze­nie, uś­wia­do­mie­nie sobie ja­kie­goś faktu, z re­gu­ły ne­ga­tyw­nie oce­nia­ne­go

Wiktionary

OHO – sło­weń­ska grupa ar­ty­stycz­na, sku­pia­ją­ca po­e­tów i pla­sty­ków, dzia­ła­ją­ca w la­tach 1966–1971, któ­rej nazwa wy­wo­dzi się od po­łą­cze­nia sło­weń­skich słów oko i ucho ("oko" i "uho"). Grupa pro­pa­go­wa­ła po­ez­ję kon­kret­ną.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) oho ho!, ho, ho!

Wiktionary


ohoho

wy­krzy­knie­nie wy­ra­ża­ją­ce po­dziw i za­sko­cze­nie mó­wią­ce­go; oho ho


SJP.pl


ohp

Ochot­ni­cze Hufce Pracy, or­ga­ni­za­cja dzia­ła­ją­ca od 1958, zaj­mu­ją­ca się or­ga­ni­za­cją nauki za­wo­du i pracy dla mło­dzie­ży


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Ochot­ni­cze Hufce Pracy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ochot­ni­cze Hufce Pracy
  • Fre­ga­ty typu Oli­ver Ha­zard Perry

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ‿xa‿ˈpɛ, AS: o‿χa‿pe

Wiktionary


ohrza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. lewy do­pływ Łaby, prze­pły­wa przez Ba­wa­rię (Niem­cy) oraz Cze­chy;

Wiktionary

Ohrza (cz. "Ohře", niem. "Eger", celt. "Agara") – rzeka w Niem­czech (Ba­wa­ria) i Cze­chach (kraj kar­lo­war­ski, kraj ustec­ki), dłu­go­ści 304,6 km oraz po­wierzch­ni zlew­ni 5 613,7 km², lewy do­pływ Łaby.

Źró­dła na górze Schne­e­berg w Smre­cza­nach w Ba­wa­rii.

Prze­pły­wa przez na­stę­pu­ją­ce mia­sta: Loket, Cheb, Kar­lo­we Wary, Klášterec nad Ohří, Kynšperk nad Ohří, Budyně nad Ohří, Bohušovice nad Ohří, Pomezí nad Ohří, Kadaň, Žatec, Louny, Te­re­zin i Litoměřice, w któ­rych wpada do Łaby.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Poohrze n.

Wiktionary


ohyda

coś obrzyd­li­we­go, nie­e­ste­tycz­ne­go, bu­dzą­ce­go obrzy­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. coś ohyd­ne­go, brzyd­kie­go, wzbu­dza­ją­ce­go wstręt, obrzy­dze­nie

 (1.2) książk. cecha cze­goś ohyd­ne­go, brzyd­kie­go, wzbu­dza­ją­ce­go wstręt

 (1.3) daw. wstyd, sro­mo­ta, nie­sła­wa

 (1.4) daw. czło­wiek ohyd­ny, za­ka­ła, wy­ro­dek, wy­rzu­tek

 (1.5) gwara. coś ogrom­ne­go, kolos (o czło­wie­ku lub koniu)

 (1.6) gwara. tłum, hurma, gro­ma­da

Wiktionary

Ohyda – drugi album ze­spo­łu Lady Pank, wy­da­ny w 1984 roku na­kła­dem wy­daw­nict­wa Sa­vi­tor.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­cież bruk­sel­ka to ohyda! Jak można to w ogóle jeść?

 (1.3) So­wiz­drzał, po­wie­dzą, przed dwo­rem ohyda!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈxɨda, AS: oχyda

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ohydztwo n., daw. ohydność, daw. ochydność, daw. ohydliwość n., daw. ochydliwość n., daw. ohydnica ż., daw. ohydzanie n., daw. ohydzenie n.

 przym. ohydnie, ohydny, daw. ochydny, daw. ohydliwy, daw. ohisny

 przysł. ohydnie, daw. ochydnie, daw. ohydliwie, daw. ochydliwie, daw. ohydno

 czas. daw. ohydzić, stpol. ohidzić, daw. ochydzić, daw. ohydzać, daw. ochydzać, daw. ohydzieć, daw. ochydnąć, daw. ohydzić się, daw. ohydzać się

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-6) daw. ochyda, gwara. hydota, stpol. hyd, stpol. hydanie

Wiktionary


ohydnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ohyd­ny; wstręt­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oca­le­li le­że­li tłocz­nie we wszyst­kich sal­kach i ko­ry­ta­rzach la­za­re­tu, gni­jąc żyw­cem i cuch­nąc ohyd­nie, a dok­tor Ko­le­śni­ków do­ko­nał am­pu­ta­cji dzie­siąt­ków rąk, nóg i nosów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈxɨdʲɲɛ, AS: oχydʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ohydny

 rzecz. ohyda ż., ohydność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzydliwie, potwornie, wstrętnie

Wiktionary


ohydniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ohyd­nie


SJP.pl


ohydniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ohyd­ny


SJP.pl


ohydność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ohyd­ne; cecha tych, któ­rzy są ohyd­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ohydny

 przysł. ohydnie

 rzecz. ohyda ż.

Wiktionary


ohydny

obrzyd­li­wy, bu­dzą­cy wstręt


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) obrzyd­li­wy, bu­dzą­cy wstręt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Byłem już spo­koj­ny, jak po za­ży­ciu ja­kie­goś ohyd­ne­go le­kar­stwa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈxɨdnɨ, AS: oχydny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ohyda ż., ohydztwo n., ohydność ż.

 czas. zohydzić dk.

 przysł. ohydnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzydliwy, wstrętny, odrażający, paskudny, szkaradny, potworny, parszywy, odpychający

Wiktionary


ohydztwo

coś lub ktoś bu­dzą­cy odra­zę


SJP.pl


oidium

1. ko­mór­ka o cha­rak­te­rze za­rod­ni­ka, pow­sta­ją­ca przez po­dział strzę­pek niek­tó­rych grzy­bów pa­so­żyt­ni­czych (mącz­nia­ków);
2. cho­ro­ba ro­ślin (m.in. wi­no­ro­śli, po­mi­do­rów) wy­wo­ła­na przez grzy­ba - mącz­nia­ka praw­dzi­we­go


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oi­dium – ro­dzaj grzy­bów
  • oi­dium – ro­dzaj za­rod­ni­ków u grzy­bów

Wikipedia


oidp

skrót od: o ile do­brze pa­mię­tam; AFAIR (afair)


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = o ile dobrze pamię­tam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) OIDP je­stem tam zba­no­wa­ny na trzy mie­sią­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ‿i‿dɛ‿ˈpɛ, AS: o‿i‿de‿pe

Wiktionary


oinochoe

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: na­czy­nie ce­ra­micz­ne lub me­ta­lo­we o for­mie zbli­żo­nej do dzba­na, słu­żą­ce do czer­pa­nia i roz­le­wa­nia wina; oj­no­che


SJP.pl


oiom

[czy­taj: ojom] po­tocz­nie: od­dział in­ten­syw­nej opie­ki me­dycz­nej


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = med. od­dział in­ten­syw­nej opie­ki me­dycz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po wy­pad­ku le­ża­łem na OIOM-ie trzy dni pod re­spi­ra­to­rem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔjɔ̃m, AS: oi ̯õm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) OIT

Wiktionary


oireachtas

Oi­re­ach­tas (IPA:) – dwu­i­zbo­wy par­la­ment Ir­lan­dii, jej naj­wyż­sze ciało usta­wo­daw­cze, nie­kie­dy okre­śla­ny mia­nem "Oi­re­ach­tas Éireann" (Par­la­ment Ir­lan­dii). W skład Oi­re­ach­tas wcho­dzą Pre­zy­dent Ir­lan­dii (irl. "Uachtarán na hÉireann") oraz dwie izby (irl. "Tithe An Oi­re­ach­ta­is", ang. "Ho­u­ses of the Oi­re­ach­tas"): Dáil Éireann (Izba Re­pre­zen­tan­tów) i Se­a­nad Éireann (Senat). Dáil Éireann, wy­bie­ra­na w wy­bo­rach bez­poś­red­nich, jest naj­waż­niej­szą izbą Oi­re­ach­tas. Par­la­ment ma swoją sie­dzi­bę w Le­in­ster House.

Wikipedia


oirt

skrót od: Or­ga­ni­sa­tion In­ter­na­tio­na­le de Ra­dio­dif­fu­sion et Télévision - Mię­dzy­na­ro­do­wa Or­ga­ni­za­cja Radia i Te­le­wiz­ji


SJP.pl


oise

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Bel­gii i pół­noc­nej Fran­cji, prawy do­pływ Sek­wa­ny;

 (1.2) geogr. geogr. de­par­ta­ment w pół­noc­nej Fran­cji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oise – de­par­ta­ment we Fran­cji
  • Oise – rzeka w Bel­gii i Fran­cji

Wikipedia


oit

skrót od:
1. Oś­ro­dek In­for­ma­cji Tech­nicz­nej;
2. Oś­ro­dek In­for­ma­cji Tu­ry­stycz­nej;
3. od­dział in­ten­syw­nej te­ra­pii; OIOM


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju mę­sko­rze­czo­we­go

 (1.1) med. od­dział in­ten­syw­nej te­ra­pii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ‿i‿ˈtɛ, AS: o‿i‿te

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) OIOM

Wiktionary


oj

po­tocz­nie:
1. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku;
2. wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy ostrze­że­nie, po­gróż­kę lub re­pry­men­dę; ejże


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy spon­ta­nicz­ną re­ak­cję, za­sko­cze­nie

 (1.2) …wy­ra­ża­ją­cy na­pom­nie­nie, re­pry­men­dę albo po­gróż­kę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔj, AS: oi ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ojoj, ojojoj, ojej, ojejej, ojejku, joj, jej, jejciu, jejku

 (1.2) ejże, hola

Wiktionary


ojcaszek

ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­czu­lo, ojcuś, oj­czu­lek, oj­czu­nio, oj­czuś, oj­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. o ojcu

 (1.2) pieszcz. lub żart. o za­kon­ni­ku ma­ją­cym świę­ce­nia ka­płań­skie, prze­de wszyst­kim star­szym wie­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi! cho­dzi! sy­nul­ku!… pój­dzie­my na we­se­le two­je­go oj­casz­ka!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojciec mos., ojczulek mos., ojcowizna ż., ojcostwo n., ojczym mos., ojcowanie n.

 czas. ojcować ndk.

 przym. ojcowski, ojcowy, ojczyźniany

 skr. o.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ojczulek, tatulek, tatusiek

Wiktionary


ojce

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przest. ro­dzi­ce

 (1.2) przest. przod­ko­wie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojciec mos., ojczyc mos., ojczyzna ż.

:: zdrobn. ojczyk mos.

Wiktionary


ojcewo

Oj­ce­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Tro­szyn.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Wa­wrzyń­ca w Klecz­ko­wie.

Wikipedia


ojciec

1. męż­czyz­na, który ma włas­ne dziec­ko lub dzie­ci; ro­dzic; tata;
2. w niek­tó­rych za­ko­nach: tytuł uży­wa­ny w sto­sun­ku do za­kon­ni­ka po świę­ce­niach;
3. ten, kto coś stwo­rzył, wy­na­lazł, za­i­ni­cjo­wał; autor, wy­na­laz­ca, pre­kur­sor;
4. po­u­fa­le o włas­nym mężu albo o star­szym męż­czyź­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy włas­ne dziec­ko (w sto­sun­ku do tego dziec­ka);

 (1.2) biol. sa­miec ma­ją­cy po­tom­stwo

 (1.3) za­ło­ży­ciel, pier­wszy przed­sta­wi­ciel;

 (1.4) rel. forma ty­tu­lar­na za­kon­ni­ków, rza­dziej księ­ży;

 (1.5) zob. oj­co­wie. → przod­ko­wie

 (1.6) zob. ojce.

Wiktionary

Oj­ciec – męż­czyz­na, który znaj­du­je się w re­la­cji po­kre­wień­stwa z dziec­kiem. Po­kre­wień­stwo to może być opar­te na tym, że uczest­ni­czy on w wy­cho­wa­niu dziec­ka albo że je po­czął; jest to jedna z pod­sta­wo­wych re­la­cji w ro­dzi­nie. An­tro­po­lo­gia uz­na­je "oj­co­stwo spo­łecz­ne" ("pater") i "oj­co­stwo ge­ne­tycz­ne" ("ge­ni­tor").

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Matka i oj­ciec są naj­waż­niej­szy­mi oso­ba­mi w życiu dziec­ka.

 (1.2) Nasz burek jest ojcem po­ło­wy psów we wsi.

 (1.3) Woj­cie­cha Bo­gu­sław­skie­go uważa się za ojca te­a­tru pol­skie­go.

 (1.4) Oj­ciec prze­ło­żo­ny od­pra­wił mszę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔjt͡ɕɛt͡s, AS: oi ̯ćec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojciec mos., ojcowizna ż., ojcostwo n., ojczym m., ojczyzna ż., Ojców mrz., ojcowanie n.

:: zdrobn. ojczulek mos.

 czas. ojcować ndk.

 przym. ojcowski, ojcowy, ojczyźniany

 skr. o.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. tato, tata; przest. rodzic, rodziciel; daw. lub gwara. ociec; slang. stary

 (1.3) twórca, inicjator

 (1.4) brat

Wiktionary


ojcobójca

za­bój­ca włas­ne­go ojca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. za­bój­ca włas­ne­go ojca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oj­co­bój­ca na ławie oskar­żo­nych. Pobił ojca na śmierć, bo wpadł w furię.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojcobójstwo n.

:: fż. ojcobójczyni ż.

 przym. ojcobójczy

Wiktionary


ojcobójczy

zwią­za­ny z za­bi­ciem włas­ne­go ojca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy oj­co­bój­cy lub oj­co­bój­stwa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojcobójca mos., ojcobójczyni ż., ojcobójstwo n.

Wiktionary


ojcobójczyni

za­bój­czy­ni włas­ne­go ojca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­bój­czy­ni włas­ne­go ojca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojcobójstwo n.

:: fm. ojcobójca mos.

 przym. ojcobójczy

Wiktionary


ojcobójstwo

za­bój­stwo włas­ne­go ojca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­bój­stwo włas­ne­go ojca

Wiktionary

Oj­co­bój­stwo – czyn prze­stęp­ny skut­ku­ją­cy śmier­cią ojca spraw­cy.

W pra­wie rzym­skim oj­co­bój­stwo było za­gro­żo­ne poena cul­lei. Karę tę prze­ję­ły re­gu­la­cje prawa miej­skie­go miast śred­nio­wiecz­nej Eu­ro­py.

Obec­nie w pol­skim pra­wie kar­nym oj­co­bój­stwo nie jest odręb­nym typem czynu za­bro­nio­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ojcobójca mos., ojcobójczyni ż.

 przym. ojcobójczy

Wiktionary


ojcojebca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wulg. męż­czyz­na pe­ner­tu­ją­cy anal­nie włas­ne­go ojca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten oj­co­jeb­ca gwał­ci swo­je­go ojca!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔjt͡sɔˈjɛpt͡sa, AS: oi ̯coi ̯epca

Wiktionary


ojcostwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bycie ojcem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔjˈt͡sɔstfɔ, AS: oi ̯costfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojciec mos., ojciec m., ojczym m., ojcowizna ż., ojczyzna ż., ojczulek mos., ojcaszek mos.

 czas. ojcować ndk.

 przym. ojcowski

Wiktionary


ojcować

po­tocz­nie:
1. tro­szczyć się o kogoś jak oj­ciec lub mu go za­stę­po­wać;
2. pa­tro­no­wać cze­muś


SJP.pl


ojcowianin

miesz­ka­niec Oj­co­wa


SJP.pl


ojcowianka

miesz­kan­ka Oj­co­wa


SJP.pl


ojcowie

1. męż­czyz­na, który ma włas­ne dziec­ko lub dzie­ci; ro­dzic; tata;
2. w niek­tó­rych za­ko­nach: tytuł uży­wa­ny w sto­sun­ku do za­kon­ni­ka po świę­ce­niach;
3. ten, kto coś stwo­rzył, wy­na­lazł, za­i­ni­cjo­wał; autor, wy­na­laz­ca, pre­kur­sor;
4. po­u­fa­le o włas­nym mężu albo o star­szym męż­czyź­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) podn. przod­ko­wie

 (1.2) przest. ro­dzi­ce

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|oj­ciec.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • nazwa re­la­cji w ro­dzi­nie → oj­ciec, oj­czym
  • Oj­co­wie za­ło­ży­cie­le
  • Oj­co­wie Ko­ścio­ła
  • Oj­co­wie apo­stol­scy
  • oj­co­wie in­te­gra­cji eu­ro­pej­skiej
  • Nasi oj­co­wie pra­cu­ją – wier­sze Ste­fa­na The­mer­so­na
  • Oj­co­wie i dzie­ci – po­wieść Iwana Tur­gie­nie­wa
  • Oj­co­wie – se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • Ojców – miej­sco­wość
  • oj­ciec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na tej ziemi żyli i umie­ra­li nasi oj­co­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔjˈt͡sɔvʲjɛ, AS: oi ̯covʹi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) ojciec mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziadowie, przodkowie, antenaci

Wiktionary


ojcowizna

otrzy­my­wa­ny w spad­ku ma­ją­tek, naj­czę­ściej ojca, prze­ka­zy­wa­ny naj­star­sze­mu sy­no­wi lub całej jego ro­dzi­nie; pa­try­mo­nium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zie­mia, ma­ją­tek odzie­dzi­czo­ne po ojcu lub na­le­żą­ce do jed­nej ro­dzi­ny od wielu lat

Wiktionary

Oj­co­wiz­na (do 1921 "Ko­mi­sa­rzów­ka") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Brań­szczyk. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży przy dro­dze kra­jo­wej nr 8.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Jana Chrzci­cie­la w Brań­szczy­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z biedy mu­siał oj­co­wiz­nę sprze­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojciec mos., ojciec m., ojczyzna ż., ojcostwo n., ojczulek mos., ojcaszek mos.

 przym. ojcowski, ojczyźniany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. ojczyzna

Wiktionary


ojcowski

do­ty­czą­cy ojca, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ojca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy ojca

 (1.2) geogr. zwią­za­ny z Oj­co­wem, do­ty­czą­cy Oj­co­wa

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ojca

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) wła­ści­wy ojcu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

 (3.1) Bossk nie po­wi­nien był poz­wo­lić, by ten jeden pokaz oj­cow­skiej dumy za­mą­cił mu w gło­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔjˈt͡sɔfsʲci, AS: oi ̯cofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojciec mos., ojciec m., ojczulek m., ojcostwo n., ojcowizna ż., ojczyzna ż., Ojców m., ojcaszek mos.

 przym. ojcowy, ojczyźniany

 przysł. po ojcowsku

Wiktionary


ojcowskość

→ oj­cow­ski


SJP.pl

Patrz:

ojcowski

ojcowy

na­le­żą­cy do ojca


SJP.pl


ojcuś

ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­ca­szek, oj­czu­lo, oj­czu­lek, oj­czu­nio, oj­czuś, oj­czyk


SJP.pl


ojczenasz

po­tocz­nie: mod­lit­wa za­czy­na­ją­ca się od słów "Ojcze nasz"; Mod­lit­wa Pań­ska, oj­cze­na­szek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. mod­lit­wa chrze­ści­jan za­czy­na­ją­ca się od słów „Ojcze nasz”

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako po­ku­tę od­mó­wi­łem pięć oj­cze­na­szów i pięć zdro­wa­siek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔjˈt͡ʃɛ̃naʃ, AS: oi ̯čẽnaš

Wiktionary


ojczenaszek

po­tocz­nie: mod­lit­wa za­czy­na­ją­ca się od słów "Ojcze nasz"; Mod­lit­wa Pań­ska, oj­cze­nasz


SJP.pl


ojczulek

1. ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­ca­szek, ojcuś, oj­czu­lo, oj­czu­nio, oj­czuś, oj­czyk;
2. pie­szczot­li­wie: star­szy męż­czyz­na;
3. po­błaż­li­wie lub lek­ce­wa­żą­co o księ­dzu rzym­sko-ka­to­lic­kim; księ­żu­lo, księ­żul­ko, księ­żu­lek, księ­żu­nio


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. pieszcz. o ojcu

 (1.2) pieszcz. lub żart. o za­kon­ni­ku ma­ją­cym świę­ce­nia ka­płań­skie, prze­de wszyst­kim star­szym wie­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Latem mój oj­czu­lek sia­dy­wał na we­ran­dzie.

 (1.2) Stary jak świat oj­czu­lek swoim do­brot­li­wym spoj­rze­niem skru­szył nie­jed­no serce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojciec mos., ojciec mos., ojcowizna ż., ojcostwo n., ojczym m., ojcowanie n., ojcaszek mos.

 czas. ojcować ndk.

 przym. ojcowski, ojcowy, ojczyźniany

 skr. o.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tatulek, tatusiek

Wiktionary


ojczulo

ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­ca­szek, ojcuś, oj­czu­lek, oj­czu­nio, oj­czuś, oj­czyk


SJP.pl


ojczunio

ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­ca­szek, ojcuś, oj­czu­lek, oj­czu­lo, oj­czuś, oj­czyk


SJP.pl


ojczuś

ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­ca­szek, oj­czu­lo, oj­czu­lek, oj­czu­nio, ojcuś, oj­czyk


SJP.pl


ojczyc

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. rze­czy­wi­sty i praw­ny syn swego ojca, dzie­dzic ro­do­we­go gnia­zda

 (1.2) stpol. rodak, ro­do­wi­ty syn swej ziemi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Braci doma jakoś za­sta­łem obu […], a gdym się oz­naj­mił, że tej ziemi oj­czy­cem je­stem i u ce­sa­rzam słu­gi­wał, wzię­to mnie do stołu po­czest­nie i uga­szcza­no.

 (1.2) […] Jed­ne­mu przy­błę­dzie nie­pocz­ci­we­mu, który się tu zwlókł nie wie­dzieć skąd, oj­czy­cem tu­tej­szym nie będąc, mu­siał czoło sta­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔjt͡ʃɨt͡s, AS: oi ̯čyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojce

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ojczycz, ojcowic, oćcic

 (1.2) syn ojczyzny; familiant, krajan, swojak, współrodak, ziomek

Wiktionary


ojczyk

ek­spre­syw­nie: oj­ciec; oj­ca­szek, ojcuś, oj­czu­lek, oj­czu­nio, oj­czuś, oj­czu­lo


SJP.pl


ojczym

mąż matki w sto­sun­ku do dzie­ci z jej po­przed­nie­go mał­żeń­stwa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. mąż matki, który nie jest ojcem bio­lo­gicz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po śmier­ci ojca, moja matka po­now­nie wysz­ła za mąż. Mój oj­czym jest dla mnie bar­dzo miły.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔjt͡ʃɨ̃m, AS: oi ̯čỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojciec m., ojcostwo n., ojczulek mos., ojcaszek mos., Ojciec mos.

 przym. ojczyźniany

Wiktionary


ojczymostwo

bycie dla kogoś oj­czy­mem


SJP.pl


ojczymowski

→ oj­czym


SJP.pl

Patrz:

ojczym

ojczysko

zgru­bie­nie od: oj­ciec; pie­szczot­li­wie lub żar­to­bli­wie o ojcu


SJP.pl


ojczysty

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy oj­czyz­ny, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy oj­czyz­nę, wy­wo­dzą­cy się z oj­czyz­ny

 (1.2) daw. do­ty­czą­cy ojca, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy ojca, wy­wo­dzą­cy się od ojca, spo­krew­nio­ny przez ojca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔjˈt͡ʃɨstɨ, AS: oi ̯čysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojczyzna

 przym. ojczyźniany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krajowy, narodowy

 (1.2) ojcowski

Wiktionary


ojczyzna

1. kraj, w któ­rym ktoś się uro­dził i który jest kra­jem jego ro­da­ków;
2. miej­sce, z któ­rym ktoś jest głę­bo­ko zwią­za­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kraj, w któ­rym ktoś się uro­dził;

 (1.2) daw. miej­sce uro­dze­nia

 (1.3) przest. oj­co­wiz­na

 (1.4) przest. reg. ge­ni­ta­lia mę­skie

Wiktionary

Oj­czyz­na – ter­min o dwo­ja­kim zna­cze­niu, od­no­szą­cym się do prze­strze­ni istot­nej dla po­je­dyn­cze­go czło­wie­ka (jed­nost­ki) bądź zbio­ro­wo­ści (na­ro­du), wyz­na­czo­ne zwła­szcza miej­scem uro­dze­nia tych osób, ich za­miesz­ki­wa­niem przez istot­ną część życia, czy miej­scem po­cho­dze­nia ich przod­ków bądź ro­dzi­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po wielu la­tach emi­gra­cji po­wró­cił do oj­czyz­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔjˈt͡ʃɨzna, AS: oi ̯čyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojczyźniak mos., Ojciec mos., praojczyzna ż., ojcowizna ż., ojciec, ojcostwo, ojce

 przym. ojczysty, ojczyźniany, ojcowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) macierz

 (1.2) przest. oćczyzna

Wiktionary


ojczyźniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. środ. polit. na­ro­do­wiec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojczyzna

 przym. ojczyźniany

Wiktionary


ojczyźniany

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oj­czyz­ną, do­ty­czą­cy oj­czyz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wojna. Trak­to­wa­li ją po tro­sze jak za­ba­wę, tro­chę jak świę­ty oj­czyź­nia­ny obo­wią­zek, cza­sem jak okrut­ne jarz­mo, które zbyt wcze­śnie spę­ta­ło ich młode życie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔjt͡ʃɨʑˈɲãnɨ, AS: oi ̯čyźńãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojczyźniak mos., Ojciec mos., ojciec m., ojczyzna ż., ojcowizna ż., ojczym m., ojczulek m., ojcaszek mos.

 czas. ojcować ndk.

 przym. ojczysty, ojczyznowy, ojcowy, ojcowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. ojczyznowy

Wiktionary


ojców

1. męż­czyz­na, który ma włas­ne dziec­ko lub dzie­ci; ro­dzic; tata;
2. w niek­tó­rych za­ko­nach: tytuł uży­wa­ny w sto­sun­ku do za­kon­ni­ka po świę­ce­niach;
3. ten, kto coś stwo­rzył, wy­na­lazł, za­i­ni­cjo­wał; autor, wy­na­laz­ca, pre­kur­sor;
4. po­u­fa­le o włas­nym mężu albo o star­szym męż­czyź­nie


SJP.pl

Ojców – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Skała, na te­re­nie Wy­ży­ny Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej, w Do­li­nie Prąd­ni­ka, na Szla­ku Or­lich Gniazd.

W Kró­le­stwie Pol­skim ist­nia­ła gmina Ojców. W la­tach 1954–1968 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ojców, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Skała. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kra­kow­skim.

Wikipedia


ojebać

wul­gar­nie:
1. oszu­kać;
2. okraść;
3. zjeść łap­czy­wie;
4. ostrzyc na łyso


SJP.pl


ojebywać

wul­gar­nie:
1. kar­cić, ganić kogoś; opier­da­lać, opie­przać, opier­ni­czać, ochrza­niać, opier­dzie­lać;
2. okra­dać; opier­da­lać, opier­dzie­lać;
3. oszu­ki­wać


SJP.pl


ojedwabiać

rzad­ko: owi­jać, omo­ty­wać jed­wa­biem


SJP.pl


ojej

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojeju, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy znie­cier­pli­wie­nie, prze­strach, po­dziw, czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ojej! Jak ty wy­szczu­pla­łaś!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈjɛ̇j, AS: oi ̯ėi ̯

Wiktionary


ojeja

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; ojeju, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku


SJP.pl


ojejciu

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, ojeju, jejku, jej­ciu


SJP.pl


ojejej

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojej, ojeju, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy znie­cier­pli­wie­nie, prze­strach, po­dziw, czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oj, ojoj, ojojoj, ojej, ojejku, joj, jej, jejciu, jejku

Wiktionary


ojejku

wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, za­kło­po­ta­nie, prze­strach


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy zdzi­wie­nie, prze­strach, za­kło­po­ta­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oj, ojoj, ojojoj, ojej, ojejej, joj, jej, jejciu, jejku

Wiktionary


ojeju

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku


SJP.pl


ojejuniu

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, ojeju, je­ju­siu, je­ju­niu, oje­ju­siu


SJP.pl


ojejusiu

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojo­joj, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, ojeju, je­ju­siu, oje­ju­niu, je­ju­niu


SJP.pl


ojek

cięż­ki, skó­rza­ny but z cho­lew­ką się­ga­ją­cą do po­ło­wy łydek, no­szo­ny przez przed­sta­wi­cie­li niek­tó­rych sub­kul­tur mło­dzie­żo­wych; ojka


SJP.pl


ojerzyce

Oje­rzy­ce (niem. "Oggerschütz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Szcza­niec.

W XV wieku dobra ziem­skie le­żą­ce w re­jo­nie dzi­siej­szej wsi Oje­rzy­ce były przed­mio­tem za­in­te­re­so­wa­nia róż­nych rodów, m.in.

Wikipedia


ojgen

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. Eu­ge­niusz

Wiktionary


ojka

cięż­ki, skó­rza­ny but z cho­lew­ką się­ga­ją­cą do po­ło­wy łydek, no­szo­ny przez przed­sta­wi­cie­li niek­tó­rych sub­kul­tur mło­dzie­żo­wych; ojka


SJP.pl


ojki

cięż­ki, skó­rza­ny but z cho­lew­ką się­ga­ją­cą do po­ło­wy łydek, no­szo­ny przez przed­sta­wi­cie­li niek­tó­rych sub­kul­tur mło­dzie­żo­wych; ojka


SJP.pl


ojkofob

osoba od­czu­wa­ją­ca nie­chęć, nie­na­wiść do włas­ne­go na­ro­du


SJP.pl


ojkofobia

nie­chęć, nie­na­wiść do włas­ne­go na­ro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. psych. odrzu­ca­nie ro­dzi­mej kul­tu­ry i apo­lo­gia ob­cych sy­ste­mów war­to­ści;

Wiktionary

Oj­ko­fo­bia, także "oi­ko­fo­bia" ( οἶκος + φόβος „strach przed domem, ro­dzi­ną”) – ter­min wpro­wa­dzo­ny przez kon­ser­wa­tyw­ne­go in­te­lek­tu­a­li­stę Ro­ge­ra Scru­to­na oz­na­cza­ją­cy odrzu­ce­nie (od re­zer­wy do nie­na­wi­ści) ro­dzi­mej kul­tu­ry i apo­lo­gię in­nych sy­ste­mów war­to­ści. Scru­ton uży­wał ter­mi­nu „oj­ko­fo­bia” jako prze­ci­wień­stwa kse­no­fo­bii. Oj­ko­fo­bia jest zwią­za­na z kse­no­fi­lią, czyli bez­kry­tycz­no­ścią ot­war­to­ścią i sym­pa­tią do tego, co obce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jako skraj­ną formę oj­ko­fo­bii uważa się nie­na­wiść do ro­dzi­ny.

Wiktionary


ojkofobiczny

→ oj­ko­fo­bia


SJP.pl

Patrz:

ojkofobia

ojkofobka

→ oj­ko­fob


SJP.pl

Patrz:

ojkofob

ojkonim

w to­po­no­ma­sty­ce: nazwa obiek­tu za­miesz­ka­łe­go przez ludzi, np. wieś, mia­sto, osied­le, osada, przy­sió­łek, ko­lo­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na te­re­nu lub obiek­tu za­miesz­ka­łe­go;

Wiktionary

Oj­ko­nim (grec. "oikos" - dom, miesz­ka­nie, go­spo­dar­stwo), nazwy miej­sco­we – nazwy wszel­kich osad ludz­kich: miast, wsi, przy­siół­ków. Nie­kie­dy przez ten ter­min ro­zu­mie się nazwy ge­o­gra­ficz­ne w ogóle. Kla­sy­fi­ka­cja nazw miej­sco­wych może się opie­rać na róż­nych kry­te­riach.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ojkonimia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazwa miejscowa

Wiktionary


ojkonimia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dział ono­ma­sty­ki obej­mu­ją­cy ba­da­nie nazw osad

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojkonim mrz.

Wiktionary


ojla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. guz, si­niak

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. ornit. sowa

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. przen. se­kut­ni­ca

Wiktionary


ojmiakon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. wieś w ro­syj­skiej Ja­ku­cji, w ułu­sie oj­mia­koń­skim nad In­dy­gir­ką;

Wiktionary

Oj­mia­kon ( Оймякон, Өймөкөөн) – wieś (ros. село, trb. sieło) w ro­syj­skiej Ja­ku­cji (wschod­nia Sy­be­ria), w ułu­sie oj­mia­koń­skim nad In­dy­gir­ką. Miej­sco­wość liczy 521 miesz­kań­ców (2001). Oj­mia­kon jest naj­zim­niej­szą stale za­miesz­ka­łą wio­ską na świe­cie.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ojmiakoński

Wiktionary


ojmiakoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oj­mia­ko­nem, do­ty­czą­cy Oj­mia­ko­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojmiakon mrz.

Wiktionary


ojnoche

w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: na­czy­nie ce­ra­micz­ne lub me­ta­lo­we o for­mie zbli­żo­nej do dzba­na, słu­żą­ce do czer­pa­nia i roz­le­wa­nia wina; oi­no­choe


SJP.pl


ojnolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie nauki o pro­duk­cji, pie­lę­gna­cji i ro­dza­jach wina; eno­log, wi­noz­naw­ca


SJP.pl


ojnologia

nauka o pro­duk­cji, pie­lę­gna­cji i ro­dza­jach wina; eno­lo­gia, wi­noz­naw­stwo


SJP.pl


ojnologiczny

→ oj­no­lo­gia; eno­lo­gicz­ny, wi­noz­naw­czy


SJP.pl


ojnomancja

wró­że­nie ze struż­ki roz­le­wa­ne­go wina


SJP.pl


ojoj

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojeju, ojo­joj, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy spon­ta­nicz­ną re­ak­cję, za­sko­cze­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oj, ojojoj, ojej, ojejej, ojejku, joj, jej, jejciu, jejku

Wiktionary


ojojoj

po­tocz­nie: wy­krzy­knik wy­ra­ża­ją­cy różne stany emo­cjo­nal­ne, np. po­dziw, bez­rad­ność, prze­strach, za­gro­że­nie, zdzi­wie­nie, za­sko­cze­nie itp., czę­sto wzmac­nia­ją­cy wy­po­wiedź; oj, ojoj, ojeju, ojej, oje­jej, ojej­ku, joj, jej, jej­ciu, jejku


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …wy­ra­ża­ją­cy spon­ta­nicz­ną re­ak­cję, za­sko­cze­nie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oj, ojoj, ojej, ojejej, ojejku, joj, jej, jejciu, jejku

Wiktionary


ojra

wy­krzy­knik bę­dą­cy przyś­piew­ką w tańcu


SJP.pl


ojracki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oj­ra­ta­mi, do­ty­czą­cy Oj­ra­tów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oj­rac­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ojrat mos.. Ojratka ż.

Wiktionary


ojratka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka naj­bar­dziej na za­chód wy­su­nię­tej grupy Mon­go­łów;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ojracki mrz.

:: fm. Ojrat mos.

 przym. ojracki

Wiktionary


ojropa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. geogr. Eu­ro­pa

Wiktionary


ojrzanów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oj­rza­nów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ujazd
  • Oj­rza­nów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Żabia Wola
  • Oj­rza­nów – gro­ma­da

Wikipedia


ojrzeń

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oj­rzeń – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Gidle
  • Oj­rzeń – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Oj­rzeń
  • Oj­rzeń – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ojrzeński

przy­miot­nik od: Oj­rzeń


SJP.pl


ojrzyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Oj­rzyń­ski
  • Grze­gorz Oj­rzyń­ski
  • Le­szek Oj­rzyń­ski
  • Ma­te­usz Oj­rzyń­ski

Wikipedia


ojstrach

naz­wi­sko


SJP.pl


ojsławice

Oj­sła­wi­ce (daw­niej Woj­sła­wi­ce) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie wło­szczow­skim, w gmi­nie Rad­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa czę­sto­chow­skie­go.

We wsi znaj­du­ją się dwie ka­plicz­ki: fi­gu­ro­wa z wi­ze­run­kiem Matki Bo­skiej (w małym parku) i dom­ko­wa pod wez­wa­niem św. An­to­nie­go (na łuku przy dro­dze), a także sklep.

Wikipedia


ojć

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy za­sko­cze­nie czymś ne­ga­tyw­nym; ajć, ups


SJP.pl


ok

1. pętla sieci
2. kro­pla tłu­szczu na po­wierzch­ni zupy
3. coś, co przy­po­mi­na kształ­tem gałkę oczną
4. w że­glar­stwie: pętla na końcu liny
5. oczko - gra kar­cia­na; także 21 punk­tów zdo­by­tych w tej grze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. w po­rząd­ku, dobry

przy­słó­wek

 (2.1) pot. w po­rząd­ku, do­brze

wy­krzy­knik

 (3.1) pot. oz­na­cza­ją­cy zgodę

forma rze­czow­ni­ka.

 (4.1) D. lm. od oko (w zna­cze­niu oka w sieci ry­bac­kiej, oka na ro­so­le lub oka cy­klo­nu)

Wiktionary

OK (rów­nież okay, l. mn. OKs lub okays) – wy­ra­że­nie po­cho­dzą­ce z ję­zy­ka an­giel­skie­go oz­na­cza­ją­ce „w po­rząd­ku”, „do­brze”.

Zwrot jest po­cho­dze­nia ame­ry­kań­skie­go, ale jego ety­mo­lo­gia nie jest do­kład­nie znana. Pier­wszy raz w druku uka­za­ła się w 23 marca 1839 roku jako skrót błęd­nej, ale po­wszech­nej formy "all cor­rect".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ‿ˈkɛj, AS: o‿kei ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 2.1, 3.1) OK

Wiktionary


ok.

skrót od: około (czy­ta­ny jako cały wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = około

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta książ­ka ma ok. 100 (= stu) stron.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkɔwɔ, AS: okou̯o

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) około

Wiktionary


oka

na­rząd wzro­ku


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) zob. oko.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oggau am Ne­u­sied­ler See
  • Oka – miej­sco­wość
  • Oka – rzeka, lewy do­pływ An­ga­ry
  • Oka – rzeka, do­pływ Omu
  • Oka – rzeka, prawy do­pływ Wołgi
  • Oka – pio­sen­ka 1 Dy­wiz­ji Pie­cho­ty im. Ta­de­u­sza Ko­ściusz­ki
  • Oka – marka Łady
  • Oka – fa­cho­wa nazwa dziur w serze żół­tym
  • Oka (Ohka) – ja­poń­ski sa­mo­lot-po­cisk sa­mo­bój­czy

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

uwagi.

tłu­ma­cze­nia.

źró­dła.

== oka (język ba­skij­ski.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik

 (1.1) wy­mio­to­wa­nie, wy­mio­ty

 (1.2) wy­mio­ty, wy­mio­ci­ny

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

frazeologia.

etymologia.

uwagi.

tłumaczenia.

źródła.

== oka (język baskijski.) ==

wymowa.

znaczenia.

rzeczownik

 (1.1) wymiotowanie, wymioty

 (1.2) wymioty, wymiociny

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

 (1.1) okada, goitika, gonbito

 (1.2) okada, goitika, gonbito

Wiktionary


okablowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oka­blo­wać.

 (1.2) sy­stem kabli w bu­dyn­ku lub urzą­dze­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkablɔˈvãɲɛ, AS: okablovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kabel m., kabelek m., kablowanie n., okablowywanie n.

 czas. kablować, okablować, okablowywać, zakablować, podkablować

 przym. kablowy

Wiktionary


okablowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) techn. za­kła­da­nie, in­sta­lo­wa­nie kabli

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okablowanie n., kablowanie n., kabel m., kabelek m.

 czas. okablowywać ndk., okablować dk., kablować ndk.

 przym. kablowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kablowanie

Wiktionary


okadzać

ob­ka­dzać;
1. ota­czać won­nym dymem;
2. ody­miać ro­śli­ny w celu zni­szcze­nia szkod­ni­ków


SJP.pl


okadzić

ob­ka­dzić;
1. oto­czyć won­nym dymem;
2. ody­mić ro­śli­ny w celu zni­szcze­nia szkod­ni­ków


SJP.pl


okalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oka­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okalać ndk.

Wiktionary


okalać

1. znaj­do­wać się, roz­cią­gać się do­o­ko­ła cze­goś;
2. two­rzyć ob­wód­kę, otok wokół ja­kie­goś przed­mio­tu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oko­lić)

 (1.1) roz­cią­gać się do­o­ko­ła cze­goś

 (1.2) two­rzyć ob­wód­kę wokół cze­goś; obra­mo­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Śred­nio­wiecz­ne mury obron­ne oka­la­ją je­szcze do tej pory cen­tra niek­tó­rych miast eu­ro­pej­skich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkalat͡ɕ, AS: okalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okalanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otaczać

 (1.2) obramować

Wiktionary


okaleczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oka­le­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W gru­pach ple­mien­nych zmia­na sta­tu­su spo­łecz­ne­go, wieku czy roli bar­dzo czę­sto była zaz­na­cza­na przez oka­le­cza­nie ciała, ska­ry­fi­ka­cję, pod­da­wa­nie się pró­bom fi­zycz­nej wy­trzy­ma­ło­ści (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okaleczenie n., kaleczenie n., kaleka ż., kalectwo n.

 czas. okaleczać ndk., okaleczyć dk., kaleczyć ndk.

 przym. kaleki

Wiktionary


okaleczać

1. czy­nić kogoś ka­le­ką;
2. po­wo­do­wać czyjś uraz fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny; ka­le­czyć, ranić;
3. w prze­no­śni: po­waż­nie usz­ka­dzać jakiś przed­miot, ro­śli­nę itp.; ni­szczyć;
4. oka­le­czać się - oka­le­czać sa­me­go sie­bie; ranić się, ka­le­czyć się, do­pro­wa­dzać się do ka­lect­wa


SJP.pl


okaleczały

1. czy­nić kogoś ka­le­ką;
2. po­wo­do­wać czyjś uraz fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny; ka­le­czyć, ranić;
3. w prze­no­śni: po­waż­nie usz­ka­dzać jakiś przed­miot, ro­śli­nę itp.; ni­szczyć;
4. oka­le­czać się - oka­le­czać sa­me­go sie­bie; ranić się, ka­le­czyć się, do­pro­wa­dzać się do ka­lect­wa


SJP.pl


okaleczenie

1. uczy­nić kogoś ka­le­ką;
2. spo­wo­do­wać czyjś uraz fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny; ska­le­czyć, zra­nić;
3. w prze­no­śni: po­waż­nie usz­ko­dzić jakiś przed­miot, ro­śli­nę itp.; zni­szczyć;
4. oka­le­czyć się - oka­le­czyć sa­me­go sie­bie; zra­nić się, ska­le­czyć się, do­pro­wa­dzić się do ka­lect­wa


SJP.pl


okaleczeć

książ­ko­wo: stać się ka­le­ką, zo­stać oka­le­czo­nym


SJP.pl


okaleczyć

1. uczy­nić kogoś ka­le­ką;
2. spo­wo­do­wać czyjś uraz fi­zycz­ny lub psy­chicz­ny; ska­le­czyć, zra­nić;
3. w prze­no­śni: po­waż­nie usz­ko­dzić jakiś przed­miot, ro­śli­nę itp.; zni­szczyć;
4. oka­le­czyć się - oka­le­czyć sa­me­go sie­bie; zra­nić się, ska­le­czyć się, do­pro­wa­dzić się do ka­lect­wa


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oka­le­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|oka­le­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Piett wie­dział oczy­wi­ście, że pod maską lord Vader jest czło­wie­kiem. Nie zda­wał sobie spra­wy z tego, jak bar­dzo oka­le­czo­nym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okaleczanie n., okaleczenie n.

 czas. okaleczać ndk.

Wiktionary


okalewo

Oka­le­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Skrwil­no.

Przez miej­sco­wość prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 563.

Wikipedia


okalice

Oka­li­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Òkalëce) – osada ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie lę­bor­skim, w gmi­nie Ce­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa słup­skie­go.

Wikipedia


okamerować

po­tocz­nie: za­in­sta­lo­wać gdzieś mo­ni­to­ring


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oka­me­ro­wy­wać)

 (1.1) pot. za­in­sta­lo­wać mo­ni­to­ring

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­blem po­le­ga na tym, że córka po ostat­nich wy­da­rze­niach za­mó­wi­ła firmę, która wczo­raj oka­me­ro­wa­ła miesz­ka­nie nie py­ta­jąc mnie o zda­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okamerowywać ndk.

Wiktionary


okamgnienie

bar­dzo krót­ki od­ci­nek czasu; mo­ment, mgnie­nie oka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bar­dzo krót­ki czas, jak mru­gnię­cie okiem, chwi­la

Wiktionary

Okam­gnie­nie – książ­ka Sta­ni­sła­wa Lema po raz pier­wszy wy­da­na w 2000 roku na­kła­dem Wy­daw­nict­wa Li­te­rac­kie­go.

Na dzie­ło skła­da się zbiór nie­pu­bli­ko­wa­nych nig­dzie wcze­śniej ese­jów, do­ty­czą­cych roz­le­głych za­gad­nień fi­lo­zo­ficz­no–na­u­ko­wych: od ge­ne­zy życia na Ziemi i moż­li­wo­ści jego ist­nie­nia we Wszechś­wie­cie, po­przez za­gad­nie­nia ewo­lu­cji i in­ży­nie­rii ge­ne­tycz­nej – aż po przysz­ły bieg dzie­jów ludz­ko­ści i jego osta­tecz­ny finał. Utwór na­wią­zu­je do wcze­śniej­sze­go dzie­ła Lema "Summa tech­no­lo­giae" (1964).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔkãmʲɟˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: okãmʹǵńė̃ńe

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gwara. oczymgnienie

Wiktionary


okantowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okan­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kantowanie n., kant mrz., kanciarz m.

Wiktionary


okantować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. kan­to­wać)

 (1.1) pot. przen. oszu­kać, wro­bić kogoś

 (1.2) dodać lub wzmoc­nić kanty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkãnˈtɔvat͡ɕ, AS: okãntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kant m., kantowanie n.

 czas. kantować

 przym. kanciasty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. wpuścić w kanał, wpuścić w maliny, zrobić w konia, wyprowadzić w pole, nabić w butelkę, zrobić w balona, zrobić w bambuko, zrobić w bambusa, zrobić w jajo, wystawić do wiatru, wystawić tyłem do wiatru; posp. wykręcić wała; wulg. zrobić w chuja; eufem. zrobić w człona

Wiktionary


okap

1. dolna część dachu wy­sta­ją­ca poza ścia­ny bu­dyn­ku;
2. da­szek umie­szcza­ny nad ku­chen­ką w celu od­pro­wa­dza­nia dymu i za­pa­chów do prze­wo­du wen­ty­la­cyj­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. dolna kra­wędź dachu, która wy­sta­je poza obrys bu­dyn­ku;

 (1.2) sport. pio­no­wa ścia­na wspi­nacz­ko­wa z wy­sta­ją­cym po­zio­mym frag­men­tem;

 (1.3) zob. okap ku­chen­ny.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okap – dolna kra­wędź dachu, która wy­sta­je poza pła­szczyz­nę ele­wa­cji
  • okap – for­ma­cja skal­na
  • okap – elek­trycz­ny wy­ciąg lub po­chła­niacz ku­chen­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔkap, AS: okap

Wiktionary


okapać

1. po­tocz­nie: och­la­pać, opry­skać kro­pla­mi cze­goś;
2. oka­pać się - po­tocz­nie: och­la­pać, opry­skać kro­pla­mi cze­goś sa­me­go sie­bie


SJP.pl


okapi

zwie­rzę z ro­dzi­ny żyraf, za­miesz­ku­ją­ce lasy do­rze­cza Konga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub żeń­ski

 (1.1) zool. bru­nat­ny ssak ko­pyt­ny lasów tro­pi­kal­nych o prę­go­wa­nych no­gach;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkapʲi, AS: okapʹi

Wiktionary


okapnica

1. po­zio­ma, lekko po­chy­lo­na rynna bie­gną­ca wokół dachu, od­pro­wa­dza­ją­ca wodę z dachu do rynny spu­sto­wej; ob­dasz­ni­ca;
2. da­szek umie­szczo­ny nad oknem, za­bez­pie­cza­ją­cy je przed opa­da­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi


SJP.pl


okapnik

osło­na chro­nią­ca ścia­nę przed de­szczem; okap­ni­ca (rzad­ko)


SJP.pl

Okap­nik – od­gię­ta kra­wędź bla­chy oka­po­wej lub okien­nej wy­sta­ją­ca poza lico ścia­ny, za­po­bie­ga­ją­ca ście­ka­niu wody po ścia­nie. Okap­nik ma kształt naj­czę­ściej li­te­ry L i za­koń­czo­ny jest łzaw­ni­kiem.

Wikipedia


okapnikowy

→ okap­nik


SJP.pl

Patrz:

okapnik

okapowy

→ okap


SJP.pl

Patrz:

okap

okapturzać

za­kap­tu­rzać;
1. na­kła­dać komuś kap­tur;
2. przy­kry­wać kap­tu­rem lub czymś po­dob­nym do kap­tu­ra


SJP.pl


okapywać

1. po­tocz­nie: och­la­py­wać, opry­ski­wać kro­pla­mi cze­goś;
2. o pły­nie: kapać, spły­wać kro­pla­mi;
3. oka­py­wać się - po­tocz­nie: och­la­py­wać, opry­ski­wać kro­pla­mi cze­goś sa­me­go sie­bie


SJP.pl


okara

ro­dzaj dwu­ko­ło­wej tacz­ki


SJP.pl

Okara (pen­dżab­ski/urdu: اوکاڑا‬) – mia­sto we wschod­nim Pa­ki­sta­nie, w pro­win­cji Pen­dżab. W 2010 roku li­czy­ło ono 235 tys. miesz­kań­ców.

W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł ba­weł­nia­ny, odzie­żo­wy, me­ta­lo­wy oraz cu­krow­ni­czy.

Wikipedia


okartowo

Okar­to­wo (niem. "Ec­kers­berg") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, w gmi­nie Orzysz.

Wieś leży nad brze­giem je­zio­ra Śniard­wy i je­zio­ra Tyr­kło, przy dro­dze kra­jo­wej nr 16, 6 km na za­chód od Orzy­sza.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go.

Wikipedia


okaryna

od­mia­na gli­nia­ne­go fletu na­czy­nio­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ro­dzaj fletu na­czy­nio­we­go o ja­jo­wa­tym kor­pu­sie;

Wiktionary

Oka­ry­na – lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów war­go­wych, ro­dzaj fletu na­czy­nio­we­go o wrze­cio­no­wa­tym kor­pu­sie. Nazwa po­cho­dzi od wło­skie­go słowa oc­ca­ri­na, oz­na­cza­ją­ce­go gąskę. W Sta­nach Zjed­no­czo­nych czę­sto na­zy­wa się oka­ry­nę ze wzglę­du na kształt sweet po­ta­to – słod­kim ziem­nia­kiem.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔkaˈrɨ̃na, AS: okarỹna

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zozulka

Wiktionary


okaszać

kosić kosą ręcz­ną w miej­scach, gdzie nie można tego zro­bić me­cha­nicz­nie, np. wokół krze­wów, drzew


SJP.pl


okawango

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Afry­ce;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oka­wan­go – rzeka w Afry­ce, daw­niej zwana Ku­ban­go
  • bagna Oka­wan­go (delta Oka­wan­go) – bagna w Bots­wa­nie
  • Oka­wan­go – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Na­mi­bii
  • (1701) Oka­van­go – pla­ne­to­i­da
  • Ka­van­go

Wikipedia


okay

[czy­taj: okej] okej, OK, oki; po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła oz­na­cza­ją­ca ak­cep­ta­cję, zgodę na coś;
2. dobry, po­rząd­ny;
3. do­brze, po­rząd­nie, w po­rząd­ku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. w po­rząd­ku, dobry

przy­słó­wek

 (2.1) pot. w po­rząd­ku, do­brze

wy­krzy­knik

 (3.1) pot. oz­na­cza­ją­cy zgodę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okay – mia­sto w USA
  • okay – gest unie­sie­nia kciu­ka
  • Okay– sin­gel ja­poń­skie­go pio­sen­ka­rza Kōshiego Inaby

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fa­cet­ka jest okay, może tro­chę na­do­pie­kuń­cza.

 (2.1) Wszyst­ko posz­ło okay.

 (3.1) Okay, już do­jeż­dżam.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkɛj, AS: okei ̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (2.1) (3.1) okej, OK

Wiktionary


okayama

[czy­taj: oka­ja­ma] mia­sto w Ja­po­nii


SJP.pl

Oka­y­a­ma (jap. 岡山市 Oka­y­a­ma-shi) – mia­sto w Ja­po­nii, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny pre­fek­tu­ry Oka­y­a­ma, w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści wyspy Hon­siu.

Wikipedia


okaz

1. re­pre­zen­tant ja­kie­goś typu, ga­tun­ku; po­je­dyn­cza sztu­ka;
2. wzór, przy­kład, ideał, wcie­le­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eg­zem­plarz ma­ją­cy cha­rak­te­ry­stycz­ne cechy swego ga­tun­ku, ro­dza­ju itp.;

 (1.2) prób­ka, eg­zem­plarz przed­mio­tu lub wy­ro­bu, czę­sto w ja­kimś zbio­rze

 (1.3) wzór, ideał

Wiktionary

Okaz – po­ję­cie sto­so­wa­ne w tak­so­no­mii i mi­ne­ra­lo­gii, oz­na­cza­ją­ce wy­bra­ne­go przed­sta­wi­cie­la okre­ślo­ne­go ga­tun­ku ewen­tu­al­nie tak­so­nu wew­nątrz­ga­tun­ko­we­go lub okre­ślo­ne­go mi­ne­ra­łu bę­dą­ce­go jego typem no­men­kla­to­rycz­nym. W sy­ste­ma­ty­ce or­ga­niz­mów oka­zem (typem no­men­kla­to­rycz­nym) może być kon­kret­ny or­ga­nizm (np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy nim pię­kny okaz pla­ta­na o ob­wo­dzie 600 cm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkas, AS: okas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazanie n., okazywanie n., okaziciel m., okazicielka ż.

 czas. okazywać ndk., okazać dk.

 przym. okazowy

Wiktionary


okazale

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się im­po­nu­ją­cym roz­mia­rem, za­się­giem lub im­po­nu­ją­cą wiel­ko­ścią

 (1.2) z prze­py­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba przyz­nać, że z su­mia­stym siwym wąsem, wy­pro­sto­wa­ny i po­staw­ny, wy­glą­dał oka­za­le.

 (1.2) "Żył oka­za­le, ale za­wsze z ra­chu­bą" – oce­nia­li współ­cze­śni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazałość ż.

 przym. okazały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) z rozmachem, pokaźnie, imponująco, majestatycznie

 (1.2) wspaniale, efektownie, bizantyjsko, bizantyńsko, królewsko, majestatycznie, przepysznie, reprezentacyjnie, wystawnie, z pompą, z zadęciem

Wiktionary


okazalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: oka­za­le


SJP.pl


okazalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: oka­za­ły


SJP.pl


okazanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oka­zać.

Wiktionary

Oka­za­nie – czyn­ność pro­ce­so­wa ma­ją­ca na celu roz­poz­na­nie osoby, rze­czy, miej­sca czy zwłok, na pod­sta­wie śla­dów pa­mię­cio­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na­le­ży żądać oka­za­nia wy­pi­su z re­je­stru hand­lo­we­go, w któ­rym nawet śred­nio zo­rien­to­wa­ny klient wy­czy­ta in­for­ma­cje o ka­pi­ta­le czy oso­bach upraw­nio­nych do pod­pi­sy­wa­nia umów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazywanie n., okaz mrz.

 czas. okazać dk., okazywać ndk.

Wiktionary


okazać

1. po­ka­zać coś, np. le­gi­ty­ma­cję;
2. ob­ja­wić coś, wy­ra­zić, np. uczu­cia;
3. oka­zać się - stać się wia­do­mym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oka­zy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|oka­zy­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny oka­zać się (ndk. oka­zy­wać się)

 (2.1) stać się jaw­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mógł­byś oka­zać tro­chę wdzięcz­no­ści.

 (2.1) Za­in­te­re­so­wał się dziew­czy­ną, przy­bli­żył się, i wtedy się oka­za­ło, że ona jest nie­wi­do­ma.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkazat͡ɕ, AS: okazać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okaz mrz., okaziciel mos., okazanie n.

 czas. okazywać ndk.

Wiktionary


okazałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest oka­za­łe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okazały

 przysł. okazale

Wiktionary


okazały

1. ma­ją­cy im­po­nu­ją­ce roz­mia­ry; po­tęż­ny, po­kaź­ny;
2. odz­na­cza­ją­cy się prze­py­chem; wspa­nia­ły, wy­staw­ny, świet­ny, bo­ga­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy im­po­nu­ją­ce roz­mia­ry

 (1.2) odz­na­cza­ją­cy się prze­py­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­gu­cią głów­kę wień­czy oka­za­ły grze­bień.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazałość ż.

 przysł. okazale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemały, pokaźny, spory; przest. tęgi

 (1.2) wspaniały, bizantyjski, bizantyński, królewski, majestatyczny, przepyszny, reprezentacyjny, wystawny

Wiktionary


okaziciel

czło­wiek oka­zu­ją­cy, przed­sta­wia­ją­cy jakiś do­ku­ment, dowód


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek oka­zu­ją­cy, przed­sta­wia­ją­cy jakiś do­ku­ment, dowód

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W weks­lu na oka­zi­cie­la re­mi­tent jest nie­o­kre­ślo­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkaˈʑit͡ɕɛl, AS: okaźićel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okaz mrz.

 czas. okazywać ndk., okazać dk.

Wiktionary


okazicielka

ko­bie­ta oka­zu­ją­ca, przed­sta­wia­ją­ca jakiś do­ku­ment, dowód


SJP.pl


okazicielski

→ oka­zi­ciel


SJP.pl

Patrz:

okaziciel

okazja

wy­jąt­ko­wa sy­tu­a­cja sprzy­ja­ją­ca cze­muś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­tu­a­cja sprzy­ja­ją­ca komuś lub cze­muś

 (1.2) nie­co­dzien­ne, uro­czy­ste wy­da­rze­nie

 (1.3) pot. nie­o­cze­ki­wa­na moż­li­wość tran­spor­tu

 (1.4) stpol. bitwa

Wiktionary

Okaz­ja – pol­ski se­rial ko­me­dio­wy zre­a­li­zo­wa­ny w la­tach 2005–2006, emi­to­wa­ny od 23 paź­dzier­ni­ka 2005 do 21 kwiet­nia 2006. Liczy 20 od­cin­ków, cho­ciaż po­cząt­ko­wo pla­no­wa­no zre­a­li­zo­wać ich 29. Trzy pi­lo­to­we od­cin­ki pod ty­tu­łem "Su­blo­ka­to­rzy" pow­sta­ły w 2004 na zle­ce­nie Pol­sa­tu, który po ich emi­sji nie zde­cy­do­wał się na re­a­li­za­cję dal­szej czę­ści se­ria­lu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj na­da­rzy­ła się okaz­ja do spot­ka­nia i po­roz­ma­wia­nia.

 (1.1) Tak niska cena to wy­jąt­ko­wa okaz­ja.

 (1.2) W so­bo­tę spo­ty­ka­my się z daw­ny­mi ko­le­żan­ka­mi i ko­le­ga­mi z okaz­ji trzy­dzie­stej rocz­ni­cy ma­tu­ry.

 (1.3) Nie martw się. Przy­ja­dę okaz­ją.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkazʲja, AS: okazʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazyjność ż., okazjonalność ż., okazjonalizm m., okazjonalista m.

:: fż. okazyjka ż.

 przym. okazyjny, okazjonalny

 przysł. okazyjnie, okazjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) możliwość, ewentualność, sposobność, szansa

 (1.3) autostop

 (1.4) potrzeba wojenna

Wiktionary


okazjonalista

zwo­len­nik okaz­jo­na­liz­mu - dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­no-te­o­lo­gicz­nej, we­dług któ­rej wza­jem­ne od­dzia­ły­wa­nie ma­te­rii i ducha jest nie­moż­li­we


SJP.pl


okazjonalizm

1. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go świat ma­te­rial­ny i du­cho­wy, w tym wra­że­nia zmy­sło­we, prze­bie­ga­ją we­dług rów­no­le­głych, ale nie­toż­sa­mych pla­nów bo­skich;
2. w ję­zy­koz­naw­stwie: wyraz, któ­re­go zna­cze­nie za­le­ży od kon­kret­nej sy­tu­a­cji, np. tutaj, dziś


SJP.pl

Okaz­jo­na­lizm – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny sfor­mu­ło­wa­ny przez Ar­nol­da Ge­u­linc­xa i Ni­co­la­sa Ma­le­bran­che’a, sta­ra­ją­cy się przez­wy­cię­żyć trud­no­ści wy­ni­ka­ją­ce z za­ło­że­nia Kar­tez­ju­sza, że świat du­cho­wy i świat ma­te­rial­ny są na tyle od sie­bie ja­ko­ścio­wo różne, że nie mogą na sie­bie od­dzia­ły­wać bez­poś­red­nio.

Wikipedia


okazjonalnie

przy­słó­wek

 (1.1) rzad­ko się zda­rza­jąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­du­ję się z Te­re­ską okaz­jo­nal­nie, od wiel­kie­go dzwo­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazyjność ż., okazja ż., okazjonalność ż.

 przym. okazjonalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzadko

Wiktionary


okazjonalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co okaz­jo­nal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazja ż., okazyjka ż., okazjonalizm m., okazjonalista m., okazyjność ż.

 przym. okazjonalny, okazyjny

 przysł. okazjonalnie, okazyjnie

Wiktionary


okazjonalny

1. od­no­szą­cy się do szcze­gól­nej sy­tu­a­cji; oko­licz­no­ścio­wy;
2. prze­sta­rza­le: wy­ni­kły z okaz­ji; przy­pad­ko­wy, oka­zyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy danej okaz­ji

 (1.2) rzad­ko wy­stę­pu­ją­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazyjność ż., okazja ż., okazjonalizm mrz., okazjonalność ż.

 przysł. okazjonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okolicznościowy, sytuacyjny

 (1.2) incydentalny, przelotny, przygodny, przypadkowy, rzadki, sporadyczny

Wiktionary


okazowy

wzor­co­wy, mo­de­lo­wy; po­ka­zo­wy


SJP.pl


okazyjka

zdrob­nie­nie od: okaz­ja


SJP.pl


okazyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób oka­zyj­ny, ko­rzy­sta­jąc z okaz­ji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazyjność ż., okazjonalność ż., okazja ż.

 przym. okazyjny

Wiktionary


okazyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. cecha tego, co oka­zyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazja ż., okazyjka ż., okazjonalność ż., okazjonalizm m., okazjonalista m.

 przym. okazyjny, okazjonalny

 przysł. okazyjnie, okazjonalnie

Wiktionary


okazyjny

wy­ni­kły z okaz­ji; przy­pad­ko­wy; przy­god­ny


SJP.pl


okazywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oka­zy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ESFP nigdy nie za­wo­dzą w oka­zy­wa­niu cie­pła i wiel­ko­dusz­no­ści wobec swo­ich przy­ja­ciół, a jako ta­kich trak­tu­ją nie­mal wszyst­kich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkazɨˈvãɲɛ, AS: okazyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okazywać

 rzecz. okaz mrz., okazanie n.

Wiktionary


okazywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. oka­zać)

 (1.1) po­ka­zy­wać, przed­sta­wiać coś; dać coś komuś zo­ba­czyć

 (1.2) dawać ob­ja­wy cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny oka­zy­wać się

 (2.1) dawać się poz­nać jako ktoś lub coś; od­no­sić okre­ślo­ny re­zul­tat

 (2.2) sta­wać się oczy­wi­stym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mu­sisz oka­zy­wać dowód oso­bi­sty za każ­dym razem prze­cho­dząc przez tę bram­kę.

 (1.2) Oka­zu­je uczu­cia w spe­cy­ficz­ny spo­sób.

 (2.1) Oka­zał się strasz­nym ko­ry­ban­tem.

 (2.2) Za każ­dym razem, gdy z nim roz­ma­wia­łem, oka­zy­wa­ło się, że on kła­mał.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkaˈzɨvat͡ɕ, AS: okazyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okazywanie n., okaziciel m., okaz m., okazanie n.

 czas. okazać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) uzewnętrzniać

Wiktionary


okcydent

kraje za­chod­nie; Za­chód, Ok­cy­dent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. Za­chód, ogól­ne okre­śle­nie kra­jów za­chod­nich

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔkˈt͡sɨdɛ̃nt, AS: okcydẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okcydentalizacja ż., okcydentalizm m., okcydentalista m., okcydentalistka ż.

 przym. okcydentalny, okcydentalistyczny

Wiktionary


okcydentalista

1. czło­wiek (zwła­szcza miesz­ka­niec Eu­ro­py Wschod­niej) za­in­te­re­so­wa­ny kul­tu­rą za­cho­du, ule­ga­ją­cy jej wzo­rom;
2. przed­sta­wi­ciel ok­cy­den­ta­liz­mu, kie­run­ku w ro­syj­skiej myśli spo­łecz­nej pier­wszej po­ło­wy XIX wieku


SJP.pl


okcydentalistka

→ ok­cy­den­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

okcydentalista

okcydentalistyczny

→ ok­cy­den­ta­lizm; ok­cy­den­tal­ny


SJP.pl


okcydentalizacja

przej­mo­wa­nie wzor­ców kul­tu­ro­wych, eko­no­micz­nych i po­li­tycz­nych z Eu­ro­py Za­chod­niej i Sta­nów Zjed­no­czo­nych; we­ster­ni­za­cja


SJP.pl

Ok­cy­den­ta­li­za­cja – przyj­mo­wa­nie wzor­ców kul­tu­ry kra­jów cy­wi­li­za­cji za­chod­niej (Ok­cy­dent) i po­wszech­na ich ak­cep­ta­cja. Obec­nie naj­czę­ściej spo­ty­ka­nym przy­pad­kiem ok­cy­den­ta­li­za­cji jest ame­ry­ka­ni­za­cja. Ok­cy­den­ta­li­za­cja jest po­chod­ną glo­ba­li­za­cji.

Sy­no­ni­mem ok­cy­den­ta­li­za­cji jest an­gli­cyzm „we­ster­ni­za­cja”.

Wikipedia


okcydentalizm

1. skłon­ność do czer­pa­nia ze wzo­rów cy­wi­li­za­cji za­chod­niej, cha­rak­te­ry­stycz­na zwła­szcza dla spo­łe­czeństw Eu­ro­py Wschod­niej;
2. li­be­ral­ny ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny w Rosji XIX w. opo­wia­da­ją­cy się za prze­pro­wa­dze­nie w Rosji re­form w celu zbli­że­nia jej do cy­wi­li­za­cji za­chod­nio­e­u­ro­pej­skiej


SJP.pl

Ok­cy­den­ta­lizm (z oc­ci­den­ta­lis – za­chod­ni) lub za­pad­ni­cze­stwo, za­pad­nict­wo (z запад, "zapad" – za­chód) – ruch spo­łecz­no-po­li­tycz­ny w Rosji funk­cjo­nu­ją­cy w la­tach 1830–1860, opo­wia­da­ją­cy się za prze­pro­wa­dze­niem w Rosji re­form upo­dab­nia­ją­cych ustrój i spo­łe­czeń­stwo ro­syj­skie do cy­wi­li­za­cji za­chod­nio­e­u­ro­pej­skiej. Od lat 60. XIX w. zwo­len­ni­ków po­glą­dów dotąd de­fi­nio­wa­nych jako ok­cy­den­ta­li­stycz­ne w Rosji okre­śla się jako li­be­ra­łów.

Wikipedia


okcydentalny

→ ok­cy­den­ta­lizm; ok­cy­den­ta­li­stycz­ny


SJP.pl


okcytański

język ok­cy­tań­ski - język ro­mań­ski wy­stę­pu­ją­cy na po­łud­niu Fran­cji; język ok­sy­tań­ski, język pro­wan­sal­ski


SJP.pl


okczyn

Ok­czyn – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bial­skim, w gmi­nie Kodeń. Przez wieś prze­bie­ga droga wo­je­wódz­ka nr 816.

Wieś du­chow­na, po­ło­żo­na w końcu XVIII wieku w po­wie­cie brze­sko­li­tew­skim wo­je­wództ­wa brze­sko­li­tew­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


oke

[czy­taj: oke] skrót od: Okrę­go­wa Ko­mi­sja Eg­za­mi­na­cyj­na


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) adm. eduk. Okrę­go­wa Ko­mi­sja Eg­za­mi­na­cyj­na;

Wiktionary


okeanida

w mi­to­lo­gii grec­kiej: nimfa mor­ska; oce­a­ni­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. nimfa mor­ska, każda z córek Oke­a­no­sa i Te­ty­dy;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ar­tyst­ka przed­sta­wi­ła nagie oke­a­ni­dy na wy­sta­ją­cych z ki­pie­li ska­łach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ocean m., Ocean mos., Okeanos mos., oceanida ż.

 przym. oceaniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oceanida

Wiktionary


okeanos

1. jeden z Ty­ta­nów w mi­to­lo­gii grec­kiej, wład­ca wód;
2. mi­tycz­na rzeka opły­wa­ją­ca wszechś­wiat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. bóg i uo­so­bie­nie wiel­kiej rzeki (wiel­kie­go morza, oce­a­nu) ota­cza­ją­cej świat, naj­star­szy z ty­ta­nów;

Wiktionary

Oke­a­nos ( Ὠκεανός Ōkeanós, Oce­a­nus) – w mi­to­lo­gii grec­kiej naj­więk­szy z ty­ta­nów, per­so­ni­fi­ka­cja tzw. morza zew­nętrz­ne­go.

Ucho­dził za naj­star­sze­go syna Ura­no­sa i Gai. Był mężem i bra­tem ty­ta­ni­dy Te­ty­dy, z którą miał niez­wy­kłą licz­bę po­tom­stwa – rzek wpa­da­ją­cych do morza: ok.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oke­a­nos ucho­dził za syna Ura­no­sa i Gai, męża ty­ta­ni­dy Te­ty­dy oraz ojca oke­a­nid i więk­szo­ści bóstw rzecz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɛˈãnɔs, AS: okeãnos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okeanida ż., oceanida ż., Ocean mos., ocean mrz., oceaniczność ż., oceanowość ż., oceanarium n., oceanit mrz., Oceania ż., oceanizacja ż.

 przym. Okeanosowy, oceaniczny, oceanowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. Ocean

Wiktionary


okej

okay, okey, OK, oki; po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła oz­na­cza­ją­ca ak­cep­ta­cję, zgodę na coś;
2. dobry, po­rząd­ny;
3. do­brze, po­rząd­nie, w po­rząd­ku


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. w po­rząd­ku, dobry

przy­słó­wek

 (2.1) pot. w po­rząd­ku, do­brze

wy­krzy­knik

 (3.1) pot. oz­na­cza­ją­cy zgodę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Fa­cet­ka jest okej, może tro­chę na­do­pie­kuń­cza.

 (2.1) Wszyst­ko posz­ło okej.

 (3.1) Okej, już do­jeż­dża­my.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) (2.1) (3.1) okay, OK, ok

Wiktionary


okejka

po­tocz­nie: za­ak­cep­to­wa­nie cze­goś, lajk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pot­wier­dze­nie cze­goś, ak­cep­ta­cja

 (1.2) pot. lajk

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja to zbie­ram, przed­sta­wiam do ak­cep­ta­cji Krzyś­ko­wi Bą­ko­wi i on wszyst­ko zat­wier­dza, wy­da­je koń­co­wą okej­kę.

Wiktionary


okenit

mi­ne­rał od­kry­ty w XIX wieku przez Lo­ren­za Okena na Gren­lan­dii


SJP.pl

Oke­nit – rzad­ki mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów.

Wikipedia


okey

[czy­taj: okej] okej, okay, oki, OK; po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła oz­na­cza­ją­ca ak­cep­ta­cję, zgodę na coś;
2. dobry, po­rząd­ny;
3. do­brze, po­rząd­nie, w po­rząd­ku


SJP.pl


okhamizm

kie­ru­nek fi­lo­zo­ficz­ny w scho­la­sty­ce XIV wieku, bę­dą­cy kon­ty­nu­a­cją po­glą­dów Wil­hel­ma Ock­ha­ma; ock­ha­mizm


SJP.pl


oki

[czy­taj: okej] okej, okay, OK; po­tocz­nie:
1. par­ty­ku­ła oz­na­cza­ją­ca ak­cep­ta­cję, zgodę na coś;
2. dobry, po­rząd­ny;
3. do­brze, po­rząd­nie, w po­rząd­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oki – ar­chi­pe­lag na­le­żą­cy do Ja­po­nii
  • Oki – gra kom­pu­te­ro­wa
  • Oki – gi­ta­rzy­sta, były czło­nek fiń­skie­go ze­spo­łu roc­ko­we­go HIM
  • Oki – pol­ski raper
  • Oki Elec­tric In­du­stry – ja­poń­ska firma z bran­ży elek­tro­nicz­nej
  • OKI – Or­ga­ni­za­cja Kon­fe­ren­cji Is­lam­skiej, mię­dzy­na­ro­do­wa or­ga­ni­za­cja po­li­tycz­no-re­li­gij­na
  • „Oki” – nazwa ja­poń­skich okrę­tów
  • OKi1 – pru­ski oso­bo­wy pa­ro­wóz

Wikipedia


okieneczko

zdrob­nie­nie od: okien­ko


SJP.pl


okienko

zdrob­nie­nie od: okno


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zdrobn. od okno

 (1.2) miej­sce, sto­i­sko w urzę­dach lub biu­rach, przy któ­rym są ob­słu­gi­wa­ni klien­ci

 (1.3) pot. wolna jed­nost­ka za­ję­cio­wa w trak­cie dnia

 (1.4) otwór adre­so­wy w ko­per­cie

 (1.5) wy­daw­ka w kuch­ni lub miej­sce zwro­tu na­czyń

 (1.6) bot. otwór na szczy­cie ka­na­li­ka w osłon­ce za­ląż­ka;

 (1.7) anat. okien­ko okrą­głe – struk­tu­ra ana­to­micz­na w obrę­bie ucha;

 (1.8) anat. okien­ko owal­ne – struk­tu­ra ana­to­micz­na w obrę­bie ucha;

 (1.9) anat. okien­ko aor­tal­ne – prze­strzeń po­mię­dzy dol­nym za­ry­sem aorty a gór­nym za­ry­sem tęt­ni­cy płuc­nej lewej

 (1.10) med. okien­ko se­ro­lo­gicz­ne – prze­dział czasu od chwi­li za­ka­że­nia do moż­li­wo­ści wy­kry­cia tego za­ka­że­nia przez la­bo­ra­to­rium za po­mo­cą oz­na­cza­nia obec­no­ści prze­ciw­ciał;

 (1.11) środ. telew. czas przez­na­czo­ny dla okre­ślo­nej au­dy­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • małe okno lub otwór w bu­dow­li lub okrę­cie (zo­bacz: dym­nik, lu­kar­na, went, bulaj)
  • okien­ko okrą­głe – struk­tu­ra ana­to­micz­na w obrę­bie ucha
  • okien­ko owal­ne – struk­tu­ra ana­to­micz­na w obrę­bie ucha
  • okien­ko aor­tal­ne – prze­strzeń po­mię­dzy dol­nym za­ry­sem aorty a gór­nym za­ry­sem tęt­ni­cy płuc­nej lewej
  • okien­ko – otwór na szczy­cie ka­na­li­ka w osłon­ce za­ląż­ka
  • Okien­ko – je­zio­ro wy­to­pi­sko­we w woj. wiel­ko­pol­skim
  • okien­ko se­ro­lo­gicz­ne
  • okien­ko pocz­to­we

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na półce obok okien­ka, po­mię­dzy pla­sty­ko­wy­mi żoł­nie­rzy­ka­mi a kar­to­nem peł­nym dłu­go­pi­sów „Ze­ni­tu”, stało lu­ster­ko, w któ­rym Cesia uj­rza­ła swoje od­bi­cie: frag­ment źle ubra­nej, nie­cie­ka­wej dziew­czy­ny w na­ci­śnię­tej na oczy włócz­ko­wej czap­ce.

 (1.2) Znów mu­sia­łem stać go­dzi­nę na pocz­cie, bo tylko jedno okien­ko było ot­war­te.

 (1.3) W po­nie­dzia­łek mam okien­ko po fi­zy­ce, potem mam je­szcze dwie go­dzi­ny ma­te­ma­ty­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈcɛ̃nkɔ, AS: oḱẽnko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okiennica ż., okno n.

:: zdrobn. okieneczko n.

 przym. okienkowy, okienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) wolna godzina

 (1.6) mikropyle, okienko mikropylarne

 (1.7) okienko okrągłe, okienko ślimaka

 (1.8) okienko owalne, okienko przedsionka

 (1.9) okienko aortalne

 (1.10) okienko serologiczne

Wiktionary


okienkowy

→ okien­ko


SJP.pl

Patrz:

okienko

okiennica

ru­cho­ma, drew­nia­na za­sło­na umo­co­wy­wa­na na za­wia­sach przy oknie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roz­chy­la­ne na boki zam­knię­cie okna w po­sta­ci skrzy­dła, słu­żą­ce do za­bez­pie­cza­nia lub za­cie­nia­nia okna od zew­nątrz;

Wiktionary

Okien­ni­ca – mon­to­wa­ne na zew­nątrz lub od wew­nątrz za­bez­pie­cze­nie okna. Okien­ni­ce mają kształt jedno-, dwu- lub wie­los­krzy­dło­wych (dwu- lub wie­lo­czę­ścio­wych) drzwi­czek peł­nych, z ża­luz­ją lub z ot­wo­ra­mi, ot­wie­ra­nych na ścia­nę.

Naj­czę­ściej wy­ko­ny­wa­ne są z drew­na, stali, alu­mi­nium lub PCW.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okien­ni­ce mają kształt jedno-, dwu- lub wie­los­krzy­dło­wych (dwu- lub wie­lo­czę­ścio­wych) drzwi­czek peł­nych, z ża­luz­ją lub z ot­wo­ra­mi, ot­wie­ra­nych na ścia­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔcɛ̇̃ɲˈːit͡sa, AS: oḱė̃•ńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okno n., okienko n.

 przym. okienny, okiennicowy

Wiktionary


okiennice

ru­cho­ma, drew­nia­na za­sło­na umo­co­wy­wa­na na za­wia­sach przy oknie


SJP.pl


okienniczka

zdrob­nie­nie od: okien­ni­ca


SJP.pl


okienny

przy­miot­nik od: okno


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od: okno, do­ty­czą­cy okna

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­ba­czył przed sobą wąską kra­wędź pa­ra­pe­tu okien­ne­go, a pod nią kilka że­be­rek ka­lo­ry­fe­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈcɛ̃nːɨ, AS: oḱẽ•ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okno n., okienko n., okiennica ż.

Wiktionary


okiełzać

okiełz­nać;
1. w jeź­dziect­wie: za­ło­żyć wę­dzi­dło ko­nio­wi lub in­ne­mu zwie­rzę­ciu jucz­ne­mu;
2. prze­no­śnie: zmu­sić kogoś do po­słu­szeń­stwa, ukró­cić za­cho­wa­nia, na­wy­ki uz­na­wa­ne za szkod­li­we; po­ha­mo­wać, po­skro­mić, pow­ścią­gnąć


SJP.pl


okiełznanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okiełz­nać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okiełznać dk.

 przym. nieokiełznany

 rzecz. kiełzno n.

Wiktionary


okiełznać

okieł­zać;
1. w jeź­dziect­wie: za­ło­żyć wę­dzi­dło ko­nio­wi lub in­ne­mu zwie­rzę­ciu jucz­ne­mu;
2. prze­no­śnie: zmu­sić kogoś do po­słu­szeń­stwa, ukró­cić za­cho­wa­nia, na­wy­ki uz­na­wa­ne za szkod­li­we; po­ha­mo­wać, po­skro­mić, pow­ścią­gnąć


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|okiełz­ny­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Samo brzmie­nie jego głosu, jego me­cha­nicz­ny od­dech spra­wia­ły, że chcia­ła się cof­nąć. Okiełz­na­ła jed­nak emo­cje – i od­po­wie­dzia­ła za Piet­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kiełzno n., okiełznanie n.

 przym. nieokiełznany

Wiktionary


okiełznywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okiełz­ny­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okiełznywać ndk.

 przym. nieokiełznany

 rzecz. kiełzno n.

Wiktionary


okiełznywać

okieł­zy­wać;
1. w jeź­dziect­wie: za­kła­dać wę­dzi­dło ko­nio­wi lub in­ne­mu zwie­rzę­ciu jucz­ne­mu;
2. prze­no­śnie: zmu­szać kogoś do po­słu­szeń­stwa, ukró­cać za­cho­wa­nia, na­wy­ki uz­na­wa­ne za szkod­li­we; ha­mo­wać, po­skra­miać, pow­ścią­gać


SJP.pl


okiełzywać

okiełz­ny­wać;
1. w jeź­dziect­wie: za­kła­dać wę­dzi­dło ko­nio­wi lub in­ne­mu zwie­rzę­ciu jucz­ne­mu;
2. prze­no­śnie: zmu­szać kogoś do po­słu­szeń­stwa, ukró­cać za­cho­wa­nia, na­wy­ki uz­na­wa­ne za szkod­li­we; ha­mo­wać, po­skra­miać, pow­ścią­gać


SJP.pl


okinawa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sza wyspa ar­chi­pe­la­gu Riu­kiu na Oce­a­nie Spo­koj­nym;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oki­na­wa (mia­sto)
  • Oki­na­wa (wyspa)
  • Oki­na­wa (wyspy) – ar­chi­pe­lag
  • Pre­fek­tu­ra Oki­na­wa
  • „Oki­na­wa” – nazwa ja­poń­skich okrę­tów
  • USS „Oki­na­wa” – nazwa ame­ry­kań­skich okrę­tów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. okinawski mrz., Okinawczyk mos., Okinawka ż.

 przym. okinawski

Wiktionary


okinawczyk

miesz­ka­niec Oki­na­wy (wyspy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oki­na­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okre­śla­nie więc diety Oki­naw­czy­ków jako low-fat by­ło­by więc ja­skra­wym um­niej­sze­niem jej cech cha­rak­te­ry­stycz­nych. Jest ona (lub była) dietą very-low-fat. I naj­wy­raź­niej nie zasz­ko­dzi­ła ona Ja­poń­czy­kom z tej wyspy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okinawa ż.

:: fż. Okinawka ż.

 przym. okinawski

Wiktionary


okinawka

miesz­kan­ka Oki­na­wy (wyspy)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Oki­na­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okinawa ż.

:: fm. Okinawczyk mos.

 przym. okinawski

Wiktionary


okinawski

→ Oki­na­wa (wyspa ja­poń­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oki­na­wą, do­ty­czą­cy Oki­na­wy

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oki­naw­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okinawka ż., Okinawczyk mos., Okinawa ż.

Wiktionary


okir

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) daw. chem. wo­do­rot­le­nek że­la­za, z któ­re­go wy­ra­bia­no ochrę

Wiktionary


okitować

uszczel­nić kitem


SJP.pl


okitowywać

uszczel­niać kitem


SJP.pl


okiwać

po­tocz­nie:
1. w piłce noż­nej: minąć prze­ciw­ni­ka, pro­wa­dząc piłkę, zwła­szcza dzię­ki spryt­ne­mu za­gra­niu; prze­dry­blo­wać;
2. wpro­wa­dzić w błąd, oszu­kać; wy­ki­wać


SJP.pl


okiść

śnieg na ga­łę­ziach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. śnieg przy­marz­nię­ty do ga­łę­zi, zwi­sa­ją­cy w kształ­cie kiści;

Wiktionary

Okiść – zja­wi­sko zwią­za­ne z opa­dem śnie­gu osia­da­ją­cym na ga­łę­ziach drzew i krze­wów; gruba war­stwa cięż­kie­go (mo­kre­go) śnie­gu po­wo­du­ją­ca czę­sto ła­ma­nie ga­łę­zi, a nawet ca­łych drzew (zwła­szcza o sze­ro­kich ko­na­rach). Po­ła­ma­ne w ten spo­sób drze­wo w le­śnict­wie zwane jest śnie­go­ło­mem, a gdy doj­dzie do wy­wró­ce­nia się ca­łe­go drze­wa mamy do czy­nie­nia ze śnie­go­wa­łem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pier­wsze­go maja spadł śnieg i biało-zie­lo­ny kasz­tan na dzie­dziń­cu zdu­mie­wał cięż­ką, skrzą­cą w słoń­cu oki­ścią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kiścień mrz., kiść ż.

Wiktionary


oklahoma

stan w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych Ame­ry­ki le­żą­cy w środ­ku po­łud­nio­wej czę­ści kraju;

Wiktionary

Okla­ho­ma () – stan w Sta­nach Zjed­no­czo­nych le­żą­cy w środ­ku po­łud­nio­wej czę­ści kraju. Gra­ni­czy od pół­no­cy ze sta­na­mi Kan­sas i Ko­lo­ra­do, od wscho­du ze sta­na­mi Mis­so­u­ri i Ar­kan­sas, od po­łud­nia z Tek­sa­sem, od za­cho­du z Nowym Mek­sy­kiem.

Na te­re­nie stanu do­mi­nu­ją roz­le­głe, rów­nin­ne wy­ży­ny. Rów­ni­na wzno­si się w kie­run­ku za­chod­nim. Na wscho­dzie wy­stę­pu­ją nie­wy­so­kie pasma gór­skie, znane jako Kra­i­na Ozark, z wy­o­dręb­nio­nym kli­ma­tem, także kul­tu­ro­wym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mor­gan Eli­za­beth Wo­o­lard jest mo­del­ką i kró­lo­wą pię­kno­ści z Okla­ho­my.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔklaˈxɔ̃ma, AS: oklaχõma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oklahomczyk mos., Oklahomka ż.

 przym. oklahomski

Wiktionary


oklahomczyk

miesz­ka­niec Okla­ho­ma City, mia­sta w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Okla­ho­my

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stan z przy­jem­no­ścią słu­chał brzdą­ka­nia Okla­hom­czy­ków na gi­ta­rach (…)

 (1.1) Jest u Ste­in­bec­ka miej­sce, w któ­rym nę­dzarz, po­wra­ca­ją­cy z Za­cho­du, z tego raju, do któ­re­go dążą lu­dzie z miejsc za­sy­py­wa­nych pyłem, nę­dzarz, któ­re­mu dzie­ci po­mar­ły w tym „raju" z głodu, roz­cza­ro­wu­je Okla­hom­czy­ków opo­wia­da­niem o wy­zy­sku, który ich czeka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oklahoma ż.

:: fż. Oklahomka ż.

 przym. oklahomski

Wiktionary


oklahomka

miesz­kan­ka Okla­ho­ma City (mia­sta w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Okla­ho­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oklahoma ż.

:: fm. Oklahomczyk mos.

 przym. oklahomski

Wiktionary


oklahomo

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. od: Okla­ho­ma

Wiktionary


oklahomski

→ Okla­ho­ma, → Okla­ho­ma City


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Okla­ho­mą, do­ty­czą­cy Okla­ho­my

Wiktionary

Patrz:

Oklahoma, → Oklahoma City

Przykłady

 (1.1) Hug­hes prze­drzeź­nił jego śmiech, spe­cjal­nie imi­tu­jąc prze­sa­dzo­ny okla­hom­ski ak­cent.

 (1.1) Potem by­wa­ło róż­nie i np. w 1920 r. cena ropy okla­hom­skiej osią­gnę­ła 5,25 dol. za ba­rył­kę (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oklahoma ż., Oklahomczyk mos., Oklahomka ż.

Wiktionary


oklapnięty

taki, który oklap­nął; okla­pły


SJP.pl


oklapnąć

1. opaść, zwie­sić się;
2. stać się oso­wia­łym, apa­tycz­nym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni

 (1.1) opu­ścić się ku do­ło­wi

 (1.2) przen. stać się apa­tycz­nym lub zre­zy­gno­wa­nym

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwisnąć, zwiesić się, opuścić się, opaść

 (1.2) zobojętnieć, zniechęcić się

Wiktionary


oklapły

1. opaść, zwie­sić się;
2. stać się oso­wia­łym, apa­tycz­nym


SJP.pl


oklask

daw­niej: kla­ska­nie w dło­nie jako wyraz za­do­wo­le­nia, uz­na­nia; okla­ski


SJP.pl


oklaski

1. dźwię­ki wy­da­wa­ne za po­mo­cą rąk przez czło­wie­ka pod­czas kla­ska­nia;
2. kla­ska­nie w dło­nie jako wyraz za­do­wo­le­nia, uz­na­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) brawa, apla­uz

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oklask m., oklaskiwanie n.

 czas. oklaskiwać

Wiktionary


oklaskiwacz

po­tocz­nie: ten, kto kla­szcze, okla­sku­je; kla­skacz


SJP.pl


oklaskiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okla­ski­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔklasʲciˈvãɲɛ, AS: oklasʹḱivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oklaski nmos.

 czas. oklaskiwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) klaskanie

Wiktionary


oklaskiwać

kla­skać w dło­nie dla wy­ra­że­nia uz­na­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. okla­skać)

 (1.1) kla­skać w dło­nie dla wy­ra­że­nia uz­na­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co wie­czór wi­dzo­wie okla­sku­ją ak­to­rów tego przed­sta­wie­nia na sto­ją­co.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔklaˈsʲcivat͡ɕ, AS: oklasʹḱivać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oklaski nmos., klaskanie n., oklaskiwanie n., klaka ż., klakier m., poklask m.

 czas. klaskać, wyklaskać, wyklaskiwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bić brawo, klaskać, nagradzać brawami

Wiktionary


okleina

cien­kie płaty drew­na lub in­ne­go ma­te­ria­łu słu­żą­ce do okle­ja­nia wy­ro­bów sto­lar­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cien­ka war­stwa ma­te­ria­łu na­kle­ja­na na po­wierzch­nię w celu jej wy­koń­cze­nia lub ozdo­by

Wiktionary

Okle­i­na – cien­ki ar­kusz for­ni­ru, naj­czę­ściej o gru­bo­ści od 0,5 do 1 mm, prze­waż­nie ze stycz­ne­go prze­kro­ju drew­na, przez­na­czo­ny do okle­ja­nia (for­ni­ro­wa­nia) wy­ro­bów sto­lar­skich, zwła­szcza mebli.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. oklejać ndk., okleić dk.

 przym. okleinowy

 rzecz. oklejanie n., oklejarka ż.

Wiktionary


okleiniarka

ma­szy­na do okle­ja­nia obrze­ży płyt me­blo­wych ar­ku­sza­mi z for­ni­ru lub two­rzy­wa sztucz­ne­go


SJP.pl


okleiniarnia

za­kład prze­my­słu drzew­ne­go pro­du­ku­ją­cy okle­i­ny i obło­gi


SJP.pl


okleiniarz

pra­cow­nik za­trud­nio­ny przy pro­duk­cji okle­in


SJP.pl


okleinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okle­i­no­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieokleinowanie n.

 czas. okleinować ndk.

Wiktionary


okleinować

na­kła­dać okle­i­nę na drew­no; for­ni­ro­wać


SJP.pl


okleić

po­kryć coś przy­kle­jo­ną war­stwą cze­goś


SJP.pl


oklejak

naz­wi­sko


SJP.pl


oklejanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okle­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oklejenie n., okleina ż., oklejarka ż., okleiniarnia ż., okleiniarz ż., okleinówka ż., oklejanka ż.

 czas. oklejać ndk., okleić dk.

 przym. okleinowy

Wiktionary


oklejanka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. pi­san­ka pow­sta­ją­ca przez okle­ja­nie po­wło­ki jajka róż­ny­mi ma­te­ria­ła­mi

Wiktionary

Okle­jan­ka – cha­rak­te­ry­stycz­ny dla re­jo­nu Pu­szczy Bia­łej typ jajka wiel­ka­noc­ne­go zdo­bio­ne­go rdze­niem si­to­wia i ko­lo­ro­wy­mi nit­ka­mi.

Ten typ wiel­ka­noc­ne­go jaja znany jest rów­nież na te­re­nie za­chod­nie­go Pod­la­sia, jed­nak okle­jan­ki Kur­piów Bia­łych mają swoje spe­cy­ficz­ne wzory oraz nie­kie­dy ma­te­ria­ły (ko­ra­li­ki, ce­ki­ny, złoty pa­pier).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na wy­sta­wie w mu­ze­um et­no­gra­ficz­nym wi­dzie­li­śmy: dra­pan­ki, okle­jan­ki i kra­szan­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okleić dk., oklejać ndk.

 rzecz. oklejanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) naklejanka

Wiktionary


oklejarka

przy­rząd do okle­ja­nia lepką taśmą brze­gów ar­ku­szy pa­pie­ru, pu­de­łek, pa­kun­ków itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przy­rząd ułat­wia­ją­cy kle­je­nie lub okle­ja­nie przed­mio­tów za po­mo­cą taśmy sa­mo­przy­lep­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔklɛˈjarka, AS: oklei ̯arka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okleiniarz m., okleiniarnia ż., okleina ż., okleinówka ż., oklejenie n., oklejanie n.

 czas. oklejać ndk., okleić dk.

 przym. okleinowy

Wiktionary


oklejarz

ro­bot­nik za­trud­nio­ny przy okle­ja­niu wy­ro­bów sto­lar­skich okle­i­ną


SJP.pl


oklejać

po­kry­wać coś przy­kle­jo­ną war­stwą cze­goś


SJP.pl


oklejka

ma­te­riał, np. pa­pier, tka­ni­na, skóra, do okle­ja­nia okła­dek ksią­żek, no­te­sów itp.


SJP.pl


oklep

bez kul­ba­ki, bez sio­dła; na oklep


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) bez kul­ba­ki, bez sio­dła

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: okle­pać

Wiktionary

Oklep – po­pu­lar­na nazwa jazdy kon­nej bez uży­cia sio­dła.

Jazda na oklep jest trud­niej­sza niż jazda w siod­le, dla­te­go po­trzeb­ne jest naj­pierw so­lid­ne opa­no­wa­nie pod­staw jazdy w siod­le. Jazda konna na oklep może być war­to­ścio­wym ćwi­cze­niem do­sia­du: wy­ma­ga bo­wiem do­brej rów­no­wa­gi i od­po­wied­nie­go uło­że­nia nóg jeźdź­ca.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔklɛp, AS: oklep

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oklepany

Wiktionary


oklepanka

fra­zes, banał, slo­gan


SJP.pl


oklepany

1. ude­rza­jąc pła­sko, obić coś po wierz­chu lub ze wszyst­kich stron;
2. okle­pać się:
a) okle­pać sa­me­go sie­bie;
b) okle­pać sie­bie naw­za­jem;
c) po­tocz­nie: stać się okle­pa­nym, zbyt zna­nym, nud­na­wym


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za bar­dzo znany z po­wo­du wie­lo­krot­ne­go pow­ta­rza­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. od okle­pać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dow­ci­py o babie u le­ka­rza są zbyt okle­pa­ne, by były za­baw­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oklepanie n., oklepywanie n.

 czas. oklepać dk., oklepywać ndk.

 przysł. oklep

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) banalny, frazesowy, nieciekawy, odgrzewany, ograny, spowszedniały, stereotypowy, sztampowy, truistyczny, trywialny, wyświechtany, wytarty, zgrany

Wiktionary


oklepać

1. ude­rza­jąc pła­sko, obić coś po wierz­chu lub ze wszyst­kich stron;
2. okle­pać się:
a) okle­pać sa­me­go sie­bie;
b) okle­pać sie­bie naw­za­jem;
c) po­tocz­nie: stać się okle­pa­nym, zbyt zna­nym, nud­na­wym


SJP.pl


oklepywać

1. ude­rza­jąc pła­sko, obi­jać coś po wierz­chu lub ze wszyst­kich stron;
2. okle­py­wać się:
a) okle­py­wać sa­me­go sie­bie;
b) okle­py­wać sie­bie naw­za­jem;
c) po­tocz­nie: sta­wać się okle­pa­nym, zbyt zna­nym, nud­na­wym


SJP.pl


oklinowywać

unie­ru­cha­miać coś za po­mo­cą klina; za­kli­no­wy­wać


SJP.pl


okludować

1. o krysz­ta­łach strą­ca­ne­go osadu: za­trzy­my­wać sub­stan­cje obce;
2. o sub­stan­cjach sta­łych: po­chła­niać gazy;
3. o fron­tach at­mos­fe­rycz­nych: ule­gać zwar­ciu, łą­czyć się


SJP.pl


okluzja

w me­te­o­ro­lo­gii: zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na tym, że front zimny, szyb­ciej się po­ru­sza­ją­cy, do­ga­nia front cie­pły


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okluz­ja w che­mii – za­my­ka­nie jonów lub czą­ste­czek we wnę­trzu krysz­ta­łów lub po­chła­nia­nie gazów przez me­ta­le
  • okluz­ja w me­te­o­ro­lo­gii – skró­co­na nazwa fron­tu zo­klu­do­wa­ne­go
  • okluz­ja w me­dy­cy­nie – zam­knię­cie świa­tła na­czy­nia krwio­no­śne­go lub zmniej­sze­nie re­ak­cji odru­cho­wej za­leż­nej od za­cho­dze­nia na sie­bie stref wy­ła­do­wa­nia; jest miarą oś­rod­ko­we­go za­cho­dze­nia na sie­bie dró...
  • okluz­ja w gra­fi­ce kom­pu­te­ro­wej – za­kry­wa­nie obiek­tów znaj­du­ją­cych się dalej od ka­me­ry (ob­ser­wa­to­ra) po­przez obiek­ty znaj­du­ją­ce się bli­żej; do usta­la­nia ko­lej­no­ści za­kry­wa­nia sto­su­je się m.in. bufor Z

Wikipedia


okluzjoner

ste­ro­wa­ne au­to­ma­tycz­nie urzą­dze­nie, sto­so­wa­ne przy okre­so­wym wstrzy­ma­niu prze­pły­wu krwi w na­czy­niach koń­czyn


SJP.pl


okluzyjny

→ okluz­ja


SJP.pl

Patrz:

okluzja

okmiany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu olic­kim;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Choj­nów;

Wiktionary

Ok­mia­ny (niem. "Ka­i­sers­wal­dau", w tym do 2009 r. Ra­dzie­cho­wi­ce, niem. "Rad­chen") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Choj­nów.

Na pół­noc od wsi po­tęż­ny, pia­szczy­sto-żwi­ro­wy, po­ro­śnię­ty lasem Wał Ok­miań­ski typu ozu po­lo­dow­co­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔkˈmja.nɘ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okmiański

Wiktionary


okmiański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ok­mian

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okmiany lm.

Wiktionary


oknisko

zgru­bie­nie od: okno


SJP.pl


oknista

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Łot­wie;

Wiktionary


okniński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Okniń­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Mi­ro­sław Okniń­ski − pol­ski tre­ner i za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki (MMA)
  • Ry­szard Okniń­ski – pol­ski ma­larz
  • Zyg­munt Okniń­ski – pol­ski hi­sto­ryk

Wikipedia


okno

1. otwór w ścia­nie lub dachu bu­dyn­ku poz­wa­la­ją­cy m.in. na wen­ty­la­cję po­mie­szcze­nia, zo­ba­cze­nie tego, co jest na zew­nątrz;
2. szyba opra­wio­na w ramę znaj­du­ją­ca się w takim ot­wo­rze;
3. prze­no­śnie: luka, otwór w czymś poz­wa­la­ją­ce na zaj­rze­nie do wnę­trza tego cze­goś;
4. w in­for­ma­ty­ce: część ekra­nu mo­ni­to­ra wy­róż­nio­na przez ramkę;
5. w gór­nict­wie: otwór wen­ty­la­cyj­ny w ścia­nie po­mię­dzy wy­ro­bi­ska­mi;
6. w ogrod­nict­wie: osz­klo­na rama bę­dą­ca górną czę­ścią in­spek­tu;
7. w ło­wiect­wie: otwór nory zwie­rząt le­śnych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) osz­klo­ny otwór w ścia­nie

 (1.2) in­form. wy­dzie­lo­ny ob­szar na ekra­nie ob­słu­gi­wa­ny przez jeden pro­gram

 (1.3) przen. mat. czas, w któ­rym po­bie­ra­ne są war­to­ści sy­gna­łów do da­ne­go fil­tra

 (1.4) przen. prześ­wit, otwór w czymś

Wiktionary

Okno – ele­ment, kon­struk­cja za­my­ka­ją­ca otwór w ścia­nie lub w dachu, słu­żą­cy do oś­wiet­le­nia lub prze­wie­trza­nia po­mie­szczeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez okno zo­ba­czy­ła star­ca krad­ną­ce­go jabł­ka z jej przy­do­mo­we­go sadu.

 (1.1) Ot­wo­rzył okno i za­pa­trzył się w gwiaź­dzi­ste niebo.

 (1.2) Bar­dzo nie lubię, gdy pro­gram ot­wie­ra wiele okien.

 (1.3) Ten filtr używa okna o dłu­go­ści 20 (dwu­dzie­stu) mi­li­se­kund.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔknɔ, AS: okno

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okiennica ż.

:: zdrobn. okienko n.

 przym. okienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. łokno

Wiktionary


oknowy

→ okno; okien­ny


SJP.pl


oknówka

ga­tu­nek ja­skół­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|De­li­chon ur­bi­ca|ref=tak., po­spo­li­ty w Pol­sce ga­tu­nek ja­skół­ki;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔkˈnufka, AS: oknufka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jaskółka oknówka

Wiktionary


oko

na­rząd wzro­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. na­rząd wzro­ku;

 (1.2) kulin. krą­żek tłu­szczu na po­wierzch­ni płynu

 (1.3) otwór po­mię­dzy wę­zła­mi (splo­ta­mi) sieci

 (1.4) w grze go, nie­za­ję­ty punkt lub punk­ty oto­czo­ne przez ka­mie­nie tego sa­me­go ko­lo­ru;

 (1.5) żegl. służ­ba ob­ser­wa­cyj­na na stat­ku albo jach­cie

 (1.6) żegl. ma­ry­narz lub że­glarz peł­nią­cy służ­bę ob­ser­wa­cyj­ną na oku (1.5)

 (1.7) żegl. otwór w pętli za­wią­za­nej lub za­ple­cio­nej na końcu liny np. cumy

 (1.8) me­te­o­rol. cen­trum cy­klo­nu tro­pi­kal­ne­go

 (1.9) stpol. punkt, jed­nost­ka

 (1.10) gw-pl|Bu­ko­wi­na. litr

Wiktionary

Oko – re­cep­to­ro­wy na­rząd zmy­słu wzro­ku. Naj­prost­sze oko ma tylko zdol­ność wy­kry­wa­nia pew­ne­go za­kre­su pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go; bar­dziej skom­pli­ko­wa­ne jest w sta­nie do­star­czyć in­for­ma­cji o kie­run­ku pa­da­nia świa­tła, jego in­ten­syw­no­ści oraz kształ­tach obiek­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nigdy nie za­pom­nę tych świ­dru­ją­cych oczu.

 (1.2) Zupę po­kry­wa­ły odra­ża­ją­ce oka tłu­szczu.

 (1.3) Ta sieć ma za duże oka, każda ryba z niej ucie­knie.

 (1.4) Są nadal żywe, po­nie­waż mają dwoje oczu.

 (1.5) Całą wach­tę sta­łem na oku.

 (1.6) Ka­pi­tan wyz­na­czył mnie na oko.

 (1.7) Załóż oko cumy na poler.

 (1.8) Sta­tek wpadł w oko cy­klo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkɔ, AS: oko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oczniak m., ocznica ż., ocznik m., oczkownica ż., oczkowanie n., oczynka ż.

:: zdrobn. oczko n.

:: zgrub. oczysko n.

 czas. zoczyć dk., oczkować ndk.

 przym. oczny, naoczny, oczkowy, bystrooki

 przysł. zaocznie, naocznie

 temsłow. oczo-, -oczny, -oki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślepie, gała; lm. oczęta, lm. stpol. oczynki

 (1.2) plama

 (1.7) pętla

Wiktionary


okocenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oko­cić.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kotny

Wiktionary


okocim

wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim;

Wiktionary

Zo­bacz też: Oko­cim w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Oko­cim – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie brze­skim, w gmi­nie Brze­sko.

Do 1954 roku ist­nia­ła gmina Oko­cim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. okocimski

Wiktionary


okocimianin

miesz­ka­niec Oko­ci­mia


SJP.pl


okocimianka

miesz­kan­ka Oko­ci­mia


SJP.pl


okocimski

przy­miot­nik od: Oko­cim (wieś)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Oko­ci­mia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okocim m.

Wiktionary


okocić

oko­cić się - wydać po­tom­stwo; wy­ko­cić się, uro­dzić (o sa­mi­cy niek­tó­rych zwie­rząt)


SJP.pl


okocony

o sa­mi­cy niek­tó­rych zwie­rząt: taka, która wy­da­ła po­tom­stwo; za­ko­co­na


SJP.pl


okolcować

za­o­pa­trzyć w kolce


SJP.pl


okolcz

ro­śli­na z ro­dzi­ny traw (Cor­ta­de­ria sel­lo­a­na), wy­stę­pu­ją­ca w Bra­zy­lii i Ar­gen­ty­nie; gy­ne­rium, trawa pam­pa­so­wa, kor­ta­de­ria


SJP.pl


okolczykować

oz­na­czyć kol­czy­kiem, np. bydło; za­kol­czy­ko­wać


SJP.pl


okole

1. prze­sta­rza­le to, co okala, oto­cze­nie;
2. łąka w za­krę­tach wi­ją­cej się rzeki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okole – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo
  • Okole – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Sta­ro­gard Gdań­ski
  • Okole – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Ińsko
  • Okole – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Borne Su­li­no­wo
  • Okole – dziel­ni­ca mia­sta Byd­goszcz
  • Okole – szczyt w Gó­rach Ka­czaw­skich
  • Okole – przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


okolehao

ciem­ny, ha­waj­ski al­ko­hol, wyt­wa­rza­ny przez de­sty­la­cję prze­fer­men­to­wa­ne­go za­cie­ru z ryżu, me­la­sy i soku ro­śli­ny taro


SJP.pl


okoleniec

Oko­le­niec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kol­skim, w gmi­nie Kło­da­wa. Czę­ści wsi sta­no­wią miej­sco­wo­ści Brze­zin­ka, Orzesz­ków i Sta­wek.

Nazwa miej­sco­wo­ści wy­wo­dzi się od słowa "oko­lić", oz­na­cza­ją­ce­go oto­czyć, opa­sać wkoło. We­dług do­ku­men­tów hi­sto­rycz­nych miej­sco­wość w XIV wieku za­pi­sy­wa­na była jako "Oco­li­no", "Oko­li­no", w XV wieku "Oco­li­necz", w XVI wieku "Oko­ly­ny­ecz", "Oko­li­ny­ecz", "Oko­lie­necz", od XVIII wieku "Oko­le­niec".

Wikipedia


okolica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­szar wokół cze­goś

 (1.2) ob­szar, który sta­no­wi jakiś zbiór, ca­łość

 (1.3) miesz­kań­cy okre­ślo­ne­go ob­sza­ru

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oko­li­ca – ob­szar roz­cią­ga­ją­cy się do­o­ko­ła ja­kie­goś miej­sca
  • Oko­li­ca – część wsi Sied­li­szo­wi­ce w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie tar­now­skim, w gmi­nie Żabno
  • Oko­li­ca – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Re­pu­bli­ce Serb­skiej, w gmi­nie Prnja­vor
  • Oko­li­ca Lepie – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie we­re­now­skim, w siel­so­wie­cie Kon­wa­lisz­ki
  • Oko­li­ca – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ko­re­lic­kim, w siel­so­wie­cie Ma­lu­szy­ce
  • Oko­li­ca (rejon bra­sław­ski) – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie bra­sław­skim, w siel­so­wie­cie Achre­mow­ce
  • Oko­li­ca Po­e­tów – mie­sięcz­nik po­e­tyc­ki

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adam czuje kłu­cie w oko­li­cy serca.

 (1.2) Miesz­kam w nie­bez­piecz­nej oko­li­cy.

 (1.3) Cała oko­li­ca pro­te­sto­wa­ła prze­ciw­ko de­cyz­ji bur­mi­strza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔˈlʲit͡sa, AS: okolʹica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okolicznik m., okoliczność ż., bezokolicznik m.

 przym. okoliczny, okolicznikowy, bezokolicznikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rejon, pobliże

 (1.2) region, rejon, strony

Wiktionary


okolicznik

część zda­nia okre­śla­ją­ca orze­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gram. część zda­nia okre­śla­ją­ca cza­sow­nik;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. ktoś z oko­li­cy

Wiktionary

Oko­licz­nik – część zda­nia, która pełni funk­cję okre­śla­ją­cą orze­cze­nie. Uzu­peł­nia cza­sow­nik o do­dat­ko­we ele­men­ty. Po­zo­sta­je on ze swoim czło­nem na­drzęd­nym w związ­ku przy­na­leż­no­ści.

Cza­sa­mi trud­no wska­zać, czy okre­ślo­na część zda­nia jest oko­licz­ni­kiem czy do­peł­nie­niem. Z po­mo­cą przy­cho­dzi wtedy re­gu­ła, która mówi, że do­peł­nie­nie po­zo­sta­je ze swoim czło­nem na­drzęd­nym w związ­ku rządu (oko­licz­nik po­zo­sta­je w związ­ku przy­na­leż­no­ści)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W zda­niu „Czy­tał książ­kę z wiel­kim za­in­te­re­so­wa­niem”, wy­ra­że­nie „z wiel­kim za­in­te­re­so­wa­niem” pełni funk­cję oko­licz­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔˈlʲit͡ʃʲɲik, AS: okolʹičʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. bezokolicznik mrz., okolica ż., okoliczność ż.

 przym. okolicznikowy, okolicznościowy, okoliczny

Wiktionary


okolicznikowy

przy­miot­nik

 (1.1) gram. zwią­za­ny z oko­licz­ni­kiem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okolicznik mrz., okolica ż.

Wiktionary


okoliczności

ze­spół fak­tów i wy­da­rzeń to­wa­rzy­szą­cych ja­kie­muś zaj­ściu lub sy­tu­a­cji; wa­run­ki


SJP.pl


okolicznościowo

przy­słó­wek

 (1.1) w związ­ku z jakąś oko­licz­no­ścią, przy­pad­ko­wo, oka­zyj­ne, przy­god­nie

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okolicznościowy

 rzecz. okoliczność ż.

Wiktionary


okolicznościowy

zwią­za­ny z ja­kimś szcze­gól­nym wy­da­rze­niem, wy­ni­ka­ją­cy z okre­ślo­nej sy­tu­a­cji


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z pew­ny­mi oko­licz­no­ścia­mi

 (1.2) upa­mięt­nia­ją­cy ja­kieś wy­da­rze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pra­cow­ni­ko­wi przy­słu­gu­je urlop oko­licz­no­ścio­wy z okaz­ji na­ro­dzin dziec­ka.

 (1.2) Pocz­ta wy­da­ła oko­licz­no­ścio­wy zna­czek z przy­wiesz­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okoliczność ż.

 przysł. okolicznościowo

 rzecz. okolicznik mrz., okoliczność ż.

Wiktionary


okoliczność

1. wy­da­rze­nie, fakt to­wa­rzy­szą­cy ja­kiejś sy­tu­a­cji lub zda­rze­niu;
2. spo­sob­ność, okaz­ja;
3. w pra­wie: oko­licz­ność ła­go­dzą­ca, ob­cią­ża­ją­ca -fakt ujaw­nio­ny w toku pro­ce­su są­do­we­go, wpły­wa­ją­cy na orze­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co to­wa­rzy­szy cze­muś; kon­tekst sy­tu­a­cji, zda­rze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poz­na­li­śmy się w nie­ty­po­wych oko­licz­no­ściach.

 (1.1) Oko­licz­no­ści zmu­si­ły ją do za­łat­wie­nia po­trze­by fiz­jo­lo­gicz­nej pod krza­kiem.

 (1.1) Nim­fo­ma­nia po­łą­czo­na z po­szu­ki­wa­niem no­wych part­ne­rów i po­dej­mo­wa­niem współ­ży­cia w każ­dej, nawet nies­przy­ja­ją­cej temu oko­licz­no­ści, bywa wy­ra­zem za­kłó­ce­nia kon­tro­li im­pul­sów.

 (1.1) Re­ak­cja niek­tó­rych mi­ne­ra­łów, pie­nią­cych się w zet­knię­ciu z kwa­sa­mi, zda­wa­ła się mu przy­po­mi­nać fer­men­ta­cję ro­ślin ślu­zo­wych; tę ostat­nią uwa­żał za po­czą­tek życia, które dla braku przy­jaz­nych oko­licz­no­ści nie mogło bar­dziej się roz­wi­nąć.

 (1.1) Tyle lat była po­wol­ną, a teraz, kiedy mamy cięż­ką oko­licz­ność, sta­nę­ła oko­niem.

 (1.1) A jeśli przy oko­licz­no­ści wyś­pie­wa, co wie? Za każdą cenę trze­ba go wy­do­być z wię­zie­nia – go­rącz­ko­wał się w oba­wie o sprzy­się­że­nie.

 (1.1) Wska­za­nie zasad ładu kor­po­ra­cyj­ne­go, które nie były przez emi­ten­ta sto­so­wa­ne, wraz ze wska­za­niem jakie były oko­licz­no­ści i przy­czy­ny nie­za­sto­so­wa­nia danej za­sa­dy oraz w jaki spo­sób spół­ka za­mie­rza usu­nąć ewen­tu­al­ne skut­ki nie­za­sto­so­wa­nia danej za­sa­dy lub jakie kroki za­mie­rza pod­jąć, by zmniej­szyć ry­zy­ko nie­za­sto­so­wa­nia danej za­sa­dy w przysz­ło­ści.

 (1.1) Je­sie­nią 1944 tłumi pow­sta­nie na Sło­wa­cji. W 1945, pod ko­niec wojny, ginie w ta­jem­ni­czych oko­licz­no­ściach.

 (1.1) — Pod­ję­li­śmy już sto­sow­ne do oko­licz­no­ści dzia­ła­nia, ma­ją­ce na celu uka­ra­nie spraw­ców zda­rze­nia. — za­pew­nia­ła po­li­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔˈlʲit͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: okolʹičność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okolica ż., okolicznik m.

 przym. okolicznościowy

 przysł. okolicznościowo

Wiktionary


okoliczny

1. znaj­du­ją­cy się w oko­li­cy;
2. na­le­żą­cy do danej oko­li­cy; miej­sco­wy; tu­tej­szy;
3. znaj­du­ją­cy się do­o­ko­ła cze­goś, oka­la­ją­cy coś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się w oko­li­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy pani Zem­bik ko­rzy­sta z tych oko­licz­nych si­łow­ni na wol­nym po­wie­trzu?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okolica ż., okolicznik mrz.

Wiktionary


okolić

ut­wo­rzyć ob­wód­kę, obrze­że­nie


SJP.pl


okolnica

1. war­stwa ko­mó­rek mię­ki­szo­wych po­kry­wa­ją­ca ło­dy­gę lub ko­rze­nie ro­śli­ny, od­dzie­la­ją­ca łyko od en­do­der­my; pe­ry­cykl;
2. dawny układ wsi w for­mie placu obu­do­wa­ne­go wokół do­mo­stwa­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urb. wieś, osada zbu­do­wa­na na pla­nie okrę­gu;

 (1.2) bot. syst. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cyc­lant­hu|Poit. ex A.Rich.., ro­dzaj ro­ślin na­ziem­no­pącz­ko­wych z ro­dzi­ny okol­ni­co­wa­tych;

 (1.3) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju okol­ni­ca (1.2)

 (1.4) bot. war­stwa ro­ślin­nych ko­mó­rek pa­ren­chy­ma­tycz­nych na ob­wo­dzie walca osio­we­go w ko­rze­niu i ło­dy­dze;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okol­ni­ca – typ sło­wiań­ski wsi
  • okol­ni­ca – war­stwa ko­mó­rek w ko­rze­niu
  • okol­ni­ca – ro­śli­na z ro­dzi­ny okol­ni­co­wa­tych

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) okólnica

 (1.4) perycykl, perykambium

Wiktionary


okolski

naz­wi­sko


SJP.pl


okomżyć

okom­żyć się - po­tocz­nie:
1. stać się du­chow­nym;
2. na­ło­żyć komżę


SJP.pl


okonecczanin

miesz­ka­niec Okon­ka (mia­sta w Pol­sce); Okoń­cza­nin


SJP.pl


okonecczanka

miesz­kan­ka Okon­ka (mia­sta w Pol­sce); Okoń­czan­ka


SJP.pl


okonecki

przy­miot­nik od: Oko­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Okon­kiem, do­ty­czą­cy Okon­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okonek mrz.

Wiktionary


okonek

mały okoń (ryba dra­pież­na); oko­niek


SJP.pl

Oko­nek ( Rat­ze­buhr in Pom­mern) – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie zło­tow­skim, po­ło­żo­ne na Po­je­zie­rzu Po­łud­nio­wo­po­mor­skim, nad rzeką Czar­ną. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Oko­nek. We­dług da­nych z 30 czerw­ca 2016 r. mia­sto li­czy­ło 3983 miesz­kań­ców.

Wikipedia


okoniek

mały okoń (ryba dra­pież­na); oko­nek


SJP.pl


okoniewski

naz­wi­sko


SJP.pl


okonin

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oko­nin – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Cie­cho­cin
  • Oko­nin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. gru­dziądz­kim, w gmi­nie Gruta
  • Oko­nin – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Brzu­ze
  • Oko­nin – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rop­czyc­ko-sę­dzi­szow­skim, w gmi­nie Rop­czy­ce
  • Oko­nin – je­zio­ro w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Cie­cho­cin
  • Oko­nin – je­zio­ro w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Brzu­ze
  • Oko­nin – gro­ma­da w po­wie­cie gru­dziądz­kim
  • Oko­nin – gro­ma­da w po­wie­cie rop­czyc­kim

Wikipedia


okoniny

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oko­ni­ny – wieś bo­ro­wiac­ka w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie tu­chol­skim, w gmi­nie Śli­wi­ce na ob­sza­rze Borów Tu­chol­skich nad je­zio­rem Oko­niń­skim
  • Oko­ni­ny – osada leśna ko­ciew­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie sta­ro­gardz­kim, w gmi­nie Ka­li­ska
  • Oko­ni­ny Nad­je­zior­ne
  • Re­zer­wat przy­ro­dy Tor­fo­wi­sko Oko­ni­ny

Wikipedia


okoniokształtne

rząd ryb słod­ko­wod­nych na­le­żą­cy do gro­ma­dy pro­mie­nio­płet­wych


SJP.pl

Oko­nioksz­tałt­ne (Per­ci­for­mes) – naj­licz­niej­szy rząd ryb pro­mie­nio­płet­wych obej­mu­ją­cy co najm­niej 150, a we­dług niek­tó­rych źró­deł nawet 180 ro­dzin. Ga­tun­ki za­li­cza­ne do oko­nioksz­tałt­nych są bar­dzo zróż­ni­co­wa­ne pod wzglę­dem bu­do­wy ciała, zaj­mo­wa­ne­go sied­li­ska i pro­wa­dzo­ne­go trybu życia. Wy­stę­pu­ją nie­mal we wszyst­kich zbior­ni­kach wod­nych na Ziemi. Więk­szość sta­no­wią ga­tun­ki mor­skie. Są naj­młod­szą fi­lo­ge­ne­tycz­nie grupą ryb.

Wikipedia


okoniokształtny

o ce­chach oko­nioksz­tałt­nych (rząd ryb)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) icht. taki, który ma kształt oko­nia, przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem oko­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wę­go­rzy­ca to ga­tu­nek ryby oko­nioksz­tałt­nej z ro­dzi­ny wę­go­rzy­co­wa­tych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔ̃ɲɔˈkʃtawtnɨ, AS: okõńokštau̯tny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okoń mzw., okoniowate nmos.

Wiktionary


okoniopstrąg

bass wiel­ko­gę­bo­wy; ryba z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl


okoniopstrągowate

o ce­chach oko­niop­strą­go­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


okoniopstrągowaty

o ce­chach oko­niop­strą­go­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


okoniowate

ro­dzi­na ryb z rzędu oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Per­ci­dae|Ra­fi­nes­que|ref=tak., ro­dzi­na ryb oko­nioksz­tałt­nych;

Wiktionary

Oko­nio­wa­te (Per­ci­dae) – ro­dzi­na ryb oko­nioksz­tałt­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Płet­wy brzusz­ne u oko­nio­wa­tych są osa­dzo­ne pod pier­sio­wy­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okoń mzw., okonek mzw., okoniek mzw., okoniowce lm nm., okoniokształtne lm nm.

 przym. okoniowaty, okoniokształtny

Wiktionary


okoniowaty

o ce­chach oko­nio­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


okoniowce

po­drząd ryb oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Oko­niow­ce (Per­co­i­dei) – po­drząd ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes) obej­mu­ją­cy ryby o bu­do­wie naj­bliż­szej jego ty­po­wi no­men­kla­to­rycz­ne­mu. Oko­niow­ce sta­no­wią naj­licz­niej­szą grupę oko­nioksz­tałt­nych, bar­dzo zróż­ni­co­wa­ną pod wzglę­dem mor­fo­lo­gicz­nym i bio­lo­gicz­nym.

Wikipedia


okoniowy

→ okoń


SJP.pl

Patrz:

okoń

okonit

kom­po­zy­cja wo­sko­wa zło­żo­na z po­zo­sta­ło­ści de­sty­la­cyj­nej su­ro­we­go ozo­ke­ry­tu i ka­u­czu­ku


SJP.pl


okop

ro­dzaj for­ty­fi­ka­cji w po­sta­ci rowu z na­sy­pem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. od­kry­ty, ognio­wy obiekt for­ty­fi­ka­cyj­ny, zwy­kle ma­ją­cy po­stać wy­ko­pu ziem­ne­go;

 (1.2) przen. po­zy­cja lub spo­sób my­śle­nia zaw­zię­cie bro­nio­ne

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2 os. lp. rozk. od: oko­pać

Wiktionary

Okop – po­lo­wa for­ty­fi­ka­cja ziem­na, obron­na lub oblęż­ni­cza, w po­sta­ci wy­ko­pu o głę­bo­ko­ści chro­nią­cej przed ostrza­łem nie­przy­ja­cie­la na wprost, re­du­ku­ją­ca przy okaz­ji skut­ki ostrza­łu od góry i bom­bar­do­wań, usy­tu­o­wa­na na fron­cie walk, słu­żą­ca głów­nie do pro­wa­dze­nia ognia z broni oso­bi­stej i ze­spo­ło­wej oraz ob­ser­wa­cji przed­po­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spie­sze­ni żoł­nie­rze roz­po­czę­li bu­do­wę oko­pów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkɔp, AS: okop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopanie n., okopywanie n., okopanie n., kopacz mos./mzw., kopaczka ż., koparka ż.

 czas. kopać ndk., okopywać ndk., okopać dk.

 przym. okopowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rów

Wiktionary


okopanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oko­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okop m., okopowe nmos., okopywanie n., kopacz mzw./mos.

 czas. okopać dk., okopywać ndk.

 przym. okopowy

Wiktionary


okopać

ob­ko­pać;
1. ko­piąc, spulch­nić zie­mię wokół ja­kiejś ro­śli­ny;
2. oto­czyć jakiś obiekt umoc­nie­nia­mi ziem­ny­mi;
3. wy­ko­pać do­o­ko­ła cze­goś rów;
4. na­sy­pać wokół cze­goś ziemi lub pia­sku;
5. ko­piąc, spo­wo­do­wać ból;
6. ko­piąc jakąś po­wierzch­nię, po­bru­dzić ją lub zni­szczyć;
7. oko­pać się - usy­pać okopy wo­ko­ło sie­bie


SJP.pl


okopcać

po­kry­wać coś bru­dem po­cho­dzą­cym z dymu lub po­dob­nych sub­stan­cji


SJP.pl


okopcowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okop­co­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopiec mrz.

Wiktionary


okopcować

cza­sow­nik

 (1.1) roln. ogrod. ochro­nić ro­śli­ny przed prze­ma­rza­niem po­przez usy­pa­nie kop­ców

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Młode ro­śli­ny zi­mu­ją dość do­brze, star­sze na­le­ży okryć jed­li­ną i okop­co­wać kom­po­stem lub korą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopiec m., kopczyk m.

Wiktionary


okopczykować

okryć zie­mią ło­dy­gi ro­ślin


SJP.pl


okopowe

1. zwią­za­ny z oko­pem, for­ty­fi­ka­cją ziem­ną;
2. ro­śli­ny oko­po­we - ro­śli­ny upra­wia­ne dla ja­dal­nych ko­rze­ni lub bulw


SJP.pl


okopowizna

ogół ro­ślin oko­po­wych


SJP.pl


okopowizny

ogół ro­ślin oko­po­wych


SJP.pl


okopowy

1. zwią­za­ny z oko­pem, for­ty­fi­ka­cją ziem­ną;
2. ro­śli­ny oko­po­we - ro­śli­ny upra­wia­ne dla ja­dal­nych ko­rze­ni lub bulw


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z oko­pem, do­ty­czą­cy okopu

 (1.2) zwią­za­ny z upra­wą ro­ślin dla bulw lub ko­rze­ni wy­ma­ga­ją­cych oko­py­wa­nia, do­ty­czą­cy ta­kiej upra­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziad wró­cił z wojny z ner­wi­cą oko­po­wą i bez lewej nogi.

 (1.1) W re­jo­nie ulicy Oko­po­wej ze­bra­ło się kil­ku­set ludzi.

 (1.2) Do ro­ślin oko­po­wych na­le­żą: ziem­niak, burak, rzepa i mar­chew.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okop m.

 czas. okopać dk., okopywać ndk.

 przym. przyokopowy

Wiktionary


okopywać

ob­ko­py­wać;
1. ko­piąc, spulch­niać zie­mię wokół ja­kiejś ro­śli­ny;
2. ota­czać jakiś obiekt umoc­nie­nia­mi ziem­ny­mi;
3. wy­ko­py­wać do­o­ko­ła cze­goś rów;
4. na­sy­py­wać wokół cze­goś ziemi lub pia­sku;
5. ko­piąc, po­wo­do­wać ból;
6. ko­piąc jakąś po­wierzch­nię, bru­dzić ją lub ni­szczyć;
7. oko­py­wać się - usy­py­wać okopy wo­ko­ło sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oko­pać)

 (1.1) ob­sy­py­wać upra­wia­ną ro­śli­nę sko­pa­ną wokół zie­mią

 (1.2) ota­czać umoc­nie­nia­mi ziem­ny­mi, np. wałem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny oko­py­wać się (dk. oko­pać się)

 (2.1) ota­czać się oko­pa­mi, np. wałem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kopacz mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) obwarowywać

 (2.1) obwarowywać się

Wiktionary


okorek

skraj­na deska z kloca, z jed­nej stro­ny pła­ska, z dru­giej pó­ło­krą­gła; okraj­ka; obla­der; opół


SJP.pl


okorowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oko­ro­wać.

Wiktionary

Oko­ro­wa­nie – war­stwa ko­mó­rek ota­cza­ją­cych za­sad­ni­czą część ple­chy glo­nów (rdzeń). Cza­sem zwane jest tak jak u ro­ślin na­sien­nych korą, a jego rzędy nićmi ko­ro­wy­mi.

U ra­mie­ni­cow­ców oko­ro­wa­nie ni­by­ło­dy­gi wy­stę­pu­je w ro­dza­jach "Chara" (z wy­jąt­ka­mi) i "Lych­not­ham­nus", pod­czas gdy brak go u ro­dza­jów "Ni­tel­la" i "Ni­tel­lop­sis".

Wikipedia

Powiązane:

 czas. okorowywać, okorować dk.

Wiktionary


okorować

usu­nąć korę okry­wa­ją­cą pień i ga­łę­zie drze­wa


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oko­ro­wy­wać)

 (1.1) po­zba­wić kory

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kora ż., korek m., okorowanie n., okorowywanie n.

 czas. okorowywać ndk.

 przym. korowy

Wiktionary


okorowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oko­ro­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okorować, okorowywać ndk.

Wiktionary


okorowywać

usu­wać korę okry­wa­ją­cą pień i ga­łę­zie drze­wa; ko­ro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oko­ro­wać)

 (1.1) po­zba­wiać kory

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilku ma­lu­chów młó­ci­ło w piłkę, dwóch chłop­ców ro­bi­ło płot, inni oko­ro­wy­wa­li maszt.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kora ż., korek m., okorowanie n., okorowywanie n.

 czas. okorować dk.

 przym. korowy

Wiktionary


okoruchowy

zwią­za­ny z ru­chem oka


SJP.pl


okosić

sko­sić do­o­ko­ła


SJP.pl


okostna

mocna, włó­kni­sta błona sil­nie una­czy­nio­na i uner­wio­na, zbu­do­wa­na z tkan­ki łącz­nej zbi­tej, po­kry­wa­ją­ca po­wierzch­nię kości; pe­rio­ste­um


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. błona ota­cza­ją­ca i ochra­nia­ją­ca kości;

Wiktionary

Okost­na ( pe­rio­ste­um) – błona po­kry­wa­ją­ca od zew­nątrz więk­szą część kości (oprócz po­wierzch­ni sta­wo­wych), sil­nie una­czy­nio­na i uner­wio­na. Skła­da się z włó­kni­stej war­stwy zew­nętrz­nej i wew­nętrz­nej war­stwy roz­rod­czej, za­wie­ra­ją­cej ko­mór­ki ko­ściot­wór­cze. Funk­cją okost­nej jest ochro­na i odży­wia­nie kości, a także wyt­wa­rza­nie tkan­ki kost­nej w okre­sie roz­wo­ju (przy­rost kości na gru­bość) i re­ge­ne­ra­cja ubyt­ków, np. po zła­ma­niu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈkɔstna, AS: okostna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kość ż.

 przym. okostnowy

Wiktionary


okostnowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) anat. zwią­za­ny z okost­ną, do­ty­czą­cy okost­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okostna ż.

Wiktionary


okowa

okowy; daw­niej:
1. kaj­da­ny, łań­cu­chy; więzy, dyby;
2. nie­wo­la, brak swo­bo­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kaj­da­ny, łań­cu­chy, pęta

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okować, okuć

Wiktionary


okowiciany

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z oko­wi­tą, do­ty­czą­cy oko­wi­ty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okowita ż., okowitka ż., okowiciarz mos.

Wiktionary


okowiciarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) przest. pro­du­cent lub hand­larz oko­wi­tą

 (1.2) przest. upi­ja­ją­cy się oko­wi­tą

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pod oknem sie­dział jakiś oko­wi­ciarz, ły­piąc na niego spode łba.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okowita ż., okowitka ż.

 przym. okowiciany

Wiktionary


okowiel

ryba z rzędu dor­szoksz­tałt­nych, odży­wia­ją­ca się ma­ły­mi sko­ru­pia­ka­mi, kre­wet­ka­mi, ro­ba­ka­mi i drob­ny­mi ry­ba­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­sop­te­rus es­mar­kii|Nils­son|ref=tak., ryba mor­ska z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych;

Wiktionary

Oko­wiel ("Tri­sop­te­rus es­mar­kii") – ga­tu­nek mor­skiej ryby dor­szoksz­tałt­nej z ro­dzi­ny dor­szo­wa­tych (Ga­di­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­stę­pu­ją­ce w stre­fie bo­re­al­nej oko­wie­le żywią się zo­o­plank­to­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkɔ.vjɛl

Wiktionary


okowita

daw­niej:
1. wódka;
2. spi­ry­tus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. spoż. mocna wódka

 (1.2) przest. nie­o­czy­szczo­ny spi­ry­tus

Wiktionary

Oko­wi­ta (od aqua vitae – woda życia) lub go­rzał­ka – sta­ro­pol­skie okre­śle­nie wy­so­ko­pro­cen­to­we­go na­po­ju al­ko­ho­lo­we­go, moc­nej wódki pro­du­ko­wa­nej ze zbóż i ziem­nia­ków.

"Aqua vitae" wyt­wa­rza­no w Eu­ro­pie już w XIII wieku jako spi­ry­tus bę­dą­cy pro­duk­tem de­sty­la­cji wina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Karcz­marz nalał mu je­szcze oko­wi­ty i cze­kał, aż zacz­nie gadać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okowiciarz mos.

:: zdrobn. okowitka ż.

 przym. okowiciany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wódeczka, wódka, gorzałka, gorzoła

Wiktionary


okowitka

prze­sta­rza­łe zdrob­nie­nie od: oko­wi­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: oko­wi­ta

 (1.2) pieszcz. oko­wi­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na­le­ję ci je­szcze oko­wit­ki, chcesz?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okowiciarz mos., okowita ż.

 przym. okowiciany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wódeczka

Wiktionary


okowy

okowy; daw­niej:
1. kaj­da­ny, łań­cu­chy; więzy, dyby;
2. nie­wo­la, brak swo­bo­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) poet. łań­cu­chy, kaj­da­ny, pęta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Źle jest żyć w oko­wach ko­niecz­no­ści, żadna jed­nak ko­niecz­ność nie zmu­sza nas do życia (Se­ne­ka, za Epi­ku­rem)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkɔvɨ, AS: okovy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. skuć, okuć

Wiktionary


około

w przy­bli­że­niu


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) … wska­zu­ją­cy przy­bli­że­nie licz­by, miary, czasu

 (1.2) daw. … okre­śla­ją­cy miej­sce do­o­ko­ła przed­mio­tu

par­ty­ku­ła

 (2.1) … wska­zu­ją­ca przy­bli­że­nie licz­by, miary, czasu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wró­cił około pół­no­cy.

 (1.1) Męż­czyz­na lat około trzy­dzie­stu.

 (1.1) Kąpał się zwy­kle około czter­dzie­stu minut.

 (2.1) Po około czter­dzie­stu mi­nu­tach cia­sto można wyjąć z pie­kar­ni­ka.

 (2.1) Po­tra­fił pra­co­wać nad około dwu­dzie­sto­ma za­gad­nie­nia­mi naraz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkɔwɔ, AS: okou̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kolarz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1, 2.1) koło, w przybliżeniu, mniej więcej, plus minus, rzędu, z grubsza, na oko; żart. pi razy drzwi, pi razy oko; książk. grosso modo, circa; przest. przybliżenie; reg. śl. kole

 (1.2) dookoła, wokół; reg. śl. kole

Wiktionary


około-

prze­dro­stek

 (1.1) okre­śla cechę cze­goś, co znaj­du­je się lub ma miej­sce do­o­ko­ła przed­mio­tu okre­śla­ne­go przez przy­miot­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­nu­je tam kli­mat okołobie­gu­no­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkɔwɔ, AS: okou̯o

Wiktionary


okołobiegunowy

znaj­du­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu bie­gu­na


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geogr. wła­ści­wy oko­li­com bie­gu­na

 (1.2) geogr. po­ło­żo­ny w po­bli­żu bie­gu­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można je spot­kać pra­wie wszę­dzie: od ark­tycz­nych ob­sza­rów oko­ło­bie­gu­no­wych, po­przez stre­fę umiar­ko­wa­ną, do go­rą­cych i wil­got­nych tro­pi­ków, w któ­rych osią­gnę­ły ogrom­ną róż­no­rod­ność.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔwɔbʲjɛɡũˈnɔvɨ, AS: okou̯obʹi ̯egũnovy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) biegunowy, podbiegunowy, polarny

Wiktionary


okołobudżetowy

w eko­no­mii: do­ty­czą­cy bu­dże­tu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z bu­dże­tem, do­ty­czą­cy bu­dże­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sejm uchwa­lił w pią­tek tzw. usta­wę oko­ło­bu­dże­to­wą, która prze­wi­du­je m.in. zam­ro­że­nie płac w bu­dże­tów­ce, do­fi­nan­so­wa­nie staży le­kar­skich środ­ka­mi z Fun­du­szu Pracy i pod­wyż­kę ak­cy­zy na wy­ro­by ty­to­nio­we.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. budżetowy

Wiktionary


okołodobowy

zwią­za­ny z cy­klem dnia i nocy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy mniej wię­cej 24 go­dzin

Wiktionary


okołodźwiękowy

ma­ją­cy pręd­kość bli­ską pręd­ko­ści dźwię­ku, np. prze­pływ oko­łodź­wię­ko­wy; trans­so­nicz­ny


SJP.pl


okołoemerytalny

zbli­żo­ny do wieku eme­ry­tal­ne­go


SJP.pl


okołofestiwalowy

zwią­za­ny z fe­sti­wa­lem i wy­da­rze­nia­mi od­by­wa­ją­cy­mi się wokół niego


SJP.pl


okołogardzielowy

znaj­du­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu gar­dła zwie­rząt


SJP.pl


okołogwiazdowy

znaj­du­ją­cy się lub krą­żą­cy do­o­ko­ła gwia­zdy


SJP.pl


okołokonkordatowy

zwią­za­ny z kon­kor­da­tem, do­ty­czą­cy kon­kor­da­tu


SJP.pl


okołoksiężycowy

znaj­du­ją­cy się lub krą­żą­cy do­o­ko­ła Księ­ży­ca


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się, od­by­wa­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy do­o­ko­ła księ­ży­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wej­ście lą­dow­ni­ka na or­bi­tę oko­łok­się­ży­co­wą na­stą­pi­ło 15 li­sto­pa­da.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔwɔcɕɛ̃w̃ʒɨˈt͡sɔvɨ, AS: okou̯oḱśẽũ̯žycovy

Wiktionary


okołomarsjański

znaj­du­ją­cy się lub krą­żą­cy do­o­ko­ła Marsa


SJP.pl


okołomedyczny

zwią­za­ny poś­red­nio z me­dy­cy­ną lub dzia­łal­no­ścią me­dycz­ną


SJP.pl


okołomiesiączkowy

zwią­za­ny z cza­sem obej­mu­ją­cym mie­siącz­kę, prze­bie­ga­ją­cy w nie­dłu­giej od­le­gło­ści cza­so­wej od mie­siącz­ki


SJP.pl


okołonaczyniowy

po­ło­żo­ny wokół na­czy­nia krwio­no­śne­go, ota­cza­ją­cy na­czy­nie


SJP.pl


okołoporodowy

zwią­za­ny z okre­sem po­ro­du


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma miej­sce w okre­sie po­ro­du oraz bez­poś­red­nio przed nim lub po nim

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (Pe­sty­cy­dy) mogą być przy­czy­ną groź­nych po­wi­kłań oko­ło­po­ro­do­wych - su­ge­ru­ją ba­da­nia prze­pro­wa­dzo­ne przez ame­ry­kań­skich le­ka­rzy w dzie­się­ciu hrab­stwach Ka­li­for­nii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ, AS: okou̯oporodovy

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. okołoporodowo

 rzecz. poród mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) perinatalny

Wiktionary


okołopołudniowy

dzie­ją­cy się około po­łud­nia


SJP.pl


okołoprzełykowy

znaj­du­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu prze­ły­ku


SJP.pl


okołorostek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. ele­ment sło­wot­wór­czy ota­cza­ją­cy lek­sem, np. mor­fem ota­cza­ją­cy rdzeń;

Wiktionary

Oko­ło­ro­stek (cyr­kum­fiks z cir­kum­fi­xus od cir­cum „do­o­ko­ła” i fixus „umo­co­wa­ny”) – w ję­zy­koz­naw­stwie jest to każda cząst­ka wy­ra­zu (jego mor­fem), o ile ota­cza rdzeń (pod­sta­wę sło­wot­wór­czą), a jego skład­ni­ki nie wy­stę­pu­ją sa­mo­dziel­nie. Cyr­kum­fiks na­le­ży do zrost­ków. Cyr­kum­fiks ma zna­cze­nie tylko jako ca­łość.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔkɔwɔˈrɔstɛk, AS: okou̯orostek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cyrkumfiks

Wiktionary


okołorównikowy

znaj­du­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu rów­ni­ka


SJP.pl


okołosprzedażowy

zwią­za­ny poś­red­nio ze sprze­da­żą lub dzia­ła­nia­mi to­wa­rzy­szą­cy­mi sprze­da­ży


SJP.pl


okołostatutowy

zwią­za­ny ze sta­tu­tem, do­ty­czą­cy sta­tu­tu


SJP.pl


okołostawowy

w ana­to­mii: znaj­du­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu stawu


SJP.pl


okołoszkolny

zwią­za­ny ze szko­łą, ale nie­bę­dą­cy jej bez­poś­red­nią czę­ścią


SJP.pl


okołosłoneczny

znaj­du­ją­cy się lub krą­żą­cy do­o­ko­ła Słoń­ca


SJP.pl


okołotowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


okołowice

1. wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim;
2. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oko­ło­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Pa­bia­ni­ce
  • Oko­ło­wi­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Ko­niec­pol
  • Oko­ło­wi­ce – gro­ma­da

Wikipedia


okołowojenny

do­ty­czą­cy cza­sów bli­skich woj­nom


SJP.pl


okołowyborczy

do­ty­czą­cy okre­su wy­bo­rów


SJP.pl


okołozakładowy

zwią­za­ny z za­kła­dem (przed­się­bior­stwem), do­ty­czą­cy za­kła­du (przed­się­bior­stwa)


SJP.pl


okołoziemski

znaj­du­ją­cy się lub krą­żą­cy do­o­ko­ła Ziemi


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się wokół Ziemi; zwią­za­ny z prze­strze­nią w po­bli­żu Ziemi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ziemianin mos.

Wiktionary


okołozwrotnikowy

znaj­du­ją­cy się, wy­stę­pu­ją­cy w po­bli­żu zwrot­ni­ka


SJP.pl


okołośrodkowy

pła­cik oko­łoś­rod­ko­wy - struk­tu­ra ana­to­micz­na mózgu


SJP.pl


okołoświąteczny

zwią­za­ny z cza­sem obej­mu­ją­cym świę­to, prze­bie­ga­ją­cy w nie­dłu­giej od­le­gło­ści cza­so­wej od świę­ta


SJP.pl


okołów

1. daw­niej okól­nik; pod­wór­ko, za­gro­da; ogro­dzo­na część przez­na­czo­na dla bydła;
2. daw­niej: oko­li­ca, to co ota­cza, obwód, okrąg


SJP.pl


okoń

dra­pież­na ryba słod­ko­wod­na, ce­nio­na w węd­kar­stwie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) icht. żar­łocz­na słod­ko­wod­na ryba dra­pież­na (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Perca flu­via­ti­lis|Lin­na­e­us|ref=tak.);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nad jej przej­rzy­stą, ru­cho­mą głę­bią tań­czy­ło mnó­stwo błę­kit­nych łątek, pod słoń­ce wi­dzieć się da­wa­ły pra­wie u samej po­wierzch­ni wod­nej oko­nie z czer­wo­ne­mi prę­ga­mi na sta­lo­wej łusce i białe, srebr­ne, tań­czą­ce płot­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkɔ̃ɲ, AS: okõń

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okoniowate lm nm., okuń mzw.

:: zdrobn. okonek mzw., okoniek mzw.

 przym. okoniowaty, okoniokształtny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. okuń

Wiktionary


okończanin

miesz­ka­niec Okon­ka (mia­sta w Pol­sce); Oko­nec­cza­nin


SJP.pl


okończanka

miesz­kan­ka Okon­ka (mia­sta w Pol­sce); Oko­nec­czan­ka


SJP.pl


okończyk

okoń­czyk ka­rze­łek - ryba słod­ko­wod­na z ro­dzi­ny bas­so­wa­tych


SJP.pl


okoński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan Okoń­ski (ur. 1953) – pol­ski po­li­tyk
  • Jan Chrzci­ciel Okoń­ski (ur. 1807, zm. 1889) – pol­ski aktor, dy­rek­tor te­a­tral­ny i dram­ta­turg.
  • Kon­rad Okoń­ski (ur. 1987) – autor ko­mik­sów in­ter­ne­to­wych
  • Mi­chał Okoń­ski (ur. 1971) – pol­ski dzien­ni­karz
  • Mi­ro­sław Okoń­ski (ur. 1958) – le­wo­noż­ny pił­karz pol­ski
  • Paweł Okoń­ski (ur. 1961) – pol­ski aktor
  • Wie­sław Okoń­ski (ur. 1950) – pol­ski po­li­tyk
  • Wi­told Okoń­ski (1904-1979) – pol­ski dy­plo­ma­ta
  • Zbi­gniew Okoń­ski (ur. 1949) – pol­ski eko­no­mi­sta, me­ne­dżer, po­li­tyk

Wikipedia


okpa

wy­krzy­knik

 (1.1) młodz. wyraz apro­ba­ty po­łą­czo­ny z po­że­gna­niem, czę­sto uży­wa­ny iro­nicz­nie

Wiktionary


okpienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okpić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkpʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: okpʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary


okpić

oszu­kać kogoś, wy­wieść w pole, zro­bić w ba­lo­na


SJP.pl


okra

jeden z ga­tun­ków ket­mii, wie­lo­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na, upra­wia­na w kra­jach tro­pi­kal­nych dla ja­dal­nych owo­ców i włó­kna; ket­mia ja­dal­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Abel­mos­chus mos­cha­tus|Medik.|ref=tak., ro­śli­na jed­no­rocz­na o wy­pro­sto­wa­nych pę­dach o wy­so­ko­ści jed­ne­go metra i żół­tych kwia­tach, sto­so­wa­na jako ro­śli­na ozdob­na, wa­rzy­wo i zioło;

 (1.2) spoż. nie­doj­rza­ły owoc okry (1.1) uży­wa­ny jako ja­rzy­na

 (1.3) kulin. danie z okry (1.2)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okra – nazwy owocu piż­mia­na ja­dal­ne­go
  • Okra – stru­ga, do­pływ Krę­pie­li
  • Okra – je­zio­ro w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na pa­ra­pe­cie pię­knie rozk­wi­tła nam okra za­sa­dzo­na w do­nicz­ce.

 (1.2) Na grec­kim tar­go­wi­sku ku­pi­li­śmy ki­lo­gram okry.

 (1.3) Dzi­siaj na obiad przy­rzą­dzi­my okrę w po­mi­do­rach.

 (1.3) Kiedy jest okaz­ja do świę­to­wa­nia, jak zda­nie eg­za­mi­nu czy ukoń­cze­nie eseju, scho­dzą, żeby zjeść mu­sa­kę, okrę, ta­ra­mo­sa­la­tę, łatę ja­gnię­cą czy ośmior­ni­cę przy drew­nia­nych, la­kie­ro­wa­nych sto­łach, które wy­glą­da­ją, jakby przy­nie­sio­no je tu pro­sto ze sta­re­go ża­glow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkra, AS: okra

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. róża chińska; bot. ketmia piżmowa, ketmia jadalna, piżmian właściwy

 (1.2-3) bamia, bamies

Wiktionary


okraczać

po­tocz­nie:
1. prze­cho­dzić okra­kiem przez coś lub nad czymś;
2. sia­dać na czymś lub kimś, spu­szcza­jąc po obu stro­nach nogi; obej­mo­wać no­ga­mi


SJP.pl


okraczny

siad okracz­ny - taki siad, w któ­rym nogi sie­dzą­ce­go znaj­du­ją się po obu stron­nach da­ne­go przed­mio­tu


SJP.pl


okraczyć

po­tocz­nie:
1. przejść okra­kiem przez coś lub nad czymś;
2. usiąść na czymś lub kimś, spu­szcza­jąc po obu stro­nach nogi; objąć no­ga­mi


SJP.pl


okradanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przy­wła­szcza­nie czy­ichś dóbr

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­spek­tor miał się zająć okra­da­niem sta­ru­szek w parku pod pa­ła­cem.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wkraść się, okradać ndk., okraść dk.

 rzecz. kradzieżność ż.

Wiktionary


okradać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) przy­wła­szczać sobie czy­jąś włas­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kradzież ż., okradziony m., okradziona ż., okradanie n.

 czas. wkraść się, kraść, okraść dk.

 przym. okradziony, okradany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawłaszczać, przywłaszczać

Wiktionary


okraj

re­gio­nal­nie o brze­gu, kra­wę­dzi, skra­ju cze­goś


SJP.pl

Okraj ( "Pomezní sedlo ", niem. "Gren­zba­u­den Pass", "Schle­sis­che Gren­zba­u­de", 1046 m n.p.m.) – prze­łęcz w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, we wschod­niej czę­ści Kar­ko­no­szy, po­mię­dzy Ko­war­skim Grzbie­tem a La­soc­kim Grzbie­tem. Łączą się tu pol­ska droga wo­je­wódz­ka nr 368 i cze­ska droga nr 252.

Wikipedia


okrajek

1. okra­wek;
2. daw­niej: ka­wa­łek, skra­jek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) leśn. zwar­ta zew­nętrz­na ścia­na drzew i krze­wów chro­nią­ca wnę­trze lasu przed czyn­ni­ka­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi;

Wiktionary

Okra­jek – eko­to­no­wa forma ro­ślin­no­ści, wy­stę­pu­ją­ca zwy­kle na gra­ni­cy lasu i łąki lub pola. Zwy­kle przy­bie­ra­ją po­stać zio­ło­ro­śli lub fe­sto­nów two­rzo­nych przez pną­cza. Czę­sto two­rzo­ne są przez ro­śli­ny ni­tro­fil­ne.

Leśne for­ma­cje ro­ślin­ne na swych krań­cach wyt­wa­rza­ją w na­tu­ral­nych wa­run­kach stre­fy przej­ścio­we na­zy­wa­ne gra­ni­cą lasu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. okrajkowy

Wiktionary


okrajka

skraj­na deska z kloca, z jed­nej stro­ny pła­ska, z dru­giej pó­ło­krą­gła; oko­rek; obla­der; opół


SJP.pl


okrajkowy

→ okra­jek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. od­no­szą­cy się do okraj­ka, ma­ją­cy zwią­zek z okraj­kiem

Wiktionary

Patrz:

okrajek

Powiązane:

 rzecz. okrajek mrz.

Wiktionary


okrajszów

Okraj­szów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ra­dom­sko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa piotr­kow­skie­go.

Wikipedia


okrakiem

1. w po­zy­cji z roz­sta­wio­ny­mi no­ga­mi; w roz­kro­ku;
2. bez jed­noz­nacz­nej de­cyz­ji i wy­raź­ne­go sta­no­wi­ska w spor­nych kwe­stiach


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) obej­mu­jąc coś roz­sta­wio­ny­mi no­ga­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Męż­czyz­na sie­dzi okra­kiem na koniu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkracɛ̃m, AS: okraḱẽm

Wiktionary


okrasa

tłuszcz do­da­wa­ny do po­traw; oma­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. za­pra­wa do­da­wa­na do go­to­wych po­traw

 (1.2) książk. rzecz sta­no­wią­ca upięk­sze­nie

 (1.3) daw. pię­kno

 (1.4) gw-pl|Ma­zu­ry. sło­ni­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ta­de­usz Okra­sa – fi­lo­zof.
  • Iwona Okra­sa – pił­kar­ka.
  • Paweł Okra­sa – sa­mo­rzą­do­wiec.
  • Karol Okra­sa – ku­charz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trwa­ły i łatwy w prze­cho­wa­niu sma­lec spo­ży­wa­no z chle­bem, a skwar­ki słu­ży­ły jako okra­sa, zwła­szcza w su­chych pro­duk­tach zbo­żo­wych.

 (1.2) Żarty ka­pe­la­na sta­no­wi­ły okra­sę każ­de­go spot­ka­nia so­da­li­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrasa, AS: okrasa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. krasa ż., okraszanie n., okraszenie n., kraszanka ż.

 czas. krasić, okrasić dk., okraszać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) omasta

 (1.2) ozdoba

Wiktionary


okrasin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okra­sin – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Ra­dzi­łów
  • Okra­sin – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Goł­dap

Wikipedia


okrasić

1. za­pra­wić je­dze­nie oma­stą;
2. ozdo­bić, uś­wiet­nić


SJP.pl


okraska

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Paweł Okra­ska – aktor.
  • Re­mi­giusz Okra­ska – so­cjo­log.
  • Mag­da­le­na Okra­ska – et­no­graf­ka.

Wikipedia


okraszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okra­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okraszenie n., okrasa ż., kraszanka ż.

 czas. okraszać ndk., okrasić dk.

Wiktionary


okraszać

1. za­pra­wiać je­dze­nie oma­stą;
2. ozda­biać, uś­wiet­niać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. okra­sić)

 (1.1) ozda­biać, wzbo­ga­cać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Han­ni­bal Lec­ter to ma­ni­pu­lu­ją­cy psy­cho­pa­ta, który okra­sza swoją dzi­kość wy­ra­fi­no­wa­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okraszanie n., kraszanka ż., okrasa ż.

 czas. krasić

Wiktionary


okraszewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ma­ciej Okra­szew­ski
  • Sta­ni­sław Okra­szew­ski

Wikipedia


okratek

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny sro­mot­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


okratowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okra­to­wać.

 (1.2) krata, która za­bez­pie­cza jakiś otwór, np. okno

Wiktionary


okratowywać

wsta­wiać kraty w jakiś otwór, za­bez­pie­czać kra­ta­mi; kra­to­wać


SJP.pl


okrawanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okra­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okrawać ndk.

Wiktionary


okrawek

od­kro­jo­na część; skra­wek


SJP.pl


okraść

za­brać cudzą włas­ność


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. okra­dać)

 (1.1) przy­wła­szczyć sobie czy­jąś włas­ność

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­dziej okradł dom.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkraɕt͡ɕ, AS: okraść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kradzież ż., okradziony m., okradziona ż., okradanie n.

 czas. rozkraść, wkraść się, okradać ndk., kraść ndk.

 przym. okradziony, okradany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrobić, obłupić, obskubać

Wiktionary


okres

1. pe­wien prze­dział czasu
2. owu­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) prze­dział czasu, czas trwa­nia cze­goś

 (1.2) fiz. czas, po któ­rym ja­kieś zja­wi­sko się pow­ta­rza; czas trwa­nia ja­kie­goś zja­wi­ska, po któ­rym się ono pow­tó­rzy;

 (1.3) mat. dla funk­cji okre­so­wej: najm­niej­sza licz­ba do­dat­nia, która do­da­na lub od­ję­ta od ar­gu­men­tu funk­cji, da w wy­ni­ku tę samą funk­cję;

 (1.4) pot. fizj. u ko­bie­ty: część cyklu men­stru­a­cyj­ne­go, która wiąże się z krwa­wie­niem

 (1.5) geol. część po­dzia­łu hi­sto­rii Ziemi, po­dzie­lo­na na epoki;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okres – czas trwa­nia jed­ne­go cyklu w fi­zy­ce,
  • okres – jed­nost­ka cza­so­wa w ge­o­lo­gii,
  • okres ukła­du okre­so­we­go pier­wiast­ków,
  • okres po­ło­wicz­ne­go roz­pa­du,
  • w ma­te­ma­ty­ce:
    • funk­cja okre­so­wa,
    • punkt okre­so­wy,
    • uła­mek dzie­sięt­ny okre­so­wy,
  • okres – po­tocz­ne okre­śle­nie men­stru­a­cji,
  • okres – ele­ment formy mu­zycz­nej,
  • okres – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na Czech i Sło­wa­cji, czę­sto tłu­ma­czo­na jako okręg lub po­wiat. Zo­bacz: po­wiat (Cze­chy) i po­wiat (Sło­wa­cja).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W okre­sie wzmo­żo­ne­go py­le­nia to­po­li aler­gi­cy mają dużo pro­ble­mów.

 (1.2) Okres obie­gu Ziemi wokół Słoń­ca wy­no­si 365 (= trzy­sta sześć­dzie­siąt pięć) dni.

 (1.3) Okres funk­cji sinus wy­no­si 2π (= dwa pi).

 (1.4) Stary Te­sta­ment za­bra­nia seksu z ko­bie­tą, która ma okres, gdyż jest ona nie­czy­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkrɛs, AS: okres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. okresik m.

 przym. okresowy

 przysł. okresowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) menstruacja, miesiączka

Wiktionary


okresami

1. pe­wien prze­dział czasu
2. owu­la­cja


SJP.pl


okresik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od okres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okres m.

Wiktionary


okresowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób okre­so­wy, pow­ta­rza­jąc się co jakiś czas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okres m., okresowość ż.

 przym. okresowy

Wiktionary


okresowość

1. cecha cze­goś wy­stę­pu­ją­ce­go co pe­wien czas; cy­klicz­ność;
2. cecha cze­goś trwa­ją­ce­go przez pe­wien czas; cza­so­wość;
3. cecha cze­goś zwią­za­ne­go z okre­ślo­nym okre­sem;
4. prawo okre­so­wo­ści - prawo mó­wią­ce, że wła­ści­wo­ści pier­wiast­ków che­micz­nych są funk­cją okre­so­wą licz­by ato­mo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co okre­so­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okres m.

 przym. okresowy

 przysł. okresowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) periodyczność

Wiktionary


okresowy

1. pow­ta­rza­ją­cy się; cy­klicz­ny;
2. trwa­ją­cy pe­wien czas;
3. okre­so­wy układ pier­wiast­ków - lista wszyst­kich pier­wiast­ków che­micz­nych uło­żo­na we­dług ich wła­ści­wo­ści fi­zy­ko­che­micz­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) cy­klicz­nie pow­ta­rza­ją­cy się

 (1.2) trwa­ją­cy lub ma­ją­cy trwać tylko przez pe­wien czas, chwi­lo­wy

 (1.3) do­ty­czą­cy da­ne­go okre­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Okre­so­we susze eko­no­micz­nie wy­cień­cza­ją nasz re­gion.

 (1.2) Ro­za­mun­da do­sta­ła okre­so­wą wizę po­by­to­wą oraz zez­wo­le­nie na pod­ję­cie pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɛˈsɔvɨ, AS: okresovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okres mrz., okresowość ż.

 przysł. okresowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) cykliczny, periodyczny

 (1.2) chwilowy, czasowy, przejściowy

Wiktionary


określanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okre­ślać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­ło­ga En­de­a­vo­u­ra przy­mo­cu­je do sta­cji wa­żą­cą 2, 5 tony kon­struk­cję kra­to­wą mo­du­łu łącz­ni­ko­we­go ITS S5 Truss, wy­mie­ni ży­ro­skop po­moc­ny w okre­śla­niu po­ło­że­nia stat­ku, prze­ła­du­je na sta­cję sprzęt oraz czę­ści za­mien­ne, a także prze­te­stu­je sy­stem, który poz­wo­li pro­mo­wi ewen­tu­al­nie po­zo­stać dłu­żej na or­bi­cie dzię­ki po­bie­ra­niu z ISS ener­gii elek­trycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɛɕˈlãɲɛ, AS: określãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. określać

 rzecz. określenie n., kreślarnia ż.

Wiktionary


określać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. okre­ślić)

 (1.1) de­fi­nio­wać, usta­lać cechy cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uczeń okre­śla skład che­micz­ny rozt­wo­ru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɛɕlat͡ɕ, AS: określać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kreślarnia ż., określnik m., określoność ż., określenie n., określanie n.

 czas. określić dk.

 przym. określony, określny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) definiować, oznaczać, wyznaczać, ustalać

Wiktionary


określenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­ra­że­nie cha­rak­te­ry­zu­ją­ce lub na­zy­wa­ją­ce przed­miot bądź osobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie prze­pa­dał za sen­ty­men­tal­ny­mi okre­śle­nia­mi, choć czę­sto oso­bi­ście do­glą­dał na­praw, a wszyst­ko we wnę­trzu ma­szy­ny było przy­go­to­wa­ne zgod­nie z jego usta­le­nia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɛɕˈlɛ̃ɲɛ, AS: określẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. określać ndk., określić dk., dookreślać ndk., dookreślić dk.

 rzecz. określnik n., określanie n., dookreślanie n., dookreślenie n., kreślarnia ż.

 ims. określony

 przym. określony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) scharakteryzowanie, sprecyzowanie

Wiktionary


określić

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|okre­ślać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rów­nież w świe­cie ludz­kim okre­ślo­ne za­cho­wa­nia wy­wo­łu­ją kon­kret­ne efek­ty.

 (1.1) Ba­da­cze po­rów­nu­ją prze­cież ze sobą ge­o­gra­ficz­nie od­le­głe kul­tu­ry, różne ję­zy­ki czy ana­to­mię or­ga­niz­mów, by okre­ślić sto­pień po­kre­wień­stwa i na tej pod­sta­wie stwo­rzyć hie­rar­chię ich daw­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɛɕlʲit͡ɕ, AS: określʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. określnik m., określenie n., kreślarnia ż.

 czas. określać ndk.

 przym. określony

Wiktionary


określnik

wy­ra­że­nie lub słowo na­zy­wa­ją­ce lub opi­su­ją­ce coś lub kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. słowo lub wy­ra­że­nie okre­śla­ją­ce

Wiktionary

Powiązane:

 czas. określać, określić

 rzecz. określenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) epitet, określenie

Wiktionary


określoność

cecha cze­goś, co daje się okre­ślić, zde­fi­nio­wać, obli­czyć


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okre­ślo­ność – w ję­zy­koz­naw­stwie, wła­ści­wość grupy rze­czow­ni­ko­wej poz­wa­la­ją­ca odróż­nić in­for­ma­cje znane i spe­cy­ficz­ne od niez­na­nych,
  • okre­ślo­ność formy – w al­ge­brze, wła­ści­wość formy kwa­dra­to­wej.

Wikipedia


określony

1. spre­cy­zo­wa­ny, wia­do­my, pewny;
2. w ję­zy­ku pro­pa­gan­dy: eu­fe­mizm do­ty­czą­cy prze­ciw­ni­ka po­li­tycz­ne­go, poz­wa­la­ją­cy nie wy­mie­niać go z nazwy, np. okre­ślo­ne kręgi spo­łecz­ne


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: okre­ślić

przy­miot­nik

 (2.1) zde­fi­nio­wa­ny, pe­wien, spre­cy­zo­wa­ny

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Rad bo­wiem na­le­ży do grupy pier­wiast­ków ziem al­ka­licz­nych o wy­bit­nie okre­ślo­nych włas­no­ściach, a jak­kol­wiek ilość jego w ru­dach uranu jest nader mała (…).

 (2.1) Myślę o tym tylko w jeden okre­ślo­ny spo­sób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ, AS: określõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. określenie n., określoność ż.

 czas. określać ndk., określić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) jasny, pewny, wyraźny

Wiktionary


okroić

1. kro­jąc na­o­ko­ło, zmniej­szyć coś;
2. prze­no­śnie: zmniej­szyć, uszczu­plić o pewną część, np. okro­ić pro­gram


SJP.pl


okrojnik

przy­rząd słu­żą­cy do okra­wa­nia bla­chy, tek­tu­ry itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. na­rzę­dzie ro­bo­cze, słu­żą­ce do wy­rów­ny­wa­nia brze­gów ma­te­ria­łu, od­ci­na­nia nad­dat­ków lub wy­ci­na­nia ele­men­tów o okre­ślo­nym kształ­cie z bla­chy, folii, od­le­wów me­ta­lo­wych czy tek­tu­ry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kroj­ni­ki i okroj­ni­ki umoż­li­wia­ją pre­cy­zyj­ną obrób­kę pla­stycz­ną cien­kich ma­te­ria­łów, ta­kich jak bla­chy, folie oraz róż­ne­go ro­dza­ju ma­te­ria­łów nie­me­ta­lo­wych, wy­ko­na­nych z two­rzyw sztucz­nych, skóry, tek­tu­ry, tka­nin, gumy itp.

Wiktionary


okrom

jeden z ga­tun­ków ket­mii, wie­lo­let­nia ro­śli­na wa­rzyw­na, upra­wia­na w kra­jach tro­pi­kal­nych dla ja­dal­nych owo­ców i włó­kna; ket­mia ja­dal­na


SJP.pl


okropieństwo

po­tocz­nie: okrop­ność;
1. cecha tego, co jest okrop­ne;
2. rze­czy, zja­wi­ska, czyny okrop­ne, bu­dzą­ce grozę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) coś okrop­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. okropnie

 przym. okropny

Wiktionary


okropić

po­kro­pić;
1. po­kryć kro­pla­mi płynu;
2. o de­szczu: po­pa­dać drob­ny­mi kro­pla­mi


SJP.pl


okropnie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) źle, strasz­nie, prze­ra­ża­ją­co

 (1.2) pot. niez­mier­nie, bar­dzo, ogrom­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okropność ż., okropieństwo n.

 przym. okropny, przeokropny

 przysł. przeokropnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) strasznie

 (1.2) strasznie

Wiktionary


okropniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: okrop­nie


SJP.pl


okropniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: okrop­ny


SJP.pl


okropność

1. cecha tego, co jest okrop­ne;
2. rze­czy, zja­wi­ska, czyny okrop­ne, bu­dzą­ce grozę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co okrop­ne; cecha tych, któ­rzy są okrop­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okropny

 przysł. okropnie

Wiktionary


okropny

1. bu­dzą­cy grozę;
2. o czymś złym: bar­dzo in­ten­syw­ny, np. okrop­na trema;
3. przy­kry, zły


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy strach, odrzu­ca­ją­cy

 (1.2) pot. in­ten­syw­ny, ol­brzy­mi (czę­sto w ne­ga­tyw­nym kon­tek­ście)

 (1.3) pot. o czymś złym, brzyd­kim, ma­ją­cym ne­ga­tyw­ne cechy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kiedy żoł­nie­rze wesz­li do wio­ski, ich oczom uka­zał się okrop­ny widok: mnó­stwo ciał i całe morze krwi.

 (1.2) Słu­chaj, nie wpad­nę na im­pre­zę, bo mam okrop­ny ból głowy.

 (1.3) Co za okrop­ny obraz.

 (1.3) Daj mi coś na uspo­ko­je­nie, ta okrop­na są­siad­ka znów mi pod­nio­sła ci­śnie­nie swoim na­rze­ka­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɔpnɨ, AS: okropny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okropnowspaniały, gwara. okropnisty, gwara. okroperny, gwara. okropeczny, gwara. okropiczty, gwara. okropisty

 rzecz. okropność ż., okropieństwo n., okropnik m., okropnica ż., przest. okrop m., gwara. okropa ż.

 przysł. okropnie, gwara. okropnisto, gwara. okropecznie, gwara. okropicznie, gwara. okropernie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wstrętny, straszny, gwara. okropnisty, gwara. okroperny, gwara. okropeczny, gwara. okropiczty, gwara. okropisty

 (1.3) gw. Śląsk Cieszyński pieróński

Wiktionary


okroszka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. zupa kuch­ni ro­syj­skiej, wer­sja chłod­ni­ka z ogór­ków, jajek i szyn­ki na ke­fi­rze lub kwa­sie chle­bo­wym

Wiktionary

Okrosz­ka (ros. "окро́шка") – zupa po­pu­lar­na w kuch­ni ro­syj­skiej, naj­praw­do­po­dob­niej z re­jo­nu Wołgi, przy­rzą­dza­na z żół­tek, musz­tar­dy, kwasu chle­bo­we­go, ogór­ków, zie­le­ni­ny oraz z pie­czo­nej cie­lę­ci­ny i szyn­ki, po­da­wa­na na zimno z do­dat­kiem śmie­ta­ny.

Wikipedia


okruch

1. nie­wiel­ki, od­kru­szo­ny ka­wa­łe­czek cze­goś; okru­szy­na, odła­mek;
2. po­tocz­nie: coś nie­wiel­kie­go lub mała dawka cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały, od­kru­szo­ny ka­wa­łek cze­goś

 (1.2) przen. (o zja­wi­skach, sta­nach, uczu­ciach, in­for­ma­cji) bar­dzo mała ilość cze­goś, po­zo­sta­łość po czymś

 (1.3) przen. (o ut­wo­rach ar­ty­stycz­nych) nie­wiel­ka część, po­zo­sta­łość czy­jejś twór­czo­ści

Wiktionary

Okruch – w ge­o­lo­gii oz­na­cza ostro­kra­wę­dzi­sty (naj­czę­ściej) frag­ment mi­ne­ra­łu lub skały.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wie­ra­ły w swej głębi kry­nicz­nej ko­ma­ry, muchy, mole, skrzy­deł­ka ważek, nogi pa­jącz­ków, mrów­ki, ma­leń­kie nie wi­dzia­ne chrzą­szczy­ki, ćmy, szcząt­ki kory i ga­łą­zek, kwia­tusz­ki, okru­chy szy­szek, igły prze­dziw­nych sosen, ja­kich już nie po­sia­da ta zie­mia nig­dzie na całym swoim ob­sza­rze, kępki mchu, kro­ple wody, zia­ren­ka pia­sko­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkrux, AS: okruχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kruszenie n., kruszywo n.

:: zdrobn. okruszek m.

 czas. kruszyć ndk., skruszyć dk.

 przym. okruchowy, okruszkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odłamek, kruszyna, drobina, krztyna; przest. złomek

 (1.2) odrobina

 (1.3) fragment

Wiktionary


okruchowiec

skała osa­do­wa skła­da­ją­ca się z okru­chów róż­nych skał lub kości zwie­rząt; brek­cja, druz­got


SJP.pl


okruchowy

przy­miot­nik od: okruch


SJP.pl


okrucieństwo

bycie okrut­nym, skłon­ność do znę­ca­nia się nad kimś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) skłon­ność do za­da­wa­nia cier­pień lu­dziom i zwie­rzę­tom;

Wiktionary

Okru­cień­stwo – skłon­ność do za­da­wa­nia, bez po­wo­du albo dla włas­nej przy­jem­no­ści, cier­pień lu­dziom i zwie­rzę­tom (znę­ca­nie się) lub lek­ce­wa­że­nia ich cier­pień i nie­szczęść. Jed­nym z prze­ja­wów okru­cień­stwa są tor­tu­ry.

Okru­cień­stwo jest roz­pa­try­wa­ne za­rów­no w ka­te­go­riach psy­cho­lo­gicz­nych, jak i praw­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Okru­cień­stwa Im­pe­rium zo­sta­ną upu­blicz­nio­ne i Mon Moth­ma wraz z Se­na­tem na uchodź­stwie zy­ska­ją po­par­cie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkruˈt͡ɕɛ̇̃j̃stfɔ, AS: okrućė̃ĩ ̯stfo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okrutny

 przysł. okrutnie

 rzecz. okrutność ż., okrutnik m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) znęcanie się

Wiktionary


okruszek

zdrob­nie­nie od: okruch; ma­lut­ki, nie­wiel­ki okruch; okru­szyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) zdrobn. od okruch

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wró­bel sie­dzi na ławce i sku­bie okru­szek chle­ba.

 (1.1) Kel­ner­ka nied­ba­le zmio­tła okrusz­ki z obru­sa na po­sadz­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kruszon mrz., okruch m., kruszenie n., kruszonka ż.

 czas. kruszyć ndk.

Wiktionary


okruszkowy

→ okru­szek


SJP.pl

Patrz:

okruszek

okruszyna

nie­wiel­ki, od­kru­szo­ny ka­wa­łe­czek cze­goś; okruch, odła­mek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od okruch

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na mar­mu­ro­wych schod­kach bie­gną­cych ku wo­dzie stoi po­ma­rań­czo­wy sadhu sy­piąc na wodę okru­szy­ny chle­bo­we­go pla­ce­kac­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kruszyna ż., okruch mrz.

Wiktionary


okruszynka

zdrob­nie­nie od: okru­szy­na; ma­lut­ka, nie­wiel­ka okru­szy­na


SJP.pl


okruteczny

gwa­ro­wo: okrut­ny


SJP.pl


okrutnica

→ okrut­nik


SJP.pl

Patrz:

okrutnik

okrutnie

przy­słó­wek

 (1.1) od­przym. okrut­ny

 (1.2) przest. mocno, bar­dzo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kot zna­lazł pół­ży­we­go szczu­ra i okrut­nie się nim bawi.

 (1.2) Okrut­nie cie­ka­wią mnie dzie­je Sło­wian.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrutʲɲɛ, AS: okrutʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrucieństwo, okrutność

 przym. okrutny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieludzko, bezlitośnie, srogo, nieubłaganie

 (1.2) mocno, bardzo

Wiktionary


okrutniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: okrut­nie


SJP.pl


okrutniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: okrut­ny; bar­dziej okrut­ny


SJP.pl


okrutnik

osoba okrut­na, bezwz­ględ­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) męż­czyz­na okrut­ny, drę­czy­ciel

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wsła­wił się (…) jako okrut­nik i tyran, sy­ba­ry­ta od­da­ny ucie­chom życia i fi­gu­rant wplą­ta­ny w walkę o utrzy­ma­nie się przy wła­dzy.

 (1.1) XV-wiecz­ny Gil­les de Rais, zwany Si­no­bro­dym, był praw­dzi­wym mon­strum, okrut­ni­kiem, sa­dy­stą i ne­kro­fi­lem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrucieństwo n., okrutność ż.

 przym. okrutny

Wiktionary


okrutność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest okrut­ne; cecha tych, któ­rzy są okrut­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrucieństwo n., okrutnik m.

 przym. okrutny

 przysł. okrutnie

Wiktionary


okrutny

1. spra­wia­ją­cy ból, cier­pie­nie;
2. prze­sta­rza­le: wiel­ki, ogrom­ny, np. okrut­na cie­ka­wość


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie zna­ją­cy li­to­ści, nie­ludz­ki, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się okru­cień­stwem

 (1.2) przest. mocny, wiel­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­trud­niej umie­ra się w sa­mot­no­ści, ciem­no­ści i ciszy. Śmierć wśród in­nych, w zgieł­ku ludz­kich okrzy­ków, cias­no­cie spoj­rzeń i ge­stów, wy­da­je się mniej okrut­na.

 (1.2) Zżera mnie okrut­na cie­ka­wość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrutnɨ, AS: okrutny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrucieństwo n., okrutność ż., okrutnik m., okrutnica ż.

 przysł. okrutnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antyhumanitarny, barbarzyński, bestialski, bezduszny, bezlitosny, bez serca, brutalny, herodowy, katowski, krwawy, krwiożerczy, niehumanitarny, nielitościwy, nieludzki, niemiłosierny, odhumanizowany, sadystyczny, wynaturzony, zdziczały, zezwierzęciały, zezwierzęcony, zwyrodniały, żądny krwi

 (1.2) mocny, wielki

Wiktionary


okrwawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okr­wa­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okrwawiać ndk.

Wiktionary


okrycie

na­kryć z wierz­chu lub ze wszyst­kich stron


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przed­miot słu­żą­cy do okry­wa­nia

 (1.2) ubra­nie wierzch­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdzie jest okry­cie do sa­mo­cho­du?

 (1.2) Płaszcz jest naj­lep­szym okry­ciem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɨt͡ɕɛ, AS: okryće

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) przykrycie, nakrycie

Wiktionary


okryjbida

prze­sta­rza­le, żar­to­bli­wie: zu­ży­te, liche okry­cie; okryj­bie­da


SJP.pl


okryjbieda

prze­sta­rza­le, żar­to­bli­wie: zu­ży­te, liche okry­cie; okryj­bi­da


SJP.pl


okrytonasienne

grupa ro­ślin na­czy­nio­wych; okry­to­za­ląż­ko­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) bot. gro­ma­da ro­ślin na­czy­nio­wych

Wiktionary

Okry­to­na­sien­ne, okry­to­za­ląż­ko­we ("Ma­gno­liop­si­da", "Ma­gno­liop­hy­ta"; syn. "An­gio­sper­mae") – grupa ro­ślin na­czy­nio­wych po­cho­dzą­cych od wspól­ne­go przod­ka ży­ją­ce­go praw­do­po­dob­nie w okre­sie kar­bo­nu (350–275 mln lat temu) i sta­no­wią­cych sio­strza­ną linię roz­wo­jo­wą w sto­sun­ku do na­go­na­sien­nych.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɨtɔnaˈɕɛ̃nːɛ, AS: okrytonaśẽ•ne

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okrytonasienny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrytozalążkowe

Wiktionary


okrytonasienny

o ce­chach okry­to­na­sien­nych (grupa ro­ślin na­czy­nio­wych)


SJP.pl


okrytozalążkowe

grupa ro­ślin na­czy­nio­wych; okry­to­na­sien­ne


SJP.pl


okrytozalążkowiec

ro­śli­na na­czy­nio­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się zre­du­ko­wa­nym ga­me­to­fi­tem oraz bra­kiem rodni i plem­ni; ro­śli­na okry­to­za­ląż­ko­wa


SJP.pl


okrytozalążkowy

o ce­chach okry­to­za­ląż­ko­wych (grupa ro­ślin na­czy­nio­wych)


SJP.pl


okrywa

1. to, co coś okry­wa;
2. sierść zwie­rzę­cia;
3. okry­wa kwia­to­wa - sku­pie­nie pod­sa­dek, przy­sa­dek, cza­sa­mi także podk­wiat­ków, które okry­wa­ją niek­tó­re ro­dza­je kwia­to­sta­nów u ro­ślin; ok­wiat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ele­ment okry­wa­ją­cy

 (1.2) łow. zo­o­techn. owło­sie­nie u zwie­rząt

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3 os. lp. ter. od: okry­wać

Wiktionary

Okry­wa – ter­min w bo­ta­ni­ce oz­na­cza­ją­cy struk­tu­rę ota­cza­ją­cą i chro­nią­cą inny organ.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po przek­wit­nię­ciu kwia­tów okry­wa kwia­to­sta­nu przeksz­tał­ca się zwy­kle w okry­wę owo­co­sta­nu.

 (1.2) Te dru­gie cha­rak­te­ry­zu­je lżej­sza bu­do­wa ciała, mniej ob­fi­ta okry­wa wło­so­wa oraz wy­dłu­żo­ny kształt głowy.

 (2.1) Kir zwy­kle okry­wa trum­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrywanie n.

 czas. okryć dk., okrywać ndk.

Wiktionary


okrywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okry­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okrywać

 rzecz. okrywa ż.

Wiktionary


okrywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. okryć)

 (1.1) kła­dąc coś na czymś, osła­niać jego po­wierzch­nię

 (1.2) znaj­do­wać się na po­wierzch­ni czego

 (1.3) spra­wiać, że ktoś staje się przed­mio­tem okre­ślo­nych po­staw

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny okry­wać się (dk. okryć się)

 (2.1) kłaść coś na sie­bie lub wokół sie­bie celem osło­ny

 (2.2) być okry­wa­nym

 (2.3) przy­czy­niać się do oceny sie­bie przez in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak praw­dzi­wy krab, bro­nisz swej wraż­li­wo­ści i wew­nętrz­nej ła­god­no­ści sko­ru­pą, która cię okry­wa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɨvat͡ɕ, AS: okryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrywa ż., okrywanie n.

 czas. okryć dk.

Wiktionary


okrywowy

słu­żą­cy do okry­wa­nia


SJP.pl


okryć

na­kryć z wierz­chu lub ze wszyst­kich stron


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. okry­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|okry­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny okryć się (ndk. okry­wać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|okry­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrywa ż.

 czas. okrywać

Wiktionary


okrzeja

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w gmi­nie Krzyw­da;

 (1.2) geogr. je­zio­ro w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w gmi­nie Wę­go­rzy­no;

Wiktionary

Okrze­ja – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie łu­kow­skim, w gmi­nie Krzyw­da. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Okrzej­ka, do­pływ Wisły.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie wieś jest po­dzie­lo­na na dwa so­łect­wa "Okrze­ja I" i "Okrze­ja II". We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 1587 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. okrzeja ż., Okrzejka ż.

 przym. okrzejski

Wiktionary


okrzejski

naz­wi­sko


SJP.pl


okrzemka

glon jed­no­ko­mór­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jed­no­ko­mór­ko­wy glon z typu chry­zo­fi­tów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ścia­na ko­mór­ko­wa okrze­mek skła­da się z dwóch po­łó­wek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkʃɛ̃mka, AS: okšẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okrzemkowy

Wiktionary


okrzemki

gro­ma­da mi­kro­sko­pij­nych glo­nów jed­no­ko­mór­ko­wych, obej­mu­ją­ca około 10 ty­się­cy ga­tun­ków; dia­to­me­ae


SJP.pl

Okrzem­ki ("Ba­cil­la­riop­hy­ce­ae, Ba­cil­la­riop­hy­ta, Dia­to­mop­hy­ce­ae") – klasa lub gro­ma­da jed­no­ko­mór­ko­wych glo­nów. Dział fy­ko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się okrzem­ka­mi to dia­to­mo­lo­gia.

Wikipedia


okrzepnąć

umoc­nić się, stać się sil­niej­szym, od­por­niej­szym


SJP.pl


okrzepły

umoc­nić się, stać się sil­niej­szym, od­por­niej­szym


SJP.pl


okrzesanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okrze­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okrzesać dk.

Wiktionary


okrzesać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. przy­ciąć

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkʃɛsat͡ɕ, AS: okšesać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrzesanie n.

Wiktionary


okrzesywaczka

na­rzę­dzie do okrze­sy­wa­nia drew­na


SJP.pl


okrzesywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okrze­sy­wać.

Wiktionary

Okrze­sy­wa­nie – usu­wa­nie za po­mo­cą sie­kie­ry lub piły ko­na­rów, ga­łę­zi i sęków na sto­ją­cym lub ścię­tym drze­wie.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. okrzesywać ndk.

Wiktionary


okrzeszyce

Okrze­szy­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie wroc­ław­skim, w gmi­nie Żó­ra­wi­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa wroc­ław­skie­go.

Wikipedia


okrzos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. mło­dzień­czyk, który już bro­da­cie­je

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkʃɔs, AS: okšos

Wiktionary


okrzosek

1. drob­na część drze­wa, ka­mie­nia tip., która od­pa­dła przy okrze­sy­wa­niu;
2. ka­mien­ne na­rzę­dzie do okrze­sy­wa­nia;
3. przed­miot pow­sta­ły przez okrze­sy­wa­nie


SJP.pl


okrzyczany

znany z roz­gło­su, czę­sto chwa­lo­ny prze­sad­nie lub nie­za­słu­że­nie; osła­wio­ny, gło­śny


SJP.pl


okrzyk

1. gło­śne krzy­knię­cie, za­wo­ła­nie;
2. daw­niej: za­wo­ła­nie wspól­ne dla ja­kiejś grupy osób, słu­żą­ce do roz­poz­na­wa­nia się, zwo­ły­wa­nia się; hasło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gło­śny dźwięk wy­da­ny przez czło­wie­ka, wy­ra­ża­ją­cy silne emo­cje lub ma­ją­ce zwró­cić uwagę in­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nagle usły­sze­li­śmy prze­raź­li­wy okrzyk, oka­za­ło się, że mama zo­ba­czy­ła mysz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkʃɨk, AS: okšyk

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okrzykiwać ndk., okrzyknąć dk.

 rzecz. krzyk

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wykrzyknienie

Wiktionary


okrzyki

1. gło­śne krzy­knię­cie, za­wo­ła­nie;
2. daw­niej: za­wo­ła­nie wspól­ne dla ja­kiejś grupy osób, słu­żą­ce do roz­poz­na­wa­nia się, zwo­ły­wa­nia się; hasło


SJP.pl


okrzyn

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


SJP.pl

Okrzyn ("La­ser­pi­tium" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny se­le­ro­wa­tych. Obej­mu­je 9 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją w Eu­ro­pie, się­ga­jąc na wscho­dzie do za­chod­niej Rosji. Obec­ne są poza tym w Ma­ro­ku. Do flory Pol­ski na­le­ży tylko okrzyn sze­ro­ko­list­ny "L. la­ti­fo­lium". Z Bie­szcza­dów błęd­nie po­da­wa­ny był także okrzyn kar­pac­ki "L. krapf­fii". Za­li­cza­ne tu inne ga­tun­ki prze­nie­sio­ne zo­sta­ły do ro­dza­jów "Laser" (okrzyn je­le­ni) i "Silp­hio­da­u­cus" (okrzyn łą­ko­wy zwany też pru­skim).

Wikipedia


okrój

1. daw­niej: wzór, model;
2. przy­rząd do wyz­na­cza­nia skom­pli­ko­wa­nych kon­tu­rów po­wierzch­ni lub kra­wę­dzi sto­so­wa­ny daw­niej w ro­bo­tach ka­mie­niar­skich


SJP.pl


okrąg

1. linia ogra­ni­cza­ją­ca pła­szczyz­nę o for­mie ko­li­stej; okręg, krąg, obwód;
2. przed­miot o ku­li­stym kształ­cie; krąg, okręg;
3. przed­mio­ty, osoby itp. usta­wio­ne w koło, okręg, krąg;
4. pła­szczyz­na ogra­ni­czo­na linią ko­li­stą; koło, kółko, krąg, obwód;
5. w ma­te­ma­ty­ce: krzy­wa pła­ska bę­dą­ca zbio­rem wszyst­kich punk­tów pła­szczyz­ny znaj­du­ją­cych się w tej samej od­le­gło­ści od usta­lo­ne­go punk­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. krzy­wa na pła­szczyź­nie wyz­na­czo­na przez wszyst­kie punk­ty le­żą­ce w jed­na­ko­wej od­le­gło­ści od da­ne­go punk­tu (środ­ka okrę­gu);

 (1.2) kształt ut­wo­rzo­ny na po­do­bień­stwo okrę­gu (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: Okrąg w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Okrąg – zbiór wszyst­kich punk­tów pła­szczyz­ny eu­kli­de­so­wej od­le­głych od da­ne­go punk­tu o daną od­le­głość. Ten usta­lo­ny punkt na­zy­wa się "środ­kiem", a za­da­ną od­le­głość – "pro­mie­niem". Zwy­kle przyj­mu­je się do­dat­ko­wo że pro­mień musi być do­dat­ni

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sto­su­nek dłu­go­ści okrę­gu do jego śred­ni­cy okre­śla licz­ba π.

 (1.2) Ar­che­o­log stał w środ­ku okrę­gu ka­mie­ni, po­sta­wio­nych przez pra­daw­ną cy­wi­li­za­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkrɔ̃ŋk, AS: okrõŋk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąglak m., okrążenie n., okrążanie n., okręgówka ż., Okrąglak mrz.

 czas. zaokrąglać, okrążać ndk., okrążyć dk.

 przym. okrągły, okrężny, okrąglusieńki, okrągluteńki, okrąglutki, okrągluśki, okręgowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) koło

Wiktionary


okrąglaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od okrą­glak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąglak m.

Wiktionary


okrąglak

1. oko­ro­wa­ny pień drze­wa;
2. okrą­gła bu­dow­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. okrą­gły bu­dy­nek

 (1.2) okrą­gły kloc drew­na, o śred­ni­cy kilku, kil­ku­na­stu cen­ty­me­trów, zwy­kle oko­ro­wa­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) cho­re­ogr. kur­piow­ski ta­niec lu­do­wy, ro­dzaj ober­ka gra­ne­go w dość wol­nym tem­pie

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okrą­glak – dom to­wa­ro­wy w Poz­na­niu
  • okrą­glak – ro­dzaj kłody drew­nia­nej
  • Hala Okrą­glak – hala wi­do­wi­sko­wo-spor­to­wa w Opolu
  • Hala Ura­nia w Olsz­ty­nie – hala wi­do­wi­sko­wo-spor­to­wa w Olsz­ty­nie
  • Okrą­glak – ko­ściół w Gdań­sku na Przy­mo­rzu
  • Okrą­glak – hala tar­go­wa na placu Nowym w Kra­ko­wie
  • Okrą­glak – pa­wi­lon hand­lo­wo-usłu­go­wy w War­sza­wie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Je­szcze na prze­ło­mie lat osiem­dzie­sią­tych i dzie­więć­dzie­sią­tych ubie­głe­go wieku okrą­glak słu­żył jako miej­sce sta­cjo­no­wa­nia nie­czyn­nych pa­ro­wo­zów, ten­drów oraz jako warsz­tat, w któ­rym szko­lo­no przysz­łych me­cha­ni­ków ko­le­jo­wych.

 (1.2) Legar środ­ko­wy two­rzy okrą­glak nie oko­ro­wa­ny o dłu­go­ści 276 cm i śred­ni­cy 11 cm, znaj­du­ją­cy się w od­le­gło­ści 25 cm od le­ga­ra po­łud­nio­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąg m., okrążenie n., okrążanie n., okręgówka ż., okrągły m., Okrąglak m., Okręglica ż., zaokrąglanie n., zaokrąglenie n.

:: zdrobn. okrąglaczek m.

 czas. okrążać ndk., okrążyć dk., zaokrąglać ndk., zaokrąglić dk.

 przym. okrągły, okrężny, okrąglusieńki, okrągluteńki, okrąglutki, okrągluśki, okręgowy, krągły

 przysł. okrągło, na okrągło, okrężnie, okrąglutko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rotunda

 (2.1) cochany, suwany, chlapok

Wiktionary


okrągle

przy­słó­wek

 (1.1) stpol. lub śrpol. okrą­gło

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) stpol. uwsp. ani okrą­gle bę­dzie­cie strzyc krczy­ce [łac­kośc. neque in ro­tun­dum attondēbitis comam], ani bę­dzie­cie golić brody, → Nie bę­dzie­cie ob­ci­nać w kółko wło­sów na gło­wie. Nie bę­dziesz golił wło­sów z boków brody.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɔ̃ŋɡlɛ, AS: okrõŋgle

Wiktionary


okrąglej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: okrą­gło


SJP.pl


okrąglejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: okrą­gły


SJP.pl


okrąglik

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okrą­glik – część wsi Za­czar­nie, w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Lisia Góra
  • Okrą­glik – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Bia­ło­brze­gi
  • Okrą­glik – część mia­sta Woj­ko­wi­ce, w woj. ślą­skim, w pow. bę­dziń­skim, w gmi­nie mia­sto Woj­ko­wi­ce
  • Okrą­glik – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Janów
  • Okrą­glik – wieś w woj. ślą­skim, w pow. lu­bli­niec­kim, w gmi­nie Woź­ni­ki
  • Okrą­glik – szczyt w Bie­szcza­dach
  • Okrą­glik – wznie­sie­nie na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej
  • Wólka Okrą­glik

Wikipedia


okrąglusi

1. zdrob­nie­nie od: okrą­gły;
2. pulch­ny


SJP.pl


okrąglusieńki

1. zdrob­nie­nie od: okrą­gły;
2. pulch­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: okrą­gły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɔ̃ŋɡluˈɕɛ̇̃ɲci, AS: okrõŋgluśė̃ńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrągłość ż., okrąglak mrz., Okrąglak mrz., okrąg

 przym. okrągluchny, okrąglusi, okrągluteńki, okrąglutki, okrągluśki, okrągłość, okrągły

Wiktionary


okrągluteńki

zdrob­nie­nie od: okrą­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: okrą­gły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɔ̃ŋɡluˈtɛ̃ɲci, AS: okrõŋglutẽńḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrągłość ż., okrąglak mrz., Okrąglak mrz., okrąg

 przym. okrągluchny, okrąglusi, okrąglusieńki, okrąglutki, okrągluśki, okrągłość, okrągły

Wiktionary


okrąglutki

zdrob­nie­nie od: okrą­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: okrą­gły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tra­dy­cyj­ny pą­czek po­wi­nien być okrą­glut­ki, mięk­ki, z aro­ma­tycz­ną kon­fi­tu­rą ró­ża­ną, z po­le­wą cu­kro­wą po­sy­pa­ny kan­dy­zo­wa­ną skór­ką po­ma­rań­czo­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɔ̃ŋɡˈlutʲci, AS: okrõŋglutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrągłość ż., okrąglak mrz., Okrąglak mrz., okrąg

 przym. okrągły, okrągluchny, okrąglusi, okrąglusieńki, okrągluteńki, okrągluśki, okrągłość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrągluśki

Wiktionary


okrągluśki

zdrob­nie­nie od: okrą­gły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. zdrobn. od: okrą­gły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɔ̃ŋɡˈluɕci, AS: okrõŋgluśḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrągłość ż., okrąglak mrz., Okrąglak mrz., okrąg

 przym. okrągluchny, okrąglusi, okrąglusieńki, okrągluteńki, okrąglutki, okrągłość, okrągły

Wiktionary


okrągławy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) pra­wie okrą­gły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkrɔ̃ŋɡˈwavɨ, AS: okrõŋgu̯avy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okrągły, okręgowy

Wiktionary


okrągło

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób okrą­gły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɔ̃ŋɡwɔ, AS: okrõŋgu̯o

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Okrąglak mrz., okrąglak mzw./mrz.

Wiktionary


okrągłodenny

ma­ją­cy okrą­głe dno


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma okrą­głe dno

Wiktionary


okrągłogłowy

w okre­sie re­wo­lu­cji an­giel­skiej (poł. XVII w.) czło­nek głów­ne­go stron­nict­wa an­ty­kró­lew­skie­go (nazwa od spo­so­bu strzy­że­nia wło­sów)


SJP.pl


okrągłolicy

ma­ją­cy okrą­głą, pulch­ną twarz; pu­cu­ło­wa­ty, pu­co­ło­wa­ty, py­za­ty, krą­gło­li­cy


SJP.pl


okrągłolistny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) po­sia­da­ją­cy okrą­głe li­ście

Wiktionary


okrągłosercowaty

okrą­gły i przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem serce


SJP.pl


okrągłostołowiec

uczest­nik Okrą­głe­go Stołu


SJP.pl


okrągłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest okrą­głe; cecha tych, któ­rzy są okrą­gli

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okrągły, okrąglusieńki, okrągluteńki, okrąglutki, okrągluśki

 przysł. okrągło

Wiktionary


okrągły

1. ma­ją­cy kształt koła, kuli, po­dob­ny kształ­tem do koła, kuli; krą­gły, za­o­krą­glo­ny;
2. pulch­ny, pełny; krą­gły, za­o­krą­glo­ny;
3. o ru­chach: zgrab­ny, zręcz­ny;
4. o sło­wach, zda­niach: grzecz­ny, układ­ny; krą­gły;
5. po­tocz­nie o pie­nią­dzach, cza­sie: cały, pełny, równy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kształt okrę­gu, owalu, elip­sy, kuli lub zbli­żo­ny do nich

 (1.2) o ciele po­sia­da­ją­cy krą­gło­ści

 (1.3) o wy­po­wie­dzi grzecz­ny, układ­ny, zgrab­nie sfor­mu­ło­wa­ny, czę­sto jed­nak po­wierz­chow­ny

 (1.4) pot. o od­cin­ku czasu, o okre­ślo­nej ilo­ści pie­nię­dzy cały, równy, pełny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Walec ma okrą­głą pod­sta­wę.

 (1.2) Win­nie miała je­szcze inne uroki - mło­dość, okrą­głe kształ­ty, świe­żą cerę…

 (1.4) Zu­peł­nie za­pom­nia­łem, że w ten we­e­kend moja mama ma okrą­głe uro­dzi­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ, AS: okrõŋgu̯y

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąg m., okrągłość ż., krągłość ż., okrążanie n., okrążenie n., zaokrąglanie n., zaokrąglenie n., krąg m., Okrąglak mrz., okrąglak mrz.

 czas. okrążać ndk., okrążyć dk., zaokrąglać ndk., zaokrąglić dk., krążyć ndk.

 przym. krągły, okrągławy

:: zdrobn. okrąglutki, okrągluchny, okrąglusi, okrąglusieńki, okrągluteńki, okrągluśki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krągły

 (1.2) pulchny

 (1.3) zgrabny

 (1.4) cały

Wiktionary


okrążanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okrą­żać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okrążać ndk.

 rzecz. okrąg mrz., okrąglak mrz., Okrąglak mrz.

 przym. okrągły, okręgowy, okrężny

Wiktionary


okrążać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. okrą­żyć)

 (1.1) ob­cho­dzić, ob­jeż­dżać itd. coś krę­giem lub łu­kiem

 (1.2) roz­sta­wiać się do­o­ko­ła kogoś (cze­goś), szczel­nie od­ci­na­jąc go (to) od świa­ta

 (1.3) za­ta­czać kręgi wokół kogoś albo cze­goś

 (1.4) oka­lać, sta­no­wić ko­li­ste obra­mo­wa­nie cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąg mrz., okrąglak mrz., okrążanie n., Okrąglak mrz.

 przym. okrągły, okręgowy, okrężny

 czas. okrążyć dk.

Wiktionary


okrążel

okrą­żel po­goń­co­wiec - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny na­stecz­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


okrążenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) droga, trasa, którą ktoś prze­był do­o­ko­ła cze­goś

 (1.2) na woj­nie: miej­sce, które okrą­żo­no; sy­tu­a­cja okrą­żo­nych żoł­nie­rzy

Wiktionary

Okrą­że­nie – dzia­ła­nie róż­nych ro­dza­jów wojsk i sił zbroj­nych po­dej­mo­wa­ne w celu izo­la­cji okre­ślo­ne­go zgru­po­wa­nia wojsk prze­ciw­ni­ka od bazy za­o­pa­trze­nia i po­zo­sta­łych sił. Okrą­że­nie uzy­sku­je się w wy­ni­ku na­tar­cia na wy­bra­nych kie­run­kach, w głąb ugru­po­wa­nia prze­ciw­ni­ka, wyj­ścia na jego skrzy­dła i tyły, od­ci­na­jąc mu przy tym drogi od­wro­tu i ogra­ni­cza­jąc swo­bo­dę ma­ne­wru.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ru­szy­li­śmy na je­szcze jedno okrą­że­nie po skwer­ku.

 (1.2) Po­zo­ru­jąc okrą­że­nie, spych­nie­my wy­co­fu­ją­ce się od­dzia­ły wroga w kie­run­ku rze­czy­wi­stych ko­tłów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąg mrz., okrąglak mzw./mrz.

 czas. krążyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) runda

 (1.2) oblężenie, otoczenie, osaczenie

Wiktionary


okrążyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. okrą­żać)

 (1.1) za­to­czyć krąg wokół cze­goś lub kogoś

 (1.2) po­je­chać na­o­ko­ło; prze­mie­ścić się okręż­ną trasą

 (1.3) po­ja­wić się gro­mad­nie wokół czego lub kogo

 (1.4) sta­no­wić lub wy­ko­nać obra­mo­wa­nie, ogro­dze­nie

 (1.5) wojsk. zgro­ma­dzić woj­sko wokół da­ne­go miej­sca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrążenie n., okrąg mrz., okrąglak mzw./mrz.

 czas. okrążać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ominąć

 (1.3) oblec, obstąpić, osaczyć, otoczyć

 (1.4) oblec, obramować, ogrodzić, otoczyć, owinąć

Wiktionary


okręcanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okrę­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okręcić, okręcać ndk.

Wiktionary


okręcik

model okrę­tu, dzie­cin­na za­baw­ka przed­sta­wia­ją­ca okręt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od okręt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie okręt, a tylko mały okrę­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okręt m.

 przym. okrętowy

Wiktionary


okręcina

mały, lichy okręt


SJP.pl


okręcić

1. owi­nąć, opleść coś czymś;
2. obró­cić coś wkoło


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. okrę­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|okrę­cać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okręcanie n., okręcenie n., kręcenie n.

 czas. kręcić ndk., skręcić dk.

Wiktionary


okręg

1. linia ogra­ni­cza­ją­ca pła­szczyz­nę o for­mie ko­li­stej; okrąg, krąg, obwód;
2. przed­miot o ku­li­stym kształ­cie; krąg, okrąg;
3. przed­mio­ty, osoby itp. usta­wio­ne w koło, okrąg, krąg;
4. książ­ko­wo: ob­szar, w któ­rym pa­nu­ją sprzy­ja­ją­ce wa­run­ki ge­o­gra­ficz­ne do roz­wo­ju pew­nej dzie­dzi­ny go­spo­dar­ki; re­gion, rejon;
5. urzę­do­wo: część kraju sta­no­wią­ca jed­nost­kę są­do­wą, woj­sko­wą, ad­mi­ni­stra­cyj­ną itp.; re­gion, rejon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w niek­tó­rych kra­jach, zwy­kle od­po­wia­da­ją­ca pol­skie­mu po­wia­to­wi; ob­szar ge­o­gra­ficz­ny o ta­kiej wiel­ko­ści

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okręg – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w wielu pań­stwach, np.:
    • okręg (niem. Be­zirk) – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go na ob­sza­rze NRD w la­tach 1952–1990
    • re­jen­cja (niem. Re­gie­rungs­be­zirk) – okręg ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Niem­czech
    • okręg (niem. Be­zirk) – jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Ba­wa­rii
    • okręg (niem. Be­zirk) – dawna jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Szwaj­ca­rii
    • Co­mar­ca – jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go w kra­jach hisz­pań­sko­ję­zycz­nych
  • Okręg – część wsi Ru­siec w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Ru­siec
  • Okręg – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. dą­brow­skim, w gmi­nie Grę­bo­szów
  • Okręg – część wsi Wy­so­kie w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Li­ma­no­wa
  • okręg wy­bor­czy
  • okręg ZHR
  • dawna (1947–2014) jed­nost­ka or­ga­ni­za­cyj­na Świad­ków Je­ho­wy, skła­da­ją­ca się z kilku ob­wo­dów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wła­dze okrę­gu po­sta­no­wi­ły wydać je­szcze wię­cej pie­nię­dzy na walkę z bez­ro­bo­ciem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkrɛ̃ŋk, AS: okrẽŋk

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okręgowy, wewnątrzokręgowy

Wiktionary


okręglica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okrę­gli­ca – część mia­sta Ka­lisz
  • Okrę­gli­ca – część wsi Las Stoc­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Koń­sko­wo­la
  • Okrę­gli­ca – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Sie­radz
  • Okrę­gli­ca – część wsi Przy­szo­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Łu­ko­wi­ca
  • Okrę­gli­ca – część wsi Zbyd­niów w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Za­le­sza­ny
  • Okrę­gli­ca – część wsi Kraj­no-Par­ce­le w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Górno
  • Okrę­gli­ca – ko­lo­nia w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Łagów
  • Okrę­gli­ca – część wsi Brze­zi­ny w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Mo­ra­wi­ca
  • Okrę­gli­ca – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. opa­tow­skim, w gmi­nie Sa­do­wie
  • Okrę­gli­ca – część wsi Pęt­ko­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­ki m, w gmi­nie Bał­tów
  • Okrę­gli­ca – część wsi Kwa­szyn w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce
  • Okrę­gli­ca – przy­sió­łek wsi Wo­li­ca w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce

Wikipedia


okręglik

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Okrę­glik (do­dat­ko­wa nazwa w j. ka­szub. Òkrãglëk, niem. "Okren­glik") – ko­lo­nia ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy. Leży na wschod­nim krań­cu Za­bor­skie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go.

Ko­lo­nia wcho­dzi w skład so­łect­wa "Mę­ci­kał".

Wikipedia


okręgowiec

po­li­tyk od­po­wie­dzial­ny za okre­ślo­ny okręg


SJP.pl


okręgowy

zwią­za­ny z danym okrę­giem


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który obej­mu­je za­się­giem okręg te­ry­to­rial­ny

 (1.2) zwią­za­ny z okrę­giem, do­ty­czą­cy okrę­gu (od okręg)

 (1.3) zwią­za­ny z okrę­giem, do­ty­czą­cy okrę­gu (od okrąg)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąg m., okręg m., okręgówka ż., krąg m., krągłość ż., okrążanie n., okrążenie n., Okrąglak mrz., okrąglak mrz.

 czas. okrążać ndk., okrążyć dk.

 przym. okrągły, okrągławy, okręgówkowy, krągły

 przysł. okrągło, okrągławo, krągło

Wiktionary


okręgówka

po­tocz­nie: liga okrę­go­wa


SJP.pl


okręt

1. jed­nost­ka pły­wa­ją­ca ma­ry­nar­ki wo­jen­nej
2. pot. sta­tek mor­ski


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) żegl. wojsk. jed­nost­ka pły­wa­ją­ca pod ban­de­rą wo­jen­ną, na­le­żą­ca do ma­ry­nar­ki wo­jen­nej pań­stwa;

 (1.2) pot. duży sta­tek mor­ski

Wiktionary

Okręt, okręt wo­jen­ny – jed­nost­ka pły­wa­ją­ca no­szą­ca ban­de­rę ma­ry­nar­ki wo­jen­nej da­ne­go pań­stwa, tj. jego sił zbroj­nych – zaz­wy­czaj po­sia­da­ją­ca uz­bro­je­nie i przez­na­czo­na do wy­ko­ny­wa­nia zadań bo­jo­wych. Ter­min ten sto­su­je się także do jed­no­stek szkol­nych, tran­spor­to­wych i po­moc­ni­czych, jeśli tylko na­le­żą do ma­ry­nar­ki wo­jen­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wresz­cie zna­la­złem go, wcale nie w świet­nym uni­for­mie ad­mi­ra­ła eska­dry le­wan­tyń­skiej, w ja­kiej wy­pły­nął był na okrę­cie fla­go­wym „Le Cid“ z Tu­lo­nu owego roku, gdy miał objąć tron mek­sy­kań­ski, ani też w zie­lo­nym fraku ge­ne­ra­ła ka­wa­le­rii, który tak chęt­nie nosił w swych dniach ostat­nich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔkrɛ̃nt, AS: okrẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrętnictwo n., okrętnik m., okrętówka ż., okrętowanie n., zaokrętowanie n.

:: zdrobn. okręcik m.

 czas. okrętować ndk., zaokrętować dk.

 przym. okrętowy, okrętniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okręt wojenny

Wiktionary


okręt-baza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mar. jed­nost­ka pły­wa­ją­ca tran­spor­tu­ją­ca i umoż­li­wia­ją­ca star­to­wa­nie sa­mo­lo­tów i he­li­kop­te­rów

Wiktionary

Okręt-baza, baza pły­wa­ją­ca, ba­zo­wiec - spe­cjal­nie zbu­do­wa­ny lub od­po­wied­nio przy­sto­so­wa­ny okręt po­moc­ni­czy, peł­nią­cy funk­cję za­ple­cza szko­le­nio­wo-miesz­kal­ne­go, ma­ga­zy­no­we­go i tech­nicz­ne­go, dla ze­spo­łów okrę­tów bo­jo­wych, ta­kich jak okrę­ty pod­wod­ne, kutry tor­pe­do­we czy ści­ga­cze.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­led­wie czte­ry lata póź­niej ja­poń­ski okręt-baza wod­no­sa­mo­lo­tów prze­pro­wa­dził pier­wszy w hi­sto­rii nalot z morza, a w 1916 r., pod­czas bitwy jut­landz­kiej, lot­nict­wo po­kła­do­we po raz pier­wszy wzię­ło udział w dzia­ła­niach floty.

Wiktionary


okrętka

1. ro­dzaj ście­gu, któ­rym wy­kań­cza się brze­gi tka­ni­ny;
2. ro­dzaj za­bez­pie­cze­nia przed skrę­ca­niem się liny lub łań­cu­cha


SJP.pl


okrętkować

ob­szyć okręt­ką


SJP.pl


okrętkowy

→ okręt­ka (ro­dzaj ście­gu)


SJP.pl


okrętnica

krzew lub drze­wo ros­ną­ce w tro­pi­kal­nej Ame­ry­ce, do­star­cza­ją­ce żywic uży­wa­nych do celów lecz­ni­czych i tech­nicz­nych; kluz­ja


SJP.pl


okrętnicowate

1. ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców; dziu­raw­co­wa­te;
2. ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców; kluz­jo­wa­te


SJP.pl


okrętnicowaty

o ce­chach okręt­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


okrętny

1. po­tocz­nie: okręż­ny - wy­ra­ża­ją­cy coś nie wprost;
2. daw­niej:
a) zwią­za­ny z ru­chem obro­to­wy;
b) szyb­ki i zwin­ny; obrot­ny;
c) okrę­to­wy


SJP.pl


okrętowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okrę­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okręt m., zaokrętowanie n., okrętnik m.

 czas. okrętować ndk., zaokrętować dk.

 przym. okrętowy

Wiktionary


okrętowiec

po­tocz­nie: spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie bu­do­wy okrę­tów


SJP.pl


okrętownictwo

dział prze­my­słu zaj­mu­ją­cy się pro­jek­to­wa­niem, bu­do­wa­niem i kon­ser­wa­cją okrę­tów


SJP.pl

Okrę­tow­nict­wo – gałąź prze­my­słu i dzie­dzi­na nauki zaj­mu­ją­ca się pro­jek­to­wa­niem, bu­do­wą i re­mon­ta­mi jed­no­stek pły­wa­ją­cych. Jako nauka za­wie­ra przed­mio­ty stu­diów me­cha­nicz­nych oraz inne, zwią­za­ne ze spe­cy­fi­ką za­wo­du, np. tech­no­lo­gię bu­do­wy, te­o­rię okrę­tu, na­pę­dy okrę­to­we, kon­struk­cję i pro­jek­to­wa­nie okrę­tu, a także ele­men­ty na­wi­ga­cji, bu­do­wy por­tów, hand­lu mor­skie­go.

Wikipedia


okrętowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy okrę­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okręt m., okręcik m., okrętnictwo n., okrętowanie n., zaokrętowanie n.

Wiktionary


okrężne

od­by­wa­ją­cy się lub le­żą­cy wokół cze­goś, np. ruch okręż­ny


SJP.pl

Okręż­ne – ko­me­dia Jó­ze­fa Ko­rze­niow­skie­go w dwóch ak­tach opu­bli­ko­wa­na w 1847.

Wikipedia


okrężnica

1. naj­dłuż­sza i naj­więk­sza część je­li­ta gru­be­go;
2. duża sieć słu­żą­ca do po­ło­wu ławic ryb mor­skich;
3. prze­wód w piecu hut­ni­czym, do­pro­wa­dza­ją­cy go­rą­ce po­wie­trze;
4. okręż­ni­ca ba­gien­na - ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych, upra­wia­na w ce­lach ozdob­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. naj­dłuż­sza część je­li­ta gru­be­go;

 (1.2) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hot­to­nia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin wod­nych z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych;

 (1.3) ryb. sieć przez­na­czo­na do po­ło­wu ryb ła­wi­co­wych;

 (1.4) hutn. rura do­pro­wa­dza­ją­ca go­rą­ce po­wie­trze w du­żych pie­cach hut­ni­czych

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okręż­ni­ca – część je­li­ta gru­be­go
  • okręż­ni­ca – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny pier­wiosn­ko­wa­tych
  • okręż­ni­ca – sieć ry­bac­ka do po­ło­wu mor­skich ryb ła­wi­co­wych
  • okręż­ni­ca – zwy­cza­jo­wa nazwa bak­te­rii – pa­łecz­ki okręż­ni­cy
  • okręż­ni­ca – prze­wód do­pro­wa­dza­ją­cy go­rą­ce po­wie­trze do pieca hut­ni­cze­go
  • Okręż­ni­ca – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie zwo­leń­skim, w gmi­nie Przy­łęk

Wikipedia

Powiązane:

 przym. okrężny

Wiktionary


okrężnie

przy­słó­wek

 (1.1) w okręż­ny spo­sób

Wiktionary

Powiązane:

 przym. okrężny

 rzecz. okrąglak mzw./mrz.

Wiktionary


okrężniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: okręż­nie


SJP.pl


okrężność

→ okręż­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest okręż­ne

Wiktionary

Patrz:

okrężny

Powiązane:

 przym. okrężny

 przysł. okrężnie

Wiktionary


okrężny

od­by­wa­ją­cy się lub le­żą­cy wokół cze­goś, np. ruch okręż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który swoim po­ło­że­niem okrą­ża coś

 (1.2) okrą­ża­ją­cy coś po­przez ruch, prze­mie­szcze­nie

 (1.3) dą­żą­cy do celu nie wprost

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Je­cha­li­śmy do Olsz­ty­na okręż­ną trasą przez Pasym i Purdę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okrąg mrz., okrąglak mzw./mrz., okrężnica ż., okrążanie n., okrążenie n.

 czas. okrążać ndk., okrążyć dk.

 przysł. okrężnie

Wiktionary


oks

skró­to­wiec, ro­dzaj męski

 (1.1) = sport. Opa­tow­ski Klub Spor­to­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Od naj­młod­szych lat tre­nu­ję w OKS.

 (1.1) Od naj­młod­szych lat tre­nu­ję w OKS-ie.

Wiktionary


oksa

wieś w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim


SJP.pl

Oksa (daw. "Oksza") – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Oksa. Ma sta­tus so­łect­wa.

Oksa uzy­ska­ła lo­ka­cję miej­ską w 1554 roku, zde­gra­do­wa­na w 1869 roku. Do 1954 roku sie­dzi­ba gminy Wę­gle­szyn. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Oksa. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go. Od za­ło­że­nia do 1679 r. było jed­nym z cen­trów kal­wi­niz­mu w Ma­ło­pol­sce.

Wikipedia


oksalit

mi­ne­rał, szcza­wian że­la­za­wy, spo­ty­ka­ny głów­nie w węglu bru­nat­nym


SJP.pl


oksalon

nie­to­pli­we ża­ro­od­por­ne włó­kno wy­trzy­mu­ją­ce tem­pe­ra­tu­rę rzędu 600-700°C, sto­so­wa­ne w hut­nict­wie przy fil­tra­cji go­rą­cych gazów


SJP.pl


oksaluria

obec­ność zbyt dużej ilo­ści szcza­wia­nu wap­nia w moczu


SJP.pl


oksana

imię żeń­skie


SJP.pl


oksazepam

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­lę­ko­wy z grupy ben­zo­dia­ze­pin; oxa­ze­pam


SJP.pl

Ok­sa­ze­pam – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­lę­ko­wy z grupy ben­zo­dia­ze­pin. Wpro­wa­dzo­ny do świa­to­we­go lecz­nict­wa przez firmę "Wyeth" w 1965 roku. Jest czyn­nym ostat­nim me­ta­bo­li­tem dia­ze­pa­mu. Wy­ka­zu­je dzia­ła­nie uspo­ka­ja­ją­ce oraz mio­re­lak­sa­cyj­ne. W słab­szym stop­niu wy­ka­zu­je dzia­ła­nie ank­sjo­li­tycz­ne, w du­żych daw­kach słabe na­sen­ne. Na­le­ży do ben­zo­dia­ze­pin o śred­nio dłu­gim okre­sie dzia­ła­nia. Uz­na­wa­ny za naj­bez­piecz­niej­szy z leków bę­dą­cych po­chod­ny­mi ben­zo­dia­ze­pi­ny w le­cze­niu star­szych pa­cjen­tów.

Wikipedia


oksański

→ Oksa


SJP.pl

Patrz:

Oksa

okseft

1. dawna miara ob­ję­to­ści cie­czy od 200 do 400 li­trów;
2. wiel­ka becz­ka


SJP.pl

Ok­seft – dawna miara ob­ję­to­ści cie­czy, czę­sto sto­so­wa­na w wi­niar­stwie i pi­wo­war­stwie; ina­czej „wiel­ka becz­ka”. Ok­seft pru­ski równy był 206 li­trom; miara ta w in­nych kra­jach, za­leż­nie od czasu, od­po­wia­da­ła po­jem­no­ści od około 200 do ponad 600 li­trów.

Wikipedia


okser

przesz­ko­da w jeź­dziect­wie; oxer


SJP.pl

Okser (także oxer) – w jeź­dziec­kich sko­kach przez przesz­ko­dy przesz­ko­da prze­no­śna zło­żo­na, skła­da­ją­ca się z dwóch sta­cjo­nat o za­sad­ni­czo tej samej wy­so­ko­ści (pier­wsza po­win­na być o kilka cen­ty­me­trów niż­sza, aby przesz­ko­da była wi­docz­na dla konia), po­ko­ny­wa­na jed­nym sko­kiem (jed­nocz­ło­no­wa). Wy­so­kość przesz­ko­dy oraz jej sze­ro­kość za­le­żą od klasy kon­kur­su.

Wikipedia


oksford

1. tka­ni­na ba­weł­nia­na o cha­rak­te­ry­stycz­nym splo­cie sko­śnym, zwa­nym splo­tem oks­fordz­kim; ox­ford;
2. naj­star­szy wiek póź­nej jury, trwa­ją­cy około 5,5 mi­lio­na lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w po­łud­nio­wej An­glii, sto­li­ca hrab­stwa Ox­fords­hi­re;

 (1.2) geogr. adm. dy­strykt w po­łud­nio­wej An­glii, w hrab­stwie Ox­fords­hi­re;

 (1.3) uni­wer­sy­tet w Oks­for­dzie (1.1);

Wiktionary

Oks­ford ( Ox­ford) – mia­sto w po­łud­nio­wej An­glii nad rzeką Ta­mi­zą, sto­li­ca hrab­stwa Ox­fords­hi­re, w dy­stryk­cie Oks­ford. Znane jest prze­de wszyst­kim jako sie­dzi­ba Uni­wer­sy­te­tu Oks­fordz­kie­go (Uni­ver­si­ty of Ox­ford), naj­star­sze­go an­glo­ję­zycz­ne­go uni­wer­sy­te­tu świa­ta. Oks­ford od XIX w. na­zy­wa­ny jest „mia­stem roz­ma­rzo­nych wież” (ang. city of dre­a­ming spi­res).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bu­dy­nek eg­za­mi­na­cyj­ny uni­wer­sy­te­tu w Oks­for­dzie za­mie­nio­no w szpi­tal woj­sko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔksfɔrt, AS: oksfort

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksfordczyk m., oksfordka ż.

 przym. oksfordzki

Wiktionary


oksfordczyk

ab­sol­went uni­wer­sy­te­tu w Oks­for­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oks­for­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oksford mrz.

:: fż. oksfordka ż.

 przym. oksfordzki

Wiktionary


oksfordka

1. ab­sol­went­ka uni­wer­sy­te­tu w Oks­for­dzie;
2. wią­za­ny, niski but dam­ski na małym ob­ca­sie, ozdo­bio­ny dziur­ka­mi przy szwach i na czub­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Oks­for­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oksford mrz.

:: fm. oksfordczyk mos.

 przym. oksfordzki

Wiktionary


oksfordzki

→ Oks­ford; ox­fordz­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oks­for­dem, do­ty­czą­cy Oks­for­du, po­cho­dzą­cy z Oks­for­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oksford mrz., oksfordczyk mos., oksfordka ż.

Wiktionary


oksiran

1. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny za­wie­ra­ją­cy w swo­jej czą­stecz­ce pier­ścień zło­żo­ny z atomu tlenu i dwóch ato­mów węgla; epok­syd, epit­le­nek;
2. naj­prost­szy moż­li­wy epit­le­nek; tle­nek ety­le­nu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zob. tle­nek ety­le­nu.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ok­si­ran jest związ­kiem po­lar­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈksʲirãn, AS: oksʹirãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tlenek etylenu

Wiktionary


oksiranowy

→ ok­si­ran


SJP.pl

Patrz:

oksiran

oksoboran

sól kwasu bo­ro­we­go


SJP.pl


oksokwas

kwas kar­bok­sy­lo­wy, któ­re­go czą­stecz­ki za­wie­ra­ją grupę al­de­hy­do­wą (al­de­hy­dok­was), ke­to­no­wą (ke­to­nok­was) lub obie te grupy


SJP.pl


okson

tech­nicz­na nazwa nadt­len­ku sodu; ok­sy­lit


SJP.pl


oksoniowy

jon ok­so­nio­wy - jon za­wie­ra­ją­cy atom tlenu o ła­dun­ku do­dat­nim, np. jon hy­dro­nio­wy


SJP.pl


oksozon

alo­tro­po­wa od­mia­na tlenu; te­trat­len, czer­wo­ny tlen


SJP.pl


oksy

po­tocz­nie: oku­la­ry; bi­no­kle, bryle, cyn­gle, pa­trzał­ki, pin­gle, szkła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­we, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. oku­la­ry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okulary

Wiktionary


oksy-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z tle­nem

 (1.2) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z kwa­sem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) oksy- + he­mo­glo­bi­na = ok­sy­he­mo­glo­bi­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tleno-

Wiktionary


oksybiont

or­ga­nizm, naj­czę­ściej drob­no­u­strój, mo­gą­cy żyć i roz­wi­jać się je­dy­nie w obec­no­ści tlenu at­mos­fe­rycz­ne­go; aerob, ae­ro­biont, tle­no­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. or­ga­nizm, który do życia wy­ma­ga obec­no­ści tlenu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksybioza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aerob, tlenowiec

Wiktionary


oksybioza

ae­ro­bio­za; życie w śro­do­wi­sku za­wie­ra­ją­cym tlen


SJP.pl


oksybrazja

od­mia­na pe­e­lin­gu dla bar­dzo wraż­li­wej cery


SJP.pl


oksydacja

pro­ces łą­cze­nia się pier­wiast­ków lub związ­ków che­micz­nych z tle­nem; ut­le­nia­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chem. łą­cze­nie się pier­wiast­ków lub związ­ków che­micz­nych z tle­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nie miedź i że­la­zo wpły­wa­ją pro­ut­le­nia­ją­co, przy­spie­sza­jąc re­ak­cje ok­sy­da­cji w ole­jach i tłu­szczach.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oksydować ndk.

 przym. oksydacyjny

Wiktionary


oksydacyjny

zwią­za­ny z ok­sy­da­cją


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) chem. zwią­za­ny z ok­sy­da­cją

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zaz­wy­czaj usz­ko­dze­nie ok­sy­da­cyj­ne pro­wa­dzi do szyb­kiej utra­ty ak­tyw­no­ści bio­lo­gicz­nej biał­ka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksydacja ż.

 czas. oksydować ndk.

Wiktionary


oksydan

sy­ste­ma­tycz­na nazwa wody jako związ­ku che­micz­ne­go; tle­nek wo­do­ru


SJP.pl


oksydant

zwią­zek che­micz­ny od­da­ją­cy łatwo tlen i po­wo­du­ją­cy ut­le­nia­nie in­nych sub­stan­cji; ut­le­niacz, śro­dek ut­le­nia­ją­cy


SJP.pl


oksydaza

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cje, w któ­rych do­cho­dzi do zmia­ny stop­nia ut­le­nie­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym ka­ta­li­zu­ją­cy prze­no­sze­nie atomu wo­do­ru na tlen, two­rząc wodę lub nadt­le­nek wo­do­ru;

Wiktionary


oksydazy

enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cje, w któ­rych do­cho­dzi do zmia­ny stop­nia ut­le­nie­nia


SJP.pl

Ok­sy­da­zy – en­zy­my ka­ta­li­zu­ją­ce prze­no­sze­nie wo­do­ru na tlen w wy­ni­ku czego pow­sta­je woda lub nadt­le­nek wo­do­ru.

Wikipedia


oksydoreduktaza

enzym bio­rą­cy udział w re­ak­cjach ut­le­nia­nia i re­duk­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. enzym ka­ta­li­zu­ją­cy re­ak­cje re­doks;

Wiktionary


oksydowanie

1. ut­le­niać po­wierzch­nię me­ta­li;
2. wyt­wa­rzać na po­wierzch­ni przed­mio­tów me­ta­lo­wych po­wło­ki tle­no­we


SJP.pl

Ok­sy­do­wa­nie – pro­ces po­kry­wa­nia po­wierzch­ni me­ta­li cien­ką war­stwą ich tlen­ków (prze­ciw ko­roz­ji i dla ozdo­by). Ok­sy­do­wa­nie można prze­pro­wa­dzać me­to­dą che­micz­ną (np. za­nu­rza­nie przed­mio­tów sta­lo­wych we wrzą­cym stę­żo­nym rozt­wo­rze wo­do­rot­len­ku sodu i azo­ta­nu sre­bra) lub me­to­dą elek­tro­li­tycz­ną (w pro­ce­sie ano­do­we­go ut­le­nia­nia).

Wikipedia


oksydowany

przy­miot­nik

 (1.1) pod­da­ny pro­ce­so­wi ok­sy­da­cji

Wiktionary


oksydować

1. ut­le­niać po­wierzch­nię me­ta­li;
2. wyt­wa­rzać na po­wierzch­ni przed­mio­tów me­ta­lo­wych po­wło­ki tle­no­we


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­kry­wać po­wierzch­nię me­ta­li war­stwą tlen­ków tych me­ta­li, w ce­lach ochron­nych lub de­ko­ra­cyj­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksydacja ż.

 przym. oksydacyjny

Wiktionary


oksyetylen-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z tlen­kiem ety­le­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) ok­sy­e­ty­len- + -ować = ok­sy­e­ty­le­no­wać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etoksy-

Wiktionary


oksyetylenowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) chem. pro­ces przy­łą­cze­nia tlen­ku ety­le­nu do związ­ków or­ga­nicz­nych pro­wa­dzo­ne w obec­no­ści ka­ta­li­za­to­rów;

Wiktionary

Ok­sy­e­ty­le­no­wa­nie – re­ak­cja che­micz­na po­le­ga­ją­ca na przy­łą­cze­niu etylu i tlenu, zwy­kle przy po­mo­cy tlen­ku ety­le­nu, do al­ko­ho­li i fe­no­li w celu uzy­ska­nia sur­fak­tan­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez ok­sy­e­ty­le­no­wa­nie tlen­kiem ety­le­nu można mo­dy­fi­ko­wać oba ugru­po­wa­nia, przy czym im wię­cej wpro­wa­dzi się tlen­ku ety­le­nu, tym więk­szy uzy­ska się udział czę­ści hy­dro­fi­lo­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyetylen m.

 czas. oksyetylenować ndk.

 przym. oksyetylenowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etoksylowanie

Wiktionary


oksyetylenowany

przy­miot­nik

 (1.1) chem. pod­da­ny pro­ce­so­wi ok­sy­e­ty­le­no­wa­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Rola ok­sy­e­ty­le­no­wa­nych al­ko­ho­li tłu­szczo­wych w szam­po­nach do wło­sów i pły­nach do mycia na­czyń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyetylen m., oksyetylenowanie n.

 czas. oksyetylenować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) etoksylowany

Wiktionary


oksyetylenować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) chem. prze­pro­wa­dzić pro­ces ok­sy­e­ty­le­no­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyetylen m., oksyetylenowanie n.

 przym. oksyetylenowany

Wiktionary


oksygenator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do ut­le­no­wa­nia krwi i usu­wa­nia dwut­len­ku węgla z krwi

Wiktionary


oksygenazy

Ok­sy­ge­na­zy – en­zy­my ka­ta­li­zu­ją­ce pro­ces wbu­do­wa­nia tlenu w czą­stecz­kę.

Wikipedia


oksyhemoglobina

Ok­sy­he­mo­glo­bi­na (oksy- + he­mo­glo­bi­na – haíma ‘krew’ i glo­bi­na, HbO2) – po­stać he­mo­glo­bi­ny, w któ­rej zwią­za­ne są czte­ry czą­stecz­ki tlenu. Po­łą­cze­nie nie po­le­ga na ut­le­nia­niu he­mo­glo­bi­ny, przez co okre­śla­ne jest jako ut­le­no­wa­nie. Jest po­łą­cze­niem nietr­wa­łym i od­wra­cal­nym.

Wikipedia


oksykodon

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny (po­chod­na ko­de­i­ny) uży­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy


SJP.pl

Ok­sy­ko­don ( oxy­co­do­num) – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ko­de­i­ny, silny opio­i­do­wy lek prze­ciw­bó­lo­wy zsyn­te­ty­zo­wa­ny po raz pier­wszy w 1916 roku w Niem­czech z te­ba­i­ny. W me­dy­cy­nie sto­su­je się go głów­nie w po­sta­ci chlo­ro­wo­dor­ku.

Struk­tu­ral­nie po­dob­ny jest do ko­de­i­ny, od któ­rej różni się obec­no­ścią grupy hy­drok­sy­lo­wej w po­zy­cji 14, za­stą­pie­niem grupy hy­drok­sy­lo­wej w po­zy­cji 6 przez grupę kar­bo­ny­lo­wą (ke­to­no­wą) oraz zre­du­ko­wa­niem wią­za­nia pod­wój­ne­go mię­dzy wę­gla­mi 7,8 do po­je­dyn­cze­go.

Wikipedia


oksylikwit

ma­te­riał wy­bu­cho­wy bę­dą­cy mie­sza­ni­ną cie­kłe­go tlenu z sub­stan­cją palną


SJP.pl

Ok­sy­lik­wit, nazwa zwy­cza­jo­wa cie­kłe po­wie­trze – mie­sza­ni­na wy­bu­cho­wa cie­kłe­go tlenu z sub­stan­cją palną (sadza, torf, wę­giel drzew­ny, mącz­ka drzew­na) spo­rzą­dza­na bez­poś­red­nio przed uży­ciem.

Włas­no­ści wy­bu­cho­we mie­szan­ki są za­leż­ne od uży­tej sub­stan­cji pal­nej i za­war­to­ści tlenu, mogą być mio­ta­ją­ce, a nawet sil­nie kru­szą­ce.

Wikipedia


oksylit

tech­nicz­na nazwa nadt­len­ku sodu; okson


SJP.pl


oksym

zwią­zek or­ga­nicz­ny, pro­dukt re­ak­cji kon­den­sa­cji hy­drok­sy­lo­a­mi­ny z al­de­hy­da­mi lub ke­to­na­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, otrzy­my­wa­ny przez kon­den­sa­cję hy­drok­sy­lo­a­mi­ny z al­de­hy­da­mi lub ke­to­na­mi

Wiktionary


oksymetr

przy­rząd do au­to­ma­tycz­ne­go od­czy­ty­wa­nia pro­cen­to­wej za­war­to­ści tlenu w po­bra­nej prób­ce krwi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przy­rząd słu­żą­cy do ba­da­nia pro­cen­to­wej za­war­to­ści tlenu w prób­ce krwi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈksɨ̃mɛtr̥, AS: oksỹmetr̦

Wiktionary


oksymetria

ba­da­nie pro­cen­to­wej za­war­to­ści tlenu we krwi


SJP.pl


oksymetryczny

→ ok­sy­metr


SJP.pl

Patrz:

oksymetr

oksymoron

w ję­zy­koz­naw­stwie: prze­no­śne ze­sta­wie­nie pojęć o prze­ciw­staw­nym, wy­klu­cza­ją­cym się wza­jem­nie zna­cze­niu, np. spie­szyć się po­wo­li, sucha woda; an­ty­lo­gia, epi­tet sprzecz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) liter. fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na ce­lo­wym ze­sta­wie­niu dwóch pojęć sprzecz­nych;

Wiktionary

Ok­sy­mo­ron (z gr. ὀξύμωρος, czyt. "oksýmōros", od "oksýs" „ostry” i "mōros" „tępy”), an­ty­lo­gia, epi­tet sprzecz­ny – fi­gu­ra re­to­rycz­na, którą two­rzy się przez ze­sta­wie­nie wy­ra­zów o prze­ciw­staw­nych zna­cze­niach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiersz był pełen ok­sy­mo­ro­nów.

 (1.1) Przy­kła­da­mi ok­sy­mo­ro­nów są np. „gło­śna cisza”, „sucha woda”, „krwi­sta zie­leń” itp.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n, AS: oksỹmorõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksymoroniczność ż.

 przym. oksymoroniczny

 przysł. oksymoronicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antylogia, epitet sprzeczny

Wiktionary


oksymoroniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ok­sy­mo­ro­nicz­ne; wew­nętrz­na sprzecz­ność, prze­ciw­staw­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksymoron mrz.

 przym. oksymoroniczny

 przysł. oksymoronicznie

Wiktionary


oksymoroniczny

prze­ciw­staw­ny sam sobie, np. czar­ny śnieg, sucha woda


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) prze­ciw­staw­ny sam sobie, wew­nętrz­nie sprzecz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksymoron mrz., oksymoroniczność ż.

 przysł. oksymoronicznie

Wiktionary


oksyracetam

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na pi­ra­ce­ta­mu


SJP.pl

Ok­sy­ra­ce­tam – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy 2-pi­ro­li­do­nów. Jest ba­da­ny jako po­ten­cjal­ny lek no­o­tro­po­wy z grupy ra­ce­ta­mów. Jako po­chod­na pi­ra­ce­ta­mu, ok­sy­ra­ce­tam wy­ka­zu­je bar­dzo ła­god­ne dzia­ła­nie sty­mu­lu­ją­ce. Wstęp­ne ba­da­nia su­ge­ro­wa­ły, że sub­stan­cja jest sto­sun­ko­wo bez­piecz­na z ni­skim pro­fi­lem tok­sycz­no­ści.

Wikipedia


oksytania

1. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w po­łud­nio­wej Fran­cji;
2. re­gion w Eu­ro­pie Po­łud­nio­wej, w któ­rym używa się ję­zy­ka ok­sy­tań­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na obej­mu­ją­ca ob­sza­ry, gdzie uży­wa­no ję­zy­ka ok­sy­tań­skie­go;

 (1.2) geogr. adm. re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w po­łud­nio­wej Fran­cji, jego sto­li­cą jest Tu­lu­za;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ok­sy­ta­nia – kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji
  • Ok­sy­ta­nia – re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny we Fran­cji

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. oksytański mrz., Oksytańczyk mos.

 przym. oksytański

Wiktionary


oksytańczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) etn. miesz­ka­niec Ok­sy­ta­nii, osoba na­ro­do­wo­ści ok­sy­tań­skiej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­ją­cy w Bor­de­a­ux Ok­sy­tań­czy­cy jedzą żaby.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksytański mrz., Oksytania ż.

 przym. oksytański

Wiktionary


oksytański

1. → Ok­sy­ta­nia;
2. język ok­sy­tań­ski - język ro­mań­ski wy­stę­pu­ją­cy na po­łud­niu Fran­cji; język ok­cy­tań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ok­sy­ta­nii

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ro­mań­ski uży­wa­ny na po­łud­niu Fran­cji;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔksɨˈtãj̃sʲci, AS: oksytãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oksytańczyk mos., Oksytania ż.

Wiktionary


oksytańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ok­sy­tań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ok­sy­tań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ok­sy­tań­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔksɨˈtãj̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: oksytãĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


oksytetracyklina

an­ty­bio­tyk ha­mu­ją­cy roz­wój bak­te­rii Gram-do­dat­nich, ri­ket­sji i niek­tó­rych wi­ru­sów


SJP.pl

Ok­sy­te­tra­cy­kli­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny o szkie­le­cie naf­ta­ce­nu, na­tu­ral­ny an­ty­bio­tyk z grupy te­tra­cy­klin o sze­ro­kim za­kre­sie dzia­ła­nia. Dzia­ła bak­te­rio­sta­tycz­nie na bak­te­rie Gram-do­dat­nie, Gram-ujem­ne, prąt­ki gruź­li­cy, kręt­ki, ri­ket­sje, "My­co­plas­ma", "Chla­my­dia" oraz ha­mu­je wzrost pier­wot­nia­ków i pro­mie­niow­ców.

Wikipedia


oksytocyna

hor­mon syn­te­ty­zo­wa­ny w podwz­gó­rzu, uwal­nia­ny okre­so­wo, ma­ga­zy­no­wa­ny w tyl­nym pła­cie przy­sad­ki móz­go­wej, fiz­jo­lo­gicz­ny bo­dziec roz­po­czę­cia po­ro­du, po­wo­du­ją­cy skur­cze mię­śnia ma­ci­cy pod­czas po­ro­du i re­gu­lu­ją­cy odruch wy­pły­wu mleka z gru­czo­łu sut­ko­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. med. hor­mon po­wo­du­ją­cy skur­cze mię­śni gład­kich, bę­dą­cy fiz­jo­lo­gicz­nym bodź­cem do roz­po­czę­cia po­ro­du;

Wiktionary

Ok­sy­to­cy­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, ma­kro­cy­klicz­ny hor­mon pep­ty­do­wy zło­żo­ny z 9 ami­nok­wa­sów (no­na­pep­tyd) spię­tych most­kiem dwu­siarcz­ko­wym. Do­brze roz­pu­szcza się w wo­dzie. Jest okre­so­wo uwal­nia­nym ne­u­ro­prze­kaź­ni­kiem.

Wyt­wa­rza­na jest w ją­drze przy­ko­mo­ro­wym i nadwz­ro­ko­wym podwz­gó­rza i ne­u­ro­na­mi prze­ka­zy­wa­na jest do tyl­ne­go płata przy­sad­ki, gdzie na­stęp­nie jest ma­ga­zy­no­wa­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔksɨtɔˈt͡sɨ̃na, AS: oksytocỹna

Wiktionary


oksyton

1. wyraz ma­ją­cy ak­cent na ostat­niej sy­la­bie;
2. ak­cent pa­da­ją­cy na ostat­nią sy­la­bę wy­ra­zu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fonet. ak­cent na ostat­niej sy­la­bie wy­ra­zu;

 (1.2) fonet. wyraz ma­ją­cy ak­cent na ostat­niej sy­la­bie

Wiktionary

Ok­sy­ton, ok­sy­to­non (gr. "oksýtonos" – dosł. ’prze­ni­kli­wy, wy­so­ki dźwięk’) – wyraz lub ze­strój ak­cen­to­wy ak­cen­to­wa­ny na ostat­niej sy­la­bie (ok­sy­to­nicz­nie). W pol­szczyź­nie ok­sy­to­na­mi są wy­ra­zy jed­no­sy­la­bo­we (np. "dom") oraz wie­lo­sy­la­bo­we ze­stro­je ak­cen­to­we zło­żo­ne z ok­sy­to­nów.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. oksytonon mrz., oksytoniczność ż., oksytoneza ż.

 przym. oksytoniczny

 przysł. oksytonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oksytonon, akcent oksytoniczny

 (1.2) oksytonon

Wiktionary


oksytoneza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. ak­cen­to­wa­nie wy­ra­zu na ostat­niej sy­la­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyton mrz., oksytonon mrz., oksytoniczność ż.

 przym. oksytoniczny

 przysł. oksytonicznie

Wiktionary


oksytonicznie

przy­słó­wek

 (1.1) od: ok­sy­to­nicz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyton mrz., oksytonon mrz., oksytoniczność ż., oksytoneza ż.

 przym. oksytoniczny

Wiktionary


oksytoniczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fonet. cecha tego, co ok­sy­to­nicz­ne; pa­da­nie ak­cen­tu na ostat­nią sy­la­bę wy­ra­zu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyton mrz., oksytonon mrz., oksytoneza ż.

 przym. oksytoniczny

 przysł. oksytonicznie

Wiktionary


oksytoniczny

do­ty­czą­cy ok­sy­to­nu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fonet. cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się ak­cen­to­wa­niem wy­ra­zów na ostat­niej sy­la­bie, ma­ją­cy ak­cent na ostat­niej sy­la­bie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyton mrz., oksytonon mrz., oksytoniczność ż., oksytoneza ż.

 przysł. oksytonicznie

Wiktionary


oksytonon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fonet. zob. ok­sy­ton.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oksyton mrz., oksytoniczność ż., oksytoneza ż.

 przym. oksytoniczny

 przysł. oksytonicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oksyton

Wiktionary


oksywiak

miesz­ka­niec Ok­sy­wia (dziel­ni­ca Gdyni)


SJP.pl


oksywianka

miesz­kan­ka Ok­sy­wia (dziel­ni­cy Gdyni)


SJP.pl


oksywie

dziel­ni­ca Gdyni


SJP.pl

Zo­bacz też: inne hasła o ta­kiej lub po­dob­nej naz­wie.

Ok­sy­wie (kaszb. "Òksëwié", niem. "Oxhöft") – nad­mor­ska dziel­ni­ca Gdyni gra­ni­czą­ca z na­stę­pu­ją­cy­mi dziel­ni­ca­mi tegoż mia­sta: Babie Doły (od pół­no­cy), Obłu­że (od za­cho­du) oraz Śród­mie­ście (od po­łud­nia), a także z Mo­rzem Bał­tyc­kim od wscho­du.

Wikipedia


oksywski

przy­miot­nik od: Ok­sy­wie (dziel­ni­ca Gdyni)


SJP.pl


oksza

daw­niej: sie­kie­ra, topór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. sie­kie­ra

 (1.2) topór

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oksza – ro­dzaj broni bia­łej
  • Oksza – herb szla­chec­ki
  • Oksza – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w woj. lu­bu­skim, w pow. go­rzow­skim, w gm. Wit­ni­ca
  • Biała Oksza, Czar­na Oksza – rzeki w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, do­pły­wy Lis­war­ty
  • Willa Oksza – obiekt wy­sta­wien­ni­czy Mu­ze­um Ta­trzań­skie­go w Za­ko­pa­nem
  • Oksa (daw. Oksza) – wieś (daw. mia­sto) w woj. świę­to­krzy­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔkʃa, AS: okša

Wiktionary


okszów

Ok­szów (dawn. "Okrzów") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Chełm.

W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ok­szów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wikipedia


oktabina

duży, ośmio­kąt­ny po­jem­nik z tek­tu­ry


SJP.pl


oktaedr

bryła ge­o­me­trycz­na ogra­ni­czo­na ośmio­ma rów­no­bocz­ny­mi trój­ką­ta­mi; ośmio­ścian fo­rem­ny


SJP.pl


oktaedryt

sy­de­ryt bo­ga­ty w ni­kiel o struk­tu­rze ośmio­ścia­nów


SJP.pl


oktagon

wie­lo­kąt pła­ski o ośmiu bo­kach; ośmio­bok, ośmio­kąt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. zob. ośmio­kąt, ośmio­bok.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktagonik m.

 przym. oktagonalny, oktagonowy

 przysł. oktagonalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ośmiokąt

Wiktionary


oktagonalny

ma­ją­cy osiem kątów; ośmio­kąt­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) taki, który ma osiem kątów; ma­ją­cy kształt ok­ta­go­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktagon mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ośmiokątny

Wiktionary


oktagonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ok­ta­go­nem, do­ty­czą­cy ok­ta­go­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktagon m.

Wiktionary


oktagram

ośmio­kąt gwiaź­dzi­sty fo­rem­ny


SJP.pl


oktalny

w in­for­ma­ty­ce: ósem­ko­wy


SJP.pl


oktan

ósmy wę­glo­wo­dór na­sy­co­ny w sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­nym al­ka­nów, wy­stę­pu­ją­cy w ben­zy­nie i ropie naf­to­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek or­ga­nicz­ny z grupy al­ka­nów, jeden ze skład­ni­ków ben­zy­ny;

Wiktionary

Oktan, – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ka­nów. Jest skład­ni­kiem ben­zy­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­ga­łę­zio­nym izo­me­rem ok­ta­nu jest izo­ok­tan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔktãn, AS: oktãn

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oktanowy

 rzecz. Oktawia ż.

Wiktionary


oktanol

al­ko­hol o 8 ato­mach węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Ok­ta­nol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy al­ko­ho­li, za­wie­ra­ją­cy 8 ato­mów węgla. W nor­mal­nych wa­run­kach jest on cie­czą o nie­przy­jem­nym za­pa­chu. Nie roz­pu­szcza się w wo­dzie, po­dob­nie jak inne al­ko­ho­le cięż­sze od bu­ta­no­lu (o więk­szej licz­bie ato­mów węgla).

Wikipedia


oktanowy

przy­miot­nik od: oktan


SJP.pl


oktant

1. astro­no­micz­ny przy­rząd do po­mia­ru kątów;
2. ósma część koła;
3. część prze­strze­ni ogra­ni­czo­na trze­ma pła­szczyz­na­mi pro­sto­kąt­ne­go ukła­du współ­rzęd­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) astr. jeden z gwia­zdo­zbio­rów nieba po­łud­nio­we­go;

Wiktionary

Ok­tant – dawny przy­rząd na­wi­ga­cyj­ny do mie­rze­nia wy­so­ko­ści ciał nie­bie­skich nad ho­ry­zon­tem, a także kątów po­zio­mych i pio­no­wych mię­dzy obiek­ta­mi, o bu­do­wie zbli­żo­nej do sek­stan­tu, ale z ką­to­mie­rzem (lim­bu­sem) sta­no­wią­cym wy­ci­nek jed­nej ósmej koła.

Ok­tant zo­stał wy­na­le­zio­ny i skon­stru­o­wa­ny przez Johna Had­le­ya w 1730, a także, mniej wię­cej w tym samym cza­sie i nie­za­leż­nie, przez Tho­ma­sa God­fre­ya.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔktãnt, AS: oktãnt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. Oct

Wiktionary


oktaw

for­mat książ­ki pow­sta­ły przez po­dzie­le­nie ar­ku­sza na 8 kar­tek; ósem­ka, ok­ta­wa


SJP.pl


oktawa

1. okres ośmiu dni; także ósmy dzień tego okre­su
2. w mu­zy­ce: od­le­głość mię­dzy dwoma dźwię­ka­mi wy­no­szą­ca 12 pół­to­nów
3. lit. ośmio­wer­so­wa stro­fa o okre­ślo­nych ry­mach
4. w po­li­gra­fii: ósem­ko­wy for­mat książ­ki; ósem­ka
5. ro­dzaj ko­lu­bry­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­dział czasu równy ośmiu dniom; rów­nież ostat­ni dzień tego okre­su

 (1.2) muz. ósmy sto­pień skali (gamy) mu­zycz­nej

 (1.3) muz. in­ter­wał mię­dzy pier­wszym a ósmym dźwię­kiem w skali dia­to­nicz­nej

 (1.4) muz. dwa dźwię­ki jed­no­i­mien­ne od­da­lo­ne o ok­ta­wę (1.3)

 (1.5) liter. stro­fa skła­da­ją­ca się z ośmiu wier­szy

 (1.6) hist. wojsk. ro­dzaj dzia­ła uży­wa­ne­go w XV-XVII wieku, od­mia­na ko­lu­bry­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ok­ta­wa – ter­min w mu­zy­ce i aku­sty­ce
    • ok­ta­wa (in­ter­wał) – in­ter­wał w mu­zy­ce
    • ok­ta­wa (aku­sty­ka) – ok­ta­wa w aku­sty­ce
    • ma­te­riał dźwię­ko­wy – po­dział ma­te­ria­łu dźwię­ko­we­go na ok­ta­wy
  • ok­ta­wa (li­te­ra­tu­ra) – stro­fa zło­żo­na z ośmiu wer­sów
  • ok­ta­wa (re­li­gia) – okres ośmiu ko­lej­nych dni w re­li­gii
  • wy­so­ka ok­ta­wa – za­sło­na po­moc­ni­cza przed cię­ciem na głowę w szer­mier­ce
  • ok­ta­wa ko­lu­bry­na – w Pol­sce znana jako pół­fal­kon lub so­ko­lik, ka­li­ber do 70 mm
  • Oc­ta­va – oktet wo­kal­ny
  • ok­ta­wy Ca­y­le­ya – po­ję­cie w ma­te­ma­ty­ce, ina­czej licz­ba Ca­y­le­ya

Wikipedia

Przykłady

 (1.5) Spot­ka­nie z Tas­sem i Ma­ri­nim było dla Sło­wac­kie­go wy­da­rze­niem nie­rów­nie waż­niej­szym niż spot­ka­nia z ko­bie­ta­mi i nawet bodaj z Mic­kie­wi­czem. W każ­dym razie ślady spot­ka­nia z mi­strza­mi ok­ta­wy widać u Sło­wac­kie­go na każ­dej stro­ni­cy, gdy inne spot­ka­nia – będąc przed­mio­tem do­cie­kań jego bio­gra­fów – nie zo­sta­wi­ły tak wi­docz­nych i waż­nych wspom­nień.

 (1.6) Za lek­ki­mi puł­ka­mi wto­czy­ła się na ko­niec z tru­dem i ar­ty­le­ria wurc­low­ska, pro­wa­dząc czte­ry ha­kow­ni­ce, dwie ok­ta­wy sro­dze do­no­śne i sześć zdo­bycz­nych or­gan­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔkˈtava, AS: oktava

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oktawalny, oktawowy

 rzecz. Oktawia ż., oktawista m.

Wiktionary


oktawia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Ok­ta­wia – żeń­ski od­po­wied­nik łac. mę­skie­go imie­nia Ok­ta­wiusz, po­cho­dzą­ce­go od rzym­skie­go rodu "Oc­ta­via" (Ok­ta­wiu­sze). Pa­tro­nem tego imie­nia jest m.in. św. Ok­ta­wiusz, wspo­mi­na­ny razem ze świę­ty­mi Sal­wa­to­rem i Ad­wen­to­rem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mam na imię Ok­ta­wia i je­stem fryz­jer­ką z Sie­ra­dza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktawa ż., oktet m., oktan m., oktant m., oktanol m.

:: fm. Oktawiusz m.

 temsłow. okto-

Wiktionary


oktawian

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Naj­lep­szy przy­ja­ciel dziad­ka miał na imię Ok­ta­wian.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔkˈtavʲjãn, AS: oktavʹi ̯ãn

Wiktionary


oktawianek

zdrob­nie­nie od: Ok­ta­wian (imię mę­skie)


SJP.pl


oktawianostwo

Ok­ta­wian z mał­żon­ką; Ok­ta­wia­no­wie


SJP.pl


oktawianowie

Ok­ta­wian z mał­żon­ką; Ok­ta­wia­no­stwo


SJP.pl


oktawianowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ok­ta­wia­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


oktawista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) śpie­wak o gło­sie niż­szym od basu, basso pro­fun­do

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktawa ż.

Wiktionary


oktawiusz

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Ok­ta­wiusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, bez­poś­red­nio po­cho­dzą­ce od nazwy rzym­skie­go rodu Ok­ta­wiu­szów, do­słow­nie oz­na­cza­ją­ce "ósmy z kolei". Pa­tro­nem tego imie­nia jest św. Ok­ta­wiusz, wspo­mi­na­ny razem ze świę­ty­mi: Sal­wa­to­rem i Ad­wen­to­rem. Żeń­skim od­po­wied­ni­kiem jest Ok­ta­wia.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔkˈtavʲjuʃ, AS: oktavʹi ̯uš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Oktawia ż.

Wiktionary


oktawiuszek

zdrob­nie­nie od: Ok­ta­wiusz (imię mę­skie)


SJP.pl


oktawiuszostwo

Ok­ta­wiusz z mał­żon­ką; Ok­ta­wiu­szo­wie


SJP.pl


oktawiuszowie

Ok­ta­wiusz z mał­żon­ką; Ok­ta­wiu­szo­stwo


SJP.pl


oktawiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ok­ta­wiu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


oktawka

1. w mu­zy­ce: mały flet; pi­ku­li­na;
2. in­stru­ment smycz­ko­wy uży­wa­ny daw­niej przez gó­ra­li


SJP.pl

Ok­taw­ka – sta­ro­pol­ski, lu­do­wy in­stru­ment mu­zycz­ny z ro­dzi­ny skrzy­piec. Rów­nież nazwa in­nych in­stru­men­tów w wy­so­kim stro­ju (np. szpi­ne­tu).

Wikipedia


oktawowy

przy­miot­nik od: ok­ta­wa - w zna­cze­niu mu­zycz­nym (np. prze­no­śnik ok­ta­wo­wy, ana­li­za ok­ta­wo­wa)


SJP.pl


oktecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od oktet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktet m.

Wiktionary


okten

alken o ośmiu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


oktet

1. w in­for­ma­ty­ce: jed­nost­ka miary in­for­ma­cji skła­da­ją­ca się z 8 bitów
2. w mu­zy­ce: ośmio­o­so­bo­wy ze­spół; także utwór na taki ze­spół
3. w fi­zy­ce: ze­spół ośmiu elek­tro­nów


SJP.pl

Oktet (od łac. "octo" – osiem) – dwuz­nacz­ny ter­min mu­zycz­ny:

Pod nazwą oktet, sto­so­wa­ną od XIX w. mu­zy­ce in­stru­men­tal­nej na wzór po­ję­cia trio, kwar­tet itp., wy­stę­pu­ją ut­wo­ry na różne skła­dy i w róż­nych sty­lach. W 2 po­ło­wie XVIII w. w mu­zy­ce ple­ne­ro­wej po­pu­lar­no­ścią cie­szy­ły się ok­te­ty na in­stru­men­ty dęte, tzw.

Wikipedia


oktetowy

→ oktet


SJP.pl

Patrz:

oktet

oktiabrskij

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie, po­ło­żo­ne u pod­nó­ża Gór Il­meń­skich;

Wiktionary

Ok­tiabr­skij ( Октябрьский, "Ok­tiabr´skij") – mia­sto w Rosji, w Basz­kor­to­sta­nie, u pod­nó­ża Gór Il­meń­skich, nad rzeką Ik.

Licz­ba miesz­kań­ców w 2020 roku wy­no­si­ła 114 100 osób.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) war. Oktiabrski

Wiktionary


oktobas

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. in­stru­ment smycz­ko­wy przy­po­mi­na­ją­cy ogrom­ny kon­tra­bas i gra­ją­cy od niego o ok­ta­wę niżej;

Wiktionary

Ok­to­bas – mu­zycz­ny in­stru­ment stru­no­wy z grupy smycz­ko­wych, któ­re­go kon­struk­to­rem był Jean-Bap­ti­ste Vu­il­la­u­me.

Wikipedia


oktober

daw­niej: paź­dzier­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. paź­dzier­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔkˈtɔbɛr, AS: oktober

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oktobrowy

Wiktionary


oktobrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. paź­dzier­ni­ko­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oktober m.

Wiktionary


oktoda

ośmio­e­lek­tro­do­wa lampa elek­tro­no­wa


SJP.pl

Ok­to­da – lampa próż­nio­wa za­wie­ra­ją­ca zgod­nie z nazwą osiem elek­trod – anodę, ka­to­dę oraz sześć sia­tek. Siat­ka pier­wsza i czwar­ta jest siat­ką ste­ru­ją­cą, siat­ka druga jest siat­ką spe­cjal­ną, siat­ki trze­cia i piąta to siat­ki ekra­nu­ją­ce (ich zna­cze­nie jest iden­tycz­ne jak siat­ki dru­giej w te­tro­dzie) a siat­ka szó­sta to siat­ka ha­mu­ją­ca.

Wikipedia


oktogen

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jeden z naj­sil­niej­szych ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych


SJP.pl

Ok­to­gen, HMX – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, jedna z ni­tro­a­min he­te­ro­cy­klicz­nych. Jest jed­nym z naj­sil­niej­szych zna­nych kru­szą­cych ma­te­ria­łów wy­bu­cho­wych.

Zo­stał otrzy­ma­ny w 1941 roku przez Wrigh­ta i Bach­man­na, któ­rzy wy­kry­li jego obec­ność w po­sta­ci do­miesz­ki w hek­so­ge­nie wyt­wa­rza­nym ów­czes­ny­mi me­to­da­mi.

Wikipedia


oktogon

bu­dow­la wznie­sio­na na pla­nie ośmio­bo­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ok­to­gon (ośmio­bocz­na bu­dow­la)
  • Ok­to­gon (plac w Bu­da­pesz­cie)
  • Ok­to­gon (sta­cja metra w Bu­da­pesz­cie)
  • ok­to­gen

Wikipedia


oktogonalny

daw­niej: ośmio­kąt­ny


SJP.pl


oktonar

wiersz an­tycz­ny (ła­ciń­ski) zło­żo­ny z ośmiu peł­nych stóp


SJP.pl


oktonion

roz­sze­rze­nie kwa­ter­nio­nów sta­no­wią­ce nie­łącz­ną al­ge­brę


SJP.pl


oktostych

stro­fa ośmio­wier­szo­wa lub utwór po­e­tyc­ki skła­da­ją­cy się z ośmiu wier­szy


SJP.pl

Ok­to­stych (gr. "októs" – osiem) – ro­dzaj wier­sza zbu­do­wa­ne­go z czte­rech dwu­wer­so­wych strof lub utwór po­e­tyc­ki zło­żo­ny z ośmiu wer­sów, ze­sta­wio­nych zaz­wy­czaj w dy­sty­chy, naj­czę­ściej ry­mo­wa­ny "aabbccdd".

W pol­skiej po­ez­ji ok­to­sty­chów użyli po raz pier­wszy Ka­sper Twar­dow­ski w "Po­chod­ni mi­ło­ści bożej" oraz Piotr Ko­cha­now­ski w swoim prze­kła­dzie "Or­lan­da sza­lo­ne­go" Lu­do­vi­ca Ario­sta.

Wikipedia


oktoza

cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy osiem ato­mów węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


oktozy

cu­kier pro­sty za­wie­ra­ją­cy osiem ato­mów węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl


oktrojować

na­rzu­cić wład­czym aktem mo­nar­chy kon­sty­tu­cję


SJP.pl


oktyliard

licz­ba wy­no­szą­ca 10^51


SJP.pl


oktylion

licz­ba równa je­dyn­ce z 48 ze­ra­mi (we Fran­cji, USA i kra­jach daw­ne­go ZSRR - licz­ba równa je­dyn­ce z 27 ze­ra­mi)


SJP.pl

li­czeb­nik i rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mat. licz­ba na­tu­ral­na równa 10⁴⁸ w sy­ste­mie dłu­giej skali li­czeb­ni­ków (Eu­ro­pa kon­ty­nen­tal­na)

 (1.2) mat. licz­ba na­tu­ral­na równa 10²⁷ w sy­ste­mie krót­kiej skali li­czeb­ni­ków (USA, Wiel­ka Bry­ta­nia)

Wiktionary

Ok­ty­lion – licz­ba 1048, czyli je­dyn­ka i 48 zer w za­pi­sie dzie­sięt­nym.

W kra­jach sto­su­ją­cych tzw. krót­ką skalę (głów­nie kraje an­glo­ję­zycz­ne) ok­ty­lion oz­na­cza 1027, czyli kwa­dry­liard w po­zo­sta­łych kra­jach.

W ukła­dzie SI mnoż­ni­ków 1048 nie od­po­wia­da żaden prze­dro­stek jed­nost­ki miary

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) zapis cyfrowy: 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000

 (1.1) zapis cyfrowy: 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000

Wiktionary


oktyn

alkin o ośmiu ato­mach węgla w czą­stecz­ce


SJP.pl

Oktyn, C8H14 – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, wę­glo­wo­dór nie­na­sy­co­ny z sze­re­gu ho­mo­lo­gicz­ne­go al­ki­nów (za­wie­ra jedno wią­za­nie po­trój­ne). W wa­run­kach nor­mal­nych jest be­zbarw­ną cie­czą. Ulega re­ak­cjom ty­po­wym dla al­ki­nów (np. spa­la­nie i ad­dy­cja z chlo­row­ca­mi).

Wikipedia


okucie

przy­bić do cze­goś me­ta­lo­we umoc­nie­nia; obić coś me­ta­lem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wyrób do za­my­ka­nia, łą­cze­nia i za­bez­pie­cza­nia okien i drzwi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oku­cie (bu­dow­nict­wo) – wyrób do za­my­ka­nia, łą­cze­nia i za­bez­pie­cza­nia okien i drzwi
  • oku­cie (fa­le­ry­sty­ka) – me­ta­lo­wa li­stew­ka lub klam­ra na­kła­da­na odz­na­cze­nia

Wikipedia

Powiązane:

 czas. okuć

Wiktionary


okuciowy

→ oku­cie


SJP.pl

Patrz:

okucie

okudlicowate

ro­dzi­na ma­łych owa­dów z rzędu sie­cia­rek


SJP.pl

Okud­li­co­wa­te (Si­sy­ri­dae) – nie­licz­na w ga­tun­ki ro­dzi­na ma­łych owa­dów z rzędu sie­cia­rek (Ne­u­rop­te­ra). Obej­mu­je około 50 współ­cze­śnie ży­ją­cych ga­tun­ków roz­prze­strze­nio­nych po całym świe­cie, zwią­za­nych ze śro­do­wi­skiem wod­nym. Jest tak­so­nem sio­strza­nym dla bie­lot­ko­wa­tych (Co­niop­te­ry­gi­dae). Typem no­men­kla­to­rycz­nym ro­dzi­ny jest ro­dzaj "Si­sy­ra".

Wikipedia


okudlicowaty

o ce­chach okud­li­co­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


okudżawa

Bułat Szał­wo­wicz Oku­dża­wa (1924-97), ro­syj­ski poeta, pro­za­ik, kom­po­zy­tor i dra­ma­turg po­cho­dze­nia gru­ziń­skie­go


SJP.pl


okukanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oku­kać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈkãɲɛ, AS: okukãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okukać, kukać

 rzecz. kuku

 wykrz. kuku

Wiktionary


okukać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) etn. o ku­kuł­ce ku­ka­jąc w obec­no­ści czło­wie­ka, wpły­nąć na jego los, po­zy­tyw­nie lub nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chło­pak ledwo "zipał", ale zipał; aż w czwar­tym roku oku­ka­ła ku­kuł­ka na wios­nę cho­ro­bę, więc się po­pra­wił i w jakim takim zdro­wiu do­szedł do dzie­sią­te­go roku życia. (H. Sie­nie­wicz: Janko Mu­zy­kant)

 (1.1) Oku­ka­ła mnie ku­kuł­ka i mia­łam aku­rat w kie­sze­ni sto zło­tych! Naj­lep­sza wróż­ba na ko­lej­ny rok. (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Na wios­nę mu­si­my mieć przy­sło­wio­wy grosz w port­fe­lu, aby ku­kuł­ka nas nie „oku­ka­ła” i nie po­zba­wi­ła nas szan­sy do wzbo­ga­ce­nia się. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkukat͡ɕ, AS: okukać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okukanie n., kuku n.

 czas. kukać ndk.

 wykrz. kuku

Wiktionary


okulant

młody, zdrew­nia­ły pęd szcze­pio­ny na pod­kład­ce


SJP.pl


okular

jedna z pod­sta­wo­wych czę­ści bu­do­wy wielu urzą­dzeń op­tycz­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opt. ro­dzaj so­czew­ki op­tycz­nej – w ukła­dzie op­tycz­nym ta, która znaj­du­je się przy oku pa­trzą­ce­go;

Wiktionary

Oku­lar – jedna z pod­sta­wo­wych czę­ści bu­do­wy wielu urzą­dzeń op­tycz­nych. Jest to ele­ment op­tycz­ny znaj­du­ją­cy się naj­bli­żej oka ob­ser­wa­to­ra, słu­żą­cy do ob­ser­wa­cji obra­zu two­rzo­ne­go przez obiek­tyw da­ne­go urzą­dze­nia. Oku­lar wy­stę­pu­je w po­sta­ci po­je­dyn­czej so­czew­ki lub ukła­du op­tycz­ne­go. Każdy oku­lar służy do ob­ser­wa­cji tylko jed­nym okiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Trze­ba wy­mie­nić oku­lar w mi­kro­sko­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkular, AS: okular

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oculus mrz., okulary nmos., okularki nmos., okularzyska nmos., okularnik m., okularnica ż.

 przym. okularowy

Wiktionary


okularczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


okularki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) pot. zdrobn. od: oku­la­ry

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈlarʲci, AS: okularʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okulary nmos., okularzyska nmos., okularnik m., okularnica ż., okular m.

 przym. okularowy

Wiktionary


okularnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. żart. albo lek­cew. fż. od: oku­lar­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ja też je­stem oku­lar­ni­cą, cho­ciaż cza­sa­mi uta­jo­ną. Mam na myśli oczy­wi­ście so­czew­ki kon­tak­to­we. (z In­ter­ne­tu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkularʲˈɲit͡sa, AS: okularʹńica

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okularniczek m., okular m., okulary nmos., okularki nmos., okularzyska nmos.

:: fm. okularnik m.

 przym. okularowy

Wiktionary


okularnik

po­tocz­nie: czło­wiek no­szą­cy oku­la­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. ktoś, kto nosi oku­la­ry

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Naja naja|ref=tak., duży ja­do­wi­ty wąż ma­ją­cy brą­zo­we lub pia­sko­we ubar­wie­nie i ry­su­nek oku­la­rów na kap­tu­rze szyj­nym;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oku­lar­nik in­dyj­ski – ga­tu­nek ja­do­wi­te­go węża
  • Oku­lar­nik – we­stern ko­me­dio­wy z 1992 roku, znany też pod ty­tu­łem Czte­ry oczy
  • Mer­ce­des-Benz W210 – Mer­ce­des klasy E z lat 1995-2003, po­pu­lar­nie na­zy­wa­ny oku­lar­ni­kiem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mię­dzy nami po ulicy, po­je­dyn­czo i grup­ka­mi, snują się oku­lar­ni­cy ze skryp­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈlarʲɲik, AS: okularʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okular m., okulary nmos., okularki nmos., okularzyska nmos.

:: zdrobn. okularniczek m.

:: fż. okularnica ż.

 przym. okularowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kobra indyjska

Wiktionary


okularowy

do­ty­czą­cy oku­la­rów lub oku­la­ru


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy oku­la­rów, zwią­za­ny z oku­la­ra­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okularnik mzw./mos., okularnica ż., okularki nmos., okular mrz., okulary lm nm.

Wiktionary


okulary

przy­rząd op­tycz­ny zno­szą­cy lub zmniej­sza­ją­cy skut­ki wro­dzo­nej lub na­by­tej wady wzro­ku ta­kiej jak nadwz­rocz­ność, krót­kowz­rocz­ność, astyg­ma­tyzm (nie­zbor­ność), czy star­czowz­rocz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przed­miot słu­żą­cy do ko­rek­ty wzro­ku lub ochro­ny oczu;

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) plu­ral|oku­lar.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oku­la­ry ko­rek­cyj­ne – oku­la­ry ko­ry­gu­ją­ce wady wzro­ku.
    • Oku­la­ry dwu­o­gni­sko­we
    • Oku­la­ry pro­gre­syw­ne
  • oku­la­ry ochron­ne – oku­la­ry, które za za­da­nie mają chro­nić oczy pra­cow­ni­ków przed ura­za­mi me­cha­nicz­ny­mi lub świetl­ny­mi.
  • oku­la­ry prze­ciw­sło­necz­ne – oku­la­ry chro­nią­ce przez zbyt dużym na­tę­że­niem świa­tła.
  • oku­la­ry po­la­ry­za­cyj­ne – oku­la­ry z fil­trem po­la­ry­za­cyj­nym, przez który prze­do­sta­je się je­dy­nie świa­tło o po­la­ry­za­cji zgod­nej z kie­run­kiem po­la­ry­za­cji fil­tru, dzię­ki czemu m.in. nie są wi­docz­ne nie­potrz...
  • oku­la­ry trój­wy­mia­ro­we
  • oku­la­ry wie­lo­ot­wor­ko­we - oku­la­ry bez­so­czew­ko­we
  • oku­la­ry do pły­wa­nia – sprzęt pły­wac­ki słu­żą­cy do ochro­ny oczu pod­czas pły­wa­nia i nur­ko­wa­nia
  • Oku­la­ry – no­we­la Ed­ga­ra Al­la­na Poe

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tomek le­piej widzi dzię­ki oku­la­rom.

 (1.1) Oku­la­ry miał z tej dużej sieci, która ma salon w każ­dym mie­ście.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈlarɨ, AS: okulary

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okular mrz., okularnik mos./mzw., okularnica ż.

:: zdrobn. okularki nmos.

:: zgrub. okularzyska nmos.

 przym. okularowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. binokle, żart. patrzałki, pot. gogle; reg. pozn. patrzydła, bryle; gw. Górny Śląsk bryle, brele; lwów|cwikier.

Wiktionary


okularysta

spe­cja­li­sta two­rzą­cy pro­te­zy gałki ocz­nej


SJP.pl


okularzysko

zgru­bie­nie od: oku­lar


SJP.pl


okulawiały

stać się ku­la­wym - uty­ka­ją­cym na nogę; oku­leć, ochro­mieć


SJP.pl


okulawieć

stać się ku­la­wym - uty­ka­ją­cym na nogę; oku­leć, ochro­mieć


SJP.pl


okulawić

sku­la­wić;
1. spo­wo­do­wać, że ktoś lub coś zacz­nie uty­kać na nogę;
2. po­tocz­nie: wy­ko­nać pracę nie­u­mie­jęt­nie lub nie­do­kład­nie; sfu­sze­ro­wać, spar­ta­czyć;
3. oku­la­wić się - stać się ku­la­wym; oku­leć, oku­la­wieć


SJP.pl


okulały

stać się ku­la­wym - uty­ka­ją­cym na nogę; oku­la­wieć


SJP.pl


okulbaczenie

na­ło­żyć ko­nio­wi kul­ba­kę, sio­dło woj­sko­we­go typu; osio­dłać


SJP.pl


okulbaczyć

na­ło­żyć ko­nio­wi kul­ba­kę, sio­dło woj­sko­we­go typu; osio­dłać


SJP.pl


okulewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Anna Oku­le­wicz – pol­ska pił­kar­ka wy­stę­pu­ją­ca na po­zy­cji na­past­nicz­ki
  • Anna Oku­le­wicz (pa­ra­zy­to­log) – pol­ska pa­ra­zy­to­log
  • Piotr Oku­le­wicz – pol­ski hi­sto­ryk

Wikipedia


okuleć

stać się ku­la­wym - uty­ka­ją­cym na nogę; oku­la­wieć


SJP.pl


okulice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oku­li­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wroc­ław­skim, w gmi­nie So­bót­ka
  • Oku­li­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Rze­za­wa

Wikipedia


okulicki

naz­wi­sko


SJP.pl


okulicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gil­bert Oku­licz-Ko­za­ryn (1954–), in­ży­nier i dzia­łacz pań­stwo­wy, pre­zy­dent Łomży
  • Ja­ro­sław Oku­licz-Ko­za­ryn (1888–1955), puł­kow­nik dy­plo­mo­wa­ny Woj­ska Pol­skie­go
  • Jerzy Oku­licz-Ko­za­ryn (1931–2012), ar­che­o­log i pre­hi­sto­ryk
  • Ka­zi­mierz Oku­licz (1890–1981), dzien­ni­karz, po­li­tyk, poseł na Sejm RP, mi­ni­ster spra­wied­li­wo­ści
  • Łucja Oku­licz-Ko­za­ryn (1933-1999), pol­ska ba­dacz­ka, ar­che­o­log
  • Ma­rian Oku­licz-Ko­za­ryn (1897–1955), rot­mistrz Woj­ska Pol­skie­go
  • Sta­ni­sław Oku­licz, sta­ro­sta, sę­dzia
  • Wac­ław Oku­licz-Ko­za­ryn (1884–1974), za­pa­śnik, olim­pij­czyk

Wikipedia


okulista

le­karz od oczu; of­tal­mo­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób oczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jutro idę do oku­li­sty, bo ostat­nio coraz sła­biej widzę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈlʲista, AS: okulʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okulistyka ż.

:: fż. okulistka

 przym. okulistyczny

 przysł. okulistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oftalmolog

Wiktionary


okulistka

le­kar­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w oku­li­sty­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: oku­li­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Muszę iść do oku­list­ki, bo coraz sła­biej widzę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈlʲistka, AS: okulʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okulista m., okulistyka ż.

 przym. okulistyczny

 przysł. okulistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oftalmolog

Wiktionary


okulistyczny

zwią­za­ny z oku­li­sty­ką lub oku­li­stą (np. ga­bi­net oku­li­stycz­ny, ba­da­nie oku­li­stycz­ne)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z oku­li­sty­ką, do­ty­czą­cy oku­li­sty­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trze­ba cze­kać rok na przy­ję­cie na od­dział oku­li­stycz­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okulistyka ż., okulista m., okulistka ż., oculus m.

 przysł. okulistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oftalmologiczny

Wiktionary


okulistyka

dział me­dy­cy­ny kli­nicz­nej oraz nauka o bu­do­wie i czyn­no­ściach na­rzą­du wzro­ku, le­cze­niu jego wad i cho­rób, itp.; of­tal­mi­ka; of­tal­mo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się okiem;

Wiktionary

Oku­li­sty­ka (łac. "ocu­lus" – oko), of­tal­mo­lo­gia (gr. "opht­hal­mos" – oko) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się dia­gno­sty­ką, le­cze­niem i pro­fi­lak­ty­ką cho­rób oczu. W Pol­sce kon­sul­tan­tem kra­jo­wym oku­li­sty­ki od 1 czerw­ca 2017 jest prof. dr hab. n. med. Marek Rękas.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­go­rzej na szó­stym roku szło jej z oku­li­sty­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okulista mos., okulistka ż.

 przym. okulistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oftalmologia

Wiktionary


okulizacja

prze­szcze­pia­nie oczka (pącz­ka li­ścio­we­go) ze szla­chet­nych od­mian drzew i krze­wów na pęd dzicz­ka; ocz­ko­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. prze­szcze­pie­nie pącz­ka li­ścio­we­go ze szla­chet­nych od­mian drzew lub krze­wów na pęd dzicz­ka

Wiktionary

Oku­li­za­cja, ocz­ko­wa­nie – me­to­da we­ge­ta­tyw­ne­go rozm­na­ża­nia drzew, krze­wów owo­co­wych i ozdob­nych po­le­ga­ją­ca na prze­szcze­pie­niu tylko sa­me­go oczka (pąka li­ścio­we­go) lub oczka z nie­wiel­kim frag­men­tem pędu z od­mia­ny szla­chet­nej na pęd pod­kład­ki. W szkół­kar­stwie jest naj­czę­ściej sto­so­wa­nym ro­dza­jem szcze­pie­nia, gdyż jest szyb­ka, wy­god­na, wy­ma­ga najm­niej­sze­go wkła­du pracy i wy­ko­ny­wa­na jest w lecie, a więc w okre­sie mniej­sze­go na­si­le­nia prac szkół­kar­skich.

Wikipedia


okulizak

nóż ogrod­ni­czy o ostrzu nieco za­krzy­wio­nym i uko­śnie ścię­tym końcu, słu­żą­cy do oku­li­za­cji; oku­li­za­tor


SJP.pl


okulizator

nóż ogrod­ni­czy o ostrzu nieco za­krzy­wio­nym i uko­śnie ścię­tym końcu, słu­żą­cy do oku­li­za­cji; oku­li­zak


SJP.pl


okulizować

do­ko­ny­wać oku­li­za­cji; ocz­ko­wać


SJP.pl


okulograf

na­rzę­dzie do re­je­stro­wa­nia ru­chów gałki ocz­nej


SJP.pl


okulografia

re­je­stro­wa­nie ru­chów gałki ocz­nej; ey­e­trac­king


SJP.pl

Oku­lo­gra­fia (ang. "eye trac­king", "śle­dze­nie ru­chów gałek ocz­nych") – tech­ni­ka sto­so­wa­na od ponad 100 lat w ta­kich dzie­dzi­nach, jak psy­cho­lo­gia, me­dy­cy­na, er­go­no­mia, in­te­rak­cja czło­wiek-kom­pu­ter czy mar­ke­ting w celu śle­dze­nia punk­tu sku­pie­nia wzro­ku, ru­chów gałki ocz­nej oraz roz­mia­ru źre­ni­cy osoby ba­da­nej.

Wikipedia


okulograficzny

→ oku­lo­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

okulografia

okulski

naz­wi­sko


SJP.pl

Okul­ski (forma żeń­ska Okul­ska; licz­ba mnoga Okul­scy) – pol­skie naz­wi­sko. Nosi je około 786 osób. Naj­wię­cej osób o tym naz­wi­sku miesz­ka na te­re­nie Mo­niek, War­sza­wy i Rze­szo­wa.

Wikipedia


okultacja

w astro­no­mii: zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na za­sło­nie­niu gwiazd przez ciała Ukła­du Sło­necz­ne­go


SJP.pl

Okul­ta­cja (łac. "oc­cul­ta­tio", za­kry­cie) – zja­wi­sko astro­no­micz­ne, wi­do­me przej­ście po­bli­skie­go ciała nie­bie­skie­go przed innym cia­łem nie­bie­skim. W wy­ni­ku okul­ta­cji ciało znaj­du­ją­ce się dalej od ob­ser­wa­to­ra staje się na pe­wien czas nie­wi­docz­ne dla niego.

Wikipedia


okultacyjny

→ okul­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

okultacja

okultysta

czło­wiek prak­ty­ku­ją­cy okul­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zwo­len­nik okul­tyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Córka I se­kre­ta­rza, „ek­scen­trycz­na ne­u­ra­ste­nicz­ka, ota­cza­ją­ca się in­te­lek­tu­a­li­sta­mi, jo­ga­mi i okul­ty­sta­mi, która w la­tach sie­dem­dzie­sią­tych spra­wo­wa­ła wspól­nie z ojcem me­ce­nat nad kul­tu­rą (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okultyzm m.

:: fż. okultystka ż.

 przym. okultystyczny

 przysł. okultystycznie

Wiktionary


okultystka

ko­bie­ta prak­ty­ku­ją­ca okul­tyzm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zwo­len­nicz­ka okul­tyz­mu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­sił, żebym przy­szedł za kilka dni i poz­nał jed­ne­go z jego mło­dych zna­jo­mych znaj­du­ją­ce­go się pod ne­ga­tyw­nym wpły­wem pew­nej okul­tyst­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okultyzm m.

:: fm. okultysta

 przym. okultystyczny

 przysł. okultystycznie

Wiktionary


okultystyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest okul­ty­stycz­ne; cecha tych, któ­rzy są okul­ty­stycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okultyzm m.

 przym. okultystyczny

 przysł. okultystycznie

Wiktionary


okultystyczny

zwią­za­ny z okul­tyz­mem lub okul­ty­stą (np. prak­ty­ki okul­ty­stycz­ne, sa­ta­nizm okul­ty­stycz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy okul­tyz­mu, wła­ści­wy okul­tyz­mo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okultyzm m., okultysta m., okultystka ż., okultystyczność ż.

 przysł. okultystycznie

Wiktionary


okultyzm

wiara w nad­przy­ro­dzo­ne siły i magię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dok­try­na ezo­te­rycz­na za­kła­da­ją­ca ist­nie­nie w przy­ro­dzie i czło­wie­ku sił ta­jem­nych, które można po­bu­dzić po­przez sto­so­wa­nie od­po­wied­nich prak­tyk;

Wiktionary

Ten ar­ty­kuł opi­su­je te­o­rie, me­to­dy lub czyn­no­ści niez­god­ne ze współ­czes­ną wie­dzą na­u­ko­wą.

Okul­tyzm ( oc­cu­le­re – „skry­wać”) – ze­spół po­glą­dów i wie­rzeń o ist­nie­niu nie­pod­da­ją­cych się na­u­ko­wym ob­ser­wa­cjom istot, mocy i moż­li­wo­ści ukry­tych we wszechś­wie­cie i czło­wie­ku, wie­rze­nia o wy­cho­dzą­cych poza poz­na­nie zdol­no­ściach ludz­kich i ich pod­po­rząd­ko­wa­niu, zwią­za­ne z tymi wie­rze­nia­mi ma­gicz­ne ry­tu­a­ły, prak­ty­ki me­dy­ta­cyj­ne, a także sy­no­nim ezo­te­ry­ki. Ter­min okul­tyzm ma czę­sto zna­cze­nie pe­jo­ra­tyw­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. okultysta m., okultystka ż., okultystyczność ż.

 przym. okultystyczny

 przysł. okultystycznie

Wiktionary


okume

okumé, okoumé, oko­u­me, gabun;
1. ga­tu­nek afry­kań­skie­go drze­wa z ro­dzi­ny oso­czy­no­wa­tych;
2. lek­kie drew­no po­zy­ski­wa­ne z drze­wa okume


SJP.pl


okumé

okumé, okoumé, oko­u­me, gabun;
1. ga­tu­nek afry­kań­skie­go drze­wa z ro­dzi­ny oso­czy­no­wa­tych;
2. lek­kie drew­no po­zy­ski­wa­ne z drze­wa okume


SJP.pl


okuniew

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Oku­niew – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie miń­skim, w gmi­nie Ha­li­nów. Daw­niej mia­sto; uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1538 roku, zde­gra­do­wa­ny w 1870 roku. W 1580 roku Oku­niew po­ło­żo­ny był w po­wie­cie war­szaw­skim ziemi war­szaw­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go.

Wikipedia


okuniewski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Józef Oku­niew­ski – pol­ski eko­no­mi­sta, po­li­tyk
  • Ju­liusz Oku­niew­ski – ra­dziec­ki woj­sko­wy
  • Oku­new­ski

Wikipedia


okunin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oku­nin – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. zie­lo­no­gór­skim, w gmi­nie Su­le­chów
    • Oku­nin (sta­cja ko­le­jo­wa)
  • Oku­nin (SIMC 0008562) – część mia­sta Nowy Dwór Ma­zo­wiec­ki, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie mia­sto Nowy Dwór Ma­zo­wiec­ki
  • Oku­nin (SIMC 0921214) – część mia­sta Nowy Dwór Ma­zo­wiec­ki, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie mia­sto Nowy Dwór Ma­zo­wiec­ki
  • Oku­nin – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie tu­rzy­skim
  • Oku­nin­ka

Wikipedia


okuninka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Oku­nin­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie wło­daw­skim, w gmi­nie Wło­da­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Wło­da­wa. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 403 miesz­kań­ców.

Wikipedia


okunino

Oku­ni­no (ka­szub. "Òkònino") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na pół­noc­no-za­chod­nim krań­cu Po­je­zie­rza By­tow­skie­go, w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko. W po­bli­żu wsi znaj­du­je się Je­zio­ro Oku­niń­skie.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Miast­ko łącz­nie z Ko­wa­le­wi­ca­mi. W końcu 2024 so­łect­wo li­czy­ło 152 miesz­kań­ców.

Wikipedia


okup

wy­mu­szo­na za­pła­ta za uzy­ska­nie cze­goś, odzy­ska­nie kogoś; wykup


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pie­nią­dze da­wa­ne po­ry­wa­czom w za­mian za uwol­nie­nie za­kład­ni­ków

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: oku­pić

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okup Mały
  • Okup Wiel­ki
  • Okup – dobra ma­te­rial­ne prze­ka­za­ne w za­mian za od­ku­pie­nie przed­mio­tu lub osoby trzy­ma­nej bez­praw­nie.
  • Okup − film z 1996 roku w re­ży­se­rii Rona Ho­war­da
  • Okup − bry­tyj­ski film sen­sa­cyj­ny w re­ży­se­rii Ca­spa­ra Wrede'a
  • Okup − ame­ry­kań­ski film dra­ma­tycz­ny w re­ży­se­rii Alek­sa Se­ga­la
  • Okup – se­rial te­le­wi­zyj­ny w ko­pro­duk­cji ame­ry­kań­skiej sta­cji CBS, ka­na­dyj­skiej sta­cji Glo­bal, fran­cu­skiej sta­cji TF1 oraz nie­miec­kiej sta­cji RTL

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔkup, AS: okup

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okupić

Wiktionary


okupacja

1. cza­so­we za­ję­cie ob­ce­go te­ry­to­rium przy uży­ciu siły zbroj­nej;
2. za­ję­cie i nie­do­pu­szcze­nie ja­kiejś in­sty­tu­cji, fa­bry­ki itp., w celu wy­war­cie na kimś pre­sji i zmu­sze­nia do ustępstw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wojsk. polit. prze­ję­cie wła­dzy nad obcym te­ry­to­rium

 (1.2) tym­cza­so­we za­ję­cie cze­goś dla osią­gnię­cia za­mie­rzo­ne­go celu

 (1.3) czas trwa­nia oku­pa­cji (1.1)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­chod­ni Brzeg Jor­da­nu zna­lazł się pod oku­pa­cją Iz­ra­e­la po woj­nie sze­ściod­nio­wej.

 (1.2) W pro­te­ście, pie­lę­gniar­ki z Łodzi pro­wa­dzą oku­pa­cję ga­bi­ne­tu pre­mie­ra.

 (1.3) Mój dzia­dek pod­czas oku­pa­cji dzia­łał w par­ty­zant­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈpat͡sʲja, AS: okupacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okupant m., okupantka ż.

 czas. okupować, okupywać

 przym. okupacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zabór, zawładnięcie, zajęcie, niewola

Wiktionary


okupacyjny

1. → oku­pa­cja;
2. strajk oku­pa­cyj­ny - strajk, w cza­sie któ­re­go pra­cow­ni­cy oku­pu­ją za­kład pracy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oku­pa­cją lub oku­pan­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ko­pal­niach Ja­strzęb­skiej Spół­ki Wę­glo­wej za­czął się strajk oku­pa­cyj­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkupaˈt͡sɨjnɨ, AS: okupacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okupacja ż., okupant m., okupowanie n.

 czas. okupować

 przym. okupancki

Wiktionary


okupancki

→ oku­pant


SJP.pl

Patrz:

okupant

okupant

pań­stwo zaj­mu­ją­ce teren nies­wo­je­go pań­stwa i ob­sa­dza­ją­ce ten teren swo­i­mi żoł­nie­rza­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pod­miot zaj­mu­ją­cy zbroj­nie te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pier­wszej ko­lej­no­ści nie­miec­ki oku­pant roz­strze­lał na miej­sco­wym kir­ku­cie Żydów. Po­zo­sta­łych wy­wiózł do obozu za­gła­dy w Bełż­cu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkupãnt, AS: okupãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okupacja ż., okupowanie n.

:: fż. okupantka ż.

 czas. okupować ndk.

 przym. okupacyjny

 przysł. okupacyjnie

Wiktionary


okupantka

→ oku­pant


SJP.pl

Patrz:

okupant

okupiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gwara. zwy­czaj tar­go­wa­nia się mło­dzień­ców i ku­po­wa­nia dziew­cząt w tłu­sty wto­rek

Wiktionary


okupić

1. przy­pła­cić coś kosz­tem, zaz­wy­czaj bar­dzo wy­so­kim;
2. wy­na­gro­dzić coś, np. po­peł­nio­ną krzyw­dę; od­ku­pić;
3. oku­pić się - uwol­nić się od cze­goś przez zło­że­nie okupu; wy­ku­pić się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oku­py­wać)

 (1.1) zdo­być lub osią­gnąć coś, po­no­sząc wiel­ki koszt (np. utra­ty zdro­wia, życia)

 (1.2) wy­na­gro­dzić wy­rzą­dzo­ną krzyw­dę, na­pra­wić zło; za­do­śću­czy­nić

 (1.3) daw. dać okup, wy­ku­pić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny oku­pić się (ndk. oku­py­wać się)

 (2.1) uwol­nić się (np. od kary, nie­bez­pie­czeń­stwa) przez zło­że­nie okupu lub da­ni­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trud­no zde­cy­do­wać o za­wró­ce­niu z drogi na szczyt? Nie, jeśli masz świa­do­mość, że zdo­by­cie góry mo­żesz oku­pić ży­ciem.

 (1.1) Zwy­cię­stwo zo­sta­ło oku­pio­ne wiel­ki­mi stra­ta­mi.

 (1.2) Nie myśl, że my to ro­bi­my, aby oku­pić różne winy i zbrod­nie na­szych ro­da­ków!

 (2.1) Pani Zofia bę­dzie zmu­szo­na oku­pić się ła­pów­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okup mrz., okupienie n., okupywanie n.

 czas. okupywać ndk., kupić dk.

 przym. okupiony, wykupny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przypłacić, zapłacić

 (1.2) wynagrodzić, zadośćuczynić, odpokutować, odkupić

 (2.1) wykupić się

Wiktionary


okupnik

naz­wi­sko


SJP.pl


okupowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oku­po­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okupować ndk.

 przym. okupacyjny

 rzecz. okupant mos.

Wiktionary


okupować

zaj­mo­wać miej­sce na wy­łącz­ność mimo czy­je­goś sprze­ci­wu


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zbroj­nie zaj­mo­wać te­ry­to­rium in­ne­go pań­stwa

 (1.2) długo zaj­mo­wać ja­kieś miej­sce w ja­kimś celu

 (1.3) pot. długo cze­goś uży­wać

 (1.4) daw. poś­wię­cać coś w za­mian, opła­cać coś

 (1.5) daw. wy­na­gra­dzać, od­ku­py­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny oku­po­wać się

 (2.1) daw. oku­py­wać się, wy­ku­py­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ich ra­dos­ny wrzask pło­szył gro­ma­dy wron, które oku­po­wa­ły dekle śmiet­ni­ków, i na­kła­dał się na dwa zgrzyt­li­we od­gło­sy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkuˈpɔvat͡ɕ, AS: okupovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okupacja ż., okupowanie n., okupant m.

 przym. okupacyjny

Wiktionary


okupski

naz­wi­sko


SJP.pl


okurek

koń­ców­ka spa­lo­ne­go pa­pie­ro­sa; pet, nie­do­pa­łek


SJP.pl


okurowo

Oku­ro­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie kol­neń­skim, w gmi­nie Kolno.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Oku­ro­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie La­cho­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa łom­żyń­skie­go.

Wikipedia


okurowski

naz­wi­sko


SJP.pl


okurz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. pszcz. pod­ku­rzacz pszcze­lar­ski

Wiktionary


okurzyć

ob­ku­rzyć; daw­niej:
1. po­kryć coś ku­rzem, pyłem itp.;
2. ob­ku­rzyć się - po­kryć się ku­rzem, pyłem itp.


SJP.pl


okutać

okryć sta­ran­nie; owi­nąć, otu­lić


SJP.pl


okuwacz

ro­bot­nik przy­bi­ja­ją­cy oku­cia do wy­ro­bów drew­nia­nych


SJP.pl


okuwać

przy­mo­co­wy­wać me­ta­lo­we umoc­nie­nia (np. za­wia­sy do drzwi); obi­jać me­ta­lem


SJP.pl


okuwka

me­ta­lo­we umoc­nie­nie cze­goś


SJP.pl


okuć

przy­bić do cze­goś me­ta­lo­we umoc­nie­nia; obić coś me­ta­lem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oku­wać)

 (1.1) po­kryć po­wierzch­nię przed­mio­tu chro­nią­cy­mi ele­men­ta­mi z me­ta­lu

 (1.2) książk. za­ło­żyć pęta krę­pu­ją­ce ruchy

 (1.3) przy­mo­co­wać pod­ko­wy do kopyt

 (1.4) przen. szczel­nie oto­czyć war­stwą ochron­ną

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (2.1) pot. przen. za­ra­zić się cho­ro­bą prze­no­szo­ną drogą płcio­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W czerw­cu tego roku dzię­ki po­mo­cy Kon­ser­wa­to­ra Za­byt­ków [...] oraz pa­ra­fian udało się wy­ko­nać nowy dach na nawie głów­nej ko­ścio­ła, okuć bla­chą dwie wieże, wy­re­mon­to­wać izbi­cę…

 (1.1) Rów­nież blan­ki ogrom­nych, ośmio­me­tro­wej sze­ro­ko­ści murów, były kryte mie­dzia­ną bla­chą i nią też okuto bramy dzie­wię­cio­me­tro­wej wy­so­ko­ści i sto­sow­nej do niej sze­ro­ko­ści.

 (1.1) Pół­to­ra­me­tro­wy krzyż wy­ko­nał 39-letni Ma­riusz Dra­pi­kow­ski, gdań­ski rze­mieśl­nik. Drze­wo ja­bło­ni okuł sre­brem.

 (1.2) — Wy­słać żan­dar­mów. Okuć w kaj­da­ny. Na jutro sąd wo­jen­ny!…

 (1.2) Na roz­kaz pana de Cha­te­a­u­mo­rans żoł­nie­rze schwy­ta­li wie­śnia­ka wraz z dzieć­mi, okuli w kaj­da­ny, wsa­dzi­li do czół­na i wodą do­sta­wi­li do obozu.

 (1.2) Kto mo­je­go sługę w dyby śmiał okuć?

 (1.3) — A z was to żaden nie po­tra­fi szka­py okuć? — spy­tał mar­kot­nie go­spo­darz. [...] — Ja wam okuję! — odez­wał się nagle Antek.

 (1.3) — Do­pra­szam się pana po­rucz­ni­ka, konie okuć? — Okuj, ru­sza­my jutro o świ­ta­niu.

 (1.3) Do dziś mam na udzie ślad od kop­nię­cia — przyz­na­je Jan. — Na koniu naj­szyb­ciej się za­ro­bi. Raz okuł i pie­nią­dze go­to­we. Sami ro­bi­my pod­ko­wy z pła­skow­ni­ków.

 (1.4) Ale to jeno było z wierz­chu, dla ludz­kich oczów, bo na wną­trzu cał­kiem było róż­nie — jako w tej wo­dzie by­strej i głę­bo­kiej, którą mróz w lody okuje i śnie­gi przy­sy­pią — a beł­ko­cze cię­giem, szumi, huka…

 (1.4) W żadnéj z nich serce nie roz­wi­nę­ło się nor­mal­nie; każda mi­łość swoję okuła w kon­we­nan­se i, je­że­li kocha, to albo błaz­na ta­kie­go, jak ku­zy­nek Iza­be­li, Star­ski — albo skrzyp­ka bla­gie­ra, jak Mo­li­na­ri…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okucie n., okuwanie n., ukucie n., wykucie n., okowa ż., okowy nmos.

 przym. okuty

 czas. okuwać, kuć, kować, okować, okowywać, podkuć, przekuć, przykuć, rozkuć, skować, skuć, ukuć, wykuć, zakuć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obić (metalem), opancerzyć

 (1.2) zakuć, skuć, skować

 (1.3) podkuć

Wiktionary


okuń

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) daw. icht. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Perca flu­via­ti­lis|Lin­na­e­us|ref=tak., okoń

 (1.2) daw. kulin. po­tra­wa z oku­nia (1.1)

Wiktionary

Okuń ("Ocu­nye, Oko­nie, Oku­nie") – pol­ski herb szla­chec­ki o nie­pew­nym wi­ze­run­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Oj­ciec Ka­pe­lan jadł tym­cza­sem piwo z mio­dem, a nam zwy­kłe roz­no­szo­no po­tra­wy: okuń, szczu­pak po ży­dow­sku, ła­mań­ce z ma­kiem, grusz­ki, kasza per­ło­wa z makowém mlékiem i różne inne przys­ma­ki, ko­lej­no na­stę­po­wa­ły.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okoń mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okoń, okoń pospolity

Wiktionary


okwefiać

przyw­dzie­wać kwef


SJP.pl


okwefić

przyw­dziać kwef


SJP.pl


okwiat

część kwia­tu osła­nia­ją­ca jego kie­lich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. część kwia­tu zło­żo­na z kie­li­cha i ko­ro­ny osła­nia­ją­ca prę­ci­ki i słu­pek lub słup­ki;

Wiktionary

Ok­wiat, okry­wa kwia­to­wa, pe­rian­cjum, pe­ry­go­nium (ang. "pe­rianth", łac. "pe­ri­go­nium, pe­riant­hium") – część kwia­tu sta­no­wią­ca ochro­nę dla roz­wi­ja­ją­cych się prę­ci­ków i słup­ków. U ro­ślin za­py­la­nych przez zwie­rzę­ta ok­wiat pełni także funk­cję po­wab­ni dzię­ki za­pa­cho­wi i ko­lo­rom, dla za­py­la­ją­cych je owa­dów, pta­ków i ssa­ków.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔkfʲjat, AS: okfʹi ̯at

Wiktionary

Powiązane:

 przym. kwietniowy

 przysł. kwiecisto

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrywa kwiatowa

Wiktionary


okwitnięty

taki, który ok­witł (stra­cił kwia­ty); ok­wi­tły


SJP.pl


okwitnąć

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. ok­wi­tać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ok­wi­tać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miej­sce żon­ki­li i nar­cy­zów za­ję­ły ak­sa­mit­ki, mar­ge­ryt­ki i ja­kieś wy­so­kie, sztyw­ne ło­dy­gi o kie­li­cho­wa­tych, pur­pu­ro­wych kwia­tach. Bez ok­witł – teraz ja­śmin prze­ci­skał białe pąki przez oka siat­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkfʲitnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: okfʹitnõńć

Wiktionary


okwity

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. ob­fi­ty

Wiktionary


okwitły

taki, który ok­witł (stra­cił kwia­ty); ok­wit­nię­ty


SJP.pl


okólnik

1. pismo urzę­do­we z okre­ślo­ny­mi in­struk­cja­mi i wska­zów­ka­mi, wy­da­wa­ne przez organ ad­mi­ni­stra­cyj­ny pod­le­głym mu jed­nost­kom; ku­ren­da, cyr­ku­larz;
2. ogro­dzo­na część na pod­wó­rzu lub pa­stwi­sku przez­na­czo­na dla zwie­rząt ho­dow­la­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • okól­nik – ogro­dzo­na część pod­wó­rza bądź pa­stwi­ska, przez­na­czo­na dla bydła, owiec lub koni
  • okól­nik (ku­ren­da) – ro­dzaj pisma urzę­do­we­go
  • ulica Okól­nik w War­sza­wie
  • Okól­nik (Bia­ło­ruś)

Wikipedia


okólnikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z okól­ni­kiem, do­ty­czą­cy okól­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okólnik m.

Wiktionary


okólny

1. bie­gną­cy wkoło; okręż­ny;
2. daw­niej: oko­licz­ny, są­sied­ni


SJP.pl


okólski

naz­wi­sko


SJP.pl


okół

1. daw­niej okól­nik; pod­wór­ko, za­gro­da; ogro­dzo­na część przez­na­czo­na dla bydła;
2. daw­niej: oko­li­ca, to co ota­cza, obwód, okrąg


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okół – część mia­sta Opole
  • Okół – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. gra­jew­skim, w gmi­nie Gra­je­wo
  • Okół – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ostro­wiec­kim, w gmi­nie Bał­tów
  • Okół – gro­ma­da
  • Okół – ist­nie­ją­ca w śred­nio­wie­czu osada po­ło­żo­na na te­re­nie po­łud­nio­wej czę­ści dzi­siej­sze­go Sta­re­go Mia­sta w Kra­ko­wie

Wikipedia


okółek

ko­li­ste usta­wie­nie na jed­nym po­zio­mie ze­spo­łu ga­łę­zi, liści lub czę­ści kwia­tu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okó­łek – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Giby
  • okó­łek – spo­sób uło­że­nia or­ga­nów ro­ślin­nych.

Wikipedia


okółkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy bu­do­wą okó­łek


SJP.pl


okółkowy

1. ma­ją­cy kształt okół­ka;
2. li­ście okół­ko­we - li­ście wy­ra­sta­ją­ce po kilka z jed­ne­go węzła, two­rzą­ce okó­łek


SJP.pl


okółkóweczka

pi­śmi­ca okół­kó­wecz­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny zwój­ko­wa­tych


SJP.pl


okęcie

1. dziel­ni­ca War­sza­wy;
2. pot. Port Lot­ni­czy im. Fry­de­ry­ka Cho­pi­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okę­cie – osied­le w War­sza­wie le­żą­ce na te­re­nie dziel­ni­cy Wło­chy
  • Port Lot­ni­czy War­sza­wa-Okę­cie, od roku 2010 pod nazwą Lot­ni­sko Cho­pi­na – port lot­ni­czy w War­sza­wie po­ło­żo­ny w dziel­ni­cy Wło­chy (Osied­le Okę­cie)
  • Okę­cie War­sza­wa – pił­kar­ski klub spor­to­wy w War­sza­wie, po­ło­żo­ny w dziel­ni­cy Wło­chy (Osied­le Okę­cie)
  • War­sza­wa Okę­cie – sta­cja ko­le­jo­wa w War­sza­wie, w dziel­ni­cy Ur­sy­nów
  • Okę­cie Lot­ni­sko (także: Okę­cie I) – osied­le miesz­ka­nio­we w War­sza­wie
  • Okę­cie II – pla­no­wa­ne i w nie­wiel­kim stop­niu zre­a­li­zo­wa­ne osied­le miesz­ka­nio­we w War­sza­wie
  • gmina Okę­cie – dawna gmina wiej­ska, ist­nie­ją­ca w la­tach 1939–1951
  • dwo­rzec au­to­bu­so­wy „Okę­cie” w Sa­no­ku

Wikipedia


okęcki

przy­miot­nik od: Okę­cie


SJP.pl


okła

naz­wi­sko


SJP.pl


okład

1. kom­pres
2. nad­da­tek cze­goś, zbyt duża ilość (np. prze­być 20 mil z okła­dem)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. opa­tru­nek

 (1.2) med. za­bieg wo­do­lecz­ni­czy z na­kła­da­niem sub­stan­cji na skórę

 (1.3) do­dat­ko­wa war­stwa

 (1.4) daw. opra­wa księ­gi

 (1.5) daw. ob­cią­że­nie, po­da­tek

 (1.6) slang. bicie, lanie, po­bi­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niech pani nie męczy go już tym okła­dem na czole.

 (1.2) Le­karz za­le­cił mu sto­so­wa­nie okła­dów bo­ro­wi­no­wych.

 (1.6) W bra­mie cze­ka­ło na niego dwóch ta­kich, co spra­wi­li mu nie­zły okład.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okładać ndk.

 rzecz. okładanie n., okładka ż., okładnica ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kompres, kataplazm

 (1.3) obłożenie

 (1.4) okładka

 (1.6) oklep, bęcki

Wiktionary


okładanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okła­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okładać ndk.

 rzecz. okładka ż., okład mrz.

Wiktionary


okładać

cza­sow­nik

 (1.1) kłaść coś na coś, np. na ścia­nę, raz przy razie

 (1.2) ude­rzać, bić

 (1.3) łow. za­ta­czać koła i wra­cać w to samo miej­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek okła­dał drzew­ka słomą.

 (1.2) Nie prze­sta­wa­ła okła­dać go pię­ścia­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okładka ż., okładanie n., okład mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bić, grzmocić, lać, uderzać, walić

Wiktionary


okładeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: okład­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okładka ż.

Wiktionary


okładka

1. jeden z dwóch zew­nętrz­nych kart książ­ki lub bro­szu­ry, mię­dzy któ­ry­mi znaj­du­ją się stro­ny za­wie­ra­ją­ce tekst;
2. opra­wa książ­ki;
3. ma­te­riał po­kry­wa­ją­cy coś; okła­dzi­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wierzch­nia, trwa­ła część książ­ki lub ze­szy­tu

 (1.2) daw. opa­ska do wło­sów

Wiktionary

Okład­ka – zew­nętrz­ny ele­ment książ­ki, trwa­le po­łą­czo­ny z blo­kiem książ­ki (ina­czej wkła­dem z po­łą­czo­nych skła­dek). Głów­ną funk­cją okład­ki jest ochro­na wkła­du przed usz­ko­dze­nia­mi me­cha­nicz­ny­mi. Skła­da się ona z przed­niej i tyl­nej karty oraz grzbie­tu. Ma­te­ria­ły wy­ko­rzy­sty­wa­ne do jej bu­do­wy to naj­czę­ściej: pa­pier, kar­ton, tek­tu­ra i two­rzy­wa sztucz­ne.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈkwatka, AS: oku̯atka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. okładzina ż., okładanie n., obłożenie n., okładeczka ż., okład mrz.

 czas. okładać ndk., obłożyć dk.

 przym. okładkowy

Wiktionary


okładkowy

→ okład­ka


SJP.pl

Patrz:

okładka

okładnica

część pługa od­kła­da­ją­ca skiby pod­ci­na­ne przez le­miesz; od­kład­ni­ca, od­kład­nia


SJP.pl


okładniczka

mor­ski małż z rzędu Ve­ne­ro­i­da


SJP.pl


okładowy

→ okład


SJP.pl

Patrz:

okład

okładzina

płyty, któ­ry­mi ob­kła­da się ścia­ny lub inne czę­ści bu­dow­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. wierzch­nia war­stwa ścia­ny lub innej po­wierzch­ni na­kła­da­na dla za­bez­pie­cze­nia jej lub ozdo­by

 (1.2) część okład­ki są­sia­du­ją­ca z pier­wszą albo ostat­nią stro­ną książ­ki

 (1.3) górn. ma­te­ria­ły umiej­sca­wia­ne za obu­do­wą wy­ro­bi­ska, za­bez­pie­cza­ją­ce jego ścia­ny lub strop

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okła­dzi­na – w bu­dow­nict­wie zew­nętrz­na war­stwa ele­wa­cji, obli­ców­ka, zo­bacz też li­co­wa­nie
    • Si­ding – okła­dzi­na z desek lub po­dłuż­nych pa­ne­li
  • Okła­dzi­na – ele­ment ra­kiet­ki do te­ni­sa sto­ło­we­go
  • Okła­dzi­na cier­na kloc­ków ha­mul­co­wych
    • Okła­dzi­na ha­mul­co­wa ro­we­ru

Wikipedia

Powiązane:

 przym. okładzinowy

 rzecz. okładka ż.

Wiktionary


okłamanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okła­mać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okłamywać, kłamać, okłamać dk.

Wiktionary


okłamać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. okła­my­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|okła­my­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈkwãmat͡ɕ, AS: oku̯ãmać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. okłamywać, kłamać

 rzecz. okłamanie n.

Wiktionary


okłamywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|okła­my­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. kłamać, okłamywać ndk.

 rzecz. kłamca mos.

Wiktionary


okłamywać

cza­sow­nik

 (1.1) mówić komuś kłam­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­pra­wość uo­so­bio­na w sy­ste­mie ko­mu­ni­stycz­nym, przez pa­rę­dzie­siąt lat okła­my­wa­ła nie tylko świat, z któ­rym wal­czył ten ustrój. Ta nie­pra­wość okła­my­wa­ła samą sie­bie i synów swo­je­go sy­ste­mu.

 (1.1) Czy przy­pad­kiem nie okła­my­wa­li „czło­wie­ka pro­ste­go" w la­tach 80. ci, któ­rzy łu­dzi­li go bli­ską per­spek­ty­wą ta­kie­go życia jak w RFN czy Szwe­cji, jeśli tylko obali się „ko­mu­nę"?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔkwãˈmɨvat͡ɕ, AS: oku̯ãmyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. kłam m., kłamstwo n., kłamca m., okłamywanie n., okłamanie n.

 czas. kłamać ndk., okłamać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. kłamać.

Wiktionary


okłot

snop słomy uło­żo­ny ze zboża lekko omłó­co­ne­go


SJP.pl


okłębić

o pszczo­łach: oto­czyć zbi­tym kłę­bem kró­lo­wą pszczół, po­wo­du­jąc jej udu­sze­nie


SJP.pl


ol

skró­to­wiec, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = anat. oko lewe

Wiktionary

Ol – wy­mar­ły ro­dzaj owa­dów z rzędu ka­ra­cza­nów, je­dy­ny z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny Oli­dae. Obej­mu­je tylko jeden opi­sa­ny ga­tu­nek, "Ol xiai". Żył w kre­dzie na te­re­nie obec­nej Azji. Wy­róż­niał się tle wszyst­kich ka­ra­cza­nów licz­ny­mi ce­cha­mi, w tym dwu­grze­bie­nia­sty­mi czuł­ka­mi i obec­no­ścią do­brze wi­docz­nej tarcz­ki.

Wikipedia


ola

1. imię żeń­skie;
2. zdrob­nie­nie od: Alek­san­dra (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia żeń­skie­go Alek­san­dra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ola – zdrob­nie­nie imie­nia Alek­san­dra
  • Ola – mia­sto w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Yell
  • Ola – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Brule
  • Ola (ang. Ola Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Brule

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mąż Oli pra­cu­je na eta­cie, więc nie musi się przej­mo­wać opła­ca­niem skła­dek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔla, AS: ola

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandra ż., Olka ż., Oleczka ż., Oleńka ż., Olcia ż.

Wiktionary


olaboga

1. po­tocz­nie: wy­krzy­knie­nie ma­ją­ce wy­ra­żać strach, zdzi­wie­nie lub znie­cier­pli­wie­nie
2. na ola­bo­ga - byle jak, na­pręd­ce, w poś­pie­chu


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) daw. …wy­ra­ża­ją­cy za­sko­cze­nie

 (1.2) daw. …wy­ra­ża­ją­cy strach

 (1.3) daw. …wy­ra­ża­ją­cy bez­rad­ność

 (1.4) daw. …wy­ra­ża­ją­cy nie­chęć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ola­bo­ga! aż trzy ruble?… – krzy­knął chłop. - Ady ja tego przez cały ty­dzień nie za­ro­bię

 (1.2) I sam nie wiesz, jak się to stało, ale wrze­szczysz na całe gar­dło: "Ola­bo­ga! ra­tuj­cie!…"

 (1.3) Ale wnet bez­rad­ność swoją uczu­wał i jak stał, tak wy­la­ty­wał z izby, a wsparł­szy się czo­łem o wę­gieł chaty szlo­chał z gwał­tow­nym nie­po­ha­mo­wa­nym żalem, drżąc cały i pow­ta­rza­jąc tylko: Ta­tu­siu! ta­tu­siu! Ola­bo­ga rety! Ta­tu­siu!

 (1.4) Ola­bo­ga! Niby to dla niego no­wa­lia ładna dziew­czy­na… miewa on ich ta­kich sa­mych mend­la­mi po fol­war­kach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlaˈbɔɡa, AS: olaboga

Wiktionary

Powiązane:

 laboga

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) o rety, laboga

 (1.2) laboga

 (1.3) laboga

 (1.4) e tam, nieważne, mniejsza o to

Wiktionary


olaf

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

– imię mę­skie po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go. Pier­wot­na forma brzmia­ła Aslaf. Wy­wo­dzi się od słów "As" (bóg – zo­bacz Aso­wie) i "laf" (słowo, które przesz­ło w ang. "love"), czyli „umi­ło­wa­ny przez bogów”. Inna wer­sja ety­mo­lo­gii głosi, że imię ma zna­cze­nie „syn sta­re­go czło­wie­ka”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miał na imię Olaf i pra­co­wał w urzę­dzie mar­szał­kow­skim.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlaf, AS: olaf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. Olafek mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Olafek

Wiktionary


olafek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Olaf

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­łóż­cie Olaf­ko­wi ska­fan­de­rek, bo pada.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olaf mos.

Wiktionary


olak

naz­wi­sko


SJP.pl


olandia

wyspa na Morzu Bał­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. szwedz­ka wyspa na Morzu Bał­tyc­kim;

Wiktionary

Zo­bacz też: Olan­dia (skan­sen).

Olan­dia (szw. "") – wyspa na­le­żą­ca do Szwe­cji na Morzu Bał­tyc­kim, po­ło­żo­na przy­brzeż­nie przy po­łud­nio­wo-wschod­nim krań­cu tego kraju i od­dzie­lo­na od sta­łe­go lądu Cie­śni­ną Kal­mar­ską. Jest drugą co do wiel­ko­ści (po Got­lan­dii) wyspą Szwe­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jest wy­so­ce praw­do­po­dob­ne, że że­la­zo sma­landz­kie wę­dro­wa­ło za ozdo­by na Olan­dię i Got­lan­dię, zaś zboże skań­skie za bydło do Va­ster­gót­land i Hal­land.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlãndʲja, AS: olãndʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. olandzki

Wiktionary


olandzki

→ Olan­dia (wyspa na­le­żą­ca do Szwe­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Olan­dią, do­ty­czą­cy Olan­dii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jak wy­ka­zu­je bliż­sza ana­li­za, brak­te­at skań­ski z Rav­lun­da i olandz­ki z Hol­me­torp wy­bi­te są tą samą ma­try­cą; skań­skie okazy z Va wysz­ły naj­praw­do­po­dob­niej z tego sa­me­go warsz­ta­tu co okazy olandz­kie z Tius­by i Lun­de­by.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olandia ż.

Wiktionary


olas

naz­wi­sko


SJP.pl


olać

po­tocz­nie: zba­ga­te­li­zo­wać, zlek­ce­wa­żyć coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ole­wać)

 (1.1) posp. oblać mo­czem, ob­si­kać

 (1.2) posp. przen. zlek­ce­wa­żyć kogoś, zba­ga­te­li­zo­wać coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A mi kie­dyś pie­sek olał sa­mo­chód a po zwró­ce­niu uwagi to wła­ści­ciel­ka się pluła.

 (1.2) Olej to, szko­da two­ich ner­wów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lanie n., lejek mrz., dolanie n., dolewanie n., dolewka ż., nadlanie n., nadlewanie n., nadlew mrz., nadlewek mrz., nadlewka ż., nalanie n., nalewanie n., nalewka ż., oblanie n., oblewanie n., odlanie n., odlewanie n., odlew mrz., odlewacz mos., odlewarka ż., odlewnia ż., odlewnictwo n., odlewnik mos., olanie n., olewanie n., olewka ż., podlanie n., podlewanie n., podolewanie n., polanie n., polewanie n., ponalewanie n., pooblewanie n., popodlewanie n., popolewanie n., porozlewanie n., powlewanie n., powylewanie n., pozalewanie n., pozlewanie n., przelanie n., przelewanie n., przelew mrz., przelewki nmos., przylanie n., przylewanie n., rozlanie n., rozlewanie n., rozlew mrz., rozlewacz mos., rozlewaczka ż., rozlewarka ż., rozlewisko n., rozlewnia ż., rozlewność ż., ulewa ż., ulanie n., ulewanie n., wlanie n., wlewanie n., wlew mrz., wlewek mrz., wlewka ż., wlewnica ż., wlewnik mrz., wylanie n., wylewanie n., wylew mrz., wylewisko n., wylewka ż., wylewność ż., zalanie n., zalewanie n., zalew mrz., Zalew mrz., zalewa ż., zalewacz mos., zalewajka ż., zalewianin mos., zalewianka ż., zalewisko n., zalewka ż., zalewnia ż., zlanie n., zlewanie n., zlew mrz., zlewa ż., zlewek mrz., zlewisko n., zlewka ż., zlewki nmos., zlewnia ż., zlewniarka ż., zlewniarz mos., zlewnica ż., zlewność ż.

 czas. lać ndk., dolać dk., dolewać ndk., nadlać dk., nadlewać ndk., nalać dk., nalewać ndk., oblać dk., oblewać ndk., odlać dk., odlewać ndk., olewać ndk., podlać dk., podlewać ndk., podolewać dk., polać dk., polewać ndk., ponalewać dk., pooblewać dk., popodlewać dk., popolewać dk., porozlewać dk., powlewać dk., powylewać dk., pozalewać dk., pozlewać dk., przelać dk., przelewać ndk., przylać dk., przylewać ndk., rozlać dk., rozlewać ndk., ulać dk., ulewać ndk., wlać dk., wlewać ndk., wylać dk., wylewać ndk., zalać dk., zalewać ndk., zlać dk., zlewać ndk.

 przym. lany, lejący się, odlewniczy, odlewny, odlewowy, przelewowy, rozlewczy, rozlewny, ulewny, wlewny, wlewowy, wylewny, zalewny, zalewowy, zlewkowy, zlewny, zlewowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zbagatelizować, zignorować, zlekceważyć; wulg. osrać, oszczać; mieć głęboko gdzieś, mieć w dużym poważaniu, mieć w głębokim poważaniu, mieć w nosie, mieć gdzieś, mieć głęboko gdzieś, mieć w dużym poważaniu, mieć w głębokim poważaniu, mieć w nosie, nie przejąć się czymś, potraktować jak powietrze, potraktować per noga, potraktować per nogam, potraktować przez nogę

Wiktionary


olbierzowice

Ol­bie­rzo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie san­do­mier­skim, w gmi­nie Kli­mon­tów. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś le­żą­ca w po­wie­cie san­do­mier­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go wcho­dzi­ła w XVII wieku w skład kom­plek­su kli­mon­tow­sko-os­so­liń­skie­go dóbr Zbi­gnie­wa Os­so­liń­skie­go.

Wikipedia


olbiński

naz­wi­sko


SJP.pl


olbora

w daw­nej Pol­sce - dzie­się­ci­na w na­tu­rze albo opła­ta na rzecz króla za prawo ek­splo­a­to­wa­nia ko­pal­ni krusz­cu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. górn. sąd gór­ni­czy

Wiktionary

Ol­bo­ra, cza­sem rów­nież zwana or­bo­rą (z ur­ba­rium) – w daw­nej Pol­sce czynsz pła­co­ny w na­tu­rze w wy­so­ko­ści 1/11 lub 1/10 wy­do­by­te­go krusz­cu albo w go­tów­ce („krusz­co­we”) na rzecz króla. Je­szcze w XVI w. ol­bo­ra po­bie­ra­na była nie tylko z dóbr kró­lew­skich, tj.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. olbornik mos.

Wiktionary


olbornik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. urzęd­nik na­dzo­ru­ją­cy fi­nan­se ko­palń, w szcze­gól­no­ści po­bie­ra­ją­cy ol­bo­rę

 (1.2) daw. rach­mistrz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gdy za Zyg­mun­ta Au­gu­sta za­miast po­bo­ru ol­bo­ry w krusz­cu, t. j. w sre­brze i oło­wiu, doz­wo­lo­no po­bie­rać ją w ru­dzie, ol­bor­nik od­mie­rzał rusz­ty, i dzie­sią­ty ruszt [...] rudy po­bie­rał dla króla [...].

 (1.1) Spra­wa­mi gwar­ków za­rzą­dzał osob­ny urzęd­nik, żup­ni­kiem zwany, nad opła­tą zaś ol­bo­ry czu­wał tak zwany ol­bor­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olbora ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. dziesiętnik

Wiktionary


olborski

naz­wi­sko


SJP.pl


olbrachcice

nazwa kilku wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­brach­ci­ce – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. wschow­skim, w gmi­nie Wscho­wa
  • Ol­brach­ci­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Po­krzyw­ni­ca
  • Ol­brach­ci­ce – wieś w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Biała
  • Ol­brach­ci­ce – wieś w woj. ślą­skim, w pow. czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Zie­lo­na
  • Ol­brach­ci­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Wo­dzi­sław
  • Ol­brach­ci­ce – wieś gmin­na i gmina w Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Kar­wi­na
  • Ol­brach­ci­ce Wiel­kie

Wikipedia


olbracht

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jan I Ol­bracht
  • Al­bert (imię)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na proś­bę kró­lo­wej Bony, zwło­ki Ol­brach­ta zo­sta­ły eks­hu­mo­wa­ne i zło­żo­ne w kryp­cie wa­wel­skiej w roku 1548, pod­czas uro­czy­sto­ści po­grze­bo­wych Zyg­mun­ta I.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Albrecht mos., Olbrachtowice nmos., Olbrachtowo n., Olbrachtów mrz., Olbrachtówko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Albrecht, Olbrycht

Wiktionary


olbrachtowo

Ol­brach­to­wo (niem. "Al­brech­tau") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Susz, na Po­je­zie­rzu Iław­skim. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

12 li­sto­pa­da 1946 roku na­da­no miej­sco­wo­ści pol­ską nazwę Ol­brach­to­wo.

Wikipedia


olbrachtówko

Ol­brach­tów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie iław­skim, w gmi­nie Susz, na Po­je­zie­rzu Iław­skim.

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ol­brach­tów­ko, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Róż­no­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


olbromski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Ol­brom­ski – pol­ski praw­nik, dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy i in­struk­tor har­cer­ski,
  • An­to­ni Ol­brom­ski – pol­ski praw­nik, woj­sko­wy, dzia­łacz spo­łecz­ny i nie­pod­le­gło­ścio­wy

Wikipedia


olbrot

pół­płyn­na sub­stan­cja wy­peł­nia­ją­ca prze­strze­nie ja­mi­ste w przed­niej czę­ści głowy ka­sza­lo­ta; sper­ma­cet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zool. pół­płyn­na sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w gło­wie ka­sza­lo­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olbrotowiec mzw.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spermacet

Wiktionary


olbrychski

naz­wi­sko


SJP.pl


olbrycht

naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) stpol. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­brycht Kar­ma­now­ski, li­te­rat w XVII wieku
  • Ol­brycht Sos­now­ski, miecz­nik w XVII wieku
  • Ol­brycht Stru­mień­ski, pi­sarz w XVI wieku
  • Bruno Ol­brycht (1895–1951), ge­ne­rał
  • Jan Ol­brycht (1886–1968), le­karz
  • Jan Ol­brycht (1952–), po­li­tyk
  • Ma­ciej Ol­brycht (1979–2006), re­ży­ser
  • Marek Jerzy Ol­brycht (1952–), ge­ne­rał
  • Marek Jan Ol­brycht (1965–), hi­sto­ryk
  • Ta­de­usz Ol­brycht (1891–1963), zo­o­tech­nik

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔlbrɨxt, AS: olbryχt

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Olbracht

Wiktionary


olbryś

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Marek Ol­bryś – pol­ska sa­mo­rzą­do­wiec, me­ne­dżer i urzęd­nik
  • Woj­ciech Ol­bryś – pol­ski po­li­cjant

Wikipedia


olbrzym

czło­wiek cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się wiel­kim wzro­stem i siłą; wiel­ko­lud, kolos, gi­gant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek o wy­jąt­ko­wo dużym wzro­ście i sile

 (1.2) mit. isto­ta fan­ta­stycz­na, zwy­kle ma­ją­ca po­stać ludz­ką, ogrom­ne­go wzro­stu i o niez­wy­kłej sile;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę o bar­dzo du­żych roz­mia­rach

 (2.2) rzecz o bar­dzo du­żych roz­mia­rach

 (2.3) astr. sta­dium ewo­lu­cji gwia­zdy na­stę­pu­ją­ce po okre­sie gwia­zdy ciągu głów­ne­go; ma śred­ni­cę 10-100 razy więk­szą od Słoń­ca i jas­ność ab­so­lut­ną 100-1000 razy więk­szą od niego;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ol­brzym – isto­ta ba­śnio­wa lub mi­tycz­na nadz­wy­czaj wiel­kie­go wzro­stu
  • ol­brzym – gwia­zda o dużym pro­mie­niu i jas­no­ści
  • Ol­brzym – ame­ry­kań­ski film z 1956 roku w re­ży­se­rii Ge­or­ge’a Ste­ven­sa
  • błę­kit­ny ol­brzym – gwia­zda o typie wid­mo­wym O lub B na­le­żą­ca do III klasy jas­no­ści
  • czer­wo­ny ol­brzym – gwia­zda o sto­sun­ko­wo nie­wiel­kiej masie, bę­dą­ca na schył­ko­wym eta­pie ewo­lu­cji
  • ga­zo­wy ol­brzym – pla­ne­ta ol­brzym; pla­ne­ta o dużym roz­mia­rze; w Ukła­dzie Sło­necz­nym pla­ne­ty: Jo­wisz, Sa­turn, Nep­tun, Uran
  • Ko­bie­ta ol­brzym (ang. At­tack of the 50 Ft. Woman) – ame­ry­kań­ski film w re­ży­se­rii Chri­stop­he­ra Gu­e­sta
  • kró­lik ol­brzym sro­kacz – rasa kró­li­ka do­mo­we­go
  • szna­u­cer ol­brzym – rasa psów
  • żółty ol­brzym – gwia­zda o typie wid­mo­wym G i na­le­żą­ca do III klasy jas­no­ści
  • Gi­gan­ci – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca
  • Gi­gant – stro­na ujed­noz­nacz­nia­ją­ca

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) A gdy pow­sta­nie ol­brzym Go­liath, / by zła­mać mło­dość mą – / Bła­ga­ją cie­bie Syjon, Moria: / ku wspo­mo­że­niu zstąp!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlbʒɨ̃m, AS: olbžỹm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nadolbrzym m., podolbrzym m., olbrzymienie n., wyolbrzymianie n., wyolbrzymienie n., olbrzymkowce nmos., olbrzymkowate nmos.

:: zdrobn. olbrzymek m.

:: fż. olbrzymka ż.

 czas. olbrzymieć ndk., wyolbrzymiać ndk., wyolbrzymić dk.

 przym. olbrzymi, olbrzymkowaty

 przysł. olbrzymio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drągal, dryblas, gigant, kolos, nieułomek, wielkolud

 (1.2) gigant, kolos, wielkolud

Wiktionary


olbrzymi

bar­dzo duży


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wiel­kich roz­mia­rów

 (1.2) wiel­ki pod wzglę­dem ilo­ści, war­to­ści

 (1.3) bar­dzo in­ten­syw­ny (zja­wi­ska, uczu­cia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ol­brzy­mi, stary dąb tra­fio­ny przez pio­run spło­nął wczo­raj­szej nocy.

 (1.2) Mój dzia­dek ko­lek­cjo­nu­je od dziec­ka znacz­ki. Jego ol­brzy­mi zbiór za­wie­ra znacz­ki z pra­wie wszyst­kich kra­jów świa­ta.

 (1.3) Ol­brzy­mia wi­chu­ra za­bi­ła kilka osób, które zo­sta­ły przy­gnie­cio­ne przez bu­dyn­ki.

 (1.3) Odkąd poz­nał Anię, mio­ta­ją nim na­praw­dę ol­brzy­mie uczu­cia z nią zwią­za­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔlˈbʒɨ̃mʲi, AS: olbžỹmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olbrzym m., olbrzymka ż., olbrzymienie n., zolbrzymienie n., wyolbrzymienie n., wyolbrzymianie n., stpol./gwara. obrzym m., stpol. obr m., daw. olbrzymiość ż., daw. olbrzymstwo n.; zdrobn. olbrzymek m.

:: zgrub. daw. olbrzymisko m., daw. olbrzymica ż.

 przym. daw. olbrzymowy, daw. olbrzymowaty, daw. olbrzymski

 przysł. olbrzymio, daw. olbrzymowato

 czas. olbrzymieć, zolbrzymieć, wyolbrzymiać/wyolbrzymić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) ogromny, bardzo duży, wielki, kolosalny, gigantyczny, daw. olbrzymowy

Wiktionary


olbrzymiej

bar­dzo duży


SJP.pl


olbrzymio

przy­słó­wek

 (1.1) na spo­sób ol­brzy­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo jeśli w dzie­dzi­nie kul­tu­ry du­cho­wej pię­trzą się one ol­brzy­mio, to prze­ciw­nie w dzia­le kul­tu­ry ma­ter­jal­nej zbio­ry są wręcz słabe, nie­do­kład­ne, do­ryw­czo i nie­jed­no­li­cie ze­sta­wio­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olbrzym mos./mzw., olbrzymiość ż.

 przym. olbrzymi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolosalnie, niepomiernie, niezmiernie, ogromnie

Wiktionary


olbrzymiooki

ma­ją­cy ol­brzy­mie oczy


SJP.pl


olbrzymiość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ol­brzy­mie; cecha tych, któ­rzy są ol­brzy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. olbrzymi

 przysł. olbrzymio

Wiktionary


olbrzymka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta o dużym wzro­ście

 (1.2) rzecz o du­żych roz­mia­rach

 (1.3) ogrod. drze­wo owo­co­we wy­da­ją­ce duże owoce

 (1.4) ogrod. duży owoc z drze­wa owo­co­we­go

Wiktionary

Ol­brzym­ka ("Cy­at­hea") – ro­dzaj pa­pro­ci z ro­dzi­ny ol­brzym­ko­wa­tych. Licz­ba za­li­cza­nych tu ga­tun­ków za­le­ży od uję­cia ro­dza­ju, które jest bar­dzo zmien­ne u róż­nych au­to­rów. Nie­rzad­ko uz­na­je się, że jest to je­dy­ny ro­dzaj w obrę­bie ol­brzym­ko­wa­tych i za­li­cza się tu wszyst­kie na­le­żą­ce do niej ga­tun­ki tj.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Serb­ki po­ko­na­ły Au­striacz­ki, cho­ciaż wśród nich same ol­brzym­ki.

 (1.3) Tę wi­śnię ol­brzym­kę po­sa­dził dzia­dek Fra­nek ze dwa­dzie­ścia lat temu.

 (1.4) Naz­ry­waj­cie sobie przed wy­ja­zdem ol­brzy­mek z tej śliwy na końcu ogro­du.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olbrzymek mos.

:: fm. olbrzym mos.

 czas. olbrzymieć ndk., wyolbrzymiać ndk., wyolbrzymić dk.

 przym. olbrzymi

 przysł. olbrzymio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gigantka

Wiktionary


olcha

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych, ros­ną­ce w miej­scach pod­mo­kłych, wy­stę­pu­ją­ce w licz­nych ga­tun­kach; olsza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Alnus|Mill.|ref=tak., drze­wo z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych, ros­ną­ce na te­re­nach pod­mo­kłych;

 (1.2) techn. ol­cho­we drew­no

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­wa­ża­ją w nich różne od­cie­nie zie­le­ni z sza­ro­bru­nat­ny­mi pnia­mi olch.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlxa, AS: olχa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsza ż., ols mrz., olsza ż., olszyna ż., olszynka ż., olszówka ż.

 przym. olchowy, olszowy, olszynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olsza

 (1.2) olsza, olszyna

Wiktionary


olchawa

naz­wi­sko


SJP.pl

Ol­cha­wa – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie bo­cheń­skim, w gmi­nie Nowy Wi­śnicz. znaj­du­je się w do­li­nie po­to­ku Po­lan­ka na Po­gó­rzu Wi­śnic­kim.

W 1595 roku wieś po­ło­żo­na w po­wie­cie szczy­rzyc­kim wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go była włas­no­ścią kasz­te­la­na ma­ło­go­skie­go Se­ba­stia­na Lu­bo­mir­skie­go.

Wikipedia


olchowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


olchowiec

bucz ol­cho­wiec - ga­tu­nek owada błon­kos­krzy­dłe­go z ro­dzi­ny trzpien­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­cho­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. bił­go­raj­skim, w gmi­nie Obsza
  • Ol­cho­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca
  • Ol­cho­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Żół­kiew­ka
  • Ol­cho­wiec – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. bie­szczadz­kim, w gmi­nie Czar­na
  • Ol­cho­wiec – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dukla
  • Ol­cho­wiec – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie
  • Ol­cho­wiec – dawna gmina
  • Ol­cho­wiec – gro­ma­da w po­wie­cie chełm­skim
  • Ol­cho­wiec – gro­ma­da w po­wie­cie kras­no­staw­skim
  • Ol­cho­wiec – lewy do­pływ Dnie­stru
  • Ol­cho­wiec – lewy do­pływ Stry­py
  • Ol­cho­wiec – wieś w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim, w re­jo­nie ka­mie­niec­kim

Wikipedia


olchowy

→ olcha; ol­szo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z olchy

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści olchy

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią olchy

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Na brze­gu le­ża­ła jedna gałąź ol­cho­wa, niebo zda­wa­ło się chłod­ne i mętne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔlˈxɔvɨ, AS: olχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsza ż., ols mrz., oles mrz., olcha ż., olsza ż., olszyna ż.

 przym. olszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) olszowy

Wiktionary


olchówka

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­chów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. par­czew­skim, w gmi­nie Sos­no­wi­ca
  • Ol­chów­ka – część wsi Li­bran­to­wa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Cheł­miec
  • Ol­chów­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Na­rew­ka
  • Ol­chów­ka – dawna gro­ma­da
  • Ol­chów­ka – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie lidz­kim
  • Ol­chów­ka – dawny fol­wark w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie No­wo­siół­ki.
  • Ol­chów­ka – dawny fol­wark w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Krewo.
  • Ol­chów­ka – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Bud­sław
  • Ol­chów­ka – dawny za­ścia­nek, te­re­ny, na któ­rych był po­ło­żo­ny leżą w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Krzy­wi­cze
  • Ol­chów­ka – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie nieś­wie­skim, w siel­so­wie­cie Nieś­wież
  • Ol­chów­ka – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie wi­lej­skim, w siel­so­wie­cie Ilia.
  • Ol­chów­ka – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Na­rocz.

Wikipedia


olcia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia żeń­skie­go Alek­san­dra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandra ż., Ola ż., Oleczka ż., Oleńka ż.

Wiktionary


olczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hanna Mort­ko­wicz-Ol­cza­ko­wa (1905-1968) – po­et­ka i pi­sar­ka
  • Jacek Ol­czak (ur. 1965) – CEO i dy­rek­tor ge­ne­ral­ny Phi­lip Mor­ris In­ter­na­tio­nal
  • Jerzy Ol­czak (1929-2007) – ar­che­o­log
  • Jo­an­na Ol­czak-Ro­ni­kier (ur. 1934) – pol­ska pi­sar­ka i sce­na­rzyst­ka, współ­za­ło­ży­ciel­ka ka­ba­re­tu Piw­ni­ca pod Ba­ra­na­mi
  • Krzysz­tof Ol­czak (ur. 1956) – kom­po­zy­tor i akor­de­o­ni­sta
  • Mi­re­la Ol­czak (ur. 1993) – pły­wacz­ka
  • Sta­ni­sław Ol­czak (ur. 1936) – pro­fe­sor hi­sto­rii
  • Zyg­munt Ol­czak (ur. 1916) – na­u­czy­ciel i przed­się­bior­ca, urzęd­nik pań­stwo­wy, poseł na Sejm PRL II i III ka­den­cji

Wikipedia


olczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­diusz Ol­czyk – du­chow­ny ka­to­lic­ki
  • Ed Ol­czyk – ame­ry­kań­ski ho­ke­i­sta
  • Ka­ro­li­na Ol­czyk – pol­ska siat­kar­ka
  • Kry­sty­na Ol­czyk – pol­ska bio­che­mik
  • Marek Ol­czyk – pol­ski siat­karz i tre­ner siat­ków­ki
  • Sta­ni­sław Ol­czyk – pol­ski ho­ke­i­sta, olim­pij­czyk
  • Zbi­gniew Ol­czyk – pol­ski in­ży­nier

Wikipedia


oldboj

old­boy;
1. spor­to­wiec, który ofi­cjal­nie za­koń­czył ka­rie­rę za­wod­ni­czą, ale star­tu­je wciąż w spe­cjal­nych tur­nie­jach po­ka­zo­wych lub or­ga­ni­zo­wa­nych dla by­łych za­wod­ni­ków;
2. star­szy męż­czyz­na, zwła­szcza taki, który zaj­mu­je się czymś, co kie­dyś tre­no­wał


SJP.pl

Old­boj, old­boy (z old boy, dosł. „stary chło­pak”) – za­wod­nik, który za­koń­czył pro­fe­sjo­nal­ną ka­rie­rę spor­to­wą, ale uczest­ni­czy w roz­gryw­kach or­ga­ni­zo­wa­nych dla eme­ry­to­wa­nych spor­tow­ców, za­wo­dach po­ka­zo­wych, cha­ry­ta­tyw­nych itp.

Wikipedia


oldbojka

była za­wod­nicz­ka bio­rą­ca udział w roz­gryw­kach lub tur­nie­jach przez­na­czo­nych dla daw­nych spor­tow­ców


SJP.pl


oldboy

[czy­taj: old­boj] old­boj;
1. spor­to­wiec, który ofi­cjal­nie za­koń­czył ka­rie­rę za­wod­ni­czą, ale star­tu­je wciąż w spe­cjal­nych tur­nie­jach po­ka­zo­wych lub or­ga­ni­zo­wa­nych dla by­łych za­wod­ni­ków;
2. star­szy męż­czyz­na, zwła­szcza taki, który zaj­mu­je się czymś, co kie­dyś tre­no­wał


SJP.pl

Old­boy – ko­re­ań­ski thril­ler z roku 2003 w re­ży­se­rii Park Chana-wooka. Opar­ty na ja­poń­skiej man­dze pod tym samym ty­tu­łem. Film sta­no­wi drugą część „try­lo­gii zem­sty” roz­po­czę­tej fil­mem "Pan Zem­sta" (2002), a za­koń­czo­nej "Panią Zem­stą". Dwa lata po wej­ściu do kin, pow­stał bol­ly­wo­odz­ki re­ma­ke tego filmu pod ty­tu­łem „Zinda”. Ko­lej­na, tym razem ame­ry­kań­ska wer­sja, zo­sta­ła wy­da­na w 2013 roku, pod nazwą "Old­boy. Zem­sta jest cier­pli­wa".

Wikipedia


oldenburczyk

miesz­ka­niec Ol­den­bur­ga (mia­sta w Niem­czech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ol­den­bur­ga (mia­sta w Niem­czech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oldenburg mrz., Oldenburka ż., Oldenburczyk mos., oldenburg mzw.

:: fż. oldenburka ż.

 przym. oldenburski

Wiktionary


oldenburg

rasa konia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w pół­noc­no-za­chod­nich Niem­czech, ze sto­li­cą w Ol­den­bur­gu (1.2);

 (1.2) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­nich Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia;

Wiktionary

Ol­den­burg (Oldb), a także „Ol­den­burg in Ol­den­burg” (dol­no­niem. "Olln­borg", wschod­nio­fry­zyj­ski "Ool­den­bu­u­rich") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w pół­noc­no-za­chod­nich Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia, nad rzeką Hunte i Ka­na­łem Nad­brzeż­nym. Pełni funk­cję waż­ne­go portu śród­lą­do­we­go, węzła ko­le­jo­we­go i dro­go­we­go. Jest rów­nież waż­nym oś­rod­kiem na­u­ko­wym, mie­ści się tutaj za­ło­żo­ny w 1973 roku Uni­wer­sy­tet.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Oldenburczyk m., Oldenburka ż., oldenburczyk m., oldenburka ż., oldenburg mzw.

 przym. oldenburski

Wiktionary


oldenburgowie

dy­na­stia


SJP.pl

Ol­den­bur­go­wie – dy­na­stia po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go, pa­nu­ją­ca w Ol­den­bur­gu, In­flan­tach, księ­stwach Szlez­wi­ku-Holsz­ty­nu oraz kra­jach skan­dy­naw­skich Danii, Nor­we­gii i Szwe­cji. Bocz­ne linie pa­no­wa­ły także w Rosji (dy­na­stia Ro­ma­no­wów-Hol­ste­in-Got­torp) oraz w Gre­cji i Zjed­no­czo­nym Kró­le­stwie, po­przez Glücksburgów.

Wikipedia


oldenburka

miesz­kan­ka Ol­den­bur­ga (mia­sta w Niem­czech)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ol­den­bur­ga (mia­sta w Niem­czech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oldenburg mrz., Oldenburka ż., Oldenburczyk mos., oldenburg mzw.

:: fm. oldenburczyk mos.

 przym. oldenburski

Wiktionary


oldenburski

przy­miot­nik od: Ol­den­burg (kra­i­na lub mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ol­den­bur­giem (mia­stem w Niem­czech)

 (1.2) zwią­za­ny z Ol­den­bur­giem (kra­i­ną w Niem­czech)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oldenburczyk mos., oldenburczyk mos., Oldenburg mrz., oldenburka ż., Oldenburka ż.

Wiktionary


oldham

Old­ham – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej An­glii, w hrab­stwie Wiel­ki Man­che­ster, po­ło­żo­ne na pół­noc­no-wschod­nim skra­ju ko­nur­ba­cji Man­che­ste­ru. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny dy­stryk­tu me­tro­po­li­tal­ne­go o tej samej naz­wie. W 2021 roku mia­sto li­czy­ło 110 720 miesz­kań­ców.

Wikipedia


oldrzyszowice

Ol­drzy­szo­wi­ce (niem. "Hil­bers­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie brze­skim, w gmi­nie Lewin Brze­ski.

Wieś wzmian­ko­wa­na po raz pier­wszy w 1283 roku jako "Hil­de­bran­di villa," w 1402 wzmi­na­ko­wa­na jako "Hild­brands­dorf."

W la­tach 1954–1959 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ol­drzy­szo­wi­ce, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Sko­ro­goszcz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


oldschool

[czy­taj: old­skul] old­skul;
1. to, co prze­sta­rza­łe, nie­mod­ne;
2. moda na ubiór na­wią­zu­ją­cy do cza­sów sprzed 20-30 lat


SJP.pl


oldschoolowy

→ olds­cho­ol [czy­taj: old­sku­lo­wy]; old­sku­lo­wy


SJP.pl


oldskul

olds­cho­ol;
1. to, co prze­sta­rza­łe, nie­mod­ne;
2. moda na ubiór na­wią­zu­ją­cy do cza­sów sprzed 20-30 lat


SJP.pl


oldskulowiec

osoba gu­stu­ją­ca w rze­czach uży­wa­nych lub nie­mod­nych


SJP.pl


oldskulowy

od­no­szą­cy się do daw­nej mody lub zwy­cza­jów; kla­sycz­ny, tra­dy­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do daw­nej mody, kla­sycz­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sza­nu­ję old­sku­lo­wych ra­pe­rów, bo mieli coś do po­wie­dze­nia.

 (1.1) Jego po­dej­ście do pracy jest tro­chę old­sku­lo­we, ale sku­tecz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔltskuˈlɔvɨ, AS: oltskulovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oldskul m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) staromodny, staroszkolny

Wiktionary


oldsmobil

[czy­taj: olts­mo­bil] sa­mo­chód marki Olds­mo­bi­le; Olds­mo­bi­le


SJP.pl


oldsmobile

[czy­taj: olts­mo­bil]
1. marka sa­mo­cho­dów i firma;
2. sa­mo­chód marki Olds­mo­bi­le; Olds­mo­bil


SJP.pl

Olds­mo­bi­le – były ame­ry­kań­ski pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych, z sie­dzi­bą w Lan­sing, dzia­ła­ją­cy w la­tach 1897–2004. Na­le­żał do ame­ry­kań­skie­go kon­cer­nu Ge­ne­ral Mo­tors.

Wikipedia


oldtimer

[czy­taj: old­taj­mer] stary, za­byt­ko­wy sa­mo­chód


SJP.pl


ole

wy­krzy­knik za­chę­ca­ją­cy do walki, wy­ra­ża­ją­cy za­chwyt, uz­na­nie itp.


SJP.pl

wy­krzy­knik

 (1.1) …za­chę­ca­ją­cy do walki, wy­ra­ża­ją­cy za­chwyt, uz­na­nie itp.

Wiktionary

Ole – wieś w Esto­nii, w pro­win­cji Hiuma, w gmi­nie Em­ma­ste.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jak na sta­dio­nie gwizd­ka­mi gwi­zdać za­czę­li, a potem znowu łoł­łoł i ole ole ole śpie­wać.

 (1.1) Kiedy w po­sa­dach trze­szczy cały gmach, ¶ ty się na­pra­szasz z głup­ko­wa­tym ole!.

 (1.1) Z mi­ło­ścią jest jak z tań­cem: każda para ma swój włas­ny układ cho­re­o­gra­ficz­ny — jedni wi­ru­ją pa­trząc sobie w oczy, inni cha­o­tycz­nie ga­nia­ją się w tę i z po­wro­tem, co jakiś czas hi­ste­rycz­nie wy­krzy­ku­jąc: „Ole!”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlɛ, AS: ole

Wiktionary


oleander

krzew lub nie­wiel­kie drzew­ko z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ne­rium|ref=tak., krzew lub ni­skie drze­wo o lan­ce­to­wa­tych, skó­rza­stych, wiecz­nie zie­lo­nych li­ściach oraz du­żych, bia­łych, ró­żo­wych lub czer­wo­nych kwia­tach ze­bra­nych w bal­da­cho­gro­na;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ole­an­dry rosną w kra­jach śró­dziem­no­mor­skich, w Ja­po­nii oraz na Pół­wy­spie In­dyj­skim. W Pol­sce ho­do­wa­ne są jako krze­wy ozdob­ne, jed­nak na­da­ją się wy­łącz­nie do upra­wy do­nicz­ko­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛˈãndɛr, AS: oleãnder

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oleandrowy

Wiktionary


oleandomycyna

an­ty­bio­tyk o sze­ro­kim za­kre­sie dzia­ła­nia; sto­so­wa­ny głów­nie w le­cze­niu za­pa­le­nia płuc, opłuc­nej oraz w czy­racz­no­ści


SJP.pl


oleandrowiec

zmrocz­nik ole­an­dro­wiec - motyl z ro­dzi­ny za­wi­sa­ko­wa­tych


SJP.pl


oleandrowy

→ ole­an­der


SJP.pl

Patrz:

oleander

oleandryna

gli­ko­zyd wy­stę­pu­ją­cy w li­ściach ole­an­dra, sto­so­wa­ny w zie­lar­stwie, w więk­szych daw­kach tru­ją­cy


SJP.pl


olearczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


oleaster

ro­śli­na z ro­dzi­ny to­i­no­wa­tych, duży krzew lub drzew­ko ros­ną­ce w Eu­ro­pie i Azji; dzi­kie drze­wo oliw­ne


SJP.pl


oleat

na­tłu­szczo­ny pa­pier z wy­kre­sa­mi czę­ści ja­kie­goś ry­sun­ku


SJP.pl


olecczanin

miesz­ka­niec Olec­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Olec­ka

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Olec­ka, uro­dzo­na w Olec­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛt͡sˈt͡ʃãɲĩn, AS: olecčãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olecko n.

:: fż. olecczanka ż.

 przym. olecki

Wiktionary


olecczanka

miesz­kan­ka Olec­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Olec­ka

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Olec­ka, uro­dzo­na w Olec­ku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛt͡sˈt͡ʃãnka, AS: olecčãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olecko n.

:: fm. olecczanin m.

 przym. olecki

Wiktionary


olech

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ar­ka­riusz Olech – pol­ski astro­nom
  • Artur Olech – pol­ski bok­ser, olim­pij­czyk
  • Artur Olech – pol­ski me­ne­dżer, przed­się­bior­ca
  • Ha­li­na Olech – pol­ska ar­tyst­ka ce­ra­micz­ka, wy­kła­dow­czy­ni na Aka­de­mii Sztuk Pię­knych im. Eu­ge­niu­sza Gep­per­ta we Wroc­ła­wiu
  • Ja­ro­sław Olech – pol­ski trój­bo­i­sta
  • Jerzy Olech – pol­ski du­chow­ny lu­te­rań­ski
  • Jo­an­na Olech – pol­ska gra­ficz­ka
  • Łu­kasz Olech – pol­ski za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki (MMA)
  • Ma­te­usz Olech – pol­ski za­wod­nik mie­sza­nych sztuk walki (MMA)
  • Ro­bert Olech – pol­ski lek­tor, aktor oraz mon­ta­ży­sta
  • Zbi­gniew Olech – pol­ski bok­ser

Wikipedia


olechnowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Olech­no­wicz – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je ok. 1500 osób.

Wikipedia


olechowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ole­chow­ski (1947-2026) – po­li­tyk i eko­no­mi­sta
  • Jan Ole­chow­ski (1917-1956) – poeta i dzien­ni­karz
  • Józef Ole­chow­ski (1735-1806) – bi­skup kra­kow­ski
  • Ka­zi­mierz Ole­chow­ski (ur. 1961) – skrzy­pek i pe­da­gog
  • Ta­de­usz Ole­chow­ski (1926-2001) – po­li­tyk, mi­ni­ster spraw za­gra­nicz­nych

Wikipedia


olecki

przy­miot­nik od: Olec­ko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przym. od: Olec­ko

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlɛt͡sʲci, AS: olecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olecko n., olecczanin m., olecczanka ż.

Wiktionary


olecko

przy­miot­nik od: Olec­ko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

}|-

Olec­ko (do 20 XII 1928 "Mar­gra­bo­wa", Marg­gra­bo­wa lub po­tocz­nie "Olec­ko", niem. Oletz­ko; w la­tach 1928–1945 Tre­u­burg) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Pol­ski w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, po­wie­cie olec­kim, nad rzeką Legą (daw­niej "Oleg") i Je­zio­rem Olec­kim Wiel­kim na Ma­zu­rach. Sie­dzi­ba gminy Olec­ko. Od 2002 roku mia­sto jest sie­dzi­bą po­wia­tu olec­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wszech­ni­ca Ma­zur­ska ma sie­dzi­bę w Olec­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlɛt͡skɔ, AS: olecko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olecczanin m., olecczanka ż.

 przym. olecki

Wiktionary


oleczek

1. zdrob­nie­nie od: Alek­san­der;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od: Alek­san­der

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: Olecz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Idę dziś z Olecz­kiem do kina.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksander mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alek, Oluś

Wiktionary


oleczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia żeń­skie­go Alek­san­dra

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Ole­czek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandra ż., Olka ż., Ola ż., Oleńka ż., Olcia ż.

Wiktionary


oled-owy

→ OLED; ole­do­wy


SJP.pl


oledowy

→ OLED; OLED-owy


SJP.pl


oledzki

naz­wi­sko


SJP.pl


olefina

nie­na­sy­co­ny wę­glo­wo­dór ali­fa­tycz­ny; alken


SJP.pl


oleg

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Oleg – ro­syj­skie imię mę­skie po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go (sta­ro­nor­dyj­skie­go). Wy­stę­pu­je ono także w in­nych ję­zy­kach wschod­nio­sło­wiań­skich, a wy­wo­dzi się tam ze sta­ro­ru­skie­go Ольгъ, za­po­ży­czo­ne­go z kolei ze sta­ro­nor­dyj­skie­go Helgi (por. sta­ro­nor­we­skie "heill" „cie­szą­cy się po­myśl­no­ścią, szczę­śli­wy”, he­i­lig „świę­ty”).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oleg zo­sta­wił u mnie swoje rze­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlɛk, AS: olek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olga ż.

Wiktionary


oleica

chrząszcz, któ­re­go larwy żyją w gnia­zdach (także ulach) pszczół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Meloe|ref=tak., ro­dzaj chrzą­szcza z ro­dzi­ny ole­i­co­wa­tych;

 (1.2) ent. chrząszcz z ro­dza­ju oleic (1.1)

Wiktionary


oleice

chrząszcz, któ­re­go larwy żyją w gnia­zdach (także ulach) pszczół


SJP.pl


oleicowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu chrzą­szczy; maj­ko­wa­te


SJP.pl

Ole­i­co­wa­te, maj­ko­wa­te (Me­lo­i­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu chrzą­szczy.

Wikipedia


oleicowaty

o ce­chach ole­i­co­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


oleina

żółta, gęsta ciecz, skład­nik na­tu­ral­nych ole­jów


SJP.pl


oleinian

ester kwasu ole­i­no­we­go


SJP.pl


oleinowy

→ ole­i­na, np. kwas ole­i­no­wy - kwas tłu­szczo­wy o osiem­na­stu ato­mach węgla w czą­stecz­ce, po­sia­da­ją­cy wią­za­nie pod­wój­ne mię­dzy dzie­wią­tym a dzie­sią­tym ato­mem węgla


SJP.pl


oleistość

1. cecha cze­goś za­wie­ra­ją­ce­go dużo oleju;
2. cecha cze­goś ma­ją­ce­go kon­sy­sten­cję oleju


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ole­i­ste

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛˈjistɔɕt͡ɕ, AS: olei ̯istość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej m., olejek m., oleina ż., olejarstwo n., olejarnia ż., olejarz m., olejarka ż., olejowanie n.

 czas. olejować, oleić

 przym. oleisty, oleinowy

 przysł. oleiście

Wiktionary


oleisty

1. za­wie­ra­ją­cy olej, do­star­cza­ją­cy oleju;
2. ma­ją­cy kon­sy­sten­cję oleju


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­wie­ra­ją­cy olej, ma­ją­cy kon­sy­sten­cję oleju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odra­zą na­pa­wa ją befsz­tyk krwi­sty, prze­pa­da na­to­miast za ole­i­stą, mdłą chał­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛˈjistɨ, AS: olei ̯isty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej m., olejek m., oleina ż., olejarka ż., olejarnia ż., oleistość ż., olejowanie n.

 przym. olejowy, olejny

 przysł. oleiście, olejno

 czas. oleić

Wiktionary


oleić

sma­ro­wać ole­jem; na­o­le­jać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. na­o­le­ić)

 (1.1) po­kry­wać coś ole­jem w celu upięk­sze­nia, zmniej­sze­nia siły tar­cia lub ochro­ny przed zni­szcze­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­kła­da się ogól­nie, że przy in­ten­syw­nym szy­ciu (…) na­le­ży czy­ścić i oleić ma­szy­nę przy­najm­niej raz w ty­god­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej mrz., oleina ż., olejarka ż., olejarnia ż., oleistość ż., olejowanie n., oliwa ż., olejarz mos., olejek mrz.

 czas. olejować ndk.

 przym. olejny, oleisty, olejowy

 przysł. olejno

Wiktionary


olej

1. cie­kła sub­stan­cja tłu­szczo­wa;
2. płyn­ny pro­dukt de­sty­la­cji ropy naf­to­wej, smoły wę­glo­wej;
3. obraz olej­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. płyn­ny tłuszcz otrzy­my­wa­ny z na­sion lub owo­ców niek­tó­rych ro­ślin lub tka­nek zwie­rząt, uży­wa­ny np. w prze­my­śle spo­żyw­czym i jako pa­li­wo

 (1.2) techn. pro­dukt ra­fi­na­cji ropy naf­to­wej, prze­ro­bu smoły wę­glo­wej lub węgla ka­mien­ne­go słu­żą­cy jako pa­li­wo lub smar

 (1.3) szt. obraz na­ma­lo­wa­ny far­ba­mi olej­ny­mi

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. rozk. od: olać

 (2.2) 2. os. rozk. od: oleić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś na obiad miały być fryt­ki, ale za­pom­nia­łem kupić olej. Mu­si­my za­do­wo­lić się ka­nap­ka­mi.

 (1.2) Po­ja­dę do warsz­ta­tu sa­mo­cho­do­we­go, żeby zmie­nić olej.

 (1.3) Na ścia­nie wi­siał in­te­re­su­ją­cy olej.

 (2.1) Olej to, szko­da two­ich ner­wów.

 (2.2) Ja przy­krę­cę śrub­ki, a ty olej po kolei każde ogni­wo łań­cu­cha.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlɛj, AS: olei ̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oleina ż., olejarka ż., olejarnia ż., oleistość ż., olejowanie n., oliwa ż., olejarz m.

:: zdrobn. olejek m.

 czas. oleić ndk., olejować ndk.

 przym. olejny, oleisty, olejowy

 przysł. olejno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) olej mineralny

 (1.3) obraz olejny

Wiktionary


olejak

1. ro­dzaj mo­to­cy­kla z sil­ni­kiem chło­dzo­nym ole­jem i po­wie­trzem;
2. odzież im­pre­gno­wa­na pa­ra­fi­ną


SJP.pl

Ole­jak to po­wszech­nie uży­wa­na nazwa odzie­ży wierzch­niej im­pre­gno­wa­nej pa­ra­fi­ną. Są to głów­nie ka­mi­zel­ki, kurt­ki, pła­szcze, spod­nie i ka­pe­lu­sze np. kurt­ka ole­ja­ko­wa, płaszcz ole­ja­ko­wy. Odzież „ole­ja­ko­wa” ma spe­cy­ficz­ny wy­gląd i wy­dzie­la cha­rak­te­ry­stycz­ny ole­i­sty in­ten­syw­ny za­pach (po ang. "oil­skin", kurt­ka ole­ja­ko­wa – "oil­skin jac­ket").

Wikipedia


olejarczyk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Ole­jar­czyk – pol­ski gi­ta­rzy­sta, wo­ka­li­sta, kom­po­zy­tor oraz autor tek­stów
  • Jo­an­na Ole­jar­czyk – pol­ska pi­sar­ka i tłu­macz­ka ję­zy­ka an­giel­skie­go
  • To­masz Ole­jar­czyk – pol­ski aktor, re­ży­ser, sce­na­rzy­sta

Wikipedia


olejarka

1. urzą­dze­nie do sma­ro­wa­nia ma­szyn ole­jem; oli­wiar­ka, olej­nicz­ka;
2. ole­jar­ka abi­syń­ska - ga­tu­nek jed­no­rocz­nej ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­czy­nie z do­zow­ni­kiem do oli­wie­nia me­cha­niz­mów

 (1.2) bot. zob. ole­jar­ka abi­syń­ska.

 (1.3) daw. ko­bie­ta, która sprze­da­je olej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ole­jar­ka – ro­śli­na z ro­dzi­ny astro­wa­tych
  • ole­jar­ka – na­rzę­dzie do sma­ro­wa­nia me­cha­niz­mów

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­nieś ole­jar­kę, trze­ba na­o­li­wić za­wia­sy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej mrz., olejek mrz., oleistość ż.

 przym. oleisty

 czas. oleić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oliwiarka; gw. Górny Śląsk yjlkana

Wiktionary


olejarnia

za­kład tło­czą­cy olej z na­sion ro­ślin ole­i­stych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) za­kład tło­czą­cy olej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ole­jar­nia – tur­nia na Bo­brow­cu w Ta­trach
  • Ole­jar­nia – tur­nia w Do­li­nie Małej Łąki w Ta­trach
  • ole­jar­nia – za­kład, w któ­rym wy­tła­cza się z na­sion olej ro­śli­ny

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. olejek mrz., olej mrz., oleistość ż.

 przym. oleisty, olejowy

 czas. oleić

Wiktionary


olejarski

→ ole­jar­stwo, → ole­jarz


SJP.pl

Patrz:

olejarstwo, → olejarz

olejarstwo

rze­mio­sło zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją ro­ślin­nych ole­jów ja­dal­nych i prze­my­sło­wych; olej­nict­wo


SJP.pl

Ole­jar­stwo – dzia­łal­ność zwią­za­na z uzy­ski­wa­niem i prze­ro­bem ole­jów ro­ślin­nych, jak też ole­jów i tłu­szczów zwie­rzę­cych.

Pro­duk­cja ole­jów od­by­wa się w ole­jar­niach. Osoba zaj­mu­ją­ca się tym to ole­jarz.

Głów­ną me­to­dą otrzy­my­wa­nia ole­jów jest tło­cze­nie.

Wikipedia


olejarz

1. pra­cow­nik za­kła­du wyt­wa­rza­ją­ce­go oleje ro­ślin­ne;
2. nie­prze­ma­kal­ne ubra­nie uży­wa­ne przez ma­ry­na­rzy; ole­jów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się wy­ci­ska­niem oleju

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Ole­jarz – pol­ski lek­ko­at­le­ta
  • Beata Ole­jarz – pol­ska dzia­łacz­ka węd­kar­ska
  • Ewa Ole­jarz – pol­ska po­et­ka, dra­ma­turg i pro­za­icz­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. olej mrz., oleistość ż.

 czas. oleić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olejownik

Wiktionary


oleje

po­tocz­nie: zba­ga­te­li­zo­wać, zlek­ce­wa­żyć coś lub kogoś


SJP.pl

Oleje – sze­ro­kie po­ję­cie od­no­szą­ce się zwy­kle do sub­stan­cji cie­kłych lub łatwo top­nie­ją­cych ciał sta­łych, nie­roz­pu­szczal­nych w wo­dzie a roz­pu­szczal­nych w roz­pu­szczal­ni­kach or­ga­nicz­nych, śli­skich, o dużej lep­ko­ści. Mają zróż­ni­co­wa­ne po­cho­dze­nie i wła­ści­wo­ści che­micz­ne.

Wikipedia


olejek

1. mie­sza­ni­na sub­stan­cji cie­kłych za­war­ta w niek­tó­rych ro­śli­nach, na­da­ją­ca im cha­rak­te­ry­stycz­ny, silny za­pach;
2. po­tocz­nie: pro­dukt do pie­lę­gna­cji ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. kos­met. gęsty, tłu­sty płyn o in­ten­syw­nym za­pa­chu, bę­dą­cych wy­cią­gem ro­ślin­nym i uży­wa­ny w ce­lach kos­me­tycz­nych, lecz­ni­czych lub w aro­ma­te­ra­pii, ma­sa­żu

 (1.2) cuk. spoż. gęsty, płyn o przy­jem­nym za­pa­chu uży­wa­ny jako do­da­tek do ciast i de­se­rów

 (1.3) płyn do e-pa­pie­ro­sa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lecz­ni­cze, an­ty­bak­te­ryj­ne wła­ści­wo­ści olej­ku z drze­wa her­ba­cia­ne­go od­kry­li już dawno abo­ry­ge­ni za­miesz­ku­ją­cy te­re­ny pół­noc­no-wschod­niej Au­stra­lii.

 (1.3) Palił ktoś ten ole­jek (…) o smaku cola? Sma­ku­je tak samo jak jed­no­ra­zów­ka?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlɛjɛk, AS: olei ̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej m., oleina ż., olejarka ż., olejarnia ż., oleistość ż., olejowanie n.

 przym. olejkowy, olejny, oleisty, olejowy

 przysł. olejno

 czas. oleić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) olejek do ciasta, aromat spożywczy

 (1.3) liquid, e-liquid

Wiktionary


olejkarski

zwią­za­ny z pro­duk­cją olej­ków


SJP.pl


olejkarstwo

pro­duk­cja olej­ków


SJP.pl


olejkarz

daw­niej: wę­drow­ny sprze­daw­ca ziół, olej­ków itp.


SJP.pl


olejkodajny

do­star­cza­ją­cy olej­ków


SJP.pl


olejkowy

→ ole­jek


SJP.pl

Patrz:

olejek

olejnica

Olej­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Prze­męt. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­szczyń­skie­go.

We wsi znaj­do­wa­ła się drew­nia­na wieża wi­do­ko­wa o wy­so­ko­ści 19,5 metra. Umoż­li­wia­ła oglą­da­nie pa­no­ra­my je­zior prze­męc­kich. Z uwagi na stan tech­nicz­ny zo­sta­ła ro­ze­bra­na w 2018.

Wikipedia


olejnictwo

rze­mio­sło zaj­mu­ją­ce się pro­duk­cją ro­ślin­nych ole­jów ja­dal­nych i prze­my­sło­wych; ole­jar­stwo


SJP.pl


olejniczak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Olej­ni­czak – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Alek­san­der Olej­ni­czak (1930–2012) – pol­ski pił­karz
  • An­drzej Olej­ni­czak (ur. 1954) – pol­ski sak­so­fo­ni­sta
  • Ber­nard Olej­ni­czak (1919–2003) – pol­ski bi­blio­te­karz i fi­lo­log
  • Ce­za­ry Olej­ni­czak (ur. 1972) – pol­ski rol­nik i po­li­tyk
  • Da­nu­ta Olej­ni­czak (ur. 1952) – pol­ska po­li­tyk
  • Da­riusz Olej­ni­czak (1982–2005) − pol­ski rug­by­sta
  • Dawid Olej­ni­czak (ur. 1983) – pol­ski te­ni­si­sta
  • Do­mi­nic Olej­ni­czak (1908–1989) – ame­ry­kań­ski bur­mistrz
  • Fran­ci­szek Olej­ni­czak – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Jacek Olej­ni­czak (ur. 1964) – pol­ski bok­ser
  • Jan Olej­ni­czak – ujed­noz­nacz­nie­nie

Wikipedia


olejniczka

urzą­dze­nie do sma­ro­wa­nia ma­szyn ole­jem; ole­jar­ka, oli­wiar­ka


SJP.pl


olejnik

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • olej­nik – zawód hi­sto­rycz­ny, nazwa rze­mieśl­ni­ka wyt­wa­rza­ją­ce­go olej ro­ślin­ny
  • An­drzej Olej­nik (ur. 1970) – aktor te­a­tral­ny i fil­mo­wy
  • Mał­go­rza­ta Olej­nik (ur. 1966) – po­słan­ka na Sejm RP
  • Mo­ni­ka Olej­nik (ur. 1956) – dzien­ni­kar­ka ra­dio­wa, te­le­wi­zyj­na i pra­so­wa
  • Ro­bert Olej­nik (ur. 1986) – au­striac­ki pił­karz
  • Ta­de­usz Olej­nik (ur. 1935) – hi­sto­ryk, re­gio­na­li­sta
  • To­masz Olej­nik (ur. 1965) – wo­ka­li­sta i autor tek­stów, czło­nek roc­ko­wej grupy Pro­le­ta­ry­at
  • Olej­ni­czak
  • Olij­nyk

Wikipedia


olejny

1. wy­ko­na­ny przy uży­ciu farby olej­nej;
2. wy­ko­rzy­stu­ją­cy farbę olej­ną, np. olej­na tech­ni­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z far­ba­mi spo­rzą­dza­ny­mi na ole­jach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzi­siaj na za­ję­ciach bę­dzie­my two­rzyć szki­ce olej­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlɛjnɨ, AS: olei ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej m., olejek m., olejniczka ż., olejowanie n.

 przym. olejowy, oleisty

 przysł. olejno, olejnie

 czas. oleić

Wiktionary


olejodajny

mo­rin­ga ole­jo­daj­na - drze­wo tro­pi­kal­ne, z któ­re­go liści robi się napar po­dob­ny do her­ba­ty; drze­wo chrza­no­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który daje olej (z któ­re­go po­zy­sku­je się olej)

Wiktionary


olejomat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) au­to­mat do zbiór­ki zu­ży­te­go oleju spo­żyw­cze­go

Wiktionary


olejoodporny

od­por­ny na dzia­ła­nie oleju


SJP.pl


olejowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. im­pre­gno­wa­nie po­dłóg ole­ja­mi w celu ich kon­ser­wa­cji

 (1.2) kos­met. na­kła­da­nie oleju/ole­jów, naj­czę­ściej na włosy, w ce­lach pie­lę­gna­cyj­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ole­jo­wa­nie to zba­wien­ny za­bieg dla osób ze zni­szczo­ny­mi, su­chy­mi, nies­for­ny­mi wło­sa­mi i rozd­wo­jo­ny­mi koń­ców­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛjɔˈvãɲɛ, AS: olei ̯ovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej m., olejek m., oleistość ż.

 czas. olejować, oleić

 przym. oleisty, olejny

Wiktionary


olejować

1. na­sy­cać ma­te­riał ole­jem w ce­lach kon­ser­wa­cyj­nych;
2. na­kła­dać olej na włosy w ce­lach pie­lę­gna­cyj­nych


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) po­kry­wać ole­jem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olejowanie n., olej mrz., oleistość ż.

 czas. oleić

Wiktionary


olejowiec

1. ole­jo­wiec gwi­nej­ski - ga­tu­nek palmy upra­wia­nej dla owo­ców; palma ole­jo­wa;
2. cia­sto z owo­ca­mi przy­go­to­wy­wa­ne na oleju


SJP.pl

Ole­jo­wiec, olej­nik, ma­sło­pal­ma ("Ela­e­is") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych. Do ro­dza­ju na­le­żą dwa ga­tun­ki – ole­jo­wiec gwi­nej­ski "E. gu­i­ne­en­sis", po­cho­dzą­cy z Afry­ki Za­chod­niej, Środ­ko­wej i Wschod­niej, oraz ole­jo­wiec czar­no­ją­dro­wy "E. ole­i­fe­ra" z Ame­ry­ki Cen­tral­nej i pół­noc­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej.

Wikipedia


olejowosk

eko­lo­gicz­ny pre­pa­rat do usz­la­chet­nia­nia po­wierzch­ni drew­nia­nych


SJP.pl


olejowoskowanie

po­kry­wa­nie ole­jo­wo­skiem


SJP.pl


olejowoskowany

po­kry­ty ole­jo­wo­skiem


SJP.pl


olejowoskowy

→ ole­jo­wosk


SJP.pl

Patrz:

olejowosk

olejowy

przy­miot­nik od: olej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do oleju

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spójrz na wskaź­nik ole­jo­wy, czy nie po­ka­zu­je de­fi­cy­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛˈjɔvɨ, AS: olei ̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olej m., olejek m., olejarnia ż., olejniczka ż.

 czas. oleić ndk.

 przym. oleisty, olejny

 przysł. olejno, olejnie

Wiktionary


olejówka

nie­prze­ma­kal­ne ubra­nie uży­wa­ne przez ma­ry­na­rzy; ole­jarz


SJP.pl

Ole­jów­ka ("Pro­to­xe­rus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny afro­wió­rek (Xe­ri­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wie­wiór­ko­wa­tych (Sciu­ri­dae).

Wikipedia


olek

zdrob­nie­nie od: Alek­san­der, Olim­piusz (imio­na mę­skie); Oleś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. zdrobn. od: Alek­san­der

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Olek – zdrob­nie­nie od imie­nia Alek­san­der
  • Olek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Szu­bin
  • Olek – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Ły­so­mi­ce
    • Olek – ko­le­jo­wa bocz­ni­ca szla­ko­wa i dawny przy­sta­nek oso­bo­wy tamże
  • Olek – część wsi Ga­le­wi­ce w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Ga­le­wi­ce
  • Olek – część wsi Mie­cho­wa w woj. opol­skim, w pow. klucz­bor­skim, w gmi­nie By­czy­na
  • Olek – pol­ski film fa­bu­lar­ny z 2006 r. w reż. Sła­wo­mi­ra Ku­li­kow­skie­go
  • Olek - pse­u­do­nim Agaty Olek­siak, ar­tyst­ki po­cho­dze­nia pol­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Idę dziś z Ol­kiem do kina.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlɛk, AS: olek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksander mos., Olka ż., Olo mos., Olczak ż./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Alek, Oluś

Wiktionary


olekma

rzeka w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. zob. Olok­ma.

Wiktionary


oleksa

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksak

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksiak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jamie Olek­siak – ka­na­dyj­sko-ame­ry­kań­ski ho­ke­i­sta
  • Mi­chał Olek­siak – pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia
  • Sta­ni­sław Olek­siak – pol­ski żoł­nierz po­dzie­mia
  • To­masz Olek­siak – pol­ski spor­to­wiec

Wikipedia


oleksicki

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­to­ni Olek­sic­ki (1950–2020) – pol­ski hi­sto­ryk i kon­ser­wa­tor za­byt­ków
  • Marek Olek­sic­ki (ur. 1979) – pol­ski ry­sow­nik, twór­ca ko­mik­sów, ilu­stra­tor

Wikipedia


oleksiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksik

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksiński

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


oleksy

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • forma imie­nia Alek­sy no­to­wa­na w śred­nio­wie­czu na ob­sza­rze kre­sów po­łud­nio­wo-wschod­nich (Ruś Czer­wo­na)
  • Józef Olek­sy (ur. 1946, zm. 2015) – pol­ski po­li­tyk
  • Mar­cin Olek­sy (ur. 1987) – pol­ski amp fut­bo­li­sta
  • To­masz Olek­sy (ur. 1976) – pol­ski wspi­nacz
  • Wac­ław Olek­sy (ur. 1955) – pol­ski urzęd­nik kon­su­lar­ny
  • Strze­miecz­ne-Olek­sy – wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ma­kow­skim, w gmi­nie Mły­na­rze

Wikipedia


olempin

Olem­pin daw­niej też Olim­pin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie pu­ław­skim, w gmi­nie Mar­ku­szów.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość na­le­ża­ła ad­mi­ni­stra­cyj­nie do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa lu­bel­skie­go.

Wieś sta­no­wi so­łect­wo gminy Mar­ku­szów. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 124 miesz­kań­ców.

Wikipedia


olena

obce imię żeń­skie


SJP.pl


olender

olę­der;
1. osad­nik z Fryz­ji, Na­dre­nii lub Ni­der­lan­dów lo­ko­wa­ny w Pru­sach Ksią­żę­cych i Kró­lew­skich od wieku XVI;
2. w XVII-XVIII wieku: każdy osad­nik lo­ko­wa­ny na ob­sza­rze pół­noc­no-za­chod­niej Pol­ski na wa­run­kach dłu­go­ter­mi­no­wej lub wie­czy­stej dzier­ża­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Olen­der (ta­niec) − pol­ski ta­niec lu­do­wy, na­le­żą­cy do grupy re­gio­nal­nych tań­ców kur­piow­skich
  • Olen­der (naz­wi­sko) − pol­skie naz­wi­sko
  • Wie­sław Olen­der − radny gminy Zgierz, Hon­ro­wy Oby­wa­tel Mia­sta Zgie­rza
  • Olę­drzy – osad­ni­cy z Fryz­ji i Ni­der­lan­dów

Wikipedia


olenderek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • He­ro­nim Olen­de­rek – pol­ski pro­fe­sor nauk le­śnych
  • Ma­ciej Olen­de­rek – pol­ski siat­karz
  • Piotr Olen­de­rek – pol­ski tre­ner siat­kar­ski

Wikipedia


olenderski

→ olen­der; olę­der­ski


SJP.pl


olenek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi, młod­szy wiek wczes­ne­go tria­su, trwa­ją­cy 249,7 – 245,9 mi­lio­nów lat temu;

Wiktionary

Ole­nek (ang. "Ole­ne­kian")

Nazwa pię­tra (wieku) po­cho­dzi od rzeki Ole­niok na Sy­be­rii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈlɛ̃nɛk, AS: olẽnek

Wiktionary


oleniocki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ole­nio­kiem, do­ty­czą­cy Ole­nio­ku

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleniok mrz.

Wiktionary


oleniok

rzeka w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim i Ja­ku­cji, ucho­dzą­ca do Morza Łap­tie­wów;

Wiktionary

Ole­niok – rzeka w Rosji, w Kraju Kras­no­jar­skim i Ja­ku­cji.

Swoje źró­dła ma w pół­noc­nej czę­ści Wy­ży­ny Środ­ko­wo­sy­be­ryj­skiej. Ma dłu­gość 2292 km. Ucho­dzi do Morza Łap­tie­wów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. oleniocki

Wiktionary


olenówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ole­nów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Do­ro­husk. Od stro­ny pół­noc­nej wsi prze­bie­ga droga kra­jo­wa nr 12.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa chełm­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Do­ro­husk. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 134 miesz­kań­ców i była dwu­na­stą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Do­ro­husk.

Wikipedia


oleodruk

obraz wy­ko­na­ny tech­ni­ką ole­o­gra­ficz­ną, na­śla­du­ją­cy obra­zy olej­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) druk. przest. druk wie­lo­barw­ny tech­ni­ką ole­o­gra­fii albo chro­mo­li­to­gra­fii na­śla­du­ją­cy obraz olej­ny odt­wo­rzo­ny na pa­pie­rze lub płót­nie;

 (1.2) po­ligr. ko­lo­ro­wa od­bit­ka li­to­gra­ficz­na jako re­pro­duk­cja obra­zu (ilu­stra­cji)

 (1.3) iron. obraz po­zba­wio­ny war­to­ści ar­ty­stycz­nej

Wiktionary

Ole­o­druk – re­pro­duk­cja na­śla­du­ją­ca obraz olej­ny, uzy­ska­na na płót­nie, pa­pie­rze lub innym ma­te­ria­le w tech­ni­ce ole­o­gra­fii lub chro­mo­li­to­gra­fii.

Ole­o­dru­ki szcze­gól­nie po­pu­lar­ne były w XIX wieku, gdy czę­sto odz­na­cza­ły się nie­wiel­ką war­to­ścią ar­ty­stycz­ną. Stąd okre­śle­nie „ole­o­druk” w mowie po­tocz­nej ma czę­sto ne­ga­tyw­ne za­bar­wie­nie i ko­ja­rzo­ne jest z ki­czem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nad łóż­kiem dwa duże obra­zy: serce Pana Je­zu­sa i serce Matki Bo­skiej, ole­o­dru­ki bły­szczą­ce, ramy sze­ro­kie, złote – nad drzwia­mi por­tret Fran­cisz­ka Jó­ze­fa I-go; ma­ło­mie­szczań­skość w każ­dym calu.

 (1.3) A na ścia­nach co ja mam ta­kie­go? (…) Ole­o­dru­ki, dość dro­gie wpraw­dzie i w bar­dzo bły­szczą­cych ra­mach, ale które wobec dzieł sztu­ki, wobec praw­dzi­we­go ar­tyz­mu, czym­że są? – po pro­stu: śmie­ciem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oleodrukowy

Wiktionary


oleodrukowy

przy­miot­nik od: ole­o­druk (np. obra­zy ole­o­dru­ko­we, ilu­stra­cja ole­o­dru­ko­wa)


SJP.pl


oleofobowość

→ ole­o­fo­bo­wy


SJP.pl

Ole­o­fo­bo­wość – wła­ści­wość oz­na­cza­ją­ca:

Wy­ko­rzy­sty­wa­na m.in. w druku off­se­to­wym, gdzie ole­o­fo­bo­we ele­men­ty formy dru­ko­wej (np. wy­ko­na­ne z po­li­si­lok­sa­nu lub z ma­te­ria­łów hy­dro­fi­lo­wych) nie przyj­mu­ją farby dru­ko­wej, two­rząc ob­sza­ry nie­dru­ku­ją­ce.

Wikipedia

Patrz:

oleofobowy

oleofobowy

za­bez­pie­cza­ją­cy przed tłu­sty­mi śla­da­mi


SJP.pl


oleografia

tech­ni­ka wy­ra­bia­nia ole­o­dru­ków


SJP.pl

Ole­o­gra­fia – tech­ni­ka druku wie­lo­barw­ne­go, poz­wa­la­ją­ca otrzy­my­wać od­bit­ki przy­po­mi­na­ją­ce obraz olej­ny (tzw. ole­o­dru­ki).

Wikipedia


oleomargaryna

tłuszcz ja­dal­ny otrzy­my­wa­ny przez wy­ci­ska­nie w pra­sie tłu­szczu zwie­rzę­ce­go


SJP.pl


olepić

oble­pić (czę­ściej);
1. przy­kle­ić dużo cze­goś w ja­kimś miej­scu;
2. le­piąc się lub mażąc, przy­wrzeć do cze­goś lub kogoś;
3. zas­ma­ro­wać coś ze wszyst­kich stron gęstą sub­stan­cją;
4. szczel­nie po­kryć czymś jakąś po­wierzch­nię lub miej­sce;
5. zwy­kle o ubra­niu: szczel­nie przyl­gnąć do ciała;
6. ole­pić się:
a) zwy­kle o ubra­niach: szczel­nie przyl­gnąć do ciała;
b) po­kryć się czymś lep­kim, kle­i­stym


SJP.pl


oles

inna nazwa typu sied­li­sko­we­go lasu zna­ne­go po­wszech­nie jako ols lub ol­szy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. leśn. zob. ols.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ols m., olsza ż., olszyna ż., olszynka ż., olszówka ż.

 przym. olchowy, olszowy, olszynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ols

Wiktionary


olesiak

naz­wi­sko


SJP.pl


olesiejuk

naz­wi­sko


SJP.pl


olesieński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Oles­na, zwią­za­ny z Oles­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi­li­śmy z Martą po ole­sień­skich la­sach, szu­ka­jąc praw­dziw­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olesno n., Oleśniak mos., oleśnianin mos., oleśnianka ż.

 przym. oleski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oleski

Wiktionary


olesin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ole­sin – część mia­sta War­sza­wa, w dziel­ni­cy Bia­ło­łę­ka
  • Ole­sin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Gorz­ków
  • Ole­sin – część wsi Su­ło­szyn w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­ski, w gmi­nie Fir­lej
  • Ole­sin – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Kurów
  • Ole­sin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Dębe Wiel­kie
  • Ole­sin – część wsi Ru­siec w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. prusz­kow­skim, w gmi­nie Na­da­rzyn
  • Ole­sin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. ko­niń­skim, w gmi­nie Ka­zi­mierz Bi­sku­pi
  • Ole­sin – przy­sió­łek w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Wron­ki
  • Ole­sin – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. tu­rec­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wów
  • Ole­sin – wieś w ob­wo­dzie tar­no­pol­skim
  • Ko­lo­nia Ole­sin

Wikipedia


olesiński

naz­wi­sko


SJP.pl


oleski

przy­miot­nik od: Oles­no; ole­śniań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Oles­na, zwią­za­ny z Oles­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­wiat ole­ski są­sia­du­je z po­wia­tem klucz­bor­skim.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olesno n., Oleśniak mos., oleśnianin mos., oleśnianka ż.

 przym. olesieński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olesieński

Wiktionary


olesno

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie opol­skim;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie dą­brow­skim;

Wiktionary

Oles­no ( Ro­sen­berg, Òleszno, Uo­lesz­no, Růżano Gůra) – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ole­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Oles­no. Hi­sto­rycz­nie leży na Gór­nym Ślą­sku, na ziemi ole­skiej, na Wy­ży­nie Woź­nic­ko-Wie­luń­skiej, bę­dą­cej czę­ścią Wy­ży­ny Ślą­sko-Kra­kow­skiej. Prze­pły­wa przez nie rzeka Sto­bra­wa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­trzy­ma­li­śmy się w Ole­śnie nad Sto­bra­wą.

 (1.2) Po­mo­gli nam stra­ża­cy z Oles­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleśniak mos., oleśnianin mos., oleśnianka ż.

 przym. olesieński, oleski

Wiktionary


olestra

syn­te­tycz­ny tłuszcz niew­chła­nia­ny przez or­ga­nizm


SJP.pl


olesza

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ole­sza (obwód iwa­no­fran­kiw­ski)
  • Ole­sza (obwód tar­no­pol­ski)
  • Ole­sza (gmina)

Wikipedia


oleszczak

naz­wi­sko


SJP.pl


oleszczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kac­per Ole­szczuk − pol­ski lek­ko­at­le­ta, oszczep­nik
  • Ro­bert Ole­szczuk − pol­ski lek­ko­at­le­ta, cho­dziarz
  • Ste­fan Ole­szczuk − pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Wło­dzi­mierz Ole­szczuk − pol­ski dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny i mi­li­cjant

Wikipedia


oleszczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


oleszek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bog­dan Ole­szek – pol­ski sa­mo­rzą­do­wiec i dzia­łacz związ­ko­wy
  • Zdzi­sław Ole­szek – pol­ski ko­szy­karz, tre­ner oraz dzia­łacz spor­to­wy

Wikipedia


oleszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Olesz­kie­wicz – pol­skie naz­wi­sko. Osoby o tym naz­wi­sku:

Wikipedia


oleszkowo

Olesz­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Czar­na Bia­ło­stoc­ka.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

We­dług Po­wszech­ne­go Spisu Lud­no­ści z 1921 roku wieś za­miesz­ki­wa­ło 149 osób, wśród któ­rych 144 było wyz­na­nia rzym­sko­ka­to­lic­kie­go, a 5 moj­że­szo­we­go. Wszy­scy miesz­kań­cy za­de­kla­ro­wa­li pol­ską przy­na­leż­ność na­ro­do­wą. We wsi było 29 bu­dyn­ków miesz­kal­nych.

Wikipedia


oleszno

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Olesz­no – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Wiel­gie
  • Olesz­no – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. wło­szczow­skim, w gmi­nie Kra­so­cin
  • Olesz­no – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Go­łańcz
  • Olesz­no – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gm. Draw­sko Po­mor­skie
  • Olesz­no – dawna gmina w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim
  • Olesz­no – dawna gmina w wo­je­wództ­wie war­szaw­skim
  • Olesz­no – dawna gro­ma­da

Wikipedia


oleszyce

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Ole­szy­ce – mia­sto w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie lu­ba­czow­skim, po­ło­żo­ne na Pła­sko­wy­żu Tar­no­grodz­kim, nad rzecz­ką Przer­wą, do­pły­wem Lu­ba­czów­ki.

Ole­szy­ce leżą w hi­sto­rycz­nej ziemi beł­skiej. Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie lo­ko­wa­ne w 1576 roku po­ło­żo­ne było w XVI wieku w wo­je­wództ­wie beł­skim.

Wikipedia


oleszycki

przy­miot­nik od: Ole­szy­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ole­szy­ca­mi, do­ty­czą­cy Ole­szyc

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleszyce nmos.

Wiktionary


oleszyczanin

miesz­ka­niec Ole­szyc (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


oleszyczanka

miesz­kan­ka Ole­szyc (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


oleum

rozt­wór tlen­ku siar­ki VI w bez­wod­nym kwa­sie siar­ko­wym


SJP.pl

Oleum (kwas siar­ko­wy dy­mią­cy) – zwy­cza­jo­wa nazwa rozt­wo­ru tlen­ku siar­ki(VI) (SO3) w bez­wod­nym kwa­sie siar­ko­wym.

Oleum uzy­sku­je się zwy­kle w trak­cie pro­duk­cji kwasu siar­ko­we­go. Na­sy­ca­jąc stop­nio­wo 95% kwas siar­ko­wy ga­zo­wym SO3 uzy­sku­je się naj­pierw 100% kwas siar­ko­wy, a przy dal­szym jego na­sy­ca­niu two­rzy się oleum.

Wikipedia


olewacki

po­tocz­nie: lek­ce­wa­żą­cy, igno­ranc­ki; olew­czy


SJP.pl


olewactwo

po­tocz­nie: po­sta­wa lek­ce­wa­żą­ca; olew­ka, tu­mi­wi­sizm


SJP.pl


olewacz

po­tocz­nie: osoba, która wszyst­ko (wszyst­kich) lek­ce­wa­ży


SJP.pl


olewaczka

po­tocz­nie: ko­bie­ta, która wszyst­ko (wszyst­kich) lek­ce­wa­ży


SJP.pl


olewająco

→ ole­wać


SJP.pl

Patrz:

olewać

olewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ole­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olanie n., olewka ż.

 czas. lać, olewać ndk., olać dk.

Wiktionary


olewać

po­tocz­nie: ba­ga­te­li­zo­wać, lek­ce­wa­żyć coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. olać)

 (1.1) posp. nie przej­mo­wać się czymś lub kimś, wy­ka­zu­jąc lek­ce­wa­że­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wło­dek jakby ole­wał wszyst­kich wtedy, mimo że każdy mu ki­bi­co­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wylewka ż., olanie n., olewanie n., olewka ż.

 czas. oblewać, olać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ignorować, lekceważyć, kłaść laskę, mieć gdzieś, mieć w dupie

Wiktionary


olewczy

po­tocz­nie: lek­ce­wa­żą­cy, igno­ranc­ki; ole­wac­ki


SJP.pl


olewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


olewiński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ole­wiń­ski – pol­ski gi­ta­rzy­sta
  • Marek Ole­wiń­ski – pol­ski po­li­tyk
  • Piotr Ole­wiń­ski – pol­ski in­struk­tor har­cer­ski
  • Sta­ni­sław Ole­wiń­ski – ujed­noz­nacz­nie­nie
  • Wła­dy­sław Ole­wiń­ski – pol­ski le­karz, che­mik

Wikipedia


olewka

po­tocz­nie: lek­ce­wa­że­nie, igno­ro­wa­nie; ole­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. igno­ro­wa­nie, lek­ce­wa­że­nie cze­goś; obo­jęt­ny, lek­ce­wa­żą­cy sto­su­nek do cze­goś

Wiktionary

Olew­ka – czwar­ty album stu­dyj­ny pol­skie­go ra­pe­ra i pro­du­cent mu­zycz­ne­go Yaro. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się 25 marca 2000 roku na­kła­dem wyt­wór­ni mu­zycz­nej EMI Music Po­land. Na­gra­nia były pro­mo­wa­ne ut­wo­rem „Olew­ka” do któ­re­go zo­stał zre­a­li­zo­wa­ny także te­le­dysk.

Album uzy­skał no­mi­na­cję do na­gro­dy pol­skie­go prze­my­słu fo­no­gra­ficz­ne­go Fry­de­ry­ka w ka­te­go­rii „naj­lep­szy album rap/hip-hop”.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. olewanie n., olanie n., olewactwo n.

 czas. olać dk., olewać ndk.

 przym. olewczy

 przysł. olewczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olanie, olewactwo

Wiktionary


olewnictwo

po­tocz­nie: ba­ga­te­li­zo­wa­nie, lek­ce­wa­że­nie; ole­wa­nie


SJP.pl


olewniczak

naz­wi­sko


SJP.pl


olewski

naz­wi­sko


SJP.pl


oleńka

zdrob­nie­nie od: Alek­san­dra (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia żeń­skie­go Alek­san­dra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oleń­ka – zdrob­nie­nie od imie­nia Alek­san­dra
  • Oleń­ka – fik­cyj­na po­stać z po­wie­ści Potop
  • Oleń­ka – plu­ton żeń­ski ba­ta­lio­nu Zośka
  • IC Oleń­ka – po­ciąg po­spiesz­ny PKP In­ter­ci­ty
  • Oleń­ka – dawna ko­lo­nia na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Żo­dzisz­ki.
  • Alek­san­dra Grze­szczak (pse­u­do­nim Oleń­ka)
  • Alek­san­dra Ku­ja­ło­wicz (pse­u­do­nim Oleń­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wie­czo­rem, po sie­kie­re­za­dzie na zrę­bie i po sie­kie­re­za­dzie w szo­pie, gdzie po­rą­ba­łem resz­tę klo­ców, sta­łem przy piecu w izdeb­ce Babci Oleń­ki i prze­ta­pia­łem na pa­tel­ni sma­lec ten, co go wczo­raj za­ku­pi­łem w skle­pie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandra ż., Olka ż., Ola ż., Oleczka ż., Olcia ż.

Wiktionary


oleński

naz­wi­sko


SJP.pl


oleś

1. zdrob­nie­nie od: Alek­san­der, Olim­piusz (imio­na mę­skie); Olek;
2. naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Oleś – pol­ski ma­larz
  • Bar­tło­miej Brat Oleś – pol­ski per­ku­si­sta, kom­po­zy­tor, pro­du­cent mu­zycz­ny
  • Mar­cin Oleś – pol­ski kon­tra­ba­si­sta, jazz­man i kom­po­zy­tor
  • Ma­rian Oleś – rzym­sko­ka­to­lic­ki, bi­skup
  • Maria Oleś – pol­ski psy­cho­log
  • Piotr Oleś – pol­ski psy­cho­log oso­bo­wo­ści
  • Ta­de­usz Oleś – pol­ski zo­o­log

Wikipedia


oleśkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


oleśniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. etn. czło­nek hi­sto­rycz­nej grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej Oles­no i oko­li­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zie­mię ole­ską na Gór­nym Ślą­sku za­miesz­ki­wa­li Ole­śnia­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olesno n., oleśnianin mos., oleśnianka ż.

 przym. olesieński, oleski

Wiktionary


oleśnianin

miesz­ka­niec Oles­na


SJP.pl


oleśnianka

miesz­kan­ka Oles­na


SJP.pl


oleśniański

przy­miot­nik od: Oles­no; ole­ski


SJP.pl


oleśnica

1. nazwa dwóch miast w Pol­sce;
2. do­pływ Warty;
3. do­pływ Wi­da­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. to­po­nim dla kilku miej­sco­wo­ści w Pol­sce

 (1.2) geogr. to­po­nim dla trzech rzek w Pol­sce

Wiktionary

Ole­śni­ca ( Oels, Eels, Olešnice) – mia­sto w Pol­sce w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w aglo­me­ra­cji wroc­ław­skiej, sie­dzi­ba po­wia­tu ole­śnic­kie­go, po­ło­żo­ne na lewym brze­gu rzeki Ole­śni­cy (do­pływ Wi­da­wy). Pod wzglę­dem ge­o­gra­ficz­nym Ole­śni­ca leży na Ni­zi­nie Ślą­skiej na wy­so­ko­ści 152 m n.p.m., na Dol­nym Ślą­sku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛɕˈɲit͡sa, AS: oleśńica

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. oleśniczanin, oleśniczanka

:: przym. oleśnicki, podoleśnicki

Wiktionary


oleśnicki

→ Ole­śni­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od Ole­śni­ca

Wiktionary

Patrz:

Oleśnica

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛɕˈɲit͡sʲci, AS: oleśńicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleśnica ż., oleśniczanin m., oleśniczanka ż.

Wiktionary


oleśniczanin

miesz­ka­niec Ole­śni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ole­śni­cy

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Ole­śni­cy, uro­dzo­na w Ole­śni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Remis po pier­wszej po­ło­wie jest ko­rzyst­nym re­zul­ta­tem dla ole­śni­czan.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛɕɲiˈt͡ʃãɲĩn, AS: oleśńičãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleśnica ż.

:: fż. oleśniczanka ż.

 przym. oleśnicki

Wiktionary


oleśniczanka

miesz­kan­ka Ole­śni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ole­śni­cy

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Ole­śni­cy, uro­dzo­na w Ole­śni­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlɛɕɲiˈt͡ʃãnka, AS: oleśńičãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleśnica ż.

:: fm. oleśniczanin m.

 przym. oleśnicki

Wiktionary


oleśnik

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ole­śnik – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Beł­cha­tów
  • Ole­śnik – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Błę­dów
  • ole­śnik – ro­dzaj ro­ślin

Wikipedia


oleśno

Ole­śno (niem. "Preußisch Königsdorf") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie Gro­no­wo El­blą­skie, na ob­sza­rze Żuław El­blą­skich, przy tra­sie linii ko­le­jo­wej Tczew-Mal­bork-El­bląg.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia


olfaktometr

1. przy­rząd do po­rów­ny­wa­nia in­ten­syw­no­ści za­pa­chu róż­nych olej­ków ete­rycz­nych;
2. przy­rząd do ba­da­nia na­rzą­du węchu pod wzglę­dem czu­ło­ści na za­pa­chy


SJP.pl

 "Osob­ny ar­ty­kuł: Do­kład­ność po­mia­rów ol­fak­to­me­trycz­nych."

Ol­fak­to­metr – przy­rząd słu­żą­cy do ba­da­nia czu­ło­ści na­rzą­du węchu (np. oto­la­ryn­go­lo­gia, en­to­mo­lo­gia), bądź też przy­rząd do ilo­ścio­wych po­rów­nań in­ten­syw­no­ści za­pa­chów róż­nych olej­ków ete­rycz­nych lub ocen za­pa­chu po­szcze­gól­nych skład­ni­ków won­nych mie­sza­nin.

Wikipedia


olfaktometria

ba­da­nie czu­ło­ści na­rzą­du węchu


SJP.pl

Ol­fak­to­me­tria ( ol­fac­tus; daw­niej "Odo­ry­me­tria" – węch, gr. métro – miara) – ro­dzaj tech­nik po­mia­rów, w któ­rych węch albo jest obiek­tem badań, albo pełni funk­cję przy­rzą­du po­mia­ro­we­go, sto­so­wa­ne­go w cza­sie badań za­pa­chu.

Pod­sta­wo­we zna­cze­nie mają po­mia­ry za­pa­cho­we­go stę­że­nia won­nych za­nie­czy­szczeń po­wie­trza (odo­ran­tów).

Wikipedia


olfaktoryczny

od­no­szą­cy się do zmy­słu węchu lub po­wo­nie­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) rzad. lub spec. od­czu­wal­ny wę­chem, zwią­za­ny z wę­chem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Uwierz­cie mi, pier­wsze (złud­ne) wra­że­nie sta­no­wi naj­cie­ka­wszy ele­ment tej kom­po­zy­cji, a cała resz­ta ma nie­wie­le wspól­ne­go z ol­fak­to­rycz­ny­mi unie­sie­nia­mi…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olfaktometr m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) węchowy

Wiktionary


olga

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Olga – imię żeń­skie, wschod­nio­sło­wiań­ski od­po­wied­nik imie­nia Helga, po­cho­dze­nia skan­dy­naw­skie­go, które wy­wo­dzi się od sta­ro­ger­mań­skie­go "hails" (por. heil, he­i­lig – zdro­wy, szczę­śli­wy). Na Rusi Ki­jow­skiej sta­no­wi ślad obec­no­ści wi­kiń­skiej.

Imię Olga po­ja­wi­ło się w pol­skich do­ku­men­tach śred­nio­wiecz­nych w for­mach: "Olga, Holga, Alga". Od­po­wied­ni­kiem mę­skim jest imię Oleg.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Olga po­wie­dzia­ła, że na oazie było nawet zno­śnie, cho­ciaż nudno.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlɡa, AS: olga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oleg m.

Wiktionary


olganowo

Ol­ga­no­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie włoc­ław­skim, w gmi­nie Cho­ceń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie włoc­ław­skim. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go (III 2011 r.) li­czy­ła 243 miesz­kań­ców. Jest dzie­sią­tą co do wiel­ko­ści miej­sco­wo­ścią gminy Cho­ceń.

Wikipedia


olganów

Ol­ga­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie bu­skim, w gmi­nie Busko-Zdrój. Ma sta­tus so­łect­wa.

Był wsią bi­skup­stwa kra­kow­skie­go w wo­je­wództ­wie san­do­mier­skim w ostat­niej ćwier­ci XVI wieku. W Kró­le­stwie Pol­skim ist­nia­ła gmina Ol­ga­nów. Na­stęp­nie, do 1954 sie­dzi­ba gminy Ra­dza­nów. W la­tach 1954–1972 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Ol­ga­nów. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie kie­lec­kim.

Wikipedia


olgierd

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­gierd – imię
  • Ol­gierd – wiel­ki ksią­żę li­tew­ski

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wujek Ol­gierd na siłę chce być praw­dzi­wym Ślą­za­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlʲɟɛrt, AS: olʹǵert

Wiktionary


olgierdek

zdrob­nie­nie od: Ol­gierd (imię mę­skie)


SJP.pl


olgierdostwo

Ol­gierd z mał­żon­ką; Ol­gier­do­wie


SJP.pl


olgierdowie

Ol­gierd z mał­żon­ką; Ol­gier­do­stwo


SJP.pl


olgierdowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ol­gier­da lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


olgierdzik

zdrob­nie­nie od: Ol­gierd (imię mę­skie)


SJP.pl


oliban

ży­wi­ca uży­wa­na jako ka­dzi­dło lub jako do­da­tek do tro­ci­czek i świec; oli­ba­num


SJP.pl


olibanowy

→ oli­ban


SJP.pl

Patrz:

oliban

olibanum

ży­wi­ca uży­wa­na jako ka­dzi­dło lub jako do­da­tek do tro­ci­czek i świec; oli­ban


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. ży­wi­ca drzew ro­dza­ju ka­dzid­la (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bos­wel­lia|ref=tak.) ros­ną­cych na pół­pu­sty­niach i obrze­żach pu­styń pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki oraz na Pół­wy­spie In­dyj­skim;

Wiktionary

Oli­ba­num ( ‏اللُّبَان‎ "al-lubbān") – ży­wi­ca po­zy­ski­wa­na z drzew ro­dza­ju ka­dzid­la ("Bos­wel­lia") ros­ną­cych na pół­pu­sty­niach i obrze­żach pu­styń pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki oraz na Pół­wy­spie In­dyj­skim. Świe­żo wy­pły­wa­ją­ca z drzew ży­wi­ca ma po­stać soku, który wkrót­ce ze­sta­la się w pach­ną­cą, zia­ren­ko­wa­tą, żół­ta­wo­brą­zo­wą masę.

Wikipedia


olicki

→ Olita (mia­sto na Lit­wie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Olity

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olita ż.

Wiktionary


olicowanie

po­kryć ścia­nę okła­dzi­ną z płyt lub ce­gieł


SJP.pl


olicować

po­kryć ścia­nę okła­dzi­ną z płyt lub ce­gieł


SJP.pl


olicznikować

do­ko­nać po­mia­ru me­diów z po­dzia­łem na po­szcze­gól­ne in­sta­la­cje


SJP.pl


olifant

krót­ki róg sy­gna­ło­wy wy­ko­na­ny z kości sło­nio­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) muz. hist. dawny in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów ust­ni­ko­wych, śred­nio­wiecz­ny róg my­śliw­ski i wo­jen­ny, wy­ko­na­ny ze zdo­bio­ne­go ciosu sło­nia, któ­re­go uży­wa­nie było przy­wi­le­jem stanu ry­cer­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oli­fant – fik­cyj­ne zwie­rzę za­miesz­ku­ją­ce Śró­dzie­mie
  • Oli­fant – czołg po­łud­nio­wo­a­fry­kań­skich sił zbroj­nych
  • oli­fant – in­stru­ment mu­zycz­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲifãnt, AS: olʹifãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. elefant m.

Wiktionary


oligarcha

przed­sta­wi­ciel oli­gar­chii; moż­no­wład­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. polit. czło­nek oli­gar­chii

 (1.2) polit. czę­sto pejor. bar­dzo za­moż­ny czło­wiek ma­ją­cy wpływ na po­li­ty­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) RWE sprze­dał spół­kę Dea ro­syj­skie­mu oli­gar­sze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligarchia ż., oligarchizacja ż.

 przym. oligarchiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) prominent, VIP, magnat, rekin; pot. gruba ryba, szyszka; przest. wielmoża, pan

Wiktionary


oligarchia

rządy ary­sto­kra­cji lub naj­bo­gat­szych; pań­stwo o ta­kich rzą­dach; grupa osób spra­wu­ją­ca takie rządy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. sy­stem rzą­dów, po­le­ga­ją­cy na spra­wo­wa­niu wła­dzy w pań­stwie przez wąską grupę uprzy­wi­le­jo­wa­nych oby­wa­te­li;

 (1.2) polit. nie­wiel­ka grupa uprzy­wi­le­jo­wa­nych ludzi spra­wu­ją­ca wła­dzę lub ma­ją­ca na nią duży wpływ

Wiktionary

Oli­gar­chia (gr. ὀλιγαρχία „pa­no­wa­nie nie­licz­nych”, od wy­ra­zów ὀλίγος "oli­gos" „nie­licz­ny” + ἀρχή "arche" „wła­dza”) – forma rzą­dów, po­le­ga­ją­ca na spra­wo­wa­niu wła­dzy przez nie­wiel­ką grupę ludzi. Naj­czę­ściej wy­wo­dzą się oni z ary­sto­kra­cji lub bo­ga­tych ro­dzin, a oli­gar­chie, w któ­rych wła­dza opie­ra się na bo­gact­wie, okre­śla się mia­nem plu­to­kra­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) O ile w przy­pad­ku dyk­ta­tu­ry wła­dza przy­na­le­ży do jed­nej osoby, o tyle w oli­gar­chii jest ona przy­wła­szczo­na przez wąską grupę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiˈɡarxʲja, AS: olʹigarχʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligarcha mos., oligarchizacja ż., oligarchiczność ż.

 przym. oligarchiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) możnowładztwo

 (1.2) establishment, kamaryla, możni tego świata, wielcy tego świata

Wiktionary


oligarchiczny

zwią­za­ny z oli­gar­chią, oli­gar­cha­mi, rzą­dzo­ny przez oli­gar­chię (np. pań­stwo oli­gar­chicz­ne, sy­stem oli­gar­chicz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z oli­gar­chią, oli­gar­cha­mi; do­ty­czą­cy oli­gar­chii, oli­gar­chów; rzą­dzo­ny przez oli­gar­chię, oli­gar­chów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligarchia ż., oligarcha m., oligarchizacja ż.

Wiktionary


oligarchizacja

pro­ces roz­ro­stu oli­gar­chii, przej­mo­wa­nie wła­dzy przez oli­gar­chię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. stop­nio­wy pro­ces przej­mo­wa­nia wła­dzy w pań­stwie przez nie­wiel­ką grupę osób z warstw uprzy­wi­le­jo­wa­nych

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligarchia ż., oligarcha mos.

 przym. oligarchiczny

Wiktionary


oligo

po­tocz­nie: woda po­cho­dzą­ca ze stud­ni się­ga­ją­cych warstw skal­nych oli­go­ce­nu; oli­go­cen­ka


SJP.pl


oligo-

prze­dro­stek

 (1.1) ekol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na wąski, lecz względ­nie niski za­kres to­le­ran­cji na dany czyn­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) oligo- + ter­micz­ny = oli­go­ter­micz­ny

 (1.1) oligo- + -biont = oli­go­biont

Wiktionary


oligobiont

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ekol. ga­tu­nek o wą­skim, lecz względ­nie ni­skim za­kre­sie to­le­ran­cji w sto­sun­ku do czyn­ni­ków śro­do­wi­sko­wych

Wiktionary


oligocen

epoka star­sze­go trze­cio­rzę­du trwa­ją­ca od 34 do 23 mi­lio­na lat temu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. naj­młod­sza epoka pa­le­o­ge­nu

Wiktionary

Oli­go­cen (ang. "Oli­go­ce­ne")

Nazwa po­cho­dzi od po­łą­cze­nia dwóch grec­kich słów ὀλίγος, "oli­gos" – mało i καινός, "ka­i­nos" – nowy. Na­zy­wa­ny cza­sa­mi "zło­tym wie­kiem ssa­ków".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiˈɡɔt͡sɛ̃n, AS: olʹigocẽn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligocenka ż.

 przym. oligoceński

Wiktionary


oligocenka

po­tocz­nie: woda po­cho­dzą­ca ze stud­ni się­ga­ją­cych warstw skal­nych oli­go­ce­nu; oligo


SJP.pl


oligoceński

przy­miot­nik od: oli­go­cen (np. woda oli­go­ceń­ska, stud­nia oli­go­ceń­ska)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy oli­go­ce­nu, zwią­za­ny z oli­go­ce­nem, wy­stę­pu­ją­cy lub pow­sta­ły w oli­go­ce­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligocen m.

Wiktionary


oligocukier

cu­kier, któ­re­go czą­stecz­ki są zbu­do­wa­ne z dwóch do dzie­się­ciu czą­ste­czek mo­no­sa­cha­ry­dów, po­łą­czo­nych wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym, np. glu­ko­za, fruk­to­za, mal­to­za; oli­go­za, oli­go­sa­cha­ryd, cu­kier zło­żo­ny


SJP.pl


oligofag

zwie­rzę ży­wią­ce się tylko nie­wie­lo­ma ro­dza­ja­mi po­kar­mu ro­ślin­ne­go lub zwie­rzę­ce­go po­cho­dzą­ce­go od ga­tun­ków po­krew­nych


SJP.pl


oligofren

osoba dot­knię­ta nie­do­roz­wo­jem in­te­lek­tu­al­nym, ocię­ża­ła umy­sło­wo


SJP.pl


oligofrenia

med. de­bi­lizm; ocię­ża­łość umy­sło­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. upo­śle­dze­nie umy­sło­we, nie­peł­no­spraw­ność in­te­lek­tu­al­na;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiɡɔˈfrɛ̃ɲja, AS: olʹigofrẽńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligofren m., oligofrenik m.

 przym. oligofreniczny

Wiktionary


oligofreniczka

→ oli­go­fre­nik


SJP.pl

Patrz:

oligofrenik

oligofreniczny

do­ty­czą­cy oli­go­fre­nii


SJP.pl


oligofrenik

osoba z oli­go­fre­nią


SJP.pl


oligofrenopedagog

pe­da­gog spe­cjal­ny, zaj­mu­ją­cy się dzieć­mi dzie­ci o ob­ni­żo­nej spraw­no­ści in­te­lek­tu­al­nej


SJP.pl


oligofrenopedagogika

dział pe­da­go­gi­ki spe­cjal­nej zaj­mu­ją­cy się pro­ble­ma­ty­ką wy­cho­wa­nia i kształ­ce­nia dzie­ci o ob­ni­żo­nej spraw­no­ści umy­sło­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pedag. dział zaj­mu­ją­cy się pro­ble­ma­ty­ką wy­cho­wa­nia i kształ­ce­nia dzie­ci o ob­ni­żo­nym sta­nie spraw­no­ści umy­słu;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲiɡɔˈfrɛ̃nɔˌpɛdaˈɡɔɟika, AS: olʹigofrẽnopedagoǵika

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligofrenopedagog mos.

 przym. oligofrenopedagogiczny

 przysł. oligofrenopedagogicznie

Wiktionary


oligofrenoterapia

le­cze­nie i wy­cho­wa­nie dzie­ci upo­śle­dzo­nych umy­sło­wo


SJP.pl


oligofruktoza

na­tu­ral­ny sło­dzik, roz­pu­szczal­ny błon­nik po­kar­mo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. wę­glo­wo­dan, nie ule­ga­ja­cy stra­wie­niu, który odży­wia bak­te­rie je­li­to­we

Wiktionary


oligohalinowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się to­le­ran­cją w sto­sun­ku do ma­łych wiel­ko­ści za­so­le­nia

Wiktionary


oligohydryczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się to­le­ran­cją w sto­sun­ku do ni­skich wil­got­no­ści

Wiktionary


oligoklaz

mi­ne­rał z grupy pla­gio­kla­zów, skład­nik skał mag­mo­wych i me­ta­mor­ficz­nych


SJP.pl

Oli­go­klaz – mi­ne­rał z grupy krze­mia­nów, za­li­cza­ny do pla­gio­kla­zów.

Nazwa po­cho­dzi od "gr. oli­gos = mały (nie­wie­le) oraz klao = łamię (klan =" "łamać; klais = łu­pli­wy"), na­wią­zu­jąc do nie­zbyt wy­raź­nie uwi­dacz­nia­ją­cej się łu­pli­wo­ści tego mi­ne­ra­łu.

Wikipedia


oligokratyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest oli­go­kra­tycz­ne; cecha tych, któ­rzy są oli­go­kra­tycz­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligokracja ż.

 przym. oligokratyczny

 przysł. oligokratycznie

Wiktionary


oligomer

sub­stan­cja o śred­niej masie czą­stecz­ko­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. zwią­zek che­micz­ny ut­wo­rzo­ny z nie­wiel­kiej licz­by pow­ta­rza­ją­cych się merów;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele oli­go­me­rów cy­klicz­nych pow­sta­je w okre­ślo­nych wa­run­kach spon­ta­nicz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiˈɡɔ̃mɛr, AS: olʹigõmer

Wiktionary


oligomeryczny

→ oli­go­mer


SJP.pl

Patrz:

oligomer

oligomeryzacja

1. pro­ces prze­mia­ny mo­no­me­rów w oli­go­mer;
2. pro­ces zmniej­sza­nia się licz­by pow­ta­rza­ją­cych się w or­ga­niz­mie na­rzą­dów


SJP.pl


oligonit

mi­ne­rał, sy­de­ryt man­ga­no­wy; man­ga­no­ples­syt


SJP.pl


oligonukleotyd

frag­ment kwa­sów nu­kle­i­no­wych o dłu­go­ści od kil­ku­na­stu do kil­ku­dzie­się­ciu nu­kle­o­ty­dów


SJP.pl


oligopeptyd

pep­tyd zło­żo­ny z dwu­dzie­stu do stu ami­nok­wa­sów


SJP.pl


oligopol

forma or­ga­ni­za­cji rynku, na któ­rym dzia­ła kilka nie­za­leż­nych, sil­nych przed­się­biorstw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekon. forma mo­no­po­li­za­cji rynku, po­le­ga­ją­ca na opa­no­wa­niu okre­ślo­nej ga­łę­zi go­spo­dar­ki przez kilka nie­za­leż­nych od sie­bie przed­się­biorstw;

Wiktionary

Oli­go­pol – forma struk­tu­ry ryn­ko­wej za­li­cza­ją­ca się do kon­ku­ren­cji nie­do­sko­na­łej i ze wzglę­du na siłę ryn­ko­wą znaj­du­ją­ca się mię­dzy kon­ku­ren­cją mo­no­po­li­stycz­ną i mo­no­po­lem. Rynek można naz­wać oli­go­po­li­stycz­nym, gdy two­rzy go lub do­mi­nu­je na nim kilku pro­du­cen­tów, wyt­wa­rza­ją­cych pro­dukt jed­no­rod­ny (np. cu­kier) lub zróż­ni­co­wa­ny (np. sa­mo­cho­dy).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiˈɡɔpɔl, AS: olʹigopol

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligopolista m.

 przym. oligopolistyczny

Wiktionary


oligopolista

przed­się­bior­stwo dzia­ła­ją­ce w ra­mach oli­go­po­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba fi­zycz­na lub praw­na, która dzia­ła w ra­mach oli­go­po­lu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiɡɔpɔˈlʲista, AS: olʹigopolʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligopol m.

 przym. oligopolistyczny

Wiktionary


oligopolistyczny

przy­miot­nik od: oli­go­pol (np. rynek oli­go­po­li­stycz­ny, cha­rak­ter oli­go­po­li­stycz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od oli­go­pol

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z mo­de­lem „oli­go­po­li­stycz­nym” bran­żą mul­ti­me­diów rzą­dzi­ło­by za­led­wie kilku wszech­stron­nych i w dużej mie­rze sa­mo­wy­star­czal­nych po­ten­ta­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiɡɔpɔlʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: olʹigopolʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligopol m., oligopolista m.

Wiktionary


oligopolizacja

1. wpro­wa­dza­nie formy or­ga­ni­za­cji rynku, na któ­rym dzia­ła kilka nie­za­leż­nych, sil­nych przed­się­biorstw;
2. opa­no­wa­nie rynku przez kilka nie­za­leż­nych, sil­nych przed­się­biorstw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma or­ga­ni­za­cji rynku, na któ­rym dzia­ła kilka przed­się­biorstw

 (1.2) pa­no­wa­nie nad ryn­kiem przez kilka nie­za­leż­nych i sil­nych przed­się­biorstw

Wiktionary


oligopolowy

→ oli­go­pol


SJP.pl

Patrz:

oligopol

oligopson

sy­tu­a­cja na rynku, w któ­rej nie ma dużej kon­ku­ren­cji po stro­nie po­py­tu na dane dobro lub usłu­gę


SJP.pl

Oli­gop­son – sy­tu­a­cja na rynku, w któ­rej nie ma dużej kon­ku­ren­cji po stro­nie po­py­tu na dane dobro lub usłu­gę. Wy­ni­ka to z faktu, że ist­nie­je nie­wie­lu ku­pu­ją­cych chcą­cych je nabyć.

Prze­ciw­ną sy­tu­a­cją jest oli­go­pol – na rynku ist­nie­je tylko kilku sprze­daw­ców i wielu ku­pu­ją­cych.

Wikipedia


oligosacharyd

sa­cha­ryd, któ­re­go czą­stecz­ki są zbu­do­wa­ne z dwóch do dzie­się­ciu czą­ste­czek mo­no­sa­cha­ry­dów, po­łą­czo­nych wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym, np. glu­ko­za, fruk­to­za, mal­to­za; oli­go­za, oli­go­cu­kier, cu­kier zło­żo­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bio­chem. or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny ma­ja­cy w swoim skła­dzie kilka merów po­li­sa­cha­ry­dów

Wiktionary


oligosacharydowy

→ oli­go­sa­cha­ryd


SJP.pl

Patrz:

oligosacharyd

oligospermia

Oli­go­sper­mia – zbyt niska licz­ba (mniej niż 20 mln./ml) plem­ni­ków w na­sie­niu. Wy­róż­nia się oli­go­sper­mię:

Wikipedia


oligoterm

or­ga­nizm zim­no­lub­ny, roz­wi­ja­ją­cy się w ni­skiej tem­pe­ra­tu­rze, ule­ga­ją­cej je­dy­nie nie­wiel­kim wa­ha­niom


SJP.pl


oligotermiczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się to­le­ran­cją w sto­sun­ku do ni­skich tem­pe­ra­tu­ry

Wiktionary


oligotopowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ekol. ce­chu­ją­cy się małą to­le­ran­cją w sto­sun­ku do czyn­ni­ków śro­do­wi­ska i wy­stę­pu­ją­cy je­dy­nie w wa­run­kach o nie­wiel­kich ilo­ściach da­nych czyn­ni­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oligotop

Wiktionary


oligotrof

ro­śli­na ską­po­żyw­na, wy­stę­pu­ją­ca w śro­do­wi­sku ubo­gim w sub­stan­cje odżyw­cze, np. bo­rów­ka


SJP.pl


oligotrofia

oli­go­tro­fizm, oli­go­tro­ficz­ność;
1. mała ilość za­so­bów po­kar­mo­wych w śród­lą­do­wych zbior­ni­kach wod­nych;
2. cecha ro­ślin ską­po­żyw­nych, ma­ją­cych ni­skie wy­ma­ga­nia gle­bo­we


SJP.pl


oligotroficzność

oli­go­tro­fizm, oli­go­tro­fia;
1. mała ilość za­so­bów po­kar­mo­wych w śród­lą­do­wych zbior­ni­kach wod­nych;
2. cecha ro­ślin ską­po­żyw­nych, ma­ją­cych ni­skie wy­ma­ga­nia gle­bo­we


SJP.pl


oligotroficzny

za­wie­ra­ją­cy mało skład­ni­ków odżyw­czych


SJP.pl


oligotrofizm

oli­go­tro­fia, oli­go­tro­ficz­ność;
1. mała ilość za­so­bów po­kar­mo­wych w śród­lą­do­wych zbior­ni­kach wod­nych;
2. cecha ro­ślin ską­po­żyw­nych, ma­ją­cych ni­skie wy­ma­ga­nia gle­bo­we


SJP.pl

Oli­go­tro­fizm – stan ubo­giej za­war­to­ści sub­stan­cji po­kar­mo­wych w śro­do­wi­sku.

Wiąże się z niską pro­duk­cją pier­wot­ną. W ty­po­lo­gii zbior­ni­ków wod­nych wy­róż­nia­ne są je­zio­ra oli­go­tro­ficz­ne. Oli­go­tro­ficz­ne eko­sy­ste­my leśne są sto­sun­ko­wo czę­ste w re­gio­nach tro­pi­kal­nych.

Wikipedia


oligowolemia

ob­ni­że­nie ob­ję­to­ści krą­żą­cej krwi w or­ga­niz­mie, spo­wo­do­wa­ne krwo­to­kiem lub ubyt­kiem oso­cza


SJP.pl

Oli­go­wo­le­mia – ob­ni­że­nie wo­le­mii, a więc ob­ję­to­ści krą­żą­cej krwi w or­ga­niz­mie, spo­wo­do­wa­ne utra­tą krwi, oso­cza lub prze­mie­szcze­niem się pły­nów w obrę­bie tzw. prze­strze­ni pły­no­wych (np. za­trzy­ma­nie ich w obrę­bie jelit w przy­pad­ku nie­droż­no­ści jelit).

Wstrząs oli­go­wo­le­micz­ny pow­sta­je w na­stęp­stwie utra­ty:

Wikipedia


oligoza

sa­cha­ryd, któ­re­go czą­stecz­ki są zbu­do­wa­ne z dwóch do dzie­się­ciu czą­ste­czek mo­no­sa­cha­ry­dów, po­łą­czo­nych wią­za­niem gli­ko­zy­do­wym, np. glu­ko­za, fruk­to­za, mal­to­za; oli­go­sa­cha­ryd, oli­go­cu­kier, cu­kier zło­żo­ny


SJP.pl


oligozaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; moch­lo­don, rab­do­don, ony­cho­za­ur, or­ni­to­mer


SJP.pl


oligozoospermia

zbyt niska licz­ba plem­ni­ków w na­sie­niu (po­ni­żej 15 mln/1 ml eja­ku­la­tu)


SJP.pl

Oli­go­zo­o­sper­mia – ob­ni­żo­na licz­ba plem­ni­ków w na­sie­niu.

Zgod­nie z obo­wią­zu­ją­cy­mi od 2010 roku war­to­ścia­mi re­fe­ren­cyj­ny­mi wyz­na­cza­ny­mi przez WHO przy dia­gno­zo­wa­niu oli­go­zo­o­sper­mii na­le­ży wziąć pod uwagę dwie war­to­ści:

Aby na­sie­nie uznać za pra­wi­dło­we (bez oli­go­zo­o­sper­mii) wy­star­czy aby jedna z po­wy­żej wy­mie­nio­nych war­to­ści była speł­nio­na.

Wikipedia


oliguria

zmniej­sze­nie wy­dzie­la­nia moczu, głów­nie wsku­tek nie­wy­dol­no­ści nerek; ską­po­mocz


SJP.pl


olik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. pre­zer­wa­ty­wa

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. prezerwatywa.

Wiktionary


olim

grupa Żydów przy­by­wa­ją­ca do Iz­ra­e­la w celu osied­le­nia się


SJP.pl


olimp

1. prze­no­śnie o gru­pie czo­ło­wych po­e­tów, ar­ty­stów, pi­sa­rzy
2. jedna z od­mian sa­ła­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. grupa zna­ko­mi­tych twór­ców

Wiktionary

Olimp ( Όλυμπος, ΄Olim­bos; wy­ma­wia­ne z ak­cen­tem na pier­wszą sy­la­bę) – roz­le­gły masyw gór­ski, naj­wyż­szy w Gre­cji, po­ło­żo­ny mię­dzy pół­noc­ną a środ­ko­wą czę­ścią kraju, od­dzie­la­ją­cy hi­sto­rycz­ną Ma­ce­do­nię od Te­sa­lii.

Jego naj­wyż­szy szczyt Mi­ti­kas wzno­si się na wy­so­kość 2917,727 m n.p.m.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Olimp m., Olimpia ż., Olimpiusz m., olimpiada ż., olimpizm m., olimpijczyk m., olimpijka ż., olimpijskość ż.

 przym. olimpijski

 przysł. olimpijsko

Wiktionary


olimpia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. współ­czes­ne i sta­ro­żyt­ne mia­sto w Gre­cji na Pół­wy­spie Pe­lo­po­ne­skim;

 (1.2) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Olim­pia (no­wogr. Αρχαία Ολυμπία, "Ar­chea Olim­bia") – miej­sco­wość w Gre­cji, na Pe­lo­po­ne­zie, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Pe­lo­po­nez, Gre­cja Za­chod­nia i Wyspy Joń­skie, w re­gio­nie Gre­cja Za­chod­nia, w jed­nost­ce re­gio­nal­nej Elida. Sie­dzi­ba gminy Olim­pia. W 2011 roku li­czy­ła 835 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mam na imię Olim­pia i je­stem pie­lę­gniar­ką sto­ma­to­lo­gicz­ną z Ka­to­wic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲĩmpʲja, AS: olʹĩmpʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olimpiada ż., olimpijczyk m., olimpijka ż., olimpijskość ż., Olimp m., Olympia ż., olimp mrz.

 przym. olimpijski, olimpiadowy, Olimpiowy

Wiktionary


olimpiada

1. sta­ro­grec­kie igrzy­ska spor­to­we; igrzy­ska olim­pij­skie;
2. za­wo­dy spor­to­we or­ga­ni­zo­wa­ne co 4 lata od 1896 roku na wzór sta­ro­żyt­nych; igrzy­ska olim­pij­skie;
3. czte­ro­let­ni okres mię­dzy sta­ro­grec­ki­mi igrzy­ska­mi, bę­dą­cy rów­nież jed­nost­ką czasu;
4. kon­kurs wie­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: od­stęp czasu mię­dzy dwoma na­stę­pu­ją­cy­mi po sobie igrzy­ska­mi, trwa­ją­cy zaz­wy­czaj czte­ry lata;

 (1.2) sport. igrzy­ska olim­pij­skie

 (1.3) za­wo­dy, roz­gryw­ki, kon­kur­sy o wy­so­kiej ran­dze lub dużym zna­cze­niu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • olim­pia­da – okres 4 lat w ka­len­da­rzu sta­ro­grec­kim, sto­so­wa­ny w sta­ro­żyt­no­ści na oz­na­cze­nie okre­sów po­mię­dzy igrzy­ska­mi, oraz współ­cze­śnie przez Mię­dzy­na­ro­do­wy Ko­mi­tet Olim­pij­ski jako ra­chu­ba sto­so­wa­na...
  • Igrzy­ska olim­pij­skie – duże mię­dzy­na­ro­do­we wy­da­rze­nia spor­to­we or­ga­ni­zo­wa­ne zwy­kle co czte­ry lata:
    • let­nie igrzy­ska olim­pij­skie
    • zi­mo­we igrzy­ska olim­pij­skie
  • Sta­ro­żyt­ne igrzy­ska olim­pij­skie – za­wo­dy olim­pij­skie or­ga­ni­zo­wa­ne w sta­ro­żyt­nej Gre­cji
  • Olim­pia­da Let­nia 1906
  • Niek­tó­re wy­spe­cja­li­zo­wa­ne mię­dzy­na­ro­do­we za­wo­dy spor­to­we:
    • olim­pia­da spe­cjal­na
    • olim­pia­da sza­cho­wa
  • Olim­pia­dy przed­mio­to­we – kon­kur­sy i za­wo­dy dla ucz­niów:
    • kra­jo­we:
      • olim­pia­da astro­no­micz­na

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po trwa­ją­cej czte­ry lata olim­pia­dzie przy­cho­dził wresz­cie czas wy­cze­ki­wa­nych igrzysk.

 (1.2) Nasza dru­ży­na po­je­cha­ła na olim­pia­dę do Rio.

 (1.3) Zuzia jest dobra w sza­chach, była już na dwóch olim­pia­dach – w Kra­ko­wie i Ka­to­wi­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲĩmˈpʲjada, AS: olʹĩmpʹi ̯ada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olimpia ż., olimpijczyk m., olimpijka ż., olimp m., olimpizm m., olimpijskość ż., Olimp mrz.

 przym. olimpijski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) igrzyska olimpijskie

Wiktionary


olimpijczyk

1. spor­to­wiec bio­rą­cy udział w olim­pia­dzie
2. uczest­nik kon­kur­su z danej dzie­dzi­ny wie­dzy, zwła­szcza la­u­re­at ta­kie­go kon­kur­su
3. w mi­to­lo­gii grec­kiej: każdy z 12 głów­nych bogów miesz­ka­ją­cych na Olim­pie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. za­wod­nik bio­rą­cy udział w igrzy­skach olim­pij­skich

 (1.2) pot. uczeń bio­rą­cy udział w olim­pia­dzie przed­mio­to­wej

 (1.3) mitgr. każdy z dwu­na­stu głów­nych bogów miesz­ka­ją­cych, bie­sia­du­ją­cych i obra­du­ją­cych na Olim­pie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na czele dę­bic­kiej ekipy sta­nie wi­ce­mistrz Eu­ro­py i brą­zo­wy me­da­li­sta mi­strzostw świa­ta Roman Got­fryd, a także je­de­na­sto­krot­ny mistrz Pol­ski, olim­pij­czyk An­drzej Rżany.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲĩmˈpʲijt͡ʃɨk, AS: olʹĩmpʹii ̯čyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olimpiada ż.

:: fż. olimpijka ż.

 przym. olimpijski

Wiktionary


olimpijka

1. za­wod­nicz­ka bio­rą­ca udział w olim­pia­dzie
2. uczest­nicz­ka kon­kur­su z danej dzie­dzi­ny wie­dzy, zwła­szcza la­u­re­at­ka ta­kie­go kon­kur­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. za­wod­nicz­ka bio­rą­ca udział w igrzy­skach olim­pij­skich

 (1.2) pot. uczen­ni­ca bio­rą­ca udział w olim­pia­dzie przed­mio­to­wej

 (1.3) woj­sko­wa i har­cer­ska let­nia bluza mun­du­ro­wa ze szluf­ka­mi

 (1.4) żegl. jed­no­o­so­bo­wa łódź re­ga­to­wa o omasz­to­wa­niu typu ket

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲĩmˈpʲijka, AS: olʹĩmpʹii ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olimpiada ż.

:: fm. olimpijczyk m.

 przym. olimpijski

Wiktionary


olimpijski

1. zwią­za­ny z olim­pia­dą (np. znicz olim­pij­ski, kon­ku­ren­cje olim­pij­skie);
2. taki jak u bogów, miesz­kań­ców Olim­pu (np. olim­pij­ski spo­kój);
3. przy­miot­nik od: Olimp (masyw gór­ski w Gre­cji);
4. olim­pij­ski spo­kój - spo­kój niez­mą­co­ny, niewz­ru­szo­ny, nie­za­chwia­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który do­ty­czy Olim­pu, ge­o­gra­ficz­ne­go lub mi­tycz­ne­go

 (1.2) zwią­za­ny z olim­pia­dą (sta­ro­żyt­ną lub no­wo­żyt­ną), taki, który do­ty­czy olim­pia­dy albo taki jak na olim­pia­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał Apol­lo ser­decz­ne­go przy­ja­cie­la w mło­dym Hia­kin­to­sie, któ­re­go uczył strze­lać z łuku i grać na cy­trze. Tym­cza­sem Zefir, bożek ła­god­ne­go wia­tru, tak po­ko­chał pię­kne­go mło­dzień­ca, że nie mógł znieść, iż ów po­rzu­ca jego to­wa­rzy­stwo dla olim­pij­skie­go boga.

 (1.2) Hymn olim­pij­ski zabrz­miał po raz pier­wszy już na igrzy­skach olim­pij­skich w Ate­nach w 1896 roku.

 (1.3) Ślicz­ne córki na­u­czy­cie­la śpie­wa­ły do wtóru oj­cow­skim skrzyp­kom. Star­szej, Pe­la­gii, prze­lot­nej sym­pa­tii (bo czo­ło­wą adre­sat­ką „tęs­knot” gim­naz­ja­li­stów była panna Olim­pia Drwę­ska, o iście olim­pij­skiej uro­dzie), wpi­sał 19-letni Janek w imion­nik dwa wier­sze „Bądź silną i mężną”, „Bądź Polką”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci, AS: olʹĩmpʹii ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olimp mrz., Olimp mrz., Olimpia ż., olimpiada ż., paraolimpiada ż., Olimpijczycy lm., olimpijczyk mos., olimpijka ż., paraolimpijczyk mos.

 przym. paraolimpijski, olimpiadowy

 przysł. olimpijsko, olimpiadowo, po olimpijsku

Wiktionary


olimpijskość

→ olim­pij­ski


SJP.pl

Patrz:

olimpijski

olimpiusz

imię mę­skie


SJP.pl

Olim­piusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go. Oz­na­cza "miesz­ka­niec Olim­pu" lub "miesz­ka­niec mia­sta Olim­pia". Ist­nie­je czte­rech świę­tych o tym imie­niu.

Olim­piusz imie­ni­ny ob­cho­dzi 12 czerw­ca i 23 lipca.

Wikipedia


olimpiuszostwo

Olim­piusz z mał­żon­ką; Olim­piu­szo­wie


SJP.pl


olimpiuszowie

Olim­piusz z mał­żon­ką; Olim­piu­szo­stwo


SJP.pl


olimpiuszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Olim­piu­sza lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


olimpizm

ruch pro­pa­gu­ją­cy sport olim­pij­ski, olim­pij­ską ideę szla­chet­nej ry­wa­li­za­cji


SJP.pl

Olim­pizm – ter­min od­no­szą­cy się do fi­lo­zo­fii igrzysk olim­pij­skich i na­wią­zu­ją­cy do odt­wo­rze­nia sta­ro­grec­kie­go oby­cza­ju roz­gry­wa­nia za­wo­dów spor­to­wych w Olim­pii.

Olim­pizm można poj­mo­wać jako ide­o­lo­gię lub zarys sy­ste­mu war­to­ści, który przy­bie­ra formę olim­pij­skie­go ide­a­łu.

Wikipedia


olingo

dra­pież­ny ssak z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Olin­go ("Bas­sa­ri­cy­on") – ro­dzaj dra­pież­nych ssa­ków z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych (Pro­cy­o­ni­dae).

Wikipedia


olinkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


olinowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) sy­stem lin na jach­cie lub innym stat­ku ża­glo­wym, część ta­kie­lun­ku;

Wiktionary

Oli­no­wa­nie – sy­stem lin na jach­cie lub innym stat­ku ża­glo­wym. Sta­no­wi obok omasz­to­wa­nia i oża­glo­wa­nia część ta­kie­lun­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Suchy dom, ła­god­ny głos oce­a­nu, szum wia­tru w oli­no­wa­niu i to ko­ły­sa­nie, które śpie­wem swoim nie­sie nas na wschód.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. lina ż.

 przym. linowy

Wiktionary


oliszki

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Olisz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Cho­roszcz
  • Olisz­ki – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. mo­niec­kim, w gmi­nie Mońki

Wikipedia


olita

mia­sto na Lit­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie nad Niem­nem;

Wiktionary

Olita (lit.) – szó­ste co do wiel­ko­ści (50 tys. miesz­kań­ców w 2025) mia­sto Litwy, po­ło­żo­ne nad Niem­nem, w Dzu­kii, sie­dzi­ba okrę­gu olic­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲita, AS: olʹita

Wiktionary

Powiązane:

 przym. olicki

Wiktionary


oliver

[czy­taj: Oli­wer] obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oli­ver – imię mę­skie
  • Oli­ver – mia­sto w sta­nie Ge­or­gia, w hrab­stwie Scre­ven
  • Oli­ver – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Fa­y­et­te
  • Oli­ver – wieś w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Do­u­glas
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Ar­kan­sas, w hrab­stwie Scott
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Huron
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Mi­chi­gan, w hrab­stwie Kal­ka­ska
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Taney
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie Wil­liams
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Adams
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Jef­fer­son
  • Oli­ver (ang. Oli­ver Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Mif­flin

Wikipedia


olivetti

marka ma­szyn do pi­sa­nia i kom­pu­te­rów oraz firma


SJP.pl

Oli­vet­ti – wło­ski pro­du­cent ma­szyn do pi­sa­nia, kom­pu­te­rów, dru­ka­rek oraz in­nych urzą­dzeń biu­ro­wych. W Pol­sce dy­stry­bu­to­rem sprzę­tu marki Oli­vet­ti jest Di­gi­tal So­lu­tions Dy­stry­bu­cja Pol­ska sp. z o.o. (au­to­ma­ty­ka biu­ro­wa) oraz firma Print­com Sp. z o.o. (dru­kar­ki spe­cja­li­stycz­ne).

Wikipedia


olivia

obce imię żeń­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oli­via – ame­ry­kań­ska pio­sen­kar­ka
  • Oli­via – album ww. pio­sen­kar­ki
  • Oli­via Trap­pe­niers – fla­mandz­ka pio­sen­kar­ka, kom­po­zy­tor­ka i au­tor­ka tek­stów
  • OLIVIA – ja­poń­ska pio­sen­kar­ka
  • Hala Oli­via – hala spor­to­wa w Gdań­sku
  • Oli­via – cza­so­pis­mo dla ko­biet
  • Oli­via – se­rial ani­mo­wa­ny
  • Oli­via – po­wieść au­tor­stwa Rosie Rush­ton
  • Oli­via MFSK – ro­dzaj ra­dio­wej emi­sji cy­fro­wej
  • Oli­wia – imię żeń­skie
  • Oli­via – mia­sto w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Ren­vil­le
  • Oli­via (ang. Oli­via Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Pół­noc­na, w hrab­stwie McHenry

Wikipedia


olivier

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oli­vier – imię mę­skie po­cho­dze­nia nor­mandz­kie­go
  • Oli­vier, Oli­vier – film fa­bu­lar­ny, reż. Agniesz­ka Hol­land, 1992 Fran­cja
  • Fer­di­nand von Oli­vier – nie­miec­ki ma­larz i gra­fik
  • La­u­ren­ce Oli­vier – an­giel­ski aktor i re­ży­ser te­a­tral­ny
  • Ge­or­ge Borg Oli­vier – mal­tań­ski pre­mier

Wikipedia


oliwa

1. przez­ro­czy­sty tłuszcz uzy­ski­wa­ny z owo­ców oliw­ki, wy­ko­rzy­sty­wa­ny głów­nie w ce­lach spo­żyw­czych;
2. rza­dziej: jakiś tłuszcz, olej;
3. olej mi­ne­ral­ny wy­ko­rzy­sty­wa­ny do oli­wie­nia me­cha­niz­mów ta­kich jak sil­ni­ki;
4. gwara miej­ska: pijak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. cie­kły tłuszcz wy­tła­cza­ny z oli­wek;

 (1.2) techn. olej mi­ne­ral­ny, któ­rym oliwi się urzą­dze­nia me­cha­nicz­ne

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) przen. slang. więz. młodz. osoba pi­ją­ca al­ko­hol w du­żych ilo­ściach

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oliwa – olej z oli­wek
  • Oliwa – dziel­ni­ca
  • Oliwa – okręg hi­sto­rycz­ny
  • Obręb Leśny Oliwa – obręb leśny
  • Gdańsk Oliwa – sta­cja ko­le­jo­wa
  • De­ka­nat Gdańsk-Oliwa – de­ka­nat ka­to­lic­ki ar­chi­die­cez­ji gdań­skiej
  • Oliwa – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie iwan­kow­skim ob­wo­du ki­jow­skie­go
  • Oliva – mia­sto w Hisz­pa­nii
  • Krzysz­tof Oliwa (ur. 1973) – pol­ski ho­ke­i­sta
  • Marek Oliwa (ur. 1974) – pol­ski sza­chi­sta
  • Wło­dzi­mierz Oliwa (1924-1989) – pol­ski ge­ne­rał

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oliwa z oli­wek jest po­dob­no zdro­wsza niż olej sło­necz­ni­ko­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲiva, AS: olʹiva

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwienie n., naoliwienie n., oliwiarka ż., oliwnik m.

:: zdrobn. oliwka ż.

 czas. oleić, oliwić ndk., naoliwić dk.

 przym. oliwny, oliwkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pijak, chlor

Wiktionary


oliweczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: oliw­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwkowate nmos., oliwka ż.

Wiktionary


oliwer

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Oli­wer, Oli­wier – imię mę­skie po­cho­dze­nia nor­mandz­kie­go. Wy­wo­dzi się od znieksz­tał­co­ne­go słowa "Al­fi­har" oz­na­cza­ją­ce­go „armia elfów”. Z cza­sem wy­mo­wa imie­nia zo­sta­ła zmie­nio­na i za­czę­to je wią­zać z ła­ciń­skim "oliva" oz­na­cza­ją­cym „drze­wo oliw­ne”. W śred­nio­wie­czu przy­bie­ra­ło ono w Pol­sce formy Oli­wir, Olwir, Olwer. Imię błęd­nie uz­na­wa­ne za męski od­po­wied­nik Oli­wii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲivɛr, AS: olʹiver

Wiktionary


oliweta

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pa­cio­rek kształ­tu oliw­ki

Wiktionary


oliwetanin

czło­nek wło­skiej kon­gre­ga­cji za­ko­nu św. Be­ne­dyk­ta, za­ło­żo­nej w 1319 roku


SJP.pl


oliwety

ko­ra­le, pa­cior­ki w kształ­cie oli­wek


SJP.pl


oliwia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Oli­wia – imię żeń­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, ety­mo­lo­gicz­nie po­wią­za­ne z po­spo­li­tym wy­ra­zem "oliva", „drze­wo oliw­ne, owoc oliw­ki, oliw­ka”. Znane było w sta­ro­żyt­no­ści. Ist­nie­ją dwie pa­tron­ki tego imie­nia w Ko­ście­le ka­to­lic­kim, jed­nak wła­ści­we brzmie­nie ich imie­nia nie jest pewne – w przy­pad­ku jed­ne­go z nich Oli­wia wy­stę­pu­je prze­mien­nie z Oliwą, w innym – z Libią (Libą) na sku­tek póź­no­ła­ciń­skiej wy­mo­wy "Oli­bia".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś wi­dzia­łam Oli­wię w skle­pie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲivʲja, AS: olʹivʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Oliwiusz m.

:: zdrobn. Oliwka ż., Oliwcia ż., Liwia ż.

 przym. Oliwiowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdrobn. Oliwka, Oliwcia

Wiktionary


oliwiareczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: oli­wiar­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwiarka ż.

Wiktionary


oliwiarka

urzą­dze­nie do sma­ro­wa­nia ma­szyn ole­jem; ole­jar­ka, olej­nicz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. zbior­nik z oliwą słu­żą­cy do oli­wie­nia

Wiktionary

Oli­wiar­ka (ole­jar­ka) – na­rzę­dzie przez­na­czo­ne do sma­ro­wa­nia me­cha­niz­mów przy po­mo­cy oleju.

W naj­prost­szej for­mie jest to nie­wiel­ki me­ta­lo­wy zbior­ni­czek z apli­ka­to­rem w kształ­cie cien­kiej rurki; denko zbior­nicz­ka jest sprę­ży­stą mem­bra­ną. Na­ci­ska­nie denka po­wo­du­je wy­tła­cza­nie ze zbior­nicz­ka przez rurkę kro­pel oleju. Więk­sze oli­wiar­ki mają we wnę­trzu uru­cha­mia­ny zew­nętrz­ną dźwi­gnią tło­czek, który umoż­li­wia wy­py­cha­nie ze zbior­nicz­ka nieco więk­szych ilo­ści oleju.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przy­nieś oli­wiar­kę, trze­ba na­o­li­wić za­wia­sy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwiareczka ż., oliwa ż., oliwienie n., naoliwienie n.

 czas. oliwić ndk., naoliwić dk.

 przym. oliwny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olejarka; gw. Górny Śląsk yjlkana

Wiktionary


oliwiarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. pro­du­cent oliwy lub jej hand­larz

 (1.2) przen. pejor. pijak

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jako ziar­no se­za­mo­we dla uro­bie­nia oliwy, tak wy­gnia­ta się wszyst­ko w młyń­skiem kole stwo­rze­nia, skoro w nie wpa­dłeś za spra­wą oli­wia­rza (…) sic.

Wiktionary


oliwienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oli­wić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: olʹivʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oliwić ndk., naoliwić dk., naoliwiać ndk.

 rzecz. oliwa ż./mzw., naoliwianie, naoliwienie

Wiktionary


oliwier

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­zy­wał się Oli­wier i przy­je­chał na po­ma­rań­czo­wej mo­to­ryn­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲivjɛr, AS: olʹivi ̯er

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oliwierek m.

Wiktionary


oliwierek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. Oli­wier

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oli­wier­ku, pomóż cioci wnieść spra­wun­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oliwier mos.

Wiktionary


oliwin

mi­ne­rał uży­wa­ny do pro­duk­cji two­rzyw ogniotr­wa­łych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. miner. do­wol­ny mi­ne­rał z sze­re­gu krze­mia­nów ma­gne­zo­wo-że­la­zo­wych, po­mię­dzy for­ste­ry­tem (krze­mian ma­gne­zu) i fa­ja­li­tem (krze­mian że­la­za);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mi­ne­rał na­le­żą­cy do grupy oli­wi­nów
  • oli­win wła­ści­wy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez­ro­czy­ste żół­to­zie­lo­na­we krysz­ta­ły oli­wi­nu z Egip­tu, Bra­zy­lii i Tur­cji, uży­wa­ne są jako ka­mień ozdob­ny – chry­zo­lit .

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwinit mrz.

 przym. oliwinowy

Wiktionary


oliwinit

głę­bi­no­wa skała mag­mo­wa zło­żo­na głów­nie z oli­wi­nu, za­wie­ra­ją­ca do­miesz­ki chro­mi­tu, pi­rok­se­nu i ma­gne­ty­tu; dunit


SJP.pl


oliwinowy

→ oli­win


SJP.pl

Patrz:

oliwin

oliwić

sma­ro­wać oliwą, np. za­wia­sy; na­o­li­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) techn. sma­ro­wać coś oliwą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sprzęg na­le­ży oli­wić zgod­nie z har­mo­no­gra­mem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwkowate nmos., oliwka ż., oliwiarka ż., oliwa ż., oliwienie n., naoliwianie n., naoliwienie n.

 przym. oliwkowy, oliwny

Wiktionary


oliwka

1. drze­wo o drob­nych, ja­dal­nych owo­cach za­wie­ra­ją­cych oliwę, ros­ną­ce w cie­płych kra­jach; też: owoc tego drze­wa;
2. kos­me­tycz­ny ole­jek ro­ślin­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Olea|ref=tak., ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych, wy­ko­rzy­sty­wa­ne rów­nież jako ro­śli­ny upraw­ne;

 (1.2) spoż. owoc oliw­ki (1.1)

 (1.3) spe­cjal­na koń­ców­ka rurek sto­so­wa­na w sprzę­cie la­bo­ra­to­ryj­nym;

 (1.4) kolor oliw­ko­wy;

 (1.5) ele­ment ste­to­sko­pu z two­rzy­wa sztucz­ne­go na koń­cach me­ta­lo­wych prze­wo­dów ze­spo­łu liry, wkła­da­ny do ucha ba­da­ją­ce­go

 (1.6) zdrobn. od oliwa

 (1.7) kos­met. ro­dzaj kos­me­tycz­ne­go olej­ku ro­ślin­ne­go, zwy­kle uży­wa­ne­go do pie­lę­gna­cji dzie­ci oraz do ma­sa­żu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oliw­ka – kos­me­tyk
  • oliw­ka (Olea) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych
  • oliw­ka – owoc oliw­ki (Olea)
  • oliw­ka – śli­mak mor­ski
  • oliw­ka część rdze­nio­móz­go­wia
  • oliw­ka la­bo­ra­to­ryj­na
  • Oliw­ka Bra­zil (ur. 2001) – pol­ska ra­per­ka
  • barwa oliw­ko­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za ho­te­lem rosły oliw­ki.

 (1.2) Ta sa­łat­ka bar­dzo do­brze sma­ku­je z oliw­ka­mi.

 (1.3) Oliw­ki umoż­li­wia­ją łą­cze­nie ele­men­tów apa­ra­tu­ry la­bo­ra­to­ryj­nej.

 (1.7) Nie za­pom­nij kupić oliw­ki dla nie­mow­ląt.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲifka, AS: olʹifka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwkowate nmos., oliwa ż., oliweczka ż., oliwienie n.

 czas. oliwić ndk., naoliwić dk., naoliwić się dk., naoliwiać ndk.

 przym. oliwkowy, oliwny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) drzewo oliwkowe, drzewo oliwne, oliwnik

Wiktionary


oliwkowate

ro­dzi­na z klasy dwu­li­ścien­nych obej­mu­ją­ca około 600 ga­tun­ków drzew, krze­wów lub pną­czy ze stre­fy go­rą­cej i umiar­ko­wa­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ole­a­ce­ae|ref=tak., ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu jas­no­tow­ców;

Wiktionary

Oliw­ko­wa­te ("Ole­a­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców ("La­mia­les"). Na­le­ży do niej około 615 ga­tun­ków drzew, krze­wów i lian ze­bra­nych w 24 ro­dza­je. Za­sięg ge­o­gra­ficz­ny ro­dzi­ny obej­mu­je wszyst­kie kon­ty­nen­ty z wy­jąt­kiem Oce­a­nii, ob­sza­rów po­lar­nych i znaj­du­ją­cych się pod wpły­wem kli­ma­tu kon­ty­nen­tal­ne­go w pół­noc­nej Azji i Ame­ry­ce Pół­noc­nej oraz wiel­kich pu­styń. Wy­stę­pu­ją za­rów­no w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go, jak i zwrot­ni­ko­we­go, przy czym ob­szar naj­więk­sze­go zróż­ni­co­wa­nia sta­no­wi Azja.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do ro­dzi­ny oliw­ko­wa­tych na­le­żą oliw­ka i ja­śmin.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwa ż., oliwka ż., oliweczka ż., oliwienie n., oliwnik mrz.

 czas. oliwić ndk., naoliwić dk., naoliwić się dk., naoliwiać ndk.

 przym. oliwkowy, oliwny

Wiktionary


oliwkowaty

o ce­chach oliw­ko­wa­tych, ro­dzi­ny ro­ślin


SJP.pl


oliwkowobeżowy

be­żo­wy o oliw­ko­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) be­żo­wy o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowobrunatny

bru­nat­ny o od­cie­niu oliw­ko­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) bru­nat­ny o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowobrązowy

brą­zo­wy o od­cie­niu oliw­ko­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) brą­zo­wy o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowoczarny

czar­ny o oliw­ko­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) czar­ny o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowoszary

szary o od­cie­niu oliw­ko­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) szary o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowozielonawy

nieco zie­lo­ny o oliw­ko­wym od­cie­niu


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­na­wy o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowozielony

zie­lo­ny o od­cie­niu oliw­ko­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) zie­lo­ny o od­cie­niu oliw­ko­wym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mają znacz­nie ciem­niej­szą, oliw­ko­wo­zie­lo­ną barwę, za­pach lekko kwa­śny, ży­wicz­ny i ko­rzen­ny, lekko gorz­ka­wy smak.

 (1.1) Nieco ek­stra­wa­ganc­ki, oliw­ko­wo­zie­lo­ny ga­bi­net pełen re­ga­łów z książ­ka­mi; sprzęt mu­zycz­ny w sa­lo­nie, a obok dwa gu­stow­ne sto­ja­ki na CD.

Wiktionary


oliwkowożółty

żółty o od­cie­niu oliw­ko­wym


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) żółty o oliw­ko­wym od­cie­niu

Wiktionary


oliwkowy

1. przy­miot­nik od: oliw­ka;
2. ma­ją­cy kolor taki, jak kolor oli­wek; zie­lon­ka­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy kolor doj­rza­łe­go owocu zie­lo­nej, ma­ry­no­wa­nej oliw­ki;

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z oliw­ką, do­ty­czą­cy drze­wa lub owocu oliw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie­wy­so­ki bru­net o ciem­nym, gę­stym za­ro­ście, cera oliw­ko­wa, nos kla­sycz­nie ży­dow­ski, wargi pełne, w oczach sen­ty­ment pa­ste­rza trzód z ziemi Ka­na­an.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʲifˈkɔvɨ, AS: olʹifkovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwa ż./m., oliwka ż., oliwienie n., naoliwienie n.

 czas. oliwić ndk., naoliwić dk.

 przym. oliwny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żółtawozielony

Wiktionary


oliwnik

krzew lub drze­wo z ro­dzi­ny oliw­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oliw­nik – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny trza­ska­czy.
  • Oliw­nik – ro­dzaj drzew i krze­wów z ro­dzi­ny oliw­ni­ko­wa­tych.

Wikipedia


oliwnikowate

o ce­chach oliw­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Oliw­ni­ko­wa­te, ro­kit­ni­ko­wa­te ("Ela­e­a­gna­ce­ae" Juss.) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu ró­żow­ców (w przesz­ło­ści róż­nie sy­tu­o­wa­na w sy­ste­mie ro­ślin okry­to­na­sien­nych). Na­le­żą tu trzy ro­dza­je z różną licz­bą ga­tun­ków wedle róż­nych źró­deł – niek­tó­re po­da­ją ich ok.

Wikipedia


oliwnikowaty

o ce­chach oliw­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


oliwnikowce

dawny rząd ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych; Ela­e­a­gna­les


SJP.pl


oliwnikowiec

przed­sta­wi­ciel daw­ne­go rzędu ro­ślin z klasy dwu­li­ścien­nych


SJP.pl


oliwny

1. zwią­za­ny z oliwą, po­cho­dzą­cy od oliwy;
2. zwią­za­ny z oliw­ką, do­ty­czą­cy oliw­ki;
3. ma­ją­cy kolor owo­ców oliw­ki; oliw­ko­wy;
4. zro­bio­ny z drew­na oliw­ki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy oliw­ki

 (1.2) do­ty­czą­cy oliwy

 (1.3) ma­ją­cy kolor owo­ców oliw­ki

 (1.4) rzad. zro­bio­ny z drew­na oliw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy wró­ci­li do Je­ro­zo­li­my z góry, zwa­nej Oliw­ną, która leży bli­sko Je­ro­zo­li­my, w od­le­gło­ści drogi sza­ba­to­wej.

 (1.1) Oni są dwoma drze­wa­mi oliw­ny­mi i dwoma świecz­ni­ka­mi, / co stoją przed Panem ziemi.

 (1.2) W Ka­far­na­um wy­do­by­to sze­reg frag­men­tów lam­pek oliw­nych.

 (1.3) W auli za­wie­szo­no oliw­ne ko­ta­ry.

 (1.4) Przy­wiózł z Ziemi Świę­tej szop­ki i ró­żań­ce z drew­na oliw­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oliwkowate nmos., oliwiarka ż., oliwa ż., oliwka ż., naoliwianie n., naoliwienie n., oliwienie n.

 czas. oliwić ndk., naoliwić dk.

 przym. oliwkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) oliwkowy

Wiktionary


oliwski

zwią­za­ny z Oliwą


SJP.pl


olka

zdrob­nie­nie od: Alek­san­dra (imię żeń­skie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) zdrobn. od imie­nia żeń­skie­go Alek­san­dra

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: Olek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Aleksandra ż., Aleksander m., Ola ż., Oleczka ż., Oleńka ż., Olek m.

Wiktionary


olkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Da­nie­la Ol­kie­wicz – pol­ska dzia­łacz­ka har­cer­ska
  • Hen­ryk Ol­kie­wicz – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny
  • Mo­ni­ka Ol­kie­wicz – pol­ska lek­ko­at­let­ka
  • Ro­bert Ol­kie­wicz – pol­ski fizyk

Wikipedia


olkowice

Ol­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Prom­na.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie ra­dom­skim.

Wikipedia


olkowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


olkowie

Olek z mał­żon­ką


SJP.pl


olkowo

Ol­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie el­blą­skim, w gmi­nie God­ko­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie el­blą­skim. Miej­sco­wość leży w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie Prus Gór­nych.

Ol­ko­wo jest po­ło­żo­ne o 27 km od Pa­słę­ka i 6 km od Or­ne­ty.

Wikipedia


olkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


olkuski

przy­miot­nik od: Ol­kusz


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Ol­kusz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bo­le­sław Anc, na­czel­nik wo­jen­ny po­wia­tu ol­ku­skie­go, schwy­ta­ny z bro­nią na polu walki i prze­trzy­my­wa­ny z bra­tan­kiem w wię­zie­niu (…)

 (1.1) Chciał­bym na­to­miast zgło­sić drob­ną po­praw­kę do­ty­czą­cą niek­tó­rych gmin pla­no­wa­ća­no­wa­ne­go po­wia­tu ol­ku­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔlˈkusʲci, AS: olkusʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olkusz m., olkuszanin mos., olkuszanka ż.

Wiktionary


olkusz

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, po­mię­dzy Kra­ko­wem a Ka­to­wi­ca­mi;

Wiktionary

Ol­kusz – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu ol­ku­skie­go i gminy Ol­kusz. Jest po­ło­żo­ny w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie ma­ło­pol­skiej ziemi kra­kow­skiej na za­chod­niej gra­ni­cy Wy­ży­ny Kra­kow­sko-Czę­sto­chow­skiej oraz po­łud­nio­wo-wschod­nich ru­bie­żach Wy­ży­ny Woź­nic­ko-Wie­luń­skiej, nad rzeką Babą, przy dro­dze kra­jo­wej nr 94 i przy dro­gach wo­je­wódz­kich: nr 783 i nr 791.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziś o pół­no­cy za­koń­czy­ła się osiem­na­sto­go­dzin­na akcja „Po­miar”, prze­pro­wa­dza­na przez Re­fe­rat Ruchu Dro­go­we­go KPP w Ol­ku­szu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olkuszanin m., olkuszanka ż.

 przym. olkuski

Wiktionary


olkuszanin

miesz­ka­niec Ol­ku­sza


SJP.pl


olkuszanka

miesz­kan­ka Ol­ku­sza


SJP.pl


olkuśnik

naz­wi­sko


SJP.pl


olmaryj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. skrzy­nia

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. szaf­ka ku­chen­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Górny Śląsk almaryja, almaryjo, odmaryj, olmaryja, olmaryjo

Wiktionary


olmaryja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. skrzy­nia

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. szaf­ka ku­chen­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Górny Śląsk almaryja, almaryjo, odmaryj, olmaryj, olmaryjo

Wiktionary


olmaryjo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. szafa

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. skrzy­nia

 (1.3) gw-pl|Górny Śląsk. szaf­ka ku­chen­na

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Górny Śląsk almaryja, almaryjo, odmaryj, olmaryj, olmaryja

Wiktionary


olmecki

do­ty­czą­cy Ol­me­ków, ple­mion daw­nych In­dian środ­ko­wo­a­me­ry­kań­skich


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ol­me­ka­mi, do­ty­czą­cy Ol­me­ków, ich kul­tu­ry, sztu­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To­to­na­ko­wie na­le­żą do bez­poś­red­nich spad­ko­bier­ców kul­tu­ry ol­mec­kiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔlˈmɛt͡sʲci, AS: olmecʹḱi

Wiktionary


olmekowie

dawne ple­mię ży­ją­ce na te­re­nach Mek­sy­ku


SJP.pl

Ol­me­ko­wie – umow­na nazwa ple­mion za­miesz­ku­ją­cych Me­zo­a­me­ry­kę od mo­men­tu przej­ścia z ko­czow­ni­cze­go na osia­dły tryb życia (ok. 2000 r. p.n.e.). Ple­mio­na te osia­dły na nad­brze­żach rzek i je­zior, od Za­to­ki Mek­sy­kań­skiej aż do gó­rzy­stych te­re­nów w głębi lądu, i wyksz­tał­ci­ły kul­tu­rę o wielu wspól­nych ce­chach (zob. kul­tu­ra Ol­me­ków, wie­rze­nia Ol­me­ków). Nie wiemy jakim ję­zy­kiem mówił lud okre­śla­ny jako Ol­me­ko­wie i jak oni sami sie­bie na­zy­wa­li.

Wikipedia


olo

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. zdrob­nia­ła forma imie­nia Alek­san­der

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wczo­raj ja i Olo by­li­śmy na ry­bach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olek m., Oluś m., Alek m., Aleksander m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Olek m., Oluś m., Alek m.

Wiktionary


olodzenie

oblo­dzić;
1. po­kryć coś war­stwą lodu;
2. olo­dzić się - po­kryć się lodem


SJP.pl


olodzić

oblo­dzić;
1. po­kryć coś war­stwą lodu;
2. olo­dzić się - po­kryć się lodem


SJP.pl


olodzony

oblo­dzić;
1. po­kryć coś war­stwą lodu;
2. olo­dzić się - po­kryć się lodem


SJP.pl


ologeneza

kon­cep­cja ewo­lu­cyj­na, zgod­nie z którą nowe ga­tun­ki mogą po­ja­wiać się jed­no­cze­śnie w róż­nych punk­tach kuli ziem­skiej


SJP.pl


olokiemski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Olok­mą, do­ty­czą­cy Olok­my

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olokma ż.

Wiktionary


olokma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie czy­tyj­skim, amur­skim i Ja­ku­cji; prawy do­pływ Leny;

Wiktionary

Olok­ma, też: Olek­ma (ros. "Олёкма") – rzeka w Rosji, w ob­wo­dzie czy­tyj­skim, amur­skim i Ja­ku­cji; prawy do­pływ Leny. Dłu­gość 1436 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 210 tys. km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 1950 m³/s.

Źró­dła w gó­rach Olok­miń­ski Sta­no­wik; w gór­nym biegu pły­nie sze­ro­ką do­li­ną w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim; na­stęp­nie w kie­run­ku pół­noc­nym mię­dzy Gó­ra­mi Sta­no­wy­mi a Pas­mem Sta­no­wym; w dol­nym biegu mię­dzy Pła­sko­wy­żem Olok­mo-Czar­skim a Gó­ra­mi Ał­dań­ski­mi; ucho­dzi do Leny 10 km po­ni­żej Olok­min­ska; że­glow­na w dol­nym biegu.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. olokiemski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Olekma

Wiktionary


oloroso

zło­ci­ste, pół­słod­kie wino jerez


SJP.pl


olrajd

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gwara. kel­ner­ska: Ame­ry­ka­nin pol­skie­go po­cho­dze­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlrajt, AS: olrai ̯t

Wiktionary


ols

ba­gien­ny las li­ścia­sty z prze­wa­gą olszy czar­nej w drze­wo­sta­nie, cza­sem z brzo­zą om­szo­ną, je­sio­nem lub świer­kiem; ol­szy­na; oles


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ekol. leśn. typ ba­gien­nych lasów li­ścia­stych zbu­do­wa­nych z olszy czar­nej, wierz­by sza­rej, brzo­zy, kru­szy­ny z do­miesz­ką świer­ka;

Wiktionary

Ols, oles, ba­gien­ny las ol­szo­wy lub ol­cho­wy – las z do­mi­na­cją olszy czar­nej po­ra­sta­ją­cy ba­gien­ne sied­li­ska, o okre­so­wo wy­so­kim po­zio­mie wody sto­ją­cej i róż­nej żyz­no­ści. Ma zwy­kle cha­rak­te­ry­stycz­ną kę­po­wą struk­tu­rę runa – na kę­pach wokół szyi ko­rze­nio­wej olszy rosną ga­tun­ki bo­ro­we, w do­lin­kach przy­najm­niej okre­so­wo wy­peł­nia­nych wodą – ro­śli­ny ba­gien­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Olsza ż., oles m., olsza ż., olszyna ż., olszynka ż., olszówka ż., olcha ż.

 przym. olchowy, olszowy, olszynowy, olsowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oles, bagienny las olszowy

Wiktionary


olsen

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bliź­niacz­ki Olsen (Mary-Kate i Ash­ley Olsen)
  • Egon Olsen – szef Gangu Ol­se­na
  • Olsen Brot­hers – duń­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Ole Olsen – duń­ski żuż­lo­wiec
  • Olsen – czło­nek ze­spo­łu WNB

Wikipedia


olsnąć

ol­śnąć; daw­niej:
1. utra­cić wzrok, oślep­nąć;
2. za­błys­nąć, zal­śnić


SJP.pl


olson

naz­wi­sko


SJP.pl

Norm Olson En­ter­pri­ses – za­ło­żo­ny przez Norma Ol­so­na były ame­ry­kań­ski ze­spół i kon­struk­tor wy­ści­go­wy, funk­cjo­nu­ją­cy w la­tach 40. Tuż po II woj­nie świa­to­wej wy­sta­wiał na­pę­dza­ne sil­ni­ka­mi Of­fen­ha­u­ser sa­mo­cho­dy w mi­strzo­stwach AAA. W la­tach 1947–1950 sa­mo­cho­dy kon­struk­cji Ol­so­na ry­wa­li­zo­wa­ły w wy­ści­gu In­dia­na­po­lis 500.

Wikipedia


olsowy

→ ols


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z olsem, do­ty­czą­cy olsu

Wiktionary

Patrz:

ols

Powiązane:

 rzecz. ols m., Olsza ż.

Wiktionary


olsternik

daw­niej: rze­mieśl­nik wy­ra­bia­ją­cy fu­te­ra­ły na broń


SJP.pl


olstra

fu­te­rał przy­tro­czo­ny do sio­dła


SJP.pl


olstro

fu­te­rał przy­tro­czo­ny do sio­dła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. wojsk. sztyw­ny skó­rza­ny fu­te­rał na pi­sto­let ka­wa­le­rzy­sty;

Wiktionary

Ol­stro (od Hol­ster, lm ol­stra) – skó­rza­ny fu­te­rał na pi­sto­let ka­wa­le­ryj­ski tro­czo­ny do przed­niej czę­ści sio­dła.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔlstrɔ, AS: olstro

Wiktionary


olsza

drze­wo lub krzew z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych, ros­ną­ce w miej­scach pod­mo­kłych, wy­stę­pu­ją­ce w licz­nych ga­tun­kach; olcha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. olcha

Wiktionary

Olsza, olcha ("Alnus" Mill.) – ro­dzaj drzew i krze­wów z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych ("Be­tu­la­ce­ae" A. Gray). We­dług róż­nych źró­deł za­li­cza się do niego od 25 do 41–44 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one na­tu­ral­nie w stre­fie umiar­ko­wa­nej i bo­re­al­nej pół­ku­li pół­noc­nej, na wscho­dzie ich za­sięg wy­stę­po­wa­nia do­cie­ra do in­dyj­skie­go stanu Asam, Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej i Ja­po­nii, gdzie ro­śnie 10 ga­tun­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Olsza ż., ols mrz., oles mrz., olcha ż., olszyna ż.

 przym. olchowy, olszowy

Wiktionary


olszak

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szak – część mia­sta Poz­nań
  • Ol­szak – osada leśna w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ry­piń­skim, w gmi­nie Wą­pielsk
  • Ol­szak – część wsi Wólka Gru­szczyń­ska w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Wilga
  • Ol­szak – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. puł­tu­skim, w gmi­nie Puł­tusk
  • Ol­szak – przy­sió­łek wsi Kar­ło­wi­ce w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Po­pie­lów
  • Ol­szak – przy­sió­łek wsi Tu­li­ce w woj. po­mor­skim, w pow. sztum­skim, w gmi­nie Stary Targ
  • Ol­szak – część wsi Oset­no w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Bi­sku­piec
  • Ol­szak – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kol­skim, w gmi­nie Ba­biak
  • Ol­szak – osada leśna w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Po­bie­dzi­ska
  • Ol­szak – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ko­sza­liń­skim, w gmi­nie Świe­szy­no
  • Ce­li­na Ol­szak (ur. 1958) – pol­ska eko­no­mist­ka
  • Fe­liks Ol­szak (1904–1965) – me­ta­lurg, rek­tor AGH

Wikipedia


olszakowski

naz­wi­sko


SJP.pl


olszamowice

Ol­sza­mo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ko­nec­kim, w gmi­nie Fał­ków. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie piotr­kow­skim.

Wikipedia


olszanecki

przy­miot­nik od: Ol­szan­ka


SJP.pl


olszanica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­sza­ni­ca – dziel­ni­ca Kra­ko­wa
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. zło­to­ryj­skim, w gmi­nie Za­grod­no
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. le­skim, w gmi­nie Ol­sza­ni­ca
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Wysz­ki
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Sad­lin­ki
  • Ol­sza­ni­ca – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie iwa­ce­wic­kim
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w re­jo­nie bi­ło­hir­skim, w ob­wo­dzie chmiel­nic­kim na Ukra­i­nie
  • Ol­sza­ni­ca – dawna wieś w re­jo­nie ja­wo­row­skim ob­wo­dzie lwow­skim na Ukra­i­nie,
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w re­jo­nie ty­śmie­nic­kim, w ob­wo­dzie iwa­no­fran­kow­skim na Ukra­i­nie
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w re­jo­nie ro­kyt­niań­skim ob­wo­dzie ki­jow­skim na Ukra­i­nie,
  • Ol­sza­ni­ca – wieś w re­jo­nie zło­czow­skim, w ob­wo­dzie lwow­skim na Ukra­i­nie
  • Ol­sza­ni­ca – potok, do­pływ Krzy­wo­rze­ki

Wikipedia


olszanicki

przy­miot­nik od: Ol­sza­ni­ca


SJP.pl


olszanka

1. nazwa wielu wsi i ich czę­ści w Pol­sce;
2. nazwa wielu wsi na Ukra­i­nie; 2. nazwa kilku wsi na Bia­ło­ru­si; 4. nazwa kilku wsi w Rosji; 5. nazwa wielu cie­ków wod­nych w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie bił­go­raj­skim, w gmi­nie Tu­ro­bin
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Kra­śni­czyn
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Ło­pien­nik Górny
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie lu­bel­skim, w gmi­nie Krzczo­nów
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­są­dec­kim, w gmi­nie Po­de­gro­dzie
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Ol­szan­ka
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wysz­kow­skim, w gmi­nie Wysz­ków
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Pu­szcza Ma­riań­ska
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie brze­skim, w gmi­nie Ol­szan­ka
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie No­win­ka
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie bia­ło­stoc­kim, w gmi­nie Za­błu­dów
  • Ol­szan­ka – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie sej­neń­skim, w gmi­nie Sejny

Wikipedia


olszanowo

Ol­sza­no­wo (ka­szub. "Òlszónowò", El­se­now) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie człu­chow­skim, w gmi­nie Rze­cze­ni­ca. Na po­łud­nie od miej­sco­wo­ści znaj­du­ją się je­zio­ra Ol­sza­now­skie i Ol­sza­now­skie Małe.

Wieś jest sie­dzi­bą so­łect­wa "Ol­sza­no­wo", w któ­re­go skład wcho­dzą rów­nież miej­sco­wo­ści Garsk i Gro­dzi­sko. W końcu 2025 so­łect­wo li­czy­ło 147 miesz­kań­ców.

Wikipedia


olszanowski

naz­wi­sko


SJP.pl


olszański

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Olszą, do­ty­czą­cy Olszy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsza ż.

Wiktionary


olszewice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­sze­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Ol­sze­wi­ce – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Sław­no
  • Ol­sze­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. miń­skim, w gmi­nie Ka­łu­szyn

Wikipedia


olszewiec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­sze­wiec – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Dąbie
  • Ol­sze­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przas­ny­skim, w gmi­nie Czer­ni­ce Bo­ro­we
  • Ol­sze­wiec – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko

Wikipedia


olszewik

po­tocz­nie: zwo­len­nik Jana Ol­szew­skie­go


SJP.pl


olszewko

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szew­ko – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Kucz­bork-Osada
  • Ol­szew­ko – ko­lo­nia w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Sie­ra­ko­wi­ce
  • Ol­szew­ko – osada w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Głów­czy­ce
  • Ol­szew­ko – część wsi Ol­sze­wo w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ni­dzi­ca
  • Ol­sze­wo

Wikipedia


olszewnica

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szew­ni­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Borki
  • Ol­szew­ni­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. ra­dzyń­skim, w gmi­nie Ką­ko­lew­ni­ca
  • Ol­szew­ni­ca – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. le­gio­now­skim, w gmi­nie Wie­li­szew
  • Ol­szew­ni­ca – część wsi Dą­brów­ka w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Rzew­nie
  • Ol­szew­ni­ca – dawna gro­ma­da
  • Ol­szew­ni­ca Nowa
  • Ol­szew­ni­ca Stara

Wikipedia


olszewnik

Ol­szew­nik (niem. "Elsau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, w gmi­nie Je­zio­ra­ny.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

Wikipedia


olszewo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­sze­wo – wieś w woj. łódz­kim, w pow. brze­ziń­skim, w gmi­nie Jeżów
  • Ol­sze­wo – część wsi Ol­sze­wo-Cech­ny w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ostrow­skim, w gmi­nie An­drze­je­wo
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Żu­ro­min
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Boćki
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Brańsk
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Śnia­do­wo
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Per­le­je­wo
  • Ol­sze­wo – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. dział­dow­skim, w gmi­nie Lidz­bark
  • Ol­sze­wo – osada leśna w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. dział­dow­skim, w gmi­nie Rybno
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Prost­ki
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Stare Juchy
  • Ol­sze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Mi­ko­łaj­ki

Wikipedia


olszewoborecki

przy­miot­nik od: Ol­sze­wo-Borki; ol­szew­sko-bo­rec­ki, ol­szew­ski


SJP.pl


olszewski

przy­miot­nik od: Ol­szew, Ol­sze­wo


SJP.pl

Ol­szew­ski (forma żeń­ska: Ol­szew­ska, licz­ba mnoga Ol­szew­scy) – pol­skie naz­wi­sko, któ­rym po­słu­gu­je się bli­sko 48 ty­się­cy osób.

Wikipedia


olszowa

przy­miot­nik od: olsza, drze­wo z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych; ol­cho­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szo­wa – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ujazd
  • Ol­szo­wa – część wsi Ły­skor­nia w woj. łódz­kim, w pow. wie­luń­skim, w gmi­nie Biała
  • Ol­szo­wa – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. tar­now­skim, w gmi­nie Za­kli­czyn
  • Ol­szo­wa – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. bia­ło­brze­skim, w gmi­nie Wy­śmie­rzy­ce
  • Ol­szo­wa – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ra­dom­skim, w gmi­nie Ja­strzę­bia
  • Ol­szo­wa – część wsi Cisek w woj. opol­skim, w pow. kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Cisek
  • Ol­szo­wa – wieś w woj. opol­skim, w pow. strze­lec­kim, w gmi­nie Ujazd
  • Ol­szo­wa – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Kępno
  • Ol­szo­wa – gro­ma­da w po­wie­cie brze­skim
  • Ol­szo­wa – gro­ma­da w po­wie­cie brze­ziń­skim
  • Ol­szo­wa – wznie­sie­nie na Po­gó­rzu Roż­now­skim
  • Ol­szo­wa Droga

Wikipedia


olszowiec

nazwa wielu wsi w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szo­wiec – część wsi Jugów w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. kłodz­kim, w gmi­nie Nowa Ruda
  • Ol­szo­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie By­cha­wa
  • Ol­szo­wiec – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Mar­ku­szów
  • Ol­szo­wiec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. opo­czyń­skim, w gmi­nie Sław­no
  • Ol­szo­wiec – przy­sió­łek wsi Ko­drąb w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ko­drąb
  • Ol­szo­wiec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Lu­boch­nia
  • Ol­szo­wiec – przy­sió­łek wsi Wola Ga­łec­ka w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. przy­su­skim, w gmi­nie Ru­si­nów
  • Ol­szo­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Bro­chów
  • Ol­szo­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­cha­czew­skim, w gmi­nie Iłów
  • Ol­szo­wiec – część wsi Pysz­ni­ca w woj. pod­kar­pac­kie, w pow. sta­lo­wo­wol­skim, w gmi­nie Pysz­ni­ca
  • Ol­szo­wiec – osada wsi Ze­gar­to­wi­ce w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Imiel­no
  • Ol­szo­wiec – część wsi Wola Ła­gow­ska w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Łagów

Wikipedia


olszownica

Ol­szow­ni­ca – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Bać­ko­wi­ce. Ma sta­tus so­łect­wa.

Była wsią bi­skup­stwa włoc­ław­skie­go w wo­je­wództ­wie san­do­mier­skim w ostat­niej ćwier­ci XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie tar­no­brze­skim.

Wikipedia


olszowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Ol­szow­ski (1621–1677) – bi­skup
  • An­to­ni Ol­szow­ski – stol­nik ostrze­szow­ski i piotr­kow­ski
  • Grze­gorz Ol­szow­ski (ur. 1967) – pol­ski du­chow­ny rzym­sko­ka­to­lic­ki, dok­tor nauk te­o­lo­gicz­nych, bi­skup po­moc­ni­czy ka­to­wic­ki
  • Jan Ol­szow­ski (ur. 1947) – po­li­tyk
  • Roman Ol­szow­ski (1890–1957) – rzeź­biarz
  • Ste­fan Ol­szow­ski (1931–2023) – dzia­łacz PZPR
  • Wa­le­rian Ol­szow­ski (1587–1650) – kasz­te­lan spi­cy­mier­ski
  • Woj­ciech Ol­szow­ski (1916–1972) – pre­zbi­ter

Wikipedia


olszowy

przy­miot­nik od: olsza, drze­wo z ro­dzi­ny brzo­zo­wa­tych; ol­cho­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z olchy

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści olchy

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią olchy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔlˈʃɔvɨ, AS: olšovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsza ż., ols mrz., oles mrz., olsza ż., olcha ż., olszyna ż.

 przym. olchowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-3) olchowy

Wiktionary


olsztyn

nazwa dwóch miast w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. naj­więk­sze mia­sto i sto­li­ca wo­je­wództ­wa war­miń­sko-ma­zur­skie­go;

 (1.2) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim w po­wie­cie czę­sto­chow­skim, w gmi­nie Olsz­tyn (1.3);

 (1.3) geogr. gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie czę­sto­chow­skim;

 (1.4) geogr. była wieś, obec­nie osied­le w Beł­cha­to­wie;

Wiktionary

Olsz­tyn ( , Al­len­ste­nium, Hol­stin) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu, sto­li­ca wo­je­wództ­wa war­miń­sko-ma­zur­skie­go, sie­dzi­ba władz ziem­skie­go po­wia­tu olsz­tyń­skie­go, kurii ar­chi­die­cez­ji war­miń­skiej i grec­ko­ka­to­lic­kiej epar­chii olsz­tyń­sko-gdań­skiej. Głów­ny oś­ro­dek go­spo­dar­czy, edu­ka­cyj­ny i kul­tu­ro­wy, sie­dzi­ba władz i in­sty­tu­cji re­gio­nu, a także węzeł ko­le­jo­wy i dro­go­wy. Mia­sto cen­tral­ne aglo­me­ra­cji olsz­tyń­skiej. Naj­więk­sze mia­sto na War­mii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1-4) Ko­le­ga poz­dra­wiał nas z Olsz­ty­na.

 (1.1-2) W Olsz­ty­nie znaj­du­je się pię­kny zamek. Mu­sisz tam po­je­chać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔlʃtɨ̃n, AS: olštỹn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olsztynianin m., olsztyniak m., olsztynianka ż.

 przym. olsztyński, podolsztyński

Wiktionary


olsztynczanin

miesz­ka­niec Olsz­tyn­ka


SJP.pl


olsztynczanka

miesz­kan­ka Olsz­tyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Olsz­tyn­ka

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Olsz­tyn­ka, uro­dzo­na w Olsz­tyn­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbą­szyn­czan­ka z olsz­tyn­czan­ką po­je­cha­ły do szcze­cin­czan­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʃtɨ̃n͇ˈt͡ʃãnka, AS: olštỹṇčãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsztynek mrz.

:: fm. olsztynczanin mos.

 przym. olsztynecki

Wiktionary


olsztynecki

przy­miot­nik od: Olsz­ty­nek


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Olsz­tyn­kiem, do­ty­czą­cy Olsz­tyn­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsztynek mrz., olsztynczanin mos., olsztynczanka ż.

Wiktionary


olsztynek

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Olsz­ty­nek – mia­sto w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie olsz­tyń­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Olsz­ty­nek. Po­ło­żo­ne jest w pół­noc­nej Pol­sce, 28 km na po­łud­nie od Olsz­ty­na. Olsz­ty­nek leży na Ma­zu­rach, na ob­sza­rze daw­nej ziemi Sa­si­nów, w hi­sto­rycz­nych Pru­sach Gór­nych.

Wikipedia


olsztyniaczka

po­tocz­nie:
1. Olsz­ty­nian­ka (miesz­kan­ka Olsz­ty­na);
2. miesz­kan­ka Olsz­tyń­skie­go


SJP.pl


olsztyniak

po­tocz­nie: olsz­ty­nia­nin (miesz­ka­niec Olsz­ty­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. miesz­ka­niec Olsz­ty­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsztyn m., olsztynianin m., olsztynianka ż.

 przym. olsztyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) olsztynianin

Wiktionary


olsztynianin

miesz­ka­niec Olsz­ty­na; Olsz­ty­niak (po­tocz­nie)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Olsz­ty­na

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Olsz­ty­na, uro­dzo­na w Olsz­ty­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʃtɨ̃ˈɲä̃ɲĩn, AS: olštỹńä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsztyn m., olsztyniak m.

:: fż. olsztynianka ż.

 przym. olsztyński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) pot. olsztyniak

Wiktionary


olsztynianka

miesz­kan­ka Olsz­ty­na; Olsz­ty­niacz­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Olsz­ty­na

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Olsz­ty­na, uro­dzo­na w Olsz­ty­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbą­szy­nian­ka z olsz­ty­nian­ką od­wie­dzi­ły szcze­ci­nian­kę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔlʃtɨ̃ˈɲãnka, AS: olštỹńãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsztyn m., olsztyniak mos.

:: fm. olsztynianin m.

 przym. olsztyński

Wiktionary


olsztyński

przy­miot­nik od: Olsz­tyn, Olsz­tyń­skie


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Olsz­ty­nem, do­ty­czą­cy Olsz­ty­na

 (1.2) zwią­za­ny z Olsz­tyń­skiem, do­ty­czą­cy Olsz­tyń­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­li­śmy w mia­stecz­ku, któ­re­go ulice za­lud­nia­ły się tylko wczes­nym ran­kiem, gdy tłum męż­czyzn i ko­biet poś­piesz­nie zmie­rzał na sta­cję do olsz­tyń­skie­go po­cią­gu, i po po­łud­niu, kiedy wszy­scy rów­nie szyb­kim kro­kiem wra­ca­li z pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔlˈʃtɨ̃j̃sʲci, AS: olštỹĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olsztyn m., Olsztyńskie n., olsztynianin m., olsztynianka ż., olsztyniak mos.

Wiktionary


olsztyńskie

przy­miot­nik od: Olsz­tyn, Olsz­tyń­skie


SJP.pl


olszyna

1. las lub za­ro­śla ol­cho­we;
2. drew­no lub ga­łę­zie ol­cho­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) leśn. las ol­cho­wy (ol­szo­wy) po­ra­sta­ją­cy żyzne, ba­gien­ne sied­li­ska, o wy­so­kim po­zio­mie wody sto­ją­cej;

 (1.2) drew­no ol­cho­we

 (1.3) ga­łę­zie ol­cho­we

Wiktionary

Ol­szy­na (niem. "Langenöls") – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, po­wie­cie lu­bań­skim, sie­dzi­ba gminy Ol­szy­na.

W la­tach 1956–1972 po­sia­da­ła sta­tus osied­la. Prawa miej­skie otrzy­ma­ła w 2005 r.

Oś­ro­dek prze­my­słu me­blar­skie­go i drzew­ne­go, fa­bry­ka ma­te­ria­łów izo­la­cyj­nych. Hi­sto­rycz­nie leży na Dol­nym Ślą­sku, przy gra­ni­cy z Gór­ny­mi Łu­ży­ca­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔlˈʃɨ̃na, AS: olšỹna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olcha ż.

:: zdrobn. olszynka ż.

 przym. olchowy, olszowy, olszynowy

Wiktionary


olszynianin

miesz­ka­niec Ol­szy­ny (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


olszynianka

miesz­kan­ka Ol­szy­ny (mia­sta lub wsi w Pol­sce)


SJP.pl


olszyniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szy­niec – osada w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo
  • Ol­szy­niec – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. wał­brzy­skim, w gmi­nie Walim
  • Ol­szy­niec – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Żary
  • Ol­szy­niec – dawna sta­cja ko­le­jo­wa w Ol­szyń­cu
  • Ol­szy­niec – dawny przy­sta­nek ko­le­jo­wy

Wikipedia


olszynka

1. za­ro­śla lub lasek ol­szo­wy;
2. młoda olcha


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szyn­ka – część mia­sta Gdańsk
  • Ol­szyn­ka – część mia­sta Wałcz
  • Ol­szyn­ka – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. alek­san­drow­skim, w gmi­nie Bąd­ko­wo
  • Ol­szyn­ka – część wsi Żarki w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. chrza­now­skim, w gmi­nie Li­biąż
  • Ol­szyn­ka – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Wilga
  • Ol­szyn­ka – wieś w woj. opol­skim, w pow. prud­nic­kim, w gmi­nie Lu­brza
  • Ol­szyn­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Orły
  • Ol­szyn­ka – część wsi Olsza w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bia­ło­stoc­ka
  • Ol­szyn­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Ko­ry­cin
  • Ol­szyn­ka – osada wsi Ja­ku­bów w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Imiel­no
  • Ol­szyn­ka – ko­lo­nia wsi Wy­go­da w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Imiel­no
  • Ol­szyn­ka – część wsi Sąpy w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. el­blą­skim, w gmi­nie Mły­na­ry

Wikipedia


olszynowiec

bucz ol­szy­no­wiec - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny trzpien­ni­ko­wa­tych; bucz ol­cho­wiec


SJP.pl


olszynowy

zwią­za­ny z ol­szy­ną, lasem ol­cho­wym, za­ro­śla­mi olchy; ol­cho­wy, ol­szo­wy


SJP.pl


olszyński

przy­miot­nik od: Ol­szy­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ol­szy­ną, do­ty­czą­cy Ol­szy­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olszyna ż.

Wiktionary


olszówecki

przy­miot­nik od: Ol­szów­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Ol­szów­ki, zwią­za­ny z Ol­szów­ką

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olszówka ż., olszówczanin m., olszówczanka ż.

Wiktionary


olszówka

tru­ją­cy grzyb z ro­dzi­ny kro­wia­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­szów­ka – część mia­sta Pa­jęcz­no
  • Ol­szów­ka – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ole­śnic­kim, w gmi­nie Twar­do­gó­ra
  • Ol­szów­ka – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń
  • Ol­szów­ka – przy­sió­łek wsi Do­brze­je­wi­ce w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Obro­wo
  • Ol­szów­ka – część wsi Po­lu­bi­cze Dwor­skie w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Wisz­ni­ce
  • Ol­szów­ka – część wsi Babin w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Beł­ży­ce
  • Ol­szów­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Msza­na Dolna
  • Ol­szów­ka – część wsi Bu­ko­wi­na Ta­trzań­ska w woj. ma­ło­pol­skim, w pow.e ta­trzań­skim, w gmi­nie Bu­ko­wi­na Ta­trzań­ska
  • Ol­szów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ży­rar­dow­skim, w gmi­nie Mszczo­nów
  • Ol­szów­ka – osada w woj. po­mor­skim, w pow. kwi­dzyń­skim, w gmi­nie Gar­de­ja
  • Ol­szów­ka – przy­sió­łek wsi Gą­sior­ki w woj. po­mor­skim, w pow. tczew­skim, w gmi­nie Mo­rze­szczyn
  • Ol­szów­ka – część wsi Bo­ro­wian­ka w woj. ślą­skim, w pow. kło­buc­kim, w gmi­nie Kło­buck

Wikipedia


oltenia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na w po­łud­nio­wej Ru­mu­nii;

Wiktionary

Ol­te­nia (t. Mała Wo­ło­szczyz­na; "Ol­te­nia") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Ru­mu­nii sta­no­wią­ca za­chod­nią część Wo­ło­szczyz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Od kilku lat wa­ka­cje spę­dza­my w Ol­te­nii.

Wiktionary


olunin

Olu­nin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie so­cha­czew­skim, w gmi­nie Iłów. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


oluś

zdrob­nie­nie od: Alek­san­der, Oleg (imio­na mę­skie)


SJP.pl


olympia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w USA, w sta­nie Wa­szyng­ton;

 (1.2) astr. pla­ne­to­i­da o nu­me­rze 582, z pasa głów­ne­go aste­ro­id;

Wiktionary

Olym­pia – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, sto­li­ca stanu Wa­szyng­ton i oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny hrab­stwa Thur­ston, po­ło­żo­ne nad uj­ściem rzeki Des­chu­tes do za­to­ki Budd Inlet (od­no­ga Puget Sound), u na­sa­dy pół­wy­spu Olym­pic. W 2019 roku za­miesz­ka­ne było przez 52 882 osób, głów­ny oś­ro­dek ze­spo­łu miej­skie­go li­czą­ce­go 252 264 miesz­kań­ców (2010).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈlʲĩmpʲja, AS: olʹĩmpʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Olimpia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) 1906 SO

Wiktionary


olympus

pro­du­cent apa­ra­tów fo­to­gra­ficz­nych i kamer


SJP.pl

Olym­pus (jap. オリンパス株式会社 Orin­pa­su Ka­bus­hi­ki-ga­is­ha) – ja­poń­skie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce apa­ra­ty fo­to­gra­ficz­ne, re­je­stra­to­ry dźwię­ku, sprzęt me­dycz­ny oraz urzą­dze­nia prze­my­sło­we. Zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1919 roku jako TAKACHIHO SEISAKUSHO. Nazwa Olym­pus po raz pier­wszy po­ja­wi­ła się 2 lata póź­niej jako nazwa pro­duk­tów. W 1936 Olym­pus wy­pu­ścił na rynek swój pier­wszy apa­rat Semi-Olym­pus 1 wraz z pier­wszym obiek­ty­wem Zuiko. Od 1997 roku przed­się­bior­stwo jest obec­ne na rynku pol­skim i wę­gier­skim.

Wikipedia


olza

rzeka pły­ną­ca przez Cze­chy i Pol­skę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Cze­chach i Pol­sce;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ślą­skim;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Olza – rzeka
  • Olza – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Olza
  • Olza – sta­tek
  • Olza – stru­ga
  • Olza – wieś w woj. ślą­skim, w po­wie­cie wo­dzi­sław­skim, w gmi­nie Go­rzy­ce
  • Olza – dawna gro­ma­da
  • Ścia­na Olzy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Har­ce­rze cały ranek ką­pa­li się w Olzie.

 (1.1) Głów­ny­mi rze­ka­mi Ślą­ska Cie­szyń­skie­go są: Olza, Wisła, Ostra­wi­ca, Odra i Biała.

 (1.1) Kar­lik sie­dział nad Olzą i łowił pstrą­gi.

 (1.2) W her­bie Olzy wid­nie­je rybak z wędką w żół­tej łódce.

 (1.2) Odra wraz z Olzą sil­nie ucier­pia­ły w cza­sie tzw. po­wo­dzi ty­siąc­le­cia.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) rzecz. olzianin, Zaolzie

 (1.1) przym. olziański, nadolziański, zaolziański

Wiktionary


olziański

przy­miot­nik od: Olza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Olzą, do­ty­czą­cy Olzy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olzianin, Olza ż.

Wiktionary


olęder

olen­der;
1. osad­nik z Fryz­ji, Na­dre­nii lub Ni­der­lan­dów lo­ko­wa­ny w Pru­sach Ksią­żę­cych i Kró­lew­skich od wieku XVI;
2. w XVII-XVIII wieku: każdy osad­nik lo­ko­wa­ny na ob­sza­rze pół­noc­no-za­chod­niej Pol­ski na wa­run­kach dłu­go­ter­mi­no­wej lub wie­czy­stej dzier­ża­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. w XVI-XVII wieku: osad­nik z Fryz­ji lub Ni­der­lan­dów osied­la­ją­cy się na te­re­nie Prus;

 (1.2) hist. do poł. XIX w.: osad­nik róż­nej na­ro­do­wo­ści, także pol­skiej, osied­la­ją­cy się w Pru­sach

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tylko w niek­tó­rych przy­pad­kach olę­drzy zo­bo­wią­za­ni byli też do ro­bo­ciz­ny, zresz­tą w ogra­ni­czo­nym wy­mia­rze.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. olęderski

Wiktionary


olęderka

→ olę­der


SJP.pl

Patrz:

olęder

olęderski

→ olę­der; olen­der­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z olę­dra­mi, do­ty­czą­cy olę­drów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osad­ni­cy olę­der­scy byli ludź­mi wol­ny­mi.

 (1.1) Innym istot­nym wy­da­rze­niem w et­no­ge­ne­zie Ku­ja­wia­ków było po­ja­wie­nie się osad­ni­ków olę­der­skich i nie­miec­kich ko­lo­ni­zu­ją­cych ob­sza­ry po­ło­żo­ne prze­de wszyst­kim wzdłuż rzek Wisły i No­te­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. olęder mos.

Wiktionary


olędzki

naz­wi­sko


SJP.pl


olśniak

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny ba­żan­tów


SJP.pl


olśnienie

1. nagły im­puls myśli poz­wa­la­ją­cy na poz­na­nie, uś­wia­do­mie­nie sobie cze­goś;
2. za­chwyt wy­wo­ła­ny czymś pię­knym


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ol­śnie­nie – doz­na­nie w fo­to­me­trii i tech­ni­ce świetl­nej;
  • Ilu­mi­na­cja – doz­na­nie w psy­cho­lo­gii;
  • Ol­śnie­nie – album mu­zycz­ny Ja­nu­sza Gru­dziń­skie­go;
  • Ol­śnie­nie – pol­ski film fa­bu­lar­ny z 1976 w re­ży­se­rii Jana Bud­kie­wi­cza
  • Ol­śnie­nie – po­wieść s-f z 1982 Adama Hol­lan­ka

Wikipedia


olśniewający

nadz­wy­czaj­ny, nie­spo­ty­ka­ny, za­chwy­ca­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo efek­tow­ny; wy­wo­łu­ją­cy po­dziw lub zdu­mie­nie swoim wy­glą­dem, pię­knem lub bla­skiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widok gór o wscho­dzie słoń­ca był na­praw­dę ol­śnie­wa­ją­cy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszałamiający, zachwycający

Wiktionary


olśniewać

1. wy­wie­rać duże wra­że­nie; za­chwy­cać;
2. dawać natch­nie­nie, wska­zać wła­ści­wy tok my­śle­nia;
3. razić sil­nym bla­skiem


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wzbu­dzać za­chwyt

 (1.2) razić jas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ró­żo­we kłęb­ki chmur su­nę­ły po nie­bie na tle ol­śnie­wa­ją­ce­go za­cho­du oran­ży i ciem­nych błę­ki­tów.

Wiktionary


olśnić

1. wy­wrzeć duże wra­że­nie; za­chwy­cić;
2. natch­nąć, wska­zać wła­ści­wy tok my­śle­nia;
3. po­ra­zić sil­nym bla­skiem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ol­śnie­wać)

 (1.1) po­ra­zić bla­skiem

 (1.2) zro­bić na kimś bar­dzo silne wra­że­nie

 (1.3) nagle uś­wia­do­mić coś komuś

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zachwycić, zadziwić

Wiktionary


olśnąć

ols­nąć; daw­niej:
1. utra­cić wzrok, oślep­nąć;
2. za­błys­nąć, zal­śnić


SJP.pl


om

jed­nost­ka opor­no­ści elek­trycz­nej; ohm


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. elektr. jed­nost­ka oporu elek­trycz­ne­go;

wy­krzy­knik

 (2.1) rel. świę­ta zgło­ska, sy­la­ba i pod­sta­wo­wa man­tra re­li­gii hindu;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • om – jed­nost­ka re­zy­stan­cji [Ω]
  • Om – rzeka w Rosji
  • om – świę­ta zgło­ska, hin­du­ska sy­la­ba ॐ
  • Om (ॐ) – album ze­spo­łu So­ul­fly, nazwą na­wią­zu­ją­cy do tra­dy­cji hin­du­skiej
  • Om – album Johna Col­tra­ne’a
  • Om – sin­gel An­drze­ja Smo­li­ka i Miki Ur­ba­niak
  • olim­pia­da ma­te­ma­tycz­na
  • Olym­pi­que Mar­sy­lia
  • Of­fi­ci­ne Mec­ca­ni­che – skrót O.M. to nazwa daw­nej fa­bry­ki sa­mo­cho­dów znaj­du­ją­cej się we Wło­szech
  • opła­ta miej­sco­wa
  • Order of Merit – Order Za­słu­gi (Wiel­ka Bry­ta­nia)
  • Oman – pań­stwo w Azji (kod ISO 3166-1 alfa-2)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ̃m, AS: õm

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 przym. omowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Ω

Wiktionary


oma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. bab­cia

Wiktionary

Oma – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Wi­scon­sin, w hrab­stwie Iron.

Wikipedia

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

sy­no­ni­my.

 (1.1) gw. Górny Śląsk star­ka

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

 rzecz.

:: zdrobn. omka ż., omecz­ka ż.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia. etym|niem|Oma.

uwagi. pi­sow­nia w or­to­gra­fii Ste­u­e­ra ůma

tłu­ma­cze­nia.

 (1.1) zob­tłum|bab­cia.

źró­dła.

== oma (język dani za­chod­ni.) ==

wy­mo­wa.

zna­cze­nia.

rze­czow­nik

 (1.1) fizj. mocz

od­mia­na.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. omka ż., omeczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk starka

Wiktionary


omacać

tyle co: ob­ma­cać


SJP.pl


omacek

daw­niej: nie­moż­ność wi­dze­nia cze­go­kol­wiek, ciem­ność; dziś tylko w wy­ra­że­niach: po omac­ku, omac­kiem (prze­sta­rza­łe) -
a) nie wi­dząc, kie­ru­jąc się do­ty­kiem;
b) kie­ru­jąc się in­tu­i­cją


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przest. nie­moż­ność wi­dze­nia cze­go­kol­wiek; dziś tylko we fra­ze­o­lo­gii

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mrok, ciemność

Wiktionary


omackiem

prze­sta­rza­le: po omac­ku;
1. nic nie wi­dząc, kie­ru­jąc się do­ty­kiem, np. Po omac­ku zna­lazł na szaf­ce klu­cze.;
2. kie­ru­jąc się in­tu­i­cją, bez do­sta­tecz­nej zna­jo­mo­ści danej dzie­dzi­ny, np. In­for­ma­cji na ten temat szu­kał po omac­ku, nikt nie chciał mu pomóc.


SJP.pl


omacnica

motyl nocny z ro­dzi­ny omac­ni­co­wa­tych, np. omac­ni­ca spi­chrzan­ka - mól że­ru­ją­cy na su­chych pro­duk­tach zbo­żo­wych


SJP.pl

Omac­ni­ca – demon sło­wiań­ski, noc­ni­ca, ćma, stra­szy­dło nocne, nie­na­syt­ka nocna. Do­mo­wy duch żeń­ski.

Były to stare ko­bie­ty. Cho­dzi­ły nocą po omac­ku. Prze­strze­ga­no chło­pa­ków, żeby nie jedli w ciem­no­ściach, bo­wiem mogą poł­knąć tę zjawę, a wtedy by­li­by nie­na­sy­ce­ni, sta­li­by się żar­ło­ka­mi.

Wikipedia


omacnice

motyl nocny z ro­dzi­ny omac­ni­co­wa­tych, np. omac­ni­ca spi­chrzan­ka - mól że­ru­ją­cy na su­chych pro­duk­tach zbo­żo­wych


SJP.pl


omacnicowate

ro­dzi­na mo­ty­li obej­mu­ją­ca ponad 10 ty­się­cy ga­tun­ków ciem


SJP.pl

Omac­ni­co­wa­te (Py­ra­li­dae) – ro­dzi­na owa­dów z rzędu mo­ty­li i na­dro­dzi­ny Py­ra­lo­i­dea. Obej­mu­je ponad 5900 opi­sa­nych ga­tun­ków.

Wikipedia


omacnicowaty

o ce­chach omac­ni­co­wa­tych (ro­dzi­na mo­ty­li)


SJP.pl


omaha

mia­sto w USA


SJP.pl

Omaha – naj­więk­sze mia­sto stanu Ne­bra­ska w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, po­ło­żo­ne na jego wschod­nim skra­ju, na za­chod­nim brze­gu rzeki Mis­so­u­ri, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na hrab­stwa Do­u­glas. Zgod­nie z da­ny­mi z roku 2020, Omaha li­cząc 486 051 miesz­kań­ców, jest 39. co do wiel­ko­ści mia­stem w USA. Li­cząc z przed­mie­ścia­mi, jest 58. ob­sza­rem me­tro­po­li­tal­nym w USA (2020), z licz­bą lud­no­ści sza­co­wa­ną na 967 604.

Wikipedia


omal

tyle co: pra­wie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) wska­za­nie, iż do ja­kie­goś wy­da­rze­nia było bar­dzo bli­sko

par­ty­ku­ła

 (2.1) wy­ra­że­nie przy­bli­że­nia

Wiktionary

Omal (wa. "Oûmål") – dziel­ni­ca "(sec­tion)" gminy Geer w Bel­gii, w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Liège, w okrę­gu Wa­rem­me. 1 stycz­nia 2020 roku li­czy­ła 581 miesz­kań­ców. Do 31 grud­nia 1976 r. sa­mo­dziel­na gmina.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas pracy z piłą omal nie dosz­ło do am­pu­ta­cji palca.

 (2.1) Po usły­sze­niu tej no­wi­ny Anka nie mogła ukryć za­sko­cze­nia, gra­ni­czą­ce­go omal z lę­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃mal, AS: õmal

Wiktionary

Powiązane:

 partyk. nieomal

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) o mało, o mało co, o mały figiel, o mały włos, o włos, omalże

 (2.1) nieomal, niemal

Wiktionary


omalowywać

ma­lo­wać ze wszyst­kich stron; ob­ma­lo­wy­wać


SJP.pl


omalże

par­ty­ku­ła zna­czą­ca tyle, co: pra­wie, nie­o­mal


SJP.pl


omam

wra­że­nie zmy­sło­we po­ja­wia­ją­ce się w świa­do­mo­ści jako objaw cho­ro­bo­wy; ha­lu­cy­na­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. złud­ne wra­że­nie wzro­ko­we lub słu­cho­we

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omamianie n., omamienie n., omamik mrz.

 czas. omamiać ndk., omamić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) halucynacja, majaczenie, majak, mara, przywidzenie, widzenie, wizja, zwid

Wiktionary


omamienie

zwieść fał­szy­wy­mi po­zo­ra­mi, oszu­kać, wpro­wa­dzić w błąd; zma­mić


SJP.pl


omamik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od omam

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie omam, lecz tylko mały oma­mik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omam m.

Wiktionary


omamić

zwieść fał­szy­wy­mi po­zo­ra­mi, oszu­kać, wpro­wa­dzić w błąd; zma­mić


SJP.pl


omamowy

→ omam


SJP.pl

Patrz:

omam

oman

by­li­na, rza­dziej krzew, z ro­dzi­ny astro­wa­tych; inula


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. polit. pań­stwo w Azji, na Pół­wy­spie Arab­skim, ze sto­li­cą w Ma­ska­cie;

 (1.2) geogr. polit. hist. zob. Oman Trak­ta­to­wy.

Wiktionary

Oman (#PATRZ

, trb. "Uman"), Suł­ta­nat Omanu (arab. ‏سلطنة عُمان‎, trb. "Sal­ta­nat Uman") – pań­stwo w Azji, le­żą­ce na Pół­wy­spie Arab­skim, nad Mo­rzem Arab­skim i Za­to­ką Omań­ską. Gra­ni­czy ze Zjed­no­czo­ny­mi Emi­ra­ta­mi Arab­ski­mi, Ara­bią Sa­u­dyj­ską i Je­me­nem. Sto­li­ca mie­ści się w mie­ście Ma­skat. Oman na­le­ży do Ligi Państw Arab­skich.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­wię­cej zysku przy­no­si Oma­no­wi ek­sport ropy naf­to­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃mãn, AS: õmãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Omańczyk mos., Omanka ż.

 przym. omański, antyomański, proomański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Sułtanat Omanu

Wiktionary


omanić

daw­niej: oma­mić - zwieść, wpro­wa­dzić w błąd, oszu­kać; zma­nić


SJP.pl


omanka

oby­wa­tel­ka Omanu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) oby­wa­tel­ka Omanu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmãŋka, AS: õmãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oman mrz.

:: fm. Omańczyk mos.

 przym. omański

Wiktionary


omar

dawna nazwa rdzy - ro­dza­ju grzy­bów z ro­dzi­ny rdzo­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cych w po­sta­ci ple­śni na li­ściach roz­ma­i­tych ro­ślin, źdźbłach traw, nie­kie­dy na korze drzew; obej­mu­je ponad 2000 ga­tun­ków grzy­bów pa­so­żyt­ni­czych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Omar – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Wir­gi­nia Za­chod­nia, w hrab­stwie Logan
  • Omar – imię mę­skie
  • Omar – pa­le­styń­ski film dra­ma­tycz­ny z 2013 roku, reż. Hany Abu-Assad
  • Omar – pre­pa­rat far­ma­ko­lo­gicz­ny, bę­dą­cy po­sta­cią ome­pra­zo­lu (in­hi­bi­tor pompy pro­to­no­wej), uży­wa­ne­go głów­nie w te­ra­pii cho­ro­by wrzo­do­wej
  • Umar

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Będę jutro z Oma­rem oglą­dać mecz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃mar, AS: õmar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Umar, Omer

Wiktionary


omarlica

chrząszcz o sze­ro­kim, nieco spła­szczo­nym, na ogół czar­no ubar­wio­nym ciele, ży­wią­cy się zwy­kle pad­li­ną, gni­ją­cy­mi liść­mi, grzy­ba­mi, od­cho­da­mi zwie­rząt


SJP.pl


omarlice

chrząszcz o sze­ro­kim, nieco spła­szczo­nym, na ogół czar­no ubar­wio­nym ciele, ży­wią­cy się zwy­kle pad­li­ną, gni­ją­cy­mi liść­mi, grzy­ba­mi, od­cho­da­mi zwie­rząt


SJP.pl


omarlicowate

ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych; omar­li­ce


SJP.pl

Omar­li­co­wa­te (Silp­hi­dae) – ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych i na­dro­dzi­ny Stap­hy­li­no­i­dea. Tak­son kos­mo­po­li­tycz­ny, ale głów­nie ho­lark­tycz­ny. Obej­mu­je 183 ga­tun­ki. Więk­szość to pad­li­no­żer­cy. Czę­ste jest też dra­pież­nict­wo, w tym wy­spe­cja­li­zo­wa­ne. Ga­tun­ki ro­śli­no­żer­ne są nie­licz­ne. Przed­sta­wi­cie­le jed­nej po­dro­dzi­ny wy­ka­zu­ją za­cho­wa­nia spo­łecz­ne i tro­skę o po­tom­stwo u oboj­ga ro­dzi­ców.

Wikipedia


omarlicowaty

o ce­chach omar­li­co­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


omarliniec

omar­li­niec wło­cha­ty - ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny omar­li­co­wa­tych


SJP.pl


omartwieć

stać się otę­pia­łym psy­chicz­nie, znie­chę­co­nym do wszyst­kie­go


SJP.pl


omarzać

prze­sta­rza­le: ob­ma­rzać (po­kry­wać się po­wło­ką lodu, szro­nu)


SJP.pl


omarznięty

[czy­taj: omar-znię­ty] taki, który omarzł (ob­marzł; po­krył się po­wło­ką lodu, szro­nu); omarz­ły, omarź­nię­ty


SJP.pl


omarzły

[czy­taj: omar-zły] taki, który omarzł (ob­marzł; po­krył się po­wło­ką lodu, szro­nu); omarz­nię­ty, omarź­nię­ty


SJP.pl


omarźnięty

taki, który omarzł (ob­marzł; po­krył się po­wło­ką lodu, szro­nu); omarz­nię­ty, omarz­ły


SJP.pl


omasta

re­gio­nal­nie: tłuszcz do­da­wa­ny do po­traw; okra­sa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kra­ków. okra­sa

 (1.2) przest. okra­sze­nie

Wiktionary

Oma­sta – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny wy­ko­nu­ją­cy mu­zy­kę łą­czą­cą w sobie ele­men­ty jazzu, funku oraz hip-hopu za­ło­żo­ny w 2024 roku w Kra­ko­wie. Ze­spół re­pre­zen­tu­je nową falę jazzu w Pol­sce.

Nazwa ze­spo­łu po­cho­dzi z gwary kra­kow­skiej i oz­na­cza tłuszcz do­da­wa­ny do po­tra­wy dla smaku, co miało sta­no­wić od­nie­sie­nie do tre­ści­we­go i gę­ste­go brzmie­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dała nam kaszy z oma­stą i kwa­śne­go mleka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omaszczanie n., omaszczenie n.

 czas. omaścić dk., omaszczać ndk.

 przym. omastny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrasa

Wiktionary


omasztowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) żegl. ogół sta­łych i ru­cho­mych drzewc na jach­cie lub ża­glow­cu;

Wiktionary

Omasz­to­wa­nie – część os­przę­tu ża­glo­we­go słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia i ob­słu­gi (pod­no­sze­nia, roz­pi­na­nia i usta­wia­nia) żagli. Może być wy­ko­na­ny z drew­na lub me­ta­lu. Pro­du­ko­wa­ne są ze sto­pów me­ta­li lek­kich (głów­nie glinu), oraz (rza­dziej) ma­te­ria­łów kom­po­zy­to­wych, ta­kich jak la­mi­na­ty i włó­kna wę­glo­we, ofe­ru­ją­ce dużą wy­trzy­ma­łość przy jed­no­czes­nej re­duk­cji masy.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃maʃtɔˈvãɲɛ, AS: õmaštovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. maszt mrz.

Wiktionary


omatidium

pod­sta­wo­wy ele­ment bu­do­wy oka zło­żo­ne­go; fa­set­ka


SJP.pl

Oma­ti­dium (łac. "om­ma­ti­dium"), fa­set­ka – pod­sta­wo­wy ele­ment bu­do­wy oka zło­żo­ne­go. Ma kształt wy­dłu­żo­ne­go stoż­ka. Zbu­do­wa­ne jest z przej­rzy­stej ro­gów­ki po­cho­dze­nia oskór­ko­we­go, apa­ra­tu diop­trycz­ne­go, apa­ra­tu re­cep­to­rycz­ne­go i izo­la­cji pig­men­to­wej.

W oku zło­żo­nym po­je­dyn­cze oma­ti­dia znaj­du­ją się bli­sko sie­bie, a ich apa­ra­ty diop­trycz­ne skła­da­ją się na głów­ną jego po­wierzch­nię.

Wikipedia


omatnik

omat­nik jasny, omat­nik ku­li­sty, omat­nik łą­ko­wy - ga­tun­ki pa­ją­ka z ro­dzi­ny omat­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


omatnikowate

ro­dzi­na pa­ją­ków


SJP.pl

Omat­ni­ko­wa­te (The­ri­dii­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­la obej­mu­ją­ca ponad 2350 ga­tun­ków po­dzie­lo­nych na ok. 120 ro­dza­jów. W Pol­sce wy­stę­pu­je ponad 60 ga­tun­ków, głów­nie z ro­dza­jów: "Acha­e­a­ra­nea", "Di­po­e­na", "Ste­a­to­da", "The­ri­dion".

Wikipedia


omatnikowaty

o ce­chach omat­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


omawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oma­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omówienie n.

Wiktionary


omawiać

wy­po­wia­dać sądy na jakiś temat; roz­pa­try­wać za­gad­nie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) wy­po­wia­dać się szcze­gó­ło­wo na jakiś temat

 (1.2) roz­pa­try­wać daną spra­wę

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmavʲjät͡ɕ, AS: õmavʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omówienie n.

 czas. mówić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) konsultować

Wiktionary


omańczyk

oby­wa­tel Omanu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) oby­wa­tel Omanu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: õmãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oman mrz.

:: fż. Omanka ż.

 przym. omański

Wiktionary


omański

przy­miot­nik od: Oman


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do pań­stwa Oman

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmãj̃sʲci, AS: õmãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oman mrz., Omańczyk mos., Omanka ż.

Wiktionary


omaścić

za­pra­wić je­dze­nie oma­stą; okra­sić


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. oma­szczać)

 (1.1) reg. za­pra­wić po­tra­wę tłu­szczem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omasta ż.

Wiktionary


ombre

ko­lo­ry­za­cja wło­sów z płyn­nym przej­ściem od ciem­nych do jas­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to­no­wa ko­lo­ry­za­cja wło­sów po­le­ga­ją­ca na far­bo­wa­niu koń­có­wek wło­sów na inny od­cień

przy­miot­nik

 (2.1) o koń­ców­kach wło­sów: roz­ja­śnio­ne o ton lub kilka tonów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ombre spraw­dza­ło się naj­le­piej na ciem­nych wło­sach.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ombre hair

Wiktionary


ombrochoria

roz­sie­wa­nie dia­spor ro­ślin przez wodę de­szczo­wą; de­szczo­siew­ność


SJP.pl

Om­bro­cho­ria, de­szczo­siew­ność – jeden ze spo­so­bów roz­prze­strze­nia­nia dia­spor, po­le­ga­ją­cy na roz­prze­strze­nia­niu ich za spra­wą wody de­szczo­wej. De­szczo­siew­ność, wraz z na­u­to­cho­rią i by­ti­so­cho­rią jest jedną z form hy­dro­cho­rii, czyli wo­do­siew­no­ści.

U wielu ro­ślin bu­do­wa i usta­wie­nie owo­ców sprzy­ja wy­płu­ki­wa­niu na­sion przez deszcz.

Wikipedia


ombrofil

ro­śli­na do­brze zno­szą­ca kli­mat o ob­fi­tych, dłu­gotr­wa­łych opa­dach at­mos­fe­rycz­nych


SJP.pl


ombrofilny

wy­stę­pu­ją­cy w kli­ma­cie o ob­fi­tych, dłu­gotr­wa­łych opa­dach


SJP.pl


ombrofob

ro­śli­na niez­no­szą­ca wody (nawet krót­kotr­wa­łych de­szczów), ros­ną­ca w kli­ma­cie su­chym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ro­śli­na pre­fe­ru­ją­ca kli­mat suchy

Wiktionary


ombrograf

de­szczo­mierz mie­rzą­cy ilość, czas trwa­nia oraz na­tę­że­nie opa­dów; plu­wio­graf


SJP.pl


ombrometr

przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru ilo­ści opa­dów at­mos­fe­rycz­nych; de­szczo­mierz, plu­wio­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. me­trol. apa­rat do po­mia­ru opa­dów de­szczo­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za za­o­szczę­dzo­ne pie­nią­dze za­ku­pio­no nowy om­bro­metr do szkol­ne­go ogród­ka me­te­o­ro­lo­gicz­ne­go.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deszczomierz, pluwiometr

Wiktionary


ombudsman

[czy­taj: om­budz­men] peł­no­moc­nik, man­da­ta­riusz lud­no­ści; rzecz­nik praw oby­wa­tel­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. adm. nie­za­leż­ny urzęd­nik po­wo­ły­wa­ny przez par­la­ment, do któ­re­go oby­wa­te­le mogą od­wo­ły­wać się w spra­wach na­ru­sza­nia praw i wol­no­ści po wy­czer­pa­niu in­nych moż­li­wo­ści praw­nych;

 (1.2) rzad. adm. urzęd­nik na niż­szym szcze­blu lub w in­sty­tu­cji po­wo­ła­ny do rzecz­nict­wa człon­ków ja­kiejś grupy spo­łecz­nej

Wiktionary

Om­buds­man (szw. „rzecz­nik”) – nie­za­leż­ny urzęd­nik, po­wią­za­ny z par­la­men­tem, do któ­re­go można od­wo­ły­wać się w spra­wach na­ru­sza­nia praw i wol­no­ści jed­nost­ki po wy­czer­pa­niu sa­mo­dziel­nych moż­li­wo­ści praw­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi dla Riks­da­gu in­sty­tu­cja­mi kon­tro­li par­la­men­tar­nej są: in­sty­tu­cja om­buds­ma­na oraz tzw. par­la­men­tar­nych kon­tro­le­rów ra­chun­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. ombudsmanka ż.

 przym. ombudsmański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzecznik obywatelski

Wiktionary


ombudsmanka

→ om­buds­man [czy­taj: om­budz­men­ka]


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. adm. ko­bie­ta om­buds­man

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. ombudsman m.

 przym. ombudsmański

Wiktionary


ombudsmański

→ om­buds­man


SJP.pl

Patrz:

ombudsman

omdlały

1. taki, który tym­cza­so­wo stra­cił przy­tom­ność;
2. taki, który osłabł z wy­sił­ku;
3. bę­dą­cy oz­na­ką wzru­sze­nia lub fi­zycz­nej sła­bo­ści; słaby


SJP.pl


omdlenie

stan chwi­lo­wej utra­ty sił i przy­tom­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|omd­leć.

 (1.2) med. chwi­lo­wa utra­ta przy­tom­no­ści spo­wo­do­wa­na zmniej­sze­niem do­pły­wu krwi do mózgu na sku­tek wy­czer­pa­nia, wykr­wa­wie­nia, bólu, nie­do­bo­ru tlenu itp.;

 (1.3) posp. chwi­lo­we opad­nię­cie z sił

Wiktionary

Omd­le­nie (łac. "syn­co­pe") – krót­kotr­wa­ła utra­ta przy­tom­no­ści wy­wo­ła­na przej­ścio­wym glo­bal­nym zmniej­sze­niem per­fuz­ji móz­go­wej. Cha­rak­te­ry­zu­je się szyb­kim roz­wo­jem ob­ja­wów aż do zu­peł­nej utra­ty przy­tom­no­ści, krót­kim cza­sem trwa­nia oraz sa­mo­ist­nym i peł­nym odzy­ska­niem przy­tom­no­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W przy­pad­ku omd­le­nia nie wolno cucić przez ude­rze­nia w twarz oraz wle­wać do ust zim­nej wody.

 (1.3) Tań­czy­ły­śmy polkę aż do omd­le­nia nóg.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ, AS: õmdlẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omdlewanie n., mdlenie n., mdłość ż.

 czas. mdleć ndk., omdleć dk., omdlewać ndk.

 przym. mdły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zemdlenie, utrata świadomości

 (1.3) osłabienie, słabość, niemoc

Wiktionary


omdlewający

bę­dą­cy oz­na­ką sła­bo­ści fi­zycz­nej lub sil­ne­go wzru­sze­nia; omd­la­ły


SJP.pl


omdleć

stra­cić przy­tom­ność, zemd­leć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. omd­le­wać)

 (1.1) med. stra­cić przy­tom­ność nagle i na krót­ko

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Omd­lał w ko­ście­le z po­wo­du upału.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omdlenie n.

 czas. mdleć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zemdleć

Wiktionary


omdurman

mia­sto w Su­da­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Su­da­nie po­ło­żo­ne na lewym brze­gu Nilu Bia­łe­go, na­prze­ciw sto­li­cy pań­stwa, Char­tu­mu;

Wiktionary

Om­dur­man ( ‏"Umm Durmān"‎ أم درمان) – naj­więk­sze mia­sto w Su­da­nie (ponad 1,2 mln miesz­kań­ców w 1993, 2,8 mln 1 stycz­nia 2005). Po­ło­żo­ne na lewym brze­gu Nilu Bia­łe­go, na­prze­ciw sto­li­cy pań­stwa, Char­tu­mu. Po­łą­czo­ne z Char­tu­mem i Char­tu­mem Pół­noc­nym mo­sta­mi, sta­no­wi wraz z nimi prze­my­sło­we, hand­lo­we i kul­tu­ral­ne cen­trum pań­stwa.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. omdurmański

Wiktionary


omdurmański

→ Om­dur­man (naj­więk­sze mia­sto w Su­da­nie)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Om­dur­ma­nem, do­ty­czą­cy Om­dur­ma­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W wy­ści­gach om­dur­mań­skich nie brały udzia­łu konie, lecz dzie­ci, wiel­błą­dy i stru­sie.

 (1.1) Wczo­raj om­dur­mań­ska roz­gło­śnia po­da­ła do wia­do­mo­ści, że w Su­da­nie ut­wo­rzo­no nowy rząd.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Omdurman mrz.

Wiktionary


omeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. oma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oma ż., omka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk omka

Wiktionary


omega

jedna z liter grec­kie­go al­fa­be­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dwu­dzie­sta czwar­ta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go, ω;

 (1.2) hist. jęz. li­te­ra wczes­nej cy­ry­li­cy wzo­ro­wa­na na ome­dze (1.1), ѡ;

 (1.3) żegl. typ ża­glów­ki;

 (1.4) ze­ga­rek luk­su­so­wej marki Omega

 (1.5) fiz. cząst­ka ele­men­tar­na na­le­żą­ca do hi­pe­ro­nów, zbu­do­wa­na z trzech kwar­ków dziw­nych sss;

Wiktionary

Na tę stro­nę wska­zu­je „UU”. Zo­bacz też: uni­kal­ny użyt­kow­nik.

Omega (st.gr. ὦ μέγα, nw.gr. ωμέγα, pi­sa­na Ωω) – dwu­dzie­sta czwar­ta, ostat­nia li­te­ra współ­czes­ne­go al­fa­be­tu grec­kie­go. W daw­nym grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza­ła licz­bę 800. Sto­so­wa­no ją rów­nież w an­tycz­nej grec­kiej no­ta­cji mu­zycz­nej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmɛɡa, AS: õmega

Wiktionary


omegatron

spek­tro­metr mas dzia­ła­ją­cy na za­sa­dzie mi­nia­tu­ro­we­go cy­klo­tro­nu; sto­so­wa­ny do celów ana­li­tycz­nych


SJP.pl

Ome­ga­tron – ro­dzaj spek­tro­me­tru mas, w któ­rym do od­dzie­le­nia jonów o okre­ślo­nej masie wy­ko­rzy­stu­je się re­zo­nans cy­klo­tro­no­wy jonów po­ru­sza­ją­cych się w cy­klo­tro­nie. Jony po­ru­sza­ją się w polu ma­gne­tycz­nym, a są przy­spie­sza­ne pro­sto­pa­dłym do niego zmien­nym polem elek­trycz­nym o dużej czę­stot­li­wo­ści zmian.

Wikipedia


omen

znak, wróż­ba, za­po­wiedź cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zda­rze­nie lub zja­wi­sko in­ter­pre­to­wa­ne jako za­po­wiedź przysz­łych zda­rzeń, do­brych lub złych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Omen – znak, za­po­wiedź nad­cho­dzą­cych zda­rzeń
  • Omen – he­a­vy­me­ta­lo­wa grupa z USA
  • Omen – pol­ska grupa roc­ko­wa
  • Omen – wę­gier­ska grupa he­a­vy­me­ta­lo­wa
  • Omen – album Jacka Sku­bi­kow­skie­go
  • Omen – album ze­spo­łu So­ul­fly
  • Ómen – album ze­spo­łu P. Box
  • Omen – sin­gel z al­bu­mu In­va­ders Must Die ze­spo­łu The Pro­di­gy
  • Omen – sin­gel bry­tyj­skie­go ze­spo­łu Disc­lo­su­re
  • Omen – album Kasi Lins
  • Omen – seria fil­mo­wa
    • Omen – film z 1976 r., reż. Ri­chard Don­ner

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃mɛ̃n, AS: õmẽn

Wiktionary


omeprazol

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek zmniej­sza­ją­cy wy­dzie­la­nie do żo­łąd­ka jonów wo­do­ro­wych


SJP.pl

Ome­pra­zol – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek z grupy in­hi­bi­to­rów pompy pro­to­no­wej, zmniej­sza­ją­cy wy­dzie­la­nie do świa­tła żo­łąd­ka jonów wo­do­ro­wych. Jest sto­so­wa­ny głów­nie w te­ra­pii cho­ro­by wrzo­do­wej.

Wikipedia


omerta

śro­do­wi­sko­wo: umowa mię­dzy gru­pa­mi prze­stęp­czy­mi zwią­za­na z od­mo­wą współ­pra­cy z or­ga­na­mi ści­ga­nia; zmowa mil­cze­nia


SJP.pl


omet

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w pół­noc­nej Pol­sce i w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim Rosji, prawy do­pływ Łyny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Omet – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ak­wi­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Ży­ron­da
  • Omet (ros. Стоговка) – rzeka, do­pływ Łyny
  • Omec
  • ję­zy­ki Ometo

Wikipedia


ometkować

przy­cze­pić metkę do ja­kie­goś to­wa­ru


SJP.pl


ometkowywać

met­ko­wać;
1. przy­cze­piać metki do sprze­da­wa­nych pro­duk­tów;
2. po­tocz­nie: wy­ra­żać po­wierz­chow­ną opi­nię o kimś


SJP.pl


omfacyt

mi­ne­rał z grupy pi­rok­se­nów


SJP.pl

Om­fa­cyt – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów łań­cu­cho­wych, za­li­cza­ny do grupy pi­rok­se­nów. Jest mi­ne­ra­łem rzad­kim.

Nazwa po­cho­dzi od słowa "omp­hax", grec­kie­go okre­śle­nia nie­doj­rza­łych wi­no­gron, na­wią­zu­jąc do cha­rak­te­ry­stycz­nej, zie­lo­nej barwy tego mi­ne­ra­łu. Jako mi­ne­rał jest sta­łym rozt­wo­rem ja­de­i­tu (25–75%), au­gi­tu (25–75%) i egi­ry­nu (0–25%).

Wikipedia


omfalea

okry­to­na­sien­na ro­śli­na z klasy Ma­gno­liop­si­da


SJP.pl


omfalos

1. pó­ło­krą­gły ka­mień w świą­ty­ni Apol­li­na w Del­fach;
2. wy­pu­kłość na tar­czy lub na dnie grec­kiej czary


SJP.pl

Om­fa­los ( ὀμφαλός omp­ha­lós – „pępek”) – sta­ro­żyt­ny obiekt w po­sta­ci za­o­blo­ne­go ka­mie­nia, uwa­ża­ne­go przez sta­ro­żyt­nych Gre­ków za pępek ów­czes­ne­go świa­ta.

Na­le­żą­cy do świą­ty­ni Apol­la w Del­fach, był rów­nież uz­na­wa­ny za część tam­tej­szej wy­rocz­ni, dzię­ki któ­rej lu­dzie mieli kon­tak­to­wać się z bó­stwa­mi. Obec­nie sta­no­wi ek­spo­nat Mu­ze­um Ar­che­o­lo­gicz­ne­go w Del­fach.

Wikipedia


omg

skrót od: Oh My God - o mój Boże; omg


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ob­ject Ma­na­ge­ment Group – kon­sor­cjum, w skład któ­re­go wcho­dzi bli­sko 300 or­ga­ni­za­cji wspie­ra­ją­cych Ob­ject Ma­na­ge­ment Ar­chi­tec­tu­re (model opi­su­ją­cy stan­dar­dy do­ty­czą­ce apli­ka­cji i śro­do­wi­ska)
  • Oh! My God­dess! – manga au­tor­stwa Ko­su­ke Fu­jis­hi­ma
  • OMG – sin­gel Us­he­ra
  • OpenMG – for­mat pli­ków
  • Olim­pia­da Ma­te­ma­tycz­na Gim­naz­ja­li­stów (teraz Olim­pia­da Ma­te­ma­tycz­na Ju­nio­rów, OMJ)
  • OMG – kod IATA portu lot­ni­cze­go Omega w Omega w Na­mi­bii
  • OMG – pio­sen­ka po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy NewJeans
  • OMG – sin­gle album po­łud­nio­wo­ko­re­ań­skiej grupy NewJeans

Wikipedia


omglić

okryć coś mgłą, ut­wo­rzyć wokół cze­goś lekką za­sło­nę po­dob­ną do mgły


SJP.pl


omgła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to co po­wo­du­je mgłę lub za­dy­mie­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) 
Za­chód jest z róż i złota, czar wieje w prze­stwo­rze,
I mia­sto dziś wie­czo­rem tak szumi jak morze.
W kwiet­nio­wy ogród wiodą uchy­lo­ne wrota:
Na lek­kich drze­wach omgła lśni zie­lo­no złota
.

Wiktionary


omi

skrót od: Con­gre­ga­tio Mis­sio­na­rio­rum Obla­to­rum Be­a­tae Ma­riae Vir­gi­nis Im­ma­cu­la­tae - Zgro­ma­dze­nie Mi­sjo­na­rzy Obla­tów Maryi Nie­po­ka­la­nej


SJP.pl

Omi (jap. 麻績村 Omi-mura) – wieś w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu, w pre­fek­tu­rze Na­ga­no. We­dług da­nych na rok 2020 miej­sco­wość za­miesz­ki­wa­ło 2 593 miesz­kań­ców, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­nio­sła 75,4 os./km².

Wikipedia


omiataczka

→ omia­tacz; za­mia­tacz­ka


SJP.pl


omiatanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|omia­tać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. omiatać ndk.

Wiktionary


omiczny

→ omika


SJP.pl

Patrz:

omika

omieg

ro­dzaj ro­ślin na­sien­nych z ro­dzi­ny astro­wa­tych


SJP.pl

Omieg ("Do­ro­ni­cum" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 29 ga­tun­ków. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Eu­raz­ję i pół­noc­no-za­chod­nią Afry­kę. W pol­skiej flo­rze dwa ga­tun­ki wy­stę­pu­ją jako ro­dzi­me (omieg gór­ski "D. au­stria­cum" i omieg ko­zło­wiec "D. clu­sii"). Rosną w la­sach, na gór­skich łą­kach i piar­gach.

Wikipedia


omielać

rzad­ko: mie­ląc, zdzie­rać łuskę z ziar­na


SJP.pl


omielić

rzad­ko: mie­ląc, ze­drzeć łuskę z ziar­na; omleć


SJP.pl


omierzać

mie­rzyć ze wszyst­kich stron; ob­mie­rzać


SJP.pl


omierznięty

[czy­taj: omier-znię­ty] taki, który omierzł (stał się od­py­cha­ją­co brzyd­ki), taki, który budzi wstręt; ob­mierz­ły, omierz­ły


SJP.pl


omierznąć

[czy­taj: omier-znąć] stać się od­py­cha­ją­co brzyd­kim, omierz­łym; ob­mierz­nąć


SJP.pl


omierzyć

zmie­rzyć ze wszyst­kich stron; ob­mie­rzyć


SJP.pl


omierzły

[czy­taj: omier-zły] taki, który omierzł (stał się od­py­cha­ją­co brzyd­ki), taki, który budzi wstręt; ob­mierz­ły, omierz­nię­ty


SJP.pl


omieszkanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|omiesz­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. omieszkać dk.

Wiktionary


omieszkać

1. nie omiesz­kać - zad­bać o zro­bie­nie cze­goś, sko­rzy­stać z okaz­ji;
2. w pra­wie: nie sta­wić się gdzieś;
3. daw­niej:
a) za­nied­bać, za­nie­chać, opu­ścić coś;
b) za­miesz­kać


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) współcz. tylko w sta­łym po­łą­cze­niu → nie omiesz­kać

 (1.2) daw. za­prze­pa­ścić okaz­ję, opu­ścić coś, za­nied­bać, nie do­pil­no­wać

 (1.3) daw. spóź­nić się, za­ma­ru­dzić, nie zdą­żyć

 (1.4) daw. praw. nie sta­wić się na roz­pra­wę

 (1.5) daw. za­miesz­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie omiesz­kam po­wie­dzieć mamie, że stłu­kłeś szybę.

 (1.2) Omiesz­ka­łeś lata, nie masz chle­ba; omiesz­ka­łeś targu, ni­cze­go nie do­sta­niesz.

 (1.3) Pła­kać będą na ostat­nim są­dzie, iż już do zba­wie­nia omiesz­ka­li.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmʲjɛʃkat͡ɕ, AS: õmʹi ̯eškać

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1-4)

 rzecz. omieszka ż., omieszkanie n., omieszkałość ż.

 czas. omieszkiwać ndk.

 (1.5)

 rzecz. mieszkanie n.

 czas. omieszkiwać ndk., mieszkać dk., pomieszkiwać ndk., zamieszkać dk., zamieszkiwać ndk.

 przym. omieszkały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) zaniedbać, zaniechać

Wiktionary


omieszkiwać

rzad­ko:
1. nie omiesz­ki­wać - nie za­nied­by­wać spo­sob­no­ści zro­bie­nia cze­goś;
2. w pra­wie: nie sta­wiać się gdzieś, np. omiesz­ki­wać sta­wien­nict­wa;
3. daw­niej:
a) za­nied­by­wać, za­nie­chi­wać, opu­szczać coś;
b) za­miesz­ki­wać


SJP.pl


omieść

1. za­mia­ta­jąc usu­nąć ja­kieś za­nie­czy­szcze­nia;
2. oś­wiet­lić coś przez krót­ką chwi­lę


SJP.pl


omijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|omi­jać.

Wiktionary

Omi­ja­nie – we­dług prawa o ruchu dro­go­wym prze­jeż­dża­nie (prze­cho­dze­nie) obok nie­po­ru­sza­ją­ce­go się po­ja­zdu, uczest­ni­ka ruchu lub przesz­ko­dy.

Usta­wa na­ka­zu­je, by przy omi­ja­niu za­cho­wać bez­piecz­ny od­stęp od omi­ja­ne­go po­ja­zdu, uczest­ni­ka ruchu lub przesz­ko­dy, a w razie po­trze­by zmniej­szyć pręd­kość; omi­ja­nie po­ja­zdu sy­gna­li­zu­ją­ce­go za­miar skrę­ce­nia w lewo może od­by­wać się tylko z jego pra­wej stro­ny.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃mʲiˈjä̃ɲɛ, AS: õmʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. omijać

 rzecz. ominięcie n.

Wiktionary


omijać

1. prze­cho­dzić lub prze­jeż­dżać obok kogoś lub cze­goś;
2. uni­kać kogoś lub cze­goś;
3. omi­jać się - uni­kać się wza­jem­nie


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) okrą­żyć coś, żeby do tego nie po­dejść, nie zbli­żać się; przejść obok cze­goś nie za­trzy­mu­jąc się

 (1.2) nie być czy­imś udzia­łem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) La­ta­nie na pa­ra­lot­ni daje po­czu­cie bycia pta­kiem, ale nie na­le­ży za­po­mi­nać, że wszyst­kie ga­tun­ki pta­ków wy­ko­rzy­stu­ją­cych ter­mi­kę, sta­ran­nie omi­ja­ją chmu­ry.

 (1.2) Wy­sze­dłem z tego po­ko­ju o je­de­na­stej i, jak się póź­niej oka­za­ło, omi­nę­ła mnie po­waż­na awan­tu­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmʲijät͡ɕ, AS: õmʹii ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pomijać, minąć, wymijać, przemijać

 rzecz. omijanie n., pomijanie n., ominięcie n.

Wiktionary


omika

dzie­dzi­na nauki, która zaj­mu­je się ba­da­niem i ana­li­zą ma­so­wą da­nych mo­le­ku­lar­nych, ta­kich jak geny, biał­ka, czy me­ta­bo­li­ty


SJP.pl


omikron

1. pięt­na­sta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go;
2. wa­riant ko­ro­na­wi­ru­sa wy­kry­ty pod ko­niec 2021 roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) nazwa pięt­na­stej li­te­ry al­fa­be­tu grec­kie­go, ο;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) mi­kro­biol. jedna z mu­ta­cji ko­ro­na­wi­ru­sa SARS-CoV-2

Wiktionary

Omi­kron (st.gr. ὂ μικρόν, nw.gr. όμικρον, pi­sa­na Οο) – pięt­na­sta li­te­ra al­fa­be­tu grec­kie­go oz­na­cza­ją­ca sa­mo­gło­skę „o krót­kie”. W grec­kim sy­ste­mie licz­bo­wym oz­na­cza­ła licz­bę 70.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n, AS: õmʹikrõn

Wiktionary


omikronowy

→ omi­kron


SJP.pl

Patrz:

omikron

ominąć

1. minąć coś, wy­mi­nąć, po­ru­szać się bez za­trzy­my­wa­nia przy czymś, przy kimś;
2. nie stać się czy­imś udzia­łem;
3. po­mi­nąć, nie uwz­ględ­nić kogoś lub cze­goś;
4. poz­wo­lić cze­muś upły­nąć, nie sko­rzy­stać z cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|omi­jać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) "Je­stem bramą" - po­wie­dział Pan Jezus. Przez bramy się prze­cho­dzi. Przez Je­zu­sa trze­ba przejść, nie można Go omi­nąć, nie za­u­wa­żyć, nie za­trzy­mać się i iść dalej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmʲĩnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: õmʹĩnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. minięcie n., ominięcie n.

 czas. pominąć

Wiktionary


omiotek

naz­wi­sko


SJP.pl


omięcin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Omię­cin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Szy­dło­wiec
  • Omię­cin – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. star­gardz­kim, w gmi­nie Star­gard

Wikipedia


omięk

ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych


SJP.pl

Omięk ("La­gria") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych i po­dro­dzi­ny omię­ko­wa­tych.

Wikipedia


omiękać

daw­niej: sta­wać się mięk­kim, tra­cić twar­dość; mię­knąć


SJP.pl


omięsna

w ana­to­mii: cien­ka błona po­kry­wa­ją­ca mię­śnie


SJP.pl

Omięs­na – ro­dzaj błony zbu­do­wa­nej z wiot­kiej tkan­ki łącz­nej od­cho­dzą­cej od wew­nętrz­nej po­wierzch­ni na­mięs­nej. Ota­cza i od­dzie­la od sie­bie po­szcze­gól­ne pęcz­ki włó­kien mię­śnio­wych w brzu­ścu mię­śnia po­przecz­nie prąż­ko­wa­ne­go (szkie­le­to­we­go). Przez omięs­ną prze­cho­dzą na­czy­nia krwio­no­śne i nerwy czu­cio­we.

Wikipedia


omka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. zdrobn. oma

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omeczka ż., oma ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk omeczka

Wiktionary


omkły

ąkły, onkły; mło­dzie­żo­wo:
1. trud­ny w opi­sie, bezksz­tałt­ny;
2. mało by­stry, nie­po­jęt­ny, cięż­ko my­ślą­cy;
3. nudny, nud­na­wy


SJP.pl


omlecik

zdrob­nie­nie od: omlet


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od omlet

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie omlet, lecz tylko mały om­le­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omlet m.

Wiktionary


omlet

sma­żo­ny pla­cek zro­bio­ny z jajek oraz mąki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) spoż. kulin. po­tra­wa przy­rzą­dzo­na z ubi­tych jajek z do­dat­kiem mleka i mąki, sma­żo­na, przy­po­mi­na­ją­ca gruby na­le­śnik; po­da­wa­na sa­mo­dziel­nie lub z na­dzie­niem, na słod­ko lub pi­kant­nie;

Wiktionary

Omlet – po­tra­wa w for­mie plac­ka, przy­rzą­dza­na ze sma­żo­nych jaj.

Ist­nie­je wiele od­mian om­le­tów, wśród któ­rych wy­róż­nić można m.in.:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój chło­pak robi na śnia­da­nie świet­ne om­le­ty z po­mi­do­ra­mi i serem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃mlɛt, AS: õmlet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. omlecik m.

 przym. omletowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) jajecznik

Wiktionary


omletowy

→ omlet


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy om­le­tu

Wiktionary

Patrz:

omlet

Powiązane:

 rzecz. omlet mrz.

Wiktionary


ommatofor

jeden z dwóch czuł­ków u śli­ma­ków płu­co­dysz­nych z rzędu trzon­ko­ocz­nych


SJP.pl


omnibus

duży, kryty po­jazd konny, uży­wa­ny daw­niej jako śro­dek tran­spor­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mot. dawny wie­lo­o­so­bo­wy po­jazd;

 (1.2) daw. ła­zien­ka ogól­na dla wielu osób

 (1.3) film. zbiór nowel fil­mo­wych po­wią­za­nych te­ma­tycz­nie lub nar­ra­cyj­nie przy­go­to­wy­wa­nych wspól­nie przez róż­nych re­ży­se­rów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) czło­wiek wszyst­ko­wie­dzą­cy, spe­cja­li­sta z każ­dej dzie­dzi­ny wie­dzy (rów­nież iro­nicz­nie)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • om­ni­bus – śro­dek tran­spor­tu
  • Om­ni­bus – se­rial te­le­wi­zyj­ny
  • om­ni­bus – gra kar­cia­na
  • Om­ni­bus – kom­pleks skocz­ni nar­ciar­skich we fran­cu­skiej miej­sco­wo­ści Les Ro­us­ses
  • om­ni­bus – czło­wiek wszyst­ko­wie­dzą­cy, spe­cja­li­sta z każ­dej dzie­dzi­ny wie­dzy (rów­nież iro­nicz­nie)
  • Om­ni­bus – pol­skie wy­daw­nict­wo

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ̃mʲˈɲibus, AS: õmʹńibus

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. omnibuska ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) film omnibusowy

 (2.1) chodząca encyklopedia, człowiek renesansu, encyklopedysta, erudyta, polihistor, polimat; żart. uczony w piśmie

Wiktionary


omnichannel

[czy­taj: om­ni­cza­nel] sprze­daż z wy­ko­rzy­sta­niem wielu ka­na­łów dy­stry­bu­cji; sprze­daż wie­lo­ka­na­ło­wa


SJP.pl


omnichannelowy

→ om­ni­chan­nel


SJP.pl

Patrz:

omnichannel

omnipotencja

wszech­moc, wszech­wła­dza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wszech­moc, wszech­wła­dza

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • om­ni­po­ten­cja – w fi­lo­zo­fii, cecha isto­ty wszech­moc­nej.
  • pa­ra­doks om­ni­po­ten­cji w fi­lo­zo­fii re­li­gii
  • om­ni­po­ten­cja – w bio­lo­gii, zdol­ność ko­mó­rek do zmia­ny swego przez­na­cze­nia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Om­ni­po­ten­cja urzęd­ni­ków na­ra­ża firmę na do­dat­ko­we kosz­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃mʲɲipɔˈtɛ̃nt͡sʲja, AS: õmʹńipotẽncʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. omnipotentny

 przysł. omnipotentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wszechmoc, wszechwładza

Wiktionary


omnipotencyjny

zwią­za­ny z om­ni­po­ten­cją


SJP.pl


omnipotentnie

przy­słó­wek

 (1.1) z wszech­mo­cą

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃mʲɲipɔˈtɛ̃ntʲɲɛ, AS: õmʹńipotẽntʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omnipotencja

 przym. omnipotentny, omnipotencyjny

Wiktionary


omnipotentny

wszech­po­tęż­ny, wszech­moc­ny, wszech­wład­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wszech­moc­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃mʲɲipɔˈtɛ̃ntnɨ, AS: õmʹńipotẽntny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omnipotencja ż.

 przym. omnipotencyjny

 przysł. omnipotentnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wszechmocny, wszechpotężny, wszechwładny

Wiktionary


omniseksualizm

sek­su­al­ny lub emo­cjo­nal­ny po­ciąg do osób nie­za­leż­nie od ich płci lub toż­sa­mo­ści płcio­wej; om­ni­sek­su­al­ność, pan­sek­su­a­lizm, pan­sek­su­al­ność


SJP.pl


omniseksualność

sek­su­al­ny lub emo­cjo­nal­ny po­ciąg do osób nie­za­leż­nie od ich płci lub toż­sa­mo­ści płcio­wej; om­ni­sek­su­a­lizm, pan­sek­su­a­lizm, pan­sek­su­al­ność


SJP.pl


omniszać

daw­niej: czy­nić mni­chem, przyj­mo­wać do za­ko­nu


SJP.pl


omnium

wie­lo­bój w ko­lar­stwie to­ro­wym, skła­da­ją­cy się z sze­ściu kon­ku­ren­cji


SJP.pl


omniworyczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) so­cjol. pre­fe­ro­wa­nie zróż­ni­co­wa­nia – sma­ków, gu­stów i zwy­cza­jów ku­li­nar­nych, a także sze­ro­ka wie­dza o je­dze­niu, roz­pa­try­wa­ne jako zja­wi­sko w pew­nej gru­pie spo­łecz­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃mʲɲivɔˈrɨt͡ʃnɔɕt͡ɕ, AS: õmʹńivoryčność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. omniworyczny

 przysł. omniworycznie

Wiktionary


omnopon

nazwa hand­lo­wa leku prze­ciw­bó­lo­we­go sto­so­wa­ne­go przy sil­nym bólu, za­wie­ra­ją­ce­go mie­szan­kę al­ka­lo­i­dów opium (głów­nie mor­fi­nę, ko­de­i­nę, te­ba­i­nę i pa­pa­we­ry­nę); Pan­to­pon


SJP.pl


omnoponiusz

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) gwara. nar­ko­ma­nów om­no­pon

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃mnɔˈpɔ̃ɲuʃ, AS: õmnopõńuš

Wiktionary


omo

1. rzeka w Etio­pii;
2. marka prosz­ku do pra­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Omo – rzeka w Etio­pii
  • Park Na­ro­do­wy Omo – park na­ro­do­wy w do­li­nie rzeki Omo, miej­sce zna­le­zisk szcząt­ków ho­mi­ni­dów
  • Omo – re­zer­wat bios­fe­ry w Ni­ge­rii
  • Omo – de­ter­gent

Wikipedia


omocznia

sil­nie una­czy­nio­na błona pło­do­wa gadów, pta­ków i ssa­ków, pow­sta­ją­ca mię­dzy owod­nią a kos­mów­ką i peł­nią­ca rolę od­de­cho­wą; al­lan­to­is


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. jedna z błon pło­do­wych;

Wiktionary

Omocz­nia ( al­lan­to­is) – jedna z błon pło­do­wych, sil­nie una­czy­nio­na, roz­wi­ja się po­mię­dzy owod­nią a kos­mów­ką. U więk­szo­ści owod­niow­ców wor­ko­wa­ta jama omocz­ni ma­ga­zy­nu­je wy­da­li­ny za­rod­ka. U owod­niow­ców ja­jo­rod­nych omocz­nia poś­red­ni­czy także w wy­mia­nie ga­zo­wej oraz odży­wia­niu za­rod­ka (zwła­szcza gdy jest zro­śnię­ta z kos­mów­ką, two­rząc tzw.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­da­niem omocz­ni jest gro­ma­dze­nie zbęd­nych pro­duk­tów prze­mia­ny ma­te­rii za­rod­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmɔt͡ʃʲɲa, AS: õmočʹńa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. omoczniowy

Wiktionary


omodlić

uczy­nić przed­mio­tem mod­lit­wy; ob­mod­lić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) mod­lić się w ja­kiejś in­ten­cji

Wiktionary


omok

ka­mień two­rzą­cy się na dnie panwi w cza­sie wa­rze­nia soli; używa się go jako soli byd­lę­cej


SJP.pl


omometr

jed­nost­ka oporu elek­trycz­ne­go wła­ści­we­go (re­zy­styw­no­ści)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miar. fiz. elektr. jed­nost­ka oporu wła­ści­we­go (re­zy­styw­no­ści) w ukła­dzie SI, oz­na­cza­na sym­bo­lem Ω·m

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W stre­fie ae­ra­cji suche pia­ski osią­ga­ją opor­no­ści z re­gu­ły prze­kra­cza­ją­ce war­tość 1000 omo­me­trów.

Wiktionary


omomierz

przy­rząd do po­mia­ru oporu elek­trycz­ne­go; omo­metr


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elek­tron. przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru oporu elek­trycz­ne­go;

Wiktionary

Omo­mierz – przy­rząd słu­żą­cy do po­mia­ru re­zy­stan­cji. Do po­mia­ru re­zy­stan­cji wy­ko­rzy­stu­je się za­leż­no­ści wy­stę­pu­ją­ce w pra­wie Ohma, czyli przez po­miar lub usta­wie­nie na­tę­że­nia prądu pły­ną­ce­go przez ba­da­ny ele­ment i na­pię­cia na ba­da­nym ele­men­cie.

Omo­mierz jest jedną z pod­sta­wo­wych funk­cji każ­de­go mier­ni­ka uni­wer­sal­ne­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­pu­szczal­ne jest przy­łą­cza­nie prze­wo­dów linii strza­ło­wej do za­pa­lar­ki elek­trycz­nej na sta­no­wi­sku od­pa­la­nia, po uprzed­nim skon­tro­lo­wa­niu opor­no­ści ob­wo­du strza­ło­we­go omo­mie­rzem strza­ło­wym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmɔmʲjɛʒ, AS: õmomʹi ̯ež

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. om m.

Wiktionary


omomiłek

po­spo­li­ty chrząszcz dra­pież­ny


SJP.pl


omomiłki

po­spo­li­ty chrząszcz dra­pież­ny


SJP.pl


omotać

owi­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. omo­ty­wać)

 (1.1) pot. owi­nąć coś wokół cze­goś albo szczel­nie czymś kogoś przy­kryć

 (1.2) pot. wy­wrzeć na kogoś silny wpływ, tak że za­czy­na my­śleć lub dzia­łać zgod­nie z cudzą wolą

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny omo­tać się (ndk. omo­ty­wać się)

 (2.1) pot. owi­nąć sa­me­go sie­bie czymś

 (2.2) pot. wplą­tać się w coś trud­ne­go lub cha­o­tycz­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmɔtat͡ɕ, AS: õmotać

Wiktionary


omotka

w że­glar­stwie: cien­ka linka ro­ślin­na zwi­nię­ta z dwu lub trzech sznur­ków, uży­wa­na do zwią­zy­wa­nia ze sobą lin, spo­rzą­dza­nia opa­sek oraz do ob­wią­zy­wa­nia żagla na bomie lub gaflu; mar­lin­ka, ju­zing


SJP.pl

Omot­ka – oplot z nici słu­żą­cy w węd­kar­stwie jako wzmoc­nie­nie klej­no­tek i wę­dzisk bam­bu­so­wych w po­bli­żu ko­la­nek lub jako umo­co­wa­nie prze­lot­ki na wę­dzi­sku lub spła­wi­ku.

Wikipedia


omotywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. omo­tać)

 (1.1) pot. owi­jać coś wokół cze­goś albo szczel­nie czymś kogoś przy­kry­wać

 (1.2) pot. wy­wie­rać na kogoś silny wpływ, tak że za­czy­na my­śleć lub dzia­łać zgod­nie z cudzą wolą

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny omo­ty­wać się (dk. omo­tać się)

 (2.1) pot. owi­jać sa­me­go sie­bie czymś

 (2.2) pot. wplą­ty­wać się w coś trud­ne­go lub cha­o­tycz­ne­go

Wiktionary


omowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. po­mó­wie­nie, oszczer­stwo, pot­warz

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od omowy

Wiktionary


omowność

cecha cze­goś wy­ra­żo­ne­go nie wprost; alu­zyj­ność, opi­so­wość


SJP.pl


omowny

wy­ra­żo­ny nie wprost; opi­so­wy, alu­zyj­ny


SJP.pl


omowy

→ om


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) fiz. speł­nia­ją­cy pier­wsze prawo Ohma, taki w któ­rym na­tę­że­nie pły­ną­ce­go prądu jest wprost pro­por­cjo­nal­ne do przy­ło­żo­ne­go na­pię­cia;

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=żeń­ski.

 (2.1) M., B. i W. lm. od omowa

Wiktionary

Patrz:

om

Przykłady

 (1.1) W na­szym in­sty­tu­cie opra­co­wu­je się kon­tak­ty omowe dla róż­nych pół­prze­wod­ni­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmɔvɨ, AS: õmovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. om

Wiktionary


omozaur

ro­dzaj di­no­za­u­ra z in­fra­rzę­du ste­go­za­u­rów; da­cen­trur


SJP.pl


omołoj

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji, ucho­dzi do Morza Łap­tie­wów;

Wiktionary

Omo­łoj – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w Ja­ku­cji. Dłu­gość 593 km; po­wierzch­nia do­rze­cza 38 900 km².

Pow­sta­je w Gó­rach Wier­cho­jań­skich (w pa­śmie Si­je­tin­dien­skij chrie­biet), pły­nie w kie­run­ku pół­noc­nym w sze­ro­kiej do­li­nie po­mię­dzy pas­mem Si­je­tin­dien­skij chrie­biet, a pas­mem Kułar, na­stęp­nie krę­tym bie­giem przez Ni­zi­nę Jań­sko-In­dy­gir­ską; ucho­dzi estu­a­rium do za­to­ki Buor-Chaja Morza Łap­tie­wów. W dol­nym biegu licz­ne nie­wiel­kie je­zio­ra, w tym słyn­ne je­zio­ro Cha­jyr.

Wikipedia


omołon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ma­ga­dań­skim, Czu­koc­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym i Ja­ku­cji; prawy i za­ra­zem naj­dłuż­szy do­pływ Ko­ły­my;

Wiktionary

Omo­łon (ros. Омолон) – rzeka w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie ma­ga­dań­skim, Czu­koc­kim Okrę­gu Au­to­no­micz­nym i Ja­ku­cji; prawy i za­ra­zem naj­dłuż­szy do­pływ Ko­ły­my. Dłu­gość 1114 km, po­wierzch­nia do­rze­cza 113 600 km²; śred­ni rocz­ny prze­pływ przy uj­ściu 700 m³/s.

Wikipedia


omrzel

chrząszcz, szkod­nik kieł­ków ro­ślin


SJP.pl

Om­rzel ("Opa­trum") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny czar­nu­cho­wa­tych.

Chrzą­szcze o krót­kim i sze­ro­kim, owal­nym w za­ry­sie ciele, u ga­tun­ków środ­ko­wo­e­u­ro­pej­skim osią­ga­ją­cym od 7 do 10 mm dłu­go­ści. Ubar­wie­nie mają bru­nat­no­czar­ne do czar­ne­go, czę­sto z sza­ro­bru­nat­nym na­lo­tem.

Wikipedia


omsk

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto ob­wo­do­we w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, przy uj­ściu Omu do Ir­ty­sza;

Wiktionary

Omsk ( Омск) – mia­sto w az­ja­tyc­kiej czę­ści Rosji, na Ni­zi­nie Za­chod­nio­sy­be­ryj­skiej, przy uj­ściu rzeki Om do Ir­ty­sza. Sto­li­ca ob­wo­du om­skie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Om m., omszczanin mos., omszczanka ż.

 przym. omski

Wiktionary


omski

→ Omsk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Omska albo po­cho­dzą­cy z Omska, zwią­za­ny z Om­skiem

Wiktionary

Patrz:

Omsk

Przykłady

 (1.1) Omską ka­tor­gę opi­sał jeden z bo­ha­te­rów po­wie­ści Do­sto­jew­skie­go, „T-wski", czyli wspom­nia­ny Szy­mon To­ka­rzew­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Omsk m., Om m.

Wiktionary


omsknąć

oms­knąć się - ze­śliz­gnąć się; ob­su­nąć się


SJP.pl


omszały

po­kry­ty mchem, pu­chem, ple­śnią; om­szo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty mchem lub czymś po­dob­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na dwo­rze stało ol­brzy­mie lu­stro om­sza­łe sza­dzią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omszenie n., mchy nmos., mech mzw./mrz.

 czas. omszeć dk.

 przym. omszony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. omszony

Wiktionary


omszczanin

miesz­ka­niec Omska


SJP.pl


omszczanka

miesz­kan­ka Omska


SJP.pl


omszeć

po­kryć się, obros­nąć mchem, ple­śnią, pu­chem


SJP.pl


omszony

po­kry­ty mesz­kiem, ple­śnią; om­sza­ły


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty mchem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Owoce brzosk­wi­ni są duże, mie­wa­ją do sied­miu cen­ty­me­trów śred­ni­cy, mię­si­ste i so­czy­ste o skór­ce żół­tej lub ró­żo­wej om­szo­nej, z dużą pest­ką.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmʃɔ̃nɨ, AS: õmšõny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. mech mrz., mszak mrz., meszek mrz., mchy nmos.

 czas. mechacić ndk., zmechacić dk.

 przym. mszysty, mchowy, meszkowaty, omszały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mszysty

Wiktionary


omszyć

po­kryć mchem, pu­chem, ple­śnią


SJP.pl


omtur

OM TUR; Or­ga­ni­za­cja Mło­dzie­ży To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go


SJP.pl


omtur-owiec

czło­nek OMTUR-u (OM TUR-u, Or­ga­ni­za­cji Mło­dzie­ży To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go); OM TUR-owiec, om­tu­ro­wiec


SJP.pl


omtur-owski

→ OMTUR; om­tu­row­ski


SJP.pl


omturowiec

czło­nek OM TUR-u (OMTUR-u, Or­ga­ni­za­cji Mło­dzie­ży To­wa­rzy­stwa Uni­wer­sy­te­tu Ro­bot­ni­cze­go); om­tu­ro­wiec, OMTUR-owiec


SJP.pl


omturowski

do­ty­czą­cy OM TUR-u; OM TUR-owski


SJP.pl


omul

ryba z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych (Sal­mo­ni­dae), wy­stę­pu­ją­ca w mo­rzach ark­tycz­nych


SJP.pl

Omul ("Co­re­go­nus au­tum­na­lis") – ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny ło­so­sio­wa­tych.

Wikipedia


omulew

1. osada w Pol­sce;
2. je­zio­ro w Pol­sce;
3. rzeka w Pol­sce


SJP.pl

Omu­lew – rzeka, prawy do­pływ Narwi o dłu­go­ści 127,2 km.

Rzeka pły­nie przez Rów­ni­nę Ma­zur­ską i Rów­ni­nę Kur­piow­ską, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim i ma­zo­wiec­kim. Wy­pły­wa ze źró­deł po­ni­żej Je­zio­ra Ko­niu­szyń­skie­go (w La­sach Na­pi­wodz­kich) jako stru­ga Ko­niu­szan­ka, pły­nie przez je­zio­ro Omu­lew, Pu­szczę Kur­piow­ską, kom­pleks ba­gien Sze­ro­ka Biel. Prze­pły­wa przez miej­sco­wo­ści: Kot, Wiel­bark, Bro­do­we Łąki, Czar­no­trzew, Przy­stań, Ostro­łę­ka, gdzie w po­łud­nio­wej czę­ści mia­sta ucho­dzi do Narwi.

Wikipedia


omulewski

→ Omu­lew


SJP.pl

Patrz:

Omulew

omulik

omu­lik zmien­ny - małż z ro­dzi­ny ra­cicz­ni­co­wa­tych; ra­cicz­ni­ca


SJP.pl


omulno

Omul­no – część wsi Lubno w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz.

W la­tach 1975–1998 Omul­no ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

W oko­li­cach Omul­na wy­pły­wa stru­ga Kłę­bo­wian­ka, do­pływ Do­brzy­cy.

Wikipedia


omurzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|omu­rzyć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. omurzyć

Wiktionary


omurzyć

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. po­bru­dzić czymś syp­kim np. pia­skiem, ku­rzem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omurzenie n.

Wiktionary


omułek

ja­dal­ny małż mor­ski; mul


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. przy­brzeż­ny małż mórz eu­ro­pej­skich i Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmuwɛk, AS: õmuu̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. muł m.

Wiktionary


omv

OMV (wcze­śniej "Österreichische Mineralölverwaltung" i "ÖMV") – au­striac­kie przed­się­bior­stwo z sie­dzi­bą w Wied­niu, za­ło­żo­ne 3 lipca 1956, zaj­mu­ją­ce się przet­wa­rza­niem ropy naf­to­wej oraz dy­stry­bu­cją pro­duk­tów ro­po­po­chod­nych, m.in. paliw.

Dzia­ła w 18 pań­stwach na 5 kon­ty­nen­tach. Po­sia­da udzia­ły w Bo­re­a­lis A/S, AMI Agro­linz In­ter­na­tio­nal GmbH, wę­gier­skiej gru­pie MOL, Ba­y­er­no­il Raf­fi­ne­rie­ge­sells­chaft GmbH, EconGas GmbH, Pe­trom SA, Tur­kish Pe­trol Ofisi.

Wikipedia


omyczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ogo­nek za­ją­ca, mały omyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omyk mrz.

Wiktionary


omyk

ogon za­ją­ca; kos­myk; osmyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) łow. ogon za­ją­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. omyczek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osmyk

Wiktionary


omylić

1. być po­wo­dem czy­je­goś błęd­ne­go zda­nia;
2. omy­lić się:
a) po­peł­nić po­mył­kę; po­my­lić się;
b) źle kogoś, coś oce­nić; po­my­lić się, za­wieść się


SJP.pl


omylniejszy

dawny sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: omyl­ny; bar­dziej omyl­ny


SJP.pl


omylność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest omyl­ne; cecha tych, któ­rzy są omyl­ni

Wiktionary

Powiązane:

 przym. omylny

 przysł. omylnie

Wiktionary


omylny

1. po­peł­nia­ją­cy błędy;
2. wpro­wa­dza­ją­cy w błąd; błęd­ny


SJP.pl


omywać

1. myć z wierz­chu;
2. ota­czać wodą ze wszyst­kich stron; opły­wać


SJP.pl


omyć

ina­czej: obmyć


SJP.pl


omyłka

po­mył­ka, błąd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spra­wa nie­za­mie­rzo­na a nie­wła­ści­wa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Omył­ka – po­mył­ka, błąd, lap­sus
    • Oczy­wi­sta omył­ka – ter­min w pra­wie pro­ce­so­wym
  • Omył­ka – no­we­la Bo­le­sła­wa Prusa

Wikipedia

Powiązane:

 przym. omyłkowy

 przysł. omyłkowo

 rzecz. myłka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błąd, pomyłka

Wiktionary


omyłkowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest omył­ko­we; cecha tych, któ­rzy są omył­ko­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. omyłkowy

 przysł. omyłkowie

Wiktionary


omyłkowy

→ omył­ka


SJP.pl

Patrz:

omyłka

omówienie

1. wy­mie­nić się po­glą­da­mi na dany temat; prze­dy­sku­to­wać;
2. opi­sać, scha­rak­te­ry­zo­wać ja­kieś za­gad­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szcze­gó­ło­wy opis ja­kie­goś za­gad­nie­nia; szcze­gó­ło­we wy­po­wia­da­nie się na jakiś temat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. omawianie n., mówienie n.

 czas. mółwić, omówić dk., omawiać ndk.

Wiktionary


omówić

1. wy­mie­nić się po­glą­da­mi na dany temat; prze­dy­sku­to­wać;
2. opi­sać, scha­rak­te­ry­zo­wać ja­kieś za­gad­nie­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oma­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|oma­wiać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chcie­li­by­śmy je­szcze dziś omó­wić ter­min do­sta­wy okrę­tów i wra­cać z dobrą no­wi­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈmuvʲit͡ɕ, AS: õmuvʹić

Wiktionary

Powiązane:

 czas. mówić, mółwić

 rzecz. omówienie n.

Wiktionary


omączanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|omą­czać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. omączać ndk.

 rzecz. mącznik mzw., mącznica ż., mąka ż.

 przym. mączny

Wiktionary


omączać

po­kry­wać, przy­sy­py­wać mąką; mą­czyć


SJP.pl


omączyć

po­kryć, przy­sy­pać mąką


SJP.pl


omłacać

od­dzie­lać na­sio­na od kło­sów lub strą­ków; wy­mła­cać, wy­młó­cać


SJP.pl


omłot

od­dzie­la­nie na­sion od słomy, młó­ce­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. od­dzie­la­nie na­sion od ze­bra­nych plo­nów

 (1.2) roln. na­sio­na ro­ślin po­zo­sta­łe po omło­cie (1.1)

 (1.3) pot. dot­kli­we po­bi­cie, ciosy za­da­ne lub za­da­wa­ne komuś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niez­mier­ne masy słomy po omło­cie prze­wa­la­ły się w prze­strzeń.

 (1.2) Zda­rzył się tam też wy­pa­dek roz­dzie­le­nia omło­tów zboża przez jed­ne­go z go­spo­da­rzy mię­dzy bied­nych krew­nych, aby uni­knąć do­star­cze­nia go do punk­tu skupu.

 (1.3) Do­sta­li omło­ty i po­je­dyn­czo wra­ca­li do ko­szar, […]. Gdy do­tar­li na kom­pa­nię, zwo­ła­li chło­pa­ków i „uz­bro­je­ni” w kije wró­ci­li do miej­sca zaj­ścia.

 (1.3) Facet, kiedy roz­ra­bia, do­sta­je omłot. A dziew­czy­ny po­tra­fią być rów­nie nie­bez­piecz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. omłacać ndk., omłócić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młócka

 (1.3) bęcki, lanie, łomot, oklep

Wiktionary


omłócić

od­dzie­lić na­sio­na od kło­sów lub strą­ków


SJP.pl


omżyn

ozdob­na ro­śli­na ziel­na; bud­le­ja


SJP.pl


on

za­i­mek oso­bo­wy


SJP.pl

za­i­mek oso­bo­wy

 (1.1) trze­cia osoba licz­by po­je­dyn­czej, ro­dzaj męski

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (2.1) przest. ten, ów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • On – dziel­ni­ca Mar­che-en-Fa­men­ne
  • Aviv Shir-On – iz­ra­el­ski dy­plo­ma­ta
  • Aviva Bar-On – cze­cho­sło­wac­ka śpie­wacz­ka
  • Dan Bar-On – iz­ra­el­ski psy­cho­log
  • Roni Bar-On – iz­ra­el­ski po­li­tyk
  • On – sta­ro­żyt­na hebr. nazwa He­lio­po­lis
  • On – film w re­ży­se­rii Luisa Buñuela
  • On – album pol­skie­go ra­pe­ra Tau
  • On – sin­gel ze­spo­łu BTS
  • On − okre­śle­nie sno­o­ke­ro­we
  • On – ame­ry­kań­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • On AG – szwaj­car­skie przed­się­bior­stwo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To on jest zdraj­cą!

 (1.1) Co on tu robi?

 (1.1) Gdzie on jest?!

 (2.1) Wró­cił się tedy onego dnia Ezaw drogą, którą był przy­je­chał, do Seir.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃n, AS: õn

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. ony

 czas. onaczyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) góry|uón., reg. śl. ón

Wiktionary


on-line

[czy­taj: onLAJN] on­li­ne, on line;
1. do­stęp­ny lub od­by­wa­ją­cy się za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu;
2. za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. in­form. tryb pracy przy uży­ciu sieci in­ter­ne­to­wej

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) in­form. zwią­za­ny z sie­cią in­ter­ne­to­wą, do­ty­czą­cy sieci in­ter­ne­to­wej, prze­ka­zy­wa­ny za po­mo­cą sieci in­ter­ne­to­wej

przy­słó­wek

 (3.1) in­form. za po­mo­cą In­ter­ne­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas pan­de­mii życie prze­nio­sło się do on-line’u i to na­praw­dę w wielu jego aspek­tach.

 (2.1) Z uro­czy­sto­ści prze­pro­wa­dzo­no trans­mi­sję on-line.

 (3.1) Frag­men­ty po­wie­ści udo­stęp­nio­ne on-line po­cho­dzą z wy­da­nia przed­wo­jen­ne­go.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) onlinowy

Wiktionary


ona

za­i­mek oso­bo­wy, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trze­cia osoba licz­by po­je­dyn­czej, ro­dzaj żeń­ski

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (2.1) przest. ta, owa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ona – rzeka w Rosji
  • Ona − jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Har­dee
  • Ona − sin­gel ze­spo­łu Ira z al­bu­mu 1993 rok
  • Ona − ame­ry­kań­ski film przy­go­do­wy z 1935 roku, w re­ży­se­rii Lan­sin­ga C. Hol­de­na i Ir­vin­ga Pi­che­la
  • Ona − bry­tyj­ski film przy­go­do­wy z 1965 roku, w re­ży­se­rii Ro­ber­ta Daya
  • Ona − ame­ry­kań­ski me­lo­dra­mat z 2013 roku, w re­ży­se­rii Spike’a Jonza
  • Ona – po­wieść Henry'ego Rider Hag­gar­da, opu­bli­ko­wa­na na prze­ło­mie 1886 i 1887 roku
  • Ona − pol­ska sta­cja te­le­wi­zyj­na na­le­żą­ca do Te­le­wiz­ji Pol­sat
  • ONA

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ona jest chora. Chodź­my ją od­wie­dzić. Ku­pi­my jej cze­ko­la­dę.

 (1.1) Spójrz na tę dziew­czy­nę, jaka ona jest pię­kna!

 (1.1) Wi­dzia­łem tam ją, a nie cie­bie.

 (1.1) Czy ty się z nią spo­ty­kasz? — Tak!

 (1.1) Byłem dzi­siaj u niej.

 (2.1) Król zaś po ukoń­czo­nem na­bo­żeń­stwie (…) je­chał do grodu i tam onę nie­bie­ską kon­fe­de­ra­cyą wraz z ty­szo­wiec­ką ro­bo­ro­wał.

 (2.1) Owóż, wi­docz­nie to mówił, aby oną pannę skap­to­wać (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃na, AS: õna

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. ony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) góry|uóna.

Wiktionary


onaczyć

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) pot. wy­ko­ny­wać czyn­ność, któ­rej nazwy mó­wią­cy w danej chwi­li nie pa­mię­ta lub nie chce wy­mie­nić; może za­stę­po­wać do­wol­ny cza­sow­nik (po­dob­nie jak ten­te­go­wać)

 (1.2) daw. eufem. wy­ko­ny­wać czyn­ność wstyd­li­wą, nie­przyz­wo­i­tą lub ob­sce­nicz­ną (sek­su­al­ną lub fiz­jo­lo­gicz­ną)

 (1.5) gw-pl|Górny Śląsk. ło­na­czyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Co ty tam ona­czysz pod tym sto­łem?

 (1.3) Nie onacz mi tutaj, tylko mów do ojca z sza­cun­kiem!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. doonaczyć dk., wyonaczyć dk., rozonaczyć dk., odonaczyć dk., poonaczyć dk., łonaczyć ndk.

 zaim. on

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tentegować, tegować, robić

 (1.4) drwić, kpić, szydzić, wyśmiewać, żartować

Wiktionary


onager

1. śred­nio­wiecz­na ma­chi­na wo­jen­na do mio­ta­nia po­ci­sków
2. pod­ga­tu­nek ku­ła­na z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ro­dzaj sta­ro­żyt­nej i śred­nio­wiecz­nej ka­ta­pul­ty;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Equus ona­ger|ref=tak., za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem dziki az­ja­tyc­ki ssak ko­pyt­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ona­ger – ro­dzaj ma­chi­ny wo­jen­nej
  • ona­ger – zwie­rzę z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈnaɡɛr, AS: õnager

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) osioł azjatycki, kułan

Wiktionary


onak

naz­wi­sko


SJP.pl


onam

za­i­mek

 (1.1) stpol. śrpol. tam

Wiktionary

Onam (ma­la­ja­lam ഓണം) – świę­to o cha­rak­te­rze do­żyn­ko­wym, ob­cho­dzo­ne w in­dyj­skim sta­nie Ke­ra­la.

Wikipedia


onan

po­stać bi­blij­na, od imie­nia któ­rej po­cho­dzi słowo ona­nizm


SJP.pl

Onan (hebr. אוֹנָן) – po­stać bi­blij­na, drugi syn Judy i córki Ka­na­nej­czy­ka no­szą­ce­go imię Szua. Miał on star­sze­go brata Era, oraz młod­szych Szelę, Pe­re­sa i Ze­ra­cha. Wy­stę­pu­je w 38. roz­dzia­le Księ­gi Ro­dza­ju jako ten, który po śmier­ci swego brata Era nie chciał mimo po­le­ce­nia ojca do­peł­nić prawa le­wi­ra­tu.

Wikipedia


onania

po­draż­nia­nie włas­nych na­rzą­dów płcio­wych w celu za­spo­ko­je­nia po­trzeb sek­su­al­nych; ona­nizm, ma­stur­ba­cja, sa­mog­wałt, ip­sa­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ona­nizm

Wiktionary

Ona­nia albo Ha­nieb­ny czyn au­to­po­lu­cji i jego wszyst­kie prze­ra­ża­ją­ce kon­sek­wen­cje dla obu płci, z du­cho­wy­mi i me­dycz­ny­mi po­ra­da­mi dla tych, któ­rzy już się skrzyw­dzi­li tym wstręt­nym zwy­cza­jem (ang. "Ona­nia, or the he­i­no­us sin of self-pol­lu­tion, and all its fright­ful con­se­qu­en­ces in both sexes con­si­de­red, with spi­ri­tu­al and phy­si­cal ad­vi­ce to those who have al­re­a­dy in­ju­red the­mes­le­ves by this abo­mi­na­ble prac­ti­ce") – ano­ni­mo­wy pam­flet opu­bli­ko­wa­ny w Lon­dy­nie w 1710 r., opi­su­ją­cy szcze­gó­ło­wo ma­stur­ba­cję u obu płci.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. onanistyczny

 rzecz. onanizm mrz.

 czas. onanizować

Wiktionary


onanista

osoba za­spo­ka­ja­ją­ca się sek­su­al­nie bez udzia­łu part­ne­ra; ma­stur­bant, ma­stur­ba­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) seks. męż­czyz­na lub chło­pak, który się ona­ni­zu­je

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃nãˈɲista, AS: õnãńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Onan m., onanizm m., onanizowanie n., onanizator m.

:: fż. onanistka ż.

 czas. onanizować ndk.

 przym. onanistyczny

 przysł. onanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. koniobijca

Wiktionary


onanistka

ko­bie­ta za­spo­ka­ja­ją­ca się sek­su­al­nie bez udzia­łu part­ne­ra; ma­stur­bant­ka, ma­stur­ba­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) seks. ko­bie­ta, która się ona­ni­zu­je

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onanista mos., onanizm mrz.

 przym. onanistyczny

 czas. onanizować

Wiktionary


onanistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ona­ni­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onanista mos., onanizm mrz.

 przym. onanistyczny

 czas. onanizować

Wiktionary


onanistyczny

→ ona­nizm


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ona­niz­mem, do­ty­czą­cy ona­niz­mu

Wiktionary

Patrz:

onanizm

Powiązane:

 rzecz. onanizm mrz., onanista m., onanistka ż., onania ż., onanizowanie n., Onan m.

 czas. onanizować się, onanizować ndk.

 przysł. onanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) masturbacyjny

Wiktionary


onanizator

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) urzą­dze­nie do ona­ni­zo­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onanista mos.

Wiktionary


onanizm

po­draż­nia­nie włas­nych na­rzą­dów płcio­wych w celu za­spo­ko­je­nia po­trzeb sek­su­al­nych; ma­stur­ba­cja, sa­mog­wałt, ip­sa­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. za­cho­wa­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na ero­tycz­nym po­bu­dza­niu włas­nych or­ga­nów płcio­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ona­nizm jest po­tę­pia­ny w kul­tu­rze ju­da­i­stycz­nej.

 (1.1) Je­szcze w XVIII stu­le­ciu fi­lo­zof fran­cu­ski Denis Di­de­rot pisał, że ona­nizm jest po­ży­tecz­ny dla mło­dych męż­czyzn.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈnãɲism̥, AS: õnãńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onanista m., onanistka ż., onania ż., onanizowanie n., Onan m.

 czas. onanizować ndk.

 przym. onanistyczny

 przysł. onanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) onania, masturbacja, ipsacja, autoerotyzm; wulg. (tylko o mężczyznach) walenie konia; wulg. samojebstwo; przest. samogwałt, samieństwo

Wiktionary


onanizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ona­ni­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. onanizować ndk.

 rzecz. onanizm mrz., onanista mos.

 przym. onanistyczny

Wiktionary


onanizować

1. po­draż­niać na­rzą­dy płcio­we part­ne­ra; ma­stur­bo­wać;
2. ona­ni­zo­wać się - po­draż­niać włas­ne na­rzą­dy płcio­we w celu za­spo­ko­je­nia po­trzeb sek­su­al­nych; ma­stur­bo­wać się


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) seks. za­spo­ka­jać popęd płcio­wy przez po­bu­dza­nie na­rzą­dów płcio­wych

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ona­ni­zo­wać się (dk. brak)

 (2.1) seks. za­spo­ka­jać popęd płcio­wy przez po­bu­dza­nie włas­nych na­rzą­dów płcio­wych

 (2.2) seks. za­spo­ka­jać popęd płcio­wy przez wza­jem­ne po­bu­dza­nie na­rzą­dów płcio­wych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obu­dził się w nocy: du­chow­ny leżał na nim i ona­ni­zo­wał go.

 (2.2) Kilku odesz­ło w gąszcz ży­wo­pło­tu – tam gdzie grze­bie się na od­lu­dziu sa­mo­bój­ców i wi­siel­ców – ona­ni­zo­wa­li się wza­jem­nie. Wy­trysk na­stę­po­wał mo­men­tal­nie – młoda sper­ma wy­so­kim łu­kiem opa­da­ła na za­pa­dłe, tra­wa­mi za­ro­słe, za­pom­nia­ne groby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃nãɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: õnãńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onanizowanie n., onanizm m., onania ż., onanista m., onanistka ż., Onan m.

 przym. onanistyczny

 przysł. onanistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) masturbować się; o mężczyźnie: pot. trzepać się, zaspokajać się; eufem. środ. bawić się małym, bawić się ptaszkiem, obierać ogóra, jechać na ręcznym, męczyć węża, polerować berło, strugać pachoła, szarpać się, trzepać kapucyna, marszczyć freda; wulg. walić konia, brandzlować się, walić gruchę

Wiktionary


onboarding

[czy­taj: on­bor­ding] pro­ces wpro­wa­dza­nia no­wych pra­cow­ni­ków do firmy


SJP.pl

On­bo­ar­ding – pro­ces wpro­wa­dza­nia no­wych pra­cow­ni­ków do or­ga­ni­za­cji.

On­bo­ar­ding za­pew­nia nowym pra­cow­ni­kom zdo­by­cie nie­zbęd­nej wie­dzy, umie­jęt­no­ści i za­cho­wań, aby stali się pro­duk­tyw­ny­mi człon­ka­mi or­ga­ni­za­cji.

Wikipedia


onboardingowy

→ on­bo­ar­ding [czy­taj: on­bor­din­go­wy]


SJP.pl


oncilla

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Le­o­par­dus ti­gri­nus|Schre­ber|ref=tak., ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych, wy­stę­pu­ją­cy w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Ame­ry­ce Środ­ko­wej;

 (1.2) zool. kot z ga­tun­ku on­cil­la (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oce­lot ty­gry­si, kot ty­gry­si, on­cil­la (Le­o­par­dus ti­gri­nus) – ga­tu­nek dra­pież­ne­go ssaka z ro­dzi­ny ko­to­wa­tych.
  • Dozor B – ukra­iń­ski lekki tran­spor­ter opan­ce­rzo­ny, pro­du­ko­wa­ny rów­nież w Pol­sce pod nazwą On­cil­la.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W su­chych re­jo­nach Bra­zy­lii on­cil­la odży­wia się ja­szczur­ka­mi.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kot tygrysi, ocelot, ocelot tygrysi

 (1.2) kot tygrysi, ocelot, ocelot tygrysi

Wiktionary


ondrasz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mam na imię On­drasz i je­stem le­ka­rzem we­te­ry­na­rii.

 (1.1) (…) na św. Jana, gdy utop­ce swej mocy nie mają, mu­si­cie pójść za zjawą On­dra­sza.

 (1.1) Opo­wieść o On­dra­szu znam z dzie­ciń­stwa.

 (1.1) An­drze­jo­wie, Ję­drze­jo­wie i On­dra­szo­wie dzień swego pa­tro­na, czyli imie­ni­ny, ob­cho­dzą 30 li­sto­pa­da.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ondraszowa ż., Ondraszówna ż., Ondraszostwo lm m.

:: zdrobn. Ondraszek mos.

 przym. Ondraszowy, Ondraszkowy

 zob. Andrzej, Jędrzej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. Andrzej, Jędrzej; zdrobn. Ondraszek

Wiktionary


ondraszek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m., zdrob­nie­nie od On­drasz

Wiktionary

On­dra­szek, Ondra albo Ondráš z Ja­no­vic(wła­ści­wie: cz. "Ondřej Fu­ci­man", pol. "An­drzej Fu­ci­man", w li­te­ra­tu­rze czę­sto błęd­nie jako An­drzej Sze­be­sta; ur. 1680 w Ja­no­wi­cach koło Fryd­ka, ochrz­czo­ny 13 li­sto­pa­da 1680; zm. 1 kwiet­nia 1715 w Świad­no­wie) – po­stać au­ten­tycz­na, le­gen­dar­ny "be­skid­nik" (zbój­nik) z gór Be­ski­du Mo­raw­sko-Ślą­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­bój­ca On­drasz­ka tra­fił na cie­szyń­ski zamek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ondrasz mos.

 przym. Ondraszkowy, Ondraszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ondrasz

Wiktionary


ondraszkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do On­drasz­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hela na­zbie­ra­ła grzy­bów w On­drasz­ko­wym za­gaj­ni­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ondraszek m., Ondrasz m.

 przym. Ondraszowy

Wiktionary


ondraszowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. taki, który na­le­ży do On­dra­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ho­no­ra­ta na­zbie­ra­ła ma­śla­ków w On­dra­szo­wym za­gaj­ni­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ondraszek mos., Ondrasz mos.

 przym. Ondraszkowy

Wiktionary


ondula

1. jed­wab­na przę­dza wąt­ko­wa;
2. ro­dzaj weł­nia­nej tka­ni­ny


SJP.pl


ondulacja

1. za­bieg kos­me­tycz­ny po­le­ga­ją­cy na ukła­da­niu wło­sów w loki lub fale;
2. fry­zu­ra pow­sta­ła po takim za­bie­gu;
3. prze­sta­rza­le: ła­god­ne wznie­sie­nie i ob­ni­że­nie osi fał­dów sko­ru­py ziem­skiej; un­du­la­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fryzj. usłu­ga fryz­jer­ska ma­ją­ca na celu sfa­lo­wa­nie wło­sów

 (1.2) daw. ruch fa­li­sty

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ondulacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) falowanie

Wiktionary


ondulacyjny

→ on­du­la­cja


SJP.pl

Patrz:

ondulacja

ondulować

1. ukła­dać włosy w loki lub fale; robić on­du­la­cję;
2. fał­do­wać po­dło­że na sku­tek prze­su­wa­nia się po­le­ga­ją­ce­go na ła­god­nym uno­sze­niu się i opa­da­niu; un­du­lo­wać


SJP.pl


ondyna

bo­gin­ka wodna wy­stę­pu­ją­ca w mi­to­lo­gii li­tew­skiej, ru­sał­ka; un­dy­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lud. ru­sał­ka zwa­bia­ją­ca mło­dych męż­czyzn w głę­bi­ny zbior­ni­ków wod­nych;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • On­dy­ny – mi­to­lo­gicz­ne bo­gin­ki za­miesz­ku­ją­ce je­zio­ra i rzeki
  • On­dy­na (Un­di­ne) – opera E.T.A. Hoff­man­na
  • On­dy­na (On­di­ne, ou La naïade) – balet z 1843 Jules’a Per­ro­ta (cho­re­o­gra­fia) i Ce­sa­re­go Pu­gnie­go (mu­zy­ka)
  • On­dy­na – balet z 1958 Hansa Wer­ne­ra Henze (cho­re­o­gra­fia) i Fre­de­ric­ka Ash­to­na (mu­zy­ka)
  • On­dy­na – sztu­ka te­a­tral­na Jeana Gi­ra­u­do­ux
  • On­di­ne – film ir­landz­ko-ame­ry­kań­ski
  • (92) Un­di­na – pla­ne­to­i­da
  • kląt­wa On­dy­ny – rzad­ka cho­ro­ba

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) undina, undyna

Wiktionary


one

za­i­mek oso­bo­wy

 (1.1) 3 os. lm. ro­dza­ju nie­mę­sko­o­so­bo­we­go

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (2.1) przest. te, owe

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ône – wa­loń­ska nazwa gminy Olne
  • One – cy­pryj­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • One – album stu­dyj­ny ame­ry­kań­skie­go wo­ka­li­sty i mul­tiin­stru­men­ta­li­sty Neala Morse’a
  • One – album stu­dyj­ny pio­sen­kar­ki Na­ta­szy Ur­bań­skiej
  • One – album ze­spo­łu Vivat
  • One – sin­gel U2
  • One – sin­gel Me­tal­li­ki
  • One – sin­gel Bee Gees
  • One – sin­gel Creed
  • One – sin­gel Sim­ple Plan
  • One – sin­gel Faith Hill
  • One – sin­gel szwedz­kiej grupy mu­zycz­nej Swe­dish House Mafia

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spójrz na te drze­wa, jakie one są stare!

 (1.1) W obo­zie ko­bie­cym ist­nia­ły dwie pro­wi­zo­rycz­ne umy­wal­nie. Każda z nich mogła po­mie­ścić około czter­dzie­stu osób. Były one jed­nak z re­gu­ły zam­knię­te dla więź­nia­rek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃nɛ, AS: õne

Wiktionary


one-liner

[czy­taj: łan laj­ner] jed­no­zda­nio­wa wy­po­wiedź traf­nie pod­su­mo­wu­ją­ca jakąś sy­tu­a­cję


SJP.pl


one-step

[czy­taj: łan­step] step;
1. ame­ry­kań­ski ta­niec to­wa­rzy­ski w stylu rag­ti­me'u, w tak­cie pa­rzy­stym 2/4 lub 4/8, z cha­rak­te­ry­stycz­nym ryt­mem ósem­ko­wym, pow­sta­ły około 1900 roku;
2. mu­zy­ka grana do tego tańca


SJP.pl

One-step – ta­niec to­wa­rzy­ski w tak­cie 2/4, w stylu rag­ti­me, szyb­szy od fok­stro­ta. []

Wikipedia


onega

je­zio­ro w Rosji; Onie­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto re­jo­no­we w pół­noc­nej Rosji, w ob­wo­dzie ar­chan­giel­skim, po­ło­żo­ne u uj­ścia Onegi (1.3) do Za­to­ki One­skiej;

 (1.2) geogr. je­zio­ro w pół­noc­no-za­chod­niej Rosji;

 (1.3) geogr. rzeka na pół­no­cy eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Onega – je­zio­ro w Rosji
  • Onega – mia­sto w Rosji
  • Onega – rzeka w Rosji
  • Onega – sta­cja ko­le­jo­wa w Rosji
  • Onega – cza­sa­mi spo­ty­ka­na nazwa dla Za­to­ki One­skiej w Rosji
  • Onega – cza­sa­mi spo­ty­ka­na nazwa dla Pół­wy­spu One­skie­go w Rosji
  • Er­min­do Onega – ar­gen­tyń­ski pił­karz
  • Da­niel Onega – ar­gen­tyń­ski pił­karz
  • Onega – hra­bi­na Por­tu­ga­lii w X wieku
  • Onega – ro­dzaj owa­dów z grupy plusk­wia­ków
  • Onega – ro­dzaj zwie­rząt za­li­cza­nych do fauny edia­ka­rań­skiej; nazwa ro­dza­jo­wa zmie­nio­na w 2019 roku na Cep­ha­lo­ne­ga

Wikipedia

Powiązane:

 przym. oneski

Wiktionary


onegdaj

daw­niej:
1. przedw­czo­raj; zaw­czo­raj;
2. kie­dyś, daw­niej


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. przedw­czo­raj, wcze­śniej niż wczo­raj

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dob­nież dzi­siej­si po­li­ty­cy co kwar­tał zmie­nia­ją wiarę: oneg­daj wie­rzy­li w Bis­marc­ka, wczo­raj w Gam­bet­tę, a dziś w Be­a­cons­fiel­da (…).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈnɛɡdaj, AS: õnegdai ̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. onegdajszy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przedwczoraj; kresy|pozawczoraj.

 (1.2) dawniej, kiedyś, niegdyś, drzewiej, ongi, ongiś

Wiktionary


onegdajszy

prze­sta­rza­łe: przedw­czo­raj­szy, po­zaw­czo­raj­szy


SJP.pl


onejromancja

wró­że­nie na pod­sta­wie in­ter­pre­ta­cji ma­rzeń sen­nych; oni­ro­man­cja


SJP.pl

Onej­ro­man­cja – (gr. ὄνειρος "one­i­ros" „sen” oraz μαντεία "man­te­ia" „wróż­ba”) – forma wróż­biar­stwa po­le­ga­ją­ca na in­ter­pre­ta­cji snów w celu prze­wi­dy­wa­nia przysz­ło­ści. W niek­tó­rych prak­ty­kach one­i­ro­man­tycz­nych sto­so­wa­ne są rów­nież ro­śli­ny one­i­ro­gen­ne, ma­ją­ce na celu wy­wo­ła­nie lub wzmoc­nie­nie sta­nów świa­do­mo­ści o cha­rak­te­rze sen­nym.

Wikipedia


onejromanta

osoba wró­żą­ca na pod­sta­wie in­ter­pre­ta­cji ma­rzeń sen­nych; oni­ro­man­ta


SJP.pl


onejromantka

→ onej­ro­man­ta


SJP.pl

Patrz:

onejromanta

onerwie

po­chew­ka pęcz­ków włó­kien ner­wo­wych


SJP.pl


oneski

ty­czą­cy się Onegi, je­zio­ra, rzeki i mia­sta w Rosji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Onegą, do­ty­czą­cy Onegi (je­zio­ra, mia­sta albo rzeki)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Onega ż.

Wiktionary


onet

pol­ski por­tal in­ter­ne­to­wy za­ło­żo­ny w 1996 roku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Onet.pl – pol­sko­ję­zycz­ny por­tal in­ter­ne­to­wy
  • Onet.tv – te­le­wiz­ja in­ter­ne­to­wa dzia­ła­ją­ca w ra­mach ser­wi­su Onet.pl o pro­fi­lu in­for­ma­cyj­no-edu­ka­cyj­no-roz­ryw­ko­wym
  • Onet Ko­mu­ni­ka­tor
  • Onet-le-Château – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Midi-Pi­re­ne­je, w de­par­ta­men­cie Ave­y­ron
  • Oneta

Wikipedia


onetowy

→ Onet


SJP.pl

Patrz:

Onet

onezjusz

imię mę­skie


SJP.pl


ongi

prze­sta­rza­le: kie­dyś, swego czasu; ongiś


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. kie­dyś, daw­niej, nieg­dyś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃ŋʲɟi, AS: õŋʹǵi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ongiś

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) onegdaj, drzewiej, ongiś

Wiktionary


ongisiejszy

daw­niej: nieg­dy­siej­szy, daw­niej­szy


SJP.pl


ongiś

prze­sta­rza­le: kie­dyś, swego czasu; ongi


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. kie­dyś, daw­niej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ongiś stał tu pię­kny dwo­rek.

 (1.1) Przy cie­śni­nie, przy któ­rej rzeka Odora wy­pły­wa na morze Bal­ti­cum, było ongiś sław­ne mia­sto Vin­ne­ta, które da­wa­ło wspa­nia­ły port ludom oko­licz­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃ŋʲɟiɕ, AS: õŋʹǵiś

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ongi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dawniej, kiedyś, niegdyś, onegdaj, ongi

Wiktionary


ongon

drew­nia­ne wy­o­bra­że­nie bóstw opie­kuń­czych wyz­naw­ców sza­ma­niz­mu


SJP.pl


oni

za­i­mek oso­bo­wy

 (1.1) trze­cia osoba licz­by mno­giej ro­dza­ju mę­sko­o­so­bo­we­go

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (2.1) przest. ci, owi

Wiktionary

Oni (jap. 鬼) – złe duchy, de­mo­ny, dia­bły wy­stę­pu­ją­ce w re­li­gii shintō i ja­poń­skim fol­klo­rze, utoż­sa­mia­ne z cho­ro­ba­mi, klę­ska­mi i nie­szczę­ściem. Sta­no­wią jeden z ro­dza­jów yōkai – nad­przy­ro­dzo­nych istot.

Są z po­zo­ru po­dob­ne do ludzi, lecz mają troje oczu, sze­ro­kie usta, rogi oraz szpo­ny na dło­niach i sto­pach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) "An­tro­po­lo­dzy mają prawo twier­dzić, że przy­czy­ni­li się do za­cho­wa­nia kul­tu­ro­we­go dzie­dzict­wa spo­łe­czeństw, które ba­da­li, […]. Lecz praw­dą jest rów­nież, iż mieli oni swój udział, cza­sem tylko poś­red­ni, w utrzy­my­wa­niu struk­tur wła­dzy re­pre­zen­to­wa­nych przez sy­stem ko­lo­nial­ny".

 (1.1) Jac­kow­scy znów się spóź­ni­li, jacy oni są nie­punk­tu­al­ni!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃ɲi, AS: õńi

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. ony

Wiktionary


onichimowski

naz­wi­sko


SJP.pl


oniega

je­zio­ro w Rosji; Onega


SJP.pl


oniemiały

stać się nie­mym (zwy­kle na jakiś czas), nie móc wy­do­być głosu w wy­ni­ku na­głe­go, sil­ne­go prze­ży­cia, stre­su itp.; za­nie­mó­wić


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie jest w sta­nie mówić z po­wo­du za­sko­cze­nia lub po­ru­sze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­słu­cha­łem onie­mia­ły spra­wo­zda­nia pre­ze­sa za­rzą­du: sy­tu­a­cja spół­ki była pod­bram­ko­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oniemieć dk.

Wiktionary


oniemieć

stać się nie­mym (zwy­kle na jakiś czas), nie móc wy­do­być głosu w wy­ni­ku na­głe­go, sil­ne­go prze­ży­cia, stre­su itp.; za­nie­mó­wić


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. nie­mieć)

 (1.1) psych. stra­cić mowę z po­wo­du sil­nych emo­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. niema ż., oniemiałość ż., oniemienie n.

 przym. oniemiały

 czas. niemieć

Wiktionary


onieśmielający

po­wo­du­ją­cy nie­śmia­łość, zaw­sty­dza­ją­cy


SJP.pl


onieśmielać

czy­nić kogoś nie­śmia­łym, za­że­no­wa­nym


SJP.pl


onieśmielony

taki, który od­czuł wstyd; za­że­no­wa­ny, za­kło­po­ta­ny, zaw­sty­dzo­ny


SJP.pl


onigiri

ja­poń­ska ka­nap­ka ry­żo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kulin. tra­dy­cyj­ne danie ja­poń­skie w for­mie ry­żo­wych bry­łek z wy­traw­nym na­dzie­niem i do­dat­ka­mi;

Wiktionary

Oni­gi­ri (jap. 御握り o-ni­gi­ri; znane także jako o-mu­su­bi 御結び) – po­tra­wa po­pu­lar­na w Ja­po­nii.

Oni­gi­ri jest zro­bio­ne z ryżu ufor­mo­wa­ne­go w trój­kąt­ny lub owal­ny kształt, cza­sa­mi za­wi­nię­te w nori. Po­tra­wa ta jest na­dzie­wa­na m.in. ma­ry­no­wa­ną mo­re­lą ja­poń­ską (ume­bos­hi), ikrą, kre­wet­ka­mi, rybą (tuń­czyk, keta), itp. Farsz jest zaz­wy­czaj słony, aby ochro­nić ryż przed zep­su­ciem. Oni­gi­ri jest jedną z po­pu­lar­niej­szych prze­ką­sek w Ja­po­nii. Służy czę­sto jako pro­wiant na drogę.

Wikipedia


onikszty

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Lit­wie, w okrę­gu uciań­skim.

Wiktionary

Oniksz­ty (lit. "Anykščiai") – mia­sto w pół­noc­nej Lit­wie (100 km od Wilna), nad rzeką Świę­tą. 9 tys. miesz­kań­ców (2017) – zde­cy­do­wa­ną więk­szość sta­no­wią Lit­wi­ni.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈɲik.ʂtɘ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oniksztyński

Wiktionary


oniksztyński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Onikszt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Onikszty lm.

Wiktionary


onim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa włas­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa włas­na

Wiktionary

Powiązane:

 przym. onimiczny

Wiktionary


onimiczny

→ onim


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) jęz. do­ty­czą­cy nazwy włas­nej, zwią­za­ny z nazwą włas­ną

Wiktionary

Patrz:

onim

Powiązane:

 rzecz. onim mrz.

Wiktionary


oniomania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zob. za­ku­po­ho­lizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃ɲɔ̃ˈmãɲja, AS: õńõmãńi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kupnoholizm, szopoholizm, shopoholizm, szopoholizm

Wiktionary


oniromancja

wró­że­nie na pod­sta­wie in­ter­pre­ta­cji ma­rzeń sen­nych; onej­ro­man­cja


SJP.pl


oniromanta

osoba wró­żą­ca na pod­sta­wie in­ter­pre­ta­cji ma­rzeń sen­nych; onej­ro­man­ta


SJP.pl


onirycznie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. w spo­sób oni­rycz­ny, sen­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gwar ba­wią­cych się dzie­ci brzmiał z per­spek­ty­wy czwar­te­go pię­tra dość oni­rycz­nie i spo­koj­nie, nie przesz­ka­dza­jąc w ni­czym.

 (1.1) Owe akor­dy prze­su­wa­ją się w mia­ro­wym, zwol­nio­nym oni­rycz­nie ruchu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oniryczność ż., oniryzm mrz.

 przym. oniryczny

Wiktionary


oniryczność

cecha cze­goś zwią­za­ne­go ze snem, pow­sta­łe­go na kształt ma­rze­nia sen­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest oni­rycz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oniryzm m.

 przym. oniryczny

 przysł. onirycznie

Wiktionary


oniryczny

zwią­za­ny ze snem, od­no­szą­cy się do niego; pow­sta­ły na kształt ma­rze­nia sen­ne­go


SJP.pl


oniryzm

przed­sta­wia­nie rze­czy­wi­sto­ści w for­mie wzo­ro­wa­nej na ma­rze­niu sen­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. liter. przed­sta­wia­nie rze­czy­wi­sto­ści na wzór snu

Wiktionary

Oni­ryzm (grec. "one­i­ros" „ma­rze­nie senne”) – kon­wen­cja li­te­rac­ka, po­le­ga­ją­ca na uka­za­niu rze­czy­wi­sto­ści na kształt snu, ma­rze­nia sen­ne­go, cza­sem kosz­ma­ru. Zwy­kle dzie­ło ma wtedy cha­rak­ter ir­ra­cjo­nal­ny, ab­sur­dal­ny, sprzecz­ny z za­sa­da­mi praw­do­po­do­bień­stwa. Za­cie­ra­ją się związ­ki przy­czy­no­wo-skut­ko­we i lo­gicz­ne na­stęp­stwa wy­da­rzeń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Oni­ryzm w sztu­ce XX w. jest zwią­za­ny m.in. z psy­cho­lo­gią Fre­u­da, w któ­rej sil­nie pod­kre­śla­na jest rola podś­wia­do­mo­ści, ujaw­nia­ją­cej się w ma­rze­niach sen­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oniryczność ż.

 przym. oniryczny

 przysł. onirycznie

Wiktionary


oniszczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Kamil Oni­szczuk
  • Zbi­gniew Oni­szczuk
  • Kry­sty­na Oni­szczuk-Awi­żeń
  • Ony­szczuk

Wikipedia


onko-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z no­wot­wo­rem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃ŋkɔ, AS: õŋko

Wiktionary


onkocelebryta

ce­le­bry­ta cier­pią­cy na raka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) znana osoba cho­ru­ją­ca na no­wot­wór i wy­ko­rzy­stu­ją­ca media do po­ka­zy­wa­nia życia z tą cho­ro­bą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. onkocelebrytka ż.

Wiktionary


onkoczepek

śro­do­wi­sko­wo: urzą­dze­nie prze­ciw­dzia­ła­ją­ce utra­cie wło­sów, za­kła­da­ne na głowę cho­rym na raka pa­cjen­tom


SJP.pl


onkogen

gen mo­gą­cy mieć wpływ na pow­sta­wa­nie no­wot­wo­ru


SJP.pl


onkogenetyczny

→ on­ko­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

onkogeneza

onkogenetyka

dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem za­leż­no­ści po­mię­dzy ge­no­ty­pem pa­cjen­ta i jego pre­dy­spo­zy­cja­mi do no­wot­wo­rów


SJP.pl


onkogeneza

w me­dy­cy­nie:
1. pro­ces pow­sta­wa­nia ko­mó­rek no­wot­wo­ro­wych;
2. ba­da­nie przy­czyn i me­cha­niz­mów pow­sta­wa­nia tych ko­mó­rek


SJP.pl

On­ko­ge­ne­za – pro­ces pro­wa­dzą­cy do pow­sta­nia no­wot­wo­ru, zwy­kle za­cho­dzą­cy w DNA jako mu­ta­cja mo­le­ku­lar­na.

Wikipedia


onkogenność

zdol­ność do wy­wo­ły­wa­nia no­wot­wo­rów; kan­ce­ro­gen­ność, kar­ci­no­gen­ność, kar­cy­no­gen­ność, ra­kot­wór­czość


SJP.pl

On­ko­gen­ność – zdol­ność do wy­wo­ły­wa­nia no­wot­wo­rów na dro­dze on­ko­ge­ne­zy. On­ko­gen­ne mogą być wi­ru­sy (zwane wi­ru­sa­mi on­ko­gen­ny­mi np. EBV), geny, które na­zy­wa­ne są wów­czas on­ko­ge­na­mi. Sub­stan­cje i inne czyn­ni­ki na­tu­ry nie­o­ży­wio­nej mają rów­nież zdol­ność wy­wo­ły­wa­nia no­wot­wo­rów, mówi się jed­nak w ich wy­pad­ku ra­czej o dzia­ła­niu kar­cy­no­gen­nym, gdyż ich dzia­ła­nie roz­wi­ja się w pro­ce­sie kar­cy­no­ge­ne­zy.

Wikipedia


onkogenny

wy­wo­łu­ją­cy zmia­ny no­wot­wo­ro­we; ra­kot­wór­czy, kan­ce­ro­gen­ny, kar­ci­no­gen­ny, kar­cy­no­gen­ny


SJP.pl


onkokosmetyka

pie­lę­gna­cja kos­me­tycz­na do­sto­so­wa­na do po­trzeb osób le­czo­nych on­ko­lo­gicz­nie


SJP.pl


onkolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie on­ko­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób no­wot­wo­ro­wych

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka on­ko­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeśli wy­czu­łaś jakiś guz na pier­si, ko­niecz­nie mu­sisz iść z wi­zy­tą do on­ko­lo­ga.

 (2.1) Szwa­gier­ka jest on­ko­lo­giem dzie­cię­cym w Cen­trum Zdro­wia Dziec­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ŋˈkɔlɔk, AS: õŋkolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onkologia ż.

 przym. onkologiczny

 przysł. onkologicznie

Wiktionary


onkologia

dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się scho­rze­nia­mi no­wot­wo­ro­wy­mi i ich le­cze­niem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się no­wot­wo­ra­mi

 (1.2) med. skró­ce­nie od|od­dział on­ko­lo­gicz­ny. (kli­ni­ki, szpi­ta­la itp.)

Wiktionary

On­ko­lo­gia (z gr. "όγκος" = gruda, masa, na­dę­cie + "λόγος" = nauka) – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się scho­rze­nia­mi no­wot­wo­ro­wy­mi, ich roz­poz­na­wa­niem oraz le­cze­niem.

Pro­ble­ma­ty­ka tej in­ter­dy­scy­pli­nar­nej dzie­dzi­ny me­dy­cy­ny do­ty­czy pro­mo­cji zdro­wia, po­pra­wy ja­ko­ści życia pa­cjen­tów on­ko­lo­gicz­nych oraz wspar­cia du­cho­we­go i emo­cjo­nal­ne­go w cho­ro­bie no­wot­wo­ro­wej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja, AS: õŋkoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onkolog m.

 przym. onkologiczny

Wiktionary


onkologiczny

→ on­ko­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z on­ko­lo­gią, do­ty­czą­cy on­ko­lo­gii

Wiktionary

Patrz:

onkologia

Przykłady

 (1.1) Miał ziar­ni­cę zło­śli­wą – cho­ro­bę z po­gra­ni­cza no­wot­wo­rów, ale le­czo­ną za po­mo­cą che­mio­te­ra­pii na od­dzia­łach on­ko­lo­gicz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: õŋkoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onkologia ż., onkolog m.

 przysł. onkologicznie

Wiktionary


onkologio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: on­ko­lo­gia

Wiktionary


onkologopeda

spe­cja­li­sta w za­kre­sie re­ha­bi­li­ta­cji mowy u pa­cjen­tów, któ­rzy zma­ga­ją się z cho­ro­ba­mi no­wot­wo­ro­wy­mi w obrę­bie głowy, szyi oraz mózgu


SJP.pl


onkologopedia

dział lo­go­pe­dii zaj­mu­ją­cy się re­ha­bi­li­ta­cją mowy u pa­cjen­tów, któ­rzy zma­ga­ją się z cho­ro­ba­mi no­wot­wo­ro­wy­mi w obrę­bie głowy, szyi oraz mózgu


SJP.pl


onkolożka

→ on­ko­log


SJP.pl

Patrz:

onkolog

onkopolisa

ubez­pie­cze­nie na wy­pa­dek cho­ro­by no­wot­wo­ro­wej


SJP.pl


onkoproteina

biał­ko sprzy­ja­ją­ce roz­wo­jo­wi no­wot­wo­ru, zwy­kle ko­do­wa­ne przez on­ko­gen


SJP.pl


onkopłodność

ogół za­bie­gów me­dycz­nych, ma­ją­cych za­pew­nić moż­li­wo­ści po­sia­da­nia dzie­ci oso­bom cho­ru­ją­cym na no­wot­wo­ry oraz ma­ją­cych się pod­dać le­cze­niu on­ko­lo­gicz­ne­mu


SJP.pl


onkos

wy­so­ka pe­ru­ka ak­to­rów w sta­ro­żyt­nej Gre­cji


SJP.pl

Onkos – wy­so­ka pe­ru­ka uży­wa­na w te­a­trze grec­kim. Miała na celu wy­wo­ła­nie wra­że­nia wyż­szej osoby niż była w rze­czy­wi­sto­ści. Pod­kre­śla­ła cechy danej osoby jak wiek lub jej cha­rak­ter.

Wikipedia


onkosfera

pier­wsza, roz­wi­ja­ją­ca się w jaju po­stać ta­siem­ców wła­ści­wych


SJP.pl

On­kos­fe­ra – pier­wsze sta­dium lar­wal­ne ta­siem­ców. Z on­kos­fe­ry pow­sta­ją różne po­sta­ci larwy:

Wikipedia


onkostatyczny

ha­mu­ją­cy roz­wój no­wot­wo­rów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. pow­strzy­mu­ją­cy roz­wój no­wot­wo­ru

Wiktionary


onkoterapia

le­cze­nie cho­rób no­wot­wo­ro­wych


SJP.pl


onkotyczny

ci­śnie­nie on­ko­tycz­ne - os­mo­tycz­ne ci­śnie­nie pro­wa­dzą­ce do prze­ni­ka­nia wody z prze­strze­ni mię­dzy­ko­mór­ko­wej do krwi, wy­wo­ły­wa­ne przez biał­ka oso­cza krwi


SJP.pl


onkły

omkły, ąkły; mło­dzie­żo­wo:
1. trud­ny w opi­sie, bezksz­tałt­ny;
2. mało by­stry, nie­po­jęt­ny, cięż­ko my­ślą­cy;
3. nudny, nud­na­wy


SJP.pl


onlajn

po­tocz­nie: tryb pracy, w któ­rym wy­stę­pu­je po­łą­cze­nie z in­ter­ne­tem; on­li­ne, on line, on-line


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. in­form. tryb pracy przy uży­ciu sieci in­ter­ne­to­wej

Wiktionary


onlajnowy

do­stęp­ny lub od­by­wa­ją­cy się przez in­ter­net; on­li­no­wy, on­li­ne, on-line, on line


SJP.pl


online

[czy­taj: onLAJN] on-line, on line;
1. do­stęp­ny lub od­by­wa­ją­cy się za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu;
2. za poś­red­nict­wem in­ter­ne­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pot. in­form. tryb pracy przy uży­ciu sieci in­ter­ne­to­wej

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) in­form. zwią­za­ny z sie­cią in­ter­ne­to­wą, do­ty­czą­cy sieci in­ter­ne­to­wej, prze­ka­zy­wa­ny za po­mo­cą sieci in­ter­ne­to­wej

przy­słó­wek

 (3.1) in­form. za po­mo­cą In­ter­ne­tu

Wiktionary

On­li­ne ( on­li­ne, pier­wot­nie on-line – po­dłą­czo­ny do sieci) – stan, w któ­rym obiekt np. (osoba, smart­fon, kom­pu­ter, ser­wer) jest po­łą­czo­ny z in­ter­ne­tem.

Prze­ci­wień­stwem trybu on­li­ne jest tryb of­fli­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas pan­de­mii życie prze­nio­sło się do on­li­ne’u i to na­praw­dę w wielu jego aspek­tach.

 (2.1) Z uro­czy­sto­ści prze­pro­wa­dzo­no trans­mi­sję on­li­ne.

 (3.1) Frag­men­ty po­wie­ści udo­stęp­nio­ne on­li­ne po­cho­dzą z wy­da­nia przed­wo­jen­ne­go.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. onlinowy

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) onlinowy

Wiktionary


onlinowy

[czy­taj: on­laj­no­wy] do­stęp­ny lub od­by­wa­ją­cy się przez in­ter­net; on­laj­no­wy, on­li­ne, on-line, on line


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) in­form. zwią­za­ny z sie­cią in­ter­ne­to­wą, do­ty­czą­cy sieci in­ter­ne­to­wej, prze­ka­zy­wa­ny za po­mo­cą sieci in­ter­ne­to­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. online mrz.

 przym. online

 przysł. online

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) online, on line, on-line

Wiktionary


onnagata

w ja­poń­skim te­a­trze ka­bu­ki: role żeń­skie wy­ko­ny­wa­ne przez męż­czyzn


SJP.pl

On­na­ga­ta

On­na­ga­ta (jap. 女形) – rola ko­bie­ca grana przez męż­czyz­nę w te­a­trze "ka­bu­ki". Po­cząt­ki "on­na­ga­ta" się­ga­ją 1629 roku, gdy w Ja­po­nii zo­stał wpro­wa­dzo­ny zakaz wy­stę­po­wa­nia ko­biet w te­a­trze. Obo­wią­zy­wał on do 1977 roku. W tym okre­sie role ko­bie­ce w te­a­trze od­gry­wa­li męż­czyź­ni.

Wikipedia


ono

za­i­mek oso­bo­wy


SJP.pl

za­i­mek oso­bo­wy

 (1.1) trze­cia osoba licz­by po­je­dyn­czej, ro­dzaj ni­ja­ki

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (2.1) stpol. oto

 (2.2) przest. to, owo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (3.1) wojsk. ro­dzaj ja­poń­skiej sie­kie­ry bo­jo­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ôno – wa­loń­ska nazwa miej­sco­wo­ści Onoz
  • Ono – wyspa
  • Ono – mia­sto (mia­stecz­ko, machi) w pre­fek­tu­rze Fu­kus­hi­ma
  • Ono – mia­sto w pre­fek­tu­rze Hyōgo
  • Ōno – mia­sto w pre­fek­tu­rze Fukui
  • Ōno – mia­sto (mia­stecz­ko, chō) w pre­fek­tu­rze Gifu
  • Ōno – dawne mia­sto (mia­stecz­ko, chō) w pre­fek­tu­rze Hi­ro­szi­ma, 3 li­sto­pa­da włą­czo­ne do mia­sta Hat­su­ka­i­chi
  • Ōno – dawne mia­sto (mia­stecz­ko, chō) na Hok­ka­i­do, 1 lu­te­go 2006 ut­wo­rzy­ło wraz z mia­stecz­kiem Ka­mii­so nowe mia­sto Ho­ku­to
  • Ōno – dawna wieś (gmina wiej­ska, mura) w pre­fek­tu­rze Iba­ra­ki, 1 wrze­śnia 1995 włą­czo­ne do mia­sta Kas­hi­ma
  • Ōno – dawna wieś (gmina wiej­ska, mura) w pre­fek­tu­rze Iwate, 1 kwiet­nia 2005 wraz z mia­stecz­kiem Ta­ne­i­chi ut­wo­rzy­ło nowe mia­stecz­ko Hi­ro­no
  • Ōno – dawne mia­sto (mia­stecz­ko, machi) w pre­fek­tu­rze Ōita, 31 marca 2005 włą­czo­ne do nowo ut­wo­rzo­ne­go mia­sta Bungo-ōno
  • Ōno – rzeka w pre­fek­tu­rze Ōita

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spójrz na to dziec­ko, jakie ono jest grzecz­ne!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃nɔ, AS: õno

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. ony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) to

Wiktionary


onoklea

ono­klea wraż­li­wa - ga­tu­nek ozdob­nej pa­pro­ci


SJP.pl


onomancja

wró­że­nie na pod­sta­wie nu­me­ro­lo­gicz­ne­go zna­cze­nia liter wcho­dzą­cych w skład imie­nia danej osoby


SJP.pl


onomasta

znaw­ca nazw ge­o­gra­ficz­nych i oso­bo­wych


SJP.pl


onomastyczny

do­ty­czą­cy nauki o naz­wach włas­nych


SJP.pl


onomastyk

dział ję­zy­koz­naw­sta­wa, nauka o naz­wach ge­o­gra­ficz­nych i oso­bo­wych; na­zew­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ję­zy­koz­naw­ca zaj­mu­ją­cy się ono­ma­sty­ką; ono­ma­sta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) daw. liter. utwór poś­wię­co­ny ja­kiejś oso­bie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­bit­ny ono­ma­styk opu­bli­ko­wał pod tym ty­tu­łem swą be­ne­dyk­tyń­ską za­i­ste pracę, która ma zresz­tą po czę­ści cha­rak­ter po­pu­lar­no­na­u­ko­wy, tj. zro­zu­mia­ły dla nie­spe­cja­li­stów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onomastyka ż., onomasta mos.

 przym. onomastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) onomasta

Wiktionary


onomastyka

dział ję­zy­koz­naw­sta­wa, nauka o naz­wach ge­o­gra­ficz­nych i oso­bo­wych; na­zew­nict­wo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem nazw włas­nych (oso­bo­wych i ge­o­gra­ficz­nych);

Wiktionary

Ono­ma­sty­ka – dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się naz­wa­mi (imio­na­mi) włas­ny­mi. Nauka ta bada spo­sób two­rze­nia nazw włas­nych oraz ich roz­wój hi­sto­rycz­ny. Nazwy włas­ne (zwane też oni­ma­mi) ce­chu­ją się tym, że od­no­szą się do kon­kret­nych przed­mio­tów, a nie do ich klasy (por. όνομα, "ónōma" – „imię”). Ono­ma­sty­ka zaj­mu­je się m.in. naz­wa­mi miej­sco­wo­ści, imio­na­mi i naz­wi­ska­mi.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka, AS: õnõmastyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onomasta m., onomastyk m.

 przym. onomastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nazewnictwo

Wiktionary


onomastykon

słow­nik za­wie­ra­ją­cy zbiór i ob­ja­śnie­nia nazw włas­nych


SJP.pl


onomatoid

nazwa ab­strak­cyj­na, rze­czow­nik od­no­szą­cy się do cech, sto­sun­ków lub sta­nów


SJP.pl


onomatomania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. psych. za­bu­rze­nie psy­chicz­ne, ob­ja­wia­ją­ce się jako trud­na lub nie­moż­li­wa do pow­strzy­ma­nia po­trze­ba za­pa­mię­ty­wa­nia imion, naz­wisk, dat, itp.

Wiktionary


onomatopeiczny

→ ono­ma­to­pe­ja; dźwię­ko­na­śla­dow­czy


SJP.pl


onomatopeja

dźwię­ko­na­śla­dow­nict­wo, dźwię­ko­na­śla­dow­czość;
1. wyraz lub ze­spół wy­ra­zów na­śla­du­ją­cych dźwię­ki i od­gło­sy;
2. odt­wa­rza­nie środ­ka­mi ję­zy­ko­wy­mi dźwię­ków i od­gło­sów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy;

Wiktionary

Ono­ma­to­pe­ja (gr. ὀνοματοποιία "onomatopoiía" – „two­rze­nie nazw”), wyraz dźwię­ko­na­śla­dow­czy – fi­gu­ra re­to­rycz­na, uży­wa­na w po­ez­ji jako śro­dek sty­li­stycz­ny po­le­ga­ją­cy na takim do­bie­ra­niu wy­ra­zów (ist­nie­ją­cych w mowie lub ne­o­lo­giz­mów albo glo­so­la­lii), aby na­śla­do­wa­ły one swym brzmie­niem opi­sy­wa­ne zja­wi­sko lub dźwię­ki wy­da­wa­ne przez opi­sy­wa­ny przed­miot.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy ten poeta czę­sto sto­so­wał ono­ma­to­pe­je w swo­jej po­ez­ji?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja, AS: õnõmatopei ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onomatopeizacja ż.

 przym. onomatopeiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dźwiękonaśladownictwo, dźwiękonaśladowczość

Wiktionary


onomazjolog

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie ono­maz­jo­lo­gii


SJP.pl


onon

rzeka w Azji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka we wschod­niej Mon­go­lii i Rosji, po po­łą­cze­niu z In­go­dą two­rzy Szył­kę;

Wiktionary

Onon (mong. "Онон гол", ros. "Онон") – rzeka we wschod­niej Mon­go­lii, a na­stęp­nie w Rosji, po po­łą­cze­niu na te­re­nie Rosji z rzeką In­go­dą two­rzy rzekę Szył­kę, prawy do­pływ Amuru.

Dłu­gość: 818 km (w tym 298 km w Mon­go­lii), po­wierzch­nia zlew­ni: około 94 010 km². Śred­nia sze­ro­kość rzeki wy­no­si 100 m, głę­bo­kość do 3,5 m. Naj­więk­szy­mi do­pły­wa­mi są rzeki Bo­rzya, Unda, Khu­rakh-Gol, Kyra, Ilya, Aga i Agut­sa.

Wikipedia


onoterapeuta

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. te­ra­pe­u­ta pro­wa­dzą­cy ono­te­ra­pię

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do obo­wiąz­ków ono­te­ra­pe­u­ty na­le­ży rów­nież opie­ka nad osłem.

 (1.1) Otrzy­ma­ny cer­ty­fi­kat sta­no­wi do­ku­ment wpi­sa­nia Pań­stwa na listę li­cen­cjo­no­wa­nych ono­te­ra­pe­u­tów akre­dy­to­wa­nych przez Pol­ski Zwią­zek Zo­o­te­ra­pe­u­tów i Prze­wod­ni­ków Zwie­rząt Pra­cu­ją­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. onoterapeutka ż.

 przym. onoterapeutyczny

Wiktionary


onoterapeutyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ono­te­ra­pią, do­ty­czą­cy ono­te­ra­pii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­kład do­ty­czył róż­nych ro­dza­jów od­dzia­ły­wań ono­te­ra­pe­u­tycz­nych oraz moż­li­wo­ści ich wy­ko­rzy­sta­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onoterapeuta mos.

Wiktionary


onoterapia

forma te­ra­pii z udzia­łem osła, rza­dziej muła lub osło­mu­ła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. forma re­ha­bi­li­ta­cji z wy­ko­rzy­sta­niem osła do­mo­we­go, muła lub ośli­ka;

Wiktionary

Ono­te­ra­pia – od­mia­na hi­po­te­ra­pii lub sa­mo­dziel­na dy­scy­pli­na z dzie­dzi­ny zo­o­te­ra­pii. Zwie­rzę­ciem, które wy­ko­rzy­stu­je się w ono­te­ra­pii jest osioł ("Equus asi­nus asi­nus"), jedno z najw­cze­śniej udo­mo­wio­nych zwie­rząt jucz­nych, uży­wa­nych cza­sa­mi jako zwie­rzę po­cią­go­we lub wierz­cho­we. W ono­te­ra­pii spo­ra­dycz­nie wy­ko­rzy­stu­je się też muły i ośli­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osły wy­ko­rzy­stu­je się naj­czę­ściej jako zwie­rzę­ta jucz­ne, rza­dziej jako wierz­cho­we lub po­cią­go­we, a ostat­nio w ono­te­ra­pii.

 (1.1) Wo­zi­my córkę na ono­te­ra­pię do po­bli­skiej stad­ni­ny.

 (1.1) Karol pro­wa­dzi za­ję­cia ono­te­ra­pii w piąt­ki i so­bo­ty.

Wiktionary


onowodkowate

mo­no­ty­po­wa ro­dzi­na jed­no­li­ścien­nych ro­ślin z rzędu ża­bień­co­wa­tych, do któ­rej na­le­ży ponad 40 ga­tun­ków hy­dro­fi­tów


SJP.pl


onowodkowaty

o ce­chach ono­wod­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


onp

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = mat. in­form. od­wrot­na no­ta­cja pol­ska;

 (1.2) = mat. me­trol. ocena nie­pew­no­ści po­mia­ru

Wiktionary


onr

1. Obóz Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ny, ra­dy­kal­ne ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne;
2. ONR "Fa­lan­ga" - pol­ska or­ga­ni­za­cja fa­szy­stow­ska dzia­ła­ją­ca w la­tach 1934-39; Fa­lan­ga; Ruch Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ny


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) polit. Obóz Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Obóz Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ny – nazwa kilku or­ga­ni­za­cji i ru­chów na­cjo­na­li­stycz­nych w Pol­sce
  • oz­na­cze­nie linii lot­ni­czych Air One Nine w mię­dzy­na­ro­do­wym ko­dzie ICAO

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ‿ɛ̃n‿ˈɛr, AS: o‿ẽn‿er

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oenerowiec mos., ONR-owiec mos., oenerówka ż.

 przym. oenerowski, ONR-owski

Wiktionary


onr-falanga

pol­ska przed­wo­jen­na or­ga­ni­za­cja po­li­tycz­na o pro­fi­lu na­ro­do­wo-ra­dy­kal­nym, zbli­żo­nym do fa­szy­stow­skie­go; Obóz Na­ro­do­wo Ra­dy­kal­ny Fa­lan­ga


SJP.pl


onr-owiec

czło­nek ONR-u (Obozu Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ne­go) lub jed­nej z or­ga­ni­za­cji pow­sta­łych po jego de­le­ga­li­za­cji - ONR-u "Fa­lan­gi" lub ONR-u "A.B.C."; oe­ne­ro­wiec


SJP.pl


onr-owski

→ ONR (Obóz Na­ro­do­wo-Ra­dy­kal­ny); oe­ne­row­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ONR-em, do­ty­czą­cy ONR-u

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W cza­sie ONR-ow­skie­go sza­leń­stwa mło­dzie­ży aka­de­mic­kiej, wpro­wa­dze­nia nu­me­rus cla­u­sus dla Żydów i wy­mu­sza­nia na nich, by stali w cza­sie wy­kła­dów, dok­tor wy­słał swego syna na Aka­de­mię Me­dycz­ną w Pra­dze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oenerowiec mos., ONR-owiec mos.

 przym. oenerowski

 skr. ONR

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oenerowski

Wiktionary


ontario

1. je­zio­ro na gra­ni­cy Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Ka­na­dy;
2. mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych;
3. pro­win­cja w Ka­na­dzie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. jedna z dzie­się­ciu pro­win­cji ka­na­dyj­skich;

 (1.2) geogr. je­zio­ro w Ame­ry­ce Pół­noc­nej, na gra­ni­cy Sta­nów Zjed­no­czo­nych i Ka­na­dy;

Wiktionary

On­ta­rio – pro­win­cja Ka­na­dy po­ło­żo­na we wschod­niej czę­ści kraju, po­mię­dzy Wiel­ki­mi Je­zio­ra­mi na po­łud­niu a Za­to­ką Hud­so­na na pół­no­cy. Za­miesz­ka­na przez 15 801 768 osób (szac. 2023), ponad 1/3 lud­no­ści kraju, jest naj­lud­niej­szą i naj­pręż­niej­szą eko­no­micz­nie spoś­ród pro­win­cji Ka­na­dy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na mało za­sied­lo­nych ob­sza­rach, jak w pół­noc­nym On­ta­rio czy Québec, te jed­nost­ki ad­mi­ni­stra­cyj­ne na­zy­wa­ne są Di­stricts a nie Co­un­ties.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃nˈtarʲjɔ, AS: õntarʹi ̯o

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ontaryjski

Wiktionary


ontaryjski

→ On­ta­rio


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z je­zio­rem lub pro­win­cją On­ta­rio

Wiktionary

Patrz:

Ontario

Przykłady

 (1.1) W roku 1917 de­cyz­ją pod­ję­tą na szcze­blu fe­de­ral­nym uz­na­no, że on­ta­ryj­skie prawo z 1912 roku, re­gu­lu­ją­ce na­u­cza­nie w ję­zy­ku fran­cu­skim w tej pro­win­cji, jest zgod­ne z kon­sty­tu­cją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ontario n.

Wiktionary


ontoelektronika

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dział on­to­lo­gii na­kie­ro­wa­ny na ana­li­zę rze­czy­wi­sto­ści elek­tro­nicz­nej (wir­tu­al­nej), po­trak­to­wa­nej jako sfera bytu

Wiktionary


ontogenetyczny

→ on­to­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

ontogeneza

ontogeneza

osob­ni­czy roz­wój or­ga­niz­mu od po­czę­cia do śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. roz­wój osob­ni­czy od pow­sta­nia or­ga­niz­mu do jego śmier­ci

 (1.2) jęz. nauka o na­by­wa­niu ję­zy­ka

Wiktionary

On­to­ge­ne­za, roz­wój osob­ni­czy (gr. "óntos" – byt, bę­dą­ce, ist­nie­ją­ce, "génesis" – po­cho­dze­nie) – prze­mia­ny ana­to­micz­ne i fiz­jo­lo­gicz­ne osob­ni­ka od pow­sta­nia w wy­ni­ku rozm­na­ża­nia do śmier­ci.

W za­leż­no­ści od tego czy or­ga­nizm rozm­na­ża się płcio­wo czy bezpł­cio­wo po­czą­tek on­to­ge­ne­zy wyz­na­cza za­płod­nie­nie albo od­dzie­le­nie się od or­ga­niz­mu ma­cie­rzy­ste­go.

Wikipedia


ontogenia

nauka o roz­wo­ju osob­ni­czym or­ga­niz­mów


SJP.pl


ontogeniczny

→ on­to­ge­nia


SJP.pl

Patrz:

ontogenia

ontolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie on­to­lo­gii


SJP.pl


ontologia

1. jeden z dzia­łów fi­lo­zo­fii, nauka o bycie; me­ta­fi­zy­ka;
2. spo­sób ist­nie­nia kogoś lub cze­goś;
3. sy­stem pojęć i ich wza­jem­nych re­la­cji, bę­dą­cy re­pre­zen­ta­cją da­ne­go za­so­bu wie­dzy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) filoz. dzie­dzi­na wie­dzy, która stara się od­po­wia­dać na py­ta­nia o struk­tu­rę rze­czy­wi­sto­ści i pro­ble­ma­ty­kę zwią­za­ną z po­ję­ciem bytu;

 (1.2) in­form. for­mal­na re­pre­zen­ta­cja pew­nej dzie­dzi­ny wie­dzy, na którą skła­da się zapis zbio­ru kon­cep­tów i re­la­cji mię­dzy nimi;

Wiktionary

On­to­lo­gia – dział fi­lo­zo­fii do­ty­czą­cy bytu; zaj­mu­je się struk­tu­rą rze­czy­wi­sto­ści oraz po­ję­cia­mi isto­ty, ist­nie­nia, jego spo­so­bów, przed­mio­tu i jego włas­no­ści, przy­czy­no­wo­ści, czasu, prze­strze­ni oraz moż­li­wo­ści i ko­niecz­no­ści; w ana­li­zie ostat­nich dwóch pojęć ko­rzy­sta z logik mo­dal­nych. On­to­lo­gię cza­sem utoż­sa­mia się z me­ta­fi­zy­ką, jed­nak niek­tó­rzy roz­dzie­la­ją te dy­scy­pli­ny; przy­kła­do­wo robi to tra­dy­cja fe­no­me­no­lo­gicz­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja, AS: õntoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ontologiczny

 przysł. ontologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) metafizyka

Wiktionary


ontologiczny

przy­miot­nik od: on­to­lo­gia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od on­to­lo­gia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃ntɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: õntoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ontologia ż.

Wiktionary


ontologizm

kon­cep­cja fi­lo­zo­ficz­na, we­dług któ­rej ludz­kie poz­na­nie bytu re­a­li­zu­je się w in­tu­i­cyj­nie od­czu­wa­nym Bogu


SJP.pl

On­to­lo­gizm – kie­ru­nek w XIX w. ka­to­lic­kiej fi­lo­zo­fii wło­skiej i fran­cu­skiej, we­dług któ­re­go pod­sta­wo­we poz­na­nie in­te­lek­tu­al­ne po­le­ga na bez­poś­red­niej in­tu­i­cji (bez­poś­red­nim oglą­dzie) bytu ab­so­lut­ne­go (Boga), a wszel­kie inne poz­na­nie jest wtór­ne i uwa­run­ko­wa­ne tym pier­wszym.

Wikipedia


ontyczny

od­no­szą­cy się do ist­nie­nia, do bytu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) filoz. do­ty­czą­cy sa­me­go bytu, isto­ty, toż­sa­mo­ści cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­te­go na­le­ży od­dzie­lić słowo od słowa re­kla­mo­we­go i wy­po­wiedź słow­ną od wy­po­wie­dzi re­kla­mo­wej, uz­na­jąc tę ostat­nią za ar­te­fakt, fe­no­men, zda­rze­nie o war­to­ści on­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃nˈtɨt͡ʃnɨ, AS: õntyčny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) egzystencyjny

Wiktionary


onuca

1. ka­wa­łek ma­te­ria­łu do owi­ja­nia stopy, za­stę­pu­ją­cy skar­pet­kę;
2. po­gard­li­wie: osoba wy­ko­nu­ją­ca dzia­ła­nia pro­pa­gan­do­we na rzecz Rosji; ruska onuca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) odzież. pas tka­ni­ny do owi­ja­nia stopy sto­so­wa­ny za­miast skar­pe­ty;

 (1.2) przen. po­gard. ktoś sze­rzą­cy pro­pa­gan­dę na rzecz Rosji, sprzy­ja­ją­cy jej, dzia­ła­ją­cy w jej in­te­re­sie

Wiktionary

Nie mylić z: ONUCA – misja po­ko­jo­wa ONZ.

Onuca (gwar. "ło­ny­ca") – kwa­dra­to­wy (około 40 × 40 cen­ty­me­trów) lub pro­sto­kąt­ny (około 40 × 80 cen­ty­me­trów) ka­wa­łek tka­ni­ny lnia­nej lub ba­weł­nia­nej fla­ne­li uży­wa­ny za­miast skar­pet. Onuca pro­sto­kąt­na uży­wa­na była do butów z wy­so­ką cho­lew­ką.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ja­skier bez za­chę­ty zer­wał się i pom­knął przez krza­ki, po­wie­wa­jąc onu­ca­mi.

 (1.1) Gdy do­le­ga­ły zmę­czo­ne stopy, sia­dał nad pier­wszym spot­ka­nym stru­mie­niem, ścią­gał cho­da­ki, onuce, z roz­ko­szą za­nu­rza­jąc nogi w by­stry, rzeź­wią­cy nurt.

 (1.2) O pro­szę – nawet Gri­sza, ty­po­wa onuca ka­cap­ska, ro­zu­mie róż­ni­cę mię­dzy cho­wa­niem się za cy­wi­la­mi a walką w mie­ście, w któ­rym są cy­wi­le.

 (1.2) (…) za­gło­so­wa­li prze­ciw­ko pro­jek­to­wi o po­mo­cy uchodź­com z Ukra­i­ny (…). Ofi­cjal­ny pro­fil par­tii na Twit­te­rze na­rze­ka, że pew­nie z tego po­wo­du znowu zo­sta­ną naz­wa­ni onu­ca­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈnut͡sa, AS: õnuca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onucówka ż.

:: zdrobn. onucka ż.

 czas. onucować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ruska onuca

Wiktionary


onuce

1. ka­wa­łek ma­te­ria­łu do owi­ja­nia stopy, za­stę­pu­ją­cy skar­pet­kę;
2. po­gard­li­wie: osoba wy­ko­nu­ją­ca dzia­ła­nia pro­pa­gan­do­we na rzecz Rosji; ruska onuca


SJP.pl


onucka

zdrob­nie­nie od: onuca


SJP.pl


onucki

zdrob­nie­nie od: onuca


SJP.pl


onucować

cza­sow­nik

 (1.1) pot. polit. sze­rzyć ro­syj­ską pro­pa­gan­dę, wy­po­wia­dać się zgod­nie z ro­syj­ską linią pro­pa­gan­do­wą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chyba że Pan tak ce­lo­wo onu­cu­je i judzi na są­sia­da w in­te­re­sie so­wie­tów, lub z głu­po­ty.

 (1.1) Dawaj je­szcze coś o Wo­ły­niu, Ja­nusz. Jak już onu­co­wać, to na ca­łe­go.

 (1.1) Niech pan już tak nie onu­cu­je. Chce pan na­praw­dę opu­ścić ten blog w obro­nie Sta­li­na i Pu­ti­na?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃nuˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: õnucovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onuca ż., onucowanie n.

Wiktionary


onucowy

→ onuca


SJP.pl

Patrz:

onuca

onucówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. żoł­nier­ska zupa grzy­bo­wa z ma­ka­ro­nem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ̃nuˈt͡sufka, AS: õnucufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onuca ż.

Wiktionary


onufry

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Onu­fry (gr. "onop­hor­bós" - pa­sterz osłów) – imię mę­skie po­cho­dze­nia grec­kie­go.

Onu­fry imie­ni­ny ob­cho­dzi: 23 stycz­nia, 10 i 12 czerw­ca.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wuj Onu­fry miał ślu­sar­nię na Mi­ko­łow­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ̃ˈnufrɨ, AS: õnufry

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Onufriusz

Wiktionary


ony

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) przest. ten

 (1.2) stpol. te

za­i­mek oso­bo­wy

 (2.1) stpol. one

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tedy mi jeden z onych star­ców rzekł: Nie płacz. Oto zwy­cię­żył Lew, który jest z po­ko­le­nia Judy. sic.

 (2.1) Kiedy przyj­dziesz mię­dzy wrony, mu­sisz kra­kać jako ony. sic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔ̃nɨ, AS: õny

Wiktionary

Powiązane:

 zaim. on, ona, ono, oni

 rzecz. ono n.

Wiktionary


onychin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. miner. onyks

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To była pro­sta for­mu­ła: idź gdzie pły­nie rzeka Bde­lion i gdzie rodzi się ka­mień ony­chin. Ony­chin zna­czy onyks. Z onyk­su zbu­do­wa­ny jest tron Naj­wyż­sze­go i obra­mie­nie try­bu­na­łu Sądu.

 (1.1) Ta, która pły­nie około ziemi He­wi­lath, gdzie się rodzi złoto; a złoto tej ziemi jest naj­lep­sze; i tam też znaj­du­ją bde­lion i ka­mień ony­chin.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) onyks

Wiktionary


onychofag

osoba cho­ro­bli­wie ob­gry­za­ją­ca paz­nok­cie


SJP.pl


onychofagia

ob­gry­za­nie paz­nok­ci, bę­dą­ce na­wy­kiem psy­cho­ner­wi­co­wym


SJP.pl


onycholiza

od­war­stwia­nie płyt­ki od ło­ży­ska paz­nok­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. scho­rze­nie po­le­ga­ją­ce na od­war­stwia­niu płyt­ki paz­nok­cia od jego ło­ży­ska;

Wiktionary

Ony­cho­li­za (łac. "ony­cho­ly­sis") – stan, w któ­rym do­cho­dzi do od­war­stwia­nia płyt­ki paz­nok­cia od jego ło­ży­ska i na­gro­ma­dze­nia pod nim po­wie­trza. Gdy pod paz­nok­ciem zbie­ra­ją się masy hi­per­ke­ra­to­tycz­ne, które od­dzie­la­ją płyt­kę paz­nok­cio­wą, mówi się o der­ma­to­fi­bro­mie.

Wikipedia


onychomancja

wró­że­nie z paz­nok­ci


SJP.pl

Ony­cho­man­cja, ony­man­cja (gr. "ony­chos" – „paz­no­kieć”) – me­to­da wró­że­nia ze zna­ków na paz­nok­ciach, nie­kie­dy trak­to­wa­na jako spe­cja­li­za­cja chi­ro­man­cji.

We­dług jed­nej z metod wró­że­nia przy uży­ciu ony­cho­man­cji, białe znaki oz­na­cza­ją szczę­ście, nie­bie­skie nie­szczę­ście, znaki na paz­nok­ciu kciu­ka do­ty­czą ho­no­ru, a palca wska­zu­ją­ce­go – pie­nię­dzy.

Wikipedia


onychozaur

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; moch­lo­don, oli­go­za­ur, rab­do­don, or­ni­to­mer


SJP.pl


onyks

mi­ne­rał, od­mia­na agatu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jubil. miner. ka­mień półsz­la­chet­ny, od­mia­na chal­ce­do­nu o rów­no­le­głym uło­że­niu war­ste­wek, na prze­mian bia­łej i czar­nej lub ciem­no­bru­nat­nej;

Wiktionary

Onyks – mi­ne­rał, od­mia­na agatu, na­le­żą­cą do grupy chal­ce­do­nów, czyli krze­mion­ko­wych mi­ne­ra­łów zbu­do­wa­nych z dwut­len­ku krze­mu. Wy­róż­nia­ją się rów­no­le­głym uło­że­niem warstw, na prze­mian bia­łej i czar­nej. Nazwa po­cho­dzi z grec­kie­go όνυξ i oz­na­cza „pazur (paz­no­kieć, ra­ci­ca)”: na­wią­zu­je do twar­do­ści, wy­glą­du i ostrych kra­wę­dzi tego mi­ne­ra­łu. Biało-czar­ny onyks jest czę­sto na­zy­wa­ny zwy­czaj­nym, arab­skim lub czar­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To była pro­sta for­mu­ła: idź gdzie pły­nie rzeka Bde­lion i gdzie rodzi się ka­mień ony­chin. Ony­chin zna­czy onyks. Z onyk­su zbu­do­wa­ny jest tron Naj­wyż­sze­go i obra­mie­nie try­bu­na­łu Sądu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. onyksowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. onychin

Wiktionary


onyksowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z onyk­sem; wy­ko­na­ny z onyk­su, za­wie­ra­ją­cy onyks

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cze­ko­la­do­wa torba po­zo­sta­je w efek­tow­nej kom­po­zy­cji z onyk­so­wy­mi wstaw­ka­mi w bi­żu­te­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. onyks mrz.

Wiktionary


onyszczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Antin Ony­szczuk
  • Wo­ło­dy­myr Ony­szczuk
  • Oni­szczuk

Wikipedia


onyszkiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ja­nusz Onysz­kie­wicz (ur. 1937) – po­li­tyk, ma­te­ma­tyk, al­pi­ni­sta.
  • Jo­an­na Onysz­kie­wicz (ur. 1950) – żona Ja­nu­sza, wnucz­ka Jó­ze­fa Pił­sud­skie­go
  • Mie­czy­sław Onysz­kie­wicz (1844-1917) – poseł do Sejmu Kra­jo­we­go Ga­li­cji
  • My­ro­sław Onysz­ke­wycz (1911-1950) – przy­wód­ca UPA
  • Ste­pan Onysz­ke­wycz (1861-1945) – ukra­iń­ski poseł do Rady Pań­stwa Au­strii
  • Woj­ciech Onysz­kie­wicz (ur. 1948) – har­cerz, hi­sto­ryk, opo­zy­cjo­ni­sta w PRL
  • Zbi­gniew Ja­cy­na-Onysz­kie­wicz (ur. 1944) – fizyk, po­li­tyk.

Wikipedia


onyszko

naz­wi­sko


SJP.pl


onz

Or­ga­ni­za­cja Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych, uni­wer­sal­na or­ga­ni­za­cja mię­dzy­na­ro­do­wa dzia­ła­ją­ca od roku 1945


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy lub żeń­ski

 (1.1) = polit. Or­ga­ni­za­cja Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Więk­szość kra­jów świa­ta na­le­ży do ONZ.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt, AS: o‿ẽn‿zet

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ONZ-owiec m.

 przym. oenzetowski, ONZ-owski

Wiktionary


onz-owiec

pra­cow­nik ONZ; oen­ze­to­wiec


SJP.pl


onz-owski

→ ONZ (Or­ga­ni­za­cja Na­ro­dów Zjed­no­czo­nych); oen­ze­tow­ski


SJP.pl


onętek

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, ho­do­wa­na jako ro­śli­na ozdob­na w par­kach i ogro­dach; kos­mea, po­nęt­ka, war­sza­wian­ka, kos­mos


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kosmos

Wiktionary


onże

wzmoc­nio­ny za­i­mek wska­zu­ją­cy "on"


SJP.pl


oo

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy zdzi­wie­nie lub roz­cza­ro­wa­nie; o, ooo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • dwuz­nak uży­wa­ny m.in. w ję­zy­ku an­giel­skim
  • sym­bo­licz­ne oz­na­cze­nie konia czy­stej krwi arab­skiej

Wikipedia


oo-

prze­dro­stek

 (1.1) biol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych, który wska­zu­je na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z jajem, ko­mór­ką ja­jo­wą

Wiktionary

Przykłady

skład­nia.

ko­lo­ka­cje.

 (1.1) oocyt • oo­ge­ne­za • oo­lo­gia

sy­no­ni­my.

 (1.1) owo-

an­to­ni­my.

hi­pe­ro­ni­my.

hi­po­ni­my.

ho­lo­ni­my.

me­ro­ni­my.

po­krew­ne.

fra­ze­o­lo­gia.

ety­mo­lo­gia.

 etym|gr|ᾠο-. < etym|gr|ᾠόν. → jajo

uwagi.

 za­czy­na­ją­ce się od|pol­ski|oo.

tłu­ma­cze­nia.

* an­giel­ski: (1.1) oo-, oö-

* fiń­ski: (1.1) oo-

* wło­ski: (1.1) oo-

źró­dła.

== oo- (język an­giel­ski.) ==

wy­mo­wa.

 amer. IPA|oʊ.ə-.

 bryt. IPA|əʊ.ə-.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-oo-.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Ve­al­hurl-oo-2.wav.

zna­cze­nia.

prze­dro­stek

 (1.1) biol. oo-

od­mia­na.

 (1.1) nie­odm.

przy­kła­dy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔː, AS: •o

Wiktionary

Powiązane:

frazeologia.

etymologia.

 etym|gr|ᾠο-. < etym|gr|ᾠόν. → jajo

uwagi.

 zaczynające się od|polski|oo.

tłumaczenia.

* angielski: (1.1) oo-, oö-

* fiński: (1.1) oo-

* włoski: (1.1) oo-

źródła.

== oo- (język angielski.) ==

wymowa.

 amer. IPA|oʊ.ə-.

 bryt. IPA|əʊ.ə-.

 audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-oo-.wav. audio|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-oo-2.wav.

znaczenia.

przedrostek

 (1.1) biol. oo-

odmiana.

 (1.1) nieodm.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

antonimy.

hiperonimy.

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owo-

Wiktionary


oo.

skrót od: oj­co­wie (za­kon­ni­cy), czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz


SJP.pl

skrót

 (1.1) = kośc. oj­co­wie (za­kon­ni)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wie­leb­ni oo. do­mi­ni­ka­nie wez­wa­li na­szych ojców do kurii bi­sku­piej, a nawet do nun­cja­tu­ry apo­stol­skiej, uwa­ża­jąc wspom­nia­ny cud za ba­jecz­kę (…)

Wiktionary


oocysta

zy­go­ta ziar­nia­ków oto­czo­na grubą błoną


SJP.pl

Oo­cy­sta – zy­go­ta pow­sta­ła w wy­ni­ku ga­mo­go­nii po po­łą­cze­niu się mi­kro­ga­me­ty z ma­kro­ga­me­tą na dro­dze oo­ga­mii u api­kom­plek­sów. Po za­płod­nie­niu zy­go­ta ota­cza się grubą osłon­ką. Na­stęp­nie pod­czas spo­ru­la­cji – po­dzia­łu zy­go­ty – pow­sta­ją spo­ro­bla­sty oraz ewen­tu­al­nie ciało reszt­ko­we.

Wikipedia


oocyt

ko­mór­ka ja­jo­wa; owo­cyt


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. żeń­ska ko­mór­ka płcio­wa pow­sta­ją­ca z oo­go­nium, z któ­rej na dro­dze oo­ge­ne­zy pow­sta­je ko­mór­ka ja­jo­wa;

Wiktionary

Oocyt, owo­cyt – ko­mór­ka da­ją­ca po­czą­tek ko­mór­ce ja­jo­wej oraz to­wa­rzy­szą­cym jej ciał­kom kie­run­ko­wym, jedno ze sta­diów oo­ge­ne­zy.

Oocyt I rzędu pow­sta­je z oo­go­nium w wy­ni­ku za­po­cząt­ko­wa­ne­go po­dzia­łu me­jo­tycz­ne­go, który nie prze­kra­cza sta­dium pro­fa­zy I.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wpro­wa­dza­no nawet jądra z ko­mó­rek jed­ne­go ga­tun­ku do oo­cy­tów dru­gie­go, ale bez po­wo­dze­nia.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owocyt

Wiktionary


oogamia

pro­ces za­płod­nie­nia z udzia­łem dużej ko­mór­ki ja­jo­wej i bar­dzo ma­łych plem­ni­ków


SJP.pl

Oo­ga­mia – spo­sób rozm­na­ża­nia płcio­we­go bę­dą­cy jed­nym z ro­dza­jów ga­me­tan­gio­ga­mii. Po­le­ga na tym, że dwa ga­me­tan­gia (plem­nia i rod­nia) łączą się z sobą za po­mo­cą spe­cjal­ne­go most­ka ko­pu­la­cyj­ne­go zwa­ne­go włost­kiem. Przez mo­stek ten z plem­ni do lęgni prze­pły­wa pro­to­plast wraz z ją­dra­mi. Pow­sta­je dwu­ją­dro­wa oo­spo­ra. Ten typ rozm­na­ża­nia wy­stę­pu­je np. u grzy­bów na­le­żą­cych do klasy lę­gniow­ców ("Oo­my­co­ta").

Wikipedia


oogamiczny

→ oo­ga­mia


SJP.pl

Patrz:

oogamia

oogeneza

pro­ces two­rze­nia się ko­mó­rek ja­jo­wych u czło­wie­ka i zwie­rząt, za­cho­dzą­cy w czę­ści ko­ro­wej jaj­ni­ka; owo­ge­ne­za


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. za­cho­dzą­cy w jaj­ni­kach pro­ces pow­sta­wa­nia i doj­rze­wa­nia ko­mó­rek ja­jo­wych;

Wiktionary

Oo­ge­ne­za, owo­ge­ne­za – za­cho­dzą­cy w jaj­ni­kach pro­ces pow­sta­wa­nia i doj­rze­wa­nia ko­mó­rek ja­jo­wych.

Jego pier­wszym eta­pem jest wyt­wo­rze­nie z na­błon­ka płcio­we­go oo­go­niów, które ak­tyw­nie dzie­lą się mi­to­tycz­nie two­rząc w końcu di­plo­i­dal­ne oo­cy­ty I rzędu gro­ma­dzą­ce żółt­ko (ma­te­riał za­pa­so­wy).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W wy­ni­ku oo­ge­ne­zy licz­ba chro­mo­so­mów w ko­mór­ce ja­jo­wej zmniej­sza się o po­ło­wę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔːɡɛ̃ˈnɛza, AS: •ogẽneza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oogonium, owogonium, owogeneza

Wiktionary


oogonium

1. pier­wsze nie­doj­rza­łe sta­dium ko­mór­ki ja­jo­wej z po­cząt­ko­we­go etapu oo­ge­ne­zy, pow­sta­łe przez po­dział mi­to­tycz­ny
2. żeń­ski na­rząd płcio­wy niek­tó­rych glo­nów i grzy­bów; lę­gnia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. zool. ko­mór­ka dzie­lą­ca się mi­to­tycz­nie, aby stwo­rzyć oo­cy­ty; nie­doj­rza­ła, żeń­ska ko­mór­ka roz­rod­cza

 (1.2) bot. jed­no­ko­mór­ko­we żeń­skie ga­me­tan­gium u glo­nów i grzy­bów

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • lę­gnia (oo­go­nium) – jed­no­ko­mór­ko­we ga­me­tan­gium u glo­nów i grzy­bów
  • oo­go­nium – żeń­ska, nie­doj­rza­ła ko­mór­ka roz­rod­cza

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔːˈɡɔ̃ɲũm, AS: •ogõńũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) lęgnia, askogon

Wiktionary


ooid

ku­li­ste ziar­no mi­ne­ral­ne o śred­ni­cy po­ni­żej 2 mm


SJP.pl

Ooid (owoid, sfe­ro­id) – mniej lub bar­dziej ku­li­ste ziar­no skal­ne, zbu­do­wa­ne z de­try­tycz­ne­go jądra (np. okru­chu mi­ne­ral­ne­go lub frag­men­tu musz­li) oto­czo­ne­go kon­cen­trycz­ny­mi po­wło­ka­mi (la­mi­na­mi), ma­ją­ce nie wię­cej niż 2 mi­li­me­try śred­ni­cy. Ooidy two­rzą się zwy­kle w śro­do­wi­skach płyt­ko­mor­skich wsku­tek che­micz­ne­go wy­trą­ca­nia się lamin na po­wierzch­ni jądra w ruch­li­wym śro­do­wi­sku stre­fy li­to­ral­nej.

Wikipedia


oolit

1. skała osa­do­wa skła­da­ją­ca się z oo­i­dów; ikro­wiec
2. ruch­li­wa wy­dłu­żo­na forma zy­go­ty u he­mo­spo­ri­diów, która wnika do je­li­ta ko­ma­ra i przeksz­tał­ca się w oo­cy­stę


SJP.pl


oolitowy

zwią­za­ny z oo­li­tem


SJP.pl


oolog

or­ni­to­log ba­da­ją­cy pta­sie jaja; owo­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie oo­lo­gii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈːlɔk, AS: •olok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oologia

 przym. oologiczny

Wiktionary


oologia

dział or­ni­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem jaj pta­ków, ich bu­do­wą, roz­mia­ra­mi, ubar­wie­niem, zmien­no­ścią; owo­lo­gia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. dział or­ni­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ja­ja­mi, w szcze­gól­no­ści pta­si­mi – ich bu­do­wą, ubar­wie­niem, wiel­ko­ścią, kształ­tem i zmien­no­ścią;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔːˈlɔɟja, AS: •oloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oolog m.

 przym. oologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owologia

Wiktionary


oologiczny

→ oo­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

oologia

oolong

[czy­taj: ulong] chiń­ska her­ba­ta pół­fer­men­to­wa­na o dużej za­war­to­ści ta­ni­ny i nie­wiel­kiej ilo­ści ko­fe­i­ny; ulung


SJP.pl


ooo

wy­krzy­knik oz­na­cza­ją­cy zdzi­wie­nie lub roz­cza­ro­wa­nie; o, oo


SJP.pl


ooplazma

znaj­du­ją­ca się w ko­mór­ce ja­jo­wej zwie­rząt cy­to­plaz­ma bu­du­ją­ca błonę wła­ści­wą jaja


SJP.pl


oosfera

ko­mór­ka ja­jo­wa two­rzą­ca się w lęgni niek­tó­rych glo­nów i grzy­bów


SJP.pl

Oos­fe­ra – nie­ru­cho­ma ga­me­ta żeń­ska pow­sta­ją­ca w lęgni niek­tó­rych ga­tun­ków grzy­bów oraz glo­nów. Po za­płod­nie­niu two­rzy oo­spo­rę. Oos­fe­ry wy­stę­pu­ją u or­ga­niz­mów o wyż­szym stop­niu roz­wo­ju płcio­wo­ści, u któ­rych wy­stę­pu­je oo­ga­mia.

U lę­gniow­ców ("Oo­my­co­ta") oos­fe­ra pow­sta­je w ten spo­sób, że naj­pierw w di­plo­i­dal­nych lę­gniach na­stę­pu­je me­jo­za, po któ­rej wew­nętrz­na za­war­tość lęgni przeksz­tał­ca się w jedno lub kilka jed­no­ją­dro­wych, ha­plo­i­dal­nych gamet.

Wikipedia


ooskop

przy­rząd prześ­wiet­la­ją­cy jaja ptact­wa do­mo­we­go dla zba­da­nia ich świe­żo­ści lub kon­tro­li roz­wo­ju za­rod­ka w cza­sie in­ku­ba­cji; owo­skop


SJP.pl


oospora

zy­go­ta pow­sta­ła w pro­ce­sie za­płod­nie­nia (oo­ga­mii) u glo­nów i grzy­bów


SJP.pl

Oo­spo­ra [gr. oón ‘jajo’ + spó­ros ‘na­sie­nie] – oto­czo­na grubą ścia­ną ko­mór­ko­wą zy­go­ta. Pow­sta­je w wy­ni­ku oo­ga­mii, ma di­plo­i­dal­ną licz­bę chro­mo­so­mów i pełni funk­cję przetr­wal­ni­ka, który po okre­sie spo­czyn­ku lub po przetr­wa­niu nie­ko­rzyst­nych wa­run­ków ży­cio­wych może kieł­ko­wać.

Wikipedia


ooteka

kap­su­ła ota­cza­ją­ca grupę jaj, bu­do­wa­na z ze­sta­lo­nej wy­dzie­li­ny gru­czo­łów samic mod­li­szek i ka­ra­cza­nów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. kap­su­ła ochron­na z ja­ja­mi wyt­wa­rza­na przez sa­mi­ce niek­tó­rych zwie­rząt, np. mod­lisz­ki, ka­ra­cza­ny, ter­mi­ty, śli­ma­ki mor­skie;

Wiktionary

Oo­te­ka (łac. "oot­he­ca", l. mn. "oot­he­cae", z gr. "oo-" – jajo i "theca" – osło­na), kap­suł­ka ja­jo­wa – zew­nętrz­na war­stwa osła­nia­ją­ca pa­kiet ja­jo­wy ka­ra­cza­nów i mod­li­szek, okre­śla­nych wspól­ną nazwą ja­jo­kap­su­łow­ców (Oot­he­ca­ria). Sub­stan­cja two­rzą­ca oo­te­kę jest wy­dzie­li­ną gru­czo­łów do­dat­ko­wych. W kon­tak­cie z po­wie­trzem tward­nie­je.

Wikipedia


ootyp

część ja­jo­wo­du u pa­so­żyt­ni­czych ro­ba­ków pła­skich, w któ­rej na­stę­pu­je osta­tecz­ne for­mo­wa­nie się jaja


SJP.pl

Ootyp – część ja­jo­wo­du ucho­dzą­ca wspól­nym uj­ściem wraz z gru­czo­ła­mi żółt­ko­wy­mi. Wy­stę­pu­je u pa­so­żyt­ni­czych pła­ziń­ców (głów­nie ta­siem­ców i przywr).

Wikipedia


op

śro­do­wi­sko­wo: op-art, opart (kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy od­po­wied­nie ukła­dy ko­lo­rów i form ge­o­me­trycz­nych jako zja­wi­ska op­tycz­ne da­ją­ce wra­że­nie ruchu i wy­mia­ro­wo­ści)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) środ. szt. op-art, opart (kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Op – wieś
  • Op Kne­iff – lieu-dit w gmi­nie Tro­is­vier­ges, w kan­to­nie Cler­va­ux
  • op. – skrót opus
  • OP

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔp, AS: op

Wiktionary


op-art

kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy od­po­wied­nie ukła­dy ko­lo­rów i form ge­o­me­trycz­nych jako zja­wi­ska op­tycz­ne da­ją­ce wra­że­nie ruchu i wy­mia­ro­wo­ści; opart, op (śro­do­wi­sko­wo)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. kie­ru­nek w pla­sty­ka­a­sty­ce i sztu­ce użyt­ko­wej opie­ra­ją­cy się na od­dzia­ły­wa­nie na oko od­bior­cy, nie zaś na jego in­te­lekt czy emo­cje;

Wiktionary

Op-art ( op art, od "op­ti­cal art" ‘sztu­ka op­tycz­na’), in. wi­zu­a­lizm – kie­ru­nek w gra­fi­ce, mo­dzie, sztu­ce użyt­ko­wej i ma­lar­stwie, któ­re­go za­da­niem jest od­dzia­ły­wa­nie na oko widza, a nie na jego in­te­lekt czy emo­cje; sto­su­ją­cy ab­strak­cyj­ne kom­bi­na­cje linii da­ją­ce ge­o­me­trycz­ne złu­dze­nia op­tycz­ne, efek­ty świetl­ne, dy­na­micz­ne i fak­tu­ral­ne, zmie­rza­ją­ce do wy­wo­ła­nia wra­że­nia głębi oraz ruchu roz­wi­bro­wa­niem pola wi­dze­nia. Za okres szczy­to­wy op-artu uz­na­je się lata 50. i 60. XX wieku.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. op-artowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wizualizm

Wiktionary


op-artowski

od­no­szą­cy się do op-artu (opar­tu); opar­tow­ski, opar­to­wy


SJP.pl


op-ed

tekst przed­sta­wia­ją­cy opi­nię au­to­ra niez­wią­za­ne­go z re­dak­cją, pu­bli­ko­wa­ny przez ga­ze­tę lub cza­so­pis­mo


SJP.pl


op.

skrót od: opus


SJP.pl

skrót

 (1.1) muz. opus

 (1.2) geogr. opol­ski

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Teraz sły­szy­my „Missa So­lem­nis D-dur op. 123” Lud­wi­ga van Be­et­ho­ve­na.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpus, AS: opus

Wiktionary


op.cit.

skrót od: opere ci­ta­to (z ła­ci­ny: w dzie­le cy­to­wa­nym); op. cit., o.c.


SJP.pl


opa

po­tocz­nie: wy­krzy­knik za­chę­ca­ją­cy do wy­ko­na­nia skoku, pod­sko­ków lub opi­su­ją­cy ich wy­ko­ny­wa­nie; hop­sa­sa, hopla, hopsa, hop, hops


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. dzia­dek

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. gw. Górny Śląsk ołpa, oupa, oupik, upa, staraszek, starek, staroszek, starzik, starziyk, starzyk

Wiktionary


opaciać

po­tocz­nie: zbru­dzić z wielu stron czymś mo­krym, ma­zi­stym; opać­kać


SJP.pl


opacionka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Opa­cion­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie dę­bic­kim, w gmi­nie Brzo­stek. Ma sta­tus so­łet­wa.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa tar­now­skie­go.

We wsi znaj­du­je się mała, za­byt­ko­wa ka­plicz­ka, którą (we­dług miej­sco­wych podań) po­sta­wi­li kon­fe­de­ra­ci bar­scy, ucie­ka­ją­cy przed woj­ska­mi ro­syj­ski­mi. W miej­sco­wo­ści za­cho­wał się także bu­dy­nek dwor­ski z XIX wieku, który po licz­nych re­mon­tach utra­cił war­tość za­byt­ko­wą.

Wikipedia


opacki

1. zwią­za­ny z opa­tem, opact­wem;
2. przy­miot­nik od: Opacz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opa­tem lub opact­wem

 (1.2) od­no­szą­cy się do Opa­czy, zwią­za­ny z Opa­czą

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla opata lub opact­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zbu­do­wał także ko­ściół w sie­dzi­bie opac­kiej w Po­gód­kach koło Sta­ro­gar­du Gdań­skie­go oraz re­zy­den­cję opac­ką w Pel­pli­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 rzecz. opat m., opactwo n.

 (1.2)

 rzecz. Opacz ż.

Wiktionary


opactwo

klasz­tor i dobra klasz­tor­ne pod za­rzą­dem opata


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. klasz­tor ka­to­lic­ki pod za­rzą­dem opata;

Wiktionary

Opact­wo (od łac. "ab­ba­tia") to:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na wy­ciecz­ce szkol­nej zwie­dzi­li­śmy opact­wo w Wą­choc­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpat͡stfɔ, AS: opactfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatka ż., opat m., opatówka ż., archiopactwo n.

 przym. opacki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abbacja, abbacyja

Wiktionary


opacz

Opacz – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie pia­se­czyń­skim, w gmi­nie Kon­stan­cin-Je­zior­na.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie czer­skim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia


opaczek

ga­tu­nek słod­ko­wod­nej ryby z ro­dzi­ny pie­rza­sto­wą­so­wa­tych, ho­do­wa­ny w ak­wa­riach


SJP.pl


opacznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób od­wrot­ny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opaczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) na opak, przeciwnie

Wiktionary


opaczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: opacz­nie


SJP.pl


opaczność

ro­zu­mie­nie, ro­bie­nie na opak, od­wrot­nie niż trze­ba; nie­przy­chyl­ność; prze­ciw­ność


SJP.pl


opaczny

po­stę­pu­ją­cy, ro­bią­cy coś lub ro­zu­mia­ny na opak, nie­wła­ści­wie, od­wrot­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ro­bio­ny lub ro­zu­mia­ny na opak, od­wrot­nie, ina­czej niż trze­ba

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. opacznie

Wiktionary


opad

1. opa­da­nie, opad­nię­cie;
2. zja­wi­sko at­mos­fe­rycz­ne;
3. opa­da­nie krwi­nek czer­wo­nych;
4. ro­dzaj ćwi­cze­nia gim­na­stycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność lub zja­wi­sko opa­da­nia, opad­nię­cia cze­goś

 (1.2) coś, co opa­dło

 (1.3) me­te­o­rol. spa­da­ją­ca na zie­mię woda w po­sta­ci cie­kłej lub sta­łej;

 (1.4) med. fizj. od­dzie­la­nie się krwi­nek od oso­cza we krwi oraz ba­da­nie prze­pro­wa­dzo­ne by za­ob­ser­wo­wać to zja­wi­sko

 (1.5) sport. ćwi­cze­nie gim­na­stycz­ne, po­le­ga­ją­ce na skło­nie­niu tu­ło­wia z po­zy­cji sto­jąc w przód, w tył lub w bok

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opad at­mos­fe­rycz­ny
  • opad na­wal­ny → deszcz na­wal­ny
  • opad pro­mie­niot­wór­czy
  • opad krwi (Od­czyn Bier­nac­kie­go, OB, ESR)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔpat, AS: opat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opadnięcie n., opadówka ż., spad m., spadek m., upadek m., pad m., wypad m., padanie n.

 czas. opadać, opaść, spadać, spaść, paść, padać, wypaść, wypadać, upaść, upadać

 przym. opadowy

 wykrz. wypad

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opadanie

 (1.2) spad

 (1.4) odczyn Biernackiego, opad Biernackiego, OB, BR, ESR

Wiktionary


opadanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­dać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈdãɲɛ, AS: opadãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opadać, opaść

 rzecz. opadnięcie n.

Wiktionary


opadać

1. zwi­sa­jąc okry­wać coś; zwi­sać;
2. osu­wać się z góry na dół;
3. spa­dać odry­wa­jąc się od cze­goś; od­pa­dać;
4. klęs­nąć, tęch­nąć;
5. o po­zio­mie wody, te­re­nu: ob­ni­żać się, zni­żać się;
6. tra­cić na sile, sta­wać się mniej in­ten­syw­nym; słab­nąć;
7. o uczu­ciach, sta­nach psy­chicz­nych: opa­no­wy­wać, prze­ni­kać, ogar­niać kogoś;
8. zo­stać po­zba­wio­nym cze­goś, stra­cić coś, np. opa­dać z sił, z ciała;
9. daw­niej: na­pa­dać na kogoś, osa­czać, ota­czać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) tra­cić wy­so­kość, osu­wać się z góry na dół, ob­ni­żać się

 (1.2) prze­krzy­wiać się w dół

 (1.3) usiąść wy­god­nie

 (1.4) o te­re­nie, dro­dze: pro­wa­dzić w dół

 (1.5) o emo­cjach, burzy: po­wo­li za­ni­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­sie­nią li­ście opa­da­ją z drzew.

 (1.3) Opadł na fotel.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpadat͡ɕ, AS: opadać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opadnięcie n., opadanie, opad

 przym. opadowy

 czas. opaść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spadać, schodzić, spływać

 (1.2) zwieszać się

 (1.5) ustępować, zmniejszać się

Wiktionary


opadnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opaść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opadanie n., opad m.

 przym. opadowy

 czas. opaść dk., opadać ndk.

Wiktionary


opadnięty

1. ob­ni­żyć się; spaść;
2. stać się mniej in­ten­syw­nym;
3. na­paść na kogoś, oto­czyć grupą


SJP.pl


opadonośny

przy­no­szą­cy opady - wodę w po­sta­ci de­szczu, śnie­gu, gradu itp.


SJP.pl


opadowy

przy­miot­nik od: opad


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który opada; scho­dzą­cy w dół

 (1.2) po­wo­du­ją­cy opad, kie­ru­ją­cy w dół

 (1.3) fiz. do­ty­czą­cy opa­da­nia wy­ni­ka­ją­ce­go z gra­wi­ta­cji

 (1.4) me­te­o­rol. zwią­za­ny z opa­da­mi at­mos­fe­rycz­ny­mi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opad mrz., opadnięcie n.

 czas. opadać, opaść

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) grawitacyjny

Wiktionary


opadzina

1. opa­dłe li­ście
2. cho­ro­ba drzew i krze­wów


SJP.pl


opadzisko

w ro­bo­tach ziem­nych: wyrwa, wklę­śnię­cie na zbo­czu, spo­wo­do­wa­ne ob­su­nię­ciem się ziemi


SJP.pl


opadły

taki, który opadł; opad­nię­ty (rzad­ko)


SJP.pl


opajać

1. śro­do­wi­sko­wo: poić zwie­rzę­ta dużą ilo­ścią wody;
2. daw­niej: upa­jać


SJP.pl


opak

daw­niej: w od­wrot­nym kie­run­ku niż trze­ba, ina­czej, niż po­win­no być


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. od­wrot­na stro­na cze­goś, tylna stro­na

przy­słó­wek spo­so­bu

 (2.1) daw. w spo­sób od­wrot­ny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) odwrotnie, przeciwnie; war. na opak

Wiktionary


opak.

skrót

 (1.1) = opa­ko­wa­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­no­gro­no jasne bez­pest­ko­we 500 g – 5,99 zł/opak.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) op.

Wiktionary


opakowalnictwo

ogół za­gad­nień zwią­za­nych z opa­ko­wy­wa­niem to­wa­rów


SJP.pl


opakowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to, co służy do prze­cho­wy­wa­nia

 (1.2) jed­nost­ka, w któ­rej mie­rzo­na jest ilość niek­tó­rych wy­ro­bów

 (1.3) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­ko­wać.

Wiktionary

Opa­ko­wa­nie – wyt­wór o okre­ślo­nej kon­struk­cji, któ­re­go za­da­niem jest za­bez­pie­cze­nie to­wa­ru lub oto­cze­nia w trak­cie tran­spor­tu i prze­cho­wy­wa­nia. Pełni on czę­sto funk­cję na­rzę­dzia mar­ke­tin­go­we­go, po­bu­dza­ją­ce­go swoim este­tycz­nym wy­glą­dem oraz prze­ka­zem mar­ke­tin­go­wym (da­ny­mi nt. pro­duk­tu, in­for­ma­cja­mi na temat marki, przed­się­bior­stwa) do na­by­cia to­wa­ru. Czę­sto opa­ko­wa­nie pełni więc rolę „ci­che­go sprze­daw­cy”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rok po roku oby­wa­te­le Eu­ro­py uży­wa­ją coraz wię­cej opa­ko­wań. Ten trend trze­ba od­wró­cić, więc po­li­ty­cy UE dążą do wpro­wa­dze­nia no­wych prze­pi­sów do­ty­czą­cych ko­rzy­sta­nia z opa­ko­wań.

 (1.1) Opa­ko­wa­nie mleka zwy­kle ma pro­sto­pa­dło­ścien­ny kształt.

 (1.2) Daj mi dwa opa­ko­wa­nia mleka.

 (1.3) Czy mogę cię pro­sić o opa­ko­wa­nie tych pre­zen­tów?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpakɔˈvãɲɛ, AS: opakovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. wypakowywać, opakować dk., opakowywać ndk.

 rzecz. pakowanie n., opakowywanie

 przym. opakowaniowy

Wiktionary


opakowaniowy

→ opa­ko­wa­nie; opa­kun­ko­wy, pa­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opa­ko­wa­niem, do­ty­czą­cy opa­ko­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opakowanie n., opakowywanie n., pakowanie n., spakowanie n., paka ż., paczka ż., pakowarka ż., pakowacz m., pakowaczka ż.

 czas. pakować ndk., spakować dk., opakowywać ndk., opakować dk.

Wiktionary


opakować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­ko­wy­wać)

 (1.1) szczel­nie owi­nąć ja­kimś ma­te­ria­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opakowanie n.

 czas. wypakowywać, opakowywać ndk.

 przym. opakowaniowy

Wiktionary


opakowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opa­ko­wać)

 (1.1) szczel­nie owi­jać ja­kimś ma­te­ria­łem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opakowywanie n., opakowanie n.

 czas. opakować, wypakowywać

 przym. opakowaniowy

Wiktionary


opakunek

prze­sta­rza­le: opa­ko­wa­nie


SJP.pl


opakunkowy

prze­sta­rza­le: opa­ko­wa­nio­wy; pa­ko­wy


SJP.pl


opal

1. uwod­nio­na krze­mion­ka o zmien­nej za­war­to­ści wody
2. cien­ka tka­ni­na ba­weł­nia­na, mięk­ka, lekko przez­ro­czy­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) miner. mie­nią­cy się bar­wa­mi mi­ne­rał za­li­cza­ny do krze­mia­nów, uwod­nio­ny dwut­le­nek krze­mu;

 (1.2) jubil. ka­mień szla­chet­ny osz­li­fo­wa­ny z opalu (1.1) mi­ne­ral­ne­go

 (1.3) włók. cien­ka, nieco sztyw­na, lekko przej­rzy­sta tka­ni­na ba­weł­nia­na, opa­li­zo­wa­na, po­dob­na do ba­ty­stu, sto­so­wa­na do wy­ro­bu dam­skich blu­zek i bie­liz­ny;

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) rozk. 2. os. od: opa­lać

Wiktionary

Opal – mi­ne­ra­lo­id za­li­cza­ny do krze­mia­nów. Nazwa po­cho­dzi od san­skryc­kie­go "upala" = drogi ka­mień, ka­mień szla­chet­ny; bądź od gr. "opal­lios (łac. opa­lus)" = wi­dzieć zmia­nę (barwy). Opal jest ofi­cjal­nym ka­mie­niem szla­chet­nym Au­stra­lii.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Barwa opalu jest bar­dzo różna, lecz naj­czę­ściej spo­ty­ka się mlecz­no­bia­łe lub be­zbarw­ne. Niek­tó­re opale ze wzglę­du na pię­kną barwę lub grę barw, tzw. opa­le­scen­cję, są za­li­cza­ne do ka­mie­ni ozdob­nych i szla­chet­nych.

 (1.2) Był to klej­not pro­sty w za­my­śle, a przez to nie­sły­cha­nie ele­ganc­ki, złota ple­cion­ka o kształ­cie zbli­żo­nym do trój­ką­ta, zdo­bio­na ema­lią, wy­so­ko­ści 11,5 cm, wy­sa­dza­na opa­la­mi i czer­wo­na­wy­mi al­man­dy­na­mi.

 (1.3) Oprócz ko­szu­li na­kła­da­ją ko­bie­ty je­szcze ko­szul­kę tj. ro­dzaj bluz­ki uszy­tej z de­li­kat­ne­go, bia­łe­go płó­cien­ka lub opalu, żor­że­ty, któ­rej przo­dy i tył są kro­jo­ne z jed­ne­go ka­wał­ka (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpal, AS: opal

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opalescencja ż., opalizowanie n., opalizacja ż.

 czas. opalizować ndk.

 przym. opalowy

Wiktionary


opala

1. ogrze­wać po­mie­szcze­nie, spa­la­jąc coś
2. pod­da­wać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu ognia; os­ma­lać
3. pod­da­wać skórę dzia­ła­niu słoń­ca, czy­niąc ją ciem­niej­szą
4. pot. wy­pa­lać komuś np. tytoń
5. opa­lać się: pod­da­wać swą skórę dzia­ła­niu słoń­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opala – wul­kan na Kam­czat­ce
  • Opala – herb szla­chec­ki
  • Chev­ro­let Opala – sa­mo­chód oso­bo­wy
  • Grze­gorz Opala – pol­ski le­karz, ge­ron­to­log, pro­fe­sor nadz­wy­czaj­ny Ślą­skiej Aka­de­mii Me­dycz­nej, mi­ni­ster zdro­wia, poseł na Sejm III ka­den­cji
  • Jo­seph Opala – ame­ry­kań­ski an­tro­po­log
  • Ma­rian P. Opala – sę­dzia Sądu Naj­wyż­sze­go stanu Okla­ho­ma w USA
  • Wła­dy­sław Opala – pol­ski dzia­łacz spo­łecz­ny, poseł na Sejm Usta­wo­daw­czy (1919-1922)

Wikipedia


opalanie

za­ję­cie pla­żo­wi­cza; ogrze­wa­nie; ocie­pla­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­lać.

Wiktionary

Opa­la­nie – me­to­da ste­ry­li­za­cji igieł, oczek bak­te­rio­lo­gicz­nych oraz sprzę­tu od­por­ne­go na wy­so­ką tem­pe­ra­tu­rę. Za­li­cza­na jest do ste­ry­li­za­cji me­to­da­mi fi­zycz­ny­mi w su­chym go­rą­cym po­wie­trzu. Do opa­la­nia uży­wa­ny jest pal­nik Bun­se­na.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈlãɲɛ, AS: opalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opalenie n., opalacz m., opalarka ż., opalenizna ż., opał m.

 czas. palić, opalać ndk., opalić dk.

 przym. opałowy, opalony

Wiktionary


opalanko

zdrob­nie­nie od: opa­la­nie


SJP.pl


opalarka

Opa­lar­ka – elek­tro­na­rzę­dzie emi­tu­ją­ce stru­mień po­wie­trza o tem­pe­ra­tu­rze 50-650 °C. Opa­lar­ki sto­so­wa­ne są do usu­wa­nia sta­rych po­włok la­kier­ni­czych, wy­gi­na­nia i spa­wa­nia ter­mo­pla­stów, odm­ra­ża­nia za­marz­nię­tych rur, su­sze­nia oraz do okle­i­no­wa­nia ele­men­tów me­blo­wych.

Wikipedia


opalarnia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym od­by­wa się opa­la­nie tka­nin


SJP.pl


opalać

1. ogrze­wać po­mie­szcze­nie, spa­la­jąc coś
2. pod­da­wać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu ognia; os­ma­lać
3. pod­da­wać skórę dzia­ła­niu słoń­ca, czy­niąc ją ciem­niej­szą
4. pot. wy­pa­lać komuś np. tytoń
5. opa­lać się: pod­da­wać swą skórę dzia­ła­niu słoń­ca


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opa­lić)

 (1.1) ogrze­wać po­mie­szcze­nie za po­mo­cą spa­la­nia ma­te­ria­łów ta­kich jak wę­giel, koks, drew­no

 (1.2) pod­da­wać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu pło­mie­nia w celu usu­nię­cia zbęd­nych pęcz­ków, wło­sków, za­bez­pie­cze­nia przed snu­ciem

 (1.3) przy­pa­lać frag­ment odzie­ży, wło­sów

 (1.4) pod­da­wać na­skó­rek dzia­ła­niu pro­mie­ni sło­necz­nych

 (1.5) o słoń­cu: na­da­wać cze­muś brą­zo­wy kolor

 (1.6) pot. wy­pa­lać komuś pa­pie­ro­sy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opa­lać się (dk. opa­lić się)

 (2.1) pod­da­wać sie­bie dzia­ła­niu pro­mie­ni sło­necz­nych, w celu uzy­ska­nia ciem­ne­go ko­lo­ru skóry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opa­la­my dom drew­nem, bo mąż do­sta­je de­pu­tat z lasu.

 (1.2) Spra­wio­ną kurę za­wsze opa­lam, by po­zbyć się najm­niej­szych pió­rek.

 (1.4) Opa­lasz twarz? Nie boisz się zmar­szczek?

 (1.5) O tej porze słoń­ce opala naj­bar­dziej.

 (1.6) Mi­chał to strasz­ny skne­ra, sam nie ku­pu­je pa­pie­ro­sów, tylko opala ko­le­gów.

 (2.1) Niek­tó­rzy mówią, że nie wolno się opa­lać, gdyż grozi to ra­kiem skóry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpalat͡ɕ, AS: opalać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt dokonany opalić

 rzecz. opalanie n., opalenie n., opał m., opalenizna ż.

 przym. opałowy, palny, opalony

 czas. palić

Wiktionary


opalcowywać

oz­na­czać w za­pi­sie nu­to­wym, któ­ry­mi pal­ca­mi naj­spraw­niej można za­grać dane dźwię­ki


SJP.pl


opalenica

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce;
3. szczyt w sło­wac­kich Ta­trach Za­chod­nich


SJP.pl

Opa­le­ni­ca (niem. "Opa­le­nitz", 1943-1945 "Op­pen­bach") – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie no­wo­to­my­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Opa­le­ni­ca. Po­ło­żo­ne nad rzeką Mo­gil­ni­cą, 40 km na za­chód od Poz­na­nia.

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie, włas­ność kasz­te­la­na ro­go­ziń­skie­go Jana Opa­liń­skie­go, około 1580 roku le­ża­ło w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


opalenicki

przy­miot­nik od: Opa­le­ni­ca


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Opa­le­ni­cą, do­ty­czą­cy Opa­le­ni­cy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wie­dzia­ła, jak się tu zna­la­zła. Pa­mię­ta­ła tylko, że je­cha­ła ro­we­rem po as­fal­to­wej opa­le­nic­kiej dro­dze do skle­pu GS-u w Gro­dzi­sku, tego, co jest zaraz przed to­ra­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opalenica ż., opaleniczanin m., opaleniczanka ż.

Wiktionary


opaleniczanin

miesz­ka­niec Opa­le­ni­cy


SJP.pl


opaleniczanka

miesz­kan­ka Opa­le­ni­cy


SJP.pl


opalenie

1. ogrzać po­mie­szcze­nie przez spa­le­nie cze­goś
2. pod­dać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu ognia; os­mo­lić
3. pod­dać skórę dzia­ła­niu słoń­ca, czy­niąc ją ciem­niej­szą
4. pot. wy­pa­lić komuś np. tytoń
5. opa­lić się: pod­dać swą skórę dzia­ła­niu słoń­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­lić.

Wiktionary

Opa­le­nie – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie tczew­skim, w gmi­nie Gniew. Leży u zbie­gu dróg kra­jo­wych nr 90 i 91

Ma sta­tus so­łect­wa "Opa­le­nie". W skład so­łect­wa wcho­dzi rów­nież miej­sco­wo­ści: Aplin­ki.

Na po­łud­nie od Opa­le­nia znaj­du­ją się bez­poś­red­nio nad brze­ga­mi Wisły re­zer­wa­ty flo­ry­stycz­ne "Wio­sło Duże" i "Wio­sło Małe". Dwa inne re­zer­wa­ty flo­ry­stycz­ne ("Opa­le­nie Dolne" i "Opa­le­nie Górne") znaj­du­ją się na wschód od miej­sco­wo­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. palić, opalać ndk., opalić dk.

 rzecz. opalanie n., opalenizna ż., opał mrz.

 przym. opałowy, opalony

Wiktionary


opaleniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opa­le­niec (Góry Izer­skie) (825 m n.p.m.) – szczyt w Gó­rach Izer­skich
  • Opa­le­niec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim
  • Opa­le­niec – dawna gro­ma­da

Wikipedia


opalenizna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ciem­niej­sze za­bar­wie­nie skóry uzy­ska­ne po­przez dzia­ła­nie pro­mie­ni sło­necz­nych lub UV;

Wiktionary

Opa­le­niz­na – ściem­nie­nie barwy skóry w wy­ni­ku na­tu­ral­nej, fiz­jo­lo­gicz­nej re­ak­cji, która za­cho­dzi pod­czas ek­spo­zy­cji na pro­mie­nio­wa­nie ul­tra­fio­le­to­we świa­tła sło­necz­ne­go (lub w so­la­rium). Przy nad­mier­nej ek­spo­zy­cji na to pro­mie­nio­wa­nie, na skó­rze może wy­stą­pić opa­rze­nie sło­necz­ne. Jedną z zalet opa­la­nia się jest to, że już 15 minut ką­pie­li sło­necz­nej w środ­ku dnia za­spo­ka­ja dzien­ne za­po­trze­bo­wa­nie na wi­ta­mi­nę D3.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spójrz, jaką Kryś­ka ma pię­kną opa­le­niz­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpalɛ̃ˈɲizna, AS: opalẽńizna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opalanie n., opalenie n., opalanko n., opalarka ż., opał m.

 czas. opalać ndk., opalić dk., palić ndk.

 przym. opalony

Wiktionary


opalescencja

roz­pra­sza­nie świa­tła za­cho­dzą­ce na fluk­tu­a­cjach gę­sto­ści oś­rod­ka lub na za­war­tych w nim dro­bi­nach za­wie­si­ny


SJP.pl

Opa­le­scen­cja – szcze­gól­ny ro­dzaj iry­za­cji, ob­ja­wia­ją­cy się na po­wierzch­ni niek­tó­rych mi­ne­ra­łów, zwła­szcza opalu zwy­czaj­ne­go, w po­sta­ci cha­rak­te­ry­stycz­nej mlecz­no­bia­łej, mlecz­no­nie­bie­ska­wej lub per­ło­wol­śnią­cej poś­wia­ty wsku­tek zja­wi­ska od­bi­cia świa­tła krót­ko­fa­lo­we­go, czyli nie­bie­skie­go. Świa­tło ulega roz­pro­sze­niu na mi­kro­sko­po­wych spę­ka­niach lub na szcze­lin­kach wy­peł­nio­nych wodą.

Wikipedia


opalewo

Opa­le­wo (niem. "Op­pel­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie świe­bo­dziń­skim, w gmi­nie Szcza­niec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa zie­lo­no­gór­skie­go.

We wsi uro­dził się pio­sen­karz disco polo Paweł „Cza­do­man” Dudek.

Wikipedia


opaleński

zwią­za­ny z Opa­le­niem, do­ty­czą­cy Opa­le­nia


SJP.pl


opalikować

1. osa­dzić w grun­cie pa­li­ki w celu ogro­dze­nia ja­kie­goś te­re­nu lub przy­go­to­wa­nia ja­kie­goś ob­sza­ru do upra­wy ro­ślin tycz­ko­wych;
2. przy­wią­zać coś do pa­li­ka


SJP.pl


opalina

jed­no­ko­mór­ko­wy pier­wot­niak ży­ją­cy w je­li­cie pła­zów


SJP.pl


opaliny

pod­typ pier­wot­nia­ków z typu Sa­cro­ma­sti­gop­ho­ra


SJP.pl

Opa­li­ny ("Opa­li­ni­dae") – mo­no­ty­po­wa gro­ma­da, rząd i ro­dzi­na stra­me­no­pi­lów. Z po­wo­du licz­nych wici po­kry­wa­ją­cych ciało, uprzed­nio za­li­cza­ne do orzę­sków; w 1975 na­le­ża­ły do wi­ciow­ców, a obec­ny przy­dział na­da­no w 1999 roku.

Opa­li­ny są cu­dzo­żyw­ny­mi, jed­no­ko­mór­ko­wy­mi eu­ka­rion­ta­mi, któ­rych dłu­gość ciała może do­cho­dzić nawet do 3 mm. Naj­le­piej poz­na­nym ga­tun­kiem "Opa­li­na­ta" jest "Opa­li­na", która osią­ga dłu­gość 90–500 μm dłu­go­ści. Opa­li­ny po­sia­da­ją od dwóch do wielu jąder.

Wikipedia


opalisadowanie

oto­czyć pa­li­sa­dą


SJP.pl


opalisadować

oto­czyć pa­li­sa­dą


SJP.pl


opalit

szkło imi­tu­ją­ce opal, uży­wa­ne w ju­bi­ler­stwie i ezo­te­ry­ce


SJP.pl

Opa­lit – nazwa zbior­cza roz­ma­i­tych ro­dza­jów szkła imi­tu­ją­ce­go mi­ne­rał opal.

Opa­li­ty cha­rak­te­ry­zu­ją się pół­przeź­ro­czy­stym mlecz­nym ko­lo­rem, mie­niąc się na żółto oraz nie­bie­sko (w za­leż­no­ści od kąta pa­da­nia świa­tła).

Znaj­du­ją za­sto­so­wa­nie jako bi­żu­te­ria oraz w ezo­te­ry­ce.

Wikipedia


opalitka

mała, ko­lo­ro­wa płyt­ka przy­kle­ja­na na plecy matki pszcze­lej w celu jej iden­ty­fi­ka­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pszcz. okrą­gła, wy­pu­kła płyt­ka do zna­ko­wa­nia matek pszcze­lich

Wiktionary


opalitowy

→ opa­lit


SJP.pl

Patrz:

opalit

opalizacja

zja­wi­sko mie­nie­nia się niek­tó­rych po­wierzch­ni bar­wa­mi tęczy


SJP.pl

Opa­li­za­cja – efekt op­tycz­ny wy­stę­pu­ją­cy m.in. w opa­lach i cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się grą barw w po­sta­ci ko­lo­ro­wych wzo­rów plam, które zmie­nia­ją się w za­leż­no­ści od kąta ob­ser­wa­cji.

Zja­wi­sko to spo­wo­do­wa­ne jest wie­lo­krot­nym od­bi­ciem świa­tła od gęsto uło­żo­nych warstw lub ku­le­czek wy­stę­pu­ją­cych w czę­ścio­wo przeź­ro­czy­stym ma­te­ria­le.

Wikipedia


opalizować

mie­nić się bar­wa­mi tęczy


SJP.pl


opalizujący

mie­nić się bar­wa­mi tęczy


SJP.pl

Patrz:

opalizować

opalić

1. ogrzać po­mie­szcze­nie przez spa­le­nie cze­goś
2. pod­dać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu ognia; os­mo­lić
3. pod­dać skórę dzia­ła­niu słoń­ca, czy­niąc ją ciem­niej­szą
4. pot. wy­pa­lić komuś np. tytoń
5. opa­lić się: pod­dać swą skórę dzia­ła­niu słoń­ca


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­lać)

 (1.1) ogrzać po­mie­szcze­nie za po­mo­cą spa­la­nia ma­te­ria­łów ta­kich jak wę­giel, koks, drew­no

 (1.2) pod­dać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu pło­mie­nia w celu usu­nię­cia zbęd­nych pęcz­ków, wło­sków, za­bez­pie­cze­nia przed snu­ciem

 (1.3) przy­pa­lić frag­ment odzie­ży, wło­sów

 (1.4) pod­dać na­skó­rek dzia­ła­niu pro­mie­ni sło­necz­nych

 (1.5) o słoń­cu: nadać cze­muś brą­zo­wy kolor

 (1.6) pot. wy­pa­lić komuś pa­pie­ro­sy

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opa­lić się (ndk. opa­lać się)

 (2.1) pod­dać sie­bie dzia­ła­niu pro­mie­ni sło­necz­nych, w celu uzy­ska­nia ciem­ne­go ko­lo­ru skóry

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­dró­ży nie było mi zimno, bo wagon, w któ­rym je­cha­łam, do­brze był opa­lo­ny […].

 (1.2) Opa­li­łaś kurę po ob­dar­ciu jej z piór?

 (1.3) Opa­li­ła sobie chust­kę i tro­chę wło­sów.

 (1.4) Opa­li­łam plecy na czer­wo­no i teraz mnie pieką.

 (1.5) Go­rą­cy po­wiew z Tek­sa­su opa­lił i po­krył zło­ta­wym od­bla­skiem bladą jej twa­rzycz­kę.

 (1.6) Byłem na piwie z Mi­cha­łem, opa­lił mnie z wszyst­kich pa­pie­ro­sów.

 (2.1) Wy­glą­da chło­pak jak ber­nar­dyń­ski pro­win­cjał, zmęż­niał, opa­lił się, utył.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpalʲit͡ɕ, AS: opalʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opalanie, opalenie, opał, opalenizna

 czas. opalać, palić

 przym. opałowy, palny, opalony

Wiktionary


opaliński

naz­wi­sko


SJP.pl


opalone

1. ogrzać po­mie­szcze­nie przez spa­le­nie cze­goś
2. pod­dać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu ognia; os­mo­lić
3. pod­dać skórę dzia­ła­niu słoń­ca, czy­niąc ją ciem­niej­szą
4. pot. wy­pa­lić komuś np. tytoń
5. opa­lić się: pod­dać swą skórę dzia­ła­niu słoń­ca


SJP.pl

Opa­lo­ne – tra­wia­sto-le­si­sty grzbiet w Ta­trach Wy­so­kich, od­cho­dzą­cy od Opa­lo­ne­go Wier­chu w kie­run­ku pół­noc­no-wschod­nim aż do prze­łę­czy Roz­toc­kie Sio­dło od­dzie­la­ją­cej go od wznie­sie­nia Roz­toc­kiej Czuby.

Opa­lo­ne od­dzie­la Do­li­nę Ry­bie­go Po­to­ku od Do­li­ny Roz­to­ki.

Wikipedia


opalony

1. ogrzać po­mie­szcze­nie przez spa­le­nie cze­goś
2. pod­dać po­wierzch­nię cze­goś dzia­ła­niu ognia; os­mo­lić
3. pod­dać skórę dzia­ła­niu słoń­ca, czy­niąc ją ciem­niej­szą
4. pot. wy­pa­lić komuś np. tytoń
5. opa­lić się: pod­dać swą skórę dzia­ła­niu słoń­ca


SJP.pl

przy­miot­nik od­cza­sow­ni­ko­wy

 (1.1) taki, który się opa­lił

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wy­sta­wę oglą­da opa­lo­ny męż­czyz­na w dżin­so­wych spo­den­kach i ob­ci­słym siat­ko­wym pod­ko­szul­ku, z job kil­le­rem na szczu­płej szyi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opalacz mrz., opalanie n., opalenie n., opalenizna ż., opał mrz.

 czas. opalać, opalić

 przym. opałowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbrązowiały

Wiktionary


opalować

oto­czyć pa­la­mi, umie­ścić pale


SJP.pl


opalowy

1. wy­ko­na­ny z opalu;
2. ozdo­bio­ny opa­lem;
3. mie­nią­cy się jak opal; tę­czo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zro­bio­ny z opalu (mi­ne­ra­łu), skła­da­ją­cy się z opalu, za­wie­ra­ją­cy opal

 (1.2) bły­szczą­cy jak opal (mi­ne­rał), mie­nią­cy się jak opal

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wtedy pro­fe­sor Lalos po­wie­dział ja­kieś słowo do umie­szczo­ne­go na palcu pier­ście­nia z opa­lo­wym ka­mie­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈlɔvɨ, AS: opalovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opal

 przysł. opalowo

Wiktionary


opalski

naz­wi­sko


SJP.pl


opamiętanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opa­no­wa­nie i roz­są­dek

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opamiętywać, opamiętać dk.

Wiktionary


opamiętywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opa­mię­tać)

 (1.1) książk. uś­wia­da­miać komuś jego nie­roz­sąd­ne za­cho­wa­nie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opa­mię­ty­wać się (dk. opa­mię­tać się)

 (2.1) odzy­ski­wać kon­tro­lę nad swoim za­cho­wa­niem i za­czy­nać po­stę­po­wać roz­sąd­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stary Szkin­da nie tylko jadło dawał bied­nym lu­dziom. Ro­zda­ro­wy­wał, co wi­dział w ko­mo­rze, aż go resz­ta ro­dzi­ny mu­sia­ła po tro­sze opa­mię­ty­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opamiętanie n.

 czas. opamiętać dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otrzeźwiać

 (2.1) opanowywać się

Wiktionary


opancerzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opan­ce­rzyć)

 (1.1) wkła­dać pan­cer­ną osło­nę

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opan­ce­rzać się (dk. opan­ce­rzyć się)

 (2.1) wkła­dać pan­cerz na sie­bie

 (2.2) stwa­rzać izo­la­cję emo­cjo­nal­ną od świa­ta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opancerzanie n., opancerzenie n., pancerniak mos.

 czas. opancerzyć dk.

 przym. opancerzony

Wiktionary


opancerzenie

Opan­ce­rze­nie (pan­cerz) – ze­staw wy­trzy­ma­łych płyt ochron­nych przez­na­czo­nych do za­bez­pie­cze­nia ludzi, sprzę­tu itp. przed ra­żą­cym dzia­ła­niem broni bia­łej, po­ci­sków, odłam­ków, fali ude­rze­nio­wej, pro­mie­nio­wa­nia prze­ni­kli­we­go. Może być stałe lub in­sta­lo­wa­ne (uży­wa­ne) do­raź­nie.

Wikipedia


opancerzony

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty pan­ce­rzem, za­bez­pie­cze­niem przed ata­kiem z zew­nątrz

Wiktionary

Opan­ce­rzo­ny (ang. "Ar­mo­red") – ame­ry­kań­ski film akcji w re­ży­se­rii Nim­ró­da An­ta­la, któ­re­go pre­mie­ra od­by­ła się 4 grud­nia 2009 roku.

Zdję­cia do filmu zo­sta­ły zre­a­li­zo­wa­ne w Los An­ge­les, Long Beach i Fon­ta­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Żół­wie to opan­ce­rzo­ne gady.

 (1.1) W przer­wach mię­dzy bit­wa­mi pi­ja­ne orki wy­cho­dzi­ły z opan­ce­rzo­nych tran­spor­te­rów. Cho­dzi­li po do­mach z ka­ra­bi­na­mi ma­szy­no­wy­mi i stra­szy­li bez­bron­nych cy­wi­lów!

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opancerzać, opancerzyć

 rzecz. pancerniak mos., pancerz mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pancerny, uzbrojony

Wiktionary


opancerzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opan­ce­rzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opan­ce­rzać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opan­ce­rzyć się (ndk. opan­ce­rzać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|opan­ce­rzać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opancerzanie n., opancerzenie n., pancerniak mos., pancerny mos.

 czas. opancerzać ndk.

 przym. opancerzony, pancerny

Wiktionary


opanowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­no­wać.

 (1.2) spo­kój, pa­no­wa­nie nad swo­i­mi emo­cja­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpãnɔˈvãɲɛ, AS: opãnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opanować dk., opanowywać ndk.

 przym. opanowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zawładnięcie

 (1.2) samokontrola, beznamiętność, zachowanie zimnej krwi, niewzruszoność

Wiktionary


opanowany

za­cho­wu­ją­cy spo­kój w każ­dej sy­tu­a­cji


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) taki, który pa­nu­je nad swoim za­cho­wa­niem

 (1.2) bę­dą­cy wy­ra­zem opa­no­wa­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: opa­no­wać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opanowanie n., opanowywanie n., panowanie n.

 czas. panować, opanować dk., opanowywać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spokojny, zrównoważony, ogarnięty, powściągliwy, rozważny, skupiony, trzeźwo myślący, zebrany w sobie

 (1.2) niewzruszony, beznamiętny, spokojny

Wiktionary


opanować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­no­wy­wać)

 (1.1) przys­wo­ić sobie wie­dzę z danej dzie­dzi­ny

 (1.2) pod­po­rząd­ko­wać sobie jakiś teren

 (1.3) prze­jąć kon­tro­lę nad czymś

 (1.4) prze­ni­knąć

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opa­no­wać się (ndk. opa­no­wy­wać się)

 (2.1) pow­ścią­gnąć swoje emo­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro w 1543 w An­glii opa­no­wa­no tech­ni­kę od­le­wa­nia dział z że­la­za.

 (1.1) Jacek opa­no­wał ma­te­riał do kla­sów­ki.

 (1.3) Krew ude­rzy­ła mu do głowy, ale pró­bo­wał się opa­no­wać.

 (1.4) Opa­no­wał mnie strach i nie byłem w sta­nie nic zro­bić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpãˈnɔvat͡ɕ, AS: opãnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. panowanie n., opanowanie n., panicz m., panieństwo n.

 czas. panować ndk., zapanować dk.

 przym. opanowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nauczyć się, przyswoić sobie

 (1.2) podbić, przejąć, zawładnąć

 (1.3) przejąć kontrolę, zmonopolizować

 (1.4) oblecieć, ogarnąć, przeniknąć

Wiktionary


opanowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­no­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opanowywać ndk.

 przym. opanowany

Wiktionary


opanowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opa­no­wać)

 (1.1) przej­mo­wać wła­dzę nad danym ob­sza­rem

 (1.2) zdo­by­wać kon­tro­lę nad czymś lub nad kimś

 (1.3) na­by­wać wie­dzy lub spraw­no­ści w czym

 (1.4) przej­mo­wać kon­tro­lę psy­chicz­ną

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opa­no­wy­wać się (dk. opa­no­wać się)

 (2.1) pow­ścią­gać włas­ne emo­cje

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opanowanie n., opanowywanie n.

 przym. opanowany

 czas. panować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zajmować, zawładnąć, zdobywać

 (1.2) poskramiać, podporządkowywać

 (1.3) uczyć się, ogarniać

 (1.4) ogarniać, przenikać

Wiktionary


opar

opary;
1. obłok pary; mgła;
2. woń ulat­nia­ją­ca się po ogrza­niu niek­tó­rych sub­stan­cji; wy­ziew


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co wy­pa­ro­wu­je, unosi się w at­mos­fe­rze na sku­tek róż­ni­cy tem­pe­ra­tur; ulat­nia­ją­ca się woń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Z da­le­kich pól szedł gęsty opar niby dym cie­pły, wzma­gał się i prze­wa­lał nad rów­ni­na­mi, a trząsł i po­ły­ski­wał nad wzgó­rzem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oparzelisko n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) para, wyziew, daw. wapor

Wiktionary


opara

naz­wi­sko


SJP.pl

Opara – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie środ­ko­wo­bo­śniac­kim, w gmi­nie Novi Trav­nik. W 2013 roku li­czy­ła 217 miesz­kań­ców, z czego więk­szość sta­no­wi­li Bosz­nia­cy.

Wikipedia


oparafować

daw­niej: za­pa­ra­fo­wać


SJP.pl


oparcie

1. część krze­sła, ławki, ka­na­py itp. słu­żą­ca do opie­ra­nia się ple­ca­mi;
2. to, na czym się coś lub ktoś opie­ra, wspie­ra;
3. coś, co jest po­mo­cą w trud­nej sy­tu­a­cji, ktoś, na kogo można li­czyć


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) część mebla słu­żą­ca do pod­trzy­my­wa­nia ple­cy­e­ców

 (1.2) przen. osoba lub rzecz po­moc­na w trud­nej sy­tu­a­cji

 (1.3) rzecz, na któ­rej coś lub ktoś się opie­ra

 (1.4) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oprzeć.

Wiktionary

Opar­cie – część mebla do sie­dze­nia, na któ­rej sie­dzą­ca osoba opie­ra plecy.

Ist­nie­je wiele ro­dza­jów oparć i są one za­leż­ne zwy­kle od kon­struk­cji sie­dzi­ska, któ­re­go są czę­ścią.

Np. meble ta­pi­ce­ro­wa­ne mają opar­cia ta­pi­ce­ro­wa­ne (pi­ko­wa­ne lub nie), inne meble mogą mieć opar­cia twar­de lub czę­ścio­wo wy­ście­ła­ne. W me­blach biu­ro­wych czy też w po­ja­zdach opar­cia są do­dat­ko­wo wy­po­sa­żo­ne w moż­li­wość re­gu­la­cji kąta na­chy­le­nia i wy­so­ko­ści.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opar­cie mo­je­go fo­te­la kom­pu­te­ro­we­go nie jest zbyt wy­god­ne.

 (1.2) Jo­an­no, je­stem niez­mier­nie kon­tent, iż za­wsze znaj­du­ję opar­cie w twej prze­zac­nej oso­bie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈparʲt͡ɕɛ, AS: oparʹće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. parcie n., opór mrz., opora ż., opieranie n.

 czas. opierać ndk., oprzeć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) wsparcie, opora

 (1.3) podpora

Wiktionary


oparnica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mit­słow. ru­sał­ka za­miesz­ku­ją­ca mgły i opary uno­szą­ce się nad po­to­ka­mi gór­ski­mi

Wiktionary


opart

kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy od­po­wied­nie ukła­dy ko­lo­rów i form ge­o­me­trycz­nych jako zja­wi­ska op­tycz­ne da­ją­ce wra­że­nie ruchu i wy­mia­ro­wo­ści; op-art, op (śro­do­wi­sko­wo)


SJP.pl


opartowski

od­no­szą­cy się do opar­tu (op-artu); op-ar­tow­ski, opar­to­wy


SJP.pl


opartowy

od­no­szą­cy się do opar­tu (op-artu); op-ar­tow­ski, opar­tow­ski


SJP.pl


oparty

kie­ru­nek w sztu­ce ab­strak­cyj­nej wy­ko­rzy­stu­ją­cy od­po­wied­nie ukła­dy ko­lo­rów i form ge­o­me­trycz­nych jako zja­wi­ska op­tycz­ne da­ją­ce wra­że­nie ruchu i wy­mia­ro­wo­ści; op-art, op (śro­do­wi­sko­wo)


SJP.pl


opary

opary;
1. obłok pary; mgła;
2. woń ulat­nia­ją­ca się po ogrza­niu niek­tó­rych sub­stan­cji; wy­ziew


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) M., B. i W. od opar

Wiktionary

Opary (ukr. Опори) – wieś na Ukra­i­nie, w ob­wo­dzie lwow­skim, w re­jo­nie dro­ho­byc­kim, nad rzeką Lu­ty­czy­na (Лютичина).

Wieś do 1945 w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie lwow­skim, w po­wie­cie dro­ho­byc­kim, w gmi­nie Me­de­ni­ce, 18 km na pół­noc­ny wschód od Dro­ho­by­cza.

W 1843 w Opa­rach uro­dził się Wła­dy­sław Ło­ziń­ski – pol­ski po­wie­ścio­pi­sarz i hi­sto­ryk, se­kre­tarz Os­so­li­ne­um.

Wikipedia


oparzelina

1. miej­sce opa­rzo­ne na ciele; opa­rze­liz­na
2. cho­ro­ba drzew spo­wo­do­wa­na nad­mier­nym na­sło­necz­nie­niem; zgo­rze­li­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opa­rze­li­na – zo­bacz: Opa­rze­nie
  • Opa­rze­li­na – cho­ro­ba drzew
  • Opa­rze­li­na mro­zo­wa

Wikipedia


oparzelisko

ba­gni­ste, pod­mo­kłe miej­sce, nie­za­ma­rza­ją­ce w cza­sie zimy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. grzę­za­wi­sko nie­za­ma­rza­ją­ce zimą;

Wiktionary

Opa­rze­li­sko – część tor­fo­wi­ska wy­so­kie­go, nie­za­ma­rza­ją­ca w cza­sie mro­zów wsku­tek wy­dzie­la­nia się cie­pła zwią­za­ne­go z za­cho­dzą­cy­mi pro­ce­sa­mi roz­kła­du ma­te­ria­łu or­ga­nicz­ne­go. Efek­tem tego są uno­szą­ce się nad opa­rze­li­skiem opary.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ciszę głu­chą tych łowów prze­ry­wa­ło cia­pa­nie odyń­ców, żrą­cych żo­łę­dzie i bu­kiew w opa­rze­li­skach i go­zdach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opar mrz.

 war. odparzelisko n.

 czas. parzyć

 przym. oparzelisty, parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary


oparzelizna

miej­sce opa­rzo­ne na ciele; opa­rze­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) usz­ko­dze­nie ciała wy­wo­ła­ne dzia­ła­niem go­rą­ca, opa­rze­li­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­że­li opa­rzo­nej czę­ści ciała nie można w wodę wło­żyć, wtedy się ma­cza­ją w zim­nej, osob­nej wo­dzie chu­sty, i ta­ko­we przy­kła­da­ją się na opa­rze­liz­nę (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oparzenie, oparzelina

 czas. parzyć

 przym. parzelniczy, parzydełkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oparzelina

Wiktionary


oparzelnik

me­ta­lo­wy zbior­nik, w któ­rym go­rą­cą wodą opa­rza się tusze wie­przo­we


SJP.pl


oparzenie

usz­ko­dzić skórę lub na­rzą­dy wew­nętrz­ne wsku­tek kon­tak­tu z go­rą­cym pły­nem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­rzyć.

 (1.2) med. uraz spo­wo­do­wa­ny cie­płem, dzia­ła­niem sub­stan­cji żrą­cych lub prą­dem elek­trycz­nym;

 (1.3) med. rana od opa­rze­nia (1.2)

Wiktionary

Opa­rze­nie (łac. "com­bu­stio") – usz­ko­dze­nie skóry i w za­leż­no­ści od stop­ni opa­rze­nia także głę­biej po­ło­żo­nych tka­nek lub na­rzą­dów wsku­tek dzia­ła­nia cie­pła, żrą­cych sub­stan­cji che­micz­nych (sta­łych, płyn­nych, ga­zo­wych), prądu elek­trycz­ne­go, pro­mie­ni sło­necz­nych – UV, pro­mie­nio­wa­nia (RTG, UV i in­nych ek­stre­mal­nych czyn­ni­ków pro­mien­nych). Przy roz­le­głych opa­rze­niach ogól­no­u­stro­jo­wy wstrząs może do­pro­wa­dzić do zgonu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Przy roz­le­głych opa­rze­niach ogól­no­u­stro­jo­wy wstrząs może do­pro­wa­dzić do zgonu.

 (1.3) U pa­cjen­ta le­karz stwier­dził po­waż­ne opa­rze­nia na tu­ło­wiu i rę­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oparzelizna ż., poparzenie n.

 czas. parzyć ndk., oparzyć dk.

 przym. parzelniczy, parzydełkowy, oparzeniowy

Wiktionary


oparzeniowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opa­rze­niem, do­ty­czą­cy opa­rze­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oparzenie n.

 przym. parzelniczy, parzydełkowy

 czas. parzyć

Wiktionary


oparzeniówka

po­tocz­nie: od­dział szpi­tal­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem opa­rzeń


SJP.pl


oparzyć

usz­ko­dzić skórę lub na­rzą­dy wew­nętrz­ne wsku­tek kon­tak­tu z go­rą­cym pły­nem


SJP.pl


oparówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Opa­rów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie strzy­żow­skim, w gmi­nie Wi­śnio­wa. Ma sta­tus so­łect­wa.

Była wsią klasz­to­ru cy­ster­sów ko­przyw­nic­kich w wo­je­wództ­wie san­do­mier­skim w ostat­niej ćwier­ci XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa rze­szow­skie­go.

Wikipedia


opas

utu­czo­ne zwie­rzę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zo­o­techn. bar­dzo in­ten­syw­ne kar­mie­nie zwie­rzę­cia przez­na­czo­ne­go na ubój, zwy­kle bydła i koni;

 (1.2) zo­o­techn. utu­czo­ne bydło

 (1.3) daw. to co opa­su­je, od­gra­dza; mury obron­ne

 (1.4) daw. obwód, obrąb

 (1.6) daw. żart. gru­bas

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. wypas m., opaska ż., opasywanie n., opasanie n.

 czas. opasywać ndk., opasać dk.

 przym. wypasiony

 przysł. opasem

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opasanie, tucz, tuczenie

Wiktionary


opasanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) to, czym ktoś jest opa­sa­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opas mrz.

 czas. opasać

Wiktionary


opasać

na­ło­żyć pas, ob­wią­zać się czymś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­sy­wać)

 (1.1) oto­czyć wią­za­niem; owi­nąć pasem

 (1.2) zna­leźć się do­o­ko­ła cze­goś

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opaść)

 (2.1) kar­mić in­ten­syw­nie

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opa­sać się (ndk. opa­sy­wać się)

 (3.1) opa­sać sa­me­go sie­bie

 (3.2) zo­stać opa­sa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opas mrz. mzw., opasanie n.

 przym. opasły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obwiązać

 (1.2) otoczyć

 (2.1) paść, tuczyć

Wiktionary


opaseczka

zdrob­nie­nie od: opa­ska


SJP.pl


opaska

1. to, co służy do opa­sa­nia, oto­cze­nia cze­goś;
2. pa­pie­ro­wy pasek okle­ja­ją­cy nie­kie­dy prze­sy­ła­ne pismo, bro­szu­rę, plik ban­kno­tów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wstąż­ka / taśma / ban­daż

 (1.2) pasek pa­pie­ru

 (1.3) li­stwa

 (1.4) bu­dow­la re­gu­la­cyj­na wzdłuż brze­gu

 (1.5) bud. ele­ment kon­struk­cyj­ny oka­la­ją­cy ścia­ny bu­dyn­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opa­ska – ele­ment ubio­ru za­kła­da­ny na głowę bądź nad­gar­stek
  • Opa­ska brze­go­wa – ro­dzaj bu­dow­li re­gu­la­cyj­nej, sto­so­wa­nej w hy­dro­tech­ni­ce
  • Opa­ska fit­ness (smart­band) – urzą­dze­nie elek­tro­nicz­ne, zaz­wy­czaj za­kła­da­ne na prze­gub ręki, mo­ni­to­ru­ją­ce ak­tyw­ność fi­zycz­ną
  • Opa­ska uci­sko­wa – ro­dzaj opa­trun­ku sto­so­wa­ne­go do udzie­la­nia pier­wszej po­mo­cy
  • Opa­ska za­ci­sko­wa – ela­stycz­na obej­ma z two­rzy­wa sztucz­ne­go
  • Frot­ka

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. opas mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 taśma, temblak, banderola

Wiktionary


opaskować

za­kła­dać gu­mo­we opa­ski na szyję guzka krwaw­ni­cze­go


SJP.pl


opaskowy

→ opa­ska


SJP.pl

Patrz:

opaska

opasowy

przez­na­czo­ny na opas, tu­cze­nie, np, bydło opa­so­we


SJP.pl


opasywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opa­sać)

 (1.1) ota­czać pasem lub innym wią­za­niem

 (1.2) znaj­do­wać się do­o­ko­ła cze­goś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opa­sy­wać się (ndk. opa­sać się)

 (2.1) opa­sy­wać sa­me­go sie­bie

 (2.2) być opa­sy­wa­nym

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opasywanie n., opas mrz.

 przym. opasły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owijać

 (1.1) okalać

Wiktionary


opasłość

→ opa­sły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest opa­słe; cecha tych, któ­rzy są opa­śli

Wiktionary

Patrz:

opasły

Powiązane:

 przym. opasły

 przysł. opaśle

Wiktionary


opasły

prze­pa­sły;
1. po­tocz­nie: gruby, otyły;
2. o eg­zem­pla­rzu książ­ki: bar­dzo gruby


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zo­o­techn. do­brze wy­kar­mio­ny

 (1.2) zbyt do­brze odży­wio­ny; z oty­ło­ścią

 (1.3) znacz­nych roz­mia­rów

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) W po­bli­skim an­tyk­wa­ria­cie kupił oka­zyj­nie en­cy­klo­pe­dię w dwu­na­stu opa­słych to­mach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opasłość ż.

 czas. opasać dk., opasywać ndk.

 przysł. opaśle

 przym. wypasiony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wypasiony

 (1.2) gruby, otyły, spasiony, tłusty, wypasiony

 (1.3) duży, gruby, ogromny, wielki

Wiktionary


opat

prze­ło­żo­ny opact­wa; abat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. prze­ło­żo­ny opact­wa

Wiktionary

Opat ( abbas – „oj­ciec”, ‏ܐܒܐ‎ "abba" – „oj­ciec”) – wyż­szy prze­ło­żo­ny w mę­skich za­ko­nach ka­to­lic­kich na­le­żą­cych do kręgu za­ko­nów mni­szych. Od­po­wied­ni­kiem w za­ko­nach żeń­skich jest ksie­ni (żeń­ska forma słowa ksiądz).

Opa­to­wi przy­słu­gu­ją także niek­tó­re upraw­nie­nia li­tur­gicz­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Znowu czyta po­wieść, ten roz­dział, kiedy, pod­czas gwiaź­dzi­stej nocy, p. Ram­ba­ud na­pra­wiał zep­su­tą lalkę małej Joasi, He­le­na to­nę­ła we łzach bez­przed­mio­to­we­go żalu, a Opat Jouve ra­dził, ażeby wysz­ła za mąż.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpat, AS: opat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opactwo n.

:: fż. opatka ż.

 przym. opacki, opatowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abat, lm. abbowie

Wiktionary


opatentować

uzy­skać pa­tent na coś, np. na wy­na­la­zek


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. pa­ten­to­wać)

 (1.1) praw. za­bez­pie­czyć swoje wy­na­laz­ki lub po­my­sły praw­nie, uzy­sku­jąc pa­tent

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 1908 r. bra­cia Wright opa­ten­to­wa­li swoją la­ta­ją­cą ma­szy­nę w ame­ry­kań­skim urzę­dzie pa­ten­to­wym.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. patent mrz., patentka ż. opatentowanie n.

:: zdrobn. patencik

 czas. patentować ndk., upatentować dk.,

 przym. patentowany, patentowy

Wiktionary


opatentowywać

uzy­ski­wać pa­tent na coś; pa­ten­to­wać


SJP.pl


opatija

mia­sto w Chor­wa­cji; Aba­cja


SJP.pl

Opa­ti­ja (wł. "Ab­ba­zia") – mia­sto w Chor­wa­cji, w żu­pa­nii pri­mor­sko-gor­skiej, sie­dzi­ba mia­sta Opa­ti­ja. Jest po­ło­żo­ne na pół­wy­spie Istria. W 2011 roku li­czy­ło 6657 miesz­kań­ców.

Uz­dro­wi­sko let­nie i zi­mo­we nad mo­rzem Adria­tyc­kim, jedno z naj­więk­szych w Chor­wa­cji.

Wikipedia


opatijski

przy­miot­nik od: Opa­ti­ja (mia­sto w Chor­wa­cji)


SJP.pl


opatka

daw­niej: prze­ło­żo­na klasz­to­ru żeń­skie­go; ksie­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. prze­ło­żo­na mo­na­ste­ru mni­szek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W po­dzie­miach znaj­du­ją się gro­bow­ce opa­tek pra­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opactwo n.

:: fm. opat m.

 przym. opacki, opatowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. abatysa

Wiktionary


opatkowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opat­ko­wi­ce – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Pu­ła­wy
  • Opat­ko­wi­ce – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. pro­szo­wic­kim, w gmi­nie Pro­szo­wi­ce
  • Opat­ko­wi­ce – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Ko­zie­ni­ce
  • Opat­ko­wi­ce – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. piń­czow­skim, w gmi­nie Dzia­ło­szy­ce
  • Opat­ko­wi­ce – ob­szar za­bu­do­wy Kra­ko­wa
  • Opat­ko­wi­ce – dawna gro­ma­da

Wikipedia


opatowczanin

miesz­ka­niec Opa­tow­ca


SJP.pl


opatowczanka

miesz­kan­ka Opa­tow­ca


SJP.pl


opatowianin

miesz­ka­niec Opa­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Opa­to­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpatɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: opatovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opatów m.

:: fż. opatowianka ż.

 przym. opatowski

Wiktionary


opatowianka

miesz­kan­ka Opa­to­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Opa­to­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpatɔˈvʲjãnka, AS: opatovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opatów m.

:: fm. opatowianin

 przym. opatowski

Wiktionary


opatowice

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opa­to­wi­ce – część mia­sta, dziel­ni­ca Tar­now­skich Gór
  • Opa­to­wi­ce – część mia­sta, osied­le Wroc­ła­wia
  • Opa­to­wi­ce – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. strze­liń­skim, w gmi­nie Borów
  • Opa­to­wi­ce – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Ra­dzie­jów
  • Opa­to­wi­ce – znie­sio­na ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Ra­dzie­jów
  • Opa­to­vi­ce

Wikipedia


opatowiec

1. mia­sto w Pol­sce;
2. ko­lo­nia w Pol­sce


SJP.pl

Opa­to­wiec – mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie ka­zi­mier­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Opa­to­wiec.

Prawa miej­skie po­sia­dał w la­tach 1271–1869 i uzy­skał je po­now­nie w 2019, w związ­ku z czym stał się najm­niej­szym mia­stem w Pol­sce. W 2024 li­czył 307 miesz­kań­ców i od­no­to­wał trze­ci spoś­ród miast w Pol­sce pro­cen­to­wy spa­dek lud­no­ści w po­rów­na­niu z ro­kiem po­przed­nim (–2,92%).

Wikipedia


opatowiecki

przy­miot­nik od: Opa­to­wiec


SJP.pl


opatowski

→ Opa­tów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Opa­to­wa, zwią­za­ny z Opa­to­wem

Wiktionary

Patrz:

Opatów

Przykłady

 (1.1) Za cza­sów Hen­ry­ka San­do­mier­skie­go pow­sta­ła opa­tow­ska ko­man­do­ria tem­pla­riu­szy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈtɔfsʲci, AS: opatofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opat mos., opatka ż., Opatów mrz., Opatówka ż., opatowianin mos., opatowianka ż.

Wiktionary


opatrunek

1. opa­try­wa­nie rany;
2. ste­ry­li­zo­wa­na gaza, wata, ban­daż itp. zwy­kle ze środ­ka­mi lecz­ni­czy­mi, na­kła­da­ne na rany i ska­le­cze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ma­te­riał do za­bez­pie­cza­nia i le­cze­nia usz­ko­dzeń ciała

 (1.2) med. za­kła­da­nie opa­trun­ku w zna­cze­niu (1.1)

Wiktionary

Opa­tru­nek – struk­tu­ra ochra­nia­ją­ca ranę lub ska­le­cze­nie przed śro­do­wi­skiem zew­nętrz­nym i za­po­bie­ga­ją­ca dal­sze­mu za­ka­że­niu. Opa­tru­nek może nie tylko osła­niać ranę, ale rów­nież za­wie­rać sub­stan­cje lecz­ni­cze, które dzia­ła­ją prze­ciw­bak­te­ryj­nie lub przy­spie­sza­ją go­je­nie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­czas zmia­ny opa­trun­ku cała trój­ka de­ba­to­wa­ła, co by tu zjeść.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatrywanie n., opatrzenie n.

 czas. opatrywać, opatrzyć

 przym. opatrunkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) opatrywanie, bandażowanie

Wiktionary


opatrunkowy

→ opa­tru­nek


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. zwią­za­ny z opa­try­wa­niem, z opa­trun­kiem

Wiktionary

Patrz:

opatrunek

Powiązane:

 rzecz. opatrunek mrz., opatrywanie n.

 czas. opatrywać ndk., opatrzeć dk.

Wiktionary


opatrywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­try­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opatrywać ndk.

 rzecz. opatrzenie n., opatrunek mrz.

 przym. opatrunkowy

Wiktionary


opatrywać

1. na­pra­wiać, do­pro­wa­dzać do po­rząd­ku;
2. czy­ścić ranę i za­kła­dać na nią opa­tru­nek;
3. wy­po­sa­żać w coś, za­pew­niać coś komuś;
4. opa­try­wać się -
a) opa­try­wać sa­me­go sie­bie;
b) tra­cić cechy niez­wy­kło­ści, po­wszed­nieć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) oczy­szczać ranę i za­kła­dać opa­tru­nek

 (1.2) wy­po­sa­żać w coś po­trzeb­ne­go

 (1.3) na­pra­wiać, pod­da­wać kon­ser­wa­cji ja­kieś urzą­dze­nie

 (1.4) oz­na­czać do­ku­ment pie­czę­cią, pod­pi­sem itp.

 (1.5) uzu­peł­niać tekst, pu­bli­ka­cję wstę­pem, ko­men­ta­rzem, ry­sun­ka­mi itp.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opa­try­wać się

 (2.1) znu­dzić się wi­do­kiem cze­goś lub kogoś i prze­sta­wać być atrak­cyj­nym

 (2.2) oczy­szczać ranę i za­kła­dać opa­tru­nek sa­me­mu sobie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈtrɨvat͡ɕ, AS: opatryvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatrywanie n., opatrzenie n., opatrunek mrz.

 przym. opatrunkowy

Wiktionary


opatrzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­trzyć. lub opa­trzeć

 (1.2) przest. środ­ki utrzy­ma­nia, za­bez­pie­cze­nie, za­o­pa­trze­nie ma­te­rial­ne, za­so­by do życia, upo­sa­że­nie, utrzy­ma­nie, pen­sja

 (1.3) przest. za­bez­pie­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatrywanie n., opatrzność ż., opatrunek mrz.

 czas. popatrzyć, opatrzyć dk., opatrzeć dk., opatrywać ndk.

 przym. opatrzny, opatrzony

 przysł. opatrznie

Wiktionary


opatrzeć

opa­trzeć się - daw­niej: opa­trzyć się;
1. opa­trzyć sa­me­go sie­bie;
2. stra­cić cechy niez­wy­kło­ści, znu­dzić się; spo­wszed­nieć


SJP.pl


opatrznica

jed­no­li­ścien­ne ro­śli­na z ro­dzi­ny are­ko­wa­tych (palm)


SJP.pl


opatrznościowy

po­ja­wia­ją­cy się w sy­tu­a­cji szcze­gól­nej po­trze­by, jak gdyby ze­sła­ny przez opatrz­ność


SJP.pl


opatrzność

1. w re­li­gii: opie­ka bó­stwa nad świa­tem;
2. w prze­no­śni: los, przez­na­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. opie­ka Boga

 (1.2) przez­na­cze­nie

 (1.3) stpol. prze­zor­ność

Wiktionary

Opatrz­ność lub Opatrz­ność Boża (łac. "pro­vi­den­tia", gr. "πρόνοια"; "pro­no­ja") – w myśli te­o­lo­gicz­nej nie­u­stan­na opie­ka wsze­chwie­dzą­ce­go i wszech­mo­gą­ce­go Boga, któ­rej prze­ja­wem jest kie­ro­wa­nie dzie­ja­mi świa­ta i po­szcze­gól­nych ludzi do ich do­czes­ne­go speł­nie­nia oraz osta­tecz­ne­go celu; po­przez to dzia­ła­nie Bóg oka­zu­je mą­drość, do­broć i mi­łość.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈpaṭʃnɔɕt͡ɕ, AS: opaṭšność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatrzenie n.

 przym. opatrznościowy

 przysł. opatrznościowo

 czas. popatrzyć

Wiktionary


opatrzny

daw­niej:
1. tro­szczą­cy się o coś, za­po­bie­gli­wy, prze­zor­ny, go­spo­dar­ny;
2. opatrz­no­ścio­wy


SJP.pl


opatrzony

przy­miot­nik

 (1.1) za­o­pa­trzo­ny w co

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­le­ro­wa­ne, twar­de na­sion­ka, opa­trzo­ne pu­szy­stym la­taw­cem.

 (1.1) Układ krwio­no­śny jest tu zam­knię­ty, ścian­ki na­czyń kurcz­li­we, a same na­czy­nia naj­czę­ściej opa­trzo­ne za­staw­ka­mi, tak że obieg krwi od­by­wa się w spo­sób pra­wi­dło­wy.

 (1.1)  Ale twarz ta, opa­trzo­na wspa­nia­łym nosem i bród­ką „à la Napoléon [Bo­na­par­te]”, szy­der­ską jest i wzgard­li­wą.

 (1.1) Nie jest nędz­ny, kto jest opa­trzo­ny w siły do pracy zdol­ne, kto za po­mo­cą ro­zu­mu rów­nych sobie istot[,] rękom włas­nym ulżyć po­tra­fi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatrzenie n.

Wiktionary


opatrzyć

1. na­pra­wić, do­pro­wa­dzić do po­rząd­ku;
2. oczy­ścić ranę i za­ło­żyć na nią opa­tru­nek;
3. wy­po­sa­żyć w coś, za­pew­nić coś komuś;
4. opa­trzyć się -
a) opa­trzyć sa­me­go sie­bie;
b) stra­cić cechy niez­wy­kło­ści, znu­dzić się, spo­wszed­nieć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­try­wać)

 (1.1) med. za­ło­żyć opa­tru­nek

 (1.2) udzie­lić cze­goś po­trzeb­ne­go, po­żą­da­ne­go, przy­dat­ne­go

 (1.3) umie­ścić coś na czymś

 (1.4) do­ko­nać na­pra­wy lub pod­dać kon­ser­wa­cji

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opa­trzyć się (ndk. opa­try­wać się)

 (2.1) opa­trzyć sie­bie sa­me­go lub sie­bie naw­za­jem

 (2.2) prze­stać być cie­ka­wym z wy­glą­du; stra­cić wa­lo­ry

 (2.3) przest. nagle się zo­rien­to­wać, spo­strzec się, zre­flek­to­wać, opa­mię­tać, zmi­ty­go­wać się

 (2.4) przest. obej­rzeć się wza­jem­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatrzenie n., opatrunek mrz.

 czas. popatrzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) dołączać

 (1.3) dodać, nałożyć, zainstalować, założyć

 (2.2) spowszednieć, znudzić się

Wiktionary


opatulenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opa­tu­lić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opatulić

Wiktionary


opatulić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) okryć sta­ran­nie przed zim­nem

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opa­tu­lić się

 (2.1) okryć się sta­ran­nie przed zim­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wspo­mi­nam bab­cię, gdy przed wyj­ściem do ko­ścio­ła opa­tu­li­ła mnie ba­ra­nim ko­żusz­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈtulʲit͡ɕ, AS: opatulʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opatulenie n.

Wiktionary


opatów

prze­ło­żo­ny opact­wa; abat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto po­wia­to­we w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim;

 (1.2) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie kło­buc­kim;

 (1.3) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie kę­piń­skim, w gmi­nie Łęka Opa­tow­ska;

 (1.4) geogr. część wsi To­po­rów, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Wierzch­las

Wiktionary

Opa­tów – mia­sto w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu opa­tow­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Opa­tów.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. tar­no­brze­skie­go.

We­dług da­nych z 1 stycz­nia 2018 Opa­tów li­czył 6516 miesz­kań­ców. Ich licz­ba na 31 grud­nia 2021 to 6113.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W Opa­to­wie znaj­du­je się ko­le­gia­ta pod wez­wa­niem św. Mar­ci­na z Tours.

 (1.1) Po­je­cha­li­śmy do Opa­to­wa zo­ba­czyć mykwę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opat mos., opatowianin mos., opatowianka ż., Opatówek mrz., opatówka ż., Opatówka ż.

 przym. opatowski

Wiktionary


opatówczanin

miesz­ka­niec Opa­tów­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


opatówczanka

miesz­kan­ka Opa­tów­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


opatówecki

przy­miot­nik od: Opa­tó­wek


SJP.pl


opatówek

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Opa­tó­wek ( Opa­to­ve­cum, "Opa­to­via") – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie ka­li­skim, sie­dzi­ba gminy Opa­tó­wek.

W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go.

Mia­sto du­chow­ne, włas­ność ar­cy­bi­skup­stwa gnieź­nień­skie­go, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ło w po­wie­cie ka­li­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. Opa­tó­wek był mia­stem do 30 maja 1870, po­now­nie uzy­skał prawa miej­skie 1 stycz­nia 2017.

Wikipedia


opatówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bu­dy­nek bę­dą­cy miej­scem urzę­do­wa­nia i za­miesz­ka­nia opata

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opa­tów­ka – lewy do­pływ Wisły
  • Opa­tów­ka – prawy do­pływ Lis­war­ty

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. opat m., Opatówka ż., Opatówek n., Opatów m., opactwo n.

 przym. opacki

Wiktionary


opatówko

Opa­tów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wrze­siń­skim, w gmi­nie Nekla.

Wieś du­chow­na, włas­ność ka­pi­tu­ły ka­te­dral­nej gnieź­nień­skiej, pod ko­niec XVI wieku le­ża­ła w po­wie­cie gnieź­nień­skim wo­je­wództ­wa ka­li­skie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wikipedia


opawa

1. mia­sto w Cze­chach;
2. wieś w Pol­sce;
3. do­pływ Odry;
4. do­pływ Bobru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Cze­chach;

 (1.2) geogr. rzeka w Cze­chach i Pol­sce, lewy do­pływ Odry;

Wiktionary

Opawa (cz., Trop­pau) – mia­sto w Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, nad Opawą, przy gra­ni­cy z Pol­ską. Nie­for­mal­na sto­li­ca Ślą­ska Cze­skie­go, któ­re­go za­chod­nia część na­zy­wa­na bywa też Ślą­skiem Opaw­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Adam to naj­częst­sze mę­skie imię w Opa­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpava, AS: opava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opawianin mos., opawianka ż., Opawica ż., Opawszczyzna ż., Poopawie n.

 przym. opawski

Wiktionary


opawica

Opa­wi­ca (daw­niej "Opa­wi­ce", śl. "Tro­plo­wi­ce", cz. "Opa­vi­ce", niem. "Trop­plo­witz" lub "Tro­plo­witz") – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie głub­czyc­kim, w gmi­nie Głub­czy­ce.

Opa­wi­ca uzy­ska­ła lo­ka­cję miej­ską w 1377 roku, zde­gra­do­wa­na w 1742 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

Wikipedia


opawicki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny ze wsią Opa­wi­ca, do­ty­czą­cy wsi Opa­wi­ca

 (1.2) zwią­za­ny z rzeką Opa­wi­ca, do­ty­czą­cy rzeki Opa­wi­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opawica ż.

 (1.2) przym. nadopawicki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troplowicki

Wiktionary


opawski

→ Opawa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z mia­stem Opawa, do­ty­czą­cy mia­sta Opawa

 (1.2) zwią­za­ny ze wsią Opawa, do­ty­czą­cy wsi Opawa

 (1.3) zwią­za­ny z rzeką Opawa, do­ty­czą­cy rzeki Opawa

Wiktionary

Patrz:

Opawa

Powiązane:

 rzecz. Opawa ż., Opawica ż., Opawszczyzna ż., Poopawie n.

 (1.3) przym. nadopawski, środkowoopawski, opawicki

Wiktionary


opawszczyzna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. oko­li­ce Opawy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opawa n., opawianin m., opawianka ż.

 przym. opawski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Śląsk Opawski

Wiktionary


opaćkać

po­tocz­nie: po­bru­dzić kogoś lub coś


SJP.pl


opał

1. ma­te­riał grzew­czy;
2. pa­le­nie w piecu; ogrze­wa­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­te­riał słu­żą­cy do opa­la­nia dla ogrza­nia po­mie­szcze­nia, su­ro­wiec opa­ło­wy

 (1.2) czyn­ność opa­la­nia lub pa­le­nia w piecu; ogrza­nie

 (1.3) pot. cięż­kie albo nie­bez­piecz­ne po­ło­że­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy ktoś z was po­my­ślał o za­ku­pie opału na zimę?

 (1.3) Nawet nie spo­dzie­wał się, gdy rap­tem zna­lazł się w sro­gich opa­łach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpaw, AS: opau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opalanie n., opalenie n., opałowiec m., opalenizna ż., opałówka ż., opalarka ż.

 czas. opalać ndk., opalić dk.

 przym. opałowy, opalony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. otop

 (1.3) tarapaty

Wiktionary


opałeczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. opał­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈwɛt͡ʃka, AS: opau̯ečka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opałka ż.

Wiktionary


opałek

wy­pa­lo­na świecz­ka


SJP.pl


opałka

ko­szyk z wi­kli­ny o owal­nym kształ­cie, bez pa­łą­ka, uży­wa­ny w go­spo­dar­stwach wiej­skich do prze­cho­wy­wa­nia ma­te­ria­łów syp­kich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) przest. na­czy­nie, w któ­rym opała się zboże

 (1.2) przest. ko­biał­ka

 (1.3) przest. spa­lo­ny dom, zgli­szcze

 (1.4) hutn. przest. kosz ple­śće­cio­ny z ro­go­ży, wici lub łyka na prę­tach drew­nia­nych słu­żą­cy do no­sze­nia węgli do wiel­kie­go pieca

Wiktionary

Opał­ka – ro­dzaj ko­szy­ka o owal­nym kształ­cie, nie po­sia­da­ją­cy pa­łą­ka.

Uży­wa­ny naj­czę­ściej w go­spo­dar­stwie wiej­skim do ma­te­ria­łów syp­kich (ziar­na, siecz­ki, paszy, plew). Wy­pla­ta­ny naj­czę­ściej z wi­kli­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Go­spo­darz po­trzą­sał opał­ką, aby po­zbyć się ple­wa­ew i kurzu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpawka, AS: opau̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opałać

 rzecz. opałanie

:: zdrobn. opałeczka

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) króbka

Wiktionary


opałowiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gwara. muz. pse­u­do­mu­zyk

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈwɔvʲjɛt͡s, AS: opau̯ovʹi ̯ec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opał m.

Wiktionary


opałowy

1. zwią­za­ny z opa­łem, hand­lem opa­łem;
2. słu­żą­cy do opa­la­nia po­mie­szczeń


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) na­da­ją­cy się na opał, słu­żą­cy do opa­la­nia, zwią­za­ny z opa­łem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­czas zimy do ogrze­wa­nia domu uży­wam oleju opa­ło­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpaˈwɔvɨ, AS: opau̯ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opał m., opalanie n., opalenie n.

 czas. opalać ndk., opalić dk.

 przym. opalony

Wiktionary


opały

trud­ne po­ło­że­nie


SJP.pl


opaślik

Opa­ślik ("Bar­bi­ti­stes") – ro­dzaj owa­dów pro­stos­krzy­dłych z ro­dzi­ny pa­si­ko­ni­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny dłu­gos­krzyd­la­ko­wych.

Są to sto­sun­ko­wo duże owady. Głowę ich ce­chu­ją trzy­krot­nie dłuż­sze od ciała czuł­ki i wąski wierz­cho­łek cie­mie­nia z bru­zdą przez śro­dek.

Wikipedia


opaśluch

po­tocz­nie: osoba otyła; gru­bas, tłu­ścioch, spa­ślak


SJP.pl


opaść

in­ten­syw­nie kar­miąc zwie­rzę, spo­wo­do­wać duży przy­rost wagi; utu­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­dać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opa­dać.

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opa­sać)

 (2.1) do­ko­na­ny od|opa­sać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziew­czy­na nie zdą­ży­ła nawet ję­knąć. Zwiot­cza­łe ciało opa­dło na łóżko, a na bia­łej po­dusz­ce po­ja­wi­ła się szyb­ko ros­ną­ca plama krwi.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opadać ndk.

 rzecz. opad mrz., opadanie n., opadnięcie n.

 przym. opadowy

Wiktionary


opchać

1. na­kar­mić zbyt ob­fi­cie, prze­kar­mić;
2. op­chać się - zjeść zbyt wiele


SJP.pl


opcja

1. moż­li­wość wy­bo­ru, prawo do sko­rzy­sta­nia z jed­nej z wielu moż­li­wo­ści;
2. wybór jed­nej z moż­li­wo­ści, np. spo­so­bu dzia­ła­nia pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go;
3. sta­no­wi­sko w ja­kiejś spra­wie, przy­chyl­ność wzglę­dem jed­ne­go z po­glą­dów, któ­rejś z wielu kon­cep­cji;
4. prawo swo­bod­ne­go wy­bo­ru oby­wa­tel­stwa w przy­pad­ku zmia­ny wła­dzy nad ja­kimś te­ry­to­rium;
5. w mor­skim pra­wie hand­lo­wym: prawo zmia­ny portu przez­na­cze­nia, ro­dza­ju lub ilo­ści tran­spor­to­wa­ne­go ła­dun­ku;
6. za­strze­żo­ne prawo wy­daw­nict­wa do pu­bli­ko­wa­nia ja­kie­goś dzie­ła;
7. po­chod­ny in­stru­ment fi­nan­so­wy upraw­nia­ją­cy do kupna lub sprze­da­ży in­stru­men­tu ba­zo­we­go, np. to­wa­rów, dewiz, pa­pie­rów war­to­ścio­wych, po z góry usta­lo­nej cenie;
8. ofi­cjal­ne zez­wo­le­nie na ro­bie­nie cze­goś, zwy­kle na pro­wa­dze­nie ja­kie­goś ro­dza­ju dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jedna z moż­li­wo­ści do wy­bo­ru

 (1.2) wybór jed­nej z pew­nej licz­by moż­li­wo­ści

 (1.3) jedno z moż­li­wych dzia­łań urzą­dze­nia elek­tro­nicz­ne­go lub pro­gra­mu kom­pu­te­ro­we­go

 (1.4) zbiór czy­ichś po­glą­dów w danej sfe­rze życia spo­łecz­ne­go

 (1.5) grupa osób, która re­pre­zen­tu­je okre­ślo­ne po­glą­dy w danej sfe­rze życia spo­łecz­ne­go

 (1.6) fi­nans. kon­trakt da­ją­cy prawo kupna lub sprze­da­ży pa­pie­ru war­to­ścio­we­go, ilo­ści wa­lu­ty lub to­wa­ru w usta­lo­nym cza­sie i po usta­lo­nej cenie;

 (1.7) praw. swo­bod­ny wybór oby­wa­tel­stwa przez lud­ność te­ry­to­rium w wy­pad­ku jego anek­sji lub cesji

Wiktionary

Opcja – po­chod­ny in­stru­ment fi­nan­so­wy o nie­sy­me­trycz­nym pro­fi­lu wy­pła­ty, da­ją­cy prawo za­ku­pu lub sprze­da­ży in­stru­men­tu ba­zo­we­go, po usta­lo­nej cenie, zwa­nej ceną wy­ko­na­nia opcji, w usta­lo­nym okre­sie, zwa­nym ter­mi­nem wy­ko­na­nia opcji. Opcja może mieć cha­rak­ter umowy za­war­tej na rynku nie­re­gu­lo­wa­nym (ang. "over the co­un­ter, OTC") lub przed­mio­tem obro­tu na gieł­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie jest je­szcze pe­wien, czy do ma­gi­stra­tu po­wró­ci, jed­nak taką opcję roz­wa­ża.

 (1.2) Wspól­ne tym trzem jest po­czu­cie prze­ło­mo­wo­ści cza­sów wsku­tek opcji do­ko­na­nych przez naukę.

 (1.3) Wbu­do­wa­no w niego ko­lo­ro­wy ska­ner po­sia­da­ją­cy opcję dy­stry­bu­cji ska­no­wa­nych do­ku­men­tów przez e-mail lub do fol­de­ru bez ko­niecz­no­ści dru­ko­wa­nia.

 (1.4) Radni w ku­lu­a­rach, bez wzglę­du na opcję, nor­mal­nie ze sobą roz­ma­wia­ją.

 (1.5) Nasza le­wi­co­wa opcja ma kło­po­ty z pre­zen­to­wa­niem się w środ­kach ma­so­we­go prze­ka­zu.

 (1.6) Oz­na­cza to, że w celu uzy­ska­nia in­we­sty­cji wol­nej od ry­zy­ka na­le­ży na każdą za­ku­pio­ną akcję wy­sta­wić dwie opcje kupna.

 (1.7) Przed­mio­tem tego ar­ty­ku­łu są wła­śnie za­gad­nie­nia do­ty­czą­ce re­a­li­za­cji przez lud­ność nie­miec­ką prawa do opcji na ob­sza­rach Wiel­ko­pol­ski i Po­mo­rza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpt͡sʲja, AS: opcʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. optować ndk.

 przym. opcjonalny, opcyjny

Wiktionary


opcjonalność

cecha lo­gicz­nych związ­ków po­mię­dzy en­cja­mi, in­for­mu­ją­ca o mo­że­niu lub mu­sze­niu rów­no­czes­ne­go wy­stę­po­wa­nia jed­nej encji z inną


SJP.pl


opcjonalny

po­zo­sta­wio­ny do wy­bo­ru, do czy­jejś de­cyz­ji; fa­kul­ta­tyw­ny, nie­o­bo­wiąz­ko­wy, do­wol­ny, moż­li­wy


SJP.pl


opcyjny

→ opcja; op­cjo­nal­ny


SJP.pl


opd

skrót od:
1. Od­dział Po­mo­cy Do­raź­nej;
2. Oby­wa­tel­ska Par­tia De­mo­kra­tycz­na - pra­wi­co­wa par­tia po­li­tycz­na w Cze­chach


SJP.pl


opec

skrót od: Or­ga­ni­za­tion of the Pe­tro­le­um Ex­por­ting Co­un­tries - Or­ga­ni­za­cja Kra­jów Ek­spor­tu­ją­cych Ropę Naf­to­wą


SJP.pl

Or­ga­ni­za­cja Kra­jów Ek­spor­tu­ją­cych Ropę Naf­to­wą ( Or­ga­ni­za­tion of the Pe­tro­le­um Ex­por­ting Co­un­tries, OPEC) – or­ga­ni­za­cja mię­dzy­na­ro­do­wa kra­jów pro­du­cen­tów ropy naf­to­wej z sie­dzi­bą w Wied­niu. Jej celem jest ujed­no­li­ce­nie po­li­ty­ki do­ty­czą­cej wy­do­by­cia oraz wpły­wa­nie na po­ziom cen ropy naf­to­wej. Człon­ka­mi OPEC jest 11 państw.

Wikipedia


opeel

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara. żoł­nier­ska: obro­na prze­ciw­lot­ni­cza

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɛːl, AS: op•el

Wiktionary


opeer

po­spo­li­cie: ostre upom­nie­nie, re­pry­men­da; opier­dol, opier­nicz, opieprz, ochrzan


SJP.pl


opel

marka sa­mo­cho­dów i firma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mot. sa­mo­chód marki Opel

Wiktionary

Opel – nie­miec­ki pro­du­cent sa­mo­cho­dów oso­bo­wych i do­staw­czych, z sie­dzi­bą w Rüsselsheim am Main, dzia­ła­ją­cy od 1862 roku. Na­le­ży do mię­dzy­na­ro­do­we­go kon­cer­nu Stel­lan­tis.

Wikipedia


opelotka

śro­do­wi­sko­wo: po­dod­dział obro­ny prze­ciw­lot­ni­czej


SJP.pl


open

[czy­taj: ołpen]
1. o za­wo­dach spor­to­wych: ot­war­te dla za­wod­ni­ków z róż­nych kra­jów lub bez ści­śle okre­ślo­ne­go li­mi­tu wagi;
2. o bi­le­cie, np. lot­ni­czym: bez okre­ślo­nej daty po­wro­tu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pot. ot­war­ty, bez ogra­ni­czo­nej ilo­ści wstę­pu

 (1.2) pot. lotn. ot­war­ty, bez na­rzu­co­ne­go ter­mi­nu

Wiktionary

Open – szó­sty album stu­dyj­ny an­giel­skie­go gi­ta­rzy­sty sceny Can­ter­bu­ry Steve’a Hil­la­ge’a, wy­da­ny w 1979 roku na­kła­dem wyt­wór­ni pły­to­wej Vir­gin Re­cords.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ku­pi­łam kar­net open i mogę cho­dzić na si­łow­nię sie­dem dni w ty­god­niu.

 (1.2) Je­szcze nie wiem, kiedy będę wra­cać z Lon­dy­nu, więc ku­pi­łam bilet open.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔwpɛ̃n, AS: ou̯pẽn

Wiktionary


openoffice

dar­mo­wy pa­kiet apli­ka­cji biu­ro­wych roz­po­wszech­nia­ny na li­cen­cji OpenSource


SJP.pl


opensource'owy

→ open so­ur­ce


SJP.pl

Patrz:

open source

opera

1. sce­nicz­ny dra­mat mu­zycz­ny skła­da­ją­cy się z par­tii wo­kal­nych, in­stru­men­tal­nych, ba­le­to­wych, rza­dziej także mó­wio­nych;
2. pot.
a) przed­sta­wie­nie ope­ro­we;
b) miej­sce jego od­gry­wa­nia;
c) ar­ty­ści je wy­ko­nu­ją­cy;
3. żart. śmiesz­ne zda­rze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) utwór mu­zycz­ny, przed­sta­wie­nie z fa­bu­łą, przez­na­czo­ne dla or­kie­stry i śpie­wa­ków, bę­dą­cych jed­no­cze­śnie ak­to­ra­mi;

 (1.2) bu­dy­nek przez­na­czo­ny do wy­sta­wia­nia oper (1.1);

Wiktionary

Opera – sce­nicz­ne dzie­ło mu­zycz­ne, w któ­rym akcja dra­ma­tycz­na re­a­li­zo­wa­na jest prze­de wszyst­kim za po­mo­cą mu­zy­ki wo­kal­nej i in­stru­men­tal­nej, łą­czą­cej śpiew, or­kie­strę, słowo, grę ak­tor­ską oraz ele­men­ty pla­stycz­ne i te­a­tral­ne. Za pod­sta­wo­we skład­ni­ki opery uz­na­je się par­tie so­lo­we, ze­spo­ło­we i chó­ral­ne, or­kie­strę oraz kom­po­nent dra­ma­tur­gicz­no-sce­nicz­ny obej­mu­ją­cy li­bret­to, in­sce­ni­za­cję, sce­no­gra­fię i ruch sce­nicz­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Moją ulu­bio­ną operą jest „We­se­le Fi­ga­ra” Mo­zar­ta.

 (1.2) Sta­łym punk­tem życia to­wa­rzy­skie­go Wied­nia jest co­rocz­ny bal w ope­rze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpɛra, AS: opera

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operetka ż., operalnia ż.

 przym. operowy, przyoperowy, wokółoperowy, operetkowy

 przysł. operowo

Wiktionary


operacja

1. za­bieg chi­rur­gicz­ny po­le­ga­ją­cy na prze­cię­ciu skóry i tka­nek, do­tar­ciu do cho­re­go na­rzą­du w celu przy­wró­ce­nia mu pra­wi­dło­wych czyn­no­ści lub jego usu­nię­cia;
2. zbroj­na akcja o spe­cjal­nym cha­rak­te­rze; ogół dzia­łań bo­jo­wych pro­wa­dzo­nych dla osią­gnię­cia okre­ślo­ne­go celu;
3. w ma­te­ma­ty­ce: ze­spół dzia­łań wy­ko­na­nych na pew­nym wy­ra­że­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. za­bieg chi­rur­gicz­ny;

 (1.2) dzia­ła­nia skie­ro­wa­ne na wy­ko­na­nie okre­ślo­ne­go za­da­nia

 (1.3) wojsk. ogół dzia­łań bo­jo­wych pro­wa­dzo­nych dla osią­gnię­cia okre­ślo­ne­go celu;

 (1.4) wojsk. zbroj­na akcja o cha­rak­te­rze spe­cjal­nym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ope­ra­cja (me­dy­cy­na)
  • ope­ra­cja woj­sko­wa
  • ope­ra­cja al­ge­bra­icz­na
  • ope­ra­cja (lo­gi­ka)
  • ope­ra­cja (nauka)
  • ope­ra­cja ra­tun­ko­wa
  • ope­ra­cja spe­cjal­na
  • ope­ra­cja (po­żar­nict­wo)
  • ope­ra­cja po­szu­ki­waw­cza
  • ope­ra­cja po­rząd­ko­wa
  • ope­ra­cja po­łą­czo­na
  • ope­ra­cja (tech­no­lo­gia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) To była bar­dzo skom­pli­ko­wa­na i po­waż­na ope­ra­cja wszcze­pie­nia pa­new­ki bio­dro­wej.

 (1.1) Agniesz­ka zro­bi­ła sobie drogą ope­ra­cję oczu.

 (1.3) Ope­ra­cje mi­li­tar­ne na­le­żą do dzia­łań wo­jen­nych, na­to­miast sta­bi­li­za­cyj­ne wspie­ra­ją pokój.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛˈrat͡sʲja, AS: operacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operator m., operatorka ż., operowanie n., operat m., operacyjność ż.

 czas. operować ndk., zoperować dk.

 przym. operacyjny, przedoperacyjny

 przysł. operacyjnie

Wiktionary


operacjonalizacja

w me­to­dzie na­u­ko­wej: do­pro­wa­dza­nie wskaź­ni­ków i zmien­nych do po­sta­ci da­ją­cej się pre­cy­zyj­nie wy­ra­zić


SJP.pl

Ope­ra­cjo­na­li­za­cja – pro­ces przeksz­tał­ca­nia ab­strak­cyj­nych pojęć i zmien­nych te­o­re­tycz­nych na kon­kret­ne, mie­rzal­ne wskaź­ni­ki.

Wikipedia


operacjonalizować

opra­co­wy­wać pro­ce­du­rę, tech­no­lo­gię lub al­go­rytm do roz­wią­za­nia ja­kie­goś pro­ble­mu


SJP.pl


operacjonistyczny

→ ope­ra­cjo­nizm


SJP.pl

Patrz:

operacjonizm

operacjonizm

kie­ru­nek w fi­lo­zo­fii i me­to­do­lo­gii nauk, we­dług któ­re­go ter­mi­ny i po­ję­cia na­u­ko­we mają sens je­dy­nie wów­czas, gdy można je zde­fi­nio­wać przez po­da­nie opisu te­stu­ją­cych je ope­ra­cji


SJP.pl

Ope­ra­cjo­nizm – ruch w fi­lo­zo­fii nauki, któ­re­go tezy zo­sta­ły sfor­mu­ło­wa­ne i były bro­nio­ne przez Bridg­ma­na.

De­fi­ni­cje ope­ra­cyj­ne były uży­wa­ne już przez New­to­na w jego "Prin­ci­piach" i za­le­ca­ne przez Lorda Kel­vi­na. Mimo to wła­ści­wy ope­ra­cjo­nizm wy­rósł, do­pie­ro gdy two­rzy­ła się te­o­ria względ­no­ści i me­cha­ni­ka kwan­to­wa – na grun­cie tego, co było trak­to­wa­ne jako prak­ty­ka i po­glą­dy fi­zy­ków.

Wikipedia


operacyjka

zdrob­nie­nie od: ope­ra­cja


SJP.pl


operacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) dzię­ki ope­ra­cji, drogą ope­ra­cyj­ną, z za­sto­so­wa­niem ope­ra­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operatorka ż., operacja ż., operowanie n., operator m., operacyjność ż.

 czas. operować ndk.

 przym. operacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chirurgicznie

Wiktionary


operacyjność

1. moż­li­wość funk­cjo­no­wa­nia, spraw­ność dzia­ła­nia;
2. moż­li­wość pod­da­nia się ope­ra­cji chi­rur­gicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ope­ra­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operacja ż., operator m.

 przym. operacyjny

 przysł. operacyjnie

 czas. operować

Wiktionary


operacyjny

zwią­za­ny z ope­ra­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z za­bie­giem chi­rur­gicz­nym, uży­wa­ny przy ope­ra­cjach

 (1.2) zwią­za­ny z wy­ko­na­niem okre­ślo­nych zadań

 (1.3) wojsk. zwią­za­ny z okre­ślo­ny­mi dzia­ła­nia­mi woj­sko­wy­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Panie dok­to­rze, na stole ope­ra­cyj­nym leży pa­cjent w sta­nie cięż­kim, pro­szę na­tych­miast przer­wać ob­chód!

 (1.3) W związ­ku z tym po­sta­wio­no przed od­dzia­ła­mi ope­ra­cyj­ny­mi wy­wia­du woj­sko­we­go za­da­nie sfor­mu­ło­wa­nia kon­cep­cji utrzy­ma­nia bez­piecz­nej łącz­no­ści mię­dzy cen­tra­lą a agen­tu­rą dzia­ła­ją­cą w kra­jach za­chod­nich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛraˈt͡sɨjnɨ, AS: operacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operacja ż., operowanie n., operator m., operatorka ż., operatywka ż., operacyjność ż.

 czas. operować, zoperować

 przysł. operacyjnie

Wiktionary


operacz

naz­wi­sko


SJP.pl


operand

1. licz­ba, dane itp., na któ­rych do­ko­nu­je się ope­ra­cji;
2. w in­for­ma­ty­ce: adres w in­struk­cji kom­pu­te­ro­wej, na któ­rym ma zo­stać prze­pro­wa­dzo­na ope­ra­cja


SJP.pl

Ope­rand – w ma­te­ma­ty­ce, jest to sam ar­gu­ment, dla pew­nej okre­ślo­nej ma­te­ma­tycz­nej "ope­ra­cji", a więc dla pew­nej ma­te­ma­tycz­nej pro­ce­du­ry okre­ślo­nej przez za­sto­so­wa­nie pew­ne­go "ope­ra­to­ra", tj. ja­kiejś funk­cji, dzia­ła­ją­cej z danej, wy­bra­nej prze­strze­ni, w samą sie­bie (tzw.

Wikipedia


operat

pi­sem­ny ra­port o sta­nie za­go­spo­da­ro­wa­nia lasu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) pi­sem­ne opra­co­wa­nie da­ne­go za­gad­nie­nia;

Wiktionary

Ope­rat – pi­sem­ne opra­co­wa­nie da­ne­go za­gad­nie­nia tech­nicz­ne­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. operacja ż.

Wiktionary


operator

1. autor zdjęć do filmu;
2. spe­cja­li­sta ob­słu­gu­ją­cy jakąś ma­szy­nę lub urzą­dze­nie;
3. chi­rurg prze­pro­wa­dza­ją­cy ope­ra­cję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) film. autor zdjęć do filmu

 (1.2) czło­wiek ob­słu­gu­ją­cy ma­szy­nę lub urzą­dze­nie

 (1.3) te­le­kom. przed­się­bior­stwo świad­czą­ce usłu­gi te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne

 (1.4) med. chi­rurg prze­pro­wa­dza­ją­cy ope­ra­cję

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) mat. funk­cja; naj­czę­ściej okre­śle­nie funk­cji przeksz­tał­ca­ją­cej funk­cję w funk­cję

 (2.2) biol. jeden z genów wcho­dzą­cych w skład ope­ro­nu, re­gu­lu­ją­cy ak­tyw­ność jego struk­tu­ry;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ope­ra­tor fil­mo­wy
  • ope­ra­tor ka­me­ry
  • ope­ra­tor – osoba ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę
  • ope­ra­tor te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ny
  • ope­ra­tor wir­tu­al­ny
  • Ope­ra­tor – sin­gel pro­mu­ją­cy album Back­stre­et Dre­ams ze­spo­łu Blue Sy­stem
  • ope­ra­tor (fi­zy­ka)
  • ope­ra­tor cał­ko­wi­tej ener­gii (ope­ra­tor Ha­mil­to­na)
  • ope­ra­tor gę­sto­ści sta­nów
  • ope­ra­tor jed­nost­ko­wy
  • ope­ra­tor licz­by czą­stek
  • ope­ra­tor pędu

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Mój wujek jest ope­ra­to­rem żu­ra­wia bu­dow­la­ne­go.

 (1.3) Nie je­stem za­do­wo­lo­ny z usług mo­je­go ope­ra­to­ra, bo przez ostat­ni mie­siąc dwa razy pod­nie­śli ceny.

 (2.1) Całka nie­oz­na­czo­na jest ope­ra­to­rem, gdyż jej ar­gu­men­tem i wy­ni­kiem jest funk­cja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛˈratɔr, AS: operator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operacja ż., operatornia ż., operand m., operatywka ż., operatywność ż.

:: fż. operatorka ż.

 czas. operować, zoperować

 przym. operatorski, operatorowy, operacyjny, operatywny

 przysł. operatywnie, operacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.4) chirurg

Wiktionary


operatorka

1. au­tor­ka zdjęć do filmu;
2. spe­cja­list­ka ob­słu­gu­ją­ca jakąś ma­szy­nę lub urzą­dze­nie;
3. ko­bie­ta prze­pro­wa­dza­ją­ca ope­ra­cję chi­rur­gicz­ną


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) film. au­tor­ka zdjęć do filmu

 (1.2) ko­bie­ta ob­słu­gu­ją­ca ma­szy­nę lub urzą­dze­nie

 (1.3) med. ko­bie­ta chi­rurg prze­pro­wa­dza­ją­ca ope­ra­cję

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Łódz­cy śled­czy, któ­rzy prze­ję­li spra­wę Blidy od pro­ku­ra­to­rów z Gli­wic, twier­dzą, że film nie ma istot­nej war­to­ści do­wo­do­wej w usta­la­niu prze­bie­gu zda­rze­nia. Rze­czy­wi­ście nie­wie­le widać, bo ope­ra­tor­ka ka­me­ry stała za pło­tem po­se­sji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operacja ż., operatornia ż., operant m., operatywka ż., operatywność ż.

:: fm. operator mos.

 czas. operować ndk., zoperować dk.

 przym. operatorski, operatorowy, operacyjny, operatywny

 przysł. operatywnie, operacyjnie

Wiktionary


operatornia

po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­ją się urzą­dze­nia do pro­jek­cji fil­mów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­mie­szcze­nie, w któ­rym znaj­du­je się apa­rat pro­jek­cyj­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operator mos./mrz.

Wiktionary


operatorski

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ope­ra­to­rem, do­ty­czą­cy ope­ra­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operator mos./mrz.

Wiktionary


operatorstwo

za­ję­cie ope­ra­to­ra fil­mo­we­go


SJP.pl


operatywka

krót­ka na­ra­da na temat bie­żą­cych spraw


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. krót­ka od­pra­wa dla pra­cow­ni­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szef mówił na ope­ra­tyw­ce, że pod­nio­są staw­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operator mrz., operatorka ż., operatywność ż.

 przym. operatywny, operacyjny

 przysł. operatywnie

Wiktionary


operatywniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ope­ra­tyw­nie


SJP.pl


operatywniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ope­ra­tyw­ny


SJP.pl


operatywność

dzia­ła­nie sku­tecz­ne, spraw­ne i ener­gicz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest ope­ra­tyw­ne; cecha tych, któ­rzy są ope­ra­tyw­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operatorka ż., operator m., operatywka ż.

 przym. operatywny

 przysł. operatywnie

Wiktionary


operatywny

taki, który dzia­ła sku­tecz­nie, spraw­nie, ener­gicz­nie i efek­tyw­nie; wy­daj­ny, pro­duk­tyw­ny


SJP.pl


operetka

1. mu­zycz­ny utwór sce­nicz­ny z ko­me­dio­wą akcją i lekką mu­zy­ką;
2. in­sty­tu­cja wy­sta­wia­ją­ca takie przed­sta­wie­nia;
3. ze­spół ludzi w niej za­trud­nio­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. sce­nicz­ny utwór mu­zycz­ny po­dob­ny do opery, lecz o ko­me­dio­wym cha­rak­te­rze

 (1.2) miej­sce wy­sta­wia­nia ope­ret­ki (1.1)

Wiktionary

Zo­bacz też: "Ope­ret­ka" – dra­mat Wi­tol­da Gom­bro­wi­cza.

Ope­ret­ka ( ope­ret­ta) – sce­nicz­ny utwór mu­zycz­ny z dia­lo­ga­mi mó­wio­ny­mi, zbli­żo­ny do opery, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się lekką, me­lo­dyj­ną mu­zy­ką i ko­me­dio­wą akcją.

Ope­ret­ka jako ga­tu­nek spo­krew­nio­na jest z wo­de­wi­lem, sing­spie­lem oraz z operą ko­micz­ną.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ope­ret­ka czy balet są bar­dziej au­to­te­licz­ne niż li­te­ra­tu­ra spo­łecz­nie za­an­ga­żo­wa­na.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. operetkowy, operowy

 rzecz. opera ż.

Wiktionary


operetkowy

1. do­ty­czą­cy ope­ret­ki;
2. przy­po­mi­na­ją­cy ope­ret­kę; nie­po­waż­ny, ko­micz­ny lub gro­te­sko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ope­ret­ką, do­ty­czą­cy ope­ret­ki

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (2.1) ma­ją­cy cechy ope­ret­ki: gro­te­sko­wość, ko­mizm, brak po­wa­gi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operetka ż., opera ż.

 przym. operowy

Wiktionary


operka

po­tocz­nie: młoda ko­bie­ta, naj­czę­ściej cu­dzo­ziem­ka, za­trud­nio­na do opie­ki nad dziec­kiem i drob­nych prac do­mo­wych; au-pair, au pair


SJP.pl


operlać

po­e­tyc­ko:
1. po­kry­wać per­ła­mi lub czymś po­dob­nym do pereł;
2. oper­lać się - oper­lać sa­me­go sie­bie


SJP.pl


opero

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: opera

Wiktionary


operoman

mi­ło­śnik sztu­ki ope­ro­wej


SJP.pl


operomanka

mi­ło­śnicz­ka sztu­ki ope­ro­wej


SJP.pl


operon

jed­nost­ka re­gu­la­cji ak­tyw­no­ści genów, ze­spół genów struk­tu­ral­nych bio­rą­cych udział w re­gu­la­cji pow­sta­ją­cych ko­mó­rek pro­ka­rio­tycz­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ope­ron – po­ję­cie bio­lo­gicz­ne
  • Ope­ron – wy­daw­nict­wo

Wikipedia


operowalny

moż­li­wy do zo­pe­ro­wa­nia


SJP.pl


operowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ope­ro­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ope­ro­wa­nie ste­a­di­ca­mem wy­ma­ga dużo więk­szej wpra­wy i do­słow­nie na­u­cze­nia się po­ru­sza­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛrɔˈvãɲɛ, AS: operovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. operować

 rzecz. operacja ż.

 przym. operacyjny

 przysł. operacyjnie

Wiktionary


operować

prze­pro­wa­dzać, prze­pro­wa­dzić za­bieg chi­rur­gicz­ny


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zo­pe­ro­wać)

 (1.1) med. prze­pro­wa­dzać ope­ra­cję chi­rur­gicz­ną

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) po­słu­gi­wać się czymś

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (3.1) dzia­łać w ja­kimś miej­scu, na ja­kimś te­re­nie

 (3.2) fi­nans. do­ko­ny­wać tran­sak­cji fi­nan­so­wych

 (3.3) wojsk. prze­pro­wa­dzać akcję bo­jo­wą

 (3.4) o słoń­cu: grzać, oś­wiet­lać ja­kieś miej­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kloss za­py­tał o dok­to­ra Ko­wal­skie­go. Wac­ław wy­ja­śnił, że wła­śnie ope­ru­je, i na­tych­miast udzie­lił do­dat­ko­wych in­for­ma­cji.

 (2.1) Ci­chym, do­bit­nym gło­sem, ope­ru­jąc fak­ta­mi i sta­ty­sty­ką, rze­czo­wo udzie­lił in­for­ma­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛˈrɔvat͡ɕ, AS: operovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. operacja ż., operacyjka ż., operatornia ż., operator m., operatorka ż., kooperacja ż., operacyjność ż., operowanie n.

 czas. kooperować ndk., zoperować dk.

 przym. operacyjny, bezoperacyjny, międzyoperacyjny, operatorowy, operatorski, pooperacyjny

 przysł. operacyjnie

Wiktionary


operowy

przy­miot­nik od: opera


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z operą, do­ty­czą­cy opery

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­for­ma­cję tę zna­la­złam w prze­wod­ni­ku ope­ro­wym sprzed kilku lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opera ż., operetka ż.

 przym. operetkowy, przyoperowy

 przysł. operowo, operetkowo

Wiktionary


operzysta

daw­niej: śpie­wak ope­ro­wy


SJP.pl


opełzać

rzad­ko:
1. bla­knąć, pło­wieć;
2. peł­za­jąc, ota­czać, po­kry­wać


SJP.pl


opiankować

uszczel­nić pian­ką mon­ta­żo­wą


SJP.pl


opiat

1. śro­dek za­wie­ra­ją­cy opium lub jego po­chod­ne (mor­fi­nę, he­ro­i­nę);
2. nar­ko­tyk ro­bio­ny z opio­i­du - sub­stan­cji wy­stę­pu­ją­cej w maku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. psy­cho­ak­tyw­ny al­ka­lo­id opium (np. mor­fi­na, ko­de­i­na);

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Klej” nie był syn­te­ty­kiem, tylko na­tu­ral­nym su­row­cem z opia­tów.

Wiktionary


opiatowiec

osoba uza­leż­nio­na od opia­tu - nar­ko­ty­ku z opio­i­du


SJP.pl


opiatowy

→ opiat


SJP.pl

Patrz:

opiat

opiec

upiec coś, obs­ma­ża­jąc do­o­ko­ła


SJP.pl


opieka

da­wa­nie opar­cia, wspar­cia, za­spo­ka­ja­nie po­trzeb


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dba­nie o kogoś lub coś;

 (1.2) praw. na­dzór praw­ny nad osobą ma­ło­let­nią

 (1.3) pot. opie­ka spo­łecz­na

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3. os. lp., ter., oz­najm. od opie­kać

Wiktionary

Opie­ka – da­wa­nie opar­cia, wspar­cia, za­spo­ka­ja­nie po­trzeb (wła­ści­wo­ści ludz­kich, bę­dą­cych po­trze­bą), któ­rych jed­nost­ka nie umie, nie może lub nie jest w sta­nie sa­mo­dziel­nie za­spo­ko­ić, żeby za­cho­wać rów­no­wa­gę bio­lo­gicz­ną i psy­chicz­ną, prze­żyć, za­cho­wać zdro­wie, ja­kość życia, za­pew­nić pra­wi­dło­wy roz­wój (do­pro­wa­dzić jed­nost­kę do doj­rza­ło­ści) i cią­głość ga­tun­ku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Małe dzie­ci bar­dzo po­trze­bu­ją opie­ki.

 (1.2) Po roz­wo­dzie sąd przyz­nał Fran­ko­wi opie­kę nad dzieć­mi.

 (1.3) Fra­nek cho­dzi co mie­siąc do opie­ki po za­si­łek.

 (2.1) Fra­nek opie­ka kieł­ba­ski i ba­kła­ża­ny na gril­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɛka, AS: opʹi ̯eka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiekun mos., opiekunka ż., opiekuńczość ż., nadopiekuńczość ż., opiekuństwo n., opiekowanie n., zaopiekowanie n., podopieczny m., podopieczna ż.

 czas. opiekować się ndk., zaopiekować się dk.

 przym. opiekuńczy, nadopiekuńczy

 przysł. opiekuńczo, nadopiekuńczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ochrona, dbanie, dbałość

 (1.2) kuratela, piecza

Wiktionary


opiekacz

urzą­dze­nie do opie­ka­nia pie­czy­wa i ro­bie­nia grza­nek; to­ster


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • mi­ni­pie­kar­nik
  • to­stow­ni­ca – urzą­dze­nie ku­chen­ne do opie­ka­nia ka­na­pek (sand­wi­czów)
  • to­ster – urzą­dze­nie ku­chen­ne do wy­pie­ka­nia obu­stron­ne­go chle­ba, do ro­bie­nia to­stów (grza­nek)

Wikipedia


opiekać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) po­wo­do­wać za­ru­mie­nie­nie z wierz­chu, po­przez pie­cze­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. piec mrz.

 czas. piec

Wiktionary


opiekun

osoba, która się kimś lub czymś opie­ku­je; ku­ra­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która się kimś lub czymś opie­ku­je

 (1.2) praw. urz. osoba spra­wu­ją­ca z ra­mie­nia sądu opie­kę nad dziec­kiem

 (1.3) pra­cow­nik ogro­du zo­o­lo­gicz­ne­go zaj­mu­ją­cy się zwie­rzę­ta­mi

Wiktionary

Opie­kun (opie­kun praw­ny) – osoba po­wo­ła­na do ochro­ny in­te­re­sów oso­bi­stych i ma­jąt­ko­wych innej osoby, gdy ta ta­kiej opie­ki po­trze­bu­je (ma­ło­let­ni, osoba cał­ko­wi­cie ubez­włas­no­wol­nio­na). Opie­kun po­wi­nien zad­bać o po­trze­by ży­cio­we osoby od­da­nej mu pod opie­kę, po­wi­nien dbać także o jej ma­ją­tek. Opie­kun jest rów­nież przed­sta­wi­cie­lem usta­wo­wym swo­je­go po­do­piecz­ne­go, czyli może do­ko­ny­wać czyn­no­ści praw­nych w jego imie­niu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niech żyje wiecz­nie pan nasz, Ram­zes XIII, opie­kun uci­śnio­nych!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɛkũn, AS: opʹi ̯ekũn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieka ż., opiekuńczość ż., podopieczny m., podopieczna ż.

:: fż. opiekunka ż.

 czas. opiekować się ndk.

 przym. opiekuńczy

Wiktionary

Synonimy:

 obrońca

Wiktionary


opiekunka

ko­bie­ta, która się kimś lub czymś opie­ku­je; ku­ra­tor­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta lub dziew­czy­na, która czymś, kimś opie­ku­je się

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • nia­nia
  • Opie­kun­ka – ame­ry­kań­ski hor­ror z 1990 roku
  • Opie­kun­ka – ame­ry­kań­ski thril­ler z 1995 roku
  • Opie­kun­ka – ame­ry­kań­ska ko­me­dia z 1999 roku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ponad po­ło­wa pol­skich ro­dzi­ców musi zo­sta­wiać swoje dziec­ko z opie­kun­ką.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieka ż., opiekun mos., opiekuńczość ż.

 czas. opiekować się

 przym. opiekuńczy

Wiktionary


opiekuńczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co opie­kuń­cze; cecha tych, któ­rzy są opie­kuń­czy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opie­kuń­czość pań­stwa okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go do­ty­czy­ła kon­tro­li nie­rów­no­ści spo­łecz­nych i em­pi­rycz­ne­go roz­strzy­ga­nia na­pięć.

 (1.1) Męż­czyz­na – mówię o praw­dzi­wych męż­czyz­nach, a nie o za­pi­tych byd­la­kach – na­sta­wio­ny wi­nien być, i to też jest ata­wizm, na ochro­nę ko­bie­ty, na opie­kuń­czość. Opie­kuń­czość ko­bie­ty wy­ra­ża się w dyk­to­wa­niu: ona wie le­piej, co dla jej chło­pa jest dobre, co po­wi­nien jeść, jak się ubie­rać, nawet co czy­tać, mo­de­lu­je go na swój spo­sób.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieka ż., opiekun m., opiekunka ż., opiekuństwo n., opiekowanie n., zaopiekowanie n., nadopiekuńczość ż., podopieczny m., podopieczna ż.

 czas. opiekować się ndk., zaopiekować się dk.

 przym. opiekuńczy, nadopiekuńczy

 przysł. opiekuńczo, nadopiekuńczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) troskliwość, dbałość

Wiktionary


opiekuńczy

przy­miot­nik

 (1.1) spra­wu­ją­cy opie­kę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nar­ra­tor jest na ogół po­sta­cią au­to­ry­ta­tyw­ną; rości sobie prawo do wsze­chwie­dzy, wobec od­bior­cy przyj­mu­je po­sta­wę pro­tek­cjo­nal­ną lub czę­ściej – opie­kuń­czą.

 (1.1) Na żą­da­nie adop­to­wa­ne­go i za zgodą adop­tu­ją­ce­go sąd opie­kuń­czy orze­ka, że adop­to­wa­ny bę­dzie nosił naz­wi­sko dwucz­ło­no­we – zło­żo­ne z jego do­tych­cza­so­we­go naz­wi­ska i naz­wi­ska osoby go adop­tu­ją­cej.

 (1.1) Wew­nątrz chlo­ro­pla­stu na­stę­pu­je prze­ka­za­nie łań­cu­cha biał­ka ko­lej­nym biał­kom opie­kuń­czym i od­cię­cie pep­ty­du tran­zy­to­we­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieka ż., opiekun mos., opiekunka ż., opiekuńczość ż.

 czas. opiekować się

 przysł. opiekuńczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dbały, troskliwy

Wiktionary


opiekły

upiec coś, obs­ma­ża­jąc do­o­ko­ła


SJP.pl


opiela

naz­wi­sko


SJP.pl


opielacz

na­rzę­dzie ogrod­ni­cze slu­żą­ce do usu­wa­nia chwa­stów i spulch­nia­nia gleby


SJP.pl


opielanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opie­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pielić, opielać ndk.

Wiktionary


opielanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Opie­lan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie To­pól­ka. Opie­lan­ka na­le­ży do so­łect­wa Głu­szy­nek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wikipedia


opielać

cza­sow­nik

 (1.1) oczy­szczać z chwa­stów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɛlat͡ɕ, AS: opʹi ̯elać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pielenie n., opielanie n., opielenie n.

 czas. pleć ndk., pielić ndk., opielić dk.

Wiktionary


opielić

oczy­ścić przez­na­czo­ną pod upra­wy zie­mię z trawy, ko­ni­czy­ny i chwa­stów, przy­go­to­wać tę zie­mię do upra­wy; opleć (rza­dziej)


SJP.pl


opieniek

ja­dal­ny grzyb z klasy pie­czar­nia­ków, pa­so­żyt two­rzą­cy kępy na pnia­kach i ko­rze­niach drzew, głów­nie igla­stych; opień­ka, pod­pie­niek, pod­pień­ka


SJP.pl


opieprz

po­spo­li­cie: ostre upom­nie­nie, re­pry­men­da; opier­dol, opier­nicz, opeer, ochrzan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) posp. ostre zwy­my­śla­nie kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieprzanie n., opieprzenie n.

 czas. opieprzać ndk., opieprzyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bura, ochrzan, połajanka, nagana, reprymenda, opieprzanie, opieprzenie

Wiktionary


opieprzać

1. wul­gar­nie: ganić, kry­ty­ko­wać;
2. opie­przać się - lenić się, za­nied­by­wać obo­wiąz­ki, nic nie robić


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pot. przy­pra­wiać pie­przem

 (1.2) pot. wulg. skrzy­czeć, zwy­my­ślać, besz­tać

cza­sow­nik zwrot­ny opie­przać się

 (2.1) pot. wulg. obi­jać się, lenić się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nie wie­dzie­li, w jaki spo­sób mnie trak­to­wać: czy z dy­stan­sem, czy po pro­stu mnie opie­przać, kiedy coś źle robię.

 (2.1) Jak per­fek­cyj­nie opie­przać się w pracy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieprzanie n., opieprzenie n., pieprz m., pieprzenie n., opieprz mrz.

 czas. opieprzyć dk., pieprzyć ndk.

 przym. pieprznięty

Wiktionary


opieprzyć

1. ob­sy­pać, przy­pra­wić pie­przem; po­pie­przyć;
2. po­tocz­nie: skar­cić, zga­nić kogoś; opier­ni­czyć, ochrza­nić, zbesz­tać, opier­wiast­ko­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opie­przać)

 (1.1) wulg. zob. opie­przać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieprzenie n., opieprzanie n., opieprz mrz.

 czas. pieprzyć, opieprzać ndk.

 przym. pieprznięty

Wiktionary


opieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opie­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛˈrãɲɛ, AS: opʹi ̯erãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opierać

 rzecz. opornik mrz., pranie n., oparcie n., opora ż.

Wiktionary


opierać

1. pod­pie­rać
2. uza­sad­niać coś czymś
3. prać ubra­nie
4. opie­rać się:
a) wspie­rać się na czymś
b) trak­to­wać coś za pod­sta­wę
c) uzy­ski­wać pomoc
d) sta­wiać opór
e) rzad­ko: do­cie­rać do­kądś
f) być zbu­do­wa­nym na pod­po­rach
g) prać sobie ubra­nie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oprać)

 (1.1) prać komuś ubra­nia, bie­liz­nę

 (1.2) przy­sta­wiać coś do cze­goś, przy­su­wać tak, aby do­ty­ka­ło cze­goś, np. aby się nie prze­wró­ci­ło, pod­trzy­my­wać, wspie­rać

 (1.3) przen. brać coś za pod­sta­wę, uza­sad­niać coś czymś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opie­rać się (dk. oprzeć się)

 (2.1) spo­cząć całym cię­ża­rem na ja­kiejś pod­po­rze lub opar­ciu

 (2.2) przen. mieć pod­sta­wę lub uza­sad­nie­nie w czymś

 (2.3) prze­ciw­sta­wiać się, sta­wiać opór

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opie­rać się (dk. oprać się)

 (3.1) prać sobie ubra­nia

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Ta bu­dow­la opie­ra się na so­lid­nych fun­da­men­tach.

 (2.1) Opie­rał się o ścia­nę i pa­trzył w dół.

 (2.2) Moja stra­te­gia ży­cio­wa opie­ra się na za­ło­że­niach fi­lo­zo­ficz­nych.

 (2.3) Obroń­cy ogrom­nej twier­dzy znaj­du­ją­cej się na szczy­cie góry długo opie­ra­li się ata­kom wro­gów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɛrat͡ɕ, AS: opʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) (3.1)

 rzecz. pranie n., opierunek m., pracz m., praczka ż.

 czas. oprać, uprać, wyprać, doprać, dopierać, sprać, spierać

 przym. pralniczy

 (1.2-3) (2.1-2)

 rzecz. opór m., oparcie

 czas. oprzeć, przeć, podeprzeć, podpierać

 przym. oporowy

Wiktionary


opierdal

wul­gar­nie: ostre upom­nie­nie, re­pry­men­da; opier­dol, opier­nicz, opier­dziel, opeer, ochrzan


SJP.pl


opierdalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. besz­ta­nie, stro­fo­wa­nie

 (1.2) wulg. czy­szcze­nie, opróż­nia­nie

 (1.3) wulg. rzad. okra­da­nie

 (1.4) wulg. zja­da­nie

 (1.5) wulg. strzy­że­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛrdaˈlãɲɛ, AS: opʹi ̯erdalãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opierdolenie n., pierdoła mos./ż.

 czas. zapierdalać, pierdolić, opierdalać ndk., opierdolić dk.

Wiktionary


opierdalać

opier­dzie­lać; wul­gar­nie:
1. kar­cić, ganić kogoś; opie­przać, opier­ni­czać, ochrza­niać;
2. jeść; wpie­przać, wtran­ża­lać;
3. sprze­da­wać;
4. okra­dać, obra­bo­wy­wać;
5. ści­nać, skra­cać włosy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wulg. besz­tać

 (1.2) wulg. czy­ścić, opróż­niać

 (1.3) wulg. rzad. okra­dać

 (1.4) wulg. zja­dać

 (1.5) wulg. strzyc

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opier­da­lać się

 (2.1) wulg. le­niu­cho­wać, wy­mi­gi­wać się od pracy

 (2.2) wulg. ostrzyc się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama przez pół go­dzi­ny opier­da­la­ła mnie za ba­ła­gan w po­ko­ju.

 (1.2) Karol za­wsze opier­da­lał ta­lerz ziem­nia­ków w pięć minut, a dziś coś mu wy­raź­nie nie pod­cho­dzi­ło.

 (1.3) Ktoś mi opier­do­lił piw­ni­cę.

 (1.4) Opier­do­li­łem całą bułę z ma­kiem.

 (1.5) Kaśka opier­do­li­ła mnie na krót­ko.

 (2.1) Mam lenia i opier­da­lam się dziś od rana do wie­czo­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛrˈdalat͡ɕ, AS: opʹi ̯erdalać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opierdalanie n., pierdoła m.

 czas. zapierdalać, pierdolić ndk.

 przym. pierdolony

Wiktionary

Synonimy:

 opieprzać

 (1.1) ochrzaniać

 (1.2) opędzlować

 (2.1) obijać się

Wiktionary


opierdol

wul­gar­nie: ostre upom­nie­nie, re­pry­men­da; opieprz, opier­nicz, opeer, ochrzan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opieprz

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pierdolić, zapierdalać

Wiktionary


opierdolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opier­do­lić.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ, AS: opʹi ̯erdolẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opierdolić

 rzecz. pierdoła ż./mos.

Wiktionary


opierdolić

opier­dzie­lić; wul­gar­nie:
1. skar­cić, zga­nić kogoś; opie­przyć, opier­ni­czyć, ochrza­nić;
2. zjeść; wpie­przyć, wtran­żo­lić;
3. sprze­dać;
4. okraść, obra­bo­wać;
5. ściąć, skró­cić włosy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opier­da­lać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opier­da­lać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Marek wstał z biur­ka i opier­do­lił se­kre­tar­kę, która do­pie­ro teraz przy­nio­sła kawę i ka­nap­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛrˈdɔlʲit͡ɕ, AS: opʹi ̯erdolʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opierdolenie n., pierdoła ż./mos.

Wiktionary


opierdziel

opier­do­lić; nieco wul­gar­nie:
1. skar­cić, zga­nić kogoś; opie­przyć, opier­ni­czyć, ochrza­nić;
2. zjeść; wpie­przyć, wtran­żo­lić;
3. sprze­dać;
4. okraść, obra­bo­wać;
5. ściąć, skró­cić włosy


SJP.pl


opierdzielanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opier­dzie­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opierdzielać ndk.

Wiktionary


opierdzielać

opier­da­lać; nieco wul­gar­nie:
1. kar­cić, ganić kogoś; opie­przać, opier­ni­czać, ochrza­niać;
2. jeść; wpie­przać, wtran­ża­lać;
3. sprze­da­wać;
4. okra­dać, obra­bo­wy­wać;
5. ści­nać, skra­cać włosy


SJP.pl


opierdzielić

opier­do­lić; nieco wul­gar­nie:
1. skar­cić, zga­nić kogoś; opie­przyć, opier­ni­czyć, ochrza­nić;
2. zjeść; wpie­przyć, wtran­żo­lić;
3. sprze­dać;
4. okraść, obra­bo­wać;
5. ściąć, skró­cić włosy


SJP.pl


opierniczyć

po­tocz­nie: skar­cić, zga­nić, zwy­my­ślać kogoś; ochrza­nić, opie­przyć, zbesz­tać, opier­wiast­ko­wać


SJP.pl


opierunek

1. prze­sta­rza­le: pra­nie czy­jejś odzie­ży i bie­liz­ny; opie­ra­nie;
2. wikt i opie­ru­nek - ogół ofe­ro­wa­nych środ­ków ma­te­rial­nych nie­zbęd­nych do życia


SJP.pl


opierwiastkować

po­tocz­nie: skar­cić, zga­nić, zwy­my­ślać kogoś; ochrza­nić, opier­ni­czyć, opie­przyć, zbesz­tać


SJP.pl


opierzać

opie­rzać się - po­kry­wać się pie­rzem


SJP.pl


opierzchać

o skó­rze: sta­wać się szorst­kim, twar­dym, chro­po­wa­tym


SJP.pl


opierzchnięty

o skó­rze: suchy, szorst­ki, po­pę­ka­ny, wsku­tek cho­ro­by lub czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych; opierz­chły


SJP.pl


opierzchnąć

o skó­rze: stać się su­chym, szorst­kim, po­pę­ka­nym, wsku­tek cho­ro­by lub czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych


SJP.pl


opierzchły

o skó­rze: suchy, szorst­ki, po­pę­ka­ny, wsku­tek cho­ro­by lub czyn­ni­ków at­mos­fe­rycz­nych; opierzch­nię­ty


SJP.pl


opierzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opie­rzyć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: opʹi ̯ežẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opierzyć, opierzać

 rzecz. opierzanie n., pierze n., upierzenie n., pióro n.

 ims. opierzony

 przym. pierzasty

Wiktionary


opierzony

1. o pta­kach: po­kry­ty, po­ro­sły pió­ra­mi;
2. o czło­wie­ku: świe­żo, led­wie opie­rzo­ny - taki, który do­pie­ro co osią­gnął doj­rza­łość


SJP.pl


opierzyć

opie­rzyć się - po­kryć się pie­rzem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) bud. osza­lo­wać

 (1.2) łow. od­strze­lić pta­ko­wi część piór

 (1.3) daw. po­kryć pie­rzem

 (1.4) żart. wzbo­ga­cić się, osią­gnąć sta­tus ma­jęt­ne­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Hra­bia tro­chę opie­rzył głusz­ca, ale pta­szy­sko ucie­kło.

 (1.3) Kilka opie­rzo­nych per­li­czek bie­ga­ło obok stud­ni.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opierzenie n., pierze n.

 przym. pierzasty

Wiktionary


opierścienić

oto­czyć tak jak pier­ście­niem


SJP.pl


opiesin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opie­sin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. łę­czyc­kim, w gmi­nie Da­szy­na
  • Opie­sin – wieś w woj. łódz­kim, w pow. zduń­sko­wol­skim, w gmi­nie Zduń­ska Wola

Wikipedia


opieszale

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) ocią­ga­jąc się ze zro­bie­niem cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szyb­ko, szyb­ko, zwło­ka może oka­zać się fa­tal­na. Je­śli­bym dzia­łał opie­sza­le, a wsku­tek mojej po­wol­no­ści sy­tu­a­cja ule­gła­by nie­ko­rzyst­nej zmia­nie, to kto wie, czy sam na sie­bie nie wy­dał­bym wy­ro­ku?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opieszałość ż.

 przym. opieszały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ślamazarnie, niespiesznie

Wiktionary


opieszalec

czło­wiek po­wol­ny, fleg­ma­tycz­ny


SJP.pl


opieszalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: opie­sza­le


SJP.pl


opieszalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: opie­sza­ły


SJP.pl


opieszałość

po­wol­ne wy­ko­ny­wa­nie pew­nych czyn­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ocią­ga­nie się z wy­ko­na­niem pracy, z ter­mi­no­wym wy­peł­nie­niem obo­wiąz­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opie­sza­łość w wy­ko­ny­wa­niu obo­wiąz­ków to głów­na wada Pawła jako pra­cow­ni­ka – nigdy nie wy­ko­na żad­ne­go za­da­nia na czas!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛˈʃawɔɕt͡ɕ, AS: opʹi ̯ešau̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opieszały

 przysł. opieszale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) apatyczność, flegmatyczność, gnuśność, maruderstwo, niemrawość, nieruchliwość, nieterminowość, ociężałość, ospałość, powolność, rozlazłość, ślamazarność; pot. rozmamłanie

Wiktionary


opieszały

po­wol­ny w wy­ko­ny­wa­niu pew­nych czyn­no­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­wol­ny w wy­ko­ny­wa­niu pew­nych czyn­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjɛˈʃawɨ, AS: opʹi ̯ešau̯y

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. opieszale

 rzecz. opieszałość

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemrawy, ociężały, powolny, ślamazarny, bezczynny, książk. gnuśny, leniwy, niemrawy, nieruchliwy, niespieszny, ociężały, ospały, powolny, ślamazarny, ślimaczy, żółwi, nieprędki, nierychliwy, nieskory, nieśpieszny, żart. zwłoczny

Wiktionary


opieszczać

po­e­tyc­ko: obej­mu­jąc, pie­ścić


SJP.pl


opiewacz

osoba roz­sła­wia­ją­ca, wy­chwa­la­ją­ca kogoś albo coś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzad. także. żart. osoba opie­wa­ją­ca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiewanie n.

 czas. opiewać ndk.

Wiktionary


opiewanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opie­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opiewać ndk.

 rzecz. opiewacz mos.

Wiktionary


opiewać

1. wy­chwa­lać, sła­wić, wy­wyż­szać kogoś lub coś
2. wy­no­sić, za­wie­rać jakąś kwotę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) podn. książk. sła­wić, wy­chwa­lać kogoś lub coś, za­chwy­cać się (naj­czę­ściej w ut­wo­rze li­te­rac­kim, mu­zycz­nym)

 (1.2) urz. coś gło­sić, stwier­dzać, orze­kać, wska­zy­wać, wy­mie­niać, opi­sy­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gniew mi opie­waj bo­gi­ni, Pe­le­u­sa syna, Achil­la / Zgub­ny, który tak wiele nie­szczę­ścia przy­spo­rzył Acha­jom.

 (1.2) Jak na iro­nię, oka­za­ło się, że tak chęt­nie wy­sta­wio­ny czek opie­wa na kwotę jed­ne­go do­la­ra.

 (1.2) W po­dob­nych przy­pad­kach wyrok car­skie­go sądu czę­sto opie­wał na karę śmier­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɛvat͡ɕ, AS: opʹi ̯evać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiewanie n., opiew m., opiewacz mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sławić, chwalić, wysławiać, rozsławiać, gloryfikować

Wiktionary


opieńka

ja­dal­ny grzyb z klasy pie­czar­nia­ków, pa­so­żyt two­rzą­cy kępy na pnia­kach i ko­rze­niach drzew, głów­nie igla­stych; opie­niek, pod­pie­niek, pod­pień­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ar­mil­la­ria|ref=tak., ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny obrzę­kow­co­wa­tych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Opień­ka jest naj­więk­szym or­ga­niz­mem na ziemi. Może po­kry­wać ogrom­ne ob­sza­ry i żyć nawet do 1500 lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɛ̇̃ɲka, AS: opʹi ̯ė̃ńka

Wiktionary


opieńkowy

→ opie­niek, → opień­ka


SJP.pl

Patrz:

opieniek, → opieńka

opijanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) spo­ży­wa­nie al­ko­ho­lu z ja­kiejś szcze­gól­nej okaz­ji

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲiˈjä̃ɲɛ, AS: opʹii ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opicie n., opilstwo n., opijus m., opilec m., opilca m., picie n., pijus mos.

 czas. opijać ndk., opić dk.

 przym. opilczy

Wiktionary


opijać

świę­to­wać spo­ży­wa­jąc al­ko­hol


SJP.pl


opijus

czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; al­ko­ho­lik, bi­bosz, mo­czy­gę­ba, mo­czy­mor­da, och­laj­tus, och­lap­tus, och­la­pus, opil­ca, opi­lec, opój, pi­ja­czek, pi­ja­czy­na, pi­ja­czy­sko, pijak, pi­ja­ni­ca, pijus


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. po­gard. osoba na­ło­go­wo pi­ją­ca al­ko­hol w nad­mier­nych ilo­ściach

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem jak w Lu­bi­nie, ale nie­ste­ty, takie za­cho­wa­nia są ty­po­we dla na­sze­go Lu­bli­na. Opi­ju­sy, bez praw jazdy, z za­ka­za­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opicie n., opijanie n.

 czas. opić dk., opijać ndk.

 przym. opity

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pijak; pot. chlor, gazownik, ochlaptus, ochlapus; pot. pogard. obszczymur, ochlaj, pijaczyna, pijanica, pijus; żart. moczymorda; pot. żart. oliwa; przest. opilca; przest. żart. moczygęba; środ. kizior

Wiktionary


opilca

czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; al­ko­ho­lik, bi­bosz, mo­czy­gę­ba, mo­czy­mor­da, och­laj­tus, och­lap­tus, och­la­pus, opi­jus, opi­lec, opój, pi­ja­czek, pi­ja­czy­na, pi­ja­czy­sko, pijak, pi­ja­ni­ca, pijus


SJP.pl


opilczy

→ opi­lec, → opil­ca


SJP.pl

Patrz:

opilec, → opilca

opilec

prze­sta­rza­łe: czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; al­ko­ho­lik, bi­bosz, mo­czy­gę­ba, mo­czy­mor­da, och­laj­tus, och­lap­tus, och­la­pus, opi­jus, opil­ca, opój, pi­ja­czek, pi­ja­czy­na, pi­ja­czy­sko, pijak, pi­ja­ni­ca, pijus


SJP.pl


opilstwo

1. na­ło­go­we upi­ja­nie się;
2. pi­ja­ty­ka; li­ba­cja; pi­jań­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) med. psych. na­ło­go­we picie al­ko­ho­lu, upi­ja­nie się

 (1.2) pi­ja­ty­ka, li­ba­cja al­ko­ho­lo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opijanie n.

Wiktionary


opilśń

grzyb­nia ota­cza­ją­ca ści­śle ko­rzeń ro­śli­ny wyż­szej


SJP.pl

Opilśń ( hyp­hal she­ath) – wyt­wa­rza­na przez grzy­by gęsta, woj­ło­ko­wa­ta war­stwa grzyb­ni po­kry­wa­ją­ca po­wierzch­nię po­dło­ża. Opilśń na ko­rze­niach ro­ślin two­rzą np. grzy­by bio­rą­ce udział w ek­to­my­ko­ry­zie. Opilśń czę­sto two­rzą także grzy­by pa­so­żyt­ni­cze na po­wierzch­niach po­ra­żo­nych ro­ślin, np. mącz­nia­kow­ce wy­wo­łu­ją­ce cho­ro­bę zwaną mącz­nia­kiem praw­dzi­wym, czy "Rhi­zoc­to­nia so­la­ni" ("Tha­na­tep­ho­rus cu­cu­me­ris") na pod­sta­wach łodyg u ziem­nia­ków po­ra­żo­nych przez ri­zok­to­nio­zę ziem­nia­ka.

Wikipedia


opin

Opin (niem. "Open") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie lidz­bar­skim, w gmi­nie Or­ne­ta.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go. Wieś znaj­du­je się w hi­sto­rycz­nym re­gio­nie War­mia.

We wsi ko­ściół z mu­rach z XIV wieku i prze­bu­do­wa­nych w XIX w. bez­sty­lo­wych ele­wa­cjach, wy­strój ba­ro­ko­wo-ne­o­go­tyc­ki.

Wikipedia


opinacz

po­tocz­nie: pol­ski trze­wik woj­sko­wy ze skó­rza­nym, sze­ro­kim pasem przy­szy­tym do cho­lew­ki, uży­wa­ny w cza­sach PRL-u


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górna część buta za­pi­na­ne­go na sprzącz­ki, która opina nogę i usz­tyw­nia ją w kost­ce

 (1.2) pot. trze­wik wzoru woj­sko­we­go, ma­ją­cy opi­nacz (1.1);

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲĩnat͡ʃ, AS: opʹĩnač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opinanie n.

 czas. opinać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) kamasz

Wiktionary


opinać

1. opa­sać, okry­wać czymś ści­śle przy­le­ga­ją­cym;
2. opi­nać się - być opię­tym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opiąć)

 (1.1) ota­czać coś czymś przy­wie­ra­ją­cym

 (1.2) przy­le­gać cias­no

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opi­nać się (dk. opiąć się)

 (2.1) ści­śle przy­le­gać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opięcie n., opinanie n., opinacz mrz.

 czas. opiąć dk.

 przysł. opiąć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obejmować, opasywać, otaczać, ściskać

 (1.2) obciskać, przylegać, przywierać

 (2.1) przylegać

Wiktionary


opindalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) eufem. posp. agre­syw­ne wy­ra­ża­nie swo­jej opi­nii w sto­sun­ku do kogoś

 (1.2) eufem. posp. nie­ro­bie­nie ni­cze­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ale też uwa­żam, że takie zwra­ca­nie uwagi i opin­da­la­nie pu­blicz­ne nie przy­nie­sie żad­ne­go efek­tu sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opindolenie n., opindol mrz.

 czas. opindalać ndk., opindolić dk.

Wiktionary


opindalać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) posp. udzie­lać na­ga­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opindalanie n., opindol mrz., opindolenie n.

Wiktionary


opindol

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) eufem. posp. ostra na­ga­na

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 2. os. lp. rozk. od: opin­do­lić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­ną­łem nawet sku­te­rzy­stę, który do­sta­wał opin­dol od szli­fier­kow­ca. Praw­do­po­dob­nie za swoją jakże "bez­piecz­ną" jazdę.

 (2.1) Zga­dzam się z Łu­ka­szem te twoje de­struk­ty nie wiele są wart, no bo co może w takim zgnił­ku cie­szyć? Le­piej opin­dol je i kup cos sen­sow­ne­go. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opindalanie n., opindolenie n.

 czas. opindalać ndk., opindolić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posp. opindolenie

Wiktionary


opindolenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) eufem. posp. agre­syw­ne wy­ra­że­nie swo­jej opi­nii w sto­sun­ku do kogoś

 (1.2) posp. sprze­da­nie cze­goś, po­zby­cie się cze­goś

 (1.3) posp. okra­dze­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czyli: tak i tak opin­do­le­nie mu sie na­le­za­lo. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opindalanie n., opindol mrz.

 czas. opindalać ndk., opindolić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posp. opindol

Wiktionary


opinia

1. czy­jeś zda­nie o kimś lub o czymś; sąd; osąd; zda­nie; po­gląd;
2. re­no­ma, re­pu­ta­cja;
3. ocena kogoś lub cze­goś wy­ra­żo­na ust­nie lub pi­sem­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sąd, zda­nie na jakiś temat

 (1.2) zda­nie in­nych ludzi na temat danej osoby, re­no­ma, re­pu­ta­cja

 (1.3) orze­cze­nie fa­chow­ca na jakiś temat

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opi­nia – cza­so­pis­mo wy­da­wa­ne w 1927 – 1930
  • Opi­nia – ty­god­nik wy­da­wa­ny w la­tach 1933 – 1939
  • Opi­nia – biu­le­tyn Ichu­du, wy­da­wa­ny w la­tach 1949 – 1949
  • Opi­nia – pismo Ruchu Obro­ny Praw Czło­wie­ka i Oby­wa­te­la, wy­da­wa­ne w la­tach 1977 – 1981
  • Opi­nia – po­gląd
  • Opi­nia praw­na
  • Opi­nia pu­blicz­na
  • Opi­nia spe­cja­li­sty lub ek­sper­ty­za
  • Opi­nia Unii Eu­ro­pej­skiej – akt praw­ny
  • Opi­nia – pol­sko­ję­zycz­ny ty­god­nik ży­dow­ski o cha­rak­te­rze sy­jo­ni­stycz­nym

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jaka jest twoja opi­nia na temat tej naj­no­wszej książ­ki?

 (1.2) Obec­ny pre­zy­dent nie cie­szy się dobrą opi­nią.

 (1.3) Wy­cho­waw­ca wy­stą­pił o wy­da­nie opi­nii psy­cho­lo­gicz­no-pe­da­go­gicz­nej o ucz­niu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲĩɲja, AS: opʹĩńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiniowanie n.

 czas. opiniować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mniemanie, ocena, osąd, pogląd, przekonanie, przeświadczenie, punkt widzenia, stanowisko, zdanie

 (1.2) cześć, sława, marka, renoma, reputacja, imię

 (1.3) ekspertyza, orzeczenie

Wiktionary


opinii

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., C., Ms. lp. i D. lm. od: opi­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲĩɲji, AS: opʹĩńi ̯i

Wiktionary


opiniodawca

osoba wy­da­ją­ca opi­nię, przed­sta­wia­ją­ca swój osąd, swój po­gląd na jakiś temat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba wy­da­ją­ca opi­nię w ja­kiejś spra­wie

Wiktionary


opiniodawczy

→ opi­nio­daw­ca


SJP.pl

Patrz:

opiniodawca

opiniodawczyni

→ opi­nio­daw­ca


SJP.pl

Patrz:

opiniodawca

opiniotwórca

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto z racji swego au­to­ry­te­tu two­rzy i upo­wszech­nia opi­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) In­te­li­gen­cja pol­ska schył­ku XVIII w. wi­dzia­ła się już po tro­sze w roli opi­niot­wór­cy, do­rad­cy klas po­sia­da­ją­cych, a spo­łecz­ność trak­to­wa­ła jako ciało o po­dzia­le z pew­no­ścią nie dy­cho­to­micz­nym.

 (1.1) Bo in­te­li­gent pol­ski za­wsze pra­gnął eman­cy­pa­cji ludu. Ale wy­o­bra­żał ją sobie na włas­ny spo­sób. Są­dził, że nią po­kie­ru­je. Bądź jako de­cy­dent prze­są­dza­ją­cy o tym, co do­pu­szczal­ne, bądź jako opi­niot­wór­ca kształ­tu­ją­cy pu­blicz­ny gust i okre­śla­ją­cy gra­ni­ce tego, co je­szcze jest kul­tu­rą, a co już nie.

 (1.1) Tacy wła­śnie, jak ona, są opi­niot­wór­ca­mi ucho­dzą­cy­mi za ek­sper­tów od ży­wie­nia. To oni mają ostat­nie słowo[,] i to oni kre­u­ją tren­dy ży­wie­nio­we[,] jako je­dy­nie słusz­ne i uza­sad­nio­ne na­u­ko­wo.

 (1.1) Nie zna­czy to oczy­wi­ście, że ko­men­ta­to­rzy i opi­niot­wór­cy mogą się czuć zwol­nie­ni od kry­ty­ki tego ro­dza­ju ne­ga­tyw­nych za­cho­wań. Wręcz prze­ciw­nie, ich wy­sił­ki muszą ulec zwie­lo­krot­nie­niu, gdyż kul­tu­ral­ne­go za­cho­wa­nia na­u­czyć można re­la­tyw­nie szyb­ko, na­to­miast kul­tu­ra po­li­tycz­na zmie­nia się bar­dzo, bar­dzo po­wo­li.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiniotwórczyni ż.

 przym. opiniotwórczy

 przysł. opiniotwórczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autorytet

Wiktionary


opiniotwórczość

→ opi­niot­wór­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest opi­niot­wór­cze; cecha tych, któ­rzy są opi­niot­wór­czy

Wiktionary

Patrz:

opiniotwórczy

Powiązane:

 przym. opiniotwórczy

 przysł. opiniotwórczo

Wiktionary


opiniotwórczy

ma­ją­cy wpływ na kształ­to­wa­nie się opi­nii


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) książk. two­rzą­cy i upo­wszech­nia­ją­cy opi­nie, ma­ją­cy wpływ na opi­nię pu­blicz­ną

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ważne jest, by do­trzeć do świa­do­mo­ści ro­syj­skich śro­do­wisk opi­niot­wór­czych, które wy­po­wia­da­ją się na temat tej wojny w spo­sób po­kręt­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲĩɲɔˈtfurt͡ʃɨ, AS: opʹĩńotfurčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiniotwórca m., opiniotwórczość ż.

 przysł. opiniotwórczo

Wiktionary


opiniotwórczyni

→ opi­niot­wór­ca


SJP.pl

Patrz:

opiniotwórca

opiniować

przed­sta­wiać swoją opi­nię, swoją ocenę kogoś lub cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. za­o­pi­nio­wać)

 (1.1) wy­da­wać opi­nię; wy­ra­żać swoją ocenę, włas­ne zda­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ek­spert opi­nio­wał pro­jekt usta­wy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opinia ż., opiniowanie n.

 czas. zaopiniować dk.

Wiktionary


opinka

w gór­nict­wie: okła­dzi­ny za­ło­żo­ne dla za­bez­pie­cze­nia wy­ro­bi­ska przed obry­wa­niem się i od­pa­da­niem ka­wał­ków skal­nych


SJP.pl


opinogóra

1. Opi­no­gó­ra Górna - wieś w Pol­sce;
2. Opi­no­gó­ra Dolna - wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opi­no­gó­ra Górna (po­wiat cie­cha­now­ski)
  • Opi­no­gó­ra Dolna (po­wiat cie­cha­now­ski)

Wikipedia


opinogórski

przy­miot­nik od: Opi­no­gó­ra, Opi­no­gó­ra Dolna, Opi­no­gó­ra Górna


SJP.pl


opinogórzanin

1. miesz­ka­niec Opi­no­gó­ry Dol­nej (wsi w Pol­sce);
2. miesz­ka­niec Opi­no­gó­ry Gór­nej (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


opinogórzanka

1. miesz­kan­ka Opi­no­gó­ry Dol­nej (wsi w Pol­sce);
2. miesz­kan­ka Opi­no­gó­ry Gór­nej (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


opiofagia

na­ło­go­we za­ży­wa­nie opium; opio­ma­nia


SJP.pl


opioid

sub­stan­cja wy­stę­pu­ją­ca w maku lub wyt­wa­rza­na w or­ga­niz­mie ludz­kim, po­bu­dza­ją­ca re­cep­to­ry w mózgu i w tkan­kach lub po­ra­ża­ją­ca je; uży­wa­na jako nar­ko­tyk oraz jako silny lek prze­ciw­bó­lo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) farm. sub­stan­cja dzia­ła­ją­ca na re­cep­to­ry opio­i­do­we;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲjɔjit, AS: opʹi ̯oi ̯it

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opioidowy

Wiktionary


opioidowy

przy­miot­nik

 (1.1) farm. zwią­za­ny z opio­i­da­mi, do­ty­czą­cy opio­i­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Efekt dzia­ła­nia na­lok­so­nu za­le­ży od ro­dza­ju, dawki i czasu po­da­nia sub­stan­cji opio­i­do­wej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opioid mrz.

Wiktionary


opiomania

na­ło­go­we za­ży­wa­nie opium; opio­fa­gia


SJP.pl


opioła

naz­wi­sko


SJP.pl


opis

opi­sa­nie, scha­rak­te­ry­zo­wa­nie cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) okre­śle­nie pod­sta­wo­wych cech cze­goś

 (1.2) re­la­cja z ja­kichś wy­da­rzeń

Wiktionary

Opis – w epice obok opo­wia­da­nia jeden z dwóch pod­sta­wo­wych ele­men­tów nar­ra­cji, w li­ry­ce kom­po­nent mo­no­lo­gu li­rycz­ne­go.

Sta­ni­sław Sie­rot­wiń­ski w swoim "Słow­ni­ku ter­mi­nów li­te­rac­kich" zde­fi­nio­wał opis jako "jedną z form pod­wa­czych w ut­wo­rze li­te­rac­kim; struk­tu­ral­ne po­wią­za­nie mo­ty­wów sta­tycz­nych". Opis na zwy­kle kon­kret­ny temat, limit cza­so­wy, i lo­gicz­ne po­wią­za­nie mo­ty­wów (opis pre­strzen­ny, ogól­ny, skon­tra­sto­wa­nie róż­nych punk­tów wi­dze­nia, itp.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jego opis nie poz­wa­lał stwier­dzić, o kogo cho­dzi.

 (1.1) Tu masz opis sta­no­wi­ska, po­trze­bu­je­my jak naj­szyb­ciej zna­leźć kan­dy­da­tów.

 (1.2) Z opisu świad­ków wy­pad­ku wy­ni­ka­ło, że wina leży po stro­nie kie­row­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpʲis, AS: opʹis

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opisać dk., opisywać ndk.

 rzecz. pisanina ż., opisanie n., opisywanie n., opisowość ż., opisik mrz.

 przym. opisowy, opisywalny

 przysł. opisowo

Wiktionary


opisanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opi­sać.

 (1.2) książk. opis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ki­słow­nik sta­wia sobie za cel opi­sa­nie wszyst­kich ję­zy­ków świa­ta, ist­nie­ją­cych i mart­wych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲiˈsãɲɛ, AS: opʹisãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opisywanie n., opis mrz., pisanie n., pisanina ż.

 czas. opisywać

 przym. opisowy, opisywalny, nieopisany

Wiktionary


opisać

1. pi­sząc przed­sta­wić szcze­gó­ły wy­glą­du lub funk­cji cze­goś;
2. scha­rak­te­ry­zo­wać kogoś sło­wa­mi


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opi­sy­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opi­sy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­gląd na świat jest z ko­niecz­no­ści jakąś syn­te­zą me­ta­fi­zycz­ną, gdyż obej­mu­je ca­łość ist­nie­nia i stara się wy­tłu­ma­czyć, albo tylko opi­sać, wszyst­kie zja­wi­ska rze­czy­wi­sto­ści zew­nętrz­nej, wy­wie­ra­ją­cej wpływ na życie czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲisat͡ɕ, AS: opʹisać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opisywanie n., pismo n., opisywacz m., opis mrz., pisanie n., pisanina ż.

 czas. opisywać, pisać

 przym. opisowy, opisywalny, nieopisany

Wiktionary


opisik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od opis

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opis m.

Wiktionary


opisowo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób opi­so­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opis mrz., opisowość ż.

 przym. opisowy

Wiktionary


opisowość

1. umie­jęt­ność opi­sy­wa­nia, two­rze­nia czy­tel­nych i pla­stycz­nych opi­sów;
2. cecha tek­stu, zwła­szcza li­te­rac­kie­go, opi­su­ją­ce­go coś w kla­row­ny i pla­stycz­ny spo­sób


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest opi­so­we; cecha tych, któ­rzy są opi­so­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opisowy

 przysł. opisowo

 rzecz. opis mrz., pisanina ż.

Wiktionary


opisowy

zwią­za­ny z opi­sem, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy kogoś lub coś; opi­su­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik odrze­czow­ni­ko­wy

 (1.1) ma­ją­cy cha­rak­ter opisu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opis mrz., opisanie n., opisowość ż., opisywanie n., pisanina ż.

 czas. opisać dk., opisywać ndk.

 przysł. opisowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) deskrypcyjny, deskryptywny, epicki, ilustracyjny, narracyjny, wykreślny

Wiktionary


opistodomos

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. tylne po­mie­szcze­nie w sta­ro­żyt­nej świą­ty­ni grec­kiej (za cellą / na­o­sem), słu­żą­ce czę­sto za skar­biec lub ma­ga­zyn

Wiktionary

Opi­sto­do­mos – po­mie­szcze­nie w świą­ty­ni grec­kiej peł­nią­ce cza­sem funk­cję skarb­ca. Znaj­do­wa­ło się na ty­łach świą­ty­ni, z przo­du ot­war­te z ko­lum­na­dą, po bo­kach zam­knię­te dwie­ma ścia­na­mi za­koń­czo­ny­mi pi­la­stra­mi. Two­rzy­ło jedną ca­łość ze świą­ty­nią.

Wikipedia


opistograf

pa­pi­rus za­pi­sa­ny po obu stro­nach, zwi­nię­ty na zwoju


SJP.pl


opistosoma

tylna tagma (seg­ment) w ciele szczę­ko­czuł­kow­ców


SJP.pl

Opi­sto­so­ma (łac. "opist­ho­so­ma") − tylna tagma bu­du­ją­ca ciało wielu szczę­ko­czuł­kow­ców oraz koń­co­wy re­gion ciała rur­ko­czuł­kow­ców. U szczę­ko­czuł­kow­ców okre­śla­na bywa też jako od­włok, jed­nak nazwa ta uwa­ża­na jest za nie­słusz­ną.

Wy­mar­łe Agla­spi­da miały opi­sto­so­mę zło­żo­ną z 11 lub 12 seg­men­tów i wy­po­sa­żo­ną w od­nó­ża krocz­ne.

Wikipedia


opistotonus

kurcz mię­śni pro­stow­ni­ków karku i grzbie­tu, wy­stę­pu­ją­cy w róż­nych cho­ro­bach i w za­tru­ciach strych­ni­ną


SJP.pl

Opi­sto­to­nus (z gr. ópist­hen 'z tyłu, na tyle' + tónos 'na­prę­że­nie') – jeden z ob­ja­wów opo­no­wych, po­le­ga­ją­cy na sil­nym na­pię­ciu mię­śni grzbie­tu, pro­wa­dzą­cym do łu­ko­wa­te­go wy­gię­cia ciała ku ty­ło­wi i od­gię­cia głowy.

Jedną z moż­li­wych przy­czyn opi­sto­to­nu­su jest tężec,wy­wo­ły­wa­ny przez la­secz­kę tężca ("Clo­stri­dium te­ta­ni").

Wikipedia


opisywacz

prze­sta­rza­le: autor opisu, kro­ni­karz


SJP.pl


opisywaczka

prze­sta­rza­le: au­tor­ka opisu, kro­ni­kar­ka


SJP.pl


opisywalny

da­ją­cy się opi­sać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy się opi­sać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opis m., opisanie n., opisywanie n.

 czas. opisać dk., opisywać ndk.

 rzecz. opisanie n., opis mrz., opisywanie n., pisanina ż.

Wiktionary


opisywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opi­sy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲisɨˈvãɲɛ, AS: opʹisyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pisanina ż., pisanie n., opis m., ndk., opisanie n. dk.

 czas. opisywać ndk., opisać dk.

 przym. opisowy, opisywalny

Wiktionary


opisywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opi­sać)

 (1.1) prze­ka­zy­wać in­for­ma­cje w spo­sób słow­ny, dawać opis

 (1.2) za­o­pa­try­wać coś w opis

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ka opi­su­je życie we fran­cu­skiej pro­win­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲiˈsɨvat͡ɕ, AS: opʹisyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pismo n., opis m., opisywanie n., opisanie n., opisówka ż., pisanie n., pisanina ż.

 czas. pisać ndk., opisać dk.

 przym. opisowy, opisywalny, nieopisany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opowiadać, przekazywać, przedstawiać, prezentować

Wiktionary


opisówka

w gwa­rze stu­denc­kiej: gra­ma­ty­ka opi­so­wa ję­zy­ka pol­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. stud. gra­ma­ty­ka opi­so­wa ję­zy­ka pol­skie­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲiˈsufka, AS: opʹisufka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opisywać

 rzecz. pisanina ż.

Wiktionary


opity

1. taki, który dużo wypił;
2. rzad­ko: pi­ja­ny


SJP.pl


opium

sub­stan­cja otrzy­my­wa­na z wy­su­szo­ne­go soku nie­doj­rza­łych ma­kó­wek maku le­kar­skie­go, sto­so­wa­na w me­dy­cy­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­su­szo­ny sok mlecz­ny z po­na­ci­na­nych, nie­doj­rza­łych ma­kó­wek;

Wiktionary

Opium – sub­stan­cja otrzy­my­wa­na przez wy­su­sze­nie soku mlecz­ne­go z nie­doj­rza­łych ma­kó­wek maku le­kar­skie­go ("Pa­pa­ver som­ni­fe­rum"). Za­wie­ra około 20 al­ka­lo­i­dów (we­dług niek­tó­rych źró­deł znacz­nie wię­cej), które można po­dzie­lić na dwa ro­dza­je:

Opium było w przesz­ło­ści uży­wa­ne głów­nie jako śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, uspo­ka­ja­ją­cy, śro­dek na­sen­ny i odu­rza­ją­cy, głów­nie w po­sta­ci na­lew­ki al­ko­ho­lo­wej, zwa­nej la­u­da­num, lub pa­lo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opium było daw­niej uży­wa­ne jako śro­dek prze­ciw­bó­lo­wy, uspo­ka­ja­ją­cy, na­sen­ny i odu­rza­ją­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpʲjũm, AS: opʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiumista m., opiumistka ż., opiumowanie n.

 czas. opiumować ndk.

 przym. opiumowy

Wiktionary


opiumista

osoba za­ży­wa­ją­ca opium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nar­ko­man uza­leż­nio­ny od opium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stał się opiu­mi­stą pod­czas po­by­tu w Chi­nach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjũˈmʲista, AS: opʹi ̯ũmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opium n., opiumowanie n.

:: fż. opiumistka ż.

 czas. opiumować ndk.

 przym. opiumowy

Wiktionary


opiumistka

ko­bie­ta na­ło­go­wo pa­lą­ca lub za­ży­wa­ją­ca opium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nar­ko­man­ka uza­leż­nio­na od opium

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opium n., opiumowanie n.

:: fm. opiumista m.

 czas. opiumować ndk.

 przym. opiumowy

Wiktionary


opiumowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­sy­ca­nie cze­goś opium; mie­sza­nie cze­goś z opium

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲjũmɔˈvãɲɛ, AS: opʹi ̯ũmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiumistka ż., opium, opiumista

 przym. opiumowy

 czas. opiumować

Wiktionary


opiumować

1. na­sy­cać opium, środ­kiem o dzia­ła­niu nar­ko­tycz­nym;
2. opiu­mo­wać się - za­ży­wać opium lub jego po­chod­ne w cha­rak­te­rze nar­ko­ty­ku


SJP.pl


opiumowy

→ opium


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opium, do­ty­czą­cy opium; za­wie­ra­ją­cy opium

Wiktionary

Patrz:

opium

Powiązane:

 rzecz. opium n., opiumowanie n., opiumistka ż., opiumista mos.

 czas. opiumować ndk.

Wiktionary


opiąć

1. ści­śle przy­le­gać, być ob­ci­słym, tro­chę za cias­nym;
2. oto­czyć, okryć czymś ści­śle przy­le­ga­ją­cym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opi­nać)

 (1.1) ści­śle do cze­goś przyl­gnąć

 (1.2) okryć czym przy­wie­ra­ją­cym

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opiąć się (ndk. opi­nać się)

 (2.1) cias­no przyl­gnąć

przy­słó­wek

 (3.1) stpol. znów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Su­kien­ka opię­ła mnie aż za mocno.

 (3.1) I opiąć po­wie­dział Pan Bog: Nie jest do­brze być czło­wie­ku sa­me­mu, uczyń­my jemu wspo­mo­że­nie po­dob­ne k niemu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpʲjɔ̇̃ɲt͡ɕ, AS: opʹi ̯o̊̃ńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opiąć się, opinać

 przym. opięty

Wiktionary


opić

1. pijąc al­ko­hol, ucz­cić ja­kieś wy­da­rze­nie; oblać;
2. opić się - wypić za dużo; upić się


SJP.pl


opiętek

opię­tek dwu­pla­my, opię­tek ma­li­no­wiec - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny bo­gat­ko­wa­tych


SJP.pl


opięty

ści­śle przy­le­ga­ją­cy do ciała, uwy­dat­nia­ją­cy kształ­ty, nieco za cias­ny


SJP.pl


opięć

przy­słó­wek

 (1.1) stpol. znowu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕ, AS: opʹi ̯ė̃ńć

Wiktionary


opiłek

mały ka­wa­łek me­ta­lu, który pow­sta­je pod­czas pi­ło­wa­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mały ka­wa­łek me­ta­lu pow­sta­ją­cy pod­czas pi­ło­wa­nia za po­mo­cą pil­ni­ka lub piły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­gnes przy­cią­ga opił­ki że­la­za.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpʲiwɛk, AS: opʹiu̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. piła ż., pilnik m., pilniczek m.

 czas. opiłowywać dk., opiłować dk., piłować ndk.

Wiktionary


opiłowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opi­ło­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opiłowywać, opiłować dk.

Wiktionary


opiłować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opi­ło­wy­wać)

 (1.1) ob­ciąć piłą lub wy­gła­dzić po­wierzch­nię pil­ni­kiem

 (1.2) przen. ukró­cić, utem­pe­ro­wać coś lub kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Źli lu­dzie opi­ło­wa­li róg na­sze­go no­so­roż­ca.

 (1.1) — Moje dziec­ko, pro­szę cię — masz pil­nik i opi­łuj sobie równo paz­nog­cie.

 (1.2) — A! mi­strzu! toć to gbury, po­trze­ba ich opi­ło­wać, ocio­sać, obrę­bać, prze­kuć, prze­ro­bić i umyć, bo do ludzi nie­po­dob­ni, a co do­pie­ro do żaków!

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opiłek mrz., opiłowanie n., pilniczek mrz.

 czas. piłować ndk., opiłowywać ndk.

Wiktionary


opiłowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opi­ło­wy­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opiłowywać ndk.

Wiktionary


opiłowywać

cza­sow­nik

 (1.1) wy­rów­ny­wać pil­ni­kiem kra­wę­dzie cze­goś

 (1.2) wy­rów­ny­wać pil­ni­kiem coś do­o­ko­ła

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­rzy pró­bu­ją do­mo­wym spo­so­bem opi­ło­wy­wać pil­ni­kiem kra­wę­dzie ta­kich ramek do po­więk­szal­ni­ka, aby zwięk­szyć wy­miar okien­ka.

 (1.1) Po czym ob­ci­na­my cąż­ka­mi lub no­życz­ka­mi w linii pro­stej paz­nok­cie i opi­ło­wu­je­my wszel­kie nie­rów­no­ści (w ten spo­sób za­bez­pie­cza się paz­nok­cie przed wra­sta­niem).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʲiwɔˈvɨvat͡ɕ, AS: opʹiu̯ovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. piła ż., pilnik m., opiłowanie n., opiłowywanie n., opiłka ż., opiłek m.

 czas. opiłować, piłować

 przym. opiłkowy

Wiktionary


opiły

prze­sta­rza­le: pi­ja­ny, odu­rzo­ny al­ko­ho­lem; opity


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osoba nie­trzeź­wa

Wiktionary


opl

[czy­taj: o-pe-EL] obro­na prze­ciw­lot­ni­cza; OPL


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • obro­na prze­ciw­lot­ni­cza
  • Open Pro­gram­ming Lan­gu­a­ge
  • Op­ti­mi­za­tion Pro­gram­ming Lan­gu­a­ge
  • Open Pu­bli­ca­tion Li­cen­se
  • sym­bol akcji Oran­ge Pol­ska

Wikipedia


oplakatowywać

po­kry­wać pla­ka­ta­mi


SJP.pl


oplatanka

bu­tel­ka opla­ta­na


SJP.pl


oplażać

daw­niej: ude­rzać batem, rózgą; chło­stać


SJP.pl


opleologia

żar­to­bli­wie: beł­kot na­u­ko­wy chcą­cy ucho­dzić za naukę


SJP.pl


oplewiać

re­gio­nal­nie: opie­lać


SJP.pl


opleć

oczy­ścić zie­mię upraw­ną z chwa­stów; opie­lić


SJP.pl


opleśniak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Rabka-Zdrój,Za­gó­rze. stary ską­piec

Wiktionary


opleść

1. owi­nąć coś wokół kogoś lub cze­goś; omo­tać czymś;
2. owi­nąć się wokół kogoś lub cze­goś; oto­czyć coś sobą


SJP.pl


oplot

1. ople­ce­nie cze­goś; to, co się opla­ta wokół cze­goś
2. ochron­na war­stwa izo­la­cyj­na prze­wo­du elek­trycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) coś, co owija się wokół kogoś lub cze­goś i do niego ści­śle przy­le­ga

 (1.2) elektr. siat­ka sple­cio­na z drutu bądź nici chro­nią­ca prze­wód elek­trycz­ny przed usz­ko­dze­nia­mi me­cha­nicz­ny­mi

Wiktionary

Oplot – gmina w Cze­chach, w po­wie­cie Pilz­no Po­łud­nie, w kraju pilz­neń­skim. We­dług da­nych z dnia 1 stycz­nia 2013 li­czy­ła 331 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spa­ra­li­żo­wa­ni grozą, wi­dzie­li teraz do­kład­nie jego łup, czte­rech zbój­ców, wi­szą­cych w oplo­cie ga­łę­zi.

 (1.2) Te­le­ko­mu­ni­ka­cja Pol­ska SA stra­ci­ła tam 100 m prze­wo­du te­le­ko­mu­ni­ka­cyj­ne­go w mie­dzia­nym oplo­cie. War­tość skra­dzio­ne­go kabla wy­no­si 600 zł.

Wiktionary


opluskwiać

po­tocz­nie: oczer­niać, szka­lo­wać kogoś


SJP.pl


opluskwić

po­tocz­nie: oczer­nić, osz­ka­lo­wać kogoś


SJP.pl


opluwaczka

→ oplu­wacz


SJP.pl

Patrz:

opluwacz

opluwać

1. wy­rzu­cać na kogoś lub coś ślinę z ust;
2. w prze­no­śni: szka­lo­wać, oczer­niać, mie­szać z bło­tem


SJP.pl


opluć

wy­pluć ślinę na kogoś; na­pluć


SJP.pl


oplwać

1. opluć
2. prze­no­śnie: zbez­cze­ścić; obrzu­cić obel­ga­mi


SJP.pl


opląt

włó­kna ochron­ne niek­tó­rych pocz­wa­rek


SJP.pl

Opląt – pętla ut­wo­rzo­na z nici przęd­nej pod­trzy­mu­ją­ca larwę pod­czas pro­ce­su prze­pocz­war­cza­nia. Opląt po­zo­sta­je póź­niej na pocz­war­ce, ale u owa­dów ukry­wa­ją­cych pocz­war­kę w ko­ko­nie staje się nie­wi­docz­ny.

Wikipedia


oplątać

1. owi­nąć, okrę­cić czymś cien­kim i dłu­gim;
2. opleść, okrę­cić coś sobą;
3. prze­no­śnie: wcią­gnąć kogoś w pro­ble­ma­tycz­ną sy­tu­a­cję; uwi­kłać


SJP.pl


oplątwa

ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Til­land­sia|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju opląt­wa (1.1)

Wiktionary

Opląt­wa ("Til­land­sia" L.) – ro­dzaj ro­ślin jed­no­li­ścien­nych z ro­dzi­ny bro­me­lio­wa­tych ("Bro­me­lia­ce­ae"). Wy­stę­pu­je w tro­pi­kal­nych ob­sza­rach Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Do ro­dza­ju na­le­ży ok. 690 ga­tun­ków, ale w tra­dy­cyj­nym, sze­ro­kim uję­ciu jest to tak­son po­li­fi­le­tycz­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. plątanie n., oplątywanie n., oplątanie n.

 czas. plątać ndk., oplątywać ndk., oplątać dk.

Wiktionary


opocznianin

miesz­ka­niec Opocz­na


SJP.pl


opocznianka

miesz­kan­ka Opocz­na


SJP.pl

Zo­bacz też: Opocz­nian­ka Opocz­no.

Opocz­nian­ka ("Po­go­rze­lec", "Mły­nek") – stru­ga do­rze­cza Pi­li­cy, lewy do­pływ Wą­glan­ki o dłu­go­ści 18,1 km.

Wikipedia


opocznik

chro­nio­ny ptak z ro­dzi­ny mu­cho­łó­wek; bia­ło­rzyt­ka, bia­ło­gon


SJP.pl


opoczno

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Opocz­no – mia­sto w wo­je­wództ­wie łódz­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu opo­czyń­skie­go i gminy miej­sko-wiej­skiej Opocz­no. Po­ło­żo­ne nad rze­ka­mi Wą­glan­ką i Drze­wicz­ką, na krań­cu Wy­ży­ny Przed­bor­skiej. Stare Opocz­no i Nowe Opocz­no były mia­sta­mi kró­lew­ski­mi Ko­ro­ny Kró­le­stwa Pol­skie­go. Mia­sto kró­lew­skie w po­wie­cie opo­czyń­skim wo­je­wództ­wa san­do­mier­skie­go w dru­giej po­ło­wie XVI wieku.

Wikipedia


opoczysty

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. ska­li­sty

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈt͡ʃɨstɨ, AS: opočysty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opoka ż.

Wiktionary


opoczyński

przy­miot­nik od: Opocz­no


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Opocz­nem, do­ty­czą­cy Opocz­na

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opoczno n., opocznianin m., opocznianka ż.

Wiktionary


opodal

w po­bli­żu, obok, nie­da­le­ko; nie opo­dal, nie­o­po­dal


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …ko­mu­ni­ku­ją­cy o małej od­le­gło­ści przed­mio­tu lub zda­rze­nia od da­ne­go miej­sca

przy­słó­wek

 (2.1) …ko­mu­ni­ku­ją­cy, że coś znaj­du­je się lub dzie­je się w małej od­le­gło­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Konie pasły się opo­dal lasu.

 (2.1) Miesz­kam opo­dal.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obok

 (2.1) blisko

Wiktionary


opodatkowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ekon. na­ło­że­nie po­dat­ku lub po­dat­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podatek m., podatnik m., podatniczka ż., opodatkowywanie n.

 czas. opodatkować dk., opodatkowywać ndk.

 przym. podatkowy, podatniczy

Wiktionary


opodatkować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opo­dat­ko­wy­wać)

 (1.1) ekon. na­ło­żyć po­da­tek, obło­żyć, ob­cią­żyć po­dat­kiem

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opo­dat­ko­wać się (ndk. opo­dat­ko­wy­wać się)

 (2.1) ekon. na­ło­żyć na sie­bie do­bro­wol­nie po­da­tek, ob­cią­żyć się do­bro­wol­nie po­dat­kiem; zo­bo­wią­zać się do wno­sze­nia sta­łych skła­dek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opodatkowanie n., opodatkowywanie n., podatek mrz., podatki nmos., podatkobiorca mos., podatkowanie n., podatkowicz mos., podatniczka ż., podatnik mos.

 czas. opodatkowywać ndk., podatkować ndk.

 przym. podatkowy, podatniczy

Wiktionary


opodatkowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­kła­da­nie po­dat­ków

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. podatek m., podatnik m., podatniczka ż., opodatkowanie n.

 czas. opodatkować dk., opodatkowywać ndk.

 przym. podatkowy, podatniczy

Wiktionary


opodatkowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opo­dat­ko­wać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|opo­dat­ko­wać.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opo­dat­ko­wy­wać się (dk. opo­dat­ko­wać się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|opo­dat­ko­wać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opodatkowanie n., opodatkowywanie n., podatek mrz., podatki nmos., podatkobiorca mos., podatkowanie n., podatkowicz mos., podatniczka ż., podatnik mos.

 czas. opodatkować ndk., podatkować ndk.

 przym. podatkowy, podatniczy

Wiktionary


opodeldok

ma­zi­dło myd­la­no-kam­fo­ro­we z amo­nia­kiem i olej­ka­mi ete­rycz­ny­mi, lek prze­ciw­gość­co­wy wy­na­le­zio­ny przez Pa­ra­cel­su­sa


SJP.pl


opoić

1. daw­niej: upić kogoś; opić;
2. opoić się - śro­do­wi­sko­wo: upić się; opić się, upoić się


SJP.pl


opojowice

Opo­jo­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Czar­no­ży­ły.

Wikipedia


opoka

1. w pe­tro­gra­fii: twar­da skała osa­do­wa, skła­da­ją­ca się głów­nie z wę­gla­nu wap­nia i krze­mion­ki, uży­wa­na jako ma­te­riał bu­dow­la­ny oraz do pro­duk­cji ma­te­ria­łów ścier­nych i izo­la­cyj­nych;
2. po­tocz­nie o skale lub ka­mie­niu;
3. prze­no­śnie: so­lid­na pod­sta­wa, fun­da­ment cze­goś, pod­wa­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. przen. to, co daje komuś lub cze­muś przetr­wa­nie, wspar­cie

 (1.2) książk. geogr. ska­li­ste po­dło­że

 (1.3) geol. skała mie­sza­na, zbu­do­wa­na głów­nie z krze­mion­ki i wę­gla­nu wap­nia;

Wiktionary

Opoka – skała mie­sza­na, zbu­do­wa­na z or­ga­no­ge­nicz­nej krze­mion­ki (opal, chal­ce­don, prze­waż­nie po­cho­dzą­cej z krze­mion­ko­wych gąbek) i wę­gla­nu wap­nia. Może za­wie­rać nie­wiel­kie ilo­ści gla­u­ko­ni­tu i sub­stan­cji ila­stych. W wy­ni­ku wie­trze­nia che­micz­ne­go może ulec od­wap­nie­niu, pow­sta­je wtedy tak zwana opoka lekka.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pana ro­dzi­ce byli dro­gow­ska­za­mi i opoką dla swo­ich wy­cho­wan­ków

 (1.3) W Pol­sce opoki są po­spo­li­te w osa­dach gór­nej kredy po­za­kar­pac­kiej, zaś opoki lek­kie wy­stę­pu­ją na Wy­ży­nie Lu­bel­skiej i w obrze­że­niu Gór Świę­to­krzy­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opokowy, opoczysty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostoja, podpora, oparcie, filar, bastion

Wiktionary


opolanie

ple­mię sło­wiań­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opo­la­nie – ple­mię za­chod­nio­sło­wiań­skie
  • Opo­la­nie – grupa et­no­gra­ficz­na na Ślą­sku Opol­skim
  • opo­la­nie – miesz­kań­cy mia­sta Opole

Wikipedia


opolanin

miesz­ka­niec Opola, Opola Lu­bel­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Opola lub Opola Lu­bel­skie­go

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Opola lub Opola Lu­bel­skie­go, uro­dzo­na w Opolu lub Opolu Lu­bel­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈlãɲĩn, AS: opolãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opole n., Opolanin m., Opolanka ż., Opolszczyzna ż.

:: fż. opolanka ż.

 przym. opolski

Wiktionary


opolanka

miesz­kan­ka Opola, Opola Lu­bel­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Opola

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈlãnka, AS: opolãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opole n., Opolskie n., Opole, opolanin, Opolanin, Opolanka, Opolszczyzna

 przym. opolski

Wiktionary


opolczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


opole

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Pol­sce śred­nio­wiecz­nej obej­mu­ją­ca kil­ka­na­ście wsi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. wczes­noś­red­nio­wiecz­ny zwią­zek te­ry­to­rial­ny u ple­mię­e­mion pol­skich i po­łab­skich;

 (1.2) hist. adm. jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w XII–XIII wieku, obej­mu­ją­ca kilka bądź kil­ka­na­ście wsi są­sia­du­ją­cych ze sobą

 (1.3) daw. ekon. da­ni­na, po­słu­gi i świad­cze­nia skła­da­ne przez lud­ność ta­kiej jed­nost­ki (gminy)

Wiktionary

( Op­peln, Ôpole, Up­peln, Op­po­lia) – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, sie­dzi­ba władz wo­je­wództ­wa opol­skie­go i po­wia­tu opol­skie­go. Hi­sto­rycz­na sto­li­ca Gór­ne­go Ślą­ska. Dwu­dzie­ste siód­me co do wiel­ko­ści po­pu­la­cji mia­sto w Pol­sce (125 492 miesz­kań­ców na 31 grud­nia 2024 roku). Pod wzglę­dem po­wierzch­ni szes­na­ste (149,03 km²) (za Ja­worz­nem (152,42 km²) oraz przed Ryb­ni­kiem (148,27 km²)).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­ja­wi­ła się nowa forma ad­mi­ni­stra­cji, a mia­no­wi­cie opole, za­stę­pu­ją­ce niż­szy sto­pień ist­nie­ją­cy po­przed­nio, mia­no­wi­cie te­ry­to­ria ro­do­we. Opole ob­ję­ło ob­sza­ry więk­sze, na­le­żą­ce do kilku rodów, i miało okre­ślo­ne cechy zwią­za­ne z ta­ki­mi czy in­ny­mi zo­bo­wią­za­nia­mi lud­no­ści wobec pań­stwa.

 (1.2) Za­nied­ba­nie po­go­ni po­cią­ga­ło za sobą pła­ce­nie kary za prze­stęp­cę, a od­wrot­nie – schwy­ta­nie go uwal­nia­ło lud­ność ca­łe­go opola od od­po­wie­dzial­no­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔlɛ, AS: opole

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opolnik mos., opolanin mos., opolanka ż.

 geogr. Opole, Opolskie, Opolszczyzna

 przym. opolny, opolowy, opolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) gmina

 (1.3) polowe, vicinia

Wiktionary


opolnica

Opol­ni­ca ( Giers­dorf) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie ząb­ko­wic­kim, w gmi­nie Bardo.

Wikipedia


opolny

do­ty­czą­cy opola, two­rzą­cy opole, za­rzą­dza­ją­cy opo­lem


SJP.pl


opolski

przy­miot­nik od: Opole, Opole Lu­bel­skie, Opol­skie (Opol­szczyz­na)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Opole

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po 1280 ksią­żę opol­ski Bo­le­sław I spro­wa­dził tu z Rud Wiel­kich zakon cy­ster­sów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔlsʲci, AS: opolsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Opole n., opole n., opolanin m., opolanka ż., Opolanin m., Opolanka ż., Opolszczyzna ż., Opolskie n.

Wiktionary


opolskie

przy­miot­nik od: Opole, Opole Lu­bel­skie, Opol­skie (Opol­szczyz­na)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. re­gion w po­łud­nio­wej Pol­sce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Burze wy­stą­pi­ły w Opol­skiem i na Dol­nym Ślą­sku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opole n., opolanin mos., Opolanin mos., opolanka ż., Opolanka ż., opolczyk mos., Opole n., Opolszczyzna ż.

 przym. opolski, podopolski

Wiktionary


opolskolubelski

przy­miot­nik od: Opole Lu­bel­skie; opol­ski


SJP.pl


opolszczyzna

re­gion w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. oko­li­ce Opola;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na Opol­szczyź­nie miesz­ka licz­na spo­łecz­ność nie­miec­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔlˈʃt͡ʃɨzna, AS: opolščyzna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opole n., Opole n., Opolskie n., opolanin mos., opolanka ż., Opolanin mos., Opolanka ż.

 przym. opolski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Opolskie, Śląsk Opolski

Wiktionary


opomiarować

wy­po­sa­żyć in­sta­la­cję w przy­rzą­dy po­mia­ro­we


SJP.pl


opona

1. zew­nętrz­na, gu­mo­wa część koła po­ja­zdu;
2. daw­niej: ozdob­na za­sło­na, po­kro­wiec, po­wło­ka;
3. opona móz­go­wo-rdze­nio­wa - błona z tkan­ki łącz­nej, ota­cza­ją­ca mózg i rdzeń krę­go­wy;
4. opona pa­ję­cza - opona móz­go­wo-rdze­nio­wa ota­cza­ją­ca mózg; pa­ję­czy­nów­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mot. zew­nętrz­na część koła na­kła­da­na na felgę lub obręcz;

 (1.2) anat. błona tkan­ki łącz­nej, ota­cza­ją­ca mózg i rdzeń krę­go­wy; zob. opony móz­go­wo-rdze­nio­we.

 (1.3) przest. ozdob­na tka­ni­na na ścia­nę

 (1.4) pot. fałdy tkan­ki tłu­szczo­wej na brzu­chu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opona pne­u­ma­tycz­na – zew­nętrz­na część koła po­ja­zdu
  • opona – po­wło­ka zew­nętrz­na za­bez­pie­cza­ją­ca oś­ro­dek kabla przez wpły­wem czyn­ni­ków zew­nętrz­nych
  • opona – w ko­lej­nict­wie: zwy­cza­jo­wa nazwa plan­de­ki do za­bez­pie­cza­nia ła­dun­ków w od­kry­tych wa­go­nach (wę­glar­kach, rza­dziej plat­for­mach)
  • opona – tka­ni­na de­ko­ra­cyj­na, ta­pi­se­ria ina­czej go­be­lin
  • opony móz­go­wo-rdze­nio­we:
    • opona mięk­ka – jedna z opon móz­go­wo-rdze­nio­wych
    • opona twar­da – jedna z opon móz­go­wo-rdze­nio­wych
    • opona pa­ję­cza – jedna z trzech opon móz­go­wo-rdze­nio­wych
  • Betonová opona – album cze­skiej grupy Umbrt­ka

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy zmie­ni­łaś opony na zi­mo­we?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔ̃na, AS: opõna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oponiarstwo n., oponiarz m.

:: zdrobn. oponka ż.

 przym. oponowy, podoponowy, oponiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) gobelin, tapiseria

Wiktionary


oponent

prze­ciw­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto się prze­ciw­sta­wia komuś lub cze­muś, ma od­mien­ną opi­nię

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔ̃nɛ̃nt, AS: opõnẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oponowanie n.

:: fż. oponentka ż.

 czas. oponować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwnik, antagonista, opozycjonista

Wiktionary


oponentka

→ opo­nent


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która nie zga­dzać się z czymś, opo­nu­je

Wiktionary

Patrz:

oponent

Powiązane:

 rzecz. opozycja ż., oponowanie n.

:: fm. oponent ż.

 czas. oponować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) antagonistka, opozycjonistka

Wiktionary


oponiak

nie­zło­śli­wy no­wot­wór móz­go­wo-rdze­nio­wej opony twar­dej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) med. nie­zło­śli­wy no­wot­wór opon móz­go­wo-rdze­nio­wych;

Wiktionary

Opo­niak ( me­nin­gio­ma) – zaz­wy­czaj ła­god­ny (w 90% I° we­dług WHO) no­wot­wór oś­rod­ko­we­go ukła­du ner­wo­we­go, zwy­kle łatwy do zo­pe­ro­wa­nia, umiej­sco­wio­ny w opo­nach móz­go­wo-rdze­nio­wych móz­go­wia lub rdze­nia krę­go­we­go. Opo­nia­ki są naj­częst­szy­mi ła­god­ny­mi no­wot­wo­ra­mi mózgu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opo­nia­ki są naj­częst­szy­mi ła­god­ny­mi no­wot­wo­ra­mi mózgu.

Wiktionary


oponiarz

osoba zaj­mu­ją­ca się hand­lem opo­na­mi lub ich wul­ka­ni­za­cją; wul­ka­ni­za­tor


SJP.pl


oponka

1. zdrob­nie­nie od: opona (część ogu­mie­nia po­ja­zdu);
2. środ­ko­wa część oprzę­du jed­wab­ni­ka;
3. glon na­le­żą­cy do typu sinic, wy­stę­pu­ją­cy w około 40 ga­tun­kach, naj­czę­ściej na wil­got­nych gła­zach, mu­rach, pło­tach;
4. pą­czek w kształ­cie krąż­ka z dziur­ką w środ­ku; donut, donat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: opona

 (1.2) kulin. okrą­głe ciast­ko o zło­ta­wej bar­wie, z ot­wo­rem w środ­ku, wy­ko­na­ne z cia­sta droż­dżo­we­go lub se­ro­we­go, sma­żo­ne na głę­bo­kim tłu­szczu, czę­sto po­sy­py­wa­ne cu­krem pu­drem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Och, muszę zmie­nić opon­kę w moim autku.

 (1.2) Bab­cia us­ma­ży­ła całą ster­tę opo­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔ̃nka, AS: opõnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opona ż., oponiarstwo n., oponiarz m.

 przym. oponowy, podoponowy, oponiarski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pączek wiedeński, pączek serowy, gniazdko, donut

Wiktionary


oponowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opo­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔ̃nɔˈvãɲɛ, AS: opõnovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oponować

 rzecz. opozycja ż., opozycjonistka ż., oponent mos., oponentka ż.

Wiktionary


oponować

1. ma­ni­fe­sto­wać sprze­ciw;
2. mieć inne zda­nie


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) prze­ciw­sta­wiać się, mieć od­mien­ne zda­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze swej stro­ny i praw­ni­cy z Mi­ni­ster­stwa Spra­wied­li­wo­ści opo­no­wa­li po cichu prze­ciw prze­mo­cy wszech­wład­nej po­li­cji po­li­tycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔ̃ˈnɔvat͡ɕ, AS: opõnovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opozycjonista mos., opozycja ż., opozycjonistka ż., oponowanie n., oponent m., oponentka ż.

Wiktionary


oponowy

→ opona


SJP.pl

Patrz:

opona

opopielać

daw­niej: ob­sy­py­wać, przy­kry­wać po­pio­łem


SJP.pl


opora

w bu­dow­nict­wie: belka pod­pie­ra­ją­ca kon­struk­cje z in­nych belek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. osoba, na któ­rej można się wes­przeć w trud­nej sy­tu­a­cji

 (1.2) daw. rzecz, na któ­rej coś lub ktoś się opie­ra

 (1.3) daw. coś bę­dą­ce przesz­ko­dą, trud­no­ścią sto­ją­cą na dro­dze do cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Je­steś wład­cą i oporą moją i wszyst­kich Fe­ni­cjan w tym kraju, ale… bądź mi­ło­sier­ny…

 (1.3) Wszyst­ko szło temu Kró­lo­wi z oporą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. parcie n., opór mrz., oparcie n., opieranie n., opieranie się n.

 czas. opierać się ndk., oprzeć się dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oparcie, opoka, ostoja

 (1.3) przeszkoda, zawada

Wiktionary


opornica

nie­ru­cho­ma, zew­nętrz­na szyna zwrot­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) elektr. dwój­nik wpro­wa­dza­ją­cy do ob­wo­du re­zy­stan­cję, któ­rej war­tość można zmie­niać bez ro­złą­cza­nia ele­men­tów ukła­du;

Wiktionary

Opor­ni­ca (cyr. Опорница) – wieś w Ser­bii, w okrę­gu szu­ma­dij­skim, w mie­ście Kra­gu­je­vac. W 2011 roku li­czy­ła 603 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do elek­trod […] przy­ło­żyć na­pię­cie 100 mV po­bra­ne z za­si­la­cza (2 V) oraz dziel­ni­ka na­pię­cia ze­sta­wio­ne­go z dwóch opor­nic de­ka­do­wych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opornik mrz., opór mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reostat

Wiktionary


opornie

przy­miot­nik

 (1.1) w spo­sób opor­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opornik mrz.

 przym. oporny

Wiktionary


oporniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: opor­nie


SJP.pl


oporniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: opor­ny; bar­dziej opor­ny


SJP.pl


opornik

urzą­dze­nie włą­cza­ne do ob­wo­du elek­trycz­ne­go w celu zmniej­sze­nia na­tę­że­nia prądu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) elektr. elek­tron. ele­ment elek­tro­nicz­ny za­mie­nia­ją­cy ener­gię elek­trycz­ną w cie­pło;

 (1.2) wojsk. ele­ment dzia­ła, któ­re­go za­da­niem jest wy­ha­mo­wa­nie ze­spo­łu odrzu­to­we­go po­przez przeksz­tał­ce­nie jego ener­gii ki­ne­tycz­nej w ener­gię ciepl­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔrʲɲik, AS: oporʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opór m., oporność ż., opornica ż., opieranie n.

:: zdrobn. oporniczek m.

 czas. opierać ndk.

 przym. oporowy, opornikowy, opornościowy, oporny, opornie

 przysł. opornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rezystor

Wiktionary


opornikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opor­ni­kiem, do­ty­czą­cy opor­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opornik m., opór mrz.

Wiktionary


oporność

1. nie­pod­da­wa­nie się dzia­ła­niu czyn­ni­ków zew­nętrz­nych;
2. skłon­ność do prze­ciw­sta­wia­nia się czy­imś po­le­ce­niom;
3. opór elek­trycz­ny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opor­ność – opór elek­trycz­ny, im­pe­dan­cja
  • opor­ność na an­ty­bio­ty­ki

Wikipedia


oporny

1. sta­wia­ją­cy opór, nie­pod­da­ją­cy się dzia­ła­niu cze­goś
2. o drob­no­u­stro­jach i wi­ru­sach: nie­wraż­li­wy na leki


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nie­pod­da­ją­cy się żad­nym wpły­wom

 (1.2) taki, który sta­wia opór

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opornik mrz., oporność ż., opór mrz.

 czas. opierać ndk., oprzeć dk.

 przym. oporowy, opornie

 przysł. opornie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krnąbrny, nieposłuszny, odporny, trudny, uparty, wytrzymały

 (1.2) kłopotliwy, odporny, zacinający się

Wiktionary


oporopowrotnik

urzą­dze­nie w dzia­łach strzel­ni­czych po­wo­du­ją­ce po­wrót lufy po wy­strza­le do po­zy­cji po­cząt­ko­wej


SJP.pl

Opo­ro­po­wrot­nik – ele­ment kon­struk­cji dzia­ła, mon­to­wa­ny głów­nie przy ar­ma­tach czoł­go­wych oraz dzia­łach ar­ty­le­rii ho­lo­wa­nej, sta­łej i sa­mo­bież­nej, słu­żą­cy do zmniej­sze­nia odrzu­tu lufy, spo­wo­do­wa­nia po­wro­tu lufy do po­ło­że­nia sprzed strza­łu oraz utrzy­my­wa­nia lufy w tym po­ło­że­niu przy do­wol­nych ką­tach pod­nie­sie­nia.

Wikipedia


oporować

usta­wiać narty pod kątem wzglę­dem sie­bie i wzglę­dem kie­run­ku jazdy roz­su­wa­jąc pięt­ki w celu wy­ko­na­nia skrę­tu lub ha­mo­wa­nia


SJP.pl


oporowianin

miesz­ka­niec Opo­ro­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


oporowianka

miesz­kan­ka Opo­ro­wa (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


oporowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opo­ro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ła­bi­szyn
  • Opo­ro­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. le­szczyń­skim, w gmi­nie Krze­mie­nie­wo
  • Opo­ro­wo – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Ostro­róg
  • Opo­rów

Wikipedia


oporowość

→ opo­ro­wy


SJP.pl

Patrz:

oporowy

oporowski

przy­miot­nik od: Opo­ro­wo


SJP.pl


oporowy

sta­wia­ją­cy opór; ma­ją­cy opór; dzia­ła­ją­cy na za­sa­dzie oporu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z opo­rem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opornik mrz., opór mrz.

 przym. oporny

Wiktionary


oporski

naz­wi­sko


SJP.pl


oportunista

czło­wiek bier­ny, ugo­do­wy, przy­sto­so­wu­ją­cy się do oko­licz­no­ści dla osią­gnię­cia włas­nych ko­rzy­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek nie­kie­ru­ją­cy się żad­ny­mi sta­ły­mi za­sa­da­mi, do­sto­so­wu­ją­cy się do ak­tu­al­nych oko­licz­no­ści dla osią­gnię­cia włas­nych ko­rzy­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔrtũˈɲista, AS: oportũńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oportunizm m.

:: fż. oportunistka ż.

 przym. oportunistyczny

 przysł. oportunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformista, koniunkturalista, potakiewicz; pot. prostytutka

Wiktionary


oportunistka

ko­bie­ta bier­na, ugo­do­wa, przy­sto­so­wu­ją­ca się do oko­licz­no­ści dla osią­gnię­cia włas­nych ko­rzy­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: opor­tu­ni­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔrtũˈɲistka, AS: oportũńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oportunizm m.

:: fm. oportunista m.

 przym. oportunistyczny

 przysł. oportunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformistka, koniunkturalistka

Wiktionary


oportunistycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób opor­tu­ni­stycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oportunizm mrz., oportunista mos., oportunistka ż.

 przym. oportunistyczny

Wiktionary


oportunistyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: opor­tu­ni­stycz­nie


SJP.pl


oportunistyczność

do­sto­so­wy­wa­nie się do sy­tu­a­cji w celu osią­gnię­cia jak naj­więk­szych ko­rzy­ści; opor­tu­nizm


SJP.pl


oportunistyczny

ce­chu­ją­cy się bra­kiem sta­łych zasad, przy­sto­so­wu­ją­cy się do danej sy­tu­a­cji dla uzy­ska­nia oso­bi­stych ko­rzy­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z opor­tu­niz­mem, cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się opor­tu­niz­mem

 (1.2) med. zwią­za­ny z za­ka­że­niem u osob­ni­ków z ob­ni­żo­ną od­por­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oportunizm m., oportunista m., oportunistka ż.

 przysł. oportunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformistyczny, koniunkturalny, kompromisowy, ugodowy

Wiktionary


oportunizm

do­sto­so­wy­wa­nie się do sy­tu­a­cji w celu osią­gnię­cia jak naj­więk­szych ko­rzy­ści; opor­tu­ni­stycz­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­sta­wa mo­ral­na czło­wie­ka kie­ru­ją­ce­go się w swym po­stę­po­wa­niu nie po­wszech­nie przy­ję­ty­mi za­sa­da­mi, lecz tym, co w danej sy­tu­a­cji jest dla niego ko­rzyst­ne;

 (1.2) polit. przest. ule­ga­nie na­ci­sko­wi bur­żu­az­ji, po­li­ty­ka uchy­la­nia się od walki kla­so­wej

Wiktionary

Opor­tu­nizm (łac. "op­por­tu­nus", dosł. (wiatr wie­ją­cy) w kie­run­ku portu; przy­chyl­ny, ko­rzyst­ny, wy­god­ny) – po­sta­wa mo­ral­na cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się re­zy­gna­cją ze sta­łych zasad mo­ral­nych lub prze­ko­nań dla osią­gnię­cia do­raź­nych ko­rzy­ści, wy­bie­ra­nie za­wsze tego, co jest w danej sy­tu­a­cji ko­rzyst­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Po 1956 r. (PZPR) zesz­ła na po­zy­cje opor­tu­niz­mu i re­wiz­jo­niz­mu, przez co stra­ci­ła po­par­cie pro­le­ta­ria­tu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔrˈtũɲism̥, AS: oportũńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oportunista mos., oportunistka ż.

 przym. oportunistyczny

 przysł. oportunistycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) konformizm, koniunkturalizm, koniunkturalność

Wiktionary


opory

przesz­ko­dy o po­dło­żu psy­chicz­nym


SJP.pl


oporzyn

Opo­rzyn (niem. "Spie­gel") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec, w po­bli­żu je­zio­ra Opo­rzyń­skie­go.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa pil­skie­go.

Wikipedia


oporządzenie

ogół przed­mio­tów skła­da­ją­cych się na umun­du­ro­wa­nie i uz­bro­je­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ze­staw przed­mio­tów nie­zbęd­nych komuś do peł­nie­nia ja­kiejś funk­cji lub wy­ko­na­nia ja­kichś zadań

Wiktionary


oporządzić

1. wy­ko­nać ru­ty­no­we czyn­no­ści go­spo­dar­skie lub po­rząd­ko­we; zad­bać o kogoś lub o coś;
2. oczy­ścić za­bi­te zwie­rzę; opra­wić;
3. opo­rzą­dzić się - do­pro­wa­dzić się do po­rząd­ku, zad­bać o sie­bie; ogar­nąć się


SJP.pl


oporów

1. prze­ciw­sta­wia­nie się czy­jeś woli lub prze­mo­cy, nie­u­le­ga­nie ja­kiejś sile;
2. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na prze­ciw­sta­wia­niu się prze­pły­wo­wi prądu elek­trycz­ne­go; re­zy­stan­cja
3. siła pow­sta­ją­ca przy wpra­wia­niu ciał w ruch lub wy­wo­ła­na ru­chem tych ciał i skie­ro­wa­na prze­ciw­nie do kie­run­ku ruchu;
4. spo­sób ha­mo­wa­nia po­le­ga­ją­cy na zbli­że­niu ku sobie dzio­bów nart i od­da­le­niu pię­tek; pług


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. osied­le we Wroc­ła­wiu;

 (1.2) geogr. wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim;

 (1.3) geogr. gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim;

 (1.4) daw. geogr. gro­ma­da w po­wie­cie kut­now­skim w wo­je­wództ­wie łódz­kim;

 (1.5) geogr. część wsi Ujazd w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie opa­tow­skim, w gmi­nie Iwa­ni­ska

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opo­rów – osied­le we Wroc­ła­wiu
  • Opo­rów – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim, w gmi­nie Opo­rów
  • Opo­rów – gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie kut­now­skim
  • Opo­rów – dawna gro­ma­da w po­wie­cie kut­now­skim w wo­je­wództ­wie łódz­kim
  • Ko­lo­nia Opo­rów, Zamek w Opo­ro­wie, Ką­pie­li­sko Opo­rów, Opo­ro­wo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tym tram­wa­jem do­je­dzie pan do Opo­ro­wa.

 (1.2) W lesie pod Opo­ro­wem na­zbie­ra­li­śmy grzy­bów.

 (1.5) Mamy trzy morgi w Opo­ro­wie, które do­sta­li­śmy po babce.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oporowski

 rzecz. oporowianin mos., oporowianka ż., Oporówek mrz., Oporówko n.

Wiktionary


oporówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opo­ró­wek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Opo­ró­wek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ła­bi­szyn

Wikipedia


oporówko

Opo­rów­ko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim, w gmi­nie Krze­mie­nie­wo.

Wieś szla­chec­ka Opo­row­ko po­ło­żo­na była w 1580 roku w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go. W la­tach 1975−1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa le­szczyń­skie­go.

Wikipedia


opos

nie­du­ży ssak dra­pież­ny z ro­dzi­ny dy­del­fów, tor­bacz ży­ją­cy w la­sach Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Środ­ko­wej; opos­sum, dy­delf, szczur wor­ko­wa­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Phi­lan­der|Bris­son|ref=tak., ro­dzaj ssaka z po­dro­dzi­ny dy­del­fów;

 (1.2) zool. ssak z ro­dza­ju opos (1.1)

Wiktionary

Opos ("Phi­lan­der") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny dy­del­fów (Di­delp­hi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny dy­del­fo­wa­tych (Di­delp­hi­dae).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Nasza suka upo­lo­wa­ła oposa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oposy lm. nmos.

 przym. oposowy

Wiktionary


oposik

ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny dy­del­fów


SJP.pl

Opo­sik ("Gra­ci­li­na­nus") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny dy­del­fów (Di­delp­hi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny dy­del­fo­wa­tych (Di­delp­hi­dae).

Wikipedia


oposowy

→ opos, → oposy


SJP.pl

Patrz:

opos, → oposy

opossum

1. rasa kró­li­ków cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pię­kną okry­wą wło­so­wą o sta­lo­wo­po­pie­la­tym od­cie­niu;
2. nie­du­ży ssak dra­pież­ny z ro­dzi­ny dy­del­fów, tor­bacz ży­ją­cy w la­sach Ame­ry­ki Pół­noc­nej i Środ­ko­wej; dy­delf, opos, szczur wor­ko­wa­ty


SJP.pl


oposy

1. futro ze skó­rek opo­sów
2. ro­dzi­na nie­wiel­kich (naj­więk­sze są wiel­ko­ści kota) ssa­ków z rzędu tor­ba­czy, za­miesz­ku­ją­cych Ame­ry­kę Środ­ko­wą i Po­łud­nio­wą, o dłu­gim, chwyt­nym ogo­nie, ce­nio­ne dla futra; dy­del­fy; dy­del­fo­wa­te; szczu­ry wor­ko­wa­te


SJP.pl


opowiadaczka

ko­bie­ta, która opo­wia­da; nar­ra­tor­ka; ba­jar­ka


SJP.pl


opowiadanie

1. to, co jest opo­wia­da­ne; opo­wieść;
2. w li­te­ra­tu­rze: krót­ki utwór li­te­rac­ki pi­sa­ny prozą, te­ma­tycz­nie ogra­ni­czo­ny do jed­ne­go wątku fa­bu­lar­ne­go, róż­nią­cy się od no­we­li bra­kiem wy­raź­nej kon­struk­cji, luź­nym ukła­dem akcji, czę­sto wzbo­ga­co­nej epi­zo­da­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) liter. krót­ki utwór epic­ki;

 (1.2) coś, co zo­sta­ło opo­wie­dzia­ne

Wiktionary

Opo­wia­da­nie – krót­ki utwór li­te­rac­ki o pro­stej akcji, nie­wiel­kich roz­mia­rach, naj­czę­ściej jed­no­wąt­ko­wej fa­bu­le, pi­sa­ny prozą (epika). Jeden z pod­sta­wo­wych ga­tun­ków li­te­rac­kich.

Na­le­ży roz­róż­nić, w kon­tek­ście li­te­ra­tu­roz­naw­czym, po­ję­cie opo­wia­da­nia jako pod­sta­wo­wej formy wy­po­wie­dzi nar­ra­cyj­nej, opo­wia­da­nie jako po­ję­cie ga­tun­ku epic­kie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z przy­jem­no­ścią czy­tam opo­wia­da­nia Po­le­sła­wa Prusa.

 (1.2) Z za­par­tym tchem słu­cha­li­śmy opo­wia­dań sta­re­go ga­jo­we­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ, AS: opovʹi ̯adãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opowiedzenie n., opowiastka ż., opowiadacz mos., opowiadaczka ż.

:: zdrobn. opowiadanko n.

 czas. opowiadać ndk., opowiedzieć dk., powiedzieć dk.

 przym. opowieściowy, opowiadawczy

Wiktionary


opowiadanko

zdrob­nie­nie od: opo­wia­da­nie


SJP.pl


opowiadać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opo­wie­dzieć)

 (1.1) mówić o ja­kiejś hi­sto­rii, przed­sta­wiać sło­wa­mi ja­kieś wy­da­rze­nie, re­la­cjo­no­wać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opo­wia­dać się (dk. opo­wie­dzieć się)

 (2.1) być za czymś, po­pie­rać coś, być zwo­len­ni­kiem ja­kie­goś po­glą­du, dzia­ła­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mama opo­wia­da dziec­ku bajkę.

 (1.1) Mamo, opo­wiedz mi, jak poz­na­łaś tatę.

 (1.1) Prze­o­ry­sza uwiel­bia opo­wia­dać o życiu klasz­to­ru.

 (2.1) Opo­wia­dam się za in­ter­na­cjo­na­liz­mem i rów­no­ścią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈvʲjadat͡ɕ, AS: opovʹi ̯adać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opowiadanie n., opowieść ż., opowiedzenie n., opowiastka ż.

 czas. opowiedzieć dk., poopowiadać dk., powiadać ndk., powiedzieć dk.

 przym. opowieściowy, powieściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) snuć opowieść (opowieści); gw. Górny Śląsk łosprawiać, berać

 (2.1) popierać

Wiktionary


opowiastka

krót­kie opo­wia­da­nie o tre­ści mo­ra­li­stycz­nej; po­wiast­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: opo­wieść

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈvʲjastka, AS: opovʹi ̯astka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opowieść ż., opowiadanie n.

 przym. opowieściowy

 czas. powiedzieć, opowiadać ndk.

Wiktionary


opowiedzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opo­wie­dzieć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔvʲjɛˈd͡zɛ̃ɲɛ, AS: opovʹi ̯eʒẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opowiedzieć, opowiadać, powiedzieć

 rzecz. opowiadanie, opowieść

Wiktionary


opowiedzieć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opo­wia­dać)

 (1.1) zob. opo­wia­dać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opo­wie­dzieć się (ndk. opo­wia­dać się)

 (2.1) zob. opo­wia­dać się.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­pro­si­łem dziad­ka, żeby mi opo­wie­dział o woj­nie.

 (2.1) Część Ka­ta­loń­czy­ków opo­wie­dzia­ło się w re­fe­ren­dum za nie­pod­le­gło­ścią re­gio­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈvʲjɛ̇d͡ʑɛ̇t͡ɕ, AS: opovʹi ̯ėʒ́ėć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opowieść ż., opowiedzenie n., opowiadacz m., opowiadanie n., opowiadanko n.

 czas. opowiadać ndk., powiedzieć dk.

 przym. powieściowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. zwykłodać

Wiktionary


opowieść

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) opo­wia­da­na hi­sto­ria

 (1.2) liter. utwór nar­ra­cyj­ny o bo­ga­tej fa­bu­le i ga­wę­dziar­skiej nar­ra­cji, zwy­kle dłuż­szy od opo­wia­da­nia i no­we­li, krót­szy od po­wie­ści

 (1.3) przen. pejor. coś, co zo­sta­ło po­wie­dzia­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opo­wieść – płyta Woj­cie­cha Ma­jew­skie­go, z roku 2009
  • Opo­wieść – ame­ry­kań­ski dra­mat fil­mo­wy z 2018 roku w re­ży­se­rii Jen­ni­fer Fox
  • Opo­wieść – sin­giel Edyty Bar­to­sie­wicz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Długo snuł swą opo­wieść, a my sie­dzie­li­śmy za­słu­cha­ni.

 (1.2) „Ka­mien­na wio­ska” to no­stal­gicz­na opo­wieść Xia­o­lu Guo, au­tor­ki chiń­skie­go po­cho­dze­nia.

 (1.3) Jakoś nie wie­rzę w tę opo­wieść.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕt͡ɕ, AS: opovʹi ̯ėść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opowiedzenie n., opowiadanie n., opowiadanko n., opowiadacz m., opowiadaczka ż.

:: zdrobn. opowiastka ż.

 czas. powiedzieć, opowiadać ndk., opowiedzieć dk.

 przym. opowieściowy, opowiadawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bajanie, bajka, baśń, gawęda, historia, klechda, legenda, mit, podanie; gw. Górny Śląsk bera

 (1.2) opowiadanie

 (1.3) bajka

Wiktionary


opowijać

daw­niej: owi­jać w coś; spo­wi­jać


SJP.pl


opowoga

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. od­wa­ga

Wiktionary


opozycja

1. prze­ciw­sta­wie­nie się komuś lub cze­muś;
2. ugru­po­wa­nie lub grupa ugru­po­wań bę­dą­ca prze­ciw­na po­li­ty­ce rządu;
3. prze­ci­wień­stwo dwóch pojęć, idei itp.;
4. po­ło­że­nie, w któ­rym pla­ne­ta ob­ser­wo­wa­na z Ziemi znaj­du­je się po prze­ciw­nej stro­nie sfery nie­bie­skiej niż Słoń­ce i za­ra­zem naj­bli­żej Ziemi;
5. w szer­mier­ce: za­bez­pie­cze­nie ręki gardą;
6. w sza­chach: takie po­ło­że­nie kró­lów, że dzie­li ich od­le­głość do­kład­nie jed­ne­go pola


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­ciw­sta­wie­nie, prze­ciw­dzia­ła­nie

 (1.2) polit. par­tia, stron­nict­wo prze­ciw­ne rzą­do­wi lub więk­szo­ści par­la­men­tar­nej;

 (1.3) astr. prze­ciw­staw­ne po­ło­że­nie ciał nie­bie­skich wzglę­dem ob­ser­wa­to­ra na Ziemi;

 (1.4) szach. prze­ciw­staw­ne po­ło­że­nie króli na jed­nej linii lub prze­kąt­nej, kiedy od­dzie­la je jedno pole

 (1.5) sport. za­bez­pie­cze­nie ręki gardą w szer­mier­ce

 (1.6) jęz. ze­sta­wie­nie prze­ciw­staw­nych sobie ele­men­tów ję­zy­ka;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opo­zy­cja – w po­li­ty­ce, ro­dzaj ugru­po­wa­nia lub grupy ugru­po­wań
  • opo­zy­cja – w astro­no­mii, po­ję­cie z za­kre­su me­cha­ni­ki nieba
  • opo­zy­cja – w ję­zy­koz­naw­stwie, ze­sta­wie­nie prze­ciw­staw­nych sobie ele­men­tów ję­zy­ka
  • Opo­zy­cja – pol­ski ze­spół mu­zycz­ny
  • Opo­zy­cja po­li­tycz­na w PRL – opo­zy­cja an­ty­ko­mu­ni­stycz­na w Pol­skiej Rze­czy­po­spo­li­tej Lu­do­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pa­to­lo­gia hu­mo­ral­na, od­wo­łu­jąc się do uwa­run­ko­wań fiz­jo­lo­gicz­nych, zry­wa­ła z etio­lo­gią od­wo­łu­ją­cą się do zrzą­dzeń bogów, czyli stała w opo­zy­cji do me­dy­cy­ny te­ur­gicz­nej.

 (1.2) Opo­zy­cja może li­czyć na 50 miejsc w par­la­men­cie.

 (1.3) Mars i Słoń­ce są dzi­siaj w opo­zy­cji.

 (1.4) W koń­ców­kach z po­je­dyn­czym pio­nem uzy­ska­nie opo­zy­cji jest je­dy­nym środ­kiem obron­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɔˈzɨt͡sʲja, AS: opozycʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opozycyjność ż., opozycjonista m., opozycjonistka ż., oponent m., oponentka ż., oponowanie n., pozycja ż., pozycjonowanie n., supozycja ż.

:: zdrobn. opozycyjka ż.

 czas. oponować ndk., pozycjonować ndk.

 przym. opozycyjny, pozycyjny

 przysł. opozycyjnie, pozycyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przeciwstawienie, przeciwdziałanie, antagonizm

Wiktionary


opozycjonista

dzia­łacz po­li­tycz­ny, w par­la­men­cie lub poza nim, ma­ją­cy po­glą­dy od­mien­ne niż rząd i bro­nią­cy ich wszel­ki­mi środ­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba sprze­ci­wia­ją­ca się cze­muś

 (1.2) polit. czło­nek opo­zy­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opozycja ż.

:: fż. opozycjonistka ż.

 czas. oponować ndk.

 przym. opozycyjny

Wiktionary


opozycjonistka

→ opo­zy­cjo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) polit. człon­ki­ni opo­zy­cji

Wiktionary

Patrz:

opozycjonista

Powiązane:

 rzecz. opozycyjność ż., opozycja ż., oponowanie n.

:: fm. opozycjonista mos.

 czas. oponować ndk.

 przym. opozycyjny

Wiktionary


opozycjonizm

sprze­ci­wia­nie się po­li­ty­ce pań­stwo­wej; opo­zy­cyj­ność


SJP.pl


opozycyjność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest opo­zy­cyj­ne; cecha tych, któ­rzy są opo­zy­cyj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opozycja ż., opozycjonista m., opozycjonistka ż.

 przym. opozycyjny

 przysł. opozycyjnie

Wiktionary


opozycyjny

zwią­za­ny z opo­zy­cją


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) polit. do­ty­czą­cy grupy opo­zy­cji wzglę­dem wła­dzy

 (1.2) sprze­ci­wia­ją­cy się, opo­nu­ją­cy

 (1.3) prze­ciw­staw­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opozycjonista mos., opozycjonistka ż., opozycja ż., opozycyjność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) antagonistyczny

Wiktionary


opończa

1. przy­kry­cie skrzy­ni ła­dun­ko­wej sa­mo­cho­du lub przy­cze­py, wy­ko­na­ne z ma­te­ria­łu wo­do­szczel­ne­go; plan­de­ka;
2. płaszcz z kap­tu­rem no­szo­ny daw­niej jako strój po­dróż­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ob­szer­ny płaszcz z kap­tu­rem

Wiktionary

Opoń­cza – ro­dzaj daw­ne­go pła­szcza z kap­tu­rem, bez rę­ka­wów.

Opoń­cze w Eu­ro­pie sto­so­wa­ne były jako ele­ment stro­ju po­dróż­ne­go od XII do XVIII wieku (w Pol­sce po­pu­lar­ne w XIV-XVI wieku). Szyte z sukna, zbli­żo­ne kro­jem do pe­le­ry­ny czę­sto z pod­szew­ką lub pod­bi­ja­ne fu­trem. Naj­czę­ściej dłu­gie i o luź­nym sze­ro­kim kroju, także z ot­wo­ra­mi na ręce i za­kła­da­ne przez głowę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy na se­kun­dę czar­na opoń­cza odrzu­ca­na zo­sta­ła na bok, Mał­go­rza­ta nie zwal­nia­jąc biegu od­wró­ci­ła się i zo­ba­czy­ła, że nie ma już za nimi róż­no­barw­nych wie­życ, nie ma już od dawna i mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɔ̃j̃n͇t͡ʃa, AS: opõĩ ̯ṇča

Wiktionary


opp

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = praw. społ. or­ga­ni­za­cja po­żyt­ku pu­blicz­ne­go;

 (1.2) = transp. od­cin­ko­wy po­miar pręd­ko­ści;

 (1.3) = adm. od­dział pre­wen­cji po­li­cji;

 (1.4) = żegl. sport. op­ty­mist,

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opp – mia­sto w USA, w sta­nie Ala­ba­ma, hrab­stwie Co­ving­ton
  • or­ga­ni­za­cja po­żyt­ku pu­blicz­ne­go – or­ga­ni­za­cja po­za­rzą­do­wa lub spół­ka ka­pi­ta­ło­wa po­wo­ła­na w celu niez­wią­za­nym z pro­wa­dze­niem dzia­łal­no­ści go­spo­dar­czej
  • od­cin­ko­wy po­miar pręd­ko­ści
  • Od­dzia­ły Pre­wen­cji Po­li­cji – jed­nost­ki or­ga­ni­za­cyj­ne pol­skiej Po­li­cji, przez­na­czo­ne głów­nie do dzia­łań ze­spo­ło­wych w ra­mach po­dod­dzia­łów zwar­tych
  • NATO (po­tocz­nie Or­ga­ni­za­cja Paktu Pół­noc­no­at­lan­tyc­kie­go) – or­ga­ni­za­cja po­li­tycz­no-woj­sko­wa
  • Op­ti­mist (skrót: OPP) – klasa jach­tów
  • Ob­ject Push Pro­fi­le – ele­ment stosu pro­to­ko­łów Blu­e­to­oth
  • Or­to­fe­nyl­fe­nol (2-fe­nyl­fe­nol)

Wikipedia


oppenheimer

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Op­pen­he­i­mer – naz­wi­sko
  • Op­pen­he­i­mer – ame­ry­kań­sko-bry­tyj­ski film bio­gra­ficz­ny z 2023 roku w re­ży­se­rii Chri­stop­he­ra No­la­na o Ro­ber­cie Op­pen­he­i­me­rze
  • Op­pen­he­i­mer – kra­ter księ­ży­co­wy
  • Op­pen­he­i­mer – pół­noc­no­ir­landz­ki ze­spół mu­zycz­ny
  • Er­nest Op­pen­he­i­mer (1880–1957) – po­łud­nio­wo­a­fry­kań­ski prze­my­sło­wiec i fi­nan­si­sta po­cho­dze­nia nie­miec­kie­go
  • Franz Op­pen­he­i­mer (1864–1943) – nie­miec­ki so­cjo­log, eko­no­mi­sta i po­li­to­log
  • Jo­seph Süß Op­pen­he­i­mer (1692–1738) – ży­dow­ski ku­piec i ban­kier
  • Jos­hua Op­pen­he­i­mer (ur. 1974) – ame­ry­kań­ski re­ży­ser
  • Olga Op­pen­he­i­mer (1886–1941) – nie­miec­ka ma­lar­ka i gra­ficz­ka
  • Ro­bert Op­pen­he­i­mer (1904–1967) – ame­ry­kań­ski fizyk
  • Op­pen­he­im
  • gra­ni­ca Tol­ma­na-Op­pen­he­i­me­ra-Vol­kof­fa

Wikipedia


oppidum

ufor­ty­fi­ko­wa­ne osied­le za­kła­da­ne w miej­scach stra­te­gicz­nych od po­ło­wy II wieku p.n.e. do po­ło­wy I wieku p.n.e.


SJP.pl

Op­pi­dum – miej­sce ob­wa­ro­wa­ne, osied­le obron­ne za­kła­da­ne naj­czę­ściej w miej­scu chro­nio­nym uksz­tał­to­wa­niem te­re­nu.

Op­pi­da ist­nia­ły od po­ło­wy II w. p.n.e. do po­ło­wy I w. p.n.e. (na te­re­nach Bry­ta­nii do po­ło­wy I w. n.e.). Ter­mi­nu używa się do okre­śle­nia cel­tyc­kich osad obron­nych.

Wikipedia


opr.

skrót od: opra­co­wał; oprac.


SJP.pl


oprac.

skrót od: opra­co­wał; opr.


SJP.pl

skrót

 (1.1) = opra­co­wa­nie

 (1.2) = opra­co­wał, opra­co­wa­li, opra­co­wa­ła, opra­co­wa­ły

Wiktionary


opracowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opra­co­wać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opra­co­wa­nie ut­wo­ru
  • opra­co­wa­nie lek­tu­ry szkol­nej
  • źró­dło wtór­ne

Wikipedia

Powiązane:

 czas. pracować, opracować dk.

 rzecz. praca ż.

 przym. zapracowany

Wiktionary


opracowanko

żar­to­bli­wie, iro­nicz­nie: nie­zbyt ob­szer­ne, niez­wy­kle do­kład­ne i zaz­wy­czaj nudne pi­sem­ne opra­co­wa­nie ja­kie­goś te­ma­tu, za­gad­nie­nia; wy­pra­co­wan­ko, ela­bo­ra­cik


SJP.pl


opracować

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|opra­co­wy­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odkąd Freud pod ko­niec XIX wieku opra­co­wał me­to­dę psy­cho­te­ra­pe­u­tycz­ną, którą naz­wał psy­cho­a­na­li­zą, bar­dzo wiele się wy­da­rzy­ło w tej dzie­dzi­nie.

 (1.1) Opra­co­wa­no szcze­gó­ło­we mapy od­le­głych ob­sza­rów zlo­do­wa­co­nych sto­su­jąc naj­pierw fo­to­gra­me­trię na­ziem­ną […], a na­stęp­nie or­ga­ni­zu­jąc misje lot­ni­cze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpraˈt͡sɔvat͡ɕ, AS: opracovać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. pracować

 rzecz. opracowanie n.

 przym. zapracowany

Wiktionary


opracowywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opra­co­wy­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔprat͡sɔvɨˈvãɲɛ, AS: opracovyvãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opracowywać, pracować

 przym. zapracowany

Wiktionary


opracowywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opra­co­wać)

 (1.1) zgłę­biać za­gad­nie­nie, do­ko­ny­wać szcze­gó­ło­wej ana­li­zy

 (1.2) przy­go­to­wy­wać do osta­tecz­ne­go kształ­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dro­dzy stu­den­ci, opra­cuj­cie w domu pro­blem rów­no­wa­gi bio­ce­no­zy w Morzu Bał­tyc­kim.

 (1.2) Mój ze­spół opra­co­wu­je mo­de­le zwie­rzę­ce, na któ­rych można by prze­pro­wa­dzić wcze­śniej oma­wia­ne ek­spe­ry­men­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔprat͡sɔˈvɨvat͡ɕ, AS: opracovyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. praca ż., opracowywanie n.

 czas. pracować

 przym. zapracowany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) analizować

 (1.2) edytować, obrabiać, redagować

Wiktionary


opraem

skót od: Mo­nia­les Or­di­nis Pra­e­mon­stra­ten­sis - zakon nor­ber­ta­nek


SJP.pl


oprah

[czy­taj: opra] imię żeń­skie


SJP.pl


opranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oprać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈprãɲɛ, AS: oprãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oprać

Wiktionary


oprata

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. hipol. lejce

Wiktionary


oprawa

1. okład­ka książ­ki;
2. zro­bie­nie okład­ki książ­ki, ramy do fo­to­gra­fii lub obra­zu;
3. ele­men­ty ar­ty­stycz­ne i efek­ty spe­cjal­ne to­wa­rzy­szą­ce ja­kie­muś wy­da­rze­niu;
4. to w czym osa­dzo­ny jest jakiś przed­miot


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) okład­ka książ­ki, ze­szy­tu itp.

 (1.2) to, w czym dany przed­miot jest osa­dzo­ny

 (1.3) ele­men­ty to­wa­rzy­szą­ce cze­muś (np. wy­da­rze­niu) i ua­trak­cyj­nia­ją­ce je

 (1.4) to, co ota­cza oczy: brwi, rzęsy itd.

 (1.5) zro­bie­nie opra­wy (1.1)

 (1.6) łow. po­stę­po­wa­nie z upo­lo­wa­ną zwie­rzy­ną

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opra­wa (po­li­gra­fia) – spo­sób wy­koń­cze­nia pu­bli­ka­cji po­li­gra­ficz­nej
  • Opra­wa oś­wiet­le­nio­wa – urzą­dze­nie elek­trycz­ne
  • Opra­wa obra­zu – rama obra­zu
  • Opra­wa wdo­wia – za­bez­pie­cze­nie dla żony
  • Opra­wa oku­la­ro­wa – część oku­la­rów
  • Opra­wa li­tur­gicz­na – ele­men­ty li­tur­gii
  • Opra­wa meczu – wi­do­wi­sko two­rzo­ne na try­bu­nach przez ki­bi­ców

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ta książ­ka po­do­ba mi się szcze­gól­nie ze wzglę­du na jej pię­kną opra­wę.

 (1.2) Wia­do­mo, że w Pol­sce do wy­ro­bu opraw rę­ko­je­ści, jej ozdób i okuć po­chew dosyć czę­sto uży­wa­no mo­sią­dzu.

 (1.3) Nie­ste­ty, po­pu­lar­no­ści McClane′a nie do­rów­nu­je gra­fi­ka. Mimo wy­ko­rzy­sta­nia ak­ce­le­ra­to­rów 3D, opra­wa wi­zu­al­na pre­zen­tu­je się bar­dzo bla­dziut­ko.

 (1.4) Ładna bru­net­ka o dłu­gich wło­sach i bar­dzo ciem­nej opra­wie oczu gro­ma­dzi­ła wokół sie­bie wiele osób spoś­ród dzie­ci przed­sta­wi­cie­li krę­gów daw­nej i obec­nej wła­dzy […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprawny, oprawka ż., oprawiacz m., oprawca m., oprawczyni ż., oprawianie n., oprawienie n.

 czas. oprawiać ndk., oprawić dk.

 przym. oprawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okładka

 (1.2) rama, obramowanie

Wiktionary


oprawca

ban­dy­ta, po­zo­sta­ją­cy na czy­ichś usłu­gach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba tor­tu­ru­ją­ca lub mor­du­ją­ca z czy­je­goś po­le­ce­nia

 (1.2) hist. urzęd­nik po­wo­ła­ny do ści­ga­nia prze­stęp­ców w XIV i XV wieku w Pol­sce;

Wiktionary

Opraw­ca (ju­sty­cja­riusz, "ma­le­fi­co­rum iu­di­ces") – w XIV i XV wieku w Pol­sce urzęd­nik po­wo­ła­ny do ści­ga­nia, prze­pro­wa­dze­nia śledzt­wa i są­dze­nia za­wo­do­wych zło­dziei oraz ra­bu­ją­cych na dro­gach bez wzglę­du na ich przy­na­leż­ność sta­no­wą.

Pow­sta­nie urzę­du było wy­ni­kiem umoc­nie­nia się wła­dzy mo­nar­szej za Wła­dy­sła­wa Ło­kiet­ka i próby umac­nia­nia w związ­ku z tym ele­men­tów ar­bi­tral­ne­go po­stę­po­wa­nia są­do­we­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈpraft͡sa, AS: oprafca

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprawa ż., oprawianie n.

:: fż. oprawczyni ż.

 czas. oprawiać ndk.

 przym. oprawny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kat, rakarz, rzeźnik

 (1.2) justycjariusz

Wiktionary


oprawczyni

→ opraw­ca


SJP.pl

Patrz:

oprawca

oprawianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opra­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oprawiać, oprawić

 rzecz. oprawny, oprawca mos., oprawa ż.

 przym. oprawny

Wiktionary


oprawiać

za­o­pa­try­wać w okład­kę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opra­wić)

 (1.1) za­o­pa­try­wać książ­kę, ze­szyt w okład­ki

 (1.2) wkła­dać obraz w ramy

 (1.3) szy­ko­wać za­bi­te zwie­rzę na mięso

 (1.4) wy­po­sa­żać na­rzę­dzie w trzo­nek lub rę­ko­jeść

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Niek­tó­re domy auk­cyj­ne po­da­ją nawet in­for­ma­cje o za­cho­wa­nych na­lep­kach firmy ra­miar­skiej, w któ­rej obraz był opra­wia­ny.

 (1.3) Kilku ma­ry­na­rzy zo­sta­ło i po­czę­ło opra­wiać upo­lo­wa­ną zwie­rzy­nę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprawny, oprawa ż., oprawka ż., oprawiacz m., oprawca m., oprawczyni ż., oprawianie n., oprawienie n.

 czas. oprawić dk.

 przym. oprawny, oprawkowy, oprawczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) sprawiać

Wiktionary


oprawienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opra­wić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oprawiać, oprawić

 rzecz. oprawny, oprawa ż.

 przym. oprawny

Wiktionary


oprawioczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. nóż do zdej­mo­wa­nia skóry ze zwie­rzę­cia

Wiktionary


oprawić

za­o­pa­trzyć w okład­kę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|opra­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprawny, oprawa ż., oprawianie n., oprawienie n., oprawka ż.

 czas. oprawiać

 przym. oprawny

Wiktionary


oprawka

to, w czym osa­dzo­ny jest mały przed­miot; opra­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś w czym się osa­dza inne przed­mio­ty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miał ja­kieś sto sześć­dzie­siąt cen­ty­me­trów wzro­stu, okrą­głą twarz przy­o­zdo­bio­ną czar­nym wąsem, a na nosie oku­la­ry o pro­sto­kąt­nych szkłach w czar­nych opraw­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprawny, oprawa ż.

 czas. oprawiać, oprawić

 przym. oprawny

Wiktionary


oprawki

to, w czym osa­dzo­ny jest mały przed­miot; opra­wa


SJP.pl


oprawny

1. ujęty w ramy, osa­dzo­ny w ra­mach; opra­wio­ny;
2. o książ­kach: ma­ją­cy twar­dą okład­kę;
3. dobra opraw­ne - dobra dzie­dzi­czo­ne przez mał­żon­kę na mocy za­pi­su


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) za­o­pa­trzo­ny w okład­kę

 (1.2) osa­dzo­ny w do­ce­lo­wym ma­te­ria­le lub obra­mo­wa­niu

 (1.3) daw. praw. sta­no­wią­cy praw­ną gwa­ran­cję ma­jąt­ko­wą z ty­tu­łu wiana lub po­sa­gu

 (1.4) daw. kulin. oczy­szczo­ny z po­włok zew­nętrz­nych oraz wy­pa­tro­szo­ny przed obrób­ką

 (1.5) daw. wojsk. za­bez­pie­czo­ny for­ty­fi­ka­cja­mi

 (2.2) daw. / hist. opraw­ne: zob. opraw­ne. (ro­dzaj da­ni­ny pu­blicz­nej)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na noc­nej szaf­ce leżał Stary Te­sta­ment opraw­ny w czar­ną skórę.

 (1.1) Cała księ­ga opraw­na była w skórę kozła ubi­te­go w gó­rach.

 (1.1) Stwór sie­dział przy ogni­sku, trzy­ma­jąc na ko­la­nach spo­rych roz­mia­rów księ­gę. Tak, była to bez wąt­pie­nia księ­ga. Opraw­na w zie­lo­ny sa­fian, bez ty­tu­łu, lecz za to nader bo­ga­to zdob­na wy­myśl­nym zło­tym or­na­men­tem.

 (1.2) Zegar ten ma ala­ba­stro­wą tar­czę opraw­ną w mo­siądz.

 (1.2) Nie­rzad­ko w okna wsta­wia­no płyt­ki krze­mien­ne opraw­ne w ołów.

 (1.2) Za kra­dzież opraw­nej w sre­bro bu­ła­wy osa­dzo­no go już wcze­śniej w ra­tu­szu, ale skoń­czy­ło się wów­czas szczę­śli­wie tylko na wy­gna­niu z mia­sta.

 (1.3) Po śmier­ci męża prze­by­wa­ła w swych do­brach opraw­nych w Smar­dze­wie i Pio­tro­wi­cach.

 (1.3) W 1522 r. Jad­wi­ga z Or­cho­wa, żona Sta­ni­sła­wa, sprze­da­ła dobra opraw­ne, tj. mia­sto Bu­rze­nin, Za­mo­ście, Strzał­ki, Praż­mów [...] Ja­no­wi Li­ciń­skie­mu z Choj­ne­go.

 (1.3) Wobec nie­wy­pła­ce­nia po­sa­gu Zofia nie mogła wejść w po­sia­da­nie dóbr opraw­nych.

 (1.4) Po­spie­szy­ła się tedy Abi­ga­il, i wzię­ła dwie­ście chle­ba, i dwie łagwi wina, i pięć owiec opraw­nych…

 (1.4) Gęś karm­na bez pie­rza opraw­na 12 gr.; w pie­rzu 14 gr.

 (1.4) Ale jak oba­czy­li Turcy, że to jak głod­ne muchy, do opraw­ne­go a tłu­ste­go cisną się wołu [...].

 (1.5) Wał i tyny były opraw­ne, wrota nowe i mocne, wew­nątrz wię­cej ru­mo­wisk niż bu­dow­li.

 (1.5) A Ie­ry­cho ná ten cżás zámknione y opráwne było dla ſtráchu ſynow Iſráelſkich.

 (1.6) Za­wsze nosił Ho­resz­ków li­be­ry­ją dawną, Kurtę s po­ła­mi żółtą, ga­lo­nem opraw­ną…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprawa ż., oprawca mos., oprawka ż., oprawianie n., oprawienie n.

 czas. oprawiać ndk., oprawić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) oprawiony

 (1.4) obłupiony, odarty, oparzony, oczyszczony

 (1.5) obronny, warowny

 (1.6) ochędożony, ozdobiony

Wiktionary


oprawy

1. okład­ka książ­ki;
2. zro­bie­nie okład­ki książ­ki, ramy do fo­to­gra­fii lub obra­zu;
3. ele­men­ty ar­ty­stycz­ne i efek­ty spe­cjal­ne to­wa­rzy­szą­ce ja­kie­muś wy­da­rze­niu;
4. to w czym osa­dzo­ny jest jakiś przed­miot


SJP.pl


oprać

1. wy­prać komuś wszyst­kie brud­ne ubra­nia;
2. oprać się - wy­prać sobie wszyst­kie brud­ne ubra­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opie­rać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny oprać się (ndk. opie­rać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|opie­rać się.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔprat͡ɕ, AS: oprać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opranie n., pranie n.

 czas. opierać

Wiktionary


opresja

1. trud­na, cza­sa­mi nie­bez­piecz­na sy­tu­a­cja;
2. daw­niej: prze­śla­do­wa­nie, ucie­mię­że­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) trud­na sy­tu­a­cja

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wresz­cie Buf­fa­lo Bill wy­ba­wił przy­ja­cie­la z opre­sji, ogła­sza­jąc wszem i wobec, że Nick... po­sia­da 5 żon.

 (1.1) Lo­ka­li­sta znowu wy­szedł obron­ną ręką z opre­sji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opresyjność ż.

 przym. opresyjny

 przysł. opresyjnie

 czas. oprymować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uciemiężenie, ucisk

Wiktionary


opresjonować

po­tocz­nie: prze­śla­do­wać, gnę­bić, na­rzu­cać swoją wła­dzę


SJP.pl


opresyj

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. kło­pot

Wiktionary


opresyjność

→ opre­syj­ny; opre­syw­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest opre­syj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opresja ż.

 przym. opresyjny

 przysł. opresyjnie

Wiktionary


opresyjny

taki, który ogra­ni­cza, na­rzu­ca, wy­mu­sza coś, stwa­rza po­czu­cie na­ci­sku; opre­syw­ny, re­pre­syj­ny, au­to­ry­tar­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z opre­sją, sta­wią­cy kogoś w kło­pot­li­wym po­ło­że­niu, po­wo­du­ją­cy ucisk, ucie­mię­że­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opresja ż., opresyjność ż.

 przysł. opresyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) tyraniczny, ciemiężczy

Wiktionary


opresywność

→ opre­syw­ny


SJP.pl

Patrz:

opresywny

opresywny

taki, który ogra­ni­cza, na­rzu­ca, wy­mu­sza coś, stwa­rza po­czu­cie na­ci­sku; opre­syj­ny, re­pre­syj­ny, au­to­ry­tar­ny


SJP.pl


opricznina

sy­stem spra­wo­wa­nia wła­dzy w pań­stwie mo­skiew­skim, po­le­ga­ją­cy na wy­dzie­le­niu czę­ści te­ry­to­rium kraju z odręb­nym apa­ra­tem ad­mi­ni­stra­cyj­nym i woj­skiem pod­le­gły­mi bez­poś­red­nio ca­ro­wi; oprycz­ni­na


SJP.pl

Opricz­ni­na, oprycz­ni­na ( опричнина) – okre­śle­nie okre­su w hi­sto­rii Rosji (1565–1572) i po­li­ty­ki sto­so­wa­nej w tym cza­sie przez cara Iwana IV Groź­ne­go. Słowo po­cho­dzi od słowa ro­syj­skie­go opricz – oprócz, osob­no. Głów­nym celem opricz­ni­ny było zdła­wie­nie wszel­kiej opo­zy­cji wew­nętrz­nej i umoc­nie­nie wła­dzy car­skiej.

Wikipedia


oprocentowanie

1. stopa, we­dług któ­rej na­li­cza­ne są od­set­ki od kre­dy­tu lub de­po­zy­tu;
2. kwota od­se­tek na­li­czo­na we­dług tej stopy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bank. ekon. pro­cen­to­wa wy­so­kość od­se­tek od po­życz­ki lub lo­ka­ty w sto­sun­ku rocz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cho­dzi w szcze­gól­no­ści o wpła­ty z NBP, po­cho­dzą­ce z opro­cen­to­wa­nia re­zerw obo­wiąz­ko­wych od­pro­wa­dza­nych przez banki ko­mer­cyj­ne na ra­chun­ki NBP.

 (1.1) Jeśli bank ofe­ru­je opro­cen­to­wa­nie 5% rocz­nie, oz­na­cza to, że po roku od kwoty 1000 zł uzy­ska­my 50 zł od­se­tek.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oprocentować

 licz. procent

 rzecz. procent mrz.

Wiktionary


oprocentować

wyz­na­czyć pro­cent, we­dług któ­re­go na­li­cza­ne będą od­set­ki od ja­kiejś kwoty


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opro­cen­to­wy­wać)

 (1.1) wyz­na­czyć pro­cent od sumy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔprɔt͡sɛ̃nˈtɔvat͡ɕ, AS: oprocẽntovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. procent m., oprocentowanie n., procentowość ż.

:: zdrobn. procencik m.

 czas. procentować ndk., oprocentowywać ndk., zaprocentować dk.

 przym. procentowy

 przysł. procentowo

 licz. procent

Wiktionary


oprogramowanie

ca­łość in­for­ma­cji w po­sta­ci ze­sta­wu in­struk­cji, za­im­ple­men­to­wa­nych in­ter­fej­sów i zin­te­gro­wa­nych da­nych przez­na­czo­nych dla kom­pu­te­ra do re­a­li­za­cji wyz­na­czo­nych celów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) in­form. ogół pro­gra­mów kom­pu­te­ro­wych

 (1.2) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opro­gra­mo­wać.

Wiktionary

Opro­gra­mo­wa­nie ( soft­wa­re) – ogół in­for­ma­cji w po­sta­ci ze­sta­wu in­struk­cji, za­im­ple­men­to­wa­nych in­ter­fej­sów i zin­te­gro­wa­nych da­nych przez­na­czo­nych dla kom­pu­te­ra do re­a­li­za­cji wyz­na­czo­nych celów. Celem opro­gra­mo­wa­nia jest przet­wa­rza­nie da­nych w wyz­na­czo­nym przez twór­cę za­kre­sie. Okre­śle­nie „opro­gra­mo­wa­nie” może funk­cjo­no­wać jako sy­no­nim ter­mi­nów „pro­gram kom­pu­te­ro­wy” oraz „apli­ka­cja”, przy czym sto­su­je się je zaz­wy­czaj na oz­na­cze­nie więk­szych pro­gra­mów oraz ich zbio­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wła­śnie mój pro­gram an­ty­wi­ru­so­wy wyś­wiet­lił ko­mu­ni­kat, że na moim kom­pu­te­rze wy­kry­to opro­gra­mo­wa­nie szpie­gow­skie. Co mam robić?

 (1.1) W związ­ku z kry­zy­sem fi­nan­so­wym naj­więk­si pro­du­cen­ci opro­gra­mo­wa­nia za­po­wie­dzie­li zwol­nie­nia.

 (1.2) Opro­gra­mo­wa­nie wszyst­kich hi­sto­rii użyt­kow­ni­ka zaj­mie tro­chę czasu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ, AS: oprogrãmovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. programowanie n., programista mos.

 czas. programować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) software

Wiktionary


oprosić

opro­sić się: uro­dzić pro­się­ta jako sa­mi­ca świni lub dzika, stać się ma­cio­rą, lochą


SJP.pl


oprotestować

zgło­sić pro­test prze­ciw­ko ja­kie­muś za­rzą­dze­niu, ja­kiejś de­cyz­ji itp.; zak­we­stio­no­wać, prze­ciw­sta­wić się, za­pro­te­sto­wać, sprze­ci­wić się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) zgło­sić sprze­ciw wobec ja­kiejś de­cyz­ji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. protest m., protestowanie n.

 czas. protestować ndk.

Wiktionary


oprotestowywać

zgła­szać pro­test prze­ciw­ko ja­kie­muś za­rzą­dze­niu, ja­kiejś de­cyz­ji itp.; kwe­stio­no­wać, prze­ciw­sta­wiać się, pro­te­sto­wać, sprze­ci­wiać się


SJP.pl


oprotka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. sznur, po­wro­zek

Wiktionary


oprowadzaczka

→ opro­wa­dzacz


SJP.pl

Patrz:

oprowadzacz

oprowadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opro­wa­dzać.

Wiktionary


oprowadzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opro­wa­dzić)

 (1.1) pro­wa­dzić kogoś z miej­sca na miej­sce po­ka­zu­jąc coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jerzy opro­wa­dzał pana swego po całej fa­bry­ce, po­ka­zał mu swoją ma­chi­nę, a pod­nie­co­ny po­chwa­ła­mi, mówił z za­pa­łem i z taką pew­no­ścią sie­bie, a wy­glą­dał tak męsko i pię­knie, iż pan jego doz­nał przy­gnę­bia­ją­ce­go uczu­cia włas­nej nie­u­dol­no­ści — wobec nie­wol­ni­ka….

Wiktionary


oprowadzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opro­wa­dzić.

Wiktionary


oprowka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zo­o­techn. do­da­tek do po­kar­mu dla bydła w po­sta­ci np. zmie­lo­ne­go ziar­na

Wiktionary


oprych

za­ka­pior, zbój, chu­li­gan


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. pot. ban­dy­ta, drob­ny prze­stęp­ca, chu­li­gan, awan­tur­nik, zbir

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A co to, sza­now­ni pań­stwo, za­miast oglą­dać w te­le­wi­zo­rze pa­pie­ża, co przy­jeż­dża do kraju, oglą­da­ją za­ka­za­ne mordy opry­chów?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opryszek m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kobzacz

Wiktionary


oprychówka

po­tocz­nie: męska czap­ka z dasz­kiem


SJP.pl


opryczniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z oprycz­ni­ną, do­ty­czą­cy oprycz­ni­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprycznina ż.

Wiktionary


oprycznik

zwo­len­nik sy­ste­mu spra­wo­wa­nia wła­dzy (oprycz­ni­ny) w Car­stwie Ro­syj­skim przez Iwana IV Groź­ne­go w la­tach 1565-1572


SJP.pl


oprycznina

sy­stem spra­wo­wa­nia wła­dzy w pań­stwie mo­skiew­skim, po­le­ga­ją­cy na wy­dzie­le­niu czę­ści te­ry­to­rium kraju z odręb­nym apa­ra­tem ad­mi­ni­stra­cyj­nym i woj­skiem pod­le­gły­mi bez­poś­red­nio ca­ro­wi; opricz­ni­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. car­ski apa­rat ter­ro­ru w XVI w. za pa­no­wa­nia Iwana IV Groź­ne­go;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprycznik m., opricznina ż.

 przym. opryczniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opricznina

Wiktionary


oprymować

prze­sta­rza­łe: prze­śla­do­wać, cie­mię­żyć kogoś; gnę­bić, uci­skać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) daw. gnę­bić, uci­skać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod­hor­ski z przy­ja­ciół­mi ru­nę­li w pomoc opry­mo­wa­ne­mu, roz­po­czę­ła się szar­pa­ni­na, cała izba por­wa­ła się z miejsc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opresja ż.

Wiktionary


oprysk

po­kry­cie cze­goś roz­py­lo­nym płyn­nym środ­kiem che­micz­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) czyn­ność lub pro­ces opry­ski­wa­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔprɨsk, AS: oprysk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opryskiwanie n., opryskanie n., opryskliwość

 czas. opryskać, opryskiwać, pryskać

 przym. opryskliwy, opryskowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opryskiwanie

Wiktionary


opryskiwacz

urzą­dze­nie do roz­py­la­nia sub­stan­cji cie­kłych, sto­so­wa­ne przy ochro­nie che­micz­nej oraz na­wo­że­niu ro­ślin upraw­nych, drzew i krze­wów


SJP.pl

Opry­ski­wacz – urzą­dze­nie do opry­ski­wa­nia, sto­so­wa­ne przy ochro­nie che­micz­nej i na­wo­że­niu ro­ślin upraw­nych oraz drzew i krze­wów. W pod­sta­wo­wej wer­sji skła­da się ze zbior­ni­ka na ciecz ro­bo­czą, pompy oraz koń­ców­ki roz­py­la­ją­cej lub ze­sta­wu roz­py­la­czy umie­szczo­nych na lancy opry­ski­wa­cza.

Wikipedia


opryskiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opry­ski­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieopryskiwanie n., oprysk mrz.

 czas. opryskiwać ndk.

Wiktionary


opryskiwać

po­kry­wać coś roz­py­lo­nym płyn­nym środ­kiem che­micz­nym


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) mo­czyć coś drob­ny­mi kro­pel­ka­mi cie­czy

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opry­ski­wać się

 (2.1) mo­czyć drob­ny­mi kro­pel­ka­mi cie­czy sa­me­go sie­bie

 (2.2) mo­czyć drob­ny­mi kro­pel­ka­mi cie­czy sie­bie wza­jem­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔprɨˈsʲcivat͡ɕ, AS: oprysʹḱivać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprysk m., opryskiwacz m., opryskiwarka ż., opryskiwanie n.

 czas. opryskać, pryskać

 przym. opryskowy, opryskliwy

 przysł. opryskliwie

Wiktionary


opryskliwie

przy­słó­wek

 (1.1) nie­u­przej­mie, szorst­ko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opryskliwość ż.

 czas. opryskać dk., opryskiwać ndk.

 przym. opryskliwy

Wiktionary


opryskliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: oprys­kli­wie


SJP.pl


opryskliwość

nie­mi­łe na­sta­wie­nie do roz­mów­cy, cecha cha­rak­te­ry­zu­ją­ca kogoś, kto od­po­wia­da nie­u­przej­mie, nie­życz­li­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha osoby, która pro­wa­dzi roz­mo­wy w spo­sób nie­u­przej­my, bur­kli­wy, uży­wa­jąc pół­słó­wek

 (1.2) cecha wy­po­wie­dzi nie­u­przej­mej i bur­kli­wej

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opryskliwy

 przysł. opryskliwie

 rzecz. oprysk mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) burkliwość, warkliwość, gburowatość, gruboskórność, szorstkość

Wiktionary


opryskliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: oprys­kli­wy


SJP.pl


opryskliwy

roz­ma­wia­ją­cy bez mi­łe­go na­sta­wie­nia do roz­mów­cy, od­po­wia­da­ją­cy nie­u­przej­mie, nie­życz­li­wie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­po­wia­da­ją­cy nie­u­przej­mie

 (1.2) brzmią­cy nie­u­przej­mie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Był tak oprys­kli­wy, że nie mia­łem ocho­ty z nim roz­ma­wiać.

 (1.2) O co się tak w ogól­no­ści roz­cho­dzi? – od­po­wie­dzia­ła oprys­kli­wym tonem ko­bie­ta, prze­czu­wa­jąc, że będą z mężem ja­kieś kło­po­ty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opryskliwość ż., oprysk mrz.

 czas. opryskać dk., opryskiwać ndk.

 przysł. opryskliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) arogancki, gburowaty, humorzasty, impertynencki, obcesowy, niegrzeczny, nieuprzejmy, odpychający, oschły, szorstki, warkliwy, zgryźliwy, zrzędny

Wiktionary


opryskowy

przy­miot­nik od: oprysk


SJP.pl


opryszczać

po­kry­wać pry­szcza­mi


SJP.pl


opryszczka

cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez wi­ru­sy HSV1 i HSV2


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. (Her­pes sim­plex) cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez wi­ru­sy HSV1 i HSV2;

 (1.2) med. wy­syp­ka zło­żo­na z pę­che­rzy­ków z za­war­to­ścią płynu su­ro­wi­cze­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opryszcz­ka (Pse­u­do­sa­ge­dia) – ro­dzaj po­ro­stów
  • opryszcz­ka – za­kaź­na cho­ro­ba wi­ru­so­wa

Wikipedia

Powiązane:

 przym. opryszczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opryszczka pospolita, opryszczka zwykła, pot. zimno, pot. febra

Wiktionary


opryszek

ktoś, kto grabi, ra­bu­je; rabuś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zob. oprych.

 (1.2) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. urwis, we­so­łek

 (1.3) reg. zbój­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) W Kar­pa­tach Wschod­nich zbój­ni­cy na­zy­wa­ni byli oprysz­ka­mi, zaś na te­re­nach po­łud­nio­wo­kar­pac­kich i bał­kań­skich Im­pe­rium Os­mań­skie­go haj­du­ka­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprych mos.

Wiktionary


oprzały

rzad­ko: taki, który się oprzał (od­pa­rzył się)


SJP.pl


oprzewodowanie

Oprze­wo­do­wa­nie (ang. "wi­ring sy­stem") – prze­wód (kabel) lub ze­spół prze­wo­dów (kabli) oraz prze­wo­dów szy­no­wych wraz z ele­men­ta­mi mo­cu­ją­cy­mi, a także osło­na­mi prze­wo­dów (kabli) i prze­wo­dów szy­no­wych.

Wikipedia


oprzeć

1. wes­przeć, po­de­przeć
2. uza­sad­nić coś czymś
3. oprzeć się:
a) wes­przeć się na czymś
b) po­trak­to­wać coś za pod­sta­wę
c) uzy­skać pomoc, wspar­cie
d) sta­wić opór
e) rzad­ko: do­trzeć do­kądś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opie­rać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny oprzeć się (ndk. opie­rać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|opie­rać się.

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Pod­szedł więc do okna, od­sło­nił za­sło­ny, a potem oparł się o pa­ra­pet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpʃɛt͡ɕ, AS: opšeć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opierać ndk.

 rzecz. oparcie n., opór mrz.

 przym. oporny

Wiktionary


oprzyrządowanie

ze­staw przy­rzą­dów wspo­ma­ga­ją­cych lub słu­żą­cych do ob­słu­gi okre­ślo­ne­go urzą­dze­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. masz. ak­ce­so­ria i środ­ki tech­nicz­ne sta­no­wią­ce uzu­peł­nie­nie wy­po­sa­że­nia ma­szyn i urzą­dzeń, umoż­li­wia­ją­ce wy­ko­na­nie spe­cja­li­stycz­nych zadań i ope­ra­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do ma­szy­ny do­łą­czo­no bar­dzo bo­ga­te oprzy­rzą­do­wa­nie fa­brycz­ne.

 (1.1) Przy­kła­do­we ele­men­ty oprzy­rzą­do­wa­nia fre­zar­ki na­rzę­dzio­wej to gło­wi­ca dłu­tu­ją­ca, po­dziel­ni­ca, tu­lej­ki, stół obro­to­wy i uchyl­ny, pod­trzym­ka do po­zio­mów oraz wi­bro­i­zo­la­to­ry.

 (1.1) Ma­szy­na po­sia­da kom­plet­ne oprzy­rzą­do­wa­nie: głów­kę pod­wój­nie skręt­ną, głów­kę do dłu­to­wa­nia, dwa oku­la­ry, po­dziel­ni­cę, konik do po­dziel­ni­cy, gi­ta­rę, ima­dło, trzpie­nie i tu­lej­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpʃɨʒɔ̃ndɔˈvãɲɛ, AS: opšyžõndovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. przyrząd mrz.

 czas. przyrządzać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) akcesoria, instrumentarium, narzędzia, osprzęt, przybory, sprzęt, wyposażenie

Wiktionary


oprzyrządowywać

za­o­pa­try­wać w po­trzeb­ne przy­rzą­dy


SJP.pl


oprzysięgać

daw­niej: za­przy­się­gać (skła­dać przy­się­gę)


SJP.pl


oprzytamniać

przy­wra­cać do przy­tom­no­ści


SJP.pl


oprzytomniały

1. odzy­skać przy­tom­ność, wró­cić do przy­tom­no­ści; oc­knąć się;
2. odzy­skać zdol­ność oceny sy­tu­a­cji, lo­gicz­ne­go my­śle­nia; opa­mię­tać się


SJP.pl


oprzytomnieć

1. odzy­skać przy­tom­ność, wró­cić do przy­tom­no­ści; oc­knąć się;
2. odzy­skać zdol­ność oceny sy­tu­a­cji, lo­gicz­ne­go my­śle­nia; opa­mię­tać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|przy­tom­nieć.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wtedy ksiądz miał na­dzie­ję, że chłop oprzy­tom­nie­je, ale on prze­stał już w ogóle przy­tom­nieć. Pił na umór i nic nie wska­zy­wa­ło na to, że coś może pójść w lep­szym kie­run­ku.

Wiktionary


oprzątać

po­tocz­nie: wy­ko­ny­wać co­dzien­ne prace go­spo­dar­skie, szcze­gól­nie zwią­za­ne z ho­dow­lą zwie­rząt do­mo­wych; obrzą­dzać


SJP.pl


oprzątnąć

po­tocz­nie: wy­ko­nać co­dzien­ne prace go­spo­dar­skie, szcze­gól­nie zwią­za­ne z ho­dow­lą zwie­rząt do­mo­wych; obrzą­dzić


SJP.pl


oprzęd

osło­na z cien­kich ni­te­czek, wyt­wa­rza­na z wy­dzie­li­ny gru­czo­łów gę­bo­wych larw wielu owa­dów


SJP.pl

Oprzęd

Oprzęd – luźna, włó­kni­sta struk­tu­ra wy­ko­rzy­sty­wa­na w celu ochro­ny przed nie­ko­rzyst­ny­mi wa­run­ka­mi śro­do­wi­ska lub jako sieci łowne, ut­wo­rzo­na z cien­kich, jed­wa­bi­stych nici przęd­nych pow­sta­ją­cych z wy­dzie­li­ny gru­czo­łów przęd­nych wielu sta­wo­no­gów lub gru­czo­łu bi­sio­ro­we­go małży.

Wikipedia


oprzędać

opla­tać coś oprzę­dem; oprzę­dzać, oprzę­dy­wać


SJP.pl


oprzędnica

oprzęd­ni­ca je­sien­na - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny niedź­wie­dziów­ko­wa­tych


SJP.pl


oprzędywać

opla­tać coś oprzę­dem; oprzę­dzać, oprzę­dać


SJP.pl


oprzędzać

opla­tać coś oprzę­dem; oprzę­dy­wać, oprzę­dać


SJP.pl


oprzędzik

oprzę­dzik prę­go­wa­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


oprzężów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oprzę­żów – wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wola Krzysz­to­por­ska
  • Oprzę­żów – ko­lo­nia w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie piotr­kow­skim, w gmi­nie Wola Krzysz­to­por­ska

Wikipedia


oprócz

1. przy­i­mek wy­łą­cza­ją­cy z za­kre­su od­nie­sie­nia zda­nia ele­ment, któ­re­go nazwa użyta jest po tym przy­im­ku;
2. przy­i­mek włą­cza­ją­cy do za­kre­su od­nie­sie­nia zda­nia ele­ment, któ­re­go nazwa użyta jest po tym przy­im­ku


SJP.pl

przy­i­mek

 (1.1) …oz­na­cza­ją­cy, że coś nie znaj­du­je się w ja­kimś zbio­rze: poza, z wy­łą­cze­niem, nie li­cząc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Pol­sce oprócz ogro­dów bo­ta­nicz­nych ist­nie­ją i dzia­ła­ją: ar­bo­re­ta, ogro­dy ro­ślin lecz­ni­czych, ogro­dy leśne i spe­cja­li­stycz­ne.

 (1.1) Ktoś z nas dwóch mu­siał zdra­dzić, bo tajne hasło oprócz cie­bie zna­łem tylko ja.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔprut͡ʃ, AS: opruč

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) poza, prócz, z wyjątkiem, z wyłączeniem, wyjąwszy

Wiktionary


oprószanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opró­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. prószyć, zaprószyć, oprószyć, oprószać ndk.

Wiktionary


oprószać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opró­szyć)

 (1.1) po­sy­pu­jąc, po­kry­wać cien­ką war­stew­ką cze­goś drob­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprószanie n., oprószenie n.

 czas. prószyć, zaprószyć, oprószyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obsypywać, posypywać, przyprószać

Wiktionary


oprószyć

de­li­kat­nie po­sy­pać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opró­szać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opró­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oprószanie n., oprószenie n.

 czas. prószyć, zaprószyć, oprószać ndk.

Wiktionary


opróżnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opróż­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpruʒʲˈɲä̃ɲɛ, AS: opružʹńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. próżnia ż., opróżnienie n., próżność ż., próżniaczość ż.

 czas. opróżniać ndk., opróżnić dk.

 przym. próżniowy, próżniaczy

 przysł. próżno

Wiktionary


opróżniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) usu­wać za­war­tość cze­goś, czy­nić coś pu­stym

cza­sow­nik zwrot­ny opróż­niać się

 (2.1) sta­wać się pu­stym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie umiem opróż­niać tego no­we­go worka do od­ku­rza­cza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpruʒʲɲät͡ɕ, AS: opružʹńäć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opróżnienie n., próżnia ż., opróżnianie n.

 przym. próżniowy

 czas. opróżnić

Wiktionary


opróżnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opróż­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opróż­niać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opróż­nić się (ndk. opróż­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|opróż­niać się.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opróżniać ndk.

 rzecz. opróżnianie n., opróżnienie n., próżnia ż.

 przym. próżniowy

Wiktionary


ops

1. skrót od: Open Pro­fi­le Stan­dard, w in­for­ma­ty­ce: stan­dard ochro­ny da­nych oso­bo­wych użyt­kow­ni­ków In­ter­ne­tu;
2. skrót od: Oś­ro­dek Po­mo­cy Spo­łecz­nej


SJP.pl

Ops, Ops Con­si­via – sta­ro­i­tal­ska bo­gi­ni włą­czo­na do re­li­gii Rzy­mian jako uo­so­bie­nie ob­fi­to­ści, bó­stwo uro­dza­ju i do­stat­ku, bo­ga­tych żniw i płod­no­ści ziemi, bę­dą­ce opie­kun­ką rol­nict­wa.

Pier­wot­nie sa­biń­ska, potem wpro­wa­dzo­na do pan­te­o­nu rzym­skie­go przez Ty­tu­sa Ta­cju­sza, po­dob­nie jak inne bó­stwa plo­nów. Do jej sank­tu­a­rium w pa­ła­cu kró­lew­skim do­stęp miały je­dy­nie we­stal­ki z ar­cy­ka­pła­nem.

Wikipedia


opsnąć

ops­nąć się - zsu­nąć się, ob­su­nąć się


SJP.pl


opsonina

sub­stan­cja wcho­dzą­ca w skład nor­mal­nej su­ro­wi­cy krwi, osła­bia­ją­ca dzia­ła­nie za­raz­ków i ułat­wia­ją­ca tym samym ni­szcze­nie ich przez fa­go­cy­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­ciw­cia­ło w krwi

Wiktionary


opsoniny

sub­stan­cja wcho­dzą­ca w skład nor­mal­nej su­ro­wi­cy krwi, osła­bia­ją­ca dzia­ła­nie za­raz­ków i ułat­wia­ją­ca tym samym ni­szcze­nie ich przez fa­go­cy­ty


SJP.pl

Op­so­ni­ny – sub­stan­cje, które po przy­łą­cze­niu się do an­ty­ge­nu ułat­wia­ją zaj­ście fa­go­cy­to­zy. Taka uspraw­nio­na dzię­ki op­so­ni­nom fa­go­cy­to­za nosi nazwę im­mu­no­fa­go­cy­to­zy, zaś pro­ces i stan opła­szcze­nia an­ty­ge­nu przez op­so­ni­ny na­zy­wa­my op­so­ni­za­cją.

Naj­waż­niej­szy­mi op­so­ni­na­mi są skład­ni­ki do­peł­nia­cza (C3b, C4b, iC3b, C3dg i C3d) oraz prze­ciw­cia­ła klasy IgG. Niem­niej jed­nak funk­cję op­so­nin mogą peł­nić także inne sub­stan­cje, na przy­kład biał­ko C-re­ak­tyw­ne, fi­bry­no­gen, fi­bro­nek­ty­na.

Wikipedia


opsyna

gli­ko­pro­te­i­na bę­dą­ca skład­ni­kiem świa­tło­czu­łych barw­ni­ków siat­ków­ki oka; bie­rze udział w pro­ce­sie barw­ne­go wi­dze­nia dzien­ne­go; wro­dzo­ny brak op­sy­ny po­wo­du­je dal­to­nizm


SJP.pl


opsyny

gli­ko­pro­te­i­na bę­dą­ca skład­ni­kiem świa­tło­czu­łych barw­ni­ków siat­ków­ki oka; bie­rze udział w pro­ce­sie barw­ne­go wi­dze­nia dzien­ne­go; wro­dzo­ny brak op­sy­ny po­wo­du­je dal­to­nizm


SJP.pl

Op­sy­ny – grupa świa­tło­czu­łych, sprzę­żo­nych z biał­ka­mi G, re­cep­to­rów bło­no­wych o masie czą­stecz­ko­wej 35–55 kDa, na­le­żą­cych do ro­dzi­ny bia­łek re­ti­ny­ly­dy­no­wych. Op­sy­ny wy­stę­pu­ją w war­stwie re­cep­to­ro­wej siat­ków­ki jako kom­plek­sy z chro­mo­fo­ra­mi. W pro­ces wi­dze­nia jest za­an­ga­żo­wa­nych pięć kla­sycz­nych grup opsyn, które poś­red­ni­czą w przeksz­tał­ca­niu fo­to­nów w sy­gnał elek­tro­che­micz­ny – pier­wszym eta­pie trans­duk­cji sy­gna­łu wzro­ko­we­go.

Wikipedia


optant

osoba upraw­nio­na do wy­bo­ru oby­wa­tel­stwa


SJP.pl

Op­tant (łac. "op­tans", "op­tan­tis" = wy­bie­ra­ją­cy) – osoba ko­rzy­sta­ją­ca z prawa do wy­bo­ru oby­wa­tel­stwa.

Prawo wy­bo­ru przy­na­leż­no­ści pań­stwo­wej udzie­la­ne jest trak­ta­to­wo w przy­pad­ku anek­sji, względ­nie cesji, pew­ne­go te­ry­to­rium. Op­tan­ci z re­gu­ły za­cho­wu­ją swe dobra ru­cho­me i nie­ru­cho­me, znaj­du­ją­ce się w pań­stwie, z oby­wa­tel­stwa któ­re­go zre­zy­gno­wa­li. Wy­jeż­dża­jąc z kraju, mogą wy­wieźć dobra ru­cho­me, które nie pod­le­ga­ją wów­czas cłom ani innym opła­tom.

Wikipedia


optat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

Wiktionary

Optat – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, od "op­ta­tus" – „upra­gnio­ny, po­żą­da­ny”. Imię takie na­da­wa­ne było dziec­ku, które było długo ocze­ki­wa­ne przez ro­dzi­ców. Ist­nie­je trzech świę­tych o tym imie­niu.

W Pol­sce było na­da­wa­ne w przesz­ło­ści, od XX wieku imię nie jest uży­wa­ne. W 2024 nie wy­stę­pu­je w pu­blicz­nie do­stęp­nych da­nych, do­ty­czą­cych osób ży­ją­cych, re­je­stru PESEL.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jed­nym z bi­sku­pów w Nu­mi­dii był świę­ty Optat, autor „Trak­ta­tu prze­ciw do­na­ty­stom”.

Wiktionary


optativus

w ję­zy­koz­naw­stwie: tryb cza­sow­ni­ka wy­ra­ża­ją­cy ży­cze­nie urze­czy­wist­nie­nia tre­ści słów osoby mó­wią­cej; op­ta­ti­wus; op­ta­tyw


SJP.pl

Op­ta­ti­vus (tryb ży­czą­cy) – tryb cza­sow­ni­ka wy­stę­pu­ją­cy w niek­tó­rych ję­zy­kach. Wy­ra­ża ży­cze­nie, na­dzie­ję lub moż­li­wość. Znany jest m.in. w kla­sycz­nej grece i san­skry­cie, a z ży­wych ję­zy­ków w fa­rer­skim, tu­rec­kim, ru­muń­skim, ło­tew­skim, li­tew­skim, al­bań­skim i in­nych. "Op­ta­ti­vus" re­kon­stru­o­wa­ny jest też dla ję­zy­ka pra­in­do­e­u­ro­pej­skie­go.

Wikipedia


optatiwus

w ję­zy­koz­naw­stwie: tryb cza­sow­ni­ka wy­ra­ża­ją­cy ży­cze­nie urze­czy­wist­nie­nia tre­ści słów osoby mó­wią­cej; op­ta­ti­vus; op­ta­tyw


SJP.pl


optatyw

w ję­zy­koz­naw­stwie: tryb cza­sow­ni­ka wy­ra­ża­ją­cy ży­cze­nie urze­czy­wist­nie­nia tre­ści słów osoby mó­wią­cej; op­ta­ti­vus; op­ta­ti­wus


SJP.pl


optatywny

w ję­zy­koz­naw­stwie: wy­ra­ża­ją­cy ży­cze­nie, np. zda­nie op­ta­tyw­ne, tryb op­ta­tyw­ny


SJP.pl


optimetr

przy­rząd czuj­ni­ko­wy do bar­dzo do­kład­ne­go po­mia­ru dłu­go­ści


SJP.pl

Op­ti­metr – czuj­nik op­tycz­no-me­cha­nicz­ny, słu­żą­cy do do­kład­nych po­mia­rów dłu­go­ści me­to­dą po­rów­naw­czą z wy­ko­rzy­sta­niem

pły­tek wzor­co­wych. Po­mysł bu­do­wy op­ti­me­tru po­le­ga na wy­ko­rzy­sta­niu wy­chy­la­ne­go przez trzpień po­mia­ro­wy lu­stra do zmia­ny po­ło­że­nia obra­zu po­dziel­ni na tle nie­ru­cho­me­go wskaź­ni­ka.

Wikipedia


optimum

1. ogół wa­run­ków naj­bar­dziej sprzy­ja­ją­cych cze­muś;
2. naj­ko­rzyst­niej­szy etap, faza cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) naj­bar­dziej sprzy­ja­ją­ce wa­run­ki, naj­ko­rzyst­niej­sze sta­dium lub faza cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔpˈtʲĩmũm, AS: optʹĩmũm

Wiktionary

Powiązane:

 przym. optymalny

 przysł. optymalnie

 rzecz. optymalizowanie n., zoptymalizowanie n.

Wiktionary


optimus

marka kom­pu­te­rów i firma


SJP.pl


optobus

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mo­bil­ny ga­bi­ne­tu do ba­da­nia wzro­ku

Wiktionary


optochip

[czy­taj: op­to­czip] mi­kro­e­le­ment za­mie­nia­ją­cy sy­gna­ły elek­trycz­ne na fale świetl­ne; op­to­czip


SJP.pl


optoelektroniczny

→ op­to­e­lek­tro­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

optoelektronika

optoelektronika

dział tech­ni­ki wy­ko­rzy­stu­ją­cy op­ty­kę i elek­tro­ni­kę do przet­wa­rza­nia in­for­ma­cji


SJP.pl

Op­to­e­lek­tro­ni­ka – dzie­dzi­na tech­ni­ki, która wy­ko­rzy­stu­je spe­cy­ficz­ne wła­ści­wo­ści świa­tła w celu po­zy­ski­wa­nia, gro­ma­dze­nia, prze­sy­ła­nia, przet­wa­rza­nia i pre­zen­ta­cji in­for­ma­cji. Op­to­e­lek­tro­ni­ka zaj­mu­je się także kon­struk­cją i za­sto­so­wa­niem urzą­dzeń i apa­ra­tów do emi­sji i de­tek­cji świa­tła. Za­sto­so­wa­nia obej­mu­ją różne dzie­dzi­ny tech­ni­ki, a także me­dy­cy­ny.

Wikipedia


optofon

przy­rząd do aku­stycz­ne­go od­czy­ty­wa­nia pisma dla nie­wi­do­mych


SJP.pl


optoizolator

pół­prze­wod­ni­ko­wy ele­ment elek­tro­nicz­ny za­pew­nia­ją­cy izo­la­cję gal­wa­nicz­ną po­mię­dzy dwoma ob­wo­da­mi; tran­sop­tor


SJP.pl


optometr

przy­rząd do mie­rze­nia siły wzro­ku


SJP.pl


optometria

dzie­dzi­na wie­dzy zaj­mu­ją­ca się pro­ce­sem wi­dze­nia, m.in. jego ochro­ną i uspraw­nia­niem


SJP.pl

Op­to­me­try­sta - (gr. "optos" - wi­dzia­ny, "me­treo" - mie­rzyć) re­gu­lo­wa­ny zawód me­dycz­ny zaj­mu­ją­cy się dia­gno­zo­wa­niem za­bu­rzeń wzro­ku. Op­to­me­try­sta prze­pi­su­je po­mo­ce wzro­ko­we, pro­wa­dzi lub na­dzo­ru­je re­ha­bi­li­ta­cję ukła­du wzro­ko­we­go oraz udzie­la porad z za­kre­su pro­fi­lak­ty­ki, hi­gie­ny i ochro­ny wzro­ku.

Wikipedia


optometryczny

→ op­to­me­tria


SJP.pl

Patrz:

optometria

optometrysta

spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie op­to­me­trii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. męż­czyz­na, spe­cja­li­sta me­dycz­ny wy­ko­nu­ją­cy po­mia­ry pa­ra­me­trów ukła­du wzro­ko­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optometria ż., optometr m.

:: fż. optometrystka ż.

 przym. optometryczny

 przysł. optometrycznie

Wiktionary


optometrystka

→ op­to­me­try­sta


SJP.pl

Patrz:

optometrysta

opton

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) książk. czyt­nik e-bo­o­ków

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Książ­ki to były krysz­tał­ki z utr­wa­lo­ną tre­ścią. Czy­tać można je było przy po­mo­cy op­to­nu. Był nawet po­dob­ny do książ­ki, ale o jed­nej, je­dy­nej stro­ni­cy mię­dzy okład­ka­mi. Za dot­knię­ciem po­ja­wia­ły się na niej ko­lej­ne karty tek­stu.

Wiktionary


optotyp

ta­bli­ca do ba­da­nia ostro­ści wzro­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. ta­bli­ca z cią­giem zna­ków róż­nej wiel­ko­ści słu­żą­ca do ba­da­nia ostro­ści wzro­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oku­li­sta kazał mi spoj­rzeć na op­to­typ i prze­czy­tać za­pi­sa­ne znaki.

Wiktionary


optowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|op­to­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. optować ndk.

Wiktionary


optować

wy­brać, wy­bie­rać coś, gło­so­wać, za­gło­so­wać na coś, ko­rzy­stać, sko­rzy­stać z prawa opcji


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wy­bie­rać coś, opo­wia­dać się za czymś, gło­so­wać na kogoś lub coś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔpˈtɔvat͡ɕ, AS: optovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optowanie n., opcja ż.

Wiktionary


optron

pół­prze­wod­ni­ko­wy przy­rząd op­to­e­lek­tro­nicz­ny prze­no­szą­cy sy­gna­ły elek­trycz­ne za poś­red­nict­wem pro­mie­nio­wa­nia op­tycz­ne­go


SJP.pl


optyczka

→ optyk


SJP.pl

Patrz:

optyk

optyczny

do­ty­czą­cy op­ty­ki, wzro­ku lub świa­tła


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z op­ty­ką, do­ty­czą­cy op­ty­ki – dzia­łu fi­zy­ki trak­tu­ją­ce­go o świet­le

 (1.2) zwią­za­ny ze wzro­kiem, zja­wi­ska­mi świetl­ny­mi, wy­ko­rzy­stu­ją­cy takie zja­wi­ska

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Za­ło­żo­ny po­ziom złoża za­wie­szo­ne­go utrzy­mu­je sonda op­tycz­na, zmie­nia­jąc płyn­nie sto­pień re­cyr­ku­la­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔpˈtɨt͡ʃnɨ, AS: optyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optyka ż., optyk mos.

 przysł. optycznie

Wiktionary


optyk

1. le­karz bę­dą­cy spe­cja­li­stą w dzie­dzi­nie op­ty­ki;
2. pot. osoba wy­ra­bia­ją­ca, sprze­da­ją­ca przy­rzą­dy op­tycz­ne, np. oku­la­ry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) na­u­ko­wiec fizyk, spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie op­ty­ki

 (1.2) rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy so­czew­ki i oku­la­ry

 (1.3) sprze­daw­ca oku­la­rów

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔptɨk, AS: optyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optyka ż.

 przym. optyczny

 przysł. optycznie

Wiktionary


optyka

dział fi­zy­ki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem na­tu­ry świa­tła, pra­wa­mi opi­su­ją­cy­mi jego emi­sję, roz­cho­dze­nie się, od­dzia­ły­wa­nie z ma­te­rią oraz po­chła­nia­nie przez ma­te­rię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. fiz. dział fi­zy­ki bę­dą­cy nauką o świet­le

 (1.2) spo­sób po­strze­ga­nia czego

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: optyk

Wiktionary

Op­ty­ka – dział fi­zy­ki, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem na­tu­ry świa­tła, pra­wa­mi opi­su­ją­cy­mi jego emi­sję, roz­cho­dze­nie się, od­dzia­ły­wa­nie z ma­te­rią oraz po­chła­nia­nie przez ma­te­rię. Op­ty­ka wy­pra­co­wa­ła spe­cy­ficz­ne me­to­dy pier­wot­nie przez­na­czo­ne do ba­da­nia świa­tła wi­dzial­ne­go, sto­so­wa­ne obec­nie także do ba­da­nia roz­cho­dze­nia się in­nych za­kre­sów pro­mie­nio­wa­nia elek­tro­ma­gne­tycz­ne­go - pod­czer­wie­ni i ul­tra­fio­le­tu - zwane świa­tłem nie­wi­dzial­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Prze­pro­wa­dza­nie za­bie­gu wy­ma­ga uży­cia ezo­fa­go­ga­stro­du­o­de­no­sko­pu z op­ty­ką skie­ro­wa­ną bocz­nie i apa­ra­tu rent­ge­now­skie­go, a także moż­li­wo­ści po­da­nia środ­ka kon­tra­sto­we­go do dróg żół­cio­wych i prze­wo­du trzust­ko­we­go - które dla prze­pro­wa­dze­nia tej pro­ce­du­ry muszą zo­stać za­kon­tra­sto­wa­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. krystalooptyka ż., optyk mos.

 przym. optyczny

 przysł. optycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) perspektywa, punkt widzenia

Wiktionary


optymaci

czło­nek kon­ser­wa­tyw­ne­go ugru­po­wa­nia po­li­tycz­ne­go w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, zwal­cza­ją­ce­go po­pu­la­rów


SJP.pl

Op­ty­ma­ci ( op­ti­ma­tes, od op­ti­mus – „naj­lep­szy”) – kon­ser­wa­tyw­ne ugru­po­wa­nie po­li­tycz­ne w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, pow­sta­łe w dru­giej po­ło­wie II wieku p.n.e. Jego naj­wy­bit­niej­si przed­sta­wi­cie­le to Sulla i Pom­pe­jusz Wiel­ki oraz ród Scy­pio­nów.

Ugru­po­wa­nie to sku­pia­ło człon­ków bo­ga­tych rodów se­na­tor­skich, które prze­ciw­sta­wia­ły się pró­bom de­mo­kra­ty­za­cji ustro­ju, zwal­cza­jąc po­pu­la­rów.

Wikipedia


optymacki

zwią­za­ny z op­ty­ma­tem


SJP.pl


optymalista

osoba dą­żą­ca do uzy­ska­nia naj­lep­szych moż­li­wych wy­ni­ków, do op­ty­mal­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia po­sia­da­nych środ­ków


SJP.pl


optymalistka

→ op­ty­ma­li­sta


SJP.pl

Patrz:

optymalista

optymalizacja

zna­le­zie­nie op­ty­mal­ne­go, naj­lep­sze­go roz­wią­za­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dzia­ła­nie ma­ją­ce na celu zwięk­sze­nie efek­tyw­no­ści w ja­kiejś dzie­dzi­nie

Wiktionary

Op­ty­ma­li­za­cja – me­to­da wyz­na­cza­nia naj­lep­sze­go (op­ty­mal­ne­go) roz­wią­za­nia (po­szu­ki­wa­nie ek­stre­mum funk­cji) z punk­tu wi­dze­nia okre­ślo­ne­go kry­te­rium (wskaź­ni­ka) ja­ko­ści (np. kosz­tu, drogi, wy­daj­no­ści).

Sto­su­je się op­ty­ma­li­za­cje jedno i wie­lo­kry­te­rial­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 przysł. optymalnie

 rzecz. optymalność ż.

 przym. optymalny

 czas. optymalizować

Wiktionary


optymalizacyjny

zwią­za­ny z op­ty­ma­li­za­cją


SJP.pl


optymalizm

dą­że­nie do uzy­ska­nia naj­lep­szych moż­li­wych wy­ni­ków, op­ty­mal­ne­go wy­ko­rzy­sta­nia po­sia­da­nych środ­ków


SJP.pl


optymalizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|op­ty­ma­li­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zoptymalizowanie n., optimum n., optymalność ż.

 czas. optymalizować ndk., zoptymalizować dk.

 przym. optymalny

 przysł. optymalnie

Wiktionary


optymalizować

ulep­szać; zwięk­szać efek­tyw­ność


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zop­ty­ma­li­zo­wać)

 (1.1) czy­nić coś op­ty­mal­nym; do­bie­rać naj­lep­sze moż­li­we roz­wią­za­nie w da­nych wa­run­kach

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zoptymalizowanie n., optymalność ż., optymalizacja ż., optymalizowanie n.

 czas. zoptymalizować dk.

 przym. optymalizacyjny

Wiktionary


optymalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób op­ty­mal­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔptɨ̃ˈmalʲɲɛ, AS: optỹmalʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 przym. optymalny

 rzecz. optymalizacja ż., optimum n., optymalność ż., optymalizowanie n., zoptymalizowanie n.

Wiktionary


optymalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: op­ty­mal­nie


SJP.pl


optymalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: op­ty­mal­ny; bar­dziej op­ty­mal­ny


SJP.pl


optymalność

stan naj­lep­szy z moż­li­wych do osią­gnię­cia w da­nych wa­run­kach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest op­ty­mal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optymalizowanie n., optymalizacja ż., zoptymalizowanie n.

 czas. optymalizować ndk.

 przym. optymalny

 przysł. optymalnie

Wiktionary


optymalny

naj­lep­szy z moż­li­wych w ja­kichś wa­run­kach


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) naj­lep­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest w tej chwi­li op­ty­mal­ne wyj­ście z sy­tu­a­cji.

 (1.1) Skład biało-czer­wo­nych zde­cy­do­wa­nie od­bie­gał od op­ty­mal­ne­go, na­to­miast ry­wa­le do Chi­ca­go przy­je­cha­li w naj­moc­niej­szym ze­sta­wie­niu, z kadrą nasz­pi­ko­wa­ną me­da­li­sta­mi ostat­nich mi­strzostw świa­ta i igrzysk olim­pij­skich w Rio de Ja­ne­i­ro.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ, AS: optỹmalny

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. optymalnie

 rzecz. optimum n., optymalizacja ż., optymalność ż., optymalizowanie n., zoptymalizowanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) najlepszy

Wiktionary


optymat

czło­nek kon­ser­wa­tyw­ne­go ugru­po­wa­nia po­li­tycz­ne­go w sta­ro­żyt­nym Rzy­mie, zwal­cza­ją­ce­go po­pu­la­rów


SJP.pl


optymista

czło­wiek prze­ni­knię­ty skłon­no­ścią do do­strze­ga­nia do­brych stron życia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek prze­ni­knię­ty skłon­no­ścią do do­strze­ga­nia do­brych stron życia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔptɨ̃ˈmʲista, AS: optỹmʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optymizm m.

:: fż. optymistka ż.

 przym. optymistyczny

 przysł. optymistycznie

Wiktionary


optymistka

→ op­ty­mi­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta prze­ni­knię­ta skłon­no­ścią do do­strze­ga­nia do­brych stron życia

Wiktionary

Patrz:

optymista

Wymowa:

IPA: ˌɔptɨ̃ˈmʲistka, AS: optỹmʹistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optymizm m.

:: fm. optymista m.

 przym. optymistyczny

 przysł. optymistycznie

Wiktionary


optymistycznie

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób op­ty­mi­stycz­ny; bu­dząc op­ty­mizm

Wiktionary

Op­ty­mi­stycz­nie – album wspól­ny pol­skich ra­pe­rów Buki i Ra­hi­ma. Wy­daw­nict­wo uka­za­ło się na­kła­dem wyt­wór­ni MaxFloRec 30 paź­dzier­ni­ka 2015 roku. Za pro­duk­cję na­grań od­po­wie­dzial­ni są mię­dzy in­ny­mi Vixen, Greg, Kris, DonDe, DiNO czy EljotSounds oraz DJ BRK. Wśród gości wy­stą­pi­li AbradAb Kleszcz, Na­ta­lia Ny­kiel, Vixen, K2 oraz Masia & Fokus.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spójrz­my na roz­wój na­szej Kasi op­ty­mi­stycz­nie - my ta­kiej szan­sy nie mie­li­śmy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optymista mos., optymistka ż., optymizm mrz.

 przym. optymistyczny

Wiktionary


optymistyczniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: op­ty­mi­stycz­nie


SJP.pl


optymistyczniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: op­ty­mi­stycz­ny; bar­dziej op­ty­mi­stycz­ny


SJP.pl


optymistyczność

rzad­ko: op­ty­mizm


SJP.pl


optymistyczny

→ op­ty­mizm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) pełen op­ty­miz­mu, wła­ści­wy op­ty­mi­ście; do­strze­ga­ją­cy po­zy­tyw­ne stro­ny cze­goś, wie­rzą­cy w po­wo­dze­nie

Wiktionary

Patrz:

optymizm

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie uro­dze­ni pod zna­kiem Strzel­ca są op­ty­mi­stycz­ni i ot­war­ci.

 (1.1) Jeśli uda mi się wy­ka­zać, że w ludz­kim mózgu znaj­du­ją się op­ty­mi­stycz­ne i pe­sy­mi­stycz­ne ko­mór­ki móz­go­we, […] bę­dzie to sta­no­wi­ło dużą zmia­nę w na­szym ro­zu­mie­niu ukła­du do­pa­mi­no­we­go.

 (1.1) Zwy­kle po ta­kich spot­ka­niach pre­zy­dent i uczest­ni­cy kon­fe­ren­cji skła­da­li op­ty­mi­stycz­ne oś­wiad­cze­nia, za­po­wia­da­jąc szyb­ką po­pra­wę ko­niunk­tu­ry. Były to jed­nak słowa bez po­kry­cia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: optỹmʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optymizm m., optymista m., optymistka ż.

 przysł. optymistycznie

Wiktionary


optymizacja

daw­niej: op­ty­ma­li­za­cja; usta­le­nie naj­lep­sze­go z moż­li­wych roz­wią­zań przy za­ło­żo­nych wa­run­kach


SJP.pl


optymizm

1. skłon­ność do do­strze­ga­nia je­dy­nie do­brych stron wszyst­kich zja­wisk, po­łą­czo­na z wiarą w po­myśl­ny roz­wój ja­kichś wy­da­rzeń;
2. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go ist­nie­ją­cy świat jest naj­lep­szy ze wszyst­kich moż­li­wych, pełny szczę­ścia, ra­do­ści i do­sko­na­ło­ści mo­ral­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wiara w po­myśl­ność, do­strze­ga­nie po­zy­ty­wów

Wiktionary

Op­ty­mizm (z łac. "op­ti­mum" – "naj­le­piej") – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny, we­dług któ­re­go ist­nie­ją­cy i ra­cjo­nal­nie urzą­dzo­ny, a życie jest dobre, można więc osią­gnąć w nim szczę­ście i do­sko­na­łość mo­ral­ną. Pod­kre­śla sto­su­nek do życia, w któ­rym świat po­strze­ga­my prze­de wszyst­kim jako po­zy­tyw­ne miej­sce, jako coś do­bre­go. Prze­ci­wień­stwem op­ty­miz­mu jest pe­sy­mizm.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Roz­śmie­sza mnie Twój prze­sad­ny op­ty­mizm.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔpˈtɨ̃mʲism̥, AS: optỹmʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. optymista m., optymistka ż.

 przym. optymistyczny

 przysł. optymistycznie

Wiktionary


opublikowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) po­da­nie cze­goś do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści dru­kiem albo przez In­ter­net

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) USA ze spo­ko­jem przy­ję­ły opu­bli­ko­wa­nie przez Gre­en­pe­a­ce po­uf­nych do­ku­men­tów do­ty­czą­cych ne­go­cjo­wa­nej umowy o wol­nym hand­lu mię­dzy UE a USA.

 (1.1) Opu­bli­ko­wa­nie tych in­tym­nych li­stów by­ło­by nie­wła­ści­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpublʲikɔˈvãɲɛ, AS: opublʹikovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. publikowanie n., publikacja ż., publikator m.

 czas. publikować ndk., opublikować dk.

 przym. publikacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wydanie, wydrukowanie

Wiktionary


opublikować

podać do pu­blicz­nej wia­do­mo­ści, zwła­szcza w po­sta­ci dru­ko­wa­ne­go wy­daw­nict­wa; ob­wie­ścić


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) ogło­sić pu­blicz­nie jakiś tekst

 (1.2) wydać dzie­ło dru­kiem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Pani Ro­o­se­velt na­pi­sa­ła nawet ar­ty­kuł o Pol­sce, opu­bli­ko­wa­ny przez pa­rę­set dzien­ni­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. publikować ndk.

 rzecz. publiczność ż., opublikowanie n., publikowanie n., publikacja ż., publikator mos.

 przym. publicystyczny

Wiktionary


opuchlak

ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Opuch­lak, na­drach ("Otior­hyn­chus") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych i po­dro­dzi­ny En­ti­mi­nae.

Wikipedia


opuchlina

nabrz­mie­nie tkan­ki ciała; obrzęk; miej­sce opuch­nię­te; opuch­liz­na


SJP.pl


opuchlinowy

→ opuch­li­na


SJP.pl

Patrz:

opuchlina

opuchlizna

nabrz­mie­nie tkan­ki ciała; obrzęk; miej­sce opuch­nię­te; opuch­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. med. miej­sce obrz­mia­łe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opuchnięcie n.

 czas. spuchnąć, opuchnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrzęk, obrzmienie

Wiktionary


opuchnięcie

nabrz­mieć na sku­tek na­gro­ma­dze­nia się płynu su­ro­wi­cze­go w tkan­kach ciała


SJP.pl


opuchnięty

spuch­nię­ty wsku­tek na­gro­ma­dze­nia się płynu w tkan­kach ciała; obrzę­kły, obrz­mia­ły, opu­chły


SJP.pl


opuchnąć

nabrz­mieć na sku­tek na­gro­ma­dze­nia się płynu su­ro­wi­cze­go w tkan­kach ciała


SJP.pl


opuchły

spuch­nię­ty wsku­tek na­gro­ma­dze­nia się płynu w tkan­kach ciała; obrzę­kły, obrz­mia­ły, opuch­nię­ty


SJP.pl


opucować

1. bar­dzo do­kład­nie coś oczy­ścić;
2. po­tocz­nie: zjeść dużo cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. oczy­ścić

Wiktionary


opuczorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Za­ol­zie. zbie­racz węgla na hał­dzie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opuka ż.

Wiktionary


opuka

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) 3. os. lp. przysz. od: opu­kać

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) gw-pl|Za­ol­zie. wę­giel zbie­ra­ny na hał­dzie

 (2.2) gw-pl|Za­ol­zie. gor­szej ja­ko­ści wę­giel ka­mien­ny

 (2.3) gw-pl|Za­ol­zie. górn. skała od­pa­do­wa wy­do­by­wa­na razem z wę­glem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opuczorz mos.

Wiktionary


opukać

wy­ko­nać czyn­ność pu­ka­nia po po­wierzch­ni cze­goś w celu spraw­dze­nia lub usta­le­nia cze­goś


SJP.pl


opukiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opu­ki­wać.

Wiktionary

Opu­ki­wa­nie (łac. "per­cus­sio") – jeden ze spo­so­bów ba­da­nia fi­zy­kal­ne­go (przed­mio­to­we­go). Po­le­ga na przy­ło­że­niu lewej ręki z roz­po­star­ty­mi pal­ca­mi w opu­ki­wa­nym miej­scu i stu­ka­niu zgię­tym pal­cem trze­cim ręki pra­wej w trze­ci palec lewej ręki.

Oce­nia­ny jest od­głos opu­ko­wy. Może on być:

Wikipedia


opuklina

prze­strzeń pow­sta­ła po­mię­dzy sło­ja­mi drew­na z po­wo­du zni­szcze­nia przez grzy­by


SJP.pl


opukowy

po­le­ga­ją­cy na opu­ki­wa­niu, ma­ją­cy zwią­zek z opu­ki­wa­niem (np. ba­da­nie opu­ko­we)


SJP.pl


opuncja

ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych, po­cho­dzą­ca z Ame­ry­ki Środ­ko­wej, o zie­lo­nych, so­czy­stych pę­dach, oka­za­łych kwia­tach i ja­dal­nych u niek­tó­rych ga­tun­ków owo­cach; ży­ga­dło


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Opun­tia|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych o oka­za­łych kwia­tach i zie­lo­nych so­czy­stych pę­dach i czę­sto ja­dal­nych owo­cach;

 (1.2) owoc opun­cji (1.1)

Wiktionary

Opun­cja ("Opun­tia" Mill.) – ro­dzaj ro­ślin (su­ku­len­tów) z ro­dzi­ny kak­tu­so­wa­tych ("Cac­ta­ce­ae"). Około 150 ga­tun­ków wy­stę­pu­je w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej: od Ka­na­dy po po­łud­nio­wą Ar­gen­ty­nę, niek­tó­re zo­sta­ły in­tro­du­ko­wa­ne na inne kon­ty­nen­ty. "Opun­tia stric­ta" uz­na­na zo­sta­ła za jeden ze 100 naj­bar­dziej in­wa­zyj­nych ga­tun­ków na świe­cie

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈpũnt͡sʲja, AS: opũncʹi ̯a

Wiktionary


opuncjowy

→ opun­cja


SJP.pl

Patrz:

opuncja

opunim

nie­bez­poś­red­nie okre­śle­nie au­to­ra dzie­ła po­przez wy­mie­nie­nie jego in­nych prac, bez po­da­nia jego imie­nia i naz­wi­ska


SJP.pl

Opu­nim (łac. "opus" „dzie­ło”) – ro­dzaj pse­u­do­ni­mu o cha­rak­te­rze omow­nym, w któ­rym autor ut­wo­ru nie po­da­je wprost swo­je­go imie­nia i naz­wi­ska, okre­śla­jąc się je­dy­nie jako twór­ca in­ne­go włas­ne­go dzie­ła, np. "Pro­met­hi­dion" przez au­to­ra "Pie­śni spo­łecz­nej czte­rech stron" (Cy­prian Kamil Nor­wid) albo "Ro­zbio­ry dzieł obej­mu­ją­cych albo dzie­je albo rze­czy pol­skie" przez au­to­ra "Dzie­jów pol­skich" (Jo­a­chim Le­le­wel)

Wikipedia


opus

utwór (zbiór ut­wo­rów) da­ne­go kom­po­zy­to­ra, po­nu­me­ro­wa­ny wg ko­lej­no­ści pier­wszych wydań


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. oz­na­cze­nie w ko­lej­no­ści chro­no­lo­gicz­nej dzie­ła da­ne­go kom­po­zy­to­ra

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opus – chro­no­lo­gicz­ne oz­na­cze­nie dzie­ła jed­ne­go kom­po­zy­to­ra
  • Opus – mia­sto w sta­ro­żyt­nej Gre­cji
  • Opus – nazwa ro­dza­jo­wa w sztu­ce an­tycz­nej
  • Opus – sło­wac­ka wyt­wór­nia mu­zycz­na
  • Opus – au­striac­ka grupa mu­zycz­na
  • Opus – for­mat pli­ków audio
  • Opus – emi­gra­cyj­na tajna or­ga­ni­za­cja ro­syj­ska
  • Opus – manga au­tor­stwa Sa­tos­hie­go Kona
  • Opus – ame­ry­kań­ski thril­ler z 2025 roku
  • OPUS (Na­gro­da Me­diów Pu­blicz­nych) – na­gro­da przyz­na­wa­na twór­com współ­czes­nej mu­zy­ki po­waż­nej
  • Opus Dei
  • opus vitae

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pia­ni­sta za­grał so­na­tę b-moll opus trzy­dzie­ste piąte Cho­pi­na. (nie: źle|opus trzy­dzie­sty piąty Cho­pi­na.)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔpus, AS: opus

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skr. op.

Wiktionary


opusculum

[czy­taj: opu­sku­lum] nie­wiel­kie dzie­ło, roz­praw­ka, drob­ne stu­dium


SJP.pl


opusowanie

1. po­dział zbio­ru ut­wo­rów mu­zycz­nych na opusy;
2. sy­stem nu­me­ro­wa­nia, po­rząd­ko­wa­nia dzieł mu­zycz­nych jed­ne­go kom­po­zy­to­ra


SJP.pl


opusowy

→ opus


SJP.pl

Patrz:

opus

opust

1. ob­niż­ka ceny cze­goś; upust, rabat;
2. ruch koń­czyn lub tu­ło­wia ku do­ło­wi w ćwi­cze­niach gim­na­stycz­nych


SJP.pl


opustaszać

1. czy­nić pu­stym; opróż­niać;
2. czy­nić bez­lud­nym; wy­lud­niać;
3. po­wo­do­wać ogrom­ne zni­szcze­nia; pu­sto­szyć


SJP.pl


opustka

część tek­stu opu­szczo­na przez ze­ce­ra w skła­dzie


SJP.pl


opustoszały

wy­pu­sto­sza­ły;
1. o ob­sza­rze, te­re­nie: opu­szczo­ny przez ludzi; pusty, bez­lud­ny, wy­lud­nio­ny;
2. po­zba­wio­ny ja­kiejś za­war­to­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) o ob­sza­rze, re­gio­nie, bu­dyn­ku itd.: który zo­stał opu­szczo­ny przez ludzi i po­zo­sta­je nie­za­miesz­ka­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wła­dze Wysp Ka­na­ryj­skich po­in­for­mo­wa­ły, że w związ­ku z ros­ną­cą na uli­cach licz­bą afry­kań­skich imi­gran­tów pod­ję­ły de­cyz­ję o skie­ro­wa­niu 200 nie­le­gal­nych przy­by­szów do ho­te­li i oś­rod­ków tu­ry­stycz­nych, które są opu­sto­sza­łe wsku­tek epi­de­mii ko­ro­na­wi­ru­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. pusty

Wiktionary


opustoszeć

wy­pu­sto­szeć;
1. stać się opu­szczo­nym przez ludzi lub zwie­rzę­ta;
2. stać się po­zba­wio­nym ja­kiejś za­war­to­ści


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. pu­sto­szeć)

 (1.1) stać się pu­stym, bez­lud­nym, nie za­miesz­ka­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ulice opu­sto­sza­ły po zmro­ku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opustoszenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opróżnić się, wyludnić się, wymrzeć

Wiktionary


opuszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opu­szczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opuszczać, opuścić

 przym. opuszczony

Wiktionary


opuszczać

cza­sow­nik

 (1.1) zni­żać coś, spu­ścić coś, prze­su­nąć coś w dół

 (1.2) zo­sta­wiać coś, od­cho­dzić od cze­goś / kogoś

 (1.3) po­mi­jać

cza­sow­nik zwrot­ny opu­szczać się

 (2.1) o oso­bie przen. zni­żać swój po­ziom umie­jęt­no­ści

 (2.2) scho­dzić niżej

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Dział­do­wia­nin po­dej­rza­ny za prze­stęp­stwa nar­ko­ty­ko­we i kra­dzie­że z wła­ma­niem nie może opu­szczać kraju

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpuʃt͡ʃat͡ɕ, AS: opuščać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opuszczoność ż., opuszczenie n., opuszczanie n.

 czas. opuścić dk.

 przym. opuszczony, opuszczały, pusty

 przysł. opuszczono

Wiktionary


opuszczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opu­ścić.

Wiktionary

Opu­szcze­nie, po­mi­nię­cie, pa­ra­lip­sa (gr. παράλειψις "paráleipsis"), pra­e­te­ri­tio – fi­gu­ra re­to­rycz­na po­le­ga­ją­ca na zwró­ce­niu uwagi na obiekt po­przez po­zor­ne po­mi­nię­cie go.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. opuszczać, opuścić

 przym. opuszczony

Wiktionary


opuszczony

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go opu­szczo­no

 (1.2) zni­szczo­ny wsku­tek za­nied­ba­nia

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. od czas. opu­szczać (ob­ni­żać)

 (2.2) ims. od czas. opu­szczać (po­mi­jać)

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opuszczać, opuścić

 rzecz. opuszczanie n., opuszczenie n.

 przym. pusty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osamotniony, bez opieki, porzucony, pozostawiony

 (1.2) bezpański, opustoszały, pozostawiony, pusty, zaniedbany, zapuszczony, zdewastowany, zniszczony

 (2.2) ominięty, pominięty

Wiktionary


opuszek

opu­szek;
1. wy­pu­kła, koń­co­wa część palca u ludzi i łap niek­tó­rych zwie­rząt;
2. okrą­gła wy­pu­kłość w niek­tó­rych na­rzą­dach ciała


SJP.pl


opuszka

opu­szek;
1. wy­pu­kła, koń­co­wa część palca u ludzi i łap niek­tó­rych zwie­rząt;
2. okrą­gła wy­pu­kłość w niek­tó­rych na­rzą­dach ciała


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ku­li­ste wy­dę­cie na prze­bie­gu ja­kie­goś dłu­gie­go tworu

 (1.2) anat. koń­co­wa, za­o­krą­glo­na część palca

 (1.3) anat. okrą­głe wy­dę­cie na­czy­nia krwio­no­śne­go

 (1.4) anat. zgru­bie­nie w obrę­bie na­rzą­du

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opuszek m.

 przym. opuszkowy

Wiktionary


opuszkowy

przy­miot­nik od: opusz­ka


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opusz­ką, do­ty­czą­cy opusz­ki

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opuszka ż.

Wiktionary


opusznica

opusz­ni­ca pió­rów­ka - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny gar­bat­ko­wa­tych


SJP.pl


opuszyć

1. rzad­ko: po­kryć pu­chem;
2. daw­niej: ob­szyć, obra­mo­wać fu­trem


SJP.pl


opuścić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) do­ko­na­ny od|opu­szczać.

 (1.2) stpol. pu­sto­szyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kilka osób w poś­pie­chu opu­ści­ło cu­kier­nię (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpuɕt͡ɕit͡ɕ, AS: opuśćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opust m., opuszczanie n., opuszczenie n.

 czas. opuszczać ndk.

 przym. opuszczony

Wiktionary


opws

skró­to­wiec

 (1.1) = Ogól­ne Pol­skie Wa­run­ki Spe­dy­cyj­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ‿pɛ‿vu‿ˈɛs, AS: o‿pe‿vu‿es

Wiktionary


opych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|War­sza­wa. je­dze­nie

Wiktionary


opykać

po­tocz­nie: ograć kogoś


SJP.pl


opylacz

urzą­dze­nie do opy­la­nia ro­ślin pre­pa­ra­ta­mi che­micz­ny­mi w celu po­bu­dze­nia ich roz­wo­ju lub zwal­cza­nia chwa­stów, szkod­ni­ków itp.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opy­lacz (gór­nict­wo) –
  • Opy­lacz (rol­nict­wo) –

Wikipedia


opylak

chrząszcz z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


opylanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opy­lać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opylać ndk.

Wiktionary


opylarka

gór­ni­cze urzą­dze­nie prze­woź­ne do opy­la­nia


SJP.pl


opylarz

w gór­nict­wie: ro­bot­nik zaj­mu­ją­cy się opy­la­niem i od­po­wie­dzial­ny za stan za­bez­pie­czeń prze­ciw py­ło­wi wę­glo­we­mu


SJP.pl


opylać

1. po­kry­wać, ob­sy­py­wać coś ja­kimś prosz­kiem, zwła­szcza ho­do­wa­ne ro­śli­ny od­po­wied­ni­mi sub­stan­cja­mi che­micz­ny­mi;
2. po­spo­li­cie: sprze­da­wać (coś); spy­lać, opędz­lo­wy­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opy­lić)

 (1.1) ogrod. roln. po­kry­wać ro­śli­ny sprosz­ko­wa­nym pre­pa­ra­tem owa­do­bój­czym, grzy­bo­bój­czym itd.

 (1.2) po­kry­wać coś pyłem lub ku­rzem

 (1.3) slang. sprze­da­wać coś; zby­wać coś

 (1.4) slang. zja­dać coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opy­lać się

 (2.1) slang. być war­tym okre­ślo­nych kosz­tów; opła­cać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Ej, co dzi­siaj bę­dzie­my opy­lać na obiad?

 (2.1) (roz­mo­wa w skle­pie) – Nad czym się tak pan za­sta­na­wia? – Myślę o tym, czy opyla mi się kupić ten pre­zent.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opylanie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) opychać

Wiktionary


opylenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. sprze­da­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ty tylko po­wiedz, komu trze­ba, że jakby ktoś miał do opy­le­nia go­tów­kę i po­trze­bo­wał na gwałt zie­lo­nych, to Bok­se­rzy mają do sprze­da­nia każdą ilość.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opylić dk.

Wiktionary


opylić

1. po­kryć, ob­sy­pać coś ja­kimś prosz­kiem, zwła­szcza ho­do­wa­ne ro­śli­ny od­po­wied­ni­mi sub­stan­cja­mi che­micz­ny­mi;
2. po­spo­li­cie: sprze­dać (coś); spy­lić, opch­nąć, opędz­lo­wać


SJP.pl


opypy

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce znaj­du­ją­ca się w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w gmi­nie Gro­dzisk Ma­zo­wiec­ki;

Wiktionary

Opypy – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gro­dzi­skim, w gmi­nie Gro­dzisk Ma­zo­wiec­ki.

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) daw. Opipy

Wiktionary


opypłaniec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) reg. pozn. po­gard. nied­ba­luch, bru­das

Wiktionary


opyrskać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. och­la­pać

Wiktionary


opytać

po­tocz­nie: zadać komuś sze­reg pytań; wy­py­tać


SJP.pl


opytywać

po­tocz­nie: za­da­wać komuś sze­reg pytań; wy­py­ty­wać, spy­ty­wać


SJP.pl


opył

1. opy­le­nie ro­ślin środ­ka­mi owa­do­bój­czy­mi;
2. daw­niej, po­e­tyc­ko: pył do­o­ko­ła cze­goś, mgieł­ka


SJP.pl


opz

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) adm. opis przed­mio­tu za­mó­wie­nia (do prze­tar­gu)

Wiktionary


opzz

Ogól­no­pol­skie Po­ro­zu­mie­nie Związ­ków Za­wo­do­wych


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = polit. Ogól­no­pol­skie Po­ro­zu­mie­nie Związ­ków Za­wo­do­wych;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) OPZZ zrze­szał w szczy­to­wym okre­sie około 7 mi­lio­nów człon­ków, w tym 60-70 pro­cent b. człon­ków "So­li­dar­no­ści".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔ‿pɛ‿zɛd‿ˈzɛt, AS: o‿pe‿zed‿zet

Wiktionary


opzz-owski

→ OPZZ


SJP.pl

Patrz:

OPZZ

opéra-ballet

ga­tu­nek fran­cu­skie­go te­a­tru li­rycz­ne­go, po­pu­lar­ny w ba­ro­ku


SJP.pl


opój

1. wy­cho­dzą­ce z uży­cia: czło­wiek na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu; al­ko­ho­lik, bi­bosz, mo­czy­gę­ba, mo­czy­mor­da, och­laj­tus, och­lap­tus, och­la­pus, opi­jus, opil­ca, opi­lec, pi­ja­czek, pi­ja­czy­na, pi­ja­czy­sko, pijak, pi­ja­ni­ca, pijus;
2. w we­te­ry­na­rii: opuch­liz­na pow­sta­ła w oko­li­cy stawu sko­ko­we­go lub pę­ci­no­we­go u mło­dych lub sta­rych koni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek upi­ja­ją­cy się, opi­ja­ją­cy się al­ko­ho­lem, na­du­ży­wa­ją­cy al­ko­ho­lu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W dra­ma­cie o Hen­ry­ku V ober­żyst­ka opo­wia­da o ostat­niej cho­ro­bie jed­ne­go z naj­słyn­niej­szych Szek­spi­row­skich bo­ha­te­rów, gru­be­go Fal­staf­fa, wiel­kie­go opoja i łga­rza, w duszy pro­ste­go jak dziec­ko […].

 (1.1) Brak per­spek­ty­wy po­rów­naw­czej spra­wia, iż o pi­jań­stwo zwy­kli­śmy oskar­żać sa­mych tylko Po­la­ków, gdy tym­cza­sem w Eu­ro­pie XVI wieku za naj­więk­szych opo­jów ucho­dzi­li Niem­cy, w na­stęp­nym stu­le­ciu za­czę­li z nimi kon­ku­ro­wać Ro­sja­nie, w XVIII wieku zaś gor­szo­no się dość po­wszech­nie skłon­no­ścią An­gli­ków do ginu i tak dalej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pijalnia ż., pijany mos.

 przym. pijany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pijak

Wiktionary


opór

1. prze­ciw­sta­wia­nie się czy­jeś woli lub prze­mo­cy, nie­u­le­ga­nie ja­kiejś sile;
2. zja­wi­sko po­le­ga­ją­ce na prze­ciw­sta­wia­niu się prze­pły­wo­wi prądu elek­trycz­ne­go; re­zy­stan­cja
3. siła pow­sta­ją­ca przy wpra­wia­niu ciał w ruch lub wy­wo­ła­na ru­chem tych ciał i skie­ro­wa­na prze­ciw­nie do kie­run­ku ruchu;
4. spo­sób ha­mo­wa­nia po­le­ga­ją­cy na zbli­że­niu ku sobie dzio­bów nart i od­da­le­niu pię­tek; pług


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) akt prze­ciw­sta­wia­nia się cu­dzej prze­mo­cy, woli, roz­ka­zom itp.

 (1.2) w lm. przesz­ko­dy, utrud­nie­nia

 (1.3) fiz. siła bier­na po­ja­wia­ją­ca się w trak­cie wpra­wia­nia ciała w ruch lub spo­wo­do­wa­na ru­chem tego ciała, skie­ro­wa­na w stro­nę prze­ciw­ną od kie­run­ku ruchu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Opór – rzeka na Ukra­i­nie w ob­wo­dzie lwow­skim
  • Opór – ame­ry­kań­ski film wo­jen­ny w re­ży­se­rii Ed­war­da Zwic­ka
  • opór (psy­cho­lo­gia)
    • bier­ny opór
  • bier­ny opór w na­u­kach po­li­tycz­nych
  • opór (elek­trycz­ność, Im­pe­dan­cja)
    • opór czyn­ny (re­zy­stan­cja)
    • opór bier­ny (re­ak­tan­cja)
  • opory ruchu
  • opór ciepl­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔpur, AS: opur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. zapora ż., opornik m., oporność ż., opornica ż., oparcie n., opora ż.

 czas. opierać ndk., oprzeć dk.

 przym. oporny, oporowy, opornikowy

Wiktionary


opół

skraj­na deska z kloca z jed­nej stro­ny pła­ska, z dru­giej pó­ło­krą­gła; oko­rek; obla­der; okraj­ka


SJP.pl


opóźniacz

Opóź­niacz – część skła­do­wa za­pal­ni­ka ze zwło­ką, która po­wo­du­je, że wy­buch po­ci­sku, bomby, gra­na­tu jest opóź­nio­ny.

Wikipedia


opóźniający

→ opóź­niać


SJP.pl

Patrz:

opóźniać

opóźnianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­su­wa­nie zda­rze­nia w cza­sie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opóźnienie n., późniak mzw./mos.

 czas. opóźniać ndk., opóźnić dk.

Wiktionary


opóźniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opóź­nić)

 (1.1) po­wo­do­wać zwol­nie­nie tempa ro­bie­nia lub osią­gnię­cia czego

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opóź­niać się (dk. opóź­nić się)

 (2.1) wy­ko­ny­wać nie na czas

 (2.2) po­ja­wiać się póź­niej, niż na­le­ży

 (2.3) wska­zy­wać go­dzi­nę wcze­śniej­szą niż rze­czy­wi­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Brak środ­ków fru­stru­je le­ka­rzy i opóź­nia le­cze­nie, a czas ocze­ki­wa­nia na wi­zy­tę wy­no­si już nawet do sze­ściu lat.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opóźnianie n., opóźnienie n., późniak mzw./mos.

 przym. opóźniony

 przysł. późno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spowalniać, zwalniać, reg. opaźniać

 (2.1) odwlekać, spóźniać się, zwlekać

 (2.2) spóźniać się

 (2.3) spóźniać się

Wiktionary


opóźnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­su­nię­cie zda­rze­nia w cza­sie

 (1.2) róż­ni­ca w cza­sie mię­dzy za­leż­ny­mi od sie­bie zda­rze­nia­mi

 (1.3) stan umy­sło­wy bę­dą­cy efek­tem zbyt wol­ne­go roz­wo­ju

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • opóź­nie­nie w in­for­ma­ty­ce
  • opóź­nie­nie w pra­wie
  • re­tar­da­cja

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Opóź­nie­nie po­cią­gu wzro­sło do czter­dzie­stu minut.

 (1.2) Trans­mi­sja ma stałe opóź­nie­nie trzech se­kund.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ, AS: opuźńė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opóźnić dk., opóźniać ndk.

 rzecz. opóźnianie n., późniak mzw./mos.

 przysł. późno

 przym. późny, opóźniony

 temsłow. późno-

Wiktionary


opóźniony

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy nie na czas

 (1.2) taki, który nie zdą­żył z wy­ko­na­niem cze­goś w wyz­na­czo­nym cza­sie

 (1.3) pot. nie­pra­wi­dło­wo roz­wi­nię­ty umy­sło­wo

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od opóź­nić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opóźnienie n.

 czas. opóźniać, opóźnić dk.

 przysł. późno

 temsłow. późno-

 przym. późny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) spóźniony

 (1.3) niedorozwinięty, upośledzony umysłowo

Wiktionary


opóźnić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opóź­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opóź­niać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny opóź­nić się (ndk. opóź­niać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|opóź­niać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opóźnienie n., opóźnianie n., późniak mzw./mos.

 przysł. późno

 przym. opóźniony

Wiktionary


opęczniały

rzad­ko: taki, który opęcz­niał, na­pęcz­niał; na­pęcz­nia­ły


SJP.pl


opęcznieć

po­więk­szyć się na sku­tek wy­peł­nie­nia czymś; na­pęcz­nieć


SJP.pl


opędzić

1. od­go­nić owady, na­trę­tów;
2. za­spo­ko­ić pilne po­trze­by, wy­dat­ki


SJP.pl


opędzlować

po­tocz­nie:
1. zjeść dużo i łap­czy­wie; wsu­nąć, wtran­żo­lić, spa­ła­szo­wać, wpa­ła­szo­wać, wsza­mać;
2. sprze­dać coś, po­zbyć się cze­goś, czę­sto w spo­sób nie­le­gal­ny; opch­nąć, opy­lić, spy­lić;
3. okraść coś lub kogoś;
4. w me­dy­cy­nie: po­kryć coś pły­nem roz­pro­wa­dza­nym za po­mo­cą pędz­la; wy­pędz­lo­wać


SJP.pl


opędzlowywać

1. po­tocz­nie: jeść dużo i łap­czy­wie; wsu­wać, wtran­ża­lać, pa­ła­szo­wać, wtra­jać, sza­mać;
2. sprze­da­wać coś, po­zby­wać się cze­goś, czę­sto w spo­sób nie­le­gal­ny; opy­chać, opy­lać, spy­lać;
3. okra­dać coś lub kogoś;
4. w me­dy­cy­nie: po­kry­wać coś pły­nem roz­pro­wa­dza­nym za po­mo­cą pędz­la


SJP.pl


opękanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opę­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opękać ndk.

Wiktionary


opękać

cza­sow­nik

 (1.1) reg. pozn. oby­wać się bez cze­goś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opękanie n.

Wiktionary


opętana

uzy­skać nad kimś wła­dzę, przej­mu­jąc kon­tro­lę nad jego umy­słem, uczu­cia­mi, do­pro­wa­dza­jąc go do za­cho­wań przy­po­mi­na­ją­cych sza­leń­stwo


SJP.pl

Opę­ta­na (ang. "Pos­ses­sed") – ame­ry­kań­ski film z 1947 roku w re­ży­se­rii Cur­ti­sa Bern­hard­ta.

Wikipedia


opętanie

1. stan obłą­ka­nia, psy­cho­zy, pa­ra­noi; obłęd;
2. daw­niej: stan osoby owład­nię­tej przez siły nie­czy­ste, na­wie­dzo­nej przez dia­bła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uza­leż­nie­nie kogoś od sie­bie w sen­sie ne­ga­tyw­nym

 (1.2) ogar­nię­cie kogoś, zmie­nia­jąc jego uczu­cia i wpły­wa­jąc na jego po­stę­po­wa­nie

 (1.3) rel. stan bycia owład­nię­tym przez de­mo­na;

Wiktionary

Opę­ta­nie – stan umy­słu, w któ­rym po­szcze­gól­ny czło­wiek (in­dy­wi­du­um) od­czu­wa, że znaj­du­je się pod wpły­wem zew­nętrz­nej, nie­fi­zycz­nej, naj­czę­ściej oso­bo­wej siły, lub za­cho­wu­je się w spo­sób su­ge­ru­ją­cy taki stan oso­bom trze­cim. We­dług wielu re­li­gii oraz wie­rzeń lu­do­wych opę­ta­nie może być formą za­wład­nię­cia cia­łem przez duchy lub de­mo­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.3) Ka­płan za­py­ta­ny mię­dzy in­ny­mi o czę­stot­li­wość wy­stę­po­wa­nia opę­tań ek­spia­cyj­nych, zwra­ca uwagę na za­ska­ku­ją­co dużą skalę tego zja­wi­ska.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pętla ż., opętana ż., opętany mos.

 czas. opętać dk., opętywać ndk.

 przym. opętany

Wiktionary


opętaniec

1. czło­wiek ogar­nię­ty jakąś pasją; za­pa­le­niec;
2. czło­wiek opę­ta­ny przez dia­bła


SJP.pl


opętany

sza­lo­ny, gwał­tow­ny, nie­o­pa­no­wa­ny, obłęd­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) o czło­wie­ku: taki, który za­cho­wu­je się nie­o­bli­czal­nie

 (1.2) o zja­wi­skach, uczu­ciach itp.: sza­lo­ny, gwał­tow­ny

 (2.2) rel. osoba, któ­rej cia­łem za­wład­nął zły duch

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy od: opę­tać

Wiktionary

Opę­ta­ny (oryg. ukr. Юродивий, "Ju­ro­dy­wyj") – nie­do­koń­czo­ny po­e­mat Ta­ra­sa Szew­czen­ki z 1857.

Wikipedia

Przykłady

 (2.2) Dla opę­ta­nych je­dy­nym ra­tun­kiem jest eg­zor­cyzm.

 (3.1) Lu­dzie opę­ta­ni przez ha­zard od­czu­wa­ją tylko dwa ro­dza­je emo­cji – ra­dość i złość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛ̃nˈtãnɨ, AS: opẽntãny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opętanie n., opętywanie n.

:: fż. opętana ż.

 czas. opętać dk., opętywać ndk.

Wiktionary


opętać

uzy­skać nad kimś wła­dzę, przej­mu­jąc kon­tro­lę nad jego umy­słem, uczu­cia­mi, do­pro­wa­dza­jąc go do za­cho­wań przy­po­mi­na­ją­cych sza­leń­stwo


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. opę­ty­wać)

 (1.1) uza­leż­nić kogoś, coś od sie­bie

 (1.2) o uczu­ciach: ogar­nąć kogoś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpɛ̃ntat͡ɕ, AS: opẽntać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. pętla ż., opętana ż., opętany mos., opętanie n., opętywanie n.

 czas. opętywać ndk., pętać ndk.

 przym. opętany

Wiktionary


opętnik

opra­wa ot­wo­ru w po­kła­dzie, przez który prze­cho­dzi maszt


SJP.pl

Opęt­nik – otwór w po­kła­dzie jach­tu lub ża­glow­ca, przez który prze­cho­dzi ko­lum­na masz­tu się­ga­ją­ca kon­struk­cji dna jed­nost­ki, przez który prze­cho­dzi ko­lum­na masz­tu, uszczel­nio­ny za po­mo­cą koł­nie­rza wy­ko­na­ne­go z płót­na.

W przy­pad­ku, gdy ko­lum­na masz­tu roz­po­czy­na się do­pie­ro od wy­so­ko­ści po­kła­du, opęt­nik nie wy­stę­pu­je.

Wikipedia


opętywać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. opę­tać)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|opę­tać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpɛ̃nˈtɨvat͡ɕ, AS: opẽntyvać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opętać dk.

 rzecz. opętany m., opętanie n., opętywanie n.

:: fż. opętana

 przym. opętany

Wiktionary


opłacalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: opła­cal­nie


SJP.pl


opłacalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ekon. cecha, tego co przy­no­si zysk i jest opła­cal­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiel­kość stada świń prze­kła­da się na opła­cal­ność.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłata ż., opłacanie n., opłacenie n.

 czas. opłacać ndk., opłacić dk.

 przym. opłacalny, opłatny

 przysł. opłacalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dochodowość, intratność, lukratywność, popłatność, przychodowość, rentowność, zyskowność, kasowość, złotodajność

Wiktionary


opłacalny

przy­no­szą­cy zysk; in­trat­ny, ren­tow­ny, zy­skow­ny, do­cho­do­wy, po­płat­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który się opła­ca i przy­no­si zysk albo oszczęd­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłacalność ż., opłata ż.

 czas. opłacać ndk., opłacić dk.

 przysł. opłacalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dochodowy, intratny, lukratywny, popłatny, rentowny, zyskowny

Wiktionary


opłacanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opła­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpwaˈt͡sãɲɛ, AS: opu̯acãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opłacać

 rzecz. opłacalność ż., opłacenie n.

Wiktionary


opłacać

1. do­ko­ny­wać za­pła­ty za coś;
2. osią­gać jedno kosz­tem dru­gie­go, po­no­sić kon­sek­wen­cje cze­goś;
3. opła­cać się - przy­no­sić ko­rzyść, zysk


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opła­cić)

 (1.1) przez pe­wien czas (lub kil­ka­krot­nie) pła­cić za coś

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opła­cać się (dk. opła­cić się)

 (2.1) być war­tym okre­ślo­nych kosz­tów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do końca tego roku muszę opła­cać ko­re­pe­ty­to­ra dla mo­je­go syna.

 (2.1) Ten in­te­res zu­peł­nie nam się nie opła­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔpˈwat͡sat͡ɕ, AS: opu̯acać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłata ż., opłacanie n., opłacenie n., opłacalność ż.

 przym. opłacalny

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) kalkulować się, slang. opylać się

Wiktionary


opłacić

1. do­ko­nać za­pła­ty za coś;
2. osią­gnąć jedno kosz­tem dru­gie­go, po­nieść kon­sek­wen­cje cze­goś;
3. opła­cić się - przy­nieść ko­rzyść, zysk


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opła­cać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opła­cać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpwat͡ɕit͡ɕ, AS: opu̯aćić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłata ż., opłacalność ż., opłacenie n.

 przym. opłacalny

Wiktionary


opłakanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opła­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opłakiwać, opłakać dk.

 przym. opłakany

Wiktionary


opłakany

nędz­ny, godny po­li­to­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ża­łos­ny, tra­gicz­ny, zas­mu­ca­ją­cy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpwaˈkãnɨ, AS: opu̯akãny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. płakać, opłakać, opłakiwać

 przysł. opłakanie

 rzecz. opłakanie n.

Wiktionary


opłakać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opła­ki­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|opła­ki­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpwakat͡ɕ, AS: opu̯akać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłakanie n., opłakiwanie n., płacz m., płaczek m., płaczka ż.

 przym. opłakany

 przysł. opłakanie

 czas. opłakiwać, płakać

Wiktionary


opłakańszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: opła­ka­ny


SJP.pl


opłakiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|opła­ki­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpwaciˈvãɲɛ, AS: opu̯aḱivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opłakiwać, opłakać

Wiktionary


opłakiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opła­kać)

 (1.1) pła­kać, doz­na­wać bólu, wy­ra­żać go po utra­cie kogoś lub cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tak długo i bo­le­śnie opła­ki­wał śmierć uko­cha­nej i już nigdy się potem z nikim nie oże­nił.

 (1.1) Chcę żyć tak, by nie opła­ki­wać na sta­rość swo­jej mi­nio­nej mło­do­ści, by czuć, że pos­ma­ko­wa­łem zaw­cza­su życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔpwaˈcivat͡ɕ, AS: opu̯aḱivać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłakanie n., opłakiwanie n., płacz m., płaczek m., płaczka ż.

 przym. opłakany

 przysł. opłakanie

 czas. opłakać, płakać

Wiktionary


opłata

1. opła­ce­nie cze­goś;
2. kwota na­leż­na za usłu­gi itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kwota pła­co­na za usłu­gę, świad­cze­nie

Wiktionary

Opła­ta – ka­te­go­ria fi­nan­so­wa oz­na­cza­ją­ca każdą po­bra­ną na­leż­ność za świad­czo­ne usłu­gi. Opła­ta jest jed­no­stron­nie okre­ślo­nym i od­płat­nym świad­cze­niem pie­nięż­nym (w prze­ci­wień­stwie do po­dat­ku, który jest nie­od­płat­ny) o cha­rak­te­rze ogól­nym, po­bie­ra­nym od osób fi­zycz­nych i praw­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mo­żesz po­bie­rać opła­tę za fi­zycz­ną czyn­ność prze­ka­za­nia kopii i we­dług włas­nej de­cyz­ji mo­żesz za opła­tą pro­po­no­wać ochro­nę gwa­ran­cyj­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpwata, AS: opu̯ata

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. dopłata ż., opłacenie n., opłacalność

 przym. opłacalny

 czas. opłacać ndk., opłacić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapłata, taksa, płatność

Wiktionary


opłatczany

daw­niej: opłat­ko­wy


SJP.pl


opłatek

1. cien­ki pła­tek pszen­ne­go cia­sta uży­wa­ny w li­tur­gii chrze­ści­jań­skiej i przy wie­cze­rzy wi­gi­lij­nej; ho­stia;
2. uro­czy­stość dzie­le­nia się opłat­kiem;
3. krą­żek z cien­kie­go cia­sta za­wie­ra­ją­cy le­kar­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rel. ro­dzaj cien­kie­go chle­ba, uży­wa­ne­go jako ho­stia oraz pod­czas ko­la­cji wi­gi­lij­nej;

 (1.2) rel. ry­tu­ał dzie­le­nia się opłat­kiem (1.1)

 (1.3) środ. prze­stęp­cze chleb

Wiktionary

Opła­tek (z obla­tum „dar ofiar­ny”) – bar­dzo cien­ki biały pła­tek chle­bo­wy, prza­śny (czyli niek­wa­szo­ny i nie­so­lo­ny), wy­pie­ka­ny z bia­łej mąki i wody bez do­dat­ku droż­dży, któ­rym dzie­lą się chrze­ści­ja­nie, zgro­ma­dze­ni przy stole wi­gi­lij­nym, skła­da­jąc sobie ży­cze­nia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W na­szej pa­ra­fii dy­stry­bu­cją opłat­ków zaj­mu­je się or­ga­ni­sta.

 (1.2) W ostat­nim dniu przed przer­wą świą­tecz­ną szef za­pro­sił nas wszyst­kich na opła­tek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈpwatɛk, AS: opu̯atek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opłatkowy

Wiktionary


opłatkorz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. rel. ko­ściel­ny roz­no­szą­cy opłat­ki przed Bożym Na­ro­dze­niem

Wiktionary


opłatkowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opłat­kiem, do­ty­czą­cy opłat­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłatek m., płatek m.

Wiktionary


opłatomat

au­to­mat przyj­mu­ją­cy opła­ty


SJP.pl

Opła­to­mat – sa­mo­ob­słu­go­we urzą­dze­nie, dzię­ki któ­re­mu można za­pła­cić po­da­tek czy wnieść opła­tę (np. za wy­da­nie prawa jazdy lub do­wo­du oso­bi­ste­go). Wszyst­kie płat­no­ści są moż­li­we w for­mie go­tów­ko­wej lub za po­mo­cą kart płat­ni­czych. Ko­rzy­sta­nie z opła­to­ma­tu od­by­wa się bez pro­wiz­ji czy do­dat­ko­wych opłat.

Wikipedia


opłatowy

→ opła­ta


SJP.pl

Patrz:

opłata

opławiec

osied­le w Byd­go­szczy


SJP.pl

Opła­wiec − jed­nost­ka ur­ba­ni­stycz­na (osied­le) mia­sta Byd­go­szczy, po­ło­żo­na w jego pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści nad Brdą.

Wikipedia


opłomka

rura w kotle pa­ro­wym


SJP.pl


opłonka

opłon­ka sto­go­wi­ca - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny sów­ko­wa­tych


SJP.pl


opłotek

opłot­ki;
1. wiej­ski płot z drew­nia­nych żer­dzi lub pędów wi­kli­ny; opłot­ki;
2. ogra­ni­cze­nie kul­tu­ro­we, spo­łecz­ne itp. utrud­nia­ją­ce dzia­ła­nie w ja­kiejś spra­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzad. wąska droga lub przej­ście prze­bie­ga­ją­ce mię­dzy dwoma pło­ta­mi

 (1.2) rzad. miej­sce ogro­dzo­ne pło­tem

 (1.3) rzad. łow. ogro­dzo­ne miej­sce do któ­re­go zwa­bia się zwie­rzy­nę, w szcze­gól­no­ści wilki

Wiktionary

Przykłady

 (1.4) Gdy oj­ciec od­szedł po psa o pod­wój­nym wzro­ku, a znu­żo­na matka na progu przy­sia­dła, ochry­pła od wo­ła­nia i prze­marz­nię­ta od noc­ne­go chło­du, przez opło­tek prze­sko­czył obcy, ten sam, który wczo­raj tak nagle na przed­wie­czerz wpadł do chaty.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opłotkowy

 rzecz. opłotkowość ż., opłotki nmos.

Wiktionary


opłotki

opłot­ki;
1. wiej­ski płot z drew­nia­nych żer­dzi lub pędów wi­kli­ny; opłot­ki;
2. ogra­ni­cze­nie kul­tu­ro­we, spo­łecz­ne itp. utrud­nia­ją­ce dzia­ła­nie w ja­kiejś spra­wie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) drew­nia­ny płot z chru­stu lub żer­dzi

 (1.2) wą­skie przej­ście mię­dzy są­sied­ni­mi pło­ta­mi

 (1.3) miej­sce ogro­dzo­ne pło­tem

 (1.4) przen. ogra­ni­czo­ny za­kres cze­goś

 (1.5) daw. od­chy­la­ne czę­ści wej­ścio­we du­że­go na­mio­tu

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B., i W. plu­ral|opło­tek.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Poza nędz­ny­mi opłot­ka­mi nie­spo­dzie­wa­nie pysz­ni­ły się oka­za­łe sło­necz­ni­ki.

 (1.2) Do­tarł­szy do wsi, sta­ra­jąc się zbyt­nio nie rzu­cać w oczy, niez­nacz­nie prze­my­kał się opłot­ka­mi.

 (1.3) Tylko usy­cha­ją­ce w ogro­dach ko­no­pie wy­chy­la­ły zza opłot­ków swe roz­czo­chra­ne głowy albo kura gło­śno zag­da­ka­ła.

 (1.5) Ze­brzy­dow­ski, zam­knię­ty w na­mio­cie, jak w wię­zie­niu, pod­no­sił opłot­ki, wy­glą­dał i cze­kał z coraz więk­szym roz­draż­nie­niem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłotek mrz.

Wiktionary


opłucna

błona wy­ście­ła­ją­ca wew­nętrz­ną ścian­kę klat­ki pier­sio­wej i po­kry­wa­ją­ca płuca; ple­u­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. błona su­ro­wi­cza okry­wa­ją­ca płuca i wy­ście­ła­ją­ca wnę­trze klat­ki pier­sio­wej;

Wiktionary

Opłuc­na ( ple­u­ra) – su­ro­wi­cza błona, w któ­rej zam­knię­te są płuca. Każde z płuc jest oto­czo­ne osob­nym wor­kiem opłuc­nej. Jest cien­ką i bły­szczą­cą stale zwil­ża­ną błoną, która ułat­wia ruch płuc w cza­sie od­de­chu.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. płuco n.

 przym. opłucnowy, płucny, opłucny

Wiktionary


opłucnowy

zwią­za­ny z opłuc­ną (np. jama opłuc­no­wa)


SJP.pl


opłucny

w me­dy­cy­nie: oka­la­ją­cy płuca (np. błona opłuc­na)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z opłuc­ną, do­ty­czą­cy opłuc­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłucna ż.

Wiktionary


opłukanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) usu­nię­cie za­bru­dze­nia lub de­ter­gen­tu po­przez po­la­nie wodą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ile zaj­mie wam opłu­ka­nie brud­nych ta­le­rzy przed wło­że­niem ich do zmy­war­ki?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłukiwanie n.

 czas. opłukać dk., opłukiwać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmycie, przepłukanie, zmycie

Wiktionary


opłukać

1. płu­cząc, obmyć;
2. opłu­kać się -
a) opłu­kać sa­me­go sie­bie;
b) opłu­kać sie­bie naw­za­jem


SJP.pl


opłukiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umy­wa­nie przez po­le­wa­nie cie­czą

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Misa ta służy do opłu­ki­wa­nia liści i łodyg z pia­chu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłukanie n.

 czas. opłukać dk., opłukiwać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmywanie, zmywanie

Wiktionary


opłukiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opłu­kać)

 (1.1) umy­wać przez po­le­wa­nie cie­czą

 (1.2) za­le­wać fa­la­mi

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny opłu­ki­wać się (dk. opłu­kać się)

 (2.1) ob­my­wać cie­czą z za­bru­dze­nia lub de­ter­gen­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wska­zał na sklep tan­de­cia­rza obok nas, gdzie woda opłu­ki­wa­ła rdzę że­laz­nych ru­pie­ci, two­rząc brą­zo­wo-czer­wo­ne ka­łu­że.

 (1.2) Miało im wkrót­ce za­bra­knąć pod­sta­wy, opłu­ki­wa­nej cie­plej­sze­mi wo­da­mi, po­dob­nie jak to się dzie­je z lo­do­we­mi gó­ra­mi na morzu pół­noc­nem lo­do­wa­tem.

 (2.1) Po ką­pie­li w oce­a­nie opłu­ki­wa­li się pod na­try­ska­mi zlo­ka­li­zo­wa­ny­mi na pla­ża­a­ży.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opłukanie n., opłukiwanie n., płukanka ż.

 czas. opłukać dk., opłukać się dk., płukać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmywać, zmywać

 (2.1) obmywać się, zmywać się

Wiktionary


opłuknąć

daw­niej: opłu­kać


SJP.pl


opłużać

za­o­pa­try­wać, wy­po­sa­żać w pługi do od­gar­nia­nia błota i śnie­gu


SJP.pl


opłużyć

za­o­pa­trzyć w pługi do zgar­nia­nia śnie­gu


SJP.pl


opłynąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. opły­wać)

 (1.1) okrą­żyć pły­nąc

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) James Cook opły­nął An­tark­ty­kę i osta­tecz­nie roz­wią­zał pro­blem ist­nie­nia po­szu­ki­wa­ne­go kon­ty­nen­tu po­łud­nio­we­go, stwier­dza­jąc, że w sze­ro­ko­ściach umiar­ko­wa­nych ta­ko­wy nie ist­nie­je.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. płynąć, opływać

 przym. opływowy

Wiktionary


opływ

ruch cie­czy wokół za­nu­rzo­ne­go w nim ciała sta­łe­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. ruch cie­czy wzglę­dem za­nu­rzo­ne­go w niej ciała

 (1.2) lotn. ruch czą­stek po­wie­trza sty­ka­ją­cych się z pła­szczyz­na­mi no­śny­mi lub ste­ro­wy­mi

Wiktionary

Powiązane:

 czas. opływać

 rzecz. opływanie

 przym. opływowy

Wiktionary


opływać

po­tocz­nie: pły­wa­jąc do­trzeć do wielu miejsc


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. opły­nąć)

 (1.1) okrą­żać coś, pły­nąc

 (1.2) oto­czyć coś, spo­wić kogoś lub coś

 (1.3) ob­fi­to­wać w coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kuter opły­wał cypel z la­tar­nią, gdy zagrz­mia­ło.

 (1.2) We drzwiach sta­nę­ła pani Emi­lia, bia­łym, dłu­gim, ko­ron­ka­mi okry­tym pe­niu­a­rem opły­nię­ta i w szcze­gól­ny spo­sób oży­wio­na.

 (1.3) Więc król Bobo w sła­wie ja­śniał, w skar­by opły­wał, / Wszel­kie­go bo­że­go dobra wesół uży­wał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opływanie n., opływ mrz.

 czas. pływać, opłynąć dk.

 przym. opływowy

Wiktionary


opływowość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest opły­wo­we; cecha tych, któ­rzy są opły­wo­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. opływowy

 przysł. opływowo

Wiktionary


opływowy

ła­god­nie za­o­krą­glo­ny, wy­dłu­żo­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) ma­ją­cy lekko za­o­krą­glo­ny kształt zmniej­sza­ją­cy opór wody lub po­wie­trza przy po­ru­sza­niu się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sa­mo­chód po­sia­da opły­wo­wą, a rów­no­cze­śnie ele­ganc­ką linię nad­wo­zia oraz kom­for­to­we, prze­stron­ne i przy­jaz­ne wnę­trze.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. opływ m., opływacz m., opływowość ż.

 czas. pływać, opłynąć dk., opływać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) aerodynamiczny

Wiktionary


or

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w pół­noc­no-za­chod­nim Ka­zach­sta­nie i wschod­niej Rosji prze­du­ral­skiej, lewy do­pływ Uralu w zle­wi­sku Morza Ka­spij­skie­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or – rzeka w Ka­zach­sta­nie i Rosji
  • OR – sto­so­wa­ne jako oz­na­cze­nie al­ter­na­ty­wy
  • Uri Or – iz­ra­el­ski ge­ne­rał i po­li­tyk

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Orsk m.

 przym. orski

Wiktionary


or-ot

pse­u­do­nim Ar­tu­ra Opp­ma­na


SJP.pl


oracja

1. uro­czy­sta mowa; dłu­gie prze­mó­wie­nie wy­gła­sza­ne z po­wa­gą
2. w li­tur­gii rzym­skiej: uro­czy­sta mod­lit­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) liter. kwie­ci­ste prze­mó­wie­nie;

 (1.2) liter. żart. pe­ro­ra mo­ra­li­za­tor­ska, mówka

 (1.3) typ mod­lit­wy wień­czą­cej część li­tur­gii lub na­bo­żeń­stwa;

Wiktionary

Ora­cja (łac. ora­tio od orare: "mówić", "roz­pra­wiać") to:

Ety­mo­lo­gia słowa po­cho­dzi z ła­ciń­skie­go "ora­to­rium" ('dom mod­lit­wy'), przeksz­tał­co­ne co do zna­cze­nia we­dług wł. Ora­to­rio di San Fi­lip­po Neri w Rzy­mie, gdzie w XVI w. od­by­wa­ły się na­bo­żeń­stwa mu­zycz­ne w ro­dza­ju mi­ste­riów, "ora­tio" ('prze­mó­wie­nie' łac. 'mowa; język, styl') i łac. "ora­tor" ('mówca') od "orare" ('wy­po­wia­dać for­mu­łę li­tur­gicz­ną; mówić; bła­gać; mod­lić się')

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tekst ora­cji, którą wy­gło­sił pre­zes, wy­szedł spod pióra jego asy­stent­ki.

 (1.2) Na apelu nie obyło się bez ora­cji dy­rek­tor­ki.

 (1.3) Prze­wod­ni­czą­cy li­tur­gii wy­brał ora­cję z uro­czy­sto­ści Ze­sła­nia Ducha Świę­te­go.

 (1.3) Po ora­cji usied­li­śmy w ław­kach od stro­ny am­bo­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orator m., orant m., orantka ż., oratorium n., oralizm mrz., oralność ż.

 przym. oratorski, oralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1-2) perora, alokucja

Wiktionary


oracle

jeden z naj­po­pu­lar­niej­szych sy­ste­mów za­rzą­dza­nia re­la­cyj­ny­mi ba­za­mi da­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orac­le – ame­ry­kań­skie przed­się­bior­stwo zaj­mu­ją­ce się two­rze­niem opro­gra­mo­wa­nia
  • Orac­le – re­la­cyj­ny sy­stem baz da­nych
  • Orac­le – jed­nost­ka osad­ni­cza w USA, w sta­nie Ari­zo­na
  • Orac­le – po­stać z ko­mik­sów o Bat­ma­nie
  • Orac­le Linux – dy­stry­bu­cja Li­nuk­sa
  • Orac­le Open Of­fi­ce – pa­kiet apli­ka­cji biu­ro­wych
  • Orac­le Clu­ster File Sy­stem – sy­stem pli­ków
  • Orac­le WebLogic – ro­dzi­na pro­duk­tów in­for­ma­tycz­nych
  • Orac­le Forms – na­rzę­dzie wspo­ma­ga­ją­ce pro­gra­mo­wa­nie
  • Orac­le Ap­pli­ca­tion Ex­press – śro­do­wi­sko do two­rze­nia apli­ka­cji
  • Orac­le E-Bu­si­ness Suite – zin­te­gro­wa­ny sy­stem in­for­ma­tycz­ny
  • No­ta­cja Orac­le – no­ta­cja uży­wa­na w mo­de­lo­wa­niu dia­gra­mów związ­ków encji.

Wikipedia


oracyjny

→ ora­cyj­ny


SJP.pl

Patrz:

oracyjny

oracz

czło­wiek orzą­cy zie­mię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto orze pole

Wiktionary

Oracz ( Орач) – wieś w Buł­ga­rii, w ob­wo­dzie Tyr­go­wisz­te, w gmi­nie An­to­no­wo. We­dług da­nych sza­cun­ko­wych Ujed­no­li­co­ne­go Sy­ste­mu Ewi­den­cji Lud­no­ści oraz Usług Ad­mi­ni­stra­cyj­nych dla Lud­no­ści, 15 czerw­ca 2020 roku miej­sco­wość li­czy­ła 100 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. oranie n., orka ż., orzba ż.

:: fż. oraczka ż.

 czas. zaorywać, orać ndk., zaorać dk.

 przym. orny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński orocz

Wiktionary


oraczewice

Ora­cze­wi­ce ( Hel­mers­ruh) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie cho­szczeń­skim, w gmi­nie Choszcz­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go. W roku 2007 wieś li­czy­ła 78 miesz­kań­ców. Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa Su­li­no.

Wikipedia


oraczewski

naz­wi­sko


SJP.pl


oraczka

→ oracz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. reg. czyn­ność ora­nia ziemi

 (1.2) żona ora­cza

Wiktionary

Patrz:

oracz

Powiązane:

 rzecz. orka ż., oracz m., oraczyna ż., oranie n.

 czas. zaorywać, orać ndk.

 przym. orny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orka, oranie

 (1.4) oraczyna

Wiktionary


oraczyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. za­o­ra­ne pole

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oraczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oraczka

Wiktionary


oradea

[czy­taj: oRADja] mia­sto w Ru­mu­nii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Ru­mu­nii;

Wiktionary

( Nagyvárad) – mia­sto w Ru­mu­nii w okrę­gu Bihor, sto­li­ca kra­i­ny hi­sto­rycz­nej Kri­sza­na. Mia­sto liczy, zgod­nie ze spi­sem lud­no­ści z 2002 roku, 206 614 miesz­kań­ców. Na­to­miast licz­ba miesz­kań­ców ca­łe­go ze­spo­łu miej­skie­go wy­no­si ok. 241 tys. Ora­dea na­le­ży do naj­le­piej roz­wi­nię­tych miast w Ru­mu­nii. Merem mia­sta jest Flo­rin Birta.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ora­dea to mia­sto w okrę­gu Bihor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔraˈdɛa, AS: oradea

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oradejski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Wielki Waradyn

Wiktionary


oradejski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ora­deą, do­ty­czą­cy Ora­dei

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oradea ż.

Wiktionary


oral

po­tocz­nie: seks oral­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. pot. sek­su­al­ny sto­su­nek oral­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orał – mia­sto w Ka­zach­sta­nie
  • po­tocz­nie – seks oral­ny
  • Tomáš Oral

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mie­li­śmy wczo­raj mały oral z Mać­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔral, AS: oral

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oralizm mrz., oratorium n., orator m.

 przym. oralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) stosunek oralny, seks oralny, miłość francuska

Wiktionary


oralista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pedag. zwo­len­nik dok­try­ny ora­liz­mu, za­ka­zu­ją­cej głu­chym uży­wa­nia ję­zy­ka mi­go­we­go w imię lep­sze­go opa­no­wa­nia przez nich mowy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔraˈlʲista, AS: oralʹista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oralizm mrz.

:: fż. oralistka ż.

 przym. oralny

Wiktionary


oralizm

1. ero­tycz­ne pie­szczo­ty usta­mi; seks oral­ny;
2. dok­try­na pe­da­go­gicz­na, we­dług któ­rej głusi po­win­ni uczyć się mówić i czy­tać z ust, a język mi­go­wy przesz­ka­dza w nauce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. dys­funk­cja po­le­ga­ją­ca na uwa­run­ko­wa­niu na osią­ga­nie or­gaz­mu je­dy­nie przez po­bu­dza­nie ge­ni­ta­liów usta­mi

 (1.2) seks. pie­szczo­ty usta­mi, seks oral­ny;

 (1.3) pedag. dok­try­na, zgod­nie z którą osoba głu­cha po­win­na uczyć się mówić, czy­tać z ust, a po­słu­gi­wa­nie się ję­zy­kiem mi­go­wym przesz­ka­dza w tym

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) I oto je­ste­śmy u źró­deł dok­try­ny ora­liz­mu, która skie­ro­wa­ła na­u­cza­nie głu­chych na ślepy tor.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈralʲism̥, AS: oralʹism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oralista m., oralistka ż., orator m., oratorka ż., oracja ż., oral m.

 przym. oralny, oratorski

 przysł. oralnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) seks oralny, oral, miłość francuska

Wiktionary


oralność

cecha tego, co ma zwią­zek z ust­nym prze­ka­zy­wa­niem in­for­ma­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co oral­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oracja ż., orator m., oratorium n.

 przym. oralny, oratorski, oratoryjny

 przysł. oralnie, oratorsko

Wiktionary


oralny

1. zwią­za­ny z ust­nym prze­ka­zy­wa­niem in­for­ma­cji;
2. sex oral­ny - za­cho­wa­nie sek­su­al­ne po­le­ga­ją­ce na pie­szcze­niu ciała part­ner­ki lub part­ne­ra, a w szcze­gól­no­ści na­rzą­dów płcio­wych oraz in­nych stref ero­gen­nych, z uży­ciem ję­zy­ka i ust


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ustny, prze­ka­zy­wa­ny za po­mo­cą mowy

 (1.2) o za­cho­wa­niu sek­su­al­nym z uży­ciem ję­zy­ka i ust

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzie­je były książ­ką naj­pierw opo­wie­dzia­ną, wów­czas do­mi­no­wa­ła je­szcze kul­tu­ra oral­na, kiedy prze­kaz na­stę­pu­je za po­mo­cą słowa mó­wio­ne­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈralnɨ, AS: oralny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oracja ż., oral m., oralność ż., oralizm mrz., oralista mos.

 przym. aboralny, oracyjny

 przysł. oralnie

Wiktionary


oramić

rzad­ko: obra­mo­wać


SJP.pl


oran

mia­sto w Al­gie­rii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Al­gie­rii;

Wiktionary

Oran ( ‏وهران‎, "Wahrān") – mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Al­gie­rii, nad Mo­rzem Śró­dziem­nym, oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny wi­la­je­tu Oran. W 2008 roku li­czy­ło ok. 610 tys. miesz­kań­ców. Ważny port hand­lo­wy i pa­sa­żer­ski, oś­ro­dek prze­my­słu ryb­ne­go, włó­kien­ni­cze­go, che­micz­ne­go, ce­men­to­we­go i me­ta­lo­we­go. Oś­ro­dek kul­tu­ral­no-na­u­ko­wy z mu­ze­a­mi, bi­blio­te­ka­mi, uni­wer­sy­te­tem i po­li­tech­ni­ką. Sie­dzi­ba rzym­sko­ka­to­lic­kiej die­cez­ji orań­skiej. Miej­sce akcji po­wie­ści "Dżuma" Al­ber­ta Ca­mu­sa.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Poz­na­li się w Ora­nie, ale obaj byli Al­gier­czy­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrãn, AS: orãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orańczyk mos., oranka ż.

 przym. orański

Wiktionary


orange

[czy­taj: orendż]
1. jedno z wielu miast w USA;
2. jedna z wielu gmin w USA;
3. mię­dzy­na­ro­do­wa marka te­le­fo­nii ko­mór­ko­wej;
4. [czy­taj: oRANŻ] mia­sto na po­łud­niu Fran­cji;
5. rzeka w Le­sot­ho, RPA i Na­mi­bii; Oran­je


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie Nowa Po­łud­nio­wa Walia
  • Oran­ge – mia­sto
  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Oran­ge
  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie Con­nec­ti­cut, w hrab­stwie New Haven
  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Fran­klin
  • Oran­ge – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie Mas­sa­chu­setts, w hrab­stwie Fran­klin
  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie New Hamps­hi­re, w hrab­stwie Graf­ton
  • Oran­ge – jed­nost­ka osad­ni­cza w sta­nie New Jer­sey, w hrab­stwie Essex
  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Schu­y­ler
  • Oran­ge – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Cu­y­a­ho­ga
  • Oran­ge – mia­sto w sta­nie Tek­sas, w hrab­stwie Oran­ge
  • Oran­ge – miej­sco­wość w sta­nie Ver­mont, w hrab­stwie Oran­ge

Wikipedia


orangowate

po­dro­dzi­na małp człe­koksz­tałt­nych


SJP.pl

Oran­go­wa­te (Pon­gi­nae) – po­dro­dzi­na ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae) do któ­rej za­li­cza się oran­gu­ta­ny oraz wy­mar­łe an­ka­ra­pi­te­ki, gi­gan­to­pi­te­ki i si­wa­pi­te­ki.

Wikipedia


orangowaty

o ce­chach oran­go­wa­tych (po­dro­dzi­na małp)


SJP.pl


orangutan

małpa człe­koksz­tałt­na pro­wa­dzą­ca na­drzew­ny tryb życia, ob­ję­ta ochro­ną z po­wo­du ry­zy­ka wy­gi­nię­cia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ro­dzaj na­drzew­nej małpy człe­koksz­tałt­nej;

 (1.2) pot. osoba nie­o­by­ta

Wiktionary

Oran­gu­tan ("Pongo") – ro­dzaj du­żych ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny oran­go­wa­tych (Pon­gi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny czło­wie­ko­wa­tych (Ho­mi­ni­dae). IUCN wszyst­kie oran­gu­ta­ny kla­sy­fi­ku­je jako kry­tycz­nie za­gro­żo­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mó­wio­no, iż czar­nu­cha przy­wie­zio­no wprost z Afry­ki, gdzie się uro­dził w oko­li­cy peł­nej świę­to­jań­skie­go chle­ba, wśród kro­ko­dy­lów i oran­gu­ta­nów, papug i pie­przo­ja­dów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrãŋˈɡutãn, AS: orãŋgutãn

Wiktionary


orangutani

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oran­gu­ta­nem, do­ty­czą­cy oran­gu­ta­na

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrãŋɡuˈtãɲi, AS: orãŋgutãńi

Wiktionary


orangutanica

sa­mi­ca oran­gu­ta­na


SJP.pl


orania

1. przy­go­to­wy­wać zie­mię pod za­siew po­przez two­rze­nie w niej bruzd i jed­no­czes­ne od­kła­da­nie skib za po­mo­cą sto­sow­nych na­rzę­dzi, ma­szyn;
2. po­tocz­nie: cięż­ko pra­co­wać, ha­ro­wać


SJP.pl

Księ­stwo Ora­nii (pot. Ora­nia; nazwa od mia­sta Oran­ge) – lenno króla Fran­cji, po­cząt­ko­wo hrab­stwo, a od 1171 księ­stwo. Rzą­dzo­ne było przez przed­sta­wi­cie­li róż­nych rodów, na­zy­wa­nych od nazwy księ­stwa orań­ski­mi. Przed­sta­wi­cie­le ostat­nie­go z tych rodów (dy­na­stia Orań­ska-Nas­sau) byli w XVI i XVII wieku m.in.

Wikipedia


oranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orać.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orka (rol­nict­wo)
  • Oran­je – rzeka
  • Wolne Pań­stwo Ora­nia – hi­sto­rycz­ne pań­stwo bur­skie
  • Wolne Pań­stwo Ora­nia – pro­win­cja RPA, obec­nie pod nazwą Wolne Pań­stwo
  • Ora­nie – wieś na Ukra­i­nie w re­jo­nie wło­dzi­mier­skim

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈrãɲjɛ, AS: orãńi ̯e

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orać, zaorywać

 rzecz. oraczka ż., samozaoranie n., orka ż., orzba ż., oracz mos.

 przym. orny

Wiktionary


oranienbaum

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Ło­mo­no­sow (nazwa ofi­cjal­na do 1948 r.);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ora­nien­ba­um – dziel­ni­ca Ora­nien­ba­um-Wörlitz
  • Ora­nien­ba­um – pałac
  • Ora­nien­ba­um – ze­spół pa­ła­co­wy
  • Ora­nien­ba­um – dawna nazwa miej­sco­wo­ści Ło­mo­no­sow
  • Ora­nien­ba­um – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Ło­mo­no­sow

Wikipedia

Powiązane:

 przym. oranienbaumski

Wiktionary


oranienbaumski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Ora­nien­ba­u­mem, do­ty­czą­cy Ora­nien­ba­u­mu (współcz. Ło­mo­no­sow)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oranienbaum mrz.

Wiktionary


oranienburg

mia­sto w Niem­czech


SJP.pl

Ora­nien­burg – mia­sto we wschod­nich Niem­czech w kraju związ­ko­wym Bran­den­bur­gia, sie­dzi­ba po­wia­tu Ober­ha­vel. Leży 35 km na pół­noc od cen­trum Ber­li­na, nad rzeką Ha­we­lą oraz przy ka­na­le Odra-Ha­we­la. Jest naj­więk­szym mia­stem po­wia­tu Ober­ha­vel i czę­ścią ber­liń­skiej aglo­me­ra­cji.

Wikipedia


oranienburski

przy­miot­nik od: Ora­nien­burg (mia­sto w Niem­czech)


SJP.pl


oranje

rzeka w Le­sot­ho, RPA i Na­mi­bii; Oran­ge


SJP.pl

Oran­je (Oran­ge, ang. "Oran­ge River", afr. "Oran­je­ri­vier") – rzeka w Afry­ce, pły­ną­ca przez te­ry­to­rium Le­sot­ho, Po­łud­nio­wej Afry­ki i Na­mi­bii.

Źró­dła rzeki Oran­je znaj­du­ją się w Gó­rach Smo­czych w Le­sot­ho, we wschod­niej czę­ści Afry­ki po­łud­nio­wej, ucho­dzi na­to­miast do Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go na wy­brze­żu za­chod­nim. Na rzece znaj­du­ją się progi i wo­do­spa­dy (np. Au­gra­bies­val). Wy­stę­pu­ją duże wa­ha­nia sta­nów wód i czę­ste są po­wo­dzie let­nie. Rzeka wy­ko­rzy­sty­wa­na jest do na­wad­nia­nia.

Wikipedia


oranjestad

sto­li­ca Aruby


SJP.pl

rze­czow­nik, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Aruby;

 (1.2) geogr. sto­li­ca wyspy Sint Eu­sta­tius;

Wiktionary

Oran­je­stad – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto kraju au­to­no­micz­ne­go Aruba, na­le­żą­ce­go do Ho­lan­dii, w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej. 1 stycz­nia 2020 r. li­czy­ło 28 658 miesz­kań­ców, na­le­ży do dwóch re­gio­nów Oran­je­stad-Oost i Oran­je­stad-West. Leży na za­chod­nim brze­gu wyspy,

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈrãnʲjɛstat, AS: orãnʹi ̯estat

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oranjestadczyk mos., oranjestadka ż.

 przym. oranjestadzki

Wiktionary


oranjestadczyk

miesz­ka­niec Oran­je­sta­du (sto­li­cy Aruby)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oran­je­sta­du

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrãnʲjɛˈstaṭt͡ʃɨk, AS: orãnʹi ̯estaṭčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oranjestad m.

:: fż. oranjestadka ż.

 przym. oranjestadzki

Wiktionary


oranjestadka

miesz­kan­ka Oran­je­sta­du (sto­li­cy Aruby)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Oran­je­sta­du

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrãnʲjɛˈstatka, AS: orãnʹi ̯estatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oranjestad, oranjestadczyk

 przym. oranjestadzki

Wiktionary


oranjestadzki

do­ty­czą­cy Oran­je­sta­du, sto­li­cy Aruby


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oran­je­sta­dem, sto­li­cą Aruby

 (1.2) zwią­za­ny z Oran­je­sta­dem, sto­li­cą wyspy Sint Eu­sta­tius

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oranjestad mrz., oranjestadczyk mos., oranjestadka ż.

Wiktionary


oranka

gwa­ro­wo: orka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Oranu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oran­ka (rzeka)
  • Oran­ka (je­zio­ro)
  • Oran­ka (miej­sco­wość)

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Oran mrz.

:: fm. orańczyk mos.

 przym. orański

Wiktionary


orant

w sztu­ce: po­stać sto­ją­ca w pozie mod­li­tew­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) szt. rel. ka­no­nicz­ne przed­sta­wie­nie mod­lą­cej się po­sta­ci mę­skiej ze wznie­sio­ny­mi, ro­zło­żo­ny­mi rę­ka­mi;

Wiktionary

Orant, orant­ka (łac. "orans", "oran­tis" od "orare" – mod­lić się) – w sztu­kach pla­stycz­nych przed­sta­wie­nie po­sta­ci (zaz­wy­czaj ko­bie­cej) mod­lą­cej się, na sto­ją­co, usta­wio­nej fron­tal­nie, ze wznie­sio­ny­mi ku górze rę­ka­mi i roz­war­ty­mi dłoń­mi, ubra­nej w długą szatę.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na fre­sku wid­niał orant z wznie­sio­ny­mi do góry rę­ka­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrãnt, AS: orãnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oracja ż.

:: fż. orantka ż.

Wiktionary


orantka

w sztu­ce: po­stać ko­bie­ca sto­ją­ca w pozie mod­li­tew­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) szt. rel. ka­no­nicz­ne przed­sta­wie­nie mod­lą­cej się po­sta­ci żeń­skiej ze wznie­sio­ny­mi, ro­zło­żo­ny­mi rę­ka­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Autor fre­sku przed­sta­wił orant­kę w bia­łej sza­cie chrzciel­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oracja ż.

:: fm. orant mos.

Wiktionary


orany

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na Lit­wie, w okrę­gu olic­kim.

Wiktionary

Orany (lit. "Varėna") – mia­sto (10 tys. miesz­kań­ców) w Dzu­kii na Lit­wie.

Orany po­ło­żo­ne były w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie troc­kim wo­je­wództ­wa troc­kie­go.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈra.nɘ

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orański

Wiktionary


oranż

1. barwa po­ma­rań­czo­wa; po­ma­rańcz;
2. oranż me­ty­lo­wy - barw­nik syn­te­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kolor po­ma­rań­czo­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­chód słoń­ca lśnił oran­żem, sło­necz­na tar­cza ni­knę­ła za ho­ry­zon­tem.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oranżowy

 rzecz. oranżeria ż., oranżada ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomarańcz

Wiktionary


oranżada

napój mu­su­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) napój o smaku po­ma­rań­czo­wym, rów­nież jego su­ro­gat

 (1.2) bu­tel­ka oran­ża­dy (1.1)

Wiktionary

Oran­ża­da – chło­dzą­cy ga­zo­wa­ny napój be­zal­ko­ho­lo­wy, tra­dy­cyj­nie o in­ten­syw­nie słod­kim, po­ma­rań­czo­wym smaku.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zimna oran­ża­da jest dobra w upał.

 (1.2) Ku­pi­łem po dwie oran­ża­dy dla każ­de­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrãw̃ˈʒada, AS: orãũ̯žada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. oranżadka ż.

:: oranż m., oranżysta m., oranżowiec m., oranżówka ż., oranżeria ż.

 przym. oranżadowy, oranżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sok pomarańczowy, reg. śl. brauza

Wiktionary


oranżadowy

→ oran­ża­da


SJP.pl

Patrz:

oranżada

oranżeria

bu­dy­nek ogro­do­wy z du­ży­mi okna­mi, słu­żą­cy do ho­do­wa­nia ro­ślin tro­pi­kal­nych lub zabaw to­wa­rzy­skich; po­ma­rań­czar­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ar­chit. ogrod. szklar­nia słu­żą­ca do ho­dow­li eg­zo­tycz­nych ro­ślin, np. po­ma­rańcz, cy­tryn, peł­nią­ca rolę wy­po­czyn­ko­wą;

Wiktionary

Oran­że­ria (rów­nież po­ma­rań­czar­nia) – bu­dow­la ogro­do­wa, par­te­ro­wa, wolno sto­ją­ca lub po­łą­czo­na z ta­ra­sem, ogrze­wa­na.

Oran­że­rie słu­ży­ły do upra­wy ro­ślin eg­zo­tycz­nych (po­ma­rań­cze, cy­try­ny, gra­na­ty itp.), a także do prze­cho­wy­wa­nia ro­ślin, które nie mogą w stre­fie umiar­ko­wa­nej zi­mo­wać w grun­cie. Peł­ni­ły też funk­cję ogro­dów zi­mo­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za naj­pię­kniej­szą w Eu­ro­pie ucho­dzi oran­że­ria w Wer­sa­lu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrãw̃ˈʒɛrʲja, AS: orãũ̯žerʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oranż m., oranżada ż., oranżadka ż., oranżysta m., oranżystka ż., oranżowiec m., oranżówka ż.

 przym. oranżeryjny, oranżadowy, oranżowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomarańczarnia, cieplarnia, ogród zimowy

Wiktionary


oranżerium

dawna nazwa oran­że­rii


SJP.pl


oranżeryjny

zwią­za­ny z oran­że­rią; ho­do­wa­ny w oran­że­riach; cie­plar­nia­ny


SJP.pl


oranżowy

1. po­ma­rań­czo­wy lub żół­to­czer­wo­ny;
2. zwią­za­ny z po­ma­rań­czą, np. kon­fi­tu­ra oran­żo­wa, drze­wo oran­żo­we


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ko­lo­ru po­ma­rań­czo­we­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oranż m., oranżada ż., oranżeria ż.

Wiktionary


oranżysta

czło­nek pro­te­stanc­kie­go bract­wa w Ir­lan­dii Pół­noc­nej


SJP.pl


oranżyści

czło­nek pro­te­stanc­kie­go bract­wa w Ir­lan­dii Pół­noc­nej


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oran­ży­ści – zwo­len­ni­cy dy­na­stii orań­skiej (patrz: Ora­nia): np. La­u­rens Pie­ter van de Spie­gel. Zwo­len­ni­cy zwięk­sze­nia wpły­wów stad­ho­u­de­ra w Ho­lan­dii (XVI-XIX w.)
  • Oran­ży­ści – za­ło­żo­ne w roku 1795 sto­wa­rzy­sze­nie pro­te­stan­tów w Ir­lan­dii

Wikipedia


orator

czło­wiek, który po­tra­fi wy­gła­szać prze­mó­wie­nia, chęt­nie głosi ora­cje, za­bie­ra głos pu­blicz­nie; kra­so­mów­ca, retor, mówca


SJP.pl

Ora­tor, ina­czej retor (z gr. "rhe­tor", łac. "ora­tor") – mówca, który opa­no­wał sztu­kę re­to­ry­ki, po­tra­fi prze­ma­wiać pu­blicz­nie i prze­ko­ny­wać słu­cha­czy do swo­ich racji.

W kul­tu­rze sta­ro­żyt­nej Gre­cji i Rzymu nazwy "rhe­tor", "ora­tor" od­no­si­ły się m.in. do mówcy na zgro­ma­dze­niu, po­li­ty­ka, na­u­czy­cie­la wy­mo­wy.

Wikipedia


oratorianie

czło­nek sto­wa­rzy­sze­nia re­li­gij­ne­go sku­pia­ją­ce­go osoby du­chow­ne i świec­kie bez obo­wiąz­ku skła­da­nia ślu­bów za­kon­nych


SJP.pl


oratorianin

czło­nek sto­wa­rzy­sze­nia re­li­gij­ne­go sku­pia­ją­ce­go osoby du­chow­ne i świec­kie bez obo­wiąz­ku skła­da­nia ślu­bów za­kon­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­ło­żo­ne­go przez św. Fi­li­pa Ne­re­u­sza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­lę posz­li­śmy na mszę do ora­to­ria­nów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oratorium n., orator m., oratorka ż.

 przym. oratoriański, oratoryjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) filipin

Wiktionary


oratorianka

→ ora­to­ria­nin


SJP.pl

Patrz:

oratorianin

oratoriański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ora­to­ria­na­mi, do­ty­czą­cy ora­to­ria­nów

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do ora­to­ria­nów, bę­dą­cy ich włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Odbył stu­dia nad cha­ryz­ma­tem ora­to­riań­skim.

 (2.1) Kto za­ło­żył pier­wszy dom ora­to­riań­ski w Pol­sce?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oratorianin m.

Wiktionary


oratorium

1. miej­sce przez­na­czo­ne na mod­lit­wę, naj­czę­ściej ka­pli­ca
2. forma wo­kal­no-in­stru­men­tal­na o te­ma­ty­ce bi­blij­nej lub re­li­gij­nej, śpie­wa­na przez so­li­stę, chór lub wy­ko­ny­wa­na przez or­kie­strę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) muz. wiel­ka forma mu­zycz­na wo­kal­no-in­stru­men­tal­na, po­zba­wio­na akcji sce­nicz­nej, o te­ma­ty­ce głów­nie re­li­gij­nej;

 (1.2) ar­chit. rel. część klasz­to­ru przez­na­czo­na na mod­lit­wę;

 (1.3) pedag. rel. miej­sce spot­kań wy­cho­waw­czych z dzieć­mi i mło­dzie­żą w pla­ców­kach sa­lez­jań­skich;

Wiktionary

Ora­to­rium – wiel­ka forma mu­zycz­na wo­kal­no-in­stru­men­tal­na, wy­ko­ny­wa­na po­cząt­ko­wo w ko­ście­le, a obec­nie zaz­wy­czaj na estra­dzie kon­cer­to­wej.

W wy­ko­na­niach ora­to­rium biorą udział śpie­wa­cy-so­li­ści, chór i or­kie­stra. Epic­kie frag­men­ty re­cy­tu­je nar­ra­tor ("testo, hi­sto­ri­cus"), cza­sem rolę tę przej­mu­je chór.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Szcze­gól­nym ga­tun­kiem ora­to­rium jest pasja.

 (1.1) Bach na­pi­sał kilka ora­to­riów.

 (1.2) Niesz­po­ry od­mó­wi­my jak za­wsze w ora­to­rium na dru­gim pię­trze.

 (1.3) Wła­dze zam­knę­ły ora­to­rium sa­lez­jań­skie w Tar­no­wie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔraˈtɔrʲjũm, AS: oratorʹi ̯ũm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oral mrz., oratorianin m., oratoria ż., oracja ż., oralność ż.

 przym. oratoryjny

Wiktionary


oratorka

ko­bie­ta ma­ją­ca zdol­ność kra­so­mów­stwa; mów­czy­ni


SJP.pl


oratorski

taki, który do­ty­czy ora­to­ra, ma zdol­no­ści kra­so­mów­cze; re­to­rycz­ny, kra­so­mów­czy, elok­went­ny, wy­mow­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) po­tra­fią­cy wy­po­wie­dzieć się w spo­sób wła­ści­wy dla ora­to­ra, kra­so­mów­czo, także: świad­czą­cy o ta­kiej umie­jęt­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Całą tą sic. roz­mo­wę uwa­żał za popis ora­tor­ski, nie przyj­mo­wał po­waż­nie.

 (1.1) Ta­lent ora­tor­ski nie każ­de­mu jest dany i dla­te­go, gdy cha­rak­ter przy­ję­cia nie wy­ma­ga to­a­stu, a oko­licz­no­ści nie skła­nia­ją kan­dy­da­ta na De­mo­ste­ne­sa do wy­gło­sze­nia mowy, le­piej nie szu­kać la­u­rów na tym polu.

 (1.1) Pa­mię­ta­ją też jego im­po­nu­ją­cy styl ora­tor­ski, ale już nie to, co wła­ści­wie mówił.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oralność ż., oralizm mrz., oracja ż., orator mos., oratorka ż.

 przysł. oratorsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) krasomówczy

Wiktionary


oratorstwo

umie­jęt­ność spraw­ne­go, jas­ne­go wy­ra­ża­nia swo­ich myśli, sztu­ka pię­kne­go mó­wie­nia; re­to­ry­ka, kra­so­mów­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umie­jęt­ność jas­ne­go wy­ra­ża­nia myśli

Wiktionary


oratoryjny

do­ty­czą­cy ora­to­rium (ut­wo­ru mu­zycz­ne­go), np. kon­cert ora­to­ryj­ny, mu­zy­ka ora­to­ryj­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ora­to­rium, do­ty­czą­cy ora­to­rium

 (1.2) po­sia­da­ją­cy cechy ora­to­rium

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W fil­har­mo­nii odbył się kon­cert ora­to­ryj­ny.

 (1.2) Kon­cer­ty ora­to­ryj­ne jego au­tor­stwa za­słu­gu­ją na uz­na­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oratorium n., oratorianin m., oralność ż.

Wiktionary


orawa

kra­i­na hi­sto­rycz­no-ge­o­gra­ficz­na w Pol­sce i na Sło­wa­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w pół­noc­nej Sło­wa­cji;

 (1.2) etn. hist. geogr. re­gion et­no­gra­ficz­ny w Sło­wa­cji i czę­ścio­wo w Pol­sce, w do­rze­czu Orawy (1.1);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orawa – rzeka na Sło­wa­cji
  • Orawa – kra­i­na hi­sto­rycz­no-et­no­gra­ficz­na na Sło­wa­cji i w Pol­sce
  • Orawa – wieś na Ukra­i­nie
    • Orawa – dawna gmina
  • Orawa – utwór skom­po­no­wa­ny przez Woj­cie­cha Ki­la­ra
  • Orava – wieś w Esto­nii
  • Orawa – po­e­mat sym­fo­nicz­ny na ka­me­ral­ną or­kie­strę smycz­ko­wą Woj­cie­cha Ki­la­ra
  • MS Orawa – ma­so­wiec Pol­skiej Że­glu­gi Mor­skiej

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈrava, AS: orava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orawianin m., Orawianka ż.

 przym. orawski

Wiktionary


orawianin

miesz­ka­niec Orawy (kra­i­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Orawy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔraˈvʲjä̃ɲĩn, AS: oravʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orawa ż., Orawianka ż.

 przym. orawski

Wiktionary


orawianka

miesz­kan­ka Orawy (kra­i­ny)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Orawy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔraˈvʲjãŋka, AS: oravʹi ̯ãŋka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orawa ż., Orawianin m.

 przym. orawski

Wiktionary


orawiec

naz­wi­sko


SJP.pl


orawka

1. wieś w Pol­sce;
2. osada w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oraw­ka – wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Ja­błon­ka
  • Oraw­ka – osada w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. szcze­ci­nec­kim, w gmi­nie Szcze­ci­nek
  • Oraw­ka – potok, do­pływ Czar­nej Orawy

Wikipedia


orawski

przy­miot­nik od: Orawa (kra­i­na hi­sto­rycz­na i rzeka na Sło­wa­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Orawy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orawa ż., Orawianin m., Orawianka ż.

Wiktionary


oraz

spój­nik łą­czą­cy współ­rzęd­ne czę­ści zda­nia; i; a także


SJP.pl

spój­nik

 (1.1) …łą­czą­cy słowa i zda­nia rów­no­rzęd­ne, wska­zu­jąc je jako wy­stę­pu­ją­ce rów­no­cze­śnie

przy­słó­wek

 (2.1) śrpol. jed­no­cze­śnie; za­ra­zem, w tym samym cza­sie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ki­pe­dia oraz Wi­ki­słow­nik dzia­ła­ją na opro­gra­mo­wa­niu Me­dia­wi­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔras, AS: oras

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. raz mrz.

 licz. raz

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) i; (a) także; też; również, tudzież

Wiktionary


orać

1. przy­go­to­wy­wać zie­mię pod za­siew po­przez two­rze­nie w niej bruzd i jed­no­czes­ne od­kła­da­nie skib za po­mo­cą sto­sow­nych na­rzę­dzi, ma­szyn;
2. po­tocz­nie: cięż­ko pra­co­wać, ha­ro­wać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) roln. przy­go­to­wy­wać zie­mię pod za­siew po­przez prze­rzu­ce­nie gór­nej jej war­stwy płu­giem

 (1.2) pot. przen. cięż­ko pra­co­wać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chłop wy­ru­szył orać pole.

 (1.1) Ja mu sam włożę jarz­mo na wspa­nia­łą szyję, / sam Efra­i­ma za­przę­gnę, / orać bę­dzie Juda, / Jakub zaś bę­dzie bro­no­wał.

 (1.2) Prze­stań tak orać, bo nie­dłu­go się wy­koń­czysz.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrat͡ɕ, AS: orać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oraczka ż., orzba ż., samozaoranie n., oranie n., orka ż., oracz m., podorywka ż.

 czas. rozorać, zaorać, przeorać, rozorać, podorywać, zaorywać

 przym. orny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) harować

Wiktionary


orańczyk

miesz­ka­niec Oranu (mia­sta w Al­gie­rii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oranu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oran mrz.

:: fż. oranka ż.

 przym. orański

Wiktionary


orański

przy­miot­nik od: Oran


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy Oranu, zwią­za­ny z Ora­nem (mia­stem w Al­gie­rii)

 (1.2) do­ty­czą­cy Ora­nii, zwią­za­ny z Ora­nią

 (1.3) do­ty­czą­cy Oran, zwią­za­ny z Ora­na­mi (mia­stem na Lit­wie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orany nmos., Oran mrz., orańczyk mos., oranka ż.

Wiktionary


orb

mała, ku­li­sta ano­ma­lia świetl­na na zdję­ciach i fil­mach


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orb – rzeka
  • Orb – rzeka, do­pływ Kin­zig
  • Bad Orb – mia­sto w kraju związ­ko­wym Hesja, w po­wie­cie Main-Kin­zig
  • Orb – zja­wi­sko w fo­to­gra­fii
  • The Orb – bry­tyj­ska grupa mu­zycz­na
  • Ost­de­uts­cher Rund­funk Bran­den­burg – nie­miec­ki na­daw­ca ra­dio­wo-te­le­wi­zyj­ny
  • Ob­ject Re­qu­est Bro­ker – w in­for­ma­ty­ce

Wikipedia


orban

naz­wi­sko


SJP.pl

Orban – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Ok­sy­ta­nia, w de­par­ta­men­cie Tarn.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 246 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 28 osób/km² (wśród 3020 gmin re­gio­nu Midi-Pi­re­ne­je Orban pla­su­je się na 817. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 1183.).

Wikipedia


orbanizacja

przej­mo­wa­nie spo­so­bu spra­wo­wa­nia rzą­dów na wzór Vik­to­ra Orbána, wę­gier­skie­go pre­mie­ra


SJP.pl


orbis

1. pol­skie przed­się­bior­stwo bran­ży ho­te­lar­skiej;
2. miej­sco­wość i gmina w Niem­czech


SJP.pl


orbisowski

przy­miot­nik od: Orbis (biuro po­dró­ży)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­bi­sem, do­ty­czą­cy Or­bi­su

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ce­li­na wró­ci­ła z wy­ciecz­ki or­bi­sow­skiej na Te­ne­ry­fę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orbis mrz.

 przysł. orbisowsko

Wiktionary


orbita

1. tor, po któ­rym po­ru­sza się, pod wpły­wem przy­cią­ga­nia, jedno ciało wokół in­ne­go (np. elek­tron wokół jądra ato­mo­we­go, Mars wokół Słoń­ca)
2. krąg czy­ichś wpły­wów, za­in­te­re­so­wań
3. w ana­to­mii: oczo­dół


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) astr. tor ciała krą­żą­ce­go lub prze­la­tu­ją­ce­go obok in­ne­go ciała, za­krzy­wio­ny w wy­ni­ku ich wza­jem­ne­go przy­cią­ga­nia;

 (1.2) anat. oczo­dół

 (1.3) krąg, sfera, za­sięg

Wiktionary

Or­bi­ta – tor ciała po­ru­sza­ją­ce­go się pod wpły­wem cią­że­nia, np. ciała nie­bie­skie­go lub sztucz­ne­go sa­te­li­ty. W Ukła­dzie Sło­necz­nym Zie­mia, inne pla­ne­ty, pla­ne­to­i­dy, ko­me­ty i mniej­sze ciała po­ru­sza­ją się po swo­ich or­bi­tach wokół Słoń­ca. Z kolei księ­ży­ce krążą po or­bi­tach wokół pla­net ma­cie­rzy­stych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W przy­pad­ku dwóch ciał, or­bi­ta jest krzy­wą stoż­ko­wą.

 (1.1) Trzy lata temu na or­bi­tę Marsa miała wejść sonda "Mars Ob­ser­ver", ale z nie­wia­do­mych po­wo­dów za­mil­kła i prze­sta­ła re­a­go­wać na sy­gna­ły z Ziemi. Do dziś nie wia­do­mo, co się stało z sondą , która kosz­to­wa­ła pra­wie mi­liard do­la­rów.

 (1.1) Linia pro­sta łą­czą­ca ap­sy­dy or­bi­ty – pe­ry­cen­trum z apo­cen­trum – na­zy­wa się linią apsyd.

 (1.1) Za­ło­ga En­de­a­vo­u­ra przy­mo­cu­je do sta­cji wa­żą­cą 2, 5 tony kon­struk­cję kra­to­wą mo­du­łu łącz­ni­ko­we­go ITS S5 Truss, wy­mie­ni ży­ro­skop po­moc­ny w okre­śla­niu po­ło­że­nia stat­ku, prze­ła­du­je na sta­cję sprzęt oraz czę­ści za­mien­ne, a także prze­te­stu­je sy­stem, który poz­wo­li pro­mo­wi ewen­tu­al­nie po­zo­stać dłu­żej na or­bi­cie dzię­ki po­bie­ra­niu z ISS ener­gii elek­trycz­nej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈbʲita, AS: orbʹita

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orbiter m., orbitowanie n.

 czas. orbitować ndk.

 przym. orbitalny

Wiktionary


orbital

funk­cja fa­lo­wa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca stan ener­ge­tycz­ny elek­tro­nu znaj­du­ją­ce­go się w ato­mie, czą­stecz­ce lub ciele sta­łym obli­czo­na ja­ką­kol­wiek me­to­dą w przy­bli­że­niu jed­no­e­lek­tro­no­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) fiz. chem. roz­wią­za­nie rów­na­nia Schrödingera opi­su­ją­ce za­cho­wa­nie elek­tro­nu w ato­mie bądź czą­stecz­ce;

 (1.2) fiz. chem. pot. ob­szar po­ka­zu­ją­cy na naj­bar­dziej praw­do­po­dob­ne po­ło­że­nie elek­tro­nu w ato­mie bądź czą­stecz­ce

Wiktionary

Or­bi­tal – funk­cja fa­lo­wa bę­dą­cą roz­wią­za­niem rów­na­nia Schrödingera dla szcze­gól­ne­go przy­pad­ku ukła­du jed­ne­go elek­tro­nu znaj­du­ją­ce­go się na jed­nej z po­włok ato­mo­wych lub two­rzą­cych wią­za­nie che­micz­ne. Or­bi­tal jest funk­cją fa­lo­wą jed­ne­go elek­tro­nu, a jej kwa­drat mo­du­łu (zgod­nie z po­stu­la­tem Maxa Borna) okre­śla gę­stość praw­do­po­do­bień­stwa na­pot­ka­nia elek­tro­nu w danym punk­cie prze­strze­ni.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔrˈbʲital, AS: orbʹital

Wiktionary


orbitalny

1. przy­miot­nik od: or­bi­ta (w zna­cze­niu toru lotu), np. ruch or­bi­tal­ny, lot or­bi­tal­ny
2. or­bi­tal­na licz­ba kwan­to­wa - wiel­kość okre­śla­ją­ca kształt or­bi­ta­lu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) astr. do­ty­czą­cy or­bi­ty, po­wią­za­ny z or­bi­tą, znaj­du­ją­cy się na or­bi­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orbita ż.

 czas. orbitować

Wiktionary


orbiter

sta­tek kos­micz­ny lub jego część krą­żą­ca wokół ciała nie­bie­skie­go; sztucz­ny sa­te­li­ta


SJP.pl

Or­bi­ter – część sondy kos­micz­nej, która po­zo­sta­je na or­bi­cie wo­kół­pla­ne­tar­nej po od­dzie­le­niu lą­dow­ni­ka i służy jako sa­te­li­ta ko­mu­ni­ka­cyj­ny, prze­ka­zu­ją­cy sy­gnał z lą­dow­ni­ka na Zie­mię. Or­bi­ter speł­nia rów­nież rolę sa­te­li­ty zwia­dow­cze­go fo­to­gra­fu­ją­ce­go po­wierzch­nię pla­ne­ty, do­ko­nu­je także ana­li­zy widma i ana­li­zy ter­micz­nej.

Wikipedia


orbitoid

pier­wot­niak ko­pal­ny z gór­nych warstw po­kła­dów kre­do­wych


SJP.pl


orbitolina

ko­pal­ny pier­wot­niak ze śred­nich i naj­głęb­szych warstw złóż kre­do­wych


SJP.pl


orbitopatia

or­bi­to­pa­tia tar­czy­co­wa - cho­ro­ba tka­nek oczo­do­łu zwią­za­na z cho­ro­bą tar­czy­cy


SJP.pl


orbitowanie

1. znaj­do­wa­nie się kos­mo­na­u­ty poza stat­kiem kos­micz­nym, w jego po­bli­żu
2. ruch ciała nie­bie­skie­go lub po­ja­zdu kos­micz­ne­go po or­bi­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|or­bi­to­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrbʲitɔˈvãɲɛ, AS: orbʹitovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orbitować

 rzecz. orbita ż.

Wiktionary


orbitować

1. po­ru­szać się w kos­mo­sie po or­bi­cie;
2. o kimś, kto na­du­żył al­ko­ho­lu: za­ta­czać się, po­ru­szać się bar­dzo chwiej­nym kro­kiem


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) krą­żyć po or­bi­cie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dwaj ostat­ni mieli 20 lipca do­stą­pić za­szczy­tu zej­ścia na po­wierzch­nię Księ­ży­ca, Col­lins or­bi­to­wał, ocze­ku­jąc na po­wrót ko­le­gów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrbʲiˈtɔvat͡ɕ, AS: orbʹitovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orbita ż., orbiter m., orbitowanie n.

 przym. orbitalny

Wiktionary


orbitowski

naz­wi­sko


SJP.pl


orbitrek

urzą­dze­nie do tre­nin­gu ae­ro­bo­we­go, wy­po­sa­żo­ne w funk­cje ro­we­ru sta­cjo­nar­ne­go, step­pe­ra i bież­ni elek­trycz­nej; tre­na­żer elip­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) sport. urzą­dze­nie do tre­nin­gu, na któ­rym nogi imi­tu­ją chód, jazdę na nar­tach lub jazdę na ro­we­rze, a ręce po­ru­sza­ją na­prze­mien­nie uchwy­ta­mi

Wiktionary

Or­bi­trek elip­tycz­ny, tre­na­żer elip­tycz­ny, cros­stra­i­ner – sta­cjo­nar­ne urzą­dze­nie tre­nin­go­we do ćwi­czeń kar­dio.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzię­ki płyn­no­ści i elip­tycz­ne­mu prze­bie­go­wi ru­chów tre­ning na or­bi­tre­ku nie jest szkod­li­wy dla sta­wów.

 (1.1) Ćwi­cze­nia na or­bi­tre­ku an­ga­żu­ją dolne i górne par­tie ciała.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trenażer eliptyczny, crosstrainer

Wiktionary


orbora

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. praw. czynsz pła­co­ny z hut i ko­pal­ni do skar­bu kró­lew­skie­go

Wiktionary


orceina

kar­mi­no­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z niek­tó­rych po­ro­stów; or­se­i­na, or­se­lia


SJP.pl


orchestra

w sta­ro­żyt­nym te­a­trze grec­kim i rzym­skim: okrą­gły (wcze­śniej w kształ­cie tra­pe­zu) pla­cyk przez­na­czo­ny dla chóru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. teatr. cen­tral­na, naj­czę­ściej okrą­gła część sta­ro­żyt­ne­go te­a­tru;

Wiktionary

Or­che­stra (gr. "or­che­o­mai" – tań­czę) – nazwa pół­ko­li­ste­go (pier­wsze or­che­stry wy­ty­cza­no w kształ­cie pro­sto­ką­ta, koła lub elip­sy, z cza­sem przy­ję­ła się forma pół­ko­la i ta ule­gła roz­po­wszech­nie­niu) placu w te­a­trach grec­kich i rzym­skich, znaj­du­ją­ce­go się po­mię­dzy sceną a wi­dow­nią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔrˈxɛstra, AS: orχestra

Wiktionary


orchestrion

me­cha­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny; or­kie­strion


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. muz. ro­dzaj me­cha­nicz­nej szafy gra­ją­cej;

Wiktionary

Or­che­strion (or­kie­stron) – ro­dzaj szafy gra­ją­cej za­li­cza­nej do in­stru­men­tów me­cha­nicz­nych, po­pu­lar­ny szcze­gól­nie w XIX wieku. Zbu­do­wa­ny z osz­klo­nej szaf­ki, wew­nątrz któ­rej umie­szczo­ny był me­cha­nizm wa­go­wy, który po wrzu­ce­niu mo­ne­ty włą­czał urzą­dze­nie po­ru­sza­ją­ce kol­cza­sty walec.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔrˈxɛstrʲjɔ̃n, AS: orχestrʹi ̯õn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orkiestron

Wiktionary


orchidea

ro­śli­na z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych, ho­do­wa­na jako ozdob­na, o pię­knych kwia­tach; stor­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. pot. eg­zo­tycz­ny stor­czyk;

Wiktionary

Or­chi­dea – po­tocz­na nazwa ro­ślin z ro­dzi­ny stor­czy­ko­wa­tych, w szcze­gól­no­ści sto­so­wa­na w od­nie­sie­niu do ro­ślin o efek­tow­nych kwia­tach, upra­wia­nych w wa­run­kach szklar­nio­wych. Od­no­szo­na jest do wielu ga­tun­ków i mie­szań­ców np. z ro­dza­ju kat­le­ja, fa­le­nop­sis, cym­bi­dium.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Nie­je­den kwiat polny, wiot­ki i wątły, sub­tel­no­ścią prze­wyż­sza wspa­nia­łość cie­plar­nia­nych or­chi­dei (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrxʲiˈdɛa, AS: orχʹidea

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orchideowy

Wiktionary


orchidektomia

chi­rur­gicz­ne usu­nię­cie jądra lub jąder


SJP.pl

Or­chi­dek­to­mia (or­chiek­to­mia) – za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na chi­rur­gicz­nym usu­nię­ciu go­na­dy mę­skiej (jądra) oraz po­wróz­ka na­sien­ne­go.

Or­chi­dek­to­mia może być jed­no­stron­na lub obu­stron­na i jest sto­so­wa­na prze­de wszyst­kim jako forma le­cze­nia raka jądra, jed­nak ostat­nio ta ru­ty­no­wa i cza­sa­mi niek­we­stio­no­wa­na pro­ce­du­ra chi­rur­gicz­na zo­sta­ła przez różne grupy zak­we­stio­no­wa­na na rzecz pro­ce­dur oszczę­dza­ją­cych jądro i da­ją­cych rów­no­waż­ne wy­ni­ki on­ko­lo­gicz­ne, wy­jąt­ko­wo jako forma ka­stra­cji.

Wikipedia


orchideowy

→ or­chi­dea


SJP.pl

Patrz:

orchidea

orchomenos

sta­ro­żyt­nie mia­sto


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. grec­kie mia­sto w za­chod­niej Be­o­cji;

 (1.2) geogr. hist. dawne grec­kie mia­sto, współ­cze­śnie wieś w Ar­ka­dii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­cho­me­nos – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Ar­ka­dii
  • Or­cho­me­nos – sta­ro­żyt­ne mia­sto w Be­o­cji
  • Or­cho­me­nos – gmina w Gre­cji, w ad­mi­ni­stra­cji zde­cen­tra­li­zo­wa­nej Te­sa­lia-Gre­cja Środ­ko­wa
  • Or­cho­me­nos – syn Li­ka­o­na, wład­cy Ar­ka­dii, za­ło­ży­ciel ar­ka­dyj­skie­go Or­cho­me­nos

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tu dzi­wię się, że Sa­lu­stiusz mówi, ja­ko­by wtedy po raz pier­wszy Rzy­mia­nie zo­ba­czy­li wiel­błą­dy – jakby my­ślał, że pier­wej nie wi­dzie­li wiel­błą­da ani ci, co pod Scy­pio­nem po­bi­li An­tio­cha, ani ci, co nie­daw­no wal­czy­li z Ar­che­la­o­sem koło Or­cho­me­no­su czy Che­ro­nei.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrxɔ̃ˈmɛ̃nɔs, AS: orχõmẽnos

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orchomeńczyk m., orchomenka ż.

 przym. orchomejski

Wiktionary


orchon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Mon­go­lii;

Wiktionary

Or­chon ( Орхон гол) – rzeka w środ­ko­wej Mon­go­lii, naj­dłuż­sza rzeka Mon­go­lii, prawy do­pływ Se­len­gi. Dłu­gość – 1124 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 132,8 tys. km².

Źró­dła leżą w Chan­ga­ju, w aj­ma­ku pół­noc­no­chan­gaj­skim. W dol­nym od­cin­ku rzeka jest zdat­na do że­glu­gi stat­ków z Se­len­gi.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. orchoński

Wiktionary


orchowiec

Or­cho­wiec – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie kras­no­staw­skim, w gmi­nie Gorz­ków.

Za Kró­le­stwa Pol­skie­go ist­nia­ła gmina Or­cho­wiec. W la­tach 1954–1961 wieś na­le­ża­ła i była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Or­cho­wiec, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Gorz­ków. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wikipedia


orchowo

1. wieś w Pol­sce;
2. wieś na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Or­cho­wo – wieś (daw­niej mia­sto) w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie słu­pec­kim, w gmi­nie Or­cho­wo.

Or­cho­wo uzy­ska­ło lo­ka­cję miej­ską w 1506 roku, zde­gra­do­wa­ne około 1620 roku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­niń­skie­go.

Wikipedia


orchowski

przy­miot­nik od: Or­cho­wo, Or­chów


SJP.pl


orchoński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­cho­nem, do­ty­czą­cy Or­cho­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orchon mrz.

Wiktionary


orchówek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­chó­wek – w l. 1973–1992 dziel­ni­ca Wło­da­wy, obec­nie wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Wło­da­wa
  • Or­chó­wek – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. słu­pec­kim, w gmi­nie Or­cho­wo
  • Or­chó­wek – dawna gro­ma­da

Wikipedia


orcio

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m. rzad. zdrobn. Jerzy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bogu dzię­ki, że już raz się od­bę­dzie ten obrzą­dek, że Orcio nasz zu­peł­nie chrze­ści­ja­ni­nem się sta­nie — bo, choć już chrzczo­ny z wody, zda­wa­ło mi się za­wsze, że mu nie­do­sta­je cze­goś.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Jerzy mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Jerzyk, Jureczek, Jurek, Juruś, Jurcyś

Wiktionary


orcyna

1. kry­sta­licz­na sub­stan­cja roz­pu­szczal­na w wo­dzie, al­ko­ho­lu i ete­rze, otrzy­my­wa­na z po­ro­stów, to­lu­e­nu oraz alo­e­su; fenol di­wo­do­rot­le­no­wy;
2. gwa­ro­wo: grunt orny


SJP.pl


orczy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) rzad. środ. na­le­żą­cy do orka, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ork m.

 przym. orkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orkowy

Wiktionary


orczyca

w dwu­kon­nym wozie: nie­ru­cho­ma belka z ha­ka­mi na or­czy­ki; stel­wa­ga, sztel­wa­ga


SJP.pl

Or­czy­ca (waga, sztel­wa­ga) – po­przecz­na belka w po­jeź­dzie za­przę­go­wym, do któ­rej mon­tu­je się or­czy­ki. Za­wie­szo­na luźno na haku u na­sa­dy dysz­la zwana wagą lub przyt­wier­dzo­na nie­ru­cho­mo na­zy­wa­na sztel­wa­gą.

Wikipedia


orczyk

1. drą­żek za­wie­szo­ny na dwóch li­nach, słu­żą­cy do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych
2. po­zio­ma dźwi­gnia dwu­ra­mien­na słu­żą­ca do wy­chy­la­nia steru kie­run­ku pła­tow­ca
3. drą­żek drew­nia­ny przy­cze­pio­ny do or­czy­cy, na­rzę­dzia rol­ni­cze­go lub wozu kon­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. drą­żek, zwy­kle sta­lo­wy, bę­dą­cy czę­ścią ma­szy­ny

 (1.2) środ. sport. zob. wy­ciąg or­czy­ko­wy.

 (1.3) sport. sprzęt do ćwi­czeń gim­na­stycz­nych w po­sta­ci drąż­ka za­wie­szo­ne­go na dwóch li­nach

 (1.4) lotn. urzą­dze­nie ste­ru­ją­ce słu­żą­ce do wy­chy­la­nia steru kie­run­ku stat­ku po­wietrz­ne­go, ma­ją­ce kształt po­zio­mej dźwi­gni dwu­ra­mien­nej, uru­cha­mia­ne no­ga­mi;

 (1.5) roln. drew­nia­ny drą­żek przy ma­szy­nie rol­ni­czej albo wozie, przy­cze­pio­ny do or­czy­cy lub bez­poś­red­nio do wozu, słu­żą­cy do za­cze­pie­nia uprzę­ży (pasów, po­stron­ków lub łań­cu­chów)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • or­czyk – po­zio­my drą­żek słu­żą­cy do po­łą­cze­nia uprzę­ży zwie­rzę­cia po­cią­go­we­go z po­ja­zdem lub ma­szy­ną rol­ni­czą
  • or­czyk w lot­nict­wie – nożna dźwi­gnia na­pę­dza­ją­ca stery kie­run­ko­we sa­mo­lo­tu
  • or­czyk w że­glar­stwie – dźwi­gnia na­pę­dza­ją­ca ster
  • or­czyk – drą­żek tra­pe­zu – przy­rzą­du spor­to­we­go lub cyr­ko­we­go
  • or­czyk – techn – dźwi­gnia dwu­stron­na, naj­czę­ściej sy­me­trycz­na tzn. Lo = Ln
  • or­czyk – ko­lokw. – wy­ciąg nar­ciar­ski o za­cze­pach or­czy­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sta­łem pięt­na­ście minut w ko­lej­ce do or­czy­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrt͡ʃɨk, AS: orčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orczyca ż.

 przym. orczykowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) gw. Śląsk Cieszyński bierco

Wiktionary


orczykowski

naz­wi­sko


SJP.pl


orda

horda;
1. obóz armii ta­tar­skiej; daw­niej o całym woj­sku Ta­ta­rów;
2. sie­dzi­ba wład­cy tu­rec­kie­go lub mon­gol­skie­go;
3. fe­u­dal­ne pań­stwo mon­gol­skie lub tu­rec­kie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. woj­sko ta­tar­skie

 (1.2) hist. pań­stwo mon­gol­skie lub tu­rec­kie o ustro­ju fe­u­dal­nym

Wiktionary

Orda – pier­wot­nie wśród ludów ał­taj­skich okre­śle­nie na­mio­tu lub bar­dziej ogól­nie kwa­te­ry wład­cy, w ję­zy­kach eu­ro­pej­skich roz­cią­gnię­te na całe pań­stwo (np. Złota Orda), w Pol­sce sto­so­wa­ne rów­nież jako nazwa ogółu wojsk ko­czow­ni­czych, zwła­szcza Ta­ta­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Wy­stę­po­wa­nie w nich in­hu­ma­cji i kre­ma­cji świad­czy o et­nicz­nej nie­jed­no­li­to­ści huń­skiej ordy.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) horda

 (1.2) horda

Wiktionary


ordalia

daw­niej: śro­dek do­wo­do­wy w po­stę­po­wa­niu są­do­wym po­le­ga­ją­cy na pod­da­niu oskar­żo­ne­go pró­bie ma­ją­cej wy­ka­zać winę lub nie­win­ność; ina­czej: sąd boży


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) hist. Sąd Boży;

Wiktionary

Or­da­lia (sąd boży) – śro­dek do­wo­do­wy w śred­nio­wiecz­nym pro­ce­sie, szcze­gól­nie kar­nym, ale cza­sa­mi rów­nież cy­wil­nym. „Do­wo­dy” takie sto­so­wa­ne były już w sta­ro­żyt­no­ści. Naj­star­szym za­pew­ne przy­kła­dem jest Ko­deks Ur-Nammu, który w ar­ty­ku­le 10 mówi o „pró­bie rzeki” w razie oskar­że­nia o czary.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔrˈdalʲja, AS: ordalʹi ̯a

Wiktionary


ordeka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. strop su­fi­tu be­to­no­we­go na pod­kła­dzie z desek

Wiktionary


order

1. odz­na­ka or­de­ro­wa, forma uz­na­nia za­sług danej osoby lub or­ga­ni­za­cji; medal, odz­na­cze­nie;
2. daw­niej: or­ga­ni­za­cja ho­no­ro­wa, przyz­na­ją­ca odz­na­ki or­de­ro­we


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­so­kiej rangi odz­na­cze­nie, wy­wo­dzą­ce się z daw­nych za­ko­nów ry­cer­skich (re­li­gij­nych i świec­kich);

Wiktionary

Order (z łac. dosł. „zakon”) – forma uz­na­nia za­sług danej osoby lub or­ga­ni­za­cji. Tra­dy­cja or­de­ro­wa opie­ra się na dzie­jach struk­tur ry­cer­skich lub ary­sto­kra­tycz­nych, a więc obrzę­do­wość z nią zwią­za­na wska­zu­je na re­al­ną lub po­zo­ro­wa­ną or­ga­ni­za­cję or­de­ru (czyt.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przyz­na­jąc ten order liczę, że bę­dzie pan w dal­szym ciągu bu­do­wał pokój i po­ro­zu­mie­nie po­mię­dzy na­szy­mi na­ro­da­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrdɛr, AS: order

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orderowy

Wiktionary


orderomania

nad­mier­na chęć po­sia­da­nia wielu or­de­rów


SJP.pl


orderować

daw­niej: odz­na­czać or­de­rem, ozda­biać or­de­ra­mi; uor­de­rzać


SJP.pl


orderowy

przy­miot­nik od: order


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) odrzecz. zwią­za­ny z or­de­rem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɛˈrɔvɨ, AS: orderovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. order mrz., orderowość ż., nieorderowość ż.

 przym. nieorderowy

 przysł. orderowo, nieorderowo

Wiktionary


ordnung

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. po­rzą­dek

Wiktionary


ordoliberalizm

Or­do­li­be­ra­lizm (od ordo „po­rzą­dek”) – nurt zbli­żo­ny do li­be­ra­liz­mu, wyksz­tał­co­ny w Niem­czech w la­tach 30. i 40. XX wieku. Głów­ny­mi te­o­re­ty­ka­mi or­do­li­be­ra­liz­mu byli Franz Böhm, Ale­xan­der Rüstow, Wil­helm Röpke, Wal­ter Euc­ken. Zwią­za­ni z tym nur­tem byli także: Lud­wig Er­hard i Al­fred Müller-Ar­mack.

Wikipedia


ordon

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Emil Ordon – pol­ski praw­nik, brat Kon­stan­te­go Ju­lia­na
  • Kon­stan­ty Ju­lian Ordon – pol­ski ofi­cer, brat Emila
  • Lech Ordon – pol­ski aktor
  • Hanka Or­do­nów­na - pol­ska ak­tor­ka, pio­sen­kar­ka, tan­cer­ka
  • Ordon – rzeka w wo­je­wództ­wie ślą­skim

Wikipedia


ordonans

roz­po­rzą­dze­nie władz, roz­kaz służ­bo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. praw. akt pra­wot­wór­czy we Fran­cji, któ­re­go wy­da­wa­nie przy­słu­gi­wa­ło wy­łącz­nie kró­lo­wi;

Wiktionary

Nie mylić z: or­dy­nans.

Or­do­nans – akt nor­ma­tyw­ny znany prze­de wszyst­kim z daw­nej Fran­cji, wy­da­wa­nie któ­re­go przy­słu­gi­wa­ło wy­łącz­nie kró­lo­wi. Or­do­nan­se wy­da­wa­ne były od cza­sów rzą­dów dy­na­stii Ka­pe­tyn­gów do końca mo­nar­chii. Odróż­nia­no je od edyk­tów, li­stów pa­ten­to­wych, po­sta­no­wień wy­da­nych na Ra­dzie Kró­lew­skiej, przy­wi­le­jów i in­nych aktów mo­nar­szych.

Wikipedia


ordonansowy

→ or­do­nans


SJP.pl

Patrz:

ordonans

ordonka

Hanka Or­do­nów­na, wła­ści­wie Maria Anna Tysz­kie­wicz, (1902 - 1950), pol­ska ar­tyst­ka estra­do­wa


SJP.pl

Zo­bacz też: Hanka Or­do­nów­na, zwana Or­don­ką.

Or­don­ka ("Ordon") – stru­ga w po­wie­cie mysz­kow­skim, prawy do­pływ Warty o dłu­go­ści 6,83 km. Źró­dło znaj­du­je się nie­da­le­ko Przy­by­no­wa, uj­ście w Ma­słoń­skim.

Wikipedia


ordoska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. przed­sta­wi­ciel­ka mon­gol­skiej grupy et­nicz­nej za­miesz­ku­ją­cej Mon­go­lię Wew­nętrz­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fm. Ordos mos.

 przym. ordoski

Wiktionary


ordoski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­do­sa­mi, do­ty­czą­cy Or­do­sów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ordos mos., Ordoska ż.

Wiktionary


ordowicki

→ or­do­wik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy or­do­wi­ku, wy­stę­pu­ją­cy, pow­sta­ły w or­do­wi­ku

Wiktionary

Patrz:

ordowik

Przykłady

 (1.1) Po­rzą­dek or­do­wic­kie­go świa­ta za­ła­mał się 440 mi­lio­nów lat temu.

 (1.1) Zda­rze­nie to, okre­śla­ne jako or­do­wic­kie wy­mie­ra­nie, uwa­ża­ne jest za drugą naj­więk­szą ka­ta­stro­fę w hi­sto­rii życia na Ziemi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɔˈvʲit͡sʲci, AS: ordovʹicʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordowik m.

Wiktionary


ordowik

okres ery pa­le­o­zo­icz­nej (mię­dzy kam­brem a sy­lu­rem) trwa­ją­cy od około 500 do 435 mi­lio­nów lat temu, w któ­rym po­ja­wi­ły się pier­wsze krę­gow­ce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. drugi okres ge­o­lo­gicz­ny pa­le­o­zo­i­ku;

Wiktionary

Or­do­wik ( Or­do­vi­cian)

Sy­stem or­do­wic­ki wy­dzie­lił Char­les Lap­worth w 1879 roku, koń­cząc spór mię­dzy Ada­mem Sedg­wic­kiem a Ro­de­ric­kiem Mur­chi­so­nem o war­stwy gra­nicz­ne kam­bru i sy­lu­ru. Nazwa po­cho­dzi od cel­tyc­kie­go ple­mie­nia Or­do­wi­ków za­miesz­ku­ją­ce­go pół­noc­ną Walię.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod ko­niec or­do­wi­ku na­stą­pi­ło glo­bal­ne zlo­do­wa­ce­nie czę­ści Gond­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈdɔvʲik, AS: ordovʹik

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ordowicki

Wiktionary


ordunek

usy­ste­ma­ty­zo­wa­nie prawa gór­ni­cze­go


SJP.pl


ordynacja

1. ca­łoksz­tałt prze­pi­sów i za­rzą­dzeń praw­nych w ja­kiejś dzie­dzi­nie; usta­wa, re­gu­la­min (np. or­dy­na­cja wy­bor­cza);
2. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: świę­ce­nia upraw­nia­ją­ce do wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych czyn­no­ści li­tur­gicz­nych;
3. w daw­nym pra­wie: ma­ją­tek ro­do­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. zbiór prze­pi­sów do­ty­czą­cych okre­ślo­nej dzie­dzi­ny

 (1.2) hist. wiel­ka, nie­po­dziel­na po­sia­dłość ziem­ska, prze­cho­dzą­ca w ca­ło­ści na jed­ne­go spad­ko­bier­cę, naj­czę­ściej naj­star­sze­go syna;

 (1.3) hist. usta­wa spad­ko­wa, która re­gu­lu­je spo­sób dzie­dzi­cze­nia or­dy­na­cji (1.2)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃ˈnat͡sʲja, AS: ordỹnacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynariusz mos.

 czas. ordynować ndk.

 przym. ordynacyjny

Wiktionary


ordynacki

zwią­za­ny z or­dy­na­cją (w zna­cze­niu ma­jąt­ku ro­do­we­go) lub or­dy­na­tem, np. dobra or­dy­nac­kie, ma­ją­tek or­dy­nac­ki


SJP.pl


ordynacyjny

przy­miot­nik od: or­dy­na­cja (np. ko­mi­sja or­dy­na­cyj­na, msza or­dy­na­cyj­na)


SJP.pl


ordynans

żoł­nierz peł­nią­cy służ­bę przy ofi­ce­rze; foryś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) wojsk. żoł­nierz po­słu­gu­ją­cy ofi­ce­ro­wi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. wojsk. roz­kaz lub za­rzą­dze­nie

 (2.2) daw. służ­ba, dy­żu­ro­wa­nie

Wiktionary

Nie mylić z: or­do­nans.

Or­dy­nans – żoł­nierz, zaz­wy­czaj sze­re­go­wy lub po­do­fi­cer, po­zo­sta­ją­cy w dy­spo­zy­cji ofi­ce­ra, do wszel­kie­go ro­dza­ju po­sług po­moc­ni­czych (na przy­kład utrzy­ma­nie w czy­sto­ści mun­du­ru i butów, prze­no­sze­nie przed­mio­tów, sprzą­ta­nie kwa­te­ry i tym po­dob­ne).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­wia­dom or­dy­nan­sa pana po­rucz­ni­ka.

 (2.1) Ka­pi­tan przy­wiózł nowe or­dy­nan­se ze szta­bu.

 (2.2) A więc je­steś pan na or­dy­nan­sach u Odro­wą­żów?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. ordynantka ż.

 przym. ordynansowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) luzak, lozak, daw. foryś; gwara. wojskowa fajfus, lwów|fajfus.

Wiktionary


ordynansowy

przy­miot­nik od: or­dy­nans (w zna­cze­niu osoby), np. ofi­cer or­dy­nan­so­wy, służ­ba or­dy­nan­so­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­dy­nan­sem, do­ty­czą­cy or­dy­nan­sa

 (1.2) zwią­za­ny z or­dy­nan­sem (roz­ka­zu, służ­by), do­ty­czą­cy or­dy­nan­sa

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ordynans mos./mrz.

Wiktionary


ordynaria

wy­pła­ca­na w na­tu­rze część za­rob­ków ro­bot­ni­ków rol­nych w fol­war­ku albo ofi­cja­li­stów dwor­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. wy­pła­ca­na w na­tu­rze część za­rob­ków ofi­cja­li­stów oraz cze­la­dzi dwor­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­ka­li tu wy­słu­że­ni eme­ry­ci, któ­rym życie upły­nę­ło na służ­bie w do­brach Ty­niec­kich. Każdy z nich otrzy­my­wał tu izbę, krowę i or­dy­na­rię do końca życia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃ˈnarʲja, AS: ordỹnarʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynariusz m.

Wiktionary


ordynariat

urząd lub za­kres wła­dzy or­dy­na­riu­sza


SJP.pl


ordynariusz

1. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim: zwierzch­nik ko­ściel­ny ma­ją­cy ju­rys­dyk­cję ko­ściel­ną na danym ob­sza­rze, np. die­cez­ji
2. ro­bot­nik rolny pra­cu­ją­cy w fol­war­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) praw. w Ko­ście­le ka­to­lic­kim wyż­szy prze­ło­żo­ny ma­ją­cy wła­dzę ko­ściel­ną nad ja­kimś ob­sza­rem lub grupą wier­nych;

 (1.2) pot. bi­skup die­cez­jal­ny

 (1.3) daw. ro­bot­nik rolny w fol­war­ku otrzy­mu­ją­cy or­dy­na­rię

Wiktionary

Or­dy­na­riusz – w Ko­ście­le rzym­sko­ka­to­lic­kim każdy wyż­szy prze­ło­żo­ny – oprócz bi­sku­pa rzym­skie­go, także bi­skup die­cez­jal­ny oraz inni, któ­rzy – choć­by tylko cza­so­wo – są prze­ło­żo­ny­mi Ko­ścio­ła par­ty­ku­lar­ne­go lub wspól­no­ty do niego przy­rów­na­nej, jak rów­nież ci, któ­rzy w nich po­sia­da­ją ogól­ną wy­ko­naw­czą wła­dzę zwy­czaj­ną, mia­no­wi­cie wi­ka­riu­sze ge­ne­ral­ni i wi­ka­riusz bi­sku­pi, a także – dla włas­nych człon­ków – wyżsi prze­ło­że­ni kle­ryc­kich in­sty­tu­tów za­kon­nych na pra­wie pa­pie­skim i kle­ryc­kich sto­wa­rzy­szeń życia apo­stol­skie­go na pra­wie pa­pie­skim, któ­rzy po­sia­da­ją przy­najm­niej zwy­czaj­ną wła­dzę wy­ko­naw­czą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zgod­nie z pra­wem ka­no­nicz­nym oj­ciec pro­win­cjał jest or­dy­na­riu­szem dla pod­le­głych mu za­kon­ni­ków.

 (1.2) Na­sze­go or­dy­na­riu­sza nie ob­cho­dzą pro­ble­my spo­łecz­ne jego włas­nych die­cez­jan.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynariat m., ordynaria ż., ordynacja ż.

:: fż. ordynariuszka ż.

 przym. ordynariuszowski

 czas. ordynować

Wiktionary


ordynariuszka

→ or­dy­na­riusz


SJP.pl

Patrz:

ordynariusz

ordynarnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób or­dy­nar­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynus mos., ordynarność ż.

 przym. ordynarny

Wiktionary


ordynarniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: or­dy­nar­nie


SJP.pl


ordynarniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: or­dy­nar­ny


SJP.pl


ordynarność

bycie wul­gar­nym i pro­stac­kim, a także po­spo­li­tym, w złym gu­ście


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co or­dy­nar­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃ˈnarnɔɕt͡ɕ, AS: ordỹnarność

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ordynarny

 przysł. ordynarnie

 rzecz. ordynus mos.

Wiktionary


ordynarny

wul­gar­ny, cham­ski


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) wul­gar­ny, pro­stac­ki, bu­dzą­cy zgor­sze­nie

 (1.2) po­spo­li­ty, marny, tan­det­ny, w złym gu­ście

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wbrew mojej woli zmu­si­ła mnie do obej­rze­nia or­dy­nar­nej i po­ni­ża­ją­cej sceny porno.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ, AS: ordỹnarny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynarność ż., ordynus m.

 przysł. ordynarnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostacki, grubiański, niesmaczny, chamski

 (1.2) pospolity

Wiktionary


ordynaryjnie

→ or­dy­na­ryj­ny


SJP.pl

Patrz:

ordynaryjny

ordynaryjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: or­dy­na­ryj­nie


SJP.pl


ordynaryjny

1. → or­dy­na­ria;
2. daw­niej:
a) or­dy­nar­ny, wul­gar­ny, pro­stac­ki;
b) zwy­czaj­ny, nor­mal­ny, po­spo­li­ty


SJP.pl


ordynat

wła­ści­ciel or­dy­na­cji (w zna­cze­niu otrzy­my­wa­ne­go w spad­ku ma­jąt­ku ro­do­we­go)


SJP.pl


ordynatka

→ or­dy­nat


SJP.pl

Patrz:

ordynat

ordynator

le­karz bę­dą­cy kie­row­ni­kiem od­dzia­łu szpi­tal­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz, który kie­ru­je od­dzia­łem szpi­ta­la

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka, która kie­ru­je od­dzia­łem szpi­ta­la

Wiktionary

Or­dy­na­tor – le­karz, le­karz den­ty­sta lub psy­cho­log z ukoń­czo­ną spe­cja­li­za­cją kli­nicz­ną i/lub szko­łą te­ra­pe­u­tycz­ną kie­ru­ją­cy pracą od­dzia­łu szpi­tal­ne­go.

Zgod­nie z roz­po­rzą­dze­niem Mi­ni­stra Zdro­wia z dnia 17 maja 2000 r. w spra­wie wy­ma­gań, jakim po­win­ny od­po­wia­dać osoby na sta­no­wi­skach kie­row­ni­czych w za­kła­dach opie­ki zdro­wot­nej okre­ślo­ne­go ro­dza­ju, or­dy­na­to­rem od­dzia­łu szpi­ta­la i jego za­stęp­cą może być le­karz, le­karz den­ty­sta po­sia­da­ją­cy prawo wy­ko­ny­wa­nia za­wo­du w Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej i ma­ją­cy tytuł spe­cja­li­sty w okre­ślo­nej dzie­dzi­nie me­dy­cy­ny lub spe­cja­li­za­cję II stop­nia w od­po­wied­niej dzie­dzi­nie me­dy­cy­ny oraz co najm­niej ośmio­let­ni staż pracy w za­wo­dzie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Są szpi­ta­le, w któ­rych or­dy­na­to­rzy są za­trud­nie­ni na pod­sta­wie umów cy­wil­no­praw­nych i ofi­cjal­nie są ko­or­dy­na­to­ra­mi od­dzia­łów.

 (1.1) W cza­sie ob­cho­du trze­ba było przy setce pa­cjen­tów opo­wia­dać or­dy­na­to­ro­wi o swo­ich pro­ble­mach.

 (2.1) Od­dzia­łem pe­dia­trii kie­ru­je młoda or­dy­na­tor z nie­wiel­kim sta­żem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃ˈnatɔr, AS: ordỹnator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. ordynatorka ż.

 przym. ordynatorski

 rzecz. ordynatura

 czas. ordynować

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. ordynatorka

Wiktionary


ordynatorka

→ or­dy­na­tor


SJP.pl

Patrz:

ordynator

ordynatorski

→ or­dy­na­tor


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­dy­na­to­ra, zwią­za­ny z or­dy­na­to­rem

Wiktionary

Patrz:

ordynator

Przykłady

 (1.1) Zmia­ny na sta­no­wi­skach or­dy­na­tor­skich do­ko­na­ły się też w nie­dłu­gim cza­sie na od­dzia­łach chi­rur­gii ogól­nej i or­to­pe­dii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃naˈtɔrsʲci, AS: ordỹnatorsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynator m., ordynatorka ż., ordynatura ż.

 przym. ordynować ndk.

 czas. ordynować

Wiktionary


ordynatowa

żona or­dy­na­ta


SJP.pl


ordynatura

sta­no­wi­sko or­dy­na­to­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sta­no­wi­sko or­dy­na­to­ra

 (1.2) peł­nie­nie funk­cji or­dy­na­to­ra

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrdɨ̃naˈtura, AS: ordỹnatura

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ordynatorski

 rzecz. ordynator

Wiktionary


ordynek

szyk woj­sko­wy


SJP.pl


ordyniec

czło­nek ordy


SJP.pl


ordynka

ro­dzaj za­krzy­wio­nej sza­bli ta­tar­skiej z XVII wieku; or­mian­ka


SJP.pl


ordynkiem

szyk woj­sko­wy


SJP.pl


ordynować

1. prze­pi­sy­wać, apli­ko­wać komuś leki, ku­ra­cję;
2. wy­ko­ny­wać obo­wiąz­ki or­dy­na­to­ra;
3. udzie­lać porad le­kar­skich pa­cjen­tom, le­czyć


SJP.pl

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny (dk. za­or­dy­no­wać)

 (1.1) med. prze­pi­sy­wać leki, ku­ra­cję itp.

 (1.2) dyk­to­wać spo­sób po­stę­po­wa­nia

 (1.3) peł­nić obo­wiąz­ki or­dy­na­to­ra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ordynator mos., ordynariusz mos., ordynacja ż.

 przym. ordynacyjny, ordynatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przepisywać, preskrybować

 (1.2) zarządzać, polecać, preskrybować

Wiktionary


ordynus

cham, gbur, czło­wiek wul­gar­ny, nie­o­krze­sa­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) po­gard. osoba za­cho­wu­ją­ca się or­dy­nar­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dużo by dał za to, gdyby udało się przy­trzeć nosa temu but­ne­mu or­dy­nu­so­wi.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ordynarność ż.

 przym. ordynarny

 przysł. ordynarnie

 rzecz. ordynarność ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prostak, chamisko, chamidło, cham, burak, ćwok, buc

Wiktionary


ordyński

→ orda


SJP.pl

Patrz:

orda

ordzin

Zo­bacz też: Or­dzin w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Or­dzin (pol. hist. "Or­dzi­ni­no") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Obrzyc­ko.

Wikipedia


ordżonikidze

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Wła­dy­ka­u­kaz, nazwa ofi­cjal­na w la­tach 1931–1944 oraz 1954–1990;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­dżo­ni­ki­dze – osied­le typu miej­skie­go na Kry­mie
  • Po­krow (d. Or­dżo­ni­ki­dze) – mia­sto na Ukra­i­nie
  • Or­dżo­ni­ki­dze – ra­dziec­ki, na­stęp­nie in­do­ne­zyj­ski krą­żow­nik lekki pro­jek­tu 68bis
  • Iza Or­dżo­ni­ki­dze (1938-2010) – gru­ziń­ska po­et­ka
  • Sergo Or­dżo­ni­ki­dze (1886-1937) – so­wiec­ki dzia­łacz par­tyj­ny i pań­stwo­wy
  • Sier­giej Or­dżo­ni­ki­dze (ur. 1946) – ra­dziec­ki i ro­syj­ski dy­plo­ma­ta

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) współcz. Władykaukaz, hist. Dzaudżikau (1944-1954)

Wiktionary


oreada

w mi­to­lo­gii grec­kiej: nimfa gór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mitgr. nimfa za­miesz­ku­ją­ca góry i ja­ski­nie, któ­ry­mi opie­ku­je się i które ochra­nia;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɛˈada, AS: oreada

Wiktionary


oreas

oreas wiel­ki - ga­tu­nek afry­kań­skiej an­ty­lo­py; an­ty­lo­pa Der­bie­go


SJP.pl


oreczka

ro­dzaj wa­le­ni z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych


SJP.pl

Orecz­ka ("Or­ca­el­la") – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z po­dro­dzi­ny Glo­bi­cep­ha­li­nae w obrę­bie ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych (Delp­hi­ni­dae).

Wikipedia


oregano

1. wie­lo­let­nia ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny war­go­wych (jas­no­to­wa­tych), o drob­nych li­ściach i ró­żo­wych lub bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w pod­bal­da­chy, ros­ną­ca w Eu­ro­pie i Azji, uży­wa­na jako ziele lecz­ni­cze i przy­pra­wa; ori­ga­num, le­biod­ka po­spo­li­ta, dziki ma­je­ra­nek;
2. ziele lecz­ni­cze lub przy­pra­wa z wy­su­szo­nych liści i łodyg tej ro­śli­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bot. le­biod­ka po­spo­li­ta (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ori­ga­num vul­ga­re|L.|ref=tak.), ga­tu­nek ro­śli­ny wie­lo­let­niej na­le­żą­cy do ro­dzi­ny jas­no­to­wa­tych;

 (1.2) kulin. li­ście le­biod­ki sto­so­wa­ne jako przy­pra­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɛˈɡãnɔ, AS: oregãno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dziki majeranek; lud. ptasia mięta

Wiktionary


oregon

stan w USA


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. stan na za­cho­dzie Sta­nów Zjed­no­czo­nych;

Wiktionary

Ore­gon () – stan w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, na wy­brze­żu Pa­cy­fi­ku. Jest jed­nym ze sła­biej za­lud­nio­nych sta­nów w kraju, a około po­ło­wy ob­sza­ru po­ra­sta­ją lasy. Na słabe za­lud­nie­nie wpły­wa­ją także roz­le­głe ob­sza­ry gó­rzy­ste. Znacz­na część po­pu­la­cji kon­cen­tru­je się w Wil­la­met­te Val­ley.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ore­gon gra­ni­czy od po­łud­nia z Ka­li­for­nią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈrɛɡɔ̃n, AS: oregõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oregończyk mos., Oregonka ż.

 przym. oregoński

Wiktionary


oregonka

miesz­kan­ka Ore­go­nu (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ore­go­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oregon mrz.

:: fm. Oregończyk mos.

 przym. oregoński

Wiktionary


oregończyk

miesz­ka­niec Ore­go­nu (stanu w USA)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ore­go­nu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­nie­waż Ore­goń­czy­cy są prze­ciw­ni elek­trow­niom ato­mo­wym, Chip Car­ter za­pew­nił ich, że tata jest też prze­ciw­ny bu­do­wa­niu elek­trow­ni ato­mo­wych tam wszę­dzie, gdzie ist­nie­ją inne źró­dła ener­gii (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oregon mrz.

:: fż. Oregonka ż.

 przym. oregoński

Wiktionary


oregoński

→ Ore­gon


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ore­go­nem, do­ty­czą­cy Ore­go­nu

Wiktionary

Patrz:

Oregon

Przykłady

 (1.1) Prze­cięt­na ore­goń­ska krowa daje 178 ga­lo­nów mleka na rok, pod­czas gdy prze­cięt­na krowa w ca­łych Sta­nach Zjed­no­czo­nych daje tylko 108 ga­lo­nów.

 (1.1) W 1996 roku Hem­lock So­cie­ty zgło­si­ło pro­jekt mo­de­lo­wej usta­wy sta­no­wej le­ga­li­zu­ją­cej i re­gu­lu­ją­cej – na wzór re­gu­la­cji ore­goń­skiej - wspo­ma­ga­ne przez le­ka­rza sa­mo­bój­stwo.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oregon mrz., Oregończyk mos., Oregonka ż.

Wiktionary


oreid

stop mie­dzi (90%) i cynku (10%)


SJP.pl


oreksyna

ne­u­ro­pep­tyd wyt­wa­rza­ny przez ko­mór­ki ner­wo­we podwz­gó­rza i pnia mózgu


SJP.pl


oreksynowy

→ orek­sy­na


SJP.pl

Patrz:

oreksyna

orelec

Ore­lec (w la­tach 1977–1981 Orle) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie le­skim, w gmi­nie Ol­sza­ni­ca. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


orenburczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Oren­bur­ga; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wresz­cie, po do­brej pół­go­dzi­nie, z ku­rza­wy za­czę­li wy­pa­dać po­je­dyn­czo, a póź­niej ca­ły­mi gro­ma­da­mi oren­bur­czy­cy, gna­jąc ku swoim po­zy­cjom. Na ich kar­kach je­cha­li nasi ułani, kłu­jąc i rą­biąc ucie­ka­ją­cych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orenburg m.

:: fż. orenburka ż.

 przym. orenburski

Wiktionary


orenburg

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto ob­wo­do­we w za­chod­niej Rosji, nad rzeką Ural, na gra­ni­cy dwóch kon­ty­nen­tów: Eu­ro­py i Azji;

Wiktionary

Oren­burg ( Оренбург, w la­tach 1938–1957 Czka­łow) – mia­sto ob­wo­do­we w za­chod­niej Rosji. Po­ło­żo­ne nad rzeką Ural, w jej środ­ko­wym biegu przy uj­ściu Sak­ma­ry.

Mia­sto zo­sta­ło za­ło­żo­ne w 1743 jako twier­dza. W la­tach 1938–1957 na cześć Wa­le­re­go Czka­ło­wa no­si­ło nazwę Czka­łow.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orenburczyk mos.

 przym. orenburski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Czkałow (1938-1957)

Wiktionary


orenburski

przy­miot­nik od: Oren­burg (mia­sto w Rosji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oren­bur­giem, do­ty­czą­cy Oren­bur­ga

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­pie­ro trze­cia szar­ża ro­syj­ska, prze­pro­wa­dzo­na przez pułk oren­bur­skich uła­nów, do­pro­wa­dzi­ła do gwał­tow­ne­go star­cia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orenburg m., orenburczyk mos.

Wiktionary


orencja

imię żeń­skie


SJP.pl


orencjusz

imię mę­skie


SJP.pl

Oren­cjusz – imię mę­skie po­cho­dze­nia ła­ciń­skie­go, oz­na­cza­ją­ce "mod­lą­cy się". Ist­nie­je trzech świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia.

Wikipedia


orenda

wg wie­rzeń In­dian Iro­ke­zów: nadz­wy­czaj­na, nie­wi­dzial­na po­tę­ga, która prze­pa­ja z różną in­ten­syw­no­ścią całą oży­wio­ną i nie­o­ży­wio­ną przy­ro­dę w po­sta­ci ener­gii du­cho­wej, mo­gą­cej wy­wie­rać wpływ zgod­nie z wolą jej po­sia­da­cza


SJP.pl


orenice

Ore­ni­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Pią­tek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


oreo

pe­jo­ra­tyw­ne okre­śle­nie Mu­rzy­na, który wrósł w śro­do­wi­sko bia­łych


SJP.pl

Oreo – ciast­ko typu mar­ki­za, zło­żo­ne z dwóch okrą­głych cze­ko­la­do­wych her­bat­ni­ków prze­ło­żo­nych słod­kim kre­mem. Ciast­ka Oreo zo­sta­ły po raz pier­wszy wy­pro­du­ko­wa­ne przez Na­tio­nal Bi­scu­it Com­pa­ny w 1912 roku w Nowym Jorku.

Oreo są naj­le­piej sprze­da­ją­cy­mi się cia­stecz­ka­mi w Sta­nach Zjed­no­czo­nych. Od 1912 do 2015 roku sprze­da­no ich 362 mi­liar­dy sztuk.

Wikipedia


oreofit

ro­śli­na wy­so­ko­gór­ska


SJP.pl

Ore­o­fit, oro­fit (gr. "óros" ‘góra’, "phy­tón" ‘ro­śli­na’) – ro­śli­na wy­so­ko­gór­ska, ma­ją­ca cen­trum swo­je­go wy­stę­po­wa­nia w gó­rach po­wy­żej gór­nej gra­ni­cy lasu. Ro­śli­ny te po­sia­da­ją sze­reg przy­sto­so­wań, umoż­li­wia­ją­cych im przetr­wa­nie w trud­nych wa­run­kach wy­so­ko­gór­skich.

Wikipedia


oreopitek

małpa wą­sko­no­sa z okre­su wczes­ne­go plio­ce­nu


SJP.pl


oressa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w ob­wo­dzie miń­skim i ho­mel­skim Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Pty­czy;

Wiktionary

Ores­sa (biał. "Арэса", "Раса", ros. "Ореса", "Оресса") – rzeka w ob­wo­dzie miń­skim i ho­mel­skim Bia­ło­ru­si, prawy do­pływ Pty­cza w zle­wi­sku Morza Czar­ne­go. Dłu­gość – 128 km, po­wierzch­nia zlew­ni – 3620 km², śred­ni prze­pływ u uj­ścia – 16,7 m³/s, spa­dek – 32,7 m, na­chy­le­nie – 0,26‰.

Wikipedia


orest

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary


oresta

imię żeń­skie


SJP.pl


orestes

w mi­to­lo­gii grec­kiej: syn Aga­mem­no­na i Kli­taj­me­stry; Orest


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ore­stes – imię
  • Ore­stes – po­stać w mi­to­lo­gii
  • Ore­stes – pa­triar­cha Je­ro­zo­li­my
  • Ore­stes – oj­ciec Ro­mu­lu­sa Au­gu­stu­lu­sa, na­czel­nik wojsk
  • Ore­stes – dra­mat Eu­ry­pi­de­sa
  • Ore­stes – mia­sto w USA, w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ma­di­son

Wikipedia


orestowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ore­sta lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


oreściny

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ore­sty lub z nią zwią­za­ny


SJP.pl


orfa

ryba, ozdob­na od­mia­na jazia; jaź złoty


SJP.pl


orfeon

sto­wa­rzy­sze­nie śpie­wa­cze


SJP.pl


orfeusz

mit. gr. syn muzy Ka­lio­pe, mąż Eu­ry­dy­ki


SJP.pl

Or­fe­usz (gr. Ὀρφεύς "Orpheús", łac. "Orp­he­us") – w mi­to­lo­gii grec­kiej trac­ki śpie­wak i poeta, twór­ca or­fiz­mu.

Ucho­dził za syna boga Apol­li­na albo trac­kie­go boga Oja­gro­sa i muzy Kal­lio­pe. Wy­mie­nia się go nie­kie­dy jako wład­cę jed­ne­go z ludów tej gó­rzy­stej kra­i­ny. Uwa­ża­ny za naj­więk­sze­go śpie­wa­ka, mu­zy­ka i poetę grec­kie­go. Wtó­ro­wał on swej pie­śni grą na lirze lub ki­ta­rze, którą ulep­szył, po­więk­sza­jąc licz­bę jej strun z sied­miu do dzie­wię­ciu.

Wikipedia


orfeuszowy

→ Or­fe­usz


SJP.pl

Patrz:

Orfeusz

orficki

or­ficz­ny;
1. do­ty­czą­cy or­fiz­mu (kie­run­ku w ma­lar­stwie);
2. zwią­za­ny z mi­ste­ria­mi na cześć Or­fe­u­sza


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) mitgr. zwią­za­ny z Or­fe­u­szem, do­ty­czą­cy Or­fe­u­sza lub mi­ste­riów na jego cześć

 (1.2) rel. filoz. zwią­za­ny z or­fiz­mem, do­ty­czą­cy or­fiz­mu (dok­try­ny fi­lo­zo­ficz­no-re­li­gij­nej)

 (1.3) szt. zwią­za­ny z or­fiz­mem, do­ty­czą­cy or­fiz­mu (stylu w ma­lar­stwie)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orfeusz m., orfizm m., orfik m., orfeon m.

 przym. orficzny

Wiktionary


orficzny

or­fic­ki;
1. do­ty­czą­cy or­fiz­mu (kie­run­ku w ma­lar­stwie);
2. zwią­za­ny z mi­ste­ria­mi na cześć Or­fe­u­sza


SJP.pl


orfik

zwo­len­nik (wyz­naw­ca) or­fiz­mu


SJP.pl


orfika

in­stru­ment kla­wi­szo­wy po­pu­lar­ny w XIX wieku


SJP.pl


orfizm

nurt re­li­gij­ny w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, zwią­za­ny z kul­tem Dio­ni­zo­sa-Za­gre­u­sa


SJP.pl


org.

skrót od: or­ga­nicz­ny, or­ga­ni­za­cja, or­ga­ni­za­cyj­ny


SJP.pl


organ

1. część or­ga­niz­mu czło­wie­ka o okre­ślo­nej bu­do­wie i funk­cji; na­rząd;
2. część ukła­du au­to­ma­tycz­ne­go ste­ro­wa­nia i re­gu­la­cji, speł­nia­ją­ca okre­ślo­ną funk­cję;
3. dzien­nik lub cza­so­pis­mo re­pre­zen­tu­ją­ce po­glą­dy or­ga­ni­za­cji po­li­tycz­nej, na­u­ko­wej itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) część or­ga­niz­mu ludz­kie­go, zwie­rzę­ce­go lub ro­ślin­ne­go

 (1.2) praw. in­sty­tu­cja po­wo­ły­wa­na w celu spra­wo­wa­nia wła­dzy lub na­dzo­ru cze­goś;

 (1.3) zob. or­ga­ny.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • organ – funk­cjo­nal­nie wy­o­dręb­nio­na część ro­śli­ny lub zwie­rzę­cia
  • organ – pod­miot wy­o­dręb­nio­ny w celu wy­ko­ny­wa­nia okre­ślo­nych zadań
    • organ pań­stwo­wy
  • organ – ga­ze­ta lub inny pu­bli­ka­tor wy­da­wa­ny przez par­tię po­li­tycz­ną, or­ga­ni­za­cję spo­łecz­ną, grupę ar­ty­stycz­ną lub in­sty­tu­cję na­u­ko­wą w celu pro­pa­go­wa­nia celów i spo­so­bów jej dzia­ła­nia oraz opi­nii jej ...
  • organ – przest. or­ga­ny
  • Organ – miej­sco­wość spi­so­wa w sta­nie Nowy Mek­syk, w hrab­stwie Doña Ana
  • Organ – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • or­ga­ny
  • or­ga­nel­lum

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Fauna abi­sa­lu ce­chu­je się za­ni­kiem lub nad­mier­nym roz­wo­jem na­rzą­dów wzro­ku w po­sta­ci or­ga­nów świetl­nych, wyt­wo­rze­niem de­li­kat­nych na­rzą­dów do­ty­ku oraz niez­wy­kły­mi kształ­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrɡãn, AS: orgãn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organista m., organistka ż., organella nmos., organizm m., organy nmos.

:: zdrobn. organek m., organki nmos.

 przym. organowy, wewnątrzorganowy, organiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) narząd

 (1.2) instytucja, urząd, agencja

Wiktionary


organdyna

cien­ka, sztyw­na, ba­weł­nia­na tka­ni­na; or­gan­ty­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. cien­ka, sztyw­na, prześ­wi­tu­ją­ca tka­ni­na ba­weł­nia­na, ro­dzaj usz­tyw­nio­ne­go mu­śli­nu;

Wiktionary

Nie mylić z: or­gan­ty­ną – tka­ni­ną syn­te­tycz­ną.

Or­gan­dy­na, or­gan­ty­na (z niem. "Or­gan­din" od fr. "or­gan­di") – ro­dzaj rzad­kiej, lek­kiej i cien­kiej, ale sztyw­nej tka­ni­ny ba­weł­nia­nej, nie­kie­dy prze­wiew­nej lub wręcz przez­ro­czy­stej, okre­śla­nej rów­nież jako od­mia­na po­łys­kli­we­go ba­ty­stu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miała na sobie białą su­kien­kę z or­gan­dy­ny, co przy­da­wa­ło jej chłod­ne­go wy­glą­du nawet w naj­bar­dziej upal­nym dniu.

 (1.1) Sio­stry sie­dzia­ły w swym po­ko­ju po zam­knię­ciu skle­pu, na mięk­kich fo­te­lach, mię­dzy po­dusz­ka­mi w czer­wo­ne róże, pie­ska­mi z włócz­ki, ba­let­ni­ca­mi z or­gan­dy­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. organdynowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) organtyna

Wiktionary


organdynowy

→ or­gan­dy­na


SJP.pl

Patrz:

organdyna

organecznik

przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny ośmio­pro­mien­nych ko­ra­low­ców; or­gan­ko­wiec


SJP.pl


organek

przy­rząd do for­mo­wa­nia i prze­no­sze­nia na nim szpalt ze­cer­skich


SJP.pl


organella

or­ga­no­id;
1. struk­tu­ra cy­to­plaz­ma­tycz­na ko­mó­rek ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych;
2. ele­ment struk­tu­ral­ny ciała pier­wot­nia­ków, np. ni­by­nóż­ka, rzę­ska, wić, wy­ko­nu­ją­cy nie­zbęd­ne dla życia ko­mór­ki funk­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mi­kro­biol. struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w cy­to­plaz­mie ko­mór­ki, wy­spe­cja­li­zo­wa­na do peł­nie­nia okre­ślo­nej funk­cji;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­łą­cze­nie cy­tosz­kie­le­tu ze ścia­ną ko­mór­ko­wą ułat­wia roz­mie­szcze­nie or­ga­nel­li wew­nątrz ko­mór­ki oraz ich ruchy.

 (1.1) Do or­ga­nel­li za­li­cza się m.in. mi­to­chon­dria, pla­sty­dy i re­ti­ku­lum en­do­plaz­ma­tycz­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. organellowy

 rzecz. organ mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) organellum, organoid

Wiktionary


organellowy

→ or­ga­nel­la


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do or­ga­nel­li, zwią­za­ny z or­ga­nel­lą

Wiktionary

Patrz:

organella

Powiązane:

 rzecz. organella ż.

Wiktionary


organellum

wew­nątrz­ko­mór­ko­wa struk­tu­ra od­dzie­lo­na błoną ko­mór­ko­wą od cy­to­plaz­my; or­ga­nel­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) zob. or­ga­nel­la.

Wiktionary

Or­ga­nel­lum – każda od­dzie­lo­na od cy­to­zo­lu błoną plaz­ma­tycz­ną struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w cy­to­plaz­mie ko­mór­ki, wy­spe­cja­li­zo­wa­na do peł­nie­nia okre­ślo­nej funk­cji. Ko­mór­ka pro­ka­rio­tycz­na nie za­wie­ra or­ga­nel­lów ko­mór­ko­wych, co odróż­nia ją od ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­nej. Ge­no­fo­ry (nu­kle­o­i­dy) i ry­bo­so­my nie są or­ga­nel­la­mi, gdyż nie są od­dzie­lo­ne od oto­cze­nia błoną ko­mór­ko­wą. Ko­mór­ki eu­ka­rio­tycz­ne za­wie­ra­ją pod­sta­wo­wy ze­staw or­ga­nel­lów bło­no­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Niek­tó­re or­ga­nel­la ko­mó­rek eu­ka­rio­tycz­nych (mi­to­chon­dria oraz pla­sty­dy) po­cho­dzą od en­do­sym­bio­tycz­nych bak­te­rii.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. organiczny

 rzecz. organizm mrz., organy nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) organella, organoid

Wiktionary


organiarz

ro­bot­nik wy­spe­cja­li­zo­wa­ny w bu­do­wa­niu or­ga­nów


SJP.pl


organicystyczny

→ or­ga­ni­cyzm


SJP.pl

Patrz:

organicyzm

organicyzm

1. po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny za­kła­da­ją­cy roz­wój i funk­cjo­no­wa­nie całej na­tu­ry oraz jej róż­nych dzie­dzin w struk­tu­rach roz­wi­ja­ją­cych się na wzór ży­we­go or­ga­niz­mu;
2. kie­ru­nek w so­cjo­lo­gii XIX i po­cząt­ku XX wieku


SJP.pl

Nie mylić z: or­ga­ni­cyzm (bio­lo­gia).

Or­ga­ni­cyzm – po­gląd fi­lo­zo­ficz­ny i nurt w so­cjo­lo­gii za­kła­da­ją­cy, że spo­łe­czeń­stwo funk­cjo­nu­je i roz­wi­ja się jak żywy or­ga­nizm, a in­sty­tu­cje spo­łecz­ne są ze sobą po­wią­za­ne tak, jak czę­ści or­ga­niz­mu (od ich współ­pra­cy za­le­ży spraw­ne funk­cjo­no­wa­nie spo­łe­czeń­stwa).

Wikipedia


organicznik

zwo­len­nik po­zy­ty­wiz­mu, pracy or­ga­nicz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) społ. zwo­len­nik po­zy­ty­wi­stycz­nej idei pracy or­ga­nicz­nej

Wiktionary


organicznikostwo

rzad­ko: po­sta­wa wła­ści­wa or­ga­nicz­ni­kom, czyli zwo­len­ni­kom hasła pracy or­ga­nicz­nej


SJP.pl


organicznikowski

rzad­ko: zwią­za­ny z ha­sła­mi or­ga­nicz­ni­ków (zwo­len­ni­ka­mi hasła pracy or­ga­nicz­nej)


SJP.pl


organiczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest or­ga­nicz­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organ m., organizm m.

 przym. organiczny

Wiktionary


organiczny

1. przy­na­leż­ny do or­ga­niz­mów ży­wych, zwią­za­ny ze świa­tem ro­ślin­nym lub zwie­rzę­cym;
2. w che­mii: zwią­zek, w któ­re­go skład wcho­dzi wę­giel;
3. ści­śle, nie­ro­zer­wal­nie zwią­za­ny;
4. o ne­ga­tyw­nych uczu­ciach: bar­dzo silny, nie­u­za­sad­nio­ny i nie­u­su­wal­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. chem. bę­dą­cy czę­ścią świa­ta zwie­rzę­ce­go lub ro­ślin­ne­go, wła­ści­wy or­ga­niz­mom żywym lub z nich po­cho­dzą­cy

 (1.2) ści­śle ze sobą lub z czymś zwią­za­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Glu­ko­za jest związ­kiem or­ga­nicz­nym.

 (1.2) Or­ga­nizm ko­bie­ty w ciąży two­rzy z pło­dem or­ga­nicz­ną ca­łość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãˈɲit͡ʃnɨ, AS: orgãńičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizm m., organ m., organy nmos., organellum n., organika ż., organki nmos., organiczność ż.

 przym. organowy

 przysł. organicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) nierozerwalny

Wiktionary


organik

po­tocz­nie: spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie che­mii or­ga­nicz­nej


SJP.pl

Or­ga­nik – trze­ci album stu­dyj­ny wło­skie­go pro­du­cen­ta mu­zycz­ne­go Ro­ber­ta Mi­le­sa.

Album zo­stał wy­da­ny 11 czerw­ca 2001 roku. Skła­da się z dwu­na­stu ut­wo­rów.

Wikipedia


organista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) kośc. pra­cow­nik ko­ściel­ny od­po­wie­dzial­ny za pro­wa­dze­nie śpie­wu i zwy­kle przy­gry­wa­ją­cy na or­ga­nach

 (1.2) muz. muzyk gra­ją­cy na or­ga­nach;

Wiktionary

Or­ga­ni­sta – muzyk gra­ją­cy na or­ga­nach. Naj­czę­ściej or­ga­ni­sta jest za­ra­zem akom­pa­nia­to­rem li­tur­gicz­nym w ko­ście­le ka­to­lic­kim lub akom­pa­nia­to­rem pie­śni w ko­ścio­łach pro­te­stanc­kich. Dobry or­ga­ni­sta po­wi­nien mieć opa­no­wa­ną sztu­kę im­pro­wi­za­cji, kom­po­zy­cji i czy­ta­nia nut a vista. Bar­dzo czę­sto w co­dzien­nej pracy or­ga­ni­sty te umie­jęt­no­ści oka­zu­ją się nie­zbęd­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W tę nie­dzie­lę Ja­siek bę­dzie ka­li­ko­wał or­ga­ni­ście.

 (1.2) W fil­har­mo­nii od­be­dzie się kon­cert wy­bit­ne­go or­ga­ni­sty po­cho­dzą­ce­go z Pa­ry­ża.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãˈɲista, AS: orgãńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organ mrz., organistostwo n., organistowskość ż., organy lm nm., organki lm nm., organistówka ż., organiścina ż.

:: fż. organistka ż.

 czas. organistować ndk.

 przym. organistowski, organowy

 przysł. organistowsko, organowo

 ims. organistujący

Wiktionary


organistka

→ or­ga­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta, która gra na or­ga­nach

Wiktionary

Patrz:

organista

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãˈɲistka, AS: orgãńistka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organ m., organy nmos., organistówka ż., organiścina ż.

:: fm. organista m.

 przym. organowy

 przysł. organowo

Wiktionary


organistrum

lira kor­bo­wa, ro­dzaj ka­ta­ryn­ki


SJP.pl


organistyczny

→ or­ga­nizm


SJP.pl

Patrz:

organizm

organistówka

dom, w któ­rym miesz­ka or­ga­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dom lub miesz­ka­nie ko­ściel­ne­go or­ga­ni­sty

Wiktionary

Or­ga­ni­stów­ka – bu­dy­nek miesz­kal­ny bę­dą­cy włas­no­ścią pa­ra­fii, zaz­wy­czaj ulo­ko­wa­ny w po­bli­żu ko­ścio­ła, przez­na­czo­ny naj­czę­ściej na miesz­ka­nie dla pra­cow­ni­ków świec­kich pa­ra­fii, np. or­ga­ni­sty lub rek­to­ra­tu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ogród­ku przed starą or­ga­ni­stów­ką rosły malwy i pi­wo­nie.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. organowy

 rzecz. organista mos., organistka ż., organiścina ż., organy lm. nmos.

Wiktionary


organizacja

1. spo­sób zor­ga­ni­zo­wa­nia cze­goś;
2. grupa osób dzia­ła­ją­ca razem dla osią­gnię­cia wspól­nych celów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) grupa spo­łecz­na funk­cjo­nu­ją­ca we­dług okre­ślo­nych reguł, współ­pra­cu­ją­ca ze sobą w celu osią­gnię­cia okre­ślo­nych celów

 (1.2) spo­sób przy­go­to­wy­wa­nia cze­goś, pla­no­wa­ća­no­wa­nia

 (1.3) świa­do­my, prze­my­śla­ny i ce­lo­wy typ współ­pra­cy mię­dzy ludź­mi, a zwła­szcza sy­stem świa­do­mie ko­or­dy­no­wa­nej dzia­łal­no­ści dwóch lub wię­cej osób

Wiktionary

 "Zo­bacz też:."

Or­ga­ni­za­cja (od gr. "or­ga­non", łac. "or­ga­num" – wy­spe­cja­li­zo­wa­na część peł­nią­ca jakąś funk­cję w ca­ło­ści) – wie­loz­nacz­ne i in­ter­dy­scy­pli­nar­ne po­ję­cie z za­kre­su nauk spo­łecz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ulot­ka za­wie­ra adre­sy or­ga­ni­za­cji eko­lo­gicz­nych.

 (1.2) Nasza firma zaj­mu­je się pro­fe­sjo­nal­ną or­ga­ni­za­cją przy­jęć i ban­kie­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãɲiˈzat͡sʲja, AS: orgãńizacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizator m., organizatorka ż., organizm mrz., organizer mrz., organizowanie n., zorganizowanie n.

 czas. organizować ndk., zorganizować dk.

 przym. organizacyjny, zorganizowany

 przysł. organizacyjnie

Wiktionary


organizacyjny

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­ga­ni­za­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Struk­tu­ral­ne po­do­bień­stwa skła­du oso­bo­we­go, form or­ga­ni­za­cyj­nych czy faz roz­wo­jo­wych nie muszą by­najm­niej prze­są­dzać o zbież­no­ściach pod in­ny­mi wzglę­da­mi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizer mrz., organizatorka ż., organizator mos., organizacja ż., organizowanie n., zorganizowanie n.

 czas. organizować ndk., zorgnizować dk.

Wiktionary


organizator

osoba, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je ja­kieś przed­sięw­zię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) in­sty­tu­cja lub osoba, do któ­rej na­le­ży zor­ga­ni­zo­wa­nie cze­goś (np. wy­da­rze­nia)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­ga­ni­za­tor (opro­gra­mo­wa­nie)
  • Or­ga­ni­za­tor (sto­pień in­struk­tor­ski)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãɲiˈzatɔr, AS: orgãńizator

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizer mrz., organizacja ż., organizowanie n., zorganizowanie n.

:: fż. organizatorka ż.

 czas. organizować ndk., zorganizować dk.

 przym. organizacyjny, organizatorski, zorganizowany

 przysł. organizacyjnie

Wiktionary


organizatorka

ko­bie­ta, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je ja­kieś przed­sięw­zię­cie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) fż. od: or­ga­ni­za­tor

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãɲizaˈtɔrka, AS: orgãńizatorka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizator m., organizacja ż., organizowanie n., zorganizowanie n., organizer mrz.

 czas. organizować ndk., zorganizować dk.

 przym. organizatorski, organizacyjny

 przysł. organizacyjnie

Wiktionary


organizatory

osoba, która pla­nu­je, or­ga­ni­zu­je ja­kieś przed­sięw­zię­cie


SJP.pl


organizer

1. ka­len­darz z no­tat­ni­kiem; or­ga­ni­za­tor;
2. notes elek­tro­nicz­ny; or­ga­ni­za­tor;
3. twar­da okład­ka z kla­mer­ka­mi do wpi­na­nia kar­tek; se­gre­ga­tor;
4. rzecz z szu­flad­ka­mi lub prze­gród­ka­mi do prze­cho­wy­wa­nia po­se­gre­go­wa­nych ele­men­tów; se­gre­ga­tor


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) po­dręcz­ny notes z ka­len­da­rzem i sko­ro­wi­dzem kon­tak­tów, który po­ma­ga w za­rzą­dza­niu włas­nym cza­sem

 (1.2) pla­sti­ko­wy po­jem­nik z prze­gród­ka­mi do upo­rząd­ko­wa­ne­go prze­cho­wy­wa­nia dro­biaz­gów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te­le­fon o ro­zbu­do­wa­nych funk­cjach or­ga­ni­ze­ra i prze­glą­dar­ki, za­wie­ra­ją­cy ar­kusz kal­ku­la­cyj­ny itp. na­zy­wa­ny bywa smart­fo­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãˈɲizɛr, AS: orgãńizer

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizm mrz., organizacja ż., organizator m., organizatorka ż., organizowanie n., zorganizowanie n.

 czas. organizować ndk., zorganizować dk.

 przym. organizacyjny, organizatorski

 przysł. organizacyjnie

Wiktionary


organizm

1. isto­ta żywa;
2. ciało czło­wie­ka lub zwie­rzę­cia ro­zu­mia­ne jako funk­cjo­nal­na ca­łość;
3. ze­spół współ­pra­cu­ją­cych ele­men­tów sta­no­wią­cych jedną ca­łość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. isto­ta żywa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pro­ce­sa­mi ży­cio­wy­mi;

 (1.2) med. cie­les­ny ustrój czło­wie­ka

 (1.3) przen. pewna ca­łość zło­żo­na ze współ­pra­cu­ją­cych ze sobą ele­men­tów

Wiktionary

Or­ga­nizm – isto­ta żywa cha­rak­te­ry­zu­ją­ca się pro­ce­sa­mi ży­cio­wy­mi (prze­de wszyst­kim prze­mia­ną ma­te­rii), któ­rej czę­ści skła­do­we two­rzą funk­cjo­nal­ną ca­łość (in­dy­wi­du­um) zdol­ną do sa­mo­dziel­ne­go życia. Ba­da­niem róż­no­rod­no­ści or­ga­niz­mów i ich kla­sy­fi­ko­wa­niem zaj­mu­je się sy­ste­ma­ty­ka or­ga­niz­mów. Szcząt­ki or­ga­niz­mów wy­mar­łych w od­po­wied­nich wa­run­kach two­rzą ska­mie­nia­ło­ści. Ze­spół cech or­ga­niz­mu, na które wpły­wa­ją czyn­ni­ki śro­do­wi­sko­we i ge­no­typ, na­zy­wa się fe­no­ty­pem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ener­gia sło­necz­na jest bar­dzo ważna dla or­ga­niz­mów ży­wych.

 (1.2) Na sta­rość nasz or­ga­nizm za­czy­na nie­ste­ty szwan­ko­wać.

 (1.3) Służ­by oczy­szcza­nia to ważny ele­ment or­ga­niz­mu mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈɡãɲism̥, AS: orgãńism̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organiczność ż., organ m., organizacja ż., organy m. lm., organellum n., organicyzm m., organizer m., organik m., organista m., organistka ż.

 czas. organizować, zorganizować

 przym. organistyczny, organiczny, organicystyczny, organistowski

 przysł. organicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ciało

Wiktionary


organizowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|or­ga­ni­zo­wać.

Wiktionary

Or­ga­ni­zo­wa­nie – jeden z pro­ce­sów, czyli ciąg na­stę­pu­ją­cych po sobie ce­lo­wo uza­leż­nio­nych faz (eta­pów). Funk­cja or­ga­ni­zo­wa­nia, jako jedna z czte­rech cha­rak­te­ry­stycz­nych funk­cji pro­ce­su za­rzą­dza­nia (inne to: pla­no­wa­nie, mo­ty­wo­wa­nie i kon­tro­lo­wa­nie) obej­mu­je, m.in.:

Wikipedia

Powiązane:

 czas. organizować ndk.

 przym. organizacyjny

 rzecz. organizator mos., organizatorka ż., organizer mrz., organizacja ż.

Wiktionary


organizować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zor­ga­ni­zo­wać)

 (1.1) po­rząd­ko­wać coś w okre­ślo­ny spo­sób, na­da­wać struk­tu­rę

 (1.2) po­dej­mo­wać sze­reg dzia­łań, aby okre­ślo­ne zda­rze­nie mogło mieć miej­sce

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny or­ga­ni­zo­wać się (dk. zor­ga­ni­zo­wać się)

 (2.1) two­rzyć or­ga­ni­za­cję lub ze­spół, jed­no­czyć ludzi wokół celu; zrze­szać się

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɡãɲiˈzɔvat͡ɕ, AS: orgãńizovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organizm mrz., organizacja ż., organizator m., organizatorka ż., organizer mrz., organizowanie n., zorganizowanie n.

 czas. zorganizować dk.

 przym. organizacyjny, organizatorski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) porządkować

 (1.2) urządzać, aranżować

Wiktionary


organiściak

naz­wi­sko


SJP.pl


organiścina

prze­sta­rza­łe okre­śle­nie na żonę or­ga­ni­sty ko­ściel­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) żona or­ga­ni­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W lipcu bra­ły­śmy jajka od or­ga­ni­ści­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organistka ż., organista mos., organistówka ż., organy lm. nmos., organ mrz.

 przym. organistowski, organowy

Wiktionary


organka

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych


SJP.pl


organki

1. mały, ustny in­stru­ment mu­zycz­ny; har­mo­nij­ka ustna, har­mo­ni­ka
2. broń palna wie­lo­lu­fo­wa, uży­wa­na w XVI i XVII wieku; śmi­gni­ca


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • or­gan­ki w zna­cze­niu in­stru­men­tu mu­zycz­ne­go
  • or­gan­ki w zna­cze­niu broni
  • Or­gan­ki – po­dro­dzi­na pta­ków z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych

Wikipedia


organkowiec

ro­dzaj ko­ra­low­ca ośmio­pro­mien­ne­go; Tu­bi­po­ra


SJP.pl


organkowy

→ or­gan­ki


SJP.pl

Patrz:

organki

organmistrz

osoba wyt­wa­rza­ją­ca or­ga­ny (in­stru­ment) lub zaj­mu­ją­ca się nimi - kon­ser­wu­ją­ca je, stro­ją­ca; or­ga­no­mistrz (rzad­sze)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. rzem. rze­mieśl­nik bu­du­ją­cy lub na­pra­wia­ją­cy or­ga­ny

Wiktionary

Or­gan­mistrz ( Or­gel­ba­u­er) − bu­dow­ni­czy, a także czę­sto pro­jek­tant, kon­struk­tor i kon­ser­wa­tor or­ga­nów.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔrˈɡãnmʲisṭʃ, AS: orgãnmʹisṭš

Wiktionary


organmistrzowski

→ or­gan­mistrz


SJP.pl

Patrz:

organmistrz

organmistrzyni

→ or­gan­mistrz


SJP.pl

Patrz:

organmistrz

organogeneza

two­rze­nie się na­rzą­dów w za­rod­kach ludz­kich i zwie­rzę­cych


SJP.pl

Or­ga­no­ge­ne­za – pro­ces two­rze­nia się i roz­wo­ju na­rzą­dów, za­cho­dzą­cy w wy­ni­ku róż­ni­co­wa­nia się po­szcze­gól­nych ko­mó­rek i tka­nek.

U zwie­rząt pro­ces ten może za­cho­dzić za­rów­no w trak­cie roz­wo­ju za­rod­ko­we­go, jak i lar­wal­ne­go.

U ro­ślin na­rzą­dy (or­ga­ny) pow­sta­ją z me­ry­ste­ma­tycz­nych za­wiąz­ków.

Wikipedia


organografia

dzie­dzi­na mor­fo­lo­gii ro­ślin zaj­mu­ją­ca się bu­do­wą, roz­mie­szcze­niem, czyn­no­ścia­mi i roz­wo­jem or­ga­nów ro­ślin


SJP.pl

Or­ga­no­gra­fia – dział bo­ta­ni­ki łą­czą­cy dwie dzie­dzi­ny wie­dzy: ana­to­mię oraz mor­fo­lo­gię ro­ślin, zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem bu­do­wy, uksz­tał­to­wa­nia, roz­mie­szcze­nia i roz­wo­ju na­rzą­dów (or­ga­nów) ro­ślin­nych oraz ich funk­cji.

Z mor­fo­lo­gii ro­ślin jako osob­na nauka zo­sta­ła wy­o­dręb­nio­na w 1930 roku przez K. Go­e­bla.

Wikipedia


organograficzny

przy­miot­nik od: or­ga­no­gra­fia


SJP.pl


organoid

or­ga­nel­la;
1. struk­tu­ra cy­to­plaz­ma­tycz­na ko­mó­rek ro­ślin­nych i zwie­rzę­cych;
2. ele­ment struk­tu­ral­ny ciała pier­wot­nia­ków, np. ni­by­nóż­ka, rzę­ska, wić, wy­ko­nu­ją­cy nie­zbęd­ne dla życia ko­mór­ki funk­cje


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) mi­kro­biol. struk­tu­ra wy­stę­pu­ją­ca w cy­to­plaz­mie ko­mór­ki, wy­spe­cja­li­zo­wa­na do peł­nie­nia okre­ślo­nej funk­cji

 (1.2) med. no­wot­wór na na­rzą­dach wew­nętrz­nych

Wiktionary

Or­ga­no­id – struk­tu­ra ko­mór­ko­wa lub tkan­ko­wa skon­stru­o­wa­na w wa­run­kach "in vitro" z róż­nych typów ko­mó­rek ma­cie­rzy­stych przy­po­mi­na­ją­ca fiz­jo­lo­gicz­ny na­rząd ba­da­ne­go w ten spo­sób zwie­rzę­cia (lub czło­wie­ka). Nie­wiel­ka wy­mia­ro­wo struk­tu­ra pow­sta­je wsku­tek ste­ro­wa­ne­go, prze­strzen­ne­go róż­ni­co­wa­nia i sa­mo­or­ga­ni­zo­wa­nia się ko­mó­rek. Wyt­wa­rza­nie i ba­da­nie or­ga­no­i­dów jest jed­nym z ob­sza­rów za­in­te­re­so­wa­nia in­ży­nie­rii tkan­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod mi­kro­sko­pem ob­ser­wo­wa­li­śmy or­ga­no­i­dy u pan­to­fel­ka.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) organella, organellum

Wiktionary


organoleptyczny

zro­zu­mia­ny, oce­nio­ny dzię­ki zmy­słom


SJP.pl


organoleptyka

Or­ga­no­lep­ty­ka – me­to­da ba­daw­cza po­le­ga­ją­ca na spraw­dze­niu wła­ści­wo­ści ba­da­ne­go obiek­tu za po­mo­cą zmy­słów.

Me­to­da or­ga­no­lep­tycz­na jest me­to­dą ba­zu­ją­ca na zmy­słach:

Jest re­a­li­zo­wa­na dzię­ki od­bie­ra­nym wra­że­niom. Jest me­to­dą szyb­ką i tanią – nie wy­ma­ga kosz­tow­ne­go sprzę­tu i zaz­wy­czaj nie­ni­szczą­cą, czyli nie pro­wa­dzi do zu­ży­cia ba­da­ne­go ma­te­ria­łu.

Wikipedia


organolog

1. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ty­pa­mi, po­cho­dze­niem, bu­do­wą i roz­wo­jem na­rzą­dów;
2. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się hi­sto­rią, bu­do­wą i włas­no­ścia­mi in­stru­men­tów mu­zycz­nych; in­stru­men­to­log, in­stru­men­toz­naw­ca


SJP.pl


organologia

1. dział bio­lo­gii zaj­mu­ją­cy się ty­pa­mi, po­cho­dze­niem, bu­do­wą i roz­wo­jem na­rzą­dów;
2. dział mu­zy­ko­lo­gii zaj­mu­ją­cy się hi­sto­rią, bu­do­wą i włas­no­ścia­mi in­stru­men­tów mu­zycz­nych; in­stru­men­to­lo­gia, in­stru­men­tar­stwo, in­stru­men­toz­naw­stwo


SJP.pl


organologiczny

1. do­ty­czą­cy dzie­dzi­ny nauki zaj­mu­ją­cej się in­stru­men­ta­mi mu­zycz­ny­mi; in­stru­men­toz­naw­czy, in­stru­men­to­lo­gicz­ny;
2. do­ty­czą­cy dzia­łu bio­lo­gii zaj­mu­ją­ce­go się ty­pa­mi, po­cho­dze­niem, bu­do­wą i roz­wo­jem na­rzą­dów


SJP.pl


organomistrz

osoba wyt­wa­rza­ją­ca or­ga­ny (in­stru­ment) lub zaj­mu­ją­ca się nimi - kon­ser­wu­ją­ca je, stro­ją­ca; or­gan­mistrz


SJP.pl


organowy

przez­na­czo­ny na or­ga­ny, przy­go­to­wa­ny do wy­ko­na­nia na or­ga­nach (np. fuga or­ga­no­wa, utwór or­ga­no­wy) lub sta­no­wią­cy część tego in­stru­men­tu (np. ma­nu­ał or­ga­no­wy, pi­szczał­ki or­ga­no­we)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­ga­na­mi (in­stru­men­tem), do­ty­czą­cy or­ga­nów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Chciał kon­ty­nu­o­wać stu­dia w za­kre­sie mu­zy­ki or­ga­no­wej, ale na pomoc ro­dzi­ny nie mógł li­czyć, bo ojca stra­cił w roku 1942 w obo­zie kon­cen­tra­cyj­nym w Oś­wię­ci­miu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organ m., organy nmos., organista m., organistka ż., organiścina ż., organistówka ż., organki nmos.

 przym. organiczny

Wiktionary


organozol

układ ko­lo­i­dal­ny, w któ­rym oś­ro­dek roz­pra­sza­ją­cy sta­no­wi roz­pu­szczal­nik or­ga­nicz­ny


SJP.pl


organożel

żel, w któ­rym fazą roz­pra­sza­ją­cą jest ciecz or­ga­nicz­na


SJP.pl


organtyna

cien­ka, sztyw­na, ba­weł­nia­na tka­ni­na; or­gan­dy­na


SJP.pl

Nie mylić z: or­gan­dy­ną – tka­ni­ną ba­weł­nia­ną o splo­cie płó­cien­nym.

Or­gan­ty­na – cien­ka, prześ­wi­tu­ją­ca tka­ni­na wy­ko­na­na z po­lie­stru lub mie­szan­ki po­lie­stru z po­lia­mi­da­mi; o splo­cie wło­so­wo-wąt­ko­wym; uży­wa­na w bran­ży de­ko­ra­cyj­nej, np. fi­ran­ki lub odzie­żo­wej, np. su­kien­ki.

Wikipedia


organum

1. jeden z naj­star­szych typów w mu­zy­ce śred­nio­wiecz­nej Eu­ro­py, bę­dą­cy przy­kła­dem wy­ko­rzy­sta­nia tech­ni­ki wie­lo­gło­so­wej;
2. in­stru­ment mu­zycz­ny skon­stru­o­wa­ny w III wielu p.n.e. przez Kte­si­bio­sa z Alek­san­drii; or­ga­ny wodne, hy­dra­u­los


SJP.pl

Or­ga­num (gr. ὄργανον – "or­ga­non" "in­stru­ment") – ga­tu­nek śred­nio­wiecz­nej he­te­ro­fo­nii, a na­stęp­nie po­li­fo­nii. Po­cząt­ko­wo zna­cze­nie ter­mi­nu "or­ga­num" zwią­za­ne było z in­stru­men­tem – or­ga­na­mi, póź­niej jed­nak tylko z mu­zy­ką har­mo­nij­nie ze­stro­jo­ną w kon­so­nan­sach. Od XII wieku "or­ga­num" oz­na­cza­ło zwła­szcza ut­wo­ry z dłu­go­nu­to­wym gło­sem te­no­ro­wym (zwy­kle jako "can­tus prius fac­tus" za­czerp­nię­tym z cho­ra­łu) i znaj­du­ją­cy­mi się nad nim bar­dziej ruch­li­wy­mi gło­sa­mi.

Wikipedia


organy

duży in­stru­ment mu­zycz­ny, kla­wi­szo­wy, dęty, wy­da­ją­cy dźwięk z sze­re­gu pi­szcza­łek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) muz. in­stru­ment mu­zycz­ny sto­so­wa­ny głów­nie w ko­ścio­łach, po­sia­da­ją­cy wiele pi­szcza­łek, kla­wia­tu­rę i pe­da­ły;

 (1.2) pot. geol. forma skał ba­zal­to­wych przy­po­mi­na­ją­ca or­ga­ny (1.1)

 (1.3) środ. kos­met. sta­no­wi­sko pracy per­fu­mia­rza

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: organ

Wiktionary

Or­ga­ny – kla­wi­szo­wy, dęty in­stru­ment mu­zycz­ny z grupy ae­ro­fo­nów, umie­szcza­ny naj­czę­ściej w ko­ścio­łach, sa­lach kon­cer­to­wych, sy­na­go­gach re­for­mo­wa­nych i au­lach.

Dźwięk w or­ga­nach wyt­wa­rza­ny jest w wielu po­dzie­lo­nych na grupy (tzw. głosy) pi­szczał­kach, przez które prze­pły­wa sprę­żo­ne po­wie­trze wyt­wa­rza­ne w urzą­dze­niach do tło­cze­nia po­wie­trza: mie­chach lub dmu­cha­wach elek­trycz­nych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ka­te­drze znaj­du­ją się za­byt­ko­we or­ga­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. organista mos., organistka ż., organiścina ż., organistówka ż., organ mrz., organellum n., organizm mrz.

:: zdrobn. organki nmos.

 przym. organowy, organkowy, organiczny

 przysł. organowo, organicznie

Wiktionary


organza

ro­dzaj cien­kiej, przej­rzy­stej tka­ni­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. cien­ka, przez­ro­czy­sta, lekko sztyw­na tka­ni­na z nitek jed­wab­nych lub ba­weł­nia­nych, uży­wa­na do pro­duk­cji sukni ślub­nych i wie­czo­ro­wych oraz fi­ra­nek i za­słon;

Wiktionary

Or­gan­za – cien­ka, przej­rzy­sta tka­ni­na tra­dy­cyj­nie wy­ko­ny­wa­na z przę­dzy jed­wab­nej. Obec­nie tkana rów­nież z ba­weł­ny i włó­kien syn­te­tycz­nych, ta­kich jak po­lie­ster lub nylon.

Jej nazwa po­cho­dzi od mia­sta Ur­gencz w Tur­kie­sta­nie.

Naj­bar­dziej luk­su­so­we tka­ni­ny typu or­gan­za są wciąż tkane z jed­wa­biu.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W oknie wi­siał lam­bre­kin z or­gan­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈɡãw̃za, AS: orgãũ̯za

Wiktionary


organzowy

→ or­gan­za


SJP.pl

Patrz:

organza

organzyna

przę­dza nit­ko­wa­na otrzy­my­wa­na z kilku nitek skrę­co­nej greży


SJP.pl


orgastyczny

→ or­gazm; or­gaz­micz­ny


SJP.pl


orgatechniczny

→ or­ga­tech­ni­ka


SJP.pl

Patrz:

orgatechnika

orgatechnika

ogół środ­ków tech­nicz­nych do au­to­ma­ty­za­cji za­rzą­dza­nia przed­się­bior­stwem, zwła­szcza w za­kre­sie prze­pły­wu in­for­ma­cji


SJP.pl


orgazm

mo­ment naj­sil­niej­sze­go pod­nie­ce­nia płcio­we­go i to­wa­rzy­szą­ce­go mu rów­nie sil­ne­go uczu­cia roz­ko­szy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) seks. szczy­to­wy mo­ment pod­nie­ce­nia w sto­sun­ku płcio­wym, zwią­za­ny z od­czu­wa­niem roz­ko­szy;

Wiktionary

Or­gazm (od sta­ro­grec­kie­go "ὀργασμός" or­gas­mós „gwał­tow­ne pod­nie­ce­nie”, od "ὀργάω" orgáō „pękać, świe­cić, gwał­tow­nie pra­gnąć”), także: kli­maks (od sta­ro­grec­kie­go "κλῖμαξ" klîmax "„wzrost"”), szczy­to­wa­nie – mo­ment naj­sil­niej­sze­go pod­nie­ce­nia sek­su­al­ne­go i to­wa­rzy­szą­ce­go mu sil­ne­go uczu­cia roz­ko­szy pod­czas seksu lub ma­stur­ba­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Był niez­mor­do­wa­nym ko­chan­kiem i spo­sób, w jaki upra­wiał mi­łość, zda­wał się Don­nie tak wytr­wa­ły, jego or­gaz­my tak czę­ste, jego sper­ma tak ob­fi­ta, że nigdy nie wąt­pi­ła, iż jest jej wier­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrɡasm̥, AS: orgasm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. paraorgazm m., anorgazmia ż.

 przym. orgazmowy, orgazmiczny, preorgazmiczny, orgastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczytowanie

Wiktionary


orgazmiczny

→ or­gazm; or­ga­stycz­ny, or­gaz­mo­wy


SJP.pl


orgazmowy

→ or­gazm; or­ga­stycz­ny, or­gaz­micz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­gaz­mu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orgazm m.

Wiktionary


orgelbrand

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Or­gel­brand (1884-1957), in­ży­nier me­cha­nik, pro­fe­sor Po­li­tech­ni­ki Poz­nań­skiej, wnuk Sa­mu­e­la, syn Hi­po­li­ta
  • Hi­po­lit Or­gel­brand (1843-1920), wy­daw­ca, dru­karz, księ­garz, syn Sa­mu­e­la, brat Mie­czy­sła­wa, oj­ciec Bo­le­sła­wa
  • Jan Or­gel­brand (ur. 1948), praw­nik, dzien­ni­karz i wy­daw­ca, dzia­łacz har­cer­ski, pra­praw­nuk Sa­mu­e­la, praw­nuk Hi­po­li­ta, wnuk Bo­le­sła­wa
  • Ma­u­ry­cy Or­gel­brand (1826-1904), wy­daw­ca, księ­garz, brat Sa­mu­e­la
  • Mie­czy­sław Or­gel­brand (1847-1903), wy­daw­ca, dru­karz, księ­garz, syn Sa­mu­e­la, brat Hi­po­li­ta
  • Sa­mu­el Or­gel­brand (1810-1868), wy­daw­ca, dru­karz, księ­garz, en­cy­klo­pe­dy­sta, brat Ma­u­ry­ce­go, oj­ciec Hi­po­li­ta i Mie­czy­sła­wa, dziad Bo­le­sła­wa

Wikipedia


orgetoryks

ary­sto­kra­ta hel­wec­ki dą­żą­cy w 61 r. p.n.e. do wła­dzy kró­lew­skiej; Or­ge­to­rix


SJP.pl

Or­ge­to­ryx ( Or­ge­to­rix, z celt. „król wo­jow­ni­ków”) – opi­sy­wa­ny przez Ju­liu­sza Ce­za­ra jako „najsz­la­chet­niej­szy i naj­bo­gat­szy” ze swego ple­mie­nia wiel­mo­ża ze sta­ro­żyt­ne­go ludu zwa­ne­go Hel­we­ta­mi, który w 61 p.n.e. wy­szedł z pro­po­zy­cją planu mi­gra­cji ca­łe­go ple­mie­nia z ro­dzi­mych ziem (obec­na Szwaj­ca­ria) do po­łud­nio­wo-za­chod­niej Galii (obec­na Fran­cja).

Wikipedia


orgia

roz­wią­zła za­ba­wa; spot­ka­nie to­wa­rzy­skie o wy­so­kim stop­niu swo­bo­dy sek­su­al­nej; hu­lan­ka; pi­ja­ty­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. za­ba­wa nie­mo­ral­na, nie­przyz­wo­i­ta, czę­sto al­ko­ho­lo­wa, ha­ła­śli­wa, uciąż­li­wa dla oto­cze­nia

 (1.2) hist. po­cząt­ko­wo mu­zycz­ny, z cza­sem ek­sta­tycz­ny obrzęd ku czci bóstw;

 (1.3) przen. prze­sa­dzo­na, ro­zbu­cha­na róż­no­rod­ność

Wiktionary

Orgia (gr. "όργιον") – obrzę­dy ku czci sta­ro­żyt­nych bogów, zwła­szcza Dio­ni­zo­sa (Ba­chu­sa), po­łą­czo­ne z ek­sta­tycz­ny­mi śpie­wa­mi i tań­ca­mi. Prak­ty­ko­wa­ne m.in. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, Egip­cie i Rzy­mie, w kul­tu­rze ma­so­wej ko­ja­rzo­ne także z wy­u­zda­niem sek­su­al­nym i li­ba­cją al­ko­ho­lo­wą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) W we­se­lą­cej się gro­ma­dzie tej czuć było zbli­ża­nie się orgii (…)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʲɟja, AS: orʹǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orgiastyczność ż.

:: zdrobn. orgietka ż.

 przym. orgiastyczny

 przysł. orgiastycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bachanalia / bachanalie

 (1.3) różnorodność, bogactwo

Wiktionary


orgiastyczny

→ orgia


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z orgią (gru­po­wą za­ba­wą sek­su­al­ną)

 (1.2) książk. zwią­za­ny z orgią (gło­śną, pi­jac­ką, nar­ko­ty­ko­wą za­ba­wą)

 (1.3) książk. zwią­za­ny z orgią (prze­sa­dzo­ną, ro­zbu­cha­ną róż­no­rod­no­ścią)

 (1.4) przen. zwią­za­ny z orgią (prze­sa­dzo­nym za­cho­wa­niem)

 (1.5) hist. zwią­za­ny z orgią (ek­sta­tycz­ny­mi obrzę­da­mi ku czci bogów, w szcze­gól­no­ści Dio­ni­zo­sa)

Wiktionary

Patrz:

orgia

Przykłady

 (1.1) Z mo­je­go doś­wiad­cze­nia te­ra­pe­u­tycz­ne­go wy­ni­ka jed­nak, że seks lu­dycz­ny, seks or­gia­stycz­ny, to nie jest seks do­ce­lo­wy.

 (1.2) Bę­dzie to zwy­kła, upor­czy­wa praca i za­ba­wa - nie jakaś sza­leń­cza, or­gia­stycz­na, lecz zwy­czaj­na, wple­cio­na w rytm zajęć…

 (1.3) Lecz nie ma na tych ma­pach rą­ba­nisk za­dy­sza­nych gwa­rem owa­dów, ma­liń­ców, w które le­piej nie wcho­dzić, tyle tam pier­wot­nej buj­no­ści, żmi­jo­wisk kwia­tów po­dob­nych do zwie­rząt, kwiet­ni­ków, gdzie przy­ro­da daje w skró­cie or­gia­stycz­ny obraz swych praw, okru­cieństw i cudów.

 (1.4) Pie­kiel­ny galop za­sko­czył pa­ry­żan swoją ży­wio­ło­wo­ścią, jak na tamte czasy był wręcz or­gia­stycz­ny.

 (1.5) Wpro­wa­dził w Rzy­mie kult or­gia­stycz­ny bożka sy­ryj­skie­go Ela­ga­ba­la, któ­re­go był ka­pła­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲɟjaˈstɨt͡ʃnɨ, AS: orʹǵi ̯astyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orgia ż., orgiastyczność ż.

:: zdrobn. orgietka ż.

 przysł. orgiastycznie

Wiktionary


orgiazm

psy­cho­za ob­ja­wia­ją­ca się sta­na­mi ek­sta­tycz­ne­go pod­nie­ce­nia


SJP.pl


orgie

roz­wią­zła za­ba­wa; spot­ka­nie to­wa­rzy­skie o wy­so­kim stop­niu swo­bo­dy sek­su­al­nej; hu­lan­ka; pi­ja­ty­ka


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) plu­ral|orgia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʲɟjɛ, AS: orʹǵi ̯e

Wiktionary


orgiejowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­gie­jo­wem, do­ty­czą­cy Or­gie­jo­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orgiejów mrz.

Wiktionary


orgiejów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto we wschod­niej Moł­da­wii;

Wiktionary

Or­gie­jów (rum. "Orhei", rum. cy­ry­li­ca Орхэи) – mia­sto we wschod­niej Moł­da­wii, sto­li­ca re­jo­nu Or­gie­jów.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. orgiejowski

Wiktionary


orgietka

spot­ka­nie to­wa­rzy­skie o wy­so­kim stop­niu swo­bo­dy sek­su­al­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od orgia

 (1.2) przen. żart. pot. fry­wol­na za­ba­wa w małym gro­nie osób

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wcho­dzi adiu­tant z za­py­ta­niem czy na za­mó­wio­ną or­giet­kę dla se­na­to­rów to tylko dziew­czyn­ki, czy chłop­cy też.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrʲˈɟɛtka, AS: orʹǵetka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orgia ż., orgiastyczność ż.

 przym. orgiastyczny

 przysł. orgiastycznie

Wiktionary


orgon

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ezot. mi­stycz­na ener­gia sta­no­wią­ca uni­wer­sal­ną siłę ży­cio­wą wpły­wa­ją­cą na or­ga­niz­my i zja­wi­ska kos­micz­ne;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orgon – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji
  • Orgon – fran­cu­ski kan­ton w de­par­ta­men­cie Delta Ro­da­nu (do 29 marca 2015 roku)
  • orgon – pse­u­do­na­u­ko­wa i hi­po­te­tycz­na forma „pod­sta­wo­wej ener­gii kos­micz­nej”, któ­rej od­kry­cie po­stu­lo­wał Wil­helm Reich w la­tach trzy­dzie­stych XX wieku
  • Orgon – po­stać ko­me­dii Mo­lie­ra pt. Świę­to­szek

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orgonomia ż., orgonit m.

 przym. orgonowy, orgonistyczny

Wiktionary


orgonitowy

→ or­go­nit


SJP.pl

Patrz:

orgonit

oriana

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oria­na – ukra­iń­ski ter­cet ban­du­ry­stek ([http://oria­na-ban­du­ra.com.ua www])
  • Oria­na – we­ne­zu­el­ski film z 1985 roku
  • Oria­na – imię żeń­skie
    • Oria­na Fal­la­ci – wło­ska pi­sar­ka i dzien­ni­kar­ka
    • Oria­na Ma­ła­chow­ska – pol­ska ju­docz­ka
    • Oria­na Rene Small – ame­ry­kań­ska ak­tor­ka fil­mo­wa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do pani Oria­ny przysz­ła pacz­ka z Włoch.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oriano m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Orianna

Wiktionary


oribi

ro­dzaj afry­kań­skich an­ty­lop


SJP.pl


orienburg

mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej; Oren­burg


SJP.pl


orienburski

przy­miot­nik od: Orien­burg (mia­sto w Rosji)


SJP.pl


orient

kraje wschod­nie; Wschód, Orient


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kult. kraje wschod­nie, w od­nie­sie­niu do Azji i pół­noc­no-wschod­niej Afry­ki

Wiktionary

Orient (łac. wschód) – okre­śle­nie oz­na­cza­ją­ce te­re­ny le­żą­ce na wschód od Eu­ro­py. Pier­wot­nie oz­na­czał wschod­nią część ce­sar­stwa rzym­skie­go. Współ­cze­śnie może od­no­sić się do sa­me­go Bli­skie­go Wscho­du, bądź Bli­skie­go Wscho­du, Magh­re­bu i ca­łe­go świa­ta mu­zuł­mań­skie­go po In­do­nez­ję; bądź do całej Azji, nie­jed­no­krot­nie wraz z Afry­ką. Przed­miot badań orien­ta­li­sty­ki.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dłu­go­let­nie kon­tak­ty, na dobre i na złe, z im­pe­rium os­mań­skim spra­wi­ły, że przez dłu­gie stu­le­cia na świat arab­ski pa­trzy­li­śmy jako na część tu­rec­kie­go Orien­tu, pod­czas gdy dla wielu Ara­bów był to okres bez mała obcej oku­pa­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʲjɛ̃nt, AS: orʹi ̯ẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orientalistyka ż., orientalista mos., orientalistka ż.

 przym. orientalny, orientalistyczny

 przysł. orientalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Wschód

Wiktionary


orientacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) umie­jęt­ność roz­poz­na­wa­nia okre­ślo­nych miejsc i kie­run­ków w te­re­nie

 (1.2) usta­wie­nie, po­zy­cja wzglę­dem ja­kie­goś punk­tu od­nie­sie­nia

 (1.3) ro­zez­na­nie w sy­tu­a­cji, ja­kimś za­gad­nie­niu oraz umie­jęt­ność ich oceny

 (1.4) okre­ślo­ne po­glą­dy po­li­tycz­ne lub pre­fe­ren­cje sek­su­al­ne

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orien­ta­cja ko­ścio­łów – po­ję­cie ar­chi­tek­to­nicz­ne,
  • orien­ta­cja mapy – re­la­cja mię­dzy kie­run­ka­mi mapy i kom­pa­su,
  • orien­ta­cja sek­su­al­na – ukie­run­ko­wa­nie sek­su­al­no­ści osob­ni­ka w sto­sun­ku do jed­no­stek, które uważa ona za atrak­cyj­ne sek­su­al­nie,
  • orien­ta­cja al­lop­sy­chicz­na – świa­do­mość miej­sca, czasu, prze­strze­ni i sy­tu­a­cji włas­nej
  • orien­ta­cja au­top­sy­chicz­na – świa­do­mość włas­nej osoby i włas­ne­go stanu psy­chicz­ne­go
  • orien­ta­cja – po­ję­cie al­ge­bry li­nio­wej i ge­o­me­trii róż­nicz­ko­wej,
  • orien­ta­cja – po­ło­że­nie obiek­tu w obra­cal­nym ukła­dzie współ­rzęd­nych w od­nie­sie­niu do usta­lo­ne­go punk­tu i po­zy­cji wyj­ścio­wej.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orientowanie się n.

 czas. orientować się, orientować

 przym. orientacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozeznanie, orientowanie się

 (1.2) ustawienie, ukierunkowanie

 (1.3) orientowanie się, znajomość rzeczy, rozumienie

 (1.4) ukierunkowanie, tendencja, linia

Wiktionary


orientacyjny

1. do­ty­czą­cy orien­ta­cji - roz­poz­na­wa­nia te­re­nu (np. znaki orien­ta­cyj­ne);
2. okre­śla­ją­cy coś w przy­bli­że­niu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy orien­ta­cji

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orientacja ż.

 czas. orientować

Wiktionary


orientalista

znaw­ca ję­zy­ków i kul­tur ludów Pół­noc­nej Afry­ki, Bli­skie­go i Da­le­kie­go Wscho­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) nauk. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem kra­jów Wscho­du (Orien­tu) – ich ję­zy­ków, kul­tur, hi­sto­rii, re­li­gii i spo­łe­czeństw

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orientalistyka ż.

:: fż. orientalistka ż.

 przym. orientalistyczny, orientalny

Wiktionary


orientalistka

→ orien­ta­li­sta


SJP.pl

Patrz:

orientalista

orientalistyczny

zwią­za­ny z nauką o ję­zy­kach i kul­tu­rze ludów Orien­tu; wscho­doz­naw­stwo


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy orien­ta­li­sty­ki

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲjɛ̃ntalʲiˈstɨt͡ʃnɨ, AS: orʹi ̯ẽntalʹistyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orientalistyka ż., Orient mrz., orientalista mos., orientalistka ż.

 przym. orientalny

Wiktionary


orientalistyka

1. nauka o ję­zy­kach i kul­tu­rze ludów Pół­noc­nej Afry­ki, Bli­skie­go i Da­le­kie­go Wscho­du;
2. wy­dział na uni­wer­sy­te­cie zaj­mu­ją­cy się tą nauką


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) eduk. nauka o kul­tu­rach Orien­tu;

 (1.2) pot. wy­dział na uni­wer­sy­te­cie zaj­mu­ją­cy się orien­ta­li­sty­ką (1.1)

Wiktionary

Orien­ta­li­sty­ka – nauka o kul­tu­rach orien­tal­nych: ję­zy­kach, li­te­ra­tu­rze, sztu­ce, hi­sto­rii, spo­łe­czeń­stwie, życiu co­dzien­nym i oby­cza­jach, po­li­ty­ce, re­li­gii, fi­lo­zo­fii itp. Na ogół przyj­mu­je się, że od­no­si się do kul­tur (ludów, cy­wi­li­za­cji) Orien­tu, czyli Azji, Bli­skie­go Wscho­du, Magh­re­bu, ale czę­sto w obręb jej za­in­te­re­so­wa­nia włą­cza się także kul­tu­ry ob­sza­ru Sa­he­lu i tzw.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka, AS: orʹi ̯ẽntalʹistyka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orient mrz., orientalista mos., orientalistka ż., orientalizm mrz.

 przym. orientalny, orientalistyczny

 przysł. orientalnie

Wiktionary


orientalizacja

na­da­wa­nie cech orien­tal­nych; ule­ga­nie wpły­wom orien­tal­nym; orien­ta­li­zo­wa­nie


SJP.pl


orientalizm

1. za­po­ży­cze­nie prze­ję­te z ję­zy­ków orien­tal­nych;
2. cechy cha­rak­te­ry­stycz­ne dla kul­tu­ry Wscho­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. wyraz lub zwrot za­po­ży­czo­ny z ję­zy­ków orien­tal­nych

 (1.2) cha­rak­te­ry­sty­ka Orien­tu; to, co dla niego spe­cy­ficz­ne

Wiktionary

Orien­ta­lizm (z łac. "orien­ta­lis" – „wschod­ni”) – szcze­gól­nie utr­wa­lo­na w kul­tu­rze Za­cho­du forma eg­zo­tyz­mu po­le­ga­ją­ca na uzew­nętrz­nie­niu i ak­cen­to­wa­niu w two­rach kul­tu­ry fa­scy­na­cji kul­tu­ra­mi Wscho­du, szcze­gól­nie hin­du­ską, ja­poń­ską, arab­ską, per­ską, chiń­ską.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U mi­strza Adama orien­ta­liz­mów znaj­dzie­my wię­cej: jest „mirza” (wy­ma­wia­ne „mir-za”), oczy­wi­ście „Al­lach”, „harem”, „cha­lif”, „pa­dy­szach”, „mu­śli­min” (bliż­szy ory­gi­na­ło­wi niż współ­czes­ny „mu­zuł­ma­nin”) itd.

 (1.2) Co sądzi Pan o kuch­ni in­dyj­skiej i mo­dzie na orien­ta­lizm?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orientalistyka ż.

 przym. orientalny

Wiktionary


orientalny

wschod­ni


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Orien­tem, do­ty­czą­cy Orien­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jakże ory­gi­nal­nie wy­glą­da on w tym stro­ju orien­tal­nym, z długą brodą!.

 (1.1) Na­gra­nia prze­peł­nio­ne są orien­tal­nym kli­ma­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ, AS: orʹi ̯ẽntalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orient mrz., orientalistyka ż., orientalista mos., orientalistka ż., orientalizm mrz.

 przym. orientalistyczny

 przysł. orientalnie, orientalistycznie

Wiktionary


orientarium

roz­le­gły teren ho­dow­la­no-wy­sta­wien­ni­czy z ele­men­ta­mi kul­tu­ry stre­fy orien­tal­nej


SJP.pl


orienteering

bieg na orien­ta­cję


SJP.pl


orientować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. zo­rien­to­wać)

 (1.1) po­ma­gać w ro­zez­na­niu w czymś

 (1.2) na­da­wać okre­ślo­ne po­ło­że­nie, kie­ru­nek

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny orien­to­wać się (dk. zo­rien­to­wać się)

 (2.1) mieć ro­zez­na­nie w czymś

 (2.2) po­tra­fić okre­ślić włas­ne po­ło­że­nie

 (2.3) wy­bie­rać daną orien­ta­cję

 (2.4) pod­po­rząd­ko­wy­wać swoje dzia­ła­nia pew­nym celom

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orientacja ż.

 przym. orientacyjny

 przysł. orientacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) informować, wyjaśniać, zapoznawać

 (1.2) ukierunkowywać, ustawiać

 (2.3) kierować się, skłaniać się

 (2.4) skupiać się, ukierunkowywać się

Wiktionary


oriflama

cho­rą­giew, sztan­dar, znaki bę­dą­ce sym­bo­lem od­da­nia spra­wie; ori­flam­me


SJP.pl


oriflame

[czy­taj: ori­flejm] marka kos­me­ty­ków i firma


SJP.pl

Ori­fla­me Hol­ding AG – mię­dzy­na­ro­do­wy hol­ding kos­me­tycz­ny zaj­mu­ją­cy się pro­duk­cją i dy­stry­bu­cją kos­me­ty­ków, sprze­da­jąc je w sy­ste­mie sprze­da­ży bez­poś­red­niej ko­rzy­sta­jąc z mar­ke­tin­gu wie­lo­po­zio­mo­we­go.

Przed­się­bior­stwo zo­sta­ło za­ło­żo­ne przez braci Jo­na­sa i Ro­ber­ta af Joch­nick w Szwe­cji w 1967 roku.

Wikipedia


oriflamme

[czy­taj: ori­flam] cho­rą­giew, sztan­dar, znaki bę­dą­ce sym­bo­lem od­da­nia spra­wie; ori­fla­ma


SJP.pl

Nie mylić z: Ori­fla­me.

Wikipedia


origami

ja­poń­ska sztu­ka skła­da­nia pa­pie­ru w róż­no­rod­ne kształ­ty, bez uży­wa­nia kleju i cię­cia pa­pie­ru


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) szt. tech­ni­ka ar­ty­stycz­ne­go skła­da­nia pa­pie­ru, po­cho­dzą­ca z Chin, roz­wi­nię­ta w Ja­po­nii;

 (1.2) pot. ar­te­fakt wy­ko­na­ny w tech­ni­ce ori­ga­mi (1.1)

przy­miot­nik

 (2.1) taki, który jest zro­bio­ny w tech­ni­ce ori­ga­mi (1.1)

Wiktionary

Ori­ga­mi (jap. 折り紙 ori-gami; (1) skła­da­ny pa­pier, (2) ko­lo­ro­wy pa­pier uży­wa­ny do skła­da­nia figur) – sztu­ka skła­da­nia pa­pie­ru, po­cho­dzą­ca z Chin, roz­wi­nię­ta w Ja­po­nii i dla­te­go uważa się ją za tra­dy­cyj­ną sztu­kę ja­poń­ską. []

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲiˈɡãmʲi, AS: orʹigãmʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. origamista m.

Wiktionary


origamista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba zaj­mu­ją­ca się ori­ga­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ple­ner jest spot­ka­niem or­ga­ni­zo­wa­nym przez ori­ga­mi­stów dla ori­ga­mi­stów, im­pre­zą non-pro­fit.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. origami n.

:: fż. origamistka ż.

 przym. origami

Wiktionary


origan

za­pa­cho­wa kom­po­zy­cja kwia­to­wa z prze­wa­gą goź­dzi­ka i kwia­tu po­ma­rań­czy


SJP.pl


origanum

wie­lo­let­nia ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny war­go­wych (jas­no­to­wa­tych), o drob­nych li­ściach i ró­żo­wych lub bia­łych kwia­tach ze­bra­nych w pod­bal­da­chy, ros­ną­ca w Eu­ro­pie i Azji, uży­wa­na jako ziele lecz­ni­cze i przy­pra­wa; ore­ga­no, le­biod­ka po­spo­li­ta, dziki ma­je­ra­nek


SJP.pl


orija

język no­wo­in­do­a­ryj­ski uży­wa­ny we wschod­nich In­diach; odri; ut­ka­li


SJP.pl

rze­czow­nik

 (1.1) jęz. język in­do­a­ryj­ski uży­wa­ny w in­dyj­skim sta­nie Orisa;

Wiktionary


oring

uszczel­ka w kształ­cie to­ru­sa


SJP.pl


oringowy

→ oring


SJP.pl

Patrz:

oring

orinoko

rzeka w We­ne­zu­e­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej w We­ne­zu­e­li i Ko­lum­bii;

Wiktionary

Ori­no­ko ( Río Ori­no­co) – rzeka w We­ne­zu­e­li, na krót­kim od­cin­ku wyz­na­cza­ją­ca gra­ni­cę tego kraju z Ko­lum­bią.

Wy­pły­wa z gór po­łud­nio­wej We­ne­zu­e­li (pasmo Serranía de Pa­ri­ma w Parku Na­ro­do­wym Pa­ri­ma-Ta­pi­ra­pe­có) i za­ta­cza wiel­kie pół­ko­le wokół Wy­ży­ny Gu­jań­skiej, ucho­dząc deltą do At­lan­ty­ku na­prze­ciw Try­ni­da­du.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzeki te płyną, jak Ori­no­ko, przez gęste lasy, ale niema tu wcale ko­ma­rów, ani kro­ko­dy­li.

Wiktionary


orion

mo­dra­szek orion - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych, chro­nio­ny w Pol­sce; mo­dra­szek roz­chod­ni­ko­wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) mitgr. ol­brzym i my­śli­wy be­oc­ki; ko­cha­nek Eos, po śmier­ci prze­nie­sio­ny na fir­ma­ment jako gwia­zdo­zbiór Orio­na (2.1);

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. gwia­zdo­zbiór rów­ni­ko­wy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orion – po­stać mi­to­lo­gicz­na
  • Orion – kon­ste­la­cja po­ło­żo­na w ob­sza­rze rów­ni­ka nie­bie­skie­go
  • Orion – model Forda
  • Orion – ame­ry­kań­ska wyt­wór­nia fil­mo­wa
  • Orion – sta­tek kos­micz­ny
  • Orion – typ jach­tów
  • Orion – giga co­a­ster w parku roz­ryw­ki Kings Is­land w Sta­nach Zjed­no­czo­nych
  • Orion – bra­zy­lij­ski pro­du­cent ta­le­rzy per­ku­syj­nych
  • Orion – ame­ry­kań­ski pro­gram bu­do­wy ra­kiet z nu­kle­ar­nym sil­ni­kiem pul­sa­cyj­nym
  • Orion – utwór in­stru­men­tal­ny ze­spo­łu Me­tal­li­ca z al­bu­mu „Ma­ster of Pup­pets”
  • „orion” – sin­gel Kens­hie­go Yo­ne­zu
  • Orion – imię mę­skie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Skor­pion bywa w le­gen­dach iden­ty­fi­ko­wa­ny ze skor­pio­nem, który na po­le­ce­nie Ar­te­mi­dy uśmier­cił Orio­na.

 (2.1) Z całą pew­no­ścią ozdo­bą zi­mo­we­go nieba jest Orion z po­wo­du swej wiel­ko­ści i pię­knych jas­nych gwiazd: wspom­nia­ne­go już Pasa Orio­na oraz czer­wo­na­wej Be­tel­ge­zy i bar­dzo jas­ne­go Ri­ge­la.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʲjɔ̃n, AS: orʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orionidy nmos.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) skr. Ori

Wiktionary


orione

„Orio­ne” – nazwa no­szo­na na prze­strze­ni dzie­jów przez kilka okrę­tów Regia Ma­ri­na i Ma­ri­na Mi­li­ta­re:

Wikipedia


orionidy

rój me­te­o­rów zwią­za­nych z ko­me­tą Hal­le­ya


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) astr. rój me­te­o­rów zwią­za­ny z ko­me­tą Hal­le­ya, któ­re­go ra­diant znaj­du­je się na po­gra­ni­czu kon­ste­la­cji Orio­na i Bliź­niąt, ob­ser­wo­wa­ny ro­krocz­nie około 21 paź­dzier­ni­ka;

Wiktionary

Orio­ni­dy (008 ORI) – rój me­te­o­rów zwią­za­ny z ko­me­tą Hal­le­ya (tak jak Eta Ak­wa­ry­dy). Ra­diant znaj­du­je się na po­gra­ni­czu kon­ste­la­cji Orio­na i Bliź­niąt. Rój jest wi­docz­ny po­mię­dzy 2 paź­dzier­ni­ka a 7 li­sto­pa­da. Mak­si­mum ma miej­sce 21 paź­dzier­ni­ka. W jego trak­cie mo­że­my ob­ser­wo­wać ok. 20-30 me­te­o­rów na go­dzi­nę. Pręd­kość roju wy­no­si 66 km/s.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Orion mos./mzw., orionista m.

 przym. Orionowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. ORI

Wiktionary


orionista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rel. za­kon­nik ze zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go Małe Dzie­ło Bo­skiej Opatrz­no­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲjɔ̇̃ˈɲista, AS: orʹi ̯o̊̃ńista

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orionidy nmos.

Wiktionary


orionistka

człon­ki­ni ka­to­lic­kie­go za­ko­nu żeń­skie­go: Zgro­ma­dze­nie Sióstr Ma­łych Mi­sjo­na­rek Mi­ło­sier­dzia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rel. za­kon­ni­ca ze zgro­ma­dze­nia za­kon­ne­go Sio­stry Małe Mi­sjo­nar­ki Mi­ło­sier­dzia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲjɔ̇̃ˈɲistka, AS: orʹi ̯o̊̃ńistka

Wiktionary


orisa

stan w In­diach


SJP.pl

Orisa (hindi ओड़िशा, trb.: "Oriśa", trl.: "Oṛiśā"; orija ଓଡ଼ିଶା, trb.: "Oriśa", trl.: "Oṛiśā"; ang. "Odis­ha"; do 2011 hindi उड़ीसा, trb.: "Urisa", trl.: "Uṛīsā"; ang. "Oris­sa") – jeden ze sta­nów Indii po­ło­żo­ny we wschod­niej czę­ści kraju, nad Za­to­ką Ben­gal­ską. Głów­ny­mi mia­sta­mi poza sto­li­cą są: Katak i Puri.

Wikipedia


orisul

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku prze­ciw­bak­te­ryj­ne­go (sul­fo­na­mi­du)


SJP.pl


orisza

nazwa zbior­cza bóstw w wie­rze­niach Jo­ru­bów


SJP.pl

Ori­sza (w ję­zy­ku jo­ru­ba "òrìṣà") – siły na­tu­ry wyz­na­wa­ne w tra­dy­cji Jo­ru­by, bez­poś­red­nia ma­ni­fe­sta­cja naj­wyż­sze­go boga, na­zy­wa­ne­go Olóòrun (Olódumàrè). Ori­sza miały pow­stać z ciała Oba­ta­li.

Wikipedia


orizaba

wul­kan w Mek­sy­ku


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Pico de Ori­za­ba – wul­kan w Mek­sy­ku, naj­wyż­szy szczyt pasma Kor­dy­lie­ra Wul­ka­nicz­na
  • Ori­za­ba – mia­sto w Mek­sy­ku

Wikipedia


ork

pot­wor­ny ol­brzym mi­tycz­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) liter. fant. rosły człe­koksz­tałt­ny pot­wór z zie­lo­ną skórą;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) przen. po­gard. ro­syj­ski żoł­nierz, oku­pant

Wiktionary

Or­ko­wie (ang. "Orcs") – ro­dzaj hu­ma­no­i­dal­nych ras wy­stę­pu­ją­cych w wielu ut­wo­rach fan­ta­stycz­nych (głów­nie fan­ta­sy). Pier­wot­nie wy­kre­o­wa­ni przez J.R.R. Tol­kie­na w jego au­tor­skim le­gen­da­rium, po­ja­wi­li się na­stęp­nie w sze­re­gu in­nych fik­cyj­nych uni­wer­sów. Zaz­wy­czaj or­ko­wie przed­sta­wia­ni są jako rasa agre­syw­nych i bru­tal­nych an­ta­go­ni­stów, jed­nak nie jest to re­gu­łą.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za go­bli­na­mi szli or­ko­wie, a za or­ka­mi cała chma­ra in­nych obrzyd­li­wych stwo­rów.

 (2.1) W przer­wach mię­dzy bit­wa­mi pi­ja­ne orki wy­cho­dzi­ły z opan­ce­rzo­nych tran­spor­te­rów. Cho­dzi­li po do­mach z ka­ra­bi­na­mi ma­szy­no­wy­mi i stra­szy­li bez­bron­nych cy­wi­lów!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrk, AS: ork

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orkus m.

 przym. orczy, orkowy

Wiktionary


orka

1. ora­nie; prze­no­śnie: ha­rów­ka;
2. dra­pież­ny ssak mor­ski z ro­dzi­ny del­fi­nów; miecz­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Or­ci­nus orca|L.|ref=tak., dra­pież­ny ga­tu­nek del­fi­na, ubar­wio­ny w czar­no-białe pla­ma­a­my;

 (1.2) roln. czyn­ność roz­drab­nia­nia i od­wra­ca­nia wierzch­niej war­stwy gleby;

 (1.3) pot. przen. cięż­ka bądź wy­czer­pu­ją­ca praca

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. i B. lp. od: ork

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orka – za­bieg upra­wo­wy
  • Orka – ro­dzaj wod­nych ssa­ków z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych
  • orka (Or­ci­nus orca) – ga­tu­nek wa­le­nia z ro­dzi­ny del­fi­no­wa­tych
  • EM-11 Orka – pol­ski sa­mo­lot dwu­sil­ni­ko­wy
  • Orka – obraz Jó­ze­fa Cheł­moń­skie­go
  • Orka – obraz Wi­tol­da Wojt­kie­wi­cza

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wy­sy­ła­li ło­dzie z ma­ry­na­rza­mi, żeby w At­lan­ty­ku łapać w sieci del­fi­ny wraz z or­ka­mi, w tym młode osob­ni­ki wciąż odży­wia­ją­ce się mle­kiem matki.

 (1.2) Oko­pać by to trze­ba, wody spu­ścić, pnie wy­wa­lić, ka­mie­nie wy­wieźć, cha­szcze wy­rą­bać i do­pie­ro się do orki za­brać!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrka, AS: orka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1)

 przym. orkowy

 (1.2)

 rzecz. oracz m., oranie n., podorywka ż., zaoranie n.

 czas. orać ndk., zaorać dk.

 przym. oraczy, orny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) miecznik, daw. szabloząb

 (1.2) oranie

 (1.3) harówka

Wiktionary


orkady

ar­chi­pe­lag na Oce­a­nie At­lan­tyc­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. ar­chi­pe­lag na pół­noc od wy­brze­ży Szko­cji, na gra­ni­cy Morza Pół­noc­ne­go i ot­war­te­go Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go;

Wiktionary

Or­ka­dy (ang. "Or­kney Is­lands", wym. ; gael. "Àrcaibh") – ar­chi­pe­lag na pół­noc od wy­brze­ży Szko­cji, na gra­ni­cy Morza Pół­noc­ne­go i ot­war­te­go Oce­a­nu At­lan­tyc­kie­go. W jego skład wcho­dzi 67 wysp o łącz­nej po­wierzch­ni 990 km². Około 20 z nich jest za­miesz­ka­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Orkadyjczyk mos., Orkadyjka ż.

 przym. orkadzki

Wiktionary


orkadyjczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Or­ka­dów; osoba z tego ar­chi­pe­la­gu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Miesz­kań­cy hrab­stwa Kum­bria - gdzie daw­niej znaj­do­wa­ło się cel­tyc­kie kró­le­stwo Go­gledd Rhe­ged - rów­nież two­rzą odręb­ny kla­ster. Po­dob­nie Or­ka­dyj­czy­cy, ale to ze wzglę­du na ich do­miesz­kę nor­we­ską.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orkady nmos.

:: fż. Orkadyjka ż.

 przym. orkadzki

Wiktionary


orkadyjka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Or­ka­dów; ko­bie­ta z tych wysp

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orkady nmos.

:: fm. Orkadyjczyk mos.

 przym. orkadzki

Wiktionary


orkadzki

→ Or­ka­dy (grupy wysp)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­ka­da­mi, do­ty­czą­cy Or­ka­dów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wul­ga­ta i Mgły Ava­lo­nu po­da­ją inną wer­sję: Lot zgi­nął w walce z Sa­sa­mi, bro­niąc kraju przed na­ja­zdem. Wszy­scy jego sy­no­wie byli waż­ny­mi ry­ce­rza­mi Okrą­głe­go Stołu. Wy­mie­niam ich w ge­ne­a­lo­gicz­nym drze­wie dy­na­stii or­kadz­kiej.

 (1.1) Vidar nie­jed­no­krot­nie był świad­kiem, jak syn ko­nun­ga na czele garst­ki wojów wpę­dzał w za­sadz­ki i ro­zbi­jał wie­lo­krot­nie licz­niej­sze kupy ra­bu­siów bądź hirdy zbun­to­wa­nych jar­lów, a raz nawet to­wa­rzy­szył mu w zwy­cię­skiej wy­pra­wie na or­kadz­kich pi­ra­tów.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orkady nmos., Orkadyjczyk mos., Orkadyjka ż.

Wiktionary


orkan

gwał­tow­ny, silny wi­cher, zwy­kle po­łą­czo­ny z burzą; hu­ra­gan, na­wał­ni­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) me­te­o­rol. silny wiatr po­łą­czo­ny z burzą

 (1.2) geogr. cy­klon tro­pi­kal­ny for­mu­ją­cy się w pew­nych re­jo­nach Oce­a­nu In­dyj­skie­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orkan – od­mia­na hu­ra­ga­nu
  • Wła­dy­sław Orkan – pol­ski pi­sarz
  • Ka­zi­mierz Kar­daś ps. Orkan – żoł­nierz Armii Kra­jo­wej
  • Ta­de­usz Łęcki ps. Orkan – żoł­nierz Armii Lu­do­wej
  • „Orkan” – szwedz­ki tor­pe­do­wiec z końca XIX wieku
  • ORP „Orkan” (w służ­bie 1942–1943) – pol­ski ni­szczy­ciel typu M, ex bry­tyj­ski HMS „Myr­mi­don”, uczest­nik II wojny świa­to­wej
  • ORP „Orkan” (w służ­bie od 1992) – pol­ski okręt ra­kie­to­wy pro­jek­tu 660
  • Imię ORP „Orkan” miał nosić także pla­no­wa­ny ni­szczy­ciel, któ­re­go bu­do­wę przer­wa­no w 1939
  • „Orkan” – pol­ski ho­low­nik, wo­do­wa­ny w 1920 roku, uży­wa­ny przez ar­ma­to­ra Że­glu­ga Wisła – Bał­tyk"Orkan – pol­ski ho­low­nik, wo­do­wa­ny w 1958 roku
  • „Orkan” – pol­ski sta­tek ra­tow­ni­czy typu SAR-3000 w służ­bie od 2011 roku
  • „Orkan II” – pol­ski dwu­masz­to­wy jacht ża­glo­wy, pły­wał jako jacht Orkan II w la­tach 1957-1970.
  • PZL M-99 Orkan – pro­jekt wer­sji sztur­mo­wej sa­mo­lo­tu PZL I-22 Iryda.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔrkãn, AS: orkãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) huragan, wichura, nawałnica, sztorm, szkwał

Wiktionary


orkanowy

→ orkan


SJP.pl

Patrz:

orkan

orkiestra

wie­lo­o­so­bo­wy ze­spół in­stru­men­tal­ny, który pod kie­row­nict­wem dy­ry­gen­ta wy­ko­nu­je róż­no­rod­ne ut­wo­ry mu­zycz­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. wie­lo­o­so­bo­wy ze­spół in­stru­men­tal­ny, który pod kie­row­nict­wem dy­ry­gen­ta wy­ko­nu­je ut­wo­ry mu­zycz­ne;

Wiktionary

Or­kie­stra – duży ze­spół in­stru­men­tal­ny, li­czą­cy zaz­wy­czaj od kil­ku­na­stu do kil­ku­dzie­się­ciu, a nawet ponad stu in­stru­men­ta­li­stów. W celu syn­chro­ni­za­cji gry ta­kiej licz­by wy­ko­naw­ców w or­kie­strze po­trzeb­ny jest dy­ry­gent.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdy po­ciąg wto­czył się na tasz­kienc­ki dwo­rzec, oka­za­ło się, że nikt nie miał za­mia­ru ich witać. Ani or­kie­stry, ani szwa­dro­nu, ani nic.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrʲˈcɛstra, AS: orʹḱestra

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiestrówka ż., orkiestron n., orkiestracja ż., orkiestrowanie n., orkiestrantka ż.

 przym. orkiestrowy, orkiestralny

Wiktionary


orkiestracja

opis par­ty­tu­ro­wy uży­cia po­szcze­gól­nych in­stru­men­tów w ut­wo­rze or­kie­stro­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. aran­ża­cja ut­wo­ru do wy­ko­na­nia przez or­kie­strę

 (1.2) przen. za­a­wan­so­wa­ny pro­ces za­rzą­dza­nia czymś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiestra ż.

Wiktionary


orkiestralny

→ or­kie­stra; or­kie­stro­wy


SJP.pl


orkiestrant

muzyk gra­ją­cy w or­kie­strze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. czło­nek or­kie­stry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. orkiestrantka ż.

Wiktionary


orkiestrantka

→ or­kie­strant


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) muz. ko­bie­ta gra­ją­ca w or­kie­strze

Wiktionary

Patrz:

orkiestrant

Powiązane:

 rzecz. orkiestra ż., orkiestrant m.

Wiktionary


orkiestrator

kom­po­zy­tor two­rzą­cy ut­wo­ry dla or­kie­stry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) muz. kom­po­zy­tor two­rzą­cy ut­wo­ry mu­zycz­ne przez­na­czo­ne na or­kie­strę

Wiktionary


orkiestratorka

→ or­kie­stra­tor


SJP.pl

Patrz:

orkiestrator

orkiestrion

me­cha­nicz­ny in­stru­ment mu­zycz­ny; or­che­strion


SJP.pl


orkiestron

wy­dzie­lo­ne miej­sce w te­a­trze, ope­rze itp., przez­na­czo­ne dla or­kie­stry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) teatr. wy­dzie­lo­ne miej­sce w te­a­trze, ope­rze itp., przez­na­czo­ne dla or­kie­stry;

Wiktionary

Or­kie­stron, pod­sce­nie – w ope­rze i te­a­trze, zwła­szcza mu­zycz­nym, miej­sce przez­na­czo­ne dla or­kie­stry. Inne nazwy to fosa or­kie­stro­wa, kanał dla or­kie­stry.

Or­kie­stro­ny by­wa­ją róż­nej wiel­ko­ści, zaz­wy­czaj jed­nak są wy­star­cza­ją­co duże, by po­mie­ścić or­kie­strę lub ze­spół in­stru­men­ta­li­stów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (…) or­kie­stron nie po­mie­ścił wszyst­kich mu­zy­ków i zająć mu­sie­li też obie bocz­ne ga­le­rie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrʲˈcɛstrɔ̃n, AS: orʹḱestrõn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiestra ż.

 przym. orkiestrowy, orkiestralny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fosa orkiestrowa

Wiktionary


orkiestrowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|or­kie­stro­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiestra ż.

 czas. orkiestrować ndk.

 przym. orkiestrowy

Wiktionary


orkiestrowy

→ or­kie­stra; or­kie­stral­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z or­kie­strą, wcho­dzą­cy w jej skład; przez­na­czo­ny na or­kie­strę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prócz dzieł z for­te­pia­nem jako so­li­stą Cho­pin nie na­pi­sał żad­ne­go ut­wo­ru or­kie­stro­we­go.

 (1.1) Kanał or­kie­stro­wy Te­a­tru Ope­ro­we­go w Ba­y­re­uth mie­ści się w więk­szej czę­ści pod sceną przy­kry­ty nią jak da­chem, dla­te­go wi­dzo­wie prak­tycz­nie nie widzą or­kie­stry.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiestrówka ż., orkiestra ż., orkiestron mrz., orkiestrowanie n.

 przym. orkiestralny

 czas. orkiestrować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orkiestralny

Wiktionary


orkiestrówka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) środ. muz. nuty ut­wo­ru wy­ko­ny­wa­ne­go przez or­kie­strę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiestra

 przym. orkiestrowy

Wiktionary


orkisz

1. ga­tu­nek jęcz­mie­nia na­go­ziar­ni­ste­go
2. ga­tu­nek psze­ni­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Tri­ti­cum spel­ta|L.|ref=tak., psze­ni­ca or­kisz, ga­tu­nek ro­śli­ny zbo­żo­wej z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych

 (1.2) bot. pot. ro­śli­na z ga­tun­ku or­kisz (1.1)

 (1.3) ziar­no or­ki­szu (1.2)

 (1.4) bot. pot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hor­de­um di­sti­chon|L.|ref=tak., jęcz­mień dwu­rzę­do­wy, ga­tu­nek ro­śli­ny zbo­żo­wej z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych

 (1.5) bot. pot. ro­śli­na z ga­tun­ku or­kisz (1.4)

 (1.6) ziar­no or­ki­szu (1.5)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʲciʃ, AS: orʹḱiš

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkiszotto n.

 przym. orkiszowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) szpelc

Wiktionary


orkiszowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­ki­szu (Tri­ti­cum spel­ta L.)

 (1.2) wy­ko­na­ny z ziar­na or­ki­szu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orkisz

Wiktionary


orkowo

Or­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Śrem. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go.

Wieś po­ło­żo­na 11 km na pół­noc od Śremu, przy dro­dze po­wia­to­wej nr 2464 z Świąt­nik do Zbru­dze­wa, nad roz­le­wi­ska­mi i sta­ro­rze­cza­mi Warty.

Wikipedia


orkowski

naz­wi­sko


SJP.pl


orkowy

→ ork; orczy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­kiem, do­ty­czą­cy orka

 (1.2) zwią­za­ny z orką / ora­niem, do­ty­czą­cy orki / ora­nia

 (1.3) zwią­za­ny z orką (del­fi­nem), do­ty­czą­cy orki (del­fi­na)

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (2.1) na­le­żą­cy do orka, bę­dą­cy jego włas­no­ścią

 (2.2) na­le­żą­cy do orki (del­fi­na), bę­dą­cy jej włas­no­ścią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zo­ba­czy­li łunę od stro­ny or­ko­wych sta­nic.

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) (2.1)

 rzecz. ork m.

 przym. orczy

 (1.2)

 rzecz. orka ż., oracz m., podorywka ż., oranie n., zaoranie n., wyoranie n., przeoranie n., podorywanie n., podoranie n.

 czas. orać ndk., zaorać dk., wyorać dk., przeorać dk., podorywać ndk., podorać dk.

 przym. oraczy, orny

 (1.3) (2.2)

 rzecz. orka ż., orkarium n.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) orczy

Wiktionary


orkus

w mi­to­lo­gii rzym­skiej: bó­stwo śmier­ci


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy, nazwa włas­na

 (1.1) mi­trzym. demon śmier­ci z mi­to­lo­gii Sta­ro­żyt­ne­go Rzymu;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (2.1) astr. duża pla­ne­to­i­da trans­nep­tu­no­wa obie­ga­ją­ca Słoń­ce w pasie Ku­i­pe­ra;

Wiktionary

Orkus – w mi­to­lo­gii rzym­skiej demon śmier­ci. Utoż­sa­mia­ny z Ta­na­to­sem, Plu­to­nem, Dis Pa­te­rem i w mniej­szym stop­niu, z Ha­de­sem. Imię to do­ty­czy ka­rzą­ce­go aspek­tu bó­stwa, w szcze­gól­no­ści ka­ra­nia śmier­cią i drę­cze­nia po śmier­ci grzesz­ni­ków ła­mią­cych dane słowo, kłam­ców, zdraj­ców. Jego imie­niem okre­śla­no także świat po­dziem­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­wie­dzie mnie Orkus w noc, w świat ciem­ny wi­chrów, burz; • nie zaz­nam słoń­ca już, nie zaz­nam two­ich ust, twych ócz. sic.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Orkusowy

 rzecz. ork mzw./mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) symbol. 🝿

Wiktionary


orla

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla orła, po­cho­dzą­cy od orła


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orla – wieś (daw­niej mia­stecz­ko) w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie szczu­czyń­skim, w siel­so­wie­cie Orla
  • Orla – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ka­mie­niec­kim, w siel­so­wie­cie Woł­czyn
  • Orla – do­pływ So­ła­wy
  • Rzeki:
    • Orla – do­pływ Ba­ry­czy
    • Orla – do­pływ Łob­żon­ki
    • Orla – do­pływ Brdy
  • Miej­sco­wo­ści:
    • Orla – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Orla
    • Orla – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kro­to­szyń­skim, w gmi­nie Koź­min Wiel­ko­pol­ski
    • Orla – osada w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wą­gro­wiec­kim, w gmi­nie Wą­gro­wiec
    • Orla - daw­niej wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, gmi­nie Sońsk, w za­ko­lu rzeki Sona

Wikipedia


orlab

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. urlop

Wiktionary


orland

[czy­taj: or­lend] nazwa kilku miej­sco­wo­ści i gmin w USA


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ørland – gmina w Nor­we­gii
  • Or­land – mia­sto w sta­nie Ka­li­for­nia, w hrab­stwie Glenn
  • Or­land – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ste­u­ben
  • Or­land – miej­sco­wość w sta­nie Maine, w hrab­stwie Han­cock
  • Or­land (ang. Or­land Towns­hip) – gmina w sta­nie Il­li­no­is, w hrab­stwie Cook
  • Or­land (ang. Or­land Town) – gmina w sta­nie Maine, w hrab­stwie Han­cock
  • Or­land (ang. Or­land Towns­hip) – gmina w sta­nie Da­ko­ta Po­łud­nio­wa, w hrab­stwie Lake

Wikipedia


orlando

1. mia­sto w sta­nie Flo­ry­da, w hrab­stwie Oran­ge;
2. miej­sco­wość w sta­nie Okla­ho­ma, w hrab­stwie Logan;
3. Or­lan­do Bloom - bry­tyj­ski aktor fil­mo­wy;
4. pił­karz bra­zy­lij­ski, mistrz świa­ta z 1958 roku;
5. me­lo­dra­mat z 1992 r. w reż. Sally Pot­ter


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa kilku miast w USA

Wiktionary

Or­lan­do – mia­sto le­żą­ce w re­gio­nie usia­nym je­zio­ra­mi, w po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Flo­ry­da, sie­dzi­ba hrab­stwa Oran­ge. We­dług spisu z 2020 roku li­czy­ło 307,6 tys. miesz­kań­ców i jest czwar­tym co do wiel­ko­ści mia­stem Flo­ry­dy. Ob­szar me­tro­po­li­tal­ny Or­lan­do–Kis­sim­mee–San­ford obej­mu­je 2,7 mln miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz.

:: fż. Orlandyna ż.

 przym. Orlandowy

Wiktionary


orlap

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. urlop

Wiktionary


orlański

przy­miot­nik od: Orla


SJP.pl


orlean

1. ga­tu­nek nie­wiel­kie­go, okry­to­za­ląż­ko­we­go drze­wa z ro­dzi­ny ar­no­to­wa­tych, ros­ną­ce­go w Ame­ry­ce Środ­ko­wej i na Ha­wa­jach; drzew­ko or­le­ań­skie, ar­no­ta wła­ści­wa;
2. po­ma­rań­czo­wy barw­nik wy­do­by­wa­ny z miąż­szu owo­ców tej ro­śli­ny;
3. lekka tka­ni­na pół­weł­nia­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w środ­ko­wej Fran­cji, nad Loarą;

 (1.2) geogr. zob. Nowy Or­le­an.

Wiktionary

Or­le­an ( Orléans,) – mia­sto i gmina w środ­ko­wej Fran­cji, po­ło­żo­ne nad Loarą. Sto­li­ca Re­gio­nu Cen­tral­ne­go-Do­li­ny Loary i de­par­ta­men­tu Lo­i­ret. Ważny oś­ro­dek prze­my­sło­wy i usłu­go­wy. We­dług da­nych na rok 2008 gminę za­miesz­ki­wa­ło 116 515 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 4239 osób/km².

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wcze­śniej, bo już od 1940 r., w pół­noc­nej stre­fie oku­po­wa­nej dzia­ła­ło sie­dem pla­ców­ka­a­có­wek ge­sta­po: w Pa­ry­żu, Nancy, Di­jo­nie, Or­le­a­nie, Rouen, Ren­nes, Bor­de­a­ux.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orleania ż., orleańczyk mos., orleanka ż., Orleański m., Orleańska ż., orlean m., Orleańczyk mos., Orleanka ż.

 przym. orleański, nowoorleański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. staroż. Aurelian

Wiktionary


orleania

kra­i­na hi­sto­rycz­na we Fran­cji; Or­le­an


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Re­gio­nie Cen­tral­nym we Fran­cji, po­ło­żo­na w do­li­nie Loary, jej głów­nym oś­rod­kiem jest Or­le­an;

Wiktionary

Or­le­a­nia (Or­le­an lub z fr. "Orléanais") – kra­i­na hi­sto­rycz­na w Re­gio­nie Cen­tral­nym we Fran­cji, po­ło­żo­na w do­li­nie Loary, w gra­ni­cach de­par­ta­men­tów Lo­i­ret, Loir-et-Cher i Eure-et-Loir. Jest czę­ścią pła­sko­wy­żu Be­a­u­ce. Głów­nym jej mia­stem i sto­li­cą jest Or­le­an. Za­byt­ka­mi są licz­ne zamki go­tyc­ko-re­ne­san­so­we (m.in. zamek w Blois).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Orleańczyk mos., Orleanka ż., Orlean mrz.

 przym. orleański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Orlean

Wiktionary


orleanistka

→ or­le­a­ni­sta


SJP.pl

Patrz:

orleanista

orleanka

miesz­kan­ka Or­le­a­nu (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Or­le­a­nu (mia­sta)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrlɛˈãnka, AS: orleãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orleańczyk mos., Orlean mrz., orleańczyk mos., Orleanka ż.

 przym. orleański

Wiktionary


orleańczyk

miesz­ka­niec Or­le­a­nu (mia­sta)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Or­le­a­nu (mia­sta)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrlɛˈãj̃n͇t͡ʃɨk, AS: orleãĩ ̯ṇčyk

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orlean mrz.

:: fż. orleanka ż.

 przym. orleański

Wiktionary


orleański

przy­miot­nik od: Or­le­an


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­le­a­nem, do­ty­czą­cy Or­le­a­nu

 (1.2) zwią­za­ny z Or­le­a­nią, do­ty­czą­cy Or­le­a­nii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orlean m., Orleania ż., orleańczyk m., orleanka ż., Orleański m., Orleańska ż., orlean m., Orleańczyk m., Orleanka ż., orleanizm mrz., orleanista mos., orleanistka ż.

 przym. nowoorleański, orleanistyczny

Wiktionary


orlen

Pol­ski Kon­cern Naf­to­wy Orlen SA - pol­ska firma pa­li­wo­wa, jeden z naj­więk­szych eu­ro­pej­skich dy­stry­bu­to­rów pro­duk­tów ro­po­po­chod­nych


SJP.pl

Orlen Spół­ka Ak­cyj­na (daw­niej Pol­ski Kon­cern Naf­to­wy Orlen Spół­ka Ak­cyj­na, PKN Orlen) – pol­ski kon­cern wie­lo­bran­żo­wy, ope­ru­ją­cy na ryn­kach bio­pa­liw, ga­zow­nict­wa (po­szu­ki­wa­nia i wy­do­by­cie, lo­gi­sty­ka i dy­stry­bu­cja oraz sprze­daż hur­to­wa i de­ta­licz­na gazu ziem­ne­go), ener­gii elek­trycz­nej i ciepl­nej, pe­tro­che­mii, pra­so­wym, pro­duk­cji na­wo­zów sztucz­nych, po­szu­ki­wań, wy­do­by­cia i prze­ro­bu ropy naf­to­wej oraz sprze­da­ży de­ta­licz­nej.

Wikipedia


orleniokształtne

rząd ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych za­li­cza­ny do pła­szczek


SJP.pl

Or­le­nioksz­tałt­ne (My­lio­ba­ti­for­mes) – rząd pła­szczek z gro­ma­dy ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych (Elas­mo­bran­chii), obej­mu­ją­cy mię­dzy in­ny­mi manty, ogoń­cze, or­le­nie i płaszcz­ki słod­ko­wod­ne.

Wikipedia


orleniowate

ro­dzi­na mor­skich ryb z rzędu or­le­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Or­le­nio­wa­te (My­lio­ba­ti­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb chrzęst­nosz­kie­le­to­wych za­li­cza­na do rzędu or­le­nioksz­tałt­nych (My­lio­ba­ti­for­mes).

Wikipedia


orlenowski

→ Orlen


SJP.pl

Patrz:

Orlen

orleń

ryba z rzędu pła­szczek, o płet­wach pier­sio­wych bar­dzo sil­nie umię­śnio­nych, pły­wa­ją­ca w spo­sób przy­po­mi­na­ją­cy lot ptaka


SJP.pl


orli

cha­rak­te­ry­stycz­ny dla orła, po­cho­dzą­cy od orła


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z orłem, do­ty­czą­cy orła

 (1.2) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla orła, po­dob­ny do orła

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrlʲi, AS: orlʹi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. półorzeł mzw., orzeł m., orlica ż., orlę n., orlątko n., orzełek m., orlik m.

 przym. orłowski, orlicki

Wiktionary


orlica

1. sa­mi­ca orła;
2. wy­so­ka pa­proć z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych;
3. po­tocz­nie: od­waż­na ko­bie­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ornit. sa­mi­ca orła

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Icht­hy­a­e­tus icht­hy­a­e­tus|Pal­las|ref=tak., duży ptak wodny z ro­dzi­ny me­wo­wa­tych;

 (1.3) bot. pa­proć z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pte­ri­dium||ref=nie.;

 (1.4) przen. od­waż­na ko­bie­ta

 (1.5) pe­ryfr. ko­bie­ta kie­ru­ją­ca sa­mo­lo­tem

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • or­li­ca (Icht­hy­a­e­tus icht­hy­a­e­tus) – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny mew
  • or­li­ca (Pte­ri­dium) – ro­dzaj pa­pro­ci
  • Or­li­ca (1084 m) – naj­wyż­szy szczyt pol­skiej czę­ści Gór Or­lic­kich
  • Or­li­ca – rzeka we wschod­nich Cze­chach
  • „Or­li­ca” – schro­ni­sko tu­ry­stycz­ne w Zie­leń­cu (Góry Or­lic­kie)
  • „Or­li­ca” – schro­ni­sko gór­skie w Szczaw­ni­cy (Pie­ni­ny)
  • Or­li­ca (Pół Orła) – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Or­li­ca – wieś w Buł­ga­rii
  • Or­li­ca – szczyt gór­ski we Wschod­nich Ro­do­pach, w Buł­ga­rii
  • Or­li­ca – szczyt gór­ski w Sta­rej Pła­ni­nie, w Buł­ga­rii
  • („Орлица”) – ro­syj­ski tran­spor­to­wiec lot­ni­czy

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Sie­dząc w gnieź­dzie, or­li­ca za­czę­ła trze­po­tać skrzy­dła­mi.

 (1.2) Wierzch ciała i skrzy­deł or­li­cy są po­pie­la­te.

 (1.3) Kłą­cze or­li­cy i młode pa­sto­ra­ło­wa­te li­ście po przet­wo­rze­niu są ja­dal­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeł mzw., orlik m.

 przym. orli, orlicki, orłowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) mewa orlica

Wiktionary


orlicja

ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny ba­ta­gu­ro­wa­tych; żółw ma­laj­ski ol­brzy­mi


SJP.pl

Or­li­cja, żółw ma­laj­ski ol­brzy­mi ("Or­li­tia bor­ne­en­sis") – ga­tu­nek żół­wia z ro­dzi­ny ba­ta­gu­ro­wa­tych (Ge­o­e­my­di­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju Or­li­tia. Kry­tycz­nie za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia


orlicki

naz­wi­sko


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z rzeką Or­li­cą, do­ty­czą­cy rzeki Or­li­cy

 (1.2) zwią­za­ny z górą Or­li­cą, do­ty­czą­cy góry Or­li­cy

 (1.3) zwią­za­ny z wsią Or­li­ce, do­ty­czą­cy wsi Or­li­ce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Eu­ge­niusz Or­lic­ki – pol­ski ba­si­sta
  • Ed­ward Or­lic­ki − pol­ski księ­garz
  • Mar­cin Or­lic­ki − pol­ski praw­nik

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Orlik mzw./mrz., Orlica ż., Poorlicze n., Orlice nmos., orlik m., orzeł m., orlica ż.

 przym. podorlicki, poorlicki, orli, orlikowy

Wiktionary


orlicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Gu­staw Or­licz-Dre­szer (1889-1936) – pol­ski ge­ne­rał bry­ga­dy
  • He­le­na Or­licz-Gar­li­kow­ska (1876-1934) – pol­ska ar­tyst­ka dra­ma­tycz­na (w la­tach 1896—1900), po­wie­ścio­pi­sar­ka i tłu­macz­ka
  • Ka­zi­mierz Or­licz (1899-1945) – pol­ski in­ży­nier
  • Jerzy Or­licz (1930-2004) - pol­ski dzia­łacz kul­tu­ral­ny
  • To­masz Or­licz (ur. 1950) – dzien­ni­karz
  • Wła­dy­sław Or­licz (1909-1990) – ma­te­ma­tyk
  • Zofia Or­li­czo­wa (1898-1999) – na­u­czy­ciel­ka

Wikipedia


orliczka

kos­mo­po­li­tycz­na pa­proć z ro­dzi­ny pa­prot­ko­wa­tych, ros­ną­ca na ob­sza­rach zwrot­ni­ko­wych i śró­dziem­no­mor­skich; upra­wia­na czę­sto jako po­ko­jo­wa ro­śli­na do­nicz­ko­wa; zga­siew­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • or­licz­ka – ro­dzaj pa­pro­ci
  • Or­licz­ka – rzeka, do­pływ Bia­łej Lą­dec­kiej

Wikipedia


orliczkowate

o ce­chach or­licz­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


SJP.pl

Or­licz­ko­wa­te ("Pte­ri­da­ce­ae") – ro­dzi­na pa­pro­ci z rzędu pa­prot­kow­ców ("Po­ly­po­dia­les"). Obej­mu­je 5 po­dro­dzin z 53 ro­dza­ja­mi i ponad 1,2 ty­sią­cem ga­tun­ków. Są to pa­pro­cie na­ziem­ne i epi­fi­tycz­ne, spo­ty­ka­ne na całym świe­cie, ale naj­bar­dziej zróż­ni­co­wa­ne w tro­pi­kach i na ob­sza­rach su­chych. Licz­ne ga­tun­ki z ro­dza­jów or­licz­ka "Pte­ris" i adian­tum "Adian­tum" upra­wia­ne są jako ro­śli­ny ozdob­ne w szklar­niach lub do­nicz­kach, a z ro­dza­ju róż­dży­ca "Ce­ra­top­te­ris" jako ro­śli­ny ak­wa­rio­we.

Wikipedia


orliczkowaty

o ce­chach or­licz­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­pro­ci)


SJP.pl


orlik

1. młody orzeł; orlę;
2. kwiat z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;
3. ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny orłów;
4. w spor­cie: ro­dzaj sek­cji mło­dzie­żo­wej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sport. młody za­wod­nik spor­to­wy, w wieku 9–10 lat

 (1.2) książk. przen. od­waż­ny, by­stry mło­dzie­niec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) ornit. młody orzeł

 (2.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aqu­i­la|Bris­son|ref=tak., ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych o bru­nat­nym upie­rze­niu;

 (2.3) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ic­ti­na­e­tus ma­la­y­en­sis|Tem­minck|ref=tak., ptak z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, z ro­dza­ju Ic­ti­na­e­tus;

 (2.4) roln. od­mia­na ziem­nia­ka

 (2.5) lotn. sa­mo­lot śmi­gło­wy marki Orlik

 (2.6) pot. sport. bo­i­sko ze sztucz­ną na­wierzch­nią

 (2.7) nu­mizm. lu­do­wa nazwa drob­nej mo­ne­ty z pier­wszej po­ło­wy XVII w.;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (3.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aqu­i­le­gia|L.|ref=tak., ro­śli­na ziel­na o du­żych, róż­no­barw­nych kwia­tach;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orlik – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy
  • Orlik – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gmi­nie Łukta
  • Orlik – szczyt w Su­de­tach Wschod­nich w Gó­rach Bial­skich
  • Orlík – szczyt w Su­de­tach Wschod­nich w Wy­so­kim Je­sio­ni­ku
  • Orlik – skała w Szczyt­nej
  • Orlik – wieś w Rosji, w Bu­ria­cji
  • Adam Orlik (1902–1940) – na­u­czy­ciel, pod­po­rucz­nik re­zer­wy pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go, ofia­ra zbrod­ni ka­tyń­skiej
  • An­drzej Orlik (1942–2003) – po­li­tyk i praw­nik
  • Filip Orlik (1672–1742) – het­man ko­zac­ki
  • Ka­zi­mierz Łu­ko­ski (1890–1940) – ge­ne­rał bry­ga­dy WP
  • Ma­rian Orlik – pod­puł­kow­nik Woj­ska Pol­skie­go
  • Ro­land Orlik (ur. 1965) – pol­ski skrzy­pek

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔrlʲik, AS: orlʹik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orlik mzw./mrz., orzeł mzw., orlica ż., orlę n., orlątko n., orzełek mrz.

 przym. orli, orłowski, orlicki

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) orlę, orlątko, orzełek

Wiktionary


orlikowiec

ro­śli­na z ro­dzi­ny bal­dasz­ko­wa­tych


SJP.pl


orlikowo

Or­li­ko­wo – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie łom­żyń­skim, w gmi­nie Jed­wab­ne

Or­li­ko­wo po­ło­żo­ne jest ok. 6 km na pół­noc­ny za­chód od Jed­wab­ne­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Ja­ku­ba Apo­sto­ła w Jed­wab­nem.

Wikipedia


orlikowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Or­li­kow­ski (Raduń-Or­li­kow­ski, No­wi­na od­mien­ny) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta od­mia­na herbu No­wi­na.

Wikipedia


orlikowy

→ orlik


SJP.pl

Patrz:

orlik

orlinek

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­li­nek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Mro­cza
  • Or­li­nek – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Kras­no­pol
  • Or­li­nek – skocz­nia nar­ciar­ska w Kar­pa­czu.
  • Or­li­nek – góra w Kar­pa­czu, znana z wy­ści­gów ko­lar­skich.

Wikipedia


orliniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­li­niec – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Or­li­niec – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Du­be­nin­ki
  • Or­li­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. śrem­skim, w gmi­nie Dolsk

Wikipedia


orliński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bo­le­sław Or­liń­ski – pilot
  • Jakub Józef Or­liń­ski – pol­ski śpie­wak (kon­tra­te­nor)
  • Mar­cin Or­liń­ski – poeta i kry­tyk li­te­rac­ki
  • Piotr Or­liń­ski – pił­karz
  • Win­cen­ty Bro­ni­wój-Or­liń­ski – praw­nik i po­li­tyk
  • Woj­ciech Or­liń­ski – dzien­ni­karz i pu­bli­cy­sta

Wikipedia


orlog

szwedz­ki, ża­glo­wy okręt wo­jen­ny uży­wa­ny w woj­nach pol­sko-szwedz­kich w XVI i XVII wieku


SJP.pl


orlon

sztucz­ne włó­kno akry­lo­we do wy­ro­bu dzia­nin i tka­nin de­ko­ra­cyj­nych


SJP.pl


orlooki

ma­ją­cy do­sko­na­ły wzrok; ob­da­rzo­ny prze­ni­kli­wym spoj­rze­niem


SJP.pl


orlop

w że­glar­stwie: zbio­ro­we po­mie­szcze­nie miesz­kal­ne za­ło­gi na stat­ku; ku­bryk, la­wi­za


SJP.pl


orlowski

naz­wi­sko


SJP.pl


orly

port lot­ni­czy Pa­ry­ża


SJP.pl

Orly – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Do­li­na Marny. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa Sek­wa­na.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ło 21 646 osób, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 3236 osób/km² (wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Orly pla­su­je się na 131. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 569.).

Wikipedia


orlątko

1. pis­klę orła; orlę;
2. po­tocz­nie:
a) no­wo­czes­ne bo­i­sko ze sztucz­ną na­wierzch­nią, przez­na­czo­ne dla dzie­ci w wieku przedsz­kol­nym;
b) osoba na­le­żą­ca do Orląt Lwow­skich - mło­dych obroń­ców pol­skie­go Lwowa z lat 1918-1920


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pis­klak orła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­ląt­ko (L’Ai­glon) – przy­do­mek Na­po­le­o­na II
  • Or­ląt­ko (L’Ai­glon) – sztu­ka Ed­mon­da Ro­stan­da z 1900
  • Or­ląt­ko – rocz­nik szkol­ny Gim­naz­jum Żeń­skie­go Ja­ni­ny Ste­in­bo­ków­ny we Włoc­ław­ku

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mło­dych or­lą­tek matka nie mu­sia­ła na­ma­wiać do zje­dze­nia suma, któ­re­go przy­nio­sła do gnia­zda.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orlę n., orzeł mzw., orlik m.

 przym. orli, orłowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orlę, orlik, orzełek

Wiktionary


orlę

pis­klę orła


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ornit. pis­klak orła

 (1.2) przen. hist. młody obroń­ca pol­skie­go Lwowa z lat 1918–1920;

Wiktionary

Orlę – pol­ski film niemy z 1927 roku. Film nie za­cho­wał się do na­szych cza­sów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W gnieź­dzie sie­dzia­ły trzy or­lę­ta, wciąż głod­ne.

 (1.2) Do pow­sta­nia le­gen­dy Orląt Lwow­skich przy­czy­ni­ła się także po­sta­wa har­ce­rek i har­ce­rzy, za­rów­no lwow­skich, jak i z ca­łe­go kraju, któ­rzy ma­so­wo wzię­li udział w obro­nie Lwowa i Ga­li­cji Wschod­niej.

 (1.2) Uchwa­łą Rady Mia­sta Ka­to­wi­ce nr X/139/11 z 30 maja 2011 roku esta­ka­dzie na­da­no nazwę esta­ka­da Orląt Lwow­skich.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeł mzw., orlik m., orlątko n.

 przym. orli, orłowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) orlątko, orlik, orzełek

Wiktionary


orlęcy

→ orlę


SJP.pl

Patrz:

orlę

orm.

skrót od: or­miań­ski


SJP.pl


orman

naz­wi­sko


SJP.pl

Orman (maced. "Орман") – wieś w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Ma­ce­do­nii Pół­noc­nej, w gmi­nie Ochry­da.

Wikipedia


ormesson

naz­wi­sko


SJP.pl

Or­mes­son – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Sek­wa­na i Marna.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 203 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 53 osób/km² (wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Or­mes­son pla­su­je się na 989. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 764.).

Wikipedia


ormianie

naród za­miesz­ku­ją­cy na te­re­nach Ar­me­nii


SJP.pl

Or­mia­nie (orm. հայեր, "hajer") – naród wy­wo­dzą­cy się z Wy­ży­ny Ar­meń­skiej i przy­le­głych ob­sza­rów Ka­u­ka­zu Po­łud­nio­we­go. Po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem or­miań­skim, sta­no­wią­cym odręb­ną gałąź ro­dzi­ny ję­zy­ków in­do­e­u­ro­pej­skich. Współ­cze­śnie two­rzą więk­szość lud­no­ści Re­pu­bli­ki Ar­me­nii oraz roz­le­głą dia­spo­rę, uksz­tał­to­wa­ną w wy­ni­ku wie­lo­wie­ko­wych mi­gra­cji, prze­sied­leń i prze­śla­do­wań.

Wikipedia


ormianin

oby­wa­tel Ar­me­nii; Ar­meń­czyk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) osoba na­ro­do­wo­ści or­miań­skiej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­mia­nie to jedna z dzie­wię­ciu mniej­szo­ści na­ro­do­wych w Pol­sce.

 (1.1) Naj­więk­sze sku­pi­ska pol­skich Or­mian znaj­du­ją się w War­sza­wie, Poz­na­niu i Kra­ko­wie. Waż­nym cen­trum kul­tu­ral­nym mniej­szo­ści or­miań­skiej są też Gli­wi­ce.

 (1.1) - Mamy tutaj Or­mia­ni­na, który przez nas i po­li­cję za­trzy­my­wa­ny był już czter­na­sto­krot­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈmʲjä̃ɲĩn, AS: ormʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż.

:: fż. Ormianka ż.

 przym. ormiański

Wiktionary


ormianka

ro­dzaj za­krzy­wio­nej sza­bli ta­tar­skiej z XVII wieku; or­dyn­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) etn. ko­bie­ta na­ro­do­wo­ści or­miań­skiej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Armenia ż.

:: fm. Ormianin mos.

 przym. ormiański

Wiktionary


ormiański

→ Or­mia­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Or­mia­na­mi

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język urzę­do­wy Ar­me­nii;

Wiktionary

Patrz:

Ormianie

Wymowa:

IPA: ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci, AS: ormʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ormianin mos., Ormianka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) język armeński, armeński

Wiktionary


ormiańskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem or­miań­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem or­miań­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku or­miań­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈmʲjä̃j̃skɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: ormʹi ̯ä̃ĩ ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


ormiańskość

→ or­miań­ski


SJP.pl

Patrz:

ormiański

ormo

skrót od: Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej - pa­ra­mi­li­tar­na or­ga­ni­za­cja w PRL-u


SJP.pl

skró­to­wiec w funk­cji rze­czow­ni­ka ro­dza­ju ni­ja­kie­go

 (1.1) = hist. Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­li­ty­cy opo­zy­cji czę­sto po­rów­nu­ją WOT do ORMO, czy ZOMO twier­dząc, że będą one wy­ko­rzy­sty­wa­ne do tłu­mie­nia an­ty­rzą­do­wych pro­te­stów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrmɔ, AS: ormo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ORMO-wiec mos., ormowiec mos.

 przym. ORMO-wski, ormowski

Wiktionary


ormo-wiec

funk­cjo­na­riusz ORMO (Ochot­ni­czej Re­zer­wy Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); or­mo­wiec


SJP.pl


ormo-wski

przy­miot­nik od: ORMO (Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); or­mow­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ORMO, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla funk­cjo­na­riu­szy ORMO

Wiktionary

Powiązane:

 skr. ORMO

 rzecz. ORMO-wiec mos., ormowiec mos.

 przym. ormowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ormowski

Wiktionary


ormowiec

funk­cjo­na­riusz ORMO (Ochot­ni­czej Re­zer­wy Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); ORMO-wiec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. czło­nek ORMO

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ormowski, ORMO-wski

 skr. ORMO

Wiktionary


ormowski

przy­miot­nik od: ORMO (Ochot­ni­cza Re­zer­wa Mi­li­cji Oby­wa­tel­skiej); ORMO-wski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ORMO, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla funk­cjo­na­riu­szy ORMO

Wiktionary

Powiązane:

 skr. ORMO

 rzecz. ORMO-wiec mos., ormowiec mos.

 przym. ORMO-wski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ORMO-wski

Wiktionary


ormuski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) daw. lub rzad. zwią­za­ny z Or­mu­zem, do­ty­czą­cy Or­mu­zu (mia­sta, cie­śni­ny lub wyspy)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) (…) Ijezd leżał na skrzy­żo­wa­niu dróg hand­lo­wych: jedna szła z pół­noc­no-za­chod­nie­go Iranu przez Ker­man do portu or­mu­skie­go, druga od Cho­ra­sa­nu do Basry na pół­noc­nym krań­cu Za­to­ki Per­skiej.

 (1.1) Po­wie­dzia­wszy o cu­dzo­ziem­szczyź­nie w ogóle, przejdź­my do szcze­gó­łów, oz­na­cza­jąc cośmy od kogo przej­mo­wa­li. Od Per­sów atła­sy, cza­ma­ry, pasy, perły or­mu­skie (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ormuz mrz.

Wiktionary


ormuz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. cie­śni­na Oce­a­nu In­dyj­skie­go po­mię­dzy Za­to­ką Per­ską od za­cho­du a Za­to­ką Omań­ską od wscho­du, któ­rej pół­noc­ne wy­brze­że na­le­ży do Iranu, a po­łud­nio­we do Zjed­no­czo­nych Emi­ra­tów Arab­skich i Omanu;

 (1.2) geogr. wyspa w Ira­nie, w osta­nie Hor­moz­gan, w cie­śni­nie Ormuz (1.1);

 (1.3) geogr. adm. mia­sto w po­łud­nio­wym Ira­nie, w osta­nie Hor­moz­gan, na wy­spie Ormuz (1.2);

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ormuz – cie­śni­na Morza Arab­skie­go (Oce­a­nu In­dyj­skie­go)
  • Ormuz – wyspa w cie­śni­nie Ormuz
  • Ormuz – mia­sto w Ira­nie, na wy­spie Ormuz

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) […] na­le­ży się spo­dzie­wać, że w od­po­wie­dzi na na­lo­ty Iran zacz­nie ni­szczyć tan­kow­ce kur­su­ją­ce przez cie­śni­nę Ormuz. Prze­pły­wa tędy około 15 stat­ków dzien­nie, prze­wo­żąc 17 mln ba­ry­łek na dobę, co sta­no­wi 40 proc. całej ropy prze­wo­żo­nej drogą mor­ską i 20 proc. ca­ło­ści świa­to­wej kon­sump­cji tego su­row­ca. Blo­ka­da cie­śni­ny oz­na­cza, że na rynek nie trafi więk­szość ropy m.in. z Ku­wej­tu i Ara­bii Sa­u­dyj­skiej.

 (1.2) Na wy­spie Ormuz miesz­ka około trzech ty­się­cy osób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrmus, AS: ormus

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ormuski

Wiktionary


ormuzd

w ma­zda­iz­mie i za­ra­tusz­tria­niz­mie: bóg dobra, świa­tła, mą­dro­ści i praw­dy, wal­czą­cy z Ary­ma­nem, bo­giem zła; Ahura Mazda


SJP.pl

Or­muzd lub Ahura Mazda (dosł. Pan Mądry, Pan Wszyst­ko­wie­dzą­cy; sta­ro­per­ski: Ahu­ra­ma­zda, śred­nio­per­ski: Ohr­mazd, Or­muzd, Hor­muzd, Ohr­mizd) – naj­wyż­sze bó­stwo w re­li­giach irań­skich: ma­zda­iz­mie i za­ra­tusz­tria­niz­mie. Bóg stwo­rzy­ciel, wal­czą­cy stale ze Złym Du­chem Ary­ma­nem. Stwór­ca świa­ta i ładu w kos­mo­sie i praw nim rzą­dzą­cych, uo­so­bie­nie ładu i ab­so­lut­nej mą­dro­ści. Jego sym­bo­lem jest oczy­szcza­ją­cy ogień. Wy­o­bra­ża­ny był w po­sta­ci us­krzyd­lo­nej tar­czy sło­necz­nej.

Wikipedia


ornacik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od ornat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie ornat, lecz tylko mały or­na­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornat m.

 przym. ornatowy

Wiktionary


ornak

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ornak – grzbiet w pol­skich Ta­trach Za­chod­nich
  • Ornak – szczyt w grzbie­cie Or­na­ku
  • Hala Ornak – hala w pol­skich Ta­trach Za­chod­nich
  • Ornak – miej­sco­wość typu schro­ni­sko tu­ry­stycz­ne w Pol­sce w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ta­trzań­skim, w gmi­nie Ko­ście­li­sko.
  • schro­ni­sko PTTK na Hali Ornak
  • MS Ornak – ma­so­wiec Pol­skiej Że­glu­gi Mor­skiej

Wikipedia


ornamencik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od or­na­ment

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To nie or­na­ment, lecz tylko mały or­na­men­cik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornament m.

Wiktionary


ornamencistka

→ or­na­men­ci­sta


SJP.pl

Patrz:

ornamencista

ornament

motyw zdob­ni­czy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) szt. motyw zdob­ni­czy sto­so­wa­ny w ar­chi­tek­tu­rze, sztu­ce, rze­mio­śle ar­ty­stycz­nym;

 (1.2) muz. dźwięk lub grupa dźwię­ków słu­żą­cych do uroz­ma­i­ce­nia i oży­wie­nia me­lo­dii

 (1.3) ty­pogr. ro­dzaj czcion­ki da­ją­cej w druku od­bit­kę ele­men­tu zdob­ni­cze­go;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • or­na­ment (sztu­ka)
  • or­na­ment (mu­zy­ka)
  • or­na­ment (po­li­gra­fia)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Or­na­ment ro­ślin­ny nie zja­wia się tedy sam przez się z pro­ste­go wy­bo­ru lub natch­nie­nia ar­ty­sty, lecz jest wy­ni­kiem ol­brzy­miej spo­łecz­nej prze­mia­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈnãmɛ̃nt, AS: ornãmẽnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornamentacja ż., ornamentyka ż., ornamentator m., ornamencik mrz.

 przym. ornamentowy, ornamentalny

Wiktionary


ornamentacja

1. mo­ty­wy zdob­ni­cze w danym dzie­le sztu­ki lub stylu;
2. spo­sób zdo­bie­nia za po­mo­cą or­na­men­tów;
3. środ­ki sty­li­stycz­ne oży­wia­ją­ce utwór li­te­rac­ki


SJP.pl


ornamentacyjny

→ or­na­men­ta­cja


SJP.pl

Patrz:

ornamentacja

ornamentalny

1. → or­na­ment; or­na­men­to­wy;
2. od­no­szą­cy się do or­na­men­ty­ki w mu­zy­ce


SJP.pl


ornamentowy

→ or­na­ment; or­na­men­tal­ny


SJP.pl


ornamentyka

mo­ty­wy zdob­ni­cze, sto­so­wa­ne w sztu­kach pla­stycz­nych; zdob­nict­wo


SJP.pl


ornat

w li­tur­gii ka­to­lic­kiej: wierzch­nia szata no­szo­na przez księ­dza pod­czas mszy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kośc. wierzch­nia szata li­tur­gicz­na pre­zbi­te­rów;

 (1.2) daw. środ. polit. worek na ma­te­ria­ły agi­ta­cyj­ne (bi­bu­łę)

 (1.3) daw. środ. polit. broń no­szo­na pod wierzch­nim ubra­niem

Wiktionary

Ornat (łac. „or­na­re” – "ozda­biać"; „or­na­tus” – "ubiór ozdo­bio­ny, wspa­nia­ły, stroj­ny, ozdo­ba") – głów­na szata li­tur­gicz­na niek­tó­rych wyz­nań chrze­ści­jań­skich, m.in. rzym­sko­ka­to­lic­kie­go, lu­te­rań­skich, an­gli­kań­skich i sta­ro­ka­to­lic­kich. Ornat jest za­kła­da­ny przez du­chow­ne­go do mszy świę­tej i czyn­no­ści, które łączą się z nią bez­poś­red­nio. W obrząd­ku bi­zan­tyj­skim od­po­wied­ni­kiem or­na­tu jest fe­lo­nion (fie­łoń).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­boszcz wy­szedł do oł­ta­rza w fio­le­to­wym or­na­cie.

 (1.1) W okre­sie zwy­kłym ka­płan nosi ornat ko­lo­ru zie­lo­ne­go.

 (1.1) Od­pra­wiał bez or­na­tu, w samej stule.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornacik mrz.

 przym. ornatowy

Wiktionary


ornatotol

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du ce­ra­po­dów


SJP.pl

Or­na­to­tol ("Or­na­tot­ho­lus") – ro­dzaj di­no­za­u­ra na­le­żą­cy do grupy pa­chy­ce­fa­lo­za­u­rów. Praw­do­po­dob­nie re­pre­zen­tu­je mło­do­cia­ną formę "Ste­go­ce­ras".

Wikipedia


ornatowice

Or­na­to­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie za­moj­skim, w gmi­nie Gra­bo­wiec.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Gra­bo­wiec. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 197 miesz­kań­ców.

Wikipedia


ornatowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ornatowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­natwm, do­ty­czą­cy or­na­tu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornat mrz., ornacik mrz.

Wiktionary


ornecianin

miesz­ka­niec Or­ne­ty


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Or­ne­ty

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Or­ne­ty, uro­dzo­na w Or­ne­cie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orneta ż.

:: fż. ornecianka ż.

 przym. ornecki

Wiktionary


ornecianka

miesz­kan­ka Or­ne­ty


SJP.pl


ornecki

→ Or­ne­ta


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­ne­tą, do­ty­czą­cy Or­ne­ty

Wiktionary

Patrz:

Orneta

Powiązane:

 rzecz. Orneta ż., ornecianin m., ornecianka ż.

Wiktionary


orneta

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Or­ne­ta ( Worm­ditt, prus.) – mia­sto w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie lidz­bar­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Or­ne­ta, po­ło­żo­ne na Rów­ni­nie Or­nec­kiej. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. Or­ne­ta li­czy­ła 8007 miesz­kań­ców.

Wikipedia


ornito-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z pta­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrʲˈɲitɔ, AS: orʹńito

Wiktionary


ornitochoria

roz­sie­wa­nie dia­spor (np. na­sion, za­rod­ni­ków) za poś­red­nict­wem pta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. zool. zja­wi­sko roz­no­sze­nia dia­spor ro­ślin­nych (roz­sie­wa­nia ro­ślin) przez ptaki;

Wiktionary

Or­ni­to­cho­ria (pta­ko­siew­ność) – roz­sie­wa­nie dia­spor przez ptaki. Or­ni­to­cho­ria jest jed­nym z ro­dza­jów zo­o­cho­rii, czyli zwie­rzę­co­siew­no­ści. Roz­prze­strze­nia­nie przez ptaki ma naj­czę­ściej formę en­do­zo­o­cho­rii, moż­li­we jest także ek­to­zo­o­cho­ria (epi­zo­o­cho­ria) i syn­zo­o­cho­ria.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W mi­gra­cji aro­nii śli­wo­list­nej na nowe sta­no­wi­ska naj­waż­niej­szą rolę od­gry­wa or­ni­to­cho­ria.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornitochoryczność ż.

 przym. ornitochoryczny

 przysł. ornitochorycznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ptakosiewność

Wiktionary


ornitochoryczny

→ or­ni­to­cho­ria


SJP.pl

Patrz:

ornitochoria

ornitodesm

ro­dzaj di­no­za­u­ra z po­drzę­du te­ro­po­dów


SJP.pl

Or­ni­to­desm ("Or­nit­ho­des­mus clu­ni­cu­lus") – nie­wiel­ki te­ro­pod z ro­dzi­ny or­ni­to­des­mów (Or­nit­ho­des­mi­dae).

Żył w epoce wczes­nej kredy (ok. 130 mln lat temu) na te­re­nach współ­czes­nej Eu­ro­py. Jego szcząt­ki zna­le­zio­no Wiel­kiej Bry­ta­nii.

Wikipedia


ornitodir

przed­sta­wi­ciel kladu ar­cho­za­u­rów obej­mu­ją­ce­go m.in. di­no­za­u­ry


SJP.pl


ornitodiry

przed­sta­wi­ciel kladu ar­cho­za­u­rów obej­mu­ją­ce­go m.in. di­no­za­u­ry


SJP.pl


ornitofauna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zob. awi­fa­u­na.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lot­ni­sko wy­wie­ra ogrom­ny wpływ na oko­licz­ną or­ni­to­fa­u­nę.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) awifauna, ptactwo

Wiktionary


ornitofobia

cho­ro­bli­wy lęk przed pta­ka­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) lęk przed pta­ka­mi

Wiktionary


ornitogamia

Or­ni­to­ga­mia – jest jed­nym z zo­o­ga­micz­nych spo­so­bów za­py­la­nia i oz­na­cza za­py­la­nie kwia­tów przez ptaki. Do­ty­czy około 2000 ga­tun­ków na­le­żą­cych do 50 ro­dzin, ży­ją­cych w tro­pi­kach i sub­tro­pi­kach, które odży­wia­ją się pro­duk­ta­mi kwia­tów, a głów­nie nek­ta­rem np. ko­li­bry, nek­tar­ni­ki, szlar­ni­ki, dre­pa­ni­sy, lory, mio­do­ja­dy, czer­won­ki.

Wikipedia


ornitoid

ro­dzaj di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny tro­o­do­nów


SJP.pl


ornitolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­ni­to­lo­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) biol. spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­ni­to­lo­gii

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) biol. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie or­ni­to­lo­gii

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­ni­to­log – czło­wiek zaj­mu­ją­cy się or­ni­to­lo­gią
  • Or­ni­to­log – XIV wiecz­na bi­zan­tyń­ska opo­wieść o zwie­rzę­tach

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wo­lon­ta­riu­sze pod czuj­nym okiem or­ni­to­lo­gów pod­ję­li akcję li­cze­nia bo­cia­nów.

 (2.1) Beata chce zo­stać or­ni­to­lo­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk, AS: orʹńitolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornitologia ż.

:: fż. ornitolożka ż.

 przym. ornitologiczny

 przysł. ornitologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) pot. ornitolożka

Wiktionary


ornitologa

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D., B. lp. od: or­ni­to­log

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲɲitɔˈlɔɡa, AS: orʹńitologa

Wiktionary


ornitologia

gałąź zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem pta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. dział zo­o­lo­gii, nauka o pta­kach;

Wiktionary

Or­ni­to­lo­gia ( ορνις "ornis", ορνιθος "or­nit­hos" „ptak”; λογος "logos" „słowo, dy­sku­sja”) – dział zo­o­lo­gii zaj­mu­ją­cy się pta­ka­mi (Aves).

Do­me­ną za­in­te­re­so­wa­nia or­ni­to­lo­gów jest prze­de wszyst­kim bio­lo­gia pta­ków, ale także ich zwy­cza­je, trasy prze­lo­tów, gnia­zdo­wa­nie, życie spo­łecz­ne, ob­ser­wa­cja w te­re­nie itp. Ob­ser­wo­wa­nie ich bytu umoż­li­wia m.in. obrącz­ko­wa­nie pta­ków. Or­ni­to­lo­gia to także zbiór wia­do­mo­ści i in­for­ma­cji na te­ma­ty zwią­za­ne z pta­ka­mi, ich lę­go­wi­ska­mi oraz upie­rze­niem itp.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja, AS: orʹńitoloǵi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornitolog m., ornitolożka ż.

 przym. ornitologiczny

Wiktionary


ornitologiczny

do­ty­czą­cy or­ni­to­lo­gii lub or­ni­to­lo­gów (np. atlas or­ni­to­lo­gicz­ny, re­zer­wat or­ni­to­lo­gicz­ny)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z or­ni­to­lo­gią, do­ty­czą­cy or­ni­to­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­tek wró­cił z kon­gre­su or­ni­to­lo­gicz­ne­go w Ka­to­wi­cach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟit͡ʃnɨ, AS: orʹńitoloǵičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornitologia ż., ornitolog m.

Wiktionary


ornitolożka

→ or­ni­to­log


SJP.pl

Patrz:

ornitolog

ornitomancja

wró­że­nie z lotu pta­ków


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ezot. wró­że­nie z za­cho­wań pta­ków

Wiktionary

Or­ni­to­man­cja (z gr. "ornis" „ptak” i "man­te­ja" „wie­szcze­nie, wy­rocz­nia”) – wró­że­nie z lotu pta­ków. Or­ni­to­man­cja była naj­bar­dziej znana na te­re­nie Fe­ni­cji oraz w an­tycz­nym Rzy­mie. W Rzy­mie na­da­no jej nie­mal re­li­gij­ną rangę. W re­li­gii Hu­ry­tów i He­ty­tów od­gry­wa­ła bar­dzo ważną rolę.

Wikipedia


ornitomer

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z grupy igu­a­no­do­nów; moch­lo­don, oli­go­za­ur, ony­cho­za­ur, rab­do­don


SJP.pl


ornitomimus

dwu­noż­ny, po­dob­ny do stru­sia di­no­za­ur z po­drzę­du te­ro­po­dów, ży­ją­cy w póź­nej kre­dzie


SJP.pl


ornitopod

przed­sta­wi­ciel grupy di­no­za­u­rów z rzędu pta­sio­mied­nicz­nych


SJP.pl


ornitopody

po­drząd pta­sio­mied­nicz­nych di­no­za­u­rów, ży­ją­cych w okre­sie kre­do­wym i ju­raj­skim; pta­sio­no­gie


SJP.pl

Or­ni­to­po­dy, di­no­za­u­ry pta­sio­no­gie (Or­nit­ho­po­da, z gr. ornis – ptak + pous – stopa) – grupa di­no­za­u­rów z rzędu pta­sio­mied­nicz­nych (Or­nit­his­chia).

Nie jest pewne, kiedy po­ja­wi­ły się or­ni­to­po­dy; wia­do­mo, że ist­nia­ły już w środ­ko­wej jurze ("Cal­lo­vo­sa­u­rus" z ke­lo­we­ju).

Wikipedia


ornitopter

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) lotn. sta­tek po­wietrz­ny zdol­ny do la­ta­nia po­przez trze­po­ta­nie skrzy­dła­mi;

Wiktionary


ornitoza

wi­ru­so­wa cho­ro­ba odz­wie­rzę­ca ob­ja­wia­ją­ca się za­pa­le­niem płuc, prze­no­szo­na przez ptaki (głów­nie pa­pu­gi); cho­ro­ba pa­pu­zia; pa­pu­zi­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. odz­wie­rzę­ca cho­ro­ba za­kaź­na wy­wo­ła­na przez bak­te­rie Chla­my­dia psit­ta­ci;

Wiktionary

Or­ni­to­za, zwana także pa­pu­zi­cą – odz­wie­rzę­ca cho­ro­ba za­kaź­na, wy­wo­ła­na przez drob­no­u­strój "Chla­my­dia psit­ta­ci".

Czło­wiek za­ra­ża się naj­czę­ściej od ptact­wa do­mo­we­go i go­spo­dar­skie­go (pa­pu­gi, ka­nar­ki, in­dy­ki, kacz­ki, go­łę­bie) wsku­tek wdy­cha­nia (droga kro­pel­ko­wa) pyłu, czą­ste­czek za­wie­ra­ją­cych dro­bi­ny wy­su­szo­ne­go kału. Opi­sy­wa­ne są rów­nież za­ka­że­nia od cho­re­go czło­wie­ka, które cha­rak­te­ry­zu­ją się cięż­szym prze­bie­giem.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ornitozowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) choroba papuzia, choroba ptasia

Wiktionary


ornitozowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­ni­to­zą, do­ty­czą­cy or­ni­to­zy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ornitoza ż.

Wiktionary


ornitozuch

ro­dzaj dra­pież­ne­go gada na­czel­ne­go


SJP.pl

Or­ni­to­zuch ("Or­nit­ho­su­chus") – dra­pież­ny wy­mar­ły ar­cho­za­ur z grupy Cru­ro­tar­si (obej­mu­ją­cej kro­ko­dy­le i ar­cho­za­u­ry bli­żej spo­krew­nio­ne z nimi niż z pta­ka­mi). Żył w tria­sie około 220 mln lat temu na te­re­nie dzi­siej­szej Szko­cji. Dłu­gość ciała ok. 2,2 me­trów.

Wikipedia


ornityna

ami­nok­was nie wcho­dzą­cy w skład bia­łek, pro­dukt prze­mia­ny ar­gi­ni­ny oraz kwasu glu­ta­mi­no­we­go


SJP.pl

Or­ni­ty­na – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny z grupy α-ami­nok­wa­sów, nie­na­le­żą­cy do 20 pod­sta­wo­wych α-ami­nok­wa­sów bu­du­ją­cych biał­ka, lecz peł­nią­cy ważną rolę w cyklu or­ni­ty­no­wym ("mocz­ni­ko­wym cyklu Kreb­sa"). Na­le­ży do ami­nok­wa­sów za­sa­do­wych (po­sia­da dwie grupy ami­no­we).

Wikipedia


ornitynowy

→ or­ni­ty­na


SJP.pl

Patrz:

ornityna

ornontowice

gmina wiej­ska w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś gmin­na w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim;

Wiktionary

Or­non­to­wi­ce (niem. "Or­non­to­witz") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim, w gmi­nie Or­non­to­wi­ce.

Miej­sco­wość wzmian­ko­wa­na na po­cząt­ku XIV wieku (praw­do­po­dob­nie 1305) jako "Re­nol­to­witz", 30 lat póź­niej ist­nia­ła tu pa­ra­fia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ornontowicki

Wiktionary


ornontowicki

→ Or­non­to­wi­ce


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­non­to­wi­ca­mi, do­ty­czą­cy Or­non­to­wic

Wiktionary

Patrz:

Ornontowice

Powiązane:

 rzecz. Ornontowice nmos.

Wiktionary


ornowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­no­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ostródz­kim, w gm. Ostró­da
  • Or­no­wo – pol. nazwa wsi Mar­ji­no w ob­wo­dzie kró­le­wiec­kim Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, w re­jo­nie gur­jew­skim

Wikipedia


ornowski

naz­wi­sko


SJP.pl


orny

na­da­ją­cy się pod upra­wę; upraw­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) roln. przez­na­czo­ny i wy­ko­rzy­sty­wa­ny pod orkę

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orny – gmina
  • Orny – gmina w kan­to­nie Vaud, w okrę­gu Mor­ges

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔrnɨ, AS: orny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orka ż., oraczka ż., oracz m., oranie n., zaoranie n.

 czas. zaorywać, orać ndk., zaorać dk.

 przym. oraczy

Wiktionary


oro

po­łud­nio­wo­sło­wiań­ski ta­niec lu­do­wy o zmien­nym tem­pie, w któ­rym tan­ce­rze, trzy­ma­jąc się za ręce (w sze­re­gu po­je­dyn­czym lub pod­wój­nym, w tym dru­gim przy­pad­ku spla­ta­jąc ręce poza ple­ca­mi) for­mu­ją pó­ło­krąg ot­war­ty; choro, kolo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oro – po­łud­nio­wo­sło­wiań­ski ze­spo­ło­wy ta­niec lu­do­wy; ina­czej kolo lub choro
  • oro- – prze­dro­stek two­rzą­cy wy­ra­zy ma­ją­ce zwią­zek z gó­ra­mi, ru­cha­mi gó­rot­wór­czy­mi, rzeź­bą te­re­nu
  • Oro – pro­win­cja Papui-Nowej Gwi­nei
  • Oro – książ­ka Sner­ga
  • „Oro” – sin­giel Je­le­ny Tomašević z 2008 roku
  • Orø – wyspa w Danii
  • Oro – książ­ka Mar­ce­la A. Mar­ce­la
  • Oro – wieś w Esto­nii
  • Oro – pe­ru­wiań­ska marka na­po­ju be­zal­ko­ho­lo­we­go

Wikipedia


oro-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z gó­ra­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) oro- + ge­ne­za = oro­ge­ne­za

Wiktionary


orocki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­ka­mi, do­ty­czą­cy Oro­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oroc­ki;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orok mos., Oroczka ż.

Wiktionary


orocz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. oracz

Wiktionary


oroczański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­cza­na­mi, do­ty­czą­cy Oro­cza­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oro­czań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oroczanin mos., Oroczanka ż.

Wiktionary


orodrom

ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra z ro­dzi­ny hip­sy­lo­fo­don­tów


SJP.pl

Oro­drom ("Oro­dro­me­us") – ro­dzaj ro­śli­no­żer­ne­go di­no­za­u­ra pta­sio­mied­nicz­ne­go z ro­dzi­ny hip­sy­lo­fo­don­tów (Hyp­si­lop­ho­don­ti­dae); jego nazwa oz­na­cza „gór­ski bie­gacz”.

Żył w okre­sie póź­nej kredy (ok. 75–65 mln lat temu) na te­re­nach Ame­ry­ki Pół­noc­nej. Dłu­gość ciała wy­no­si­ła około 1,7 m.

Wikipedia


orogen

gó­rot­wór


SJP.pl


orogeneza

pro­ces two­rze­nia się gór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geol. pro­ces pow­sta­wa­nie gór z przy­czyn tek­to­nicz­nych;

 (1.2) geol. epoka, w któ­rej za­cho­dzi­ła oro­ge­ne­za (1.1)

Wiktionary

Oro­ge­ne­za (gr. "ὄρος" – „góra” i "γένεσις" – „two­rze­nie, po­czą­tek”) – ruchy oro­ge­nicz­ne, gó­rot­wór­czość, ruchy gó­rot­wór­cze, fał­do­wa­nie.

1. Pow­sta­nie gór wsku­tek ru­chów tek­to­nicz­nych.

2. In­ten­syw­ne, krót­kotr­wa­łe i nie­od­wra­cal­ne ruchy sko­ru­py ziem­skiej obej­mu­ją­ce dość ogra­ni­czo­ne ob­sza­ry. Zwy­kle oro­ge­ne­zie to­wa­rzy­szy plu­to­nizm. Jest to de­fi­ni­cja kla­sycz­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kar­pa­ty pow­sta­ły w wy­ni­ku oro­ge­ne­zy al­pej­skiej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza, AS: orogẽneza

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orogeniczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ruchy górotwórcze, ruchy orogeniczne, górotwórczość

 (1.2) fałdowanie

Wiktionary


orogeniczny

przy­miot­nik

 (1.1) geol. do­ty­czą­cy oro­ge­ne­zy, gó­rot­wór­czo­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orogeneza ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) górotwórczy

Wiktionary


orognozja

nauka o gó­rach; oro­lo­gia


SJP.pl


orograf

urzą­dze­nie do po­mia­rów to­po­gra­ficz­nych


SJP.pl


orografia

mor­mo­gra­fia, dział ge­o­gra­fii zaj­mu­ją­cy się opi­sy­wa­niem form rzeź­by po­wierzch­ni Ziemi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) geogr. nauk. nauka o gó­rach

Wiktionary

Oro­gra­fia (gr. ὄρος „góra”, grafía „opis”) to:

W od­nie­sie­niu do rzek, stru­mie­ni, po­to­ków, dolin, żle­bów itp. używa się ter­mi­nu "oro­gra­ficz­nie" do okre­śle­nia pra­wej lub lewej stro­ny (pa­trząc w kie­run­ku biegu rzeki, stru­mie­nia czy w kie­run­ku spad­ku do­li­ny, żlebu).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔrɔˈɡrafʲja, AS: orografʹi ̯a

Wiktionary


orograficznie

→ oro­gra­ficz­ny


SJP.pl

Patrz:

orograficzny

orograficzny

→ oro­gra­fia


SJP.pl

Patrz:

orografia

orografio

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) W. lp. od: oro­gra­fia

Wiktionary


orokański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­ka­mi, do­ty­czą­cy Oro­ków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oro­kań­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orokowie lm m .

Wiktionary


orologia

nauka o gó­rach; oro­gnoz­ja


SJP.pl


oromo

język ku­szyc­ki uży­wa­ny głów­nie w Etio­pii; język orom­ski


SJP.pl


oromski

język orom­ski - język ku­szyc­ki uży­wa­ny głów­nie w Etio­pii; oromo


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oro­ma­mi, do­ty­czą­cy Oro­mów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język orom­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oromowie lm m.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) oromo

Wiktionary


oronim

w ję­zy­koz­naw­stwie: nazwa góry lub in­nych rze­czy zwią­za­nych z gó­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. nazwa góry, łań­cu­cha gór­skie­go lub in­ne­go wznie­sie­nia

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈrɔ̃ɲĩm, AS: orõńĩm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oronimia ż.

 przym. oronimiczny

Wiktionary


oronimia

dział to­po­no­ma­sty­ki zaj­mu­ją­cy się naz­wa­mi gór


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. dział ono­ma­sty­ki obej­mu­ją­cy ba­da­nie nazw gór

Wiktionary

Oro­ni­mia (gr. "óros" „góra”) – dział to­po­ni­mii obej­mu­ją­cy prze­de wszyst­kim nazwy gór. Sub­dy­scy­pli­na ta jest szcze­gól­nie roz­wi­nię­ta w gó­rzy­stych kra­jach Eu­ro­py Za­chod­niej (star­sza kul­tu­ra pi­śmien­ni­cza), np. we Fran­cji, we Wło­szech. Pol­ska ono­ma­sty­ka nie ma tak roz­wi­nię­tej oro­ni­mii, na­le­ży wziąć pod uwagę fakt, że kraj jest mało gó­rzy­sty (pasma gór­skie wy­stę­pu­ją na po­łud­niu kraju), a kul­tu­ra pi­śmien­ni­cza dosyć młoda.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. oronim mrz.

Wiktionary


orontes

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w za­chod­niej Azji, prze­pły­wa­ją­ca przez Liban, Syrię i Tur­cję;

Wiktionary

Oron­tes ( ‏العاصي‎, Asi, Ὀρόντης, "Oróntēs") – rzeka prze­pły­wa­ją­ca przez Liban, Syrię i Tur­cję. Dłu­gość – 540 km (niek­tó­re źró­dła po­da­ją 400 km). Naj­waż­niej­sze do­pły­wy – Kara Su i Odi Me­i­da­ni. Nad Oron­te­sem leżą mię­dzy in­ny­mi Hims, Hama i An­tio­chia Sy­ryj­ska, a u uj­ścia – por­to­we mia­sto Samandağ. Rzeka nie jest że­glow­na ani spław­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­li­na Oron­te­su od sta­ro­żyt­no­ści sta­no­wi ko­ry­tarz ko­mu­ni­ka­cyj­ny mię­dzy Azją Mniej­szą a Egip­tem.

Wiktionary


orosiały

po­kryć się rosą


SJP.pl


orosieć

po­kryć się rosą


SJP.pl


orosić

po­tocz­nie: zmo­czyć rosą, zro­sić


SJP.pl


orotan

sól kwasu oro­to­we­go


SJP.pl


orotowy

kwas oro­to­wy - or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, po­chod­na ura­cy­lu


SJP.pl


orowiecki

naz­wi­sko


SJP.pl


oroz

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. na­tych­miast

Wiktionary


oroński

→ Oroń­sko


SJP.pl

Patrz:

Orońsko

orońsko

→ Oroń­sko


SJP.pl

Oroń­sko – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na na te­re­nie Rów­ni­ny Ra­dom­skiej (po jej po­łud­nio­wej stro­nie) w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Oroń­sko. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży w do­li­nie rzeki Oron­ki w jej dol­nym biegu, przy dro­dze kra­jo­wej nr 7 – 15 km na po­łud­nie od Ra­do­mia.

Wikipedia

Patrz:

Orońsko

orońszczanin

miesz­ka­niec Oroń­ska (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


orońszczanka

miesz­kan­ka Oroń­ska (wsi w Pol­sce)


SJP.pl


orp

skrót od: Okręt Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej; uży­wa­ne przed nazwą włas­ną pol­skie­go okrę­tu wo­jen­ne­go, np. ORP "Bły­ska­wi­ca"


SJP.pl

skró­to­wiec

 (1.1) = Okręt Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orp-Ja­u­che – gmina w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Bra­ban­cja Wa­loń­ska, w okrę­gu Ni­vel­les
  • Orp-le-Grand – dziel­ni­ca (sec­tion) gminy Orp-Ja­u­che w Re­gio­nie Wa­loń­skim, w pro­win­cji Bra­ban­cja Wa­loń­ska, w okrę­gu Ni­vel­les
    • Orp – dawna sta­cja ko­le­jo­wa w Orp-le-Grand
  • ORP

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do bazy wpły­nął ORP "Ja­strząb".

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ‿ɛr‿ˈpɛ, AS: o‿er‿pe

Wiktionary


orpant

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. srebr­ny na­szyj­nik w wa­ła­skim lu­do­wym stro­ju ko­bie­cym

Wiktionary


orpelów

Or­pe­lów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Do­broń.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go. Licz­ba lud­no­ści wy­no­si­ła 855 osób w 2021 roku.

Wikipedia


orpington

Or­ping­ton – mia­sto Lon­dy­nu, le­żą­ca w gmi­nie Lon­don Bo­ro­ugh of Brom­ley. W 2011 roku mia­sto li­czy­ło 15311 miesz­kań­ców. Or­ping­ton jest wspom­nia­na w Do­mes­day Book (1086) jako "Or­pin­ton"/"Or­pin­tun".

Wikipedia


orpingtony

an­giel­ska rasa kur i ka­czek typu ogól­no­u­żyt­ko­we­go


SJP.pl


orsay

Orsay – miej­sco­wość i gmina we Fran­cji, w re­gio­nie Île-de-Fran­ce, w de­par­ta­men­cie Es­son­ne.

We­dług da­nych na rok 1990 gminę za­miesz­ki­wa­ły 14 863 osoby, a gę­stość za­lud­nie­nia wy­no­si­ła 1860 osób/km² (wśród 1287 gmin re­gio­nu Île-de-Fran­ce Orsay pla­su­je się na 191. miej­scu pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści, na­to­miast pod wzglę­dem po­wierzch­ni na miej­scu 489).

Wikipedia


orseina

kar­mi­no­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z niek­tó­rych ga­tun­ków po­ro­stu or­sel­ki; or­se­lia


SJP.pl


orselia

kar­mi­no­wy barw­nik otrzy­my­wa­ny z niek­tó­rych ga­tun­ków po­ro­stu or­sel­ki; or­se­i­na


SJP.pl


orselka

po­rost ros­ną­cy u wy­brze­ży Morza Śró­dziem­ne­go, Oce­a­nu Atl. i Ind.


SJP.pl


orsk

1. mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej;
2. wieś na Dol­nym Ślą­sku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto na wscho­dzie eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji, w ob­wo­dzie oren­bur­skim, w po­łud­nio­wej czę­ści Uralu, nad rzeką Ural;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orsk – wieś w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim
    • Orsk – lą­do­wi­sko w Orsku
  • Orsk – mia­sto
    • Orsk – port lot­ni­czy w Orsku
  • Orsk − ro­syj­ski duży okręt de­san­to­wy pro­jek­tu 1171/II

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Or mrz.

 przym. orski

Wiktionary


orski

przy­miot­nik od miej­sco­wo­ści: Orsk


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­skiem, do­ty­czą­cy Orska

Wiktionary

Orski, Orska – pol­skie naz­wi­sko, w Pol­sce nosi je ok. 350 osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wiele ulg w swo­jej krót­kiej, bo za­led­wie dwu­let­niej służ­bie na linii oren­bur­skiej (w twier­dzy or­skiej) otrzy­mał wspo­mi­na­ny już wie­lo­krot­nie Wa­le­rian Sta­ni­szew­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orsk mrz., Or mrz.

Wiktionary


orson

obce imię mę­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orson Hodge – po­stać fik­cyj­na, bo­ha­ter se­ria­lu Go­to­we na wszyst­ko
  • Orson Hyde – czło­nek Kwo­rum Dwu­na­stu Apo­sto­łów
  • Orson Scott Card – współ­czes­ny autor scien­ce fic­tion i fan­ta­sy
  • Ge­or­ge Orson Wel­les – ame­ry­kań­ski re­ży­ser, pro­du­cent, sce­na­rzy­sta i aktor fil­mo­wy
  • Orson – ame­ry­kań­ski ze­spół roc­ko­wy, pow­sta­ły w 1999 roku
  • Orson i Oli­via – fran­cu­ski se­rial ani­mo­wa­ny daw­niej emi­to­wa­ny w Pol­sce

Wikipedia


orstew

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. żerdź ze szcze­bla­mi do su­sze­nia siana

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orstewka ż.

Wiktionary


orstewka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. zob. or­stew.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orstew mrz.

Wiktionary


orsza

Orsza ( Орша ("Orsza"), lub Ворша ("Vor­sza")) – mia­sto w pół­noc­no-wschod­niej czę­ści Bia­ło­ru­si, nad Dnie­prem, u uj­ścia Or­szy­cy, w ob­wo­dzie wi­teb­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu or­szań­skie­go; około 114 tys. miesz­kań­ców (2019).

Mia­sto na­le­ża­ło do Wiel­kie­go Księ­stwa Li­tew­skie­go oraz do I Rze­czy­po­spo­li­tej. Do I ro­zbio­ru było mia­stem kró­lew­skim i sto­li­cą po­wia­tu or­szań­skie­go w wo­je­wództ­wie wi­teb­skim. Sta­no­wi­ło ważną li­tew­sko-pol­ską twier­dzę Bramy Smo­leń­skiej.

Wikipedia


orszaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od or­szak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orszak m.

 przym. orszakowy

Wiktionary


orszada

napój chło­dzą­cy pro­du­ko­wa­ny z cukru, wody lub mleka i utar­tych mig­da­łów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) kulin. napój chło­dzą­cy z utar­tych mig­da­łów, cukru i wody lub mleka;

Wiktionary

Or­sza­da, syrop or­sza­do­wy (z fr. "or­ge­a­de" od "orge", jęcz­mień) – słod­ki napój chło­dzą­cy spo­rzą­dza­ny zaz­wy­czaj z mig­da­łów, cukru i wody (ró­ża­nej, po­ma­rań­czo­wej) lub mleka.

Wyt­wa­rza­ny był pier­wot­nie z mie­szan­ki jęcz­mie­nia i mig­da­łów. Ma wy­raź­ny, mig­da­ło­wy smak i jest skład­ni­kiem wielu kok­taj­li, jed­nym z sze­rzej zna­nych jest "Mai Tai".

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na sie­dze­niach tych pełno było pań stroj­nych, w poś­rod­ku mnó­stwo panów, któ­rzy się koło nich krę­ci­li, przy­no­sząc li­mo­nia­dę, or­sza­dę i cu­kier­ki.

 (1.1) Emma chcia­ła wyjść; tłum jed­nak na­peł­niał ko­ry­ta­rze, opa­dła więc na fotel z bi­ciem serca, które ta­mo­wa­ło jej od­dech. Karol, oba­wia­jąc się, aby nie zemd­la­ła, po­biegł do bu­fe­tu przy­nieść szklan­kę or­sza­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orszadowy

Wiktionary


orszagh

[czy­taj: ORsak lub ORszak] naz­wi­sko


SJP.pl


orszak

1. grono ludzi to­wa­rzy­szą­cych komuś lub cze­muś; asy­sta; świta;
2. daw­niej: tłum, od­dział


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) grupa ludzi uro­czy­ście to­wa­rzy­szą­cych komuś

 (1.2) daw. gro­ma­da, tłum, od­dział

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­szak we­sel­ny już ocze­ki­wał pana mło­de­go, z or­kie­strą zło­żo­ną z skrzy­piec, fle­ci­ka i tam­bu­ry­na…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʃak, AS: oršak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. orszaczek m.

 przym. orszakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asysta, świta, poczet

Wiktionary


orszakowy

→ or­szak


SJP.pl

Patrz:

orszak

orszał

ga­tu­nek owada z ro­dzi­ny żu­ko­wa­tych z rzędu chrzą­szczy


SJP.pl


orszański

przy­miot­nik od: Orsza (mia­sto na Bia­ło­ru­si)


SJP.pl


orszelina

ro­dzaj drzew i krze­wów z rzędu wrzo­sow­ców


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cleth­ra|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny or­sze­li­no­wa­tych o owło­sio­nych li­ściach i kwia­tach wy­ra­sta­ją­cych w gro­nach;

Wiktionary

Or­sze­li­na ("Cleth­ra") – ro­dzaj krze­wów i ni­skich drzew z ro­dzi­ny or­sze­li­no­wa­tych. Na­le­ży do niego 81 ga­tun­ków. Ro­śli­ny te wy­stę­pu­ją we wschod­niej i po­łud­nio­wej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, w pół­noc­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej, we wschod­niej i po­łud­nio­wo-wschod­niej Azji oraz na Ma­de­rze (jeden ga­tu­nek – or­sze­li­na drze­wia­sta "C.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na biało zak­wi­tły chiń­skie krze­wy hep­ta­ko­dium, ja­poń­skie or­sze­li­ny, a kil­ku­me­tro­wej wy­so­ko­ści ara­lie chiń­skie mają już pąki, które roz­wi­ną się w ciągu ty­god­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orszelinowate nmos.

 przym. orszelinowy

Wiktionary


orszewice

Or­sze­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie łę­czyc­kim, w gmi­nie Góra Świę­tej Mał­go­rza­ty.

Oj­rzy­sze­wi­ce (Or­sze­wi­ce) były wsią dóbr pre­sty­mo­nial­nych ka­pi­tu­ły ko­le­gia­ty łę­czyc­kiej w po­wie­cie łę­czyc­kim wo­je­wództ­wa łę­czyc­kie­go w końcu XVI wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


orszowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ru­mu­nii nad Du­na­jem;

Wiktionary

Or­szo­wa (także: "Or­sza­wa", daw­niej "Ors­cha­wa"; rum. "Orșova", węg. "Or­so­va", serb. "Rušava") – mia­sto w Ru­mu­nii nad Du­na­jem, w okrę­gu Mehedinți.

Mia­sto wspom­nia­ne było pod ła­ciń­ską nazwą "Ur­so­ua" w roku 1150. W okre­sie pa­no­wa­nia rzym­skie­go po­ło­żo­ne było w hi­sto­rycz­nej kra­i­nie zwa­nej Dacją, a na­stęp­nie Ba­na­tem.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orszowianin mos., orszowianka ż.

 przym. orszowski

Wiktionary


orszowski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­szo­wą, do­ty­czą­cy Or­szo­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orszowa ż.

Wiktionary


orszoł

or­szoł pa­sko­wa­ny, or­szoł prąż­ko­wa­ny - ga­tun­ki chrzą­szczy z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Or­szoł ("Tri­chius") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny poś­więt­ni­ko­wa­tych i po­dro­dzi­ny kru­szczy­co­wa­tych.

Wikipedia


orsztyn

nie­prze­pu­szczal­na war­stwa gleb pod­mo­kłych; ru­da­wiec


SJP.pl

Orsz­tyn – forma kon­kre­cji wy­stę­pu­ją­ca w sil­nie zbie­li­co­wa­nych gle­bach bie­li­co­wych, bie­li­cach i gle­jo­bie­li­cach. Jest to sce­men­to­wa­na ciem­no­bru­nat­na forma po­zio­mu ilu­wial­ne­go, pow­sta­ła przy szcze­gól­nie in­ten­syw­nym i dłu­gotr­wa­łym pro­ce­sie bie­li­co­wa­nia. Wy­trą­ce­nia amor­ficz­nych form glinu, że­la­za i próch­ni­cy two­rzą war­stwę trud­ną do sfor­so­wa­nia dla wody i ko­rze­ni drzew.

Wikipedia


orszulak

naz­wi­sko


SJP.pl


orszulik

naz­wi­sko


SJP.pl


orszulski

naz­wi­sko


SJP.pl


orszymowo

Or­szy­mo­wo – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoc­kim, w gmi­nie Mała Wieś.

Wieś "Or­szu­mow" na­le­ża­ła do sta­ro­stwa wy­szo­grodz­kie­go w 1617 roku.

W la­tach 1954–1958 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Or­szy­mo­wo, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Or­szy­mo­wo. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa płoc­kie­go.

Wikipedia


ort

drob­na mo­ne­ta srebr­na bita w wielu kra­jach eu­ro­pej­skich (rów­nież w Pol­sce)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. nu­mizm. srebr­ny pie­niądz eu­ro­pej­ski bę­dą­cy w obie­gu w XVI–XVIII wieku;

 (1.2) górn. typ po­zio­me­go chod­ni­ka w gór­nict­wie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ort im Inn­kre­is – gmina w kraju związ­ko­wym Górna Au­stria, w po­wie­cie Ried im Inn­kre­is
  • Ort – dziel­ni­ca Fre­y­ung
  • ort – mo­ne­ta
  • ort – wy­ro­bi­sko
  • Fette Ort
  • ORT
  • Orth

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słowo ort w ję­zy­ku sta­ro­nie­miec­kim na ob­sza­rach Na­dre­nii, pół­noc­nych Nie­miec i Skan­dy­na­wii oz­na­cza­ło czwar­tą część ja­kiejś ca­ło­ści, a w obie­gu pie­nięż­nym ćwierć ta­la­ra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrt, AS: ort

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ćwierćtalar

Wiktionary


ort.

skrót

 (1.1) = eduk. błąd or­to­gra­ficz­ny, or­to­graf

Wiktionary


ortalion

1. ro­dzaj cien­kiej, nie­prze­ma­kal­nej tka­ni­ny;
2. płaszcz z ta­kiej tka­ni­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ro­dzaj spor­to­wej, nie­prze­ma­kal­nej tka­ni­ny z syn­te­tycz­ne­go włó­kna;

 (1.2) pot. okry­cie wierzch­nie z or­ta­lio­nu (1.1)

Wiktionary

Or­ta­lion – tka­ni­na z włó­kna po­lia­mid-6 (zna­ne­go jako nylon-6) wy­ko­rzy­sty­wa­na do szy­cia odzie­ży wierzch­niej: kur­tek i pła­szczy, a także uży­wa­na do celów de­ko­ra­cyj­nych. Jest nie­prze­pu­szczal­na oraz chro­ni przed wia­trem i zim­nem. Nazwa jest zna­kiem to­wa­ro­wym uży­wa­nym na te­re­nie Włoch przez nie­miec­ką firmę.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔrˈtalʲjɔ̃n, AS: ortalʹi ̯õn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortalionowiec m., ortalionówka ż., ortalionik mrz.

 przym. ortalionowy

Wiktionary


ortalionik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od or­ta­lion

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortalion m.

Wiktionary


ortalionowy

→ or­ta­lion


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) uszy­ty z or­ta­lio­nu

Wiktionary

Patrz:

ortalion

Przykłady

 (1.1) Zimą nosił or­ta­lio­no­wą czap­kę z dasz­kiem, latem cho­dził z gołą głową, zesch­nię­ty od słoń­ca i nie­prze­ma­kal­ny.

 (1.1) Ubra­ny był w or­ta­lio­no­wą kurt­kę ko­lo­ru gra­na­to­we­go z na­pi­sem na ple­cy­e­cach Adi­das.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortalion m.

Wiktionary


ortel

rze­czow­nik, ro­dzaj męski

 (1.1) stpol. wyrok, de­kret, sen­ten­cja

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ortel Kró­lew­ski Pier­wszy
  • Ortel Ksią­żę­cy Drugi
  • Ortel Ksią­żę­cy Pier­wszy

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) hortyl, ortyl

Wiktionary


orteza

apa­rat za­stę­pu­ją­cy lub kom­pen­su­ją­cy na­tu­ral­ną funk­cję sta­wów


SJP.pl

Or­te­za (od or­to­pe­dycz­na pro­te­za) – apa­rat or­to­pe­dycz­ny sta­bi­li­zu­ją­cy stawy lub od­ci­nek ciała, zwy­kle za­stę­pu­ją­cy opa­tru­nek gip­so­wy. Jego głów­nym za­da­niem jest unie­ru­cho­mie­nie sta­wów koń­czyn, które ule­gły ura­zom np. skrę­ce­nia, zwich­nię­cia lub zer­wa­nia wię­za­deł.

Wikipedia


ortikon

Or­ti­kon – jeden z ro­dza­jów lampy ana­li­zu­ją­cej.

Wy­bie­ra­nie wiąz­ką elek­tro­nów w tego typu lam­pie od­by­wa się or­to­go­nal­nie (pro­sto­pad­le) do płyt­ki świa­tło­czu­łej. Stru­mień elek­tro­nów był wol­niej­szy niż w iko­no­sko­pie i su­pe­ri­ko­no­sko­pie, lampa nie ge­ne­ro­wa­ła zatem sy­gna­łów fał­szy­wych (ciem­nych plam w obra­zie).

Wikipedia


orto-

prze­dro­stek

 (1.1) dobry, po­praw­ny, pra­wi­dło­wy, pro­sty, słusz­ny

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • w che­mii:
    • w che­mii or­ga­nicz­nej: orto (skrót o-) – po­ło­że­nie pod­staw­ni­ków sze­ściocz­ło­no­we­go pier­ście­nia aro­ma­tycz­ne­go w po­zy­cjach 1 i 2. Patrz izo­me­ria orto, meta, para.
    • w che­mii nie­or­ga­nicz­nej: orto - prze­dro­stek sto­so­wa­ny w na­zew­nict­wie kwa­sów i soli o mak­sy­mal­nym uwod­nie­niu czą­stecz­ki. Prze­ci­wień­stwem jest forma meta- o mi­ni­mal­nej za­war­to­ści wody. Por. kwasy meta- ...
  • W ge­o­lo­gii (pe­tro­lo­gii): orto - skały wy­wo­dzą­ce się od skał mag­mo­wych (np. or­to­gnejs)
  • Orto
  • inne hasła roz­po­czy­na­ją­ce się od pre­fik­su orto
  • meta, para

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) ortoepia, ortogra­fia, ortopeda

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrtɔ, AS: orto

Wiktionary


ortocentrum

miej­sce ge­o­me­trycz­ne, gdzie prze­ci­na­ją się wy­so­ko­ści trój­ką­ta


SJP.pl


ortochromatyczny

wy­ka­zu­ją­cy niską czu­łość na barwę czer­wo­ną


SJP.pl


ortochromatyzacja

or­to­chro­ma­ty­za­cja kli­szy - uczy­nie­nie kli­szy fo­to­gra­ficz­nej or­to­chro­ma­tycz­ną


SJP.pl


ortodiagram

ry­su­nek uwi­dacz­nia­ją­cy or­ga­ny wew­nętrz­ne czło­wie­ka prześ­wiet­lo­ne­go pro­mie­nia­mi Ro­ent­ge­na


SJP.pl


ortodoks

osoba ści­śle prze­strze­ga­ją­ca zasad wiary, ide­o­lo­gii; or­to­dok­sa; pra­wo­wier­ny


SJP.pl


ortodoksa

osoba, która jest gor­li­wym wyz­naw­cą ja­kiejś dok­try­ny, idei, zwy­kle re­li­gij­nej; or­to­doks


SJP.pl


ortodoksalny

1. za­kła­da­ją­cy ści­słe prze­strze­ga­nie ja­kie­goś ko­dek­su zasad;
2. ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy ja­kiejś dok­try­ny, zwła­szcza re­li­gij­nej; or­to­dok­syj­ny


SJP.pl


ortodoksja

wier­ne prze­strze­ga­nie praw re­li­gii; pra­wo­wier­ność


SJP.pl

Or­to­dok­sja (j. grec­ki: ὀρθός "ort­hós" – słusz­ny, δόξα "dóxa" – wiara, chwa­ła/sława) – ści­sła wier­ność dok­try­nie, dog­ma­to­wi, zwła­szcza re­li­gij­ne­mu. Współ­cze­śnie jest toż­sa­ma ry­go­ry­stycz­ne­mu prze­strze­ga­niu ja­kie­goś zbio­ru zasad.

Pla­ton za swym mi­strzem, So­kra­te­sem, uwa­żał (w „Pań­stwie”), że lu­dzie mogą „my­śleć” lub „mnie­mać”.

Wikipedia


ortodoksyjność

ści­słe prze­strze­ga­nie okre­ślo­ne­go kredo; pra­wo­wier­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest or­to­dok­syj­ne; cecha tych, któ­rzy są or­to­dok­syj­ni

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortodoksja ż., ortodoks m., ortodoksa m.

 przym. ortodoksyjny

 przysł. ortodoksyjnie

Wiktionary


ortodoksyjny

1. za­kła­da­ją­cy ści­słe prze­strze­ga­nie ja­kie­goś ko­dek­su zasad;
2. ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy ja­kiejś dok­try­ny, zwła­szcza re­li­gij­nej


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) (o dok­try­nie, ide­o­lo­gii) ści­śle wier­ny za­sa­dom

 (1.2) ry­go­ry­stycz­nie prze­strze­ga­ją­cy zasad ja­kiejś dok­try­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W "or­to­dok­syj­nej" wer­sji be­ha­wio­ryz­mu naj­pierw wy­stę­pu­je re­ak­cja, na­stęp­nie zaś bo­dziec.

 (1.2) – PZPN jest ostat­nim or­to­dok­syj­nym ba­stio­nem ko­mu­ny w Pol­sce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ, AS: ortodoksyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortodoksyjność ż., ortodoksja ż., ortodoks m., ortodoksa m.

 przym. ortodoksalny

 przysł. ortodoksalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) prawowierny, ortodoksalny

Wiktionary


ortodoncja

dział sto­ma­to­lo­gii, nauka zaj­mu­ją­ca się dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem nie­pra­wi­dło­wo­ści zę­bo­wo-zgry­zo­wych (na­by­tych lub wro­dzo­nych) oraz za­po­bie­ga­niem im; or­to­pe­dia szczę­ko­wo-twa­rzo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. sto­mat. dział sto­ma­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się za­po­bie­ga­niem i le­cze­niem wad zgry­zu oraz nie­pra­wi­dło­wo­ści usta­wie­nia zębów i szczęk

Wiktionary

Or­to­don­cja – dzie­dzi­na sto­ma­to­lo­gii, która zaj­mu­je się le­cze­niem wad zgry­zu, wad szczę­ko­wo-twa­rzo­wych oraz ko­ry­go­wa­niem nie­pra­wi­dło­wo­ści zę­bo­wych. Le­cze­nie or­to­don­tycz­ne prze­pro­wa­dza się u pa­cjen­tów w każ­dym wieku z po­wo­dów pro­fi­lak­tycz­nych i este­tycz­nych.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ortodonta mos., ortodontka ż.

 przym. ortodontyczny

Wiktionary


ortodonta

le­karz sto­ma­to­log spe­cja­li­zu­ją­cy się w dzie­dzi­nie or­to­don­cji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) sto­mat. sto­ma­to­log, spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­to­don­cji (le­cze­nia wad zgry­zu)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortodoncja ż.

:: fż. ortodontka ż.

 przym. ortodontyczny

Wiktionary


ortodontka

den­tyst­ka spe­cja­li­zu­ją­ca się w za­kre­sie or­to­don­cji


SJP.pl


ortodontyczny

→ or­to­don­cja


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z or­to­don­cją

Wiktionary

Patrz:

ortodoncja

Powiązane:

 rzecz. ortodoncja ż., ortodonta m., ortodontka ż.

Wiktionary


ortodontyka

rzad­ko: or­to­don­cja (dział sto­ma­to­lo­gii)


SJP.pl


ortodroma

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nawig. żegl. naj­krót­sza droga po­mię­dzy dwoma punk­ta­mi na po­wierzch­ni kuli bie­gną­ca po jej po­wierzch­ni; frag­ment koła wiel­kie­go;

Wiktionary

Or­to­dro­ma (st.gr. ὀρθόs, "ort­hos", pro­sty, pra­wi­dło­wy; δρόμος, "dro­mos", droga, prze­bieg) – naj­krót­sza droga mię­dzy dwoma punk­ta­mi na po­wierzch­ni kuli bie­gną­ca po jej po­wierzch­ni. Sta­no­wi ona za­wsze frag­ment okrę­gu wiel­kie­go. Linię or­to­dro­my otrzy­mu­je się przez prze­cię­cie kuli pła­szczyz­ną prze­cho­dzą­cą przez punk­ty for­mu­la_1 na po­wierzch­ni tej kuli oraz przez śro­dek kuli.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ortodromiczny

Wiktionary


ortoepia

dział ję­zy­koz­naw­stwa zaj­mu­ją­cy się oceną po­praw­no­ści tek­stów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jęz. nauka o nor­mach wy­mo­wy

 (1.2) po­praw­ne wy­sło­wie­nie, wy­sła­wia­nie się

Wiktionary

Or­to­e­pia (gr. ὀρθός, "ort­hos" „po­praw­ny”; ἔπος, "épos" „słowo, mowa”) – unor­mo­wa­ny sy­stem wy­mo­wy kon­kret­ne­go ję­zy­ka, w szcze­gól­no­ści od­mia­ny li­te­rac­kiej (stan­dar­do­wej). Mia­nem or­to­e­pii okre­śla się rów­nież dy­scy­pli­nę, któ­rej przed­mio­tem za­in­te­re­so­wań są normy wy­mo­wy; jest to dział bli­sko zwią­za­ny z fo­ne­ty­ką i fo­no­lo­gią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔˈɛpʲja, AS: ortoepʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ortoepiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kultura języka

Wiktionary


ortoepiczny

→ or­to­e­pia


SJP.pl

Patrz:

ortoepia

ortofonia

za­sa­dy po­praw­nej wy­mo­wy wy­ra­zów da­ne­go ję­zy­ka, nauka po­praw­ne­go wy­ma­wia­nia


SJP.pl

Or­to­fo­nia (z gr. "ort­hós" ‘po­praw­ny’ i "phōné" ‘dźwięk’) – pro­ces ucze­nia oraz nauka o po­praw­nej wy­mo­wie i brzmie­niu wy­ra­zów oraz ich po­łą­czeń. Usta­la ona za­sa­dy pra­wi­dło­wej wy­mo­wy da­ne­go ję­zy­ka.

Wikipedia


ortofoniczny

→ or­to­fo­nia


SJP.pl

Patrz:

ortofonia

ortofosforan

sól lub ester kwasu fos­fo­ro­we­go(V)


SJP.pl


ortofosforowy

kwas or­to­fos­fo­ro­wy - zwią­zek nie­or­ga­nicz­ny, kwas tle­no­wy; kwas fos­fo­ro­wy


SJP.pl


ortofotomapa

mapa przed­sta­wio­na za po­mo­cą zdjęć ae­ro­fo­to­gra­ficz­nych, np. Go­o­gle Earth


SJP.pl

Or­to­fo­to­ma­pa, mapa fo­to­gra­ficz­na – mapa, któ­rej treść przed­sta­wio­na jest obra­zem ae­ro­fo­to­gra­ficz­nym (zwy­kle zdję­cia lot­ni­cze lub sa­te­li­tar­ne po­wierzch­ni ziem­skiej) przet­wo­rzo­nym me­to­dą róż­nicz­ko­wą oraz przed­sta­wio­na w na­wią­za­niu do ukła­du współ­rzęd­nych przy­ję­te­go odw­zo­ro­wa­nia kar­to­gra­ficz­ne­go. Ina­czej ze­spół przet­wo­rzo­nych zdjęć lot­ni­czych, do­pa­so­wa­nych do jed­no­li­tej skali i wpa­so­wa­nych na punk­ty os­no­wy ge­o­de­zyj­nej (fo­to­gra­me­trycz­nej).

Wikipedia


ortofrenia

pe­da­go­gi­ka lecz­ni­cza zaj­mu­ją­ca się ko­ry­go­wa­niem psy­chicz­nych od­chy­leń od normy


SJP.pl


ortogenetyczny

→ or­to­ge­ne­za


SJP.pl

Patrz:

ortogeneza

ortogeneza

te­o­ria roz­wo­ju kie­run­ko­we­go, we­dług któ­rej ewo­lu­cja do­ko­nu­je się we­dług okre­ślo­nej linii, bez istot­ne­go wpły­wu do­bo­ru na­tu­ral­ne­go i czyn­ni­ków śro­do­wi­ska; or­to­e­wo­lu­cja


SJP.pl

Or­to­ge­ne­za, ewo­lu­cja or­to­ge­ne­tycz­na, au­to­ge­ne­za – te­o­ria roz­wo­ju kie­run­ko­we­go, hi­po­te­za gło­szą­ca, że różne formy życia two­rzą jedną wspól­ną linię roz­wo­jo­wą, po któ­rej prze­mie­szcza­ją się dzię­ki pew­nej wew­nętrz­nej lub zew­nętrz­nej "sile na­pę­do­wej". Or­to­ge­ne­za miała swe ko­rze­nie w fi­lo­zo­fii esen­cja­liz­mu, idei wi­ta­liz­mu oraz te­le­o­lo­gii oraz pro­po­no­wa­ła ist­nie­nie wew­nętrz­ne­go pędu pro­wa­dzą­ce­go do prze­mian ga­tun­ków.

Wikipedia


ortognatyzm

pio­no­wy zarys pro­fi­lu twa­rzo­czasz­ki cha­rak­te­ry­stycz­ny głów­nie dla współ­czes­ne­go bia­łe­go czło­wie­ka


SJP.pl

Or­to­gna­tyzm – cecha bu­do­wy twa­rzo­czasz­ki po­le­ga­ją­ca na tym, że kości twa­rzo­we są nieco wy­su­nię­te ku przo­do­wi w sto­sun­ku do po­wierzch­ni całej twa­rzy (two­rzą pio­no­wy zarys pro­fi­lu). Cecha ta jest cha­rak­te­ry­stycz­na dla bia­łej od­mia­ny czło­wie­ka.

Prze­ci­wień­stwem or­to­gna­tyz­mu jest pro­gna­tyzm.

Wikipedia


ortognejs

Or­to­gnejs – gnejs o skła­dzie gra­ni­to­i­du, pow­sta­ły z jego prze­o­bra­że­nia.

Nazwa "ort­ho­gne­iss" zo­sta­ła wpro­wa­dzo­na w 1891 przez Karla He­in­ri­cha Fer­di­nan­da Ro­sen­bus­cha[].

Wikipedia


ortogonalność

cecha ele­men­tów or­to­go­nal­nych


SJP.pl

Or­to­go­nal­ność (z gr. "ortho" – pro­sto, pro­sty, "gonia" – kąt) – uo­gól­nie­nie po­ję­cia pro­sto­pa­dło­ści zna­ne­go z ge­o­me­trii eu­kli­de­so­wej na ab­strak­cyj­ne prze­strze­nie z okre­ślo­nym ilo­czy­nem ska­lar­nym, jak np. prze­strze­nie uni­tar­ne (w tym prze­strze­nie Hil­ber­ta) czy prze­strze­nie or­to­go­nal­ne.

Wikipedia


ortogonalny

pro­sto­pa­dły, two­rzą­cy kąt pro­sty


SJP.pl


ortograf

ję­zy­koz­naw­ca spe­cja­li­zu­ją­cy się w or­to­gra­fii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pot. uczn. błąd or­to­gra­ficz­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) spe­cja­li­sta w za­kre­sie or­to­gra­fii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortografia ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) błąd ortograficzny, pot. środ. byk

Wiktionary


ortografia

1. zbiór zasad i prze­pi­sów obo­wią­zu­ją­cych w danym ję­zy­ku, do­ty­czą­cych po­praw­nej pi­sow­ni;
2. spo­sób pi­sa­nia wy­ra­zów; gra­fia, pi­sow­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­stem pisma, re­pre­zen­ta­cji ję­zy­ka w for­mie pi­śmien­nej

 (1.2) zbiór umow­nych prze­pi­sów re­gu­lu­ją­cych spo­sób po­słu­gi­wa­nia się sy­ste­mem pisma, nor­ma­li­zo­wa­nych i przy­sto­so­wy­wa­nych do da­ne­go ję­zy­ka

Wiktionary

Or­to­gra­fia (z gr. ορθο-, ortho- „po­praw­ny”, γραφος, gra­fos „pi­szą­cy”), ina­czej pi­sow­nia (daw­niej "pra­wo­pis") – zbiór prze­pi­sów re­gu­lu­ją­cych spo­sób za­pi­su słów da­ne­go ję­zy­ka za po­mo­cą liter al­fa­be­tu lub in­nych sym­bo­li.

Spo­so­bem re­pre­zen­ta­cji ję­zy­ka w po­sta­ci pi­sem­nej rzą­dzą kon­wen­cjo­nal­ne za­sa­dy, spro­wa­dza­ją­ce się do mniej­szej lub więk­szej zgod­no­ści mię­dzy dźwię­ka­mi (ję­zy­ka mó­wio­ne­go) a li­te­ra­mi (ję­zy­ka pi­sa­ne­go).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Moi ro­dzi­ce po­pro­si­li moją na­u­czy­ciel­kę, aby zwra­ca­ła więk­szą uwagę na moje pro­ble­my z or­to­gra­fią.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔˈɡrafʲja, AS: ortografʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortograf m.

 przym. ortograficzny

 przysł. ortograficznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pisownia, daw. prawopis

Wiktionary


ortograficznie

przy­słó­wek

 (1.1) po­praw­nie pod wzglę­dem or­to­gra­ficz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) - Zre­zy­gno­wać ze sto­so­wa­nia pol­skich zna­ków dia­kry­tycz­nych - takie roz­wią­za­nie po­sia­da wiele zalet: nie­za­leż­nie od sy­ste­mu za­wsze widać znaki, a poza tym wy­ra­zy nie są po­dzie­lo­ne dziw­ny­mi zna­ka­mi. Może słowa nie są po­praw­ne or­to­gra­ficz­nie, ale względ­nie czy­tel­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔɡraˈfʲit͡ʃʲɲɛ, AS: ortografʹičʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortografia ż.

 przym. ortograficzny

Wiktionary


ortograficzny

zwią­za­ny z or­to­gra­fią


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy or­to­gra­fii, od­no­szą­cy się do or­to­gra­fii, zgod­ny z za­sa­da­mi or­to­gra­fii, trak­tu­ją­cy o or­to­gra­fii

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔɡraˈfʲit͡ʃnɨ, AS: ortografʹičny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortografia ż.

 przysł. ortograficznie

Wiktionary


ortokineza

ruch po­stę­po­wy or­ga­niz­mów ży­wych, bę­dą­cy re­ak­cją na zew­nętrz­ny bo­dziec


SJP.pl


ortoklaz

gli­no­krze­mian po­ta­su, mi­ne­rał z grupy ska­le­ni


SJP.pl

Or­to­klaz – mi­ne­rał z gro­ma­dy krze­mia­nów, jedna z trzech (oprócz mi­kro­kli­nu i sa­ni­dy­nu) od­mian po­li­mor­ficz­nych ska­le­nia po­ta­so­we­go.

Nazwa po­cho­dzi od gr. "ort­hos" = pro­sty oraz "klao" = łamię ("klan" = łamać; "kla­sis" = łu­pli­wy) – nazwa na­wią­zu­je do pro­ste­go kąta mię­dzy pła­szczyz­na­mi łu­pli­wo­ści w tym mi­ne­ra­le.

Wikipedia


ortokrezol

pro­dukt otrzy­my­wa­ny ze smoły kok­sow­ni­czej lub węgla ka­mien­ne­go, uży­wa­ny do wy­ro­bu środ­ków far­ma­ce­u­tycz­nych i de­zyn­fek­cyj­nych


SJP.pl


ortokrzemowy

kwas or­to­krze­mo­wy - nie­or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny pow­sta­ły z po­łą­cze­nia krze­mu, tlenu i wo­do­ru; kwas krze­mo­wy


SJP.pl


ortolan

ptak śpie­wa­ją­cy, ga­tu­nek trznad­la


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) syst. ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Em­be­ri­za hor­tu­la­na|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny trznad­li;

 (1.2) ornit. ptak z ga­tun­ku or­to­lan (1.1)

Wiktionary

Or­to­lan, trzna­del or­to­lan ("Em­be­ri­za hor­tu­la­na") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka wę­drow­ne­go z ro­dzi­ny trznad­li (Em­be­ri­zi­dae), za­miesz­ku­ją­cy więk­szość Eu­ro­py oraz za­chod­nią i środ­ko­wą Azję. Zi­mu­je w Afry­ce Sub­sa­ha­ryj­skiej. Jego li­czeb­ność spada, ale nie jest za­gro­żo­ny wy­gi­nię­ciem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sta­ro­żyt­ni Rzy­mia­nie ła­pa­li i jedli or­to­la­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈtɔlãn, AS: ortolãn

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) trznadel ortolan

Wiktionary


ortonormalność

cecha ele­men­tów or­to­nor­mal­nych


SJP.pl

Or­to­nor­mal­ność – or­to­go­nal­ność wraz z do­da­nym wa­run­kiem "unor­mo­wa­nia", tzn. wy­ma­ga­nia, aby ele­men­ty or­to­go­nal­ne miały dłu­gość jed­nost­ko­wą (były wer­so­ra­mi). Jest to pod­sta­wo­wa włas­ność wek­to­rów bazy or­to­nor­mal­nej danej prze­strze­ni uni­tar­nej.

Wikipedia


ortonormalny

or­to­go­nal­ny o dłu­go­ści jed­nost­ko­wej


SJP.pl


ortopeda

1. le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w or­to­pe­dii;
2. spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się wy­ko­na­niem obu­wia lub apa­ra­tu or­to­pe­dycz­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie or­to­pe­dii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Or­to­pe­dzi by­wa­ją na­zy­wa­ni chi­rur­ga­mi „twar­dy­mi”, w odróż­nie­niu do po­zo­sta­łych chi­rur­gów, na­zy­wa­nych „mięk­ki­mi”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔˈpɛda, AS: ortopeda

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ortopedyczny

 rzecz. ortopedia ż.

Wiktionary


ortopedagogiczny

→ or­to­pe­da­go­gi­ka


SJP.pl

Patrz:

ortopedagogika

ortopedia

1. dział me­dy­cy­ny, nauka zaj­mu­ją­ca się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem ura­zów i wad (wro­dzo­nych lub na­by­tych) na­rzą­du ruchu;
2. od­dział or­to­pe­dycz­ny w szpi­ta­lu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny i spe­cja­li­za­cja le­kar­ska zaj­mu­ją­ca się me­cha­nicz­ny­mi aspek­ta­mi scho­rzeń ukła­du ruchu;

 (1.2) pot. od­dział or­to­pe­dycz­ny w szpi­ta­lu

Wiktionary

Or­to­pe­dia – jedna z pod­sta­wo­wych spe­cjal­no­ści le­kar­skich. Sku­pia się na dia­gno­sty­ce i le­cze­niu ope­ra­cyj­nym i za­cho­waw­czym scho­rzeń, wad wro­dzo­nych i na­by­tych, za­pa­leń, za­ka­żeń, no­wot­wo­rów oraz usz­ko­dzeń i zmian po­u­ra­zo­wych na­rzą­du ruchu: szkie­le­tu (z wy­jąt­kiem kości czasz­ki), ukła­du wię­za­dło­wo-sta­wo­we­go oraz mię­śni, ner­wów i na­czyń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy w wa­szym szpi­ta­lu ist­nie­je od­dział or­to­pe­dii?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔˈpɛdʲja, AS: ortopedʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortopeda mos.

 przym. ortopedyczny

 przysł. ortopedycznie

Wiktionary


ortopedka

→ or­to­pe­da; or­to­pe­dyst­ka


SJP.pl


ortopedyczny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z or­to­pe­dią lub or­to­pe­da­mi

 (1.2) zwią­za­ny z le­cze­niem ura­zów ukła­du kost­ne­go

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔpɛˈdɨt͡ʃnɨ, AS: ortopedyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortopeda m., ortopedia ż.

Wiktionary


ortopedysta

daw­niej: or­to­pe­da


SJP.pl


ortopedystka

→ or­to­pe­dy­sta


SJP.pl

Patrz:

ortopedysta

ortopiroksen

pi­rok­sen o rom­bo­wej struk­tu­rze kry­sta­licz­nej


SJP.pl

Or­to­pi­rok­se­ny – pod­gru­pa mi­ne­ra­łów zwa­nych pi­rok­se­na­mi o wzo­rze ogól­nym XY(Si,Al)2O6, gdzie X oz­na­cza wapń, ma­gnez, sód lub że­la­zo2+ (rza­dziej cynk, lit lub man­gan), na­to­miast Y – jony zwy­kle mniej­szych roz­mia­rów: chro­mu, glinu, że­la­za3+, ma­gne­zu, man­ga­nu, skan­du, ty­ta­nu czy wa­na­du. Cechą wy­róż­nia­ją­cą or­to­pi­rok­se­ny jest rom­bo­wa struk­tu­ra kry­sta­licz­na.

Wikipedia


ortopsychiatria

dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się le­cze­niem lek­kich za­bu­rzeń psy­chicz­nych oraz za­po­bie­ga­niem cho­ro­bom psy­chicz­nym


SJP.pl


ortopsychiatryczny

→ or­top­sy­chia­tria


SJP.pl

Patrz:

ortopsychiatria

ortoptyczny

→ or­top­ty­ka


SJP.pl

Patrz:

ortoptyka

ortoptyka

dział oku­li­sty­ki zaj­mu­ją­cy się dia­gno­zą i le­cze­niem za­bu­rzeń wi­dze­nia obu­ocz­ne­go oraz ru­cho­mo­ści gałki ocz­nej, w szcze­gól­no­ści zezem oraz nie­do­wi­dze­niem


SJP.pl


ortoptysta

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się dia­gno­zą i re­ha­bi­li­ta­cją wy­bra­nych funk­cji wzro­ko­wych, głów­nie za­bu­rzeń wi­dze­nia obu­ocz­ne­go


SJP.pl


ortoptystka

→ or­top­ty­sta


SJP.pl

Patrz:

ortoptysta

ortoreksja

ob­se­sja na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ob­se­sja na punk­cie spo­ży­wa­nia zdro­wej żyw­no­ści;

Wiktionary

Or­to­rek­sja ("ort­ho­re­xia ner­vo­sa"; "ortho" – pra­wi­dło­wy; "ore­xis" – ape­tyt) – pa­to­lo­gicz­na kon­cen­tra­cja na spo­ży­wa­niu zdro­we­go je­dze­nia, która pro­wa­dzi do znacz­nych ogra­ni­czeń ży­wie­nio­wych. Ści­sła kon­tro­la diety jest próbą osią­gnię­cia op­ty­mal­ne­go zdro­wia oraz uni­knię­cia cho­rób. Or­to­rek­sja nie zo­sta­ła dotąd ujęta w no­zo­lo­gicz­nych kla­sy­fi­ka­cjach, lecz przyj­mu­je się, że na­le­ży ona do spek­trum za­bu­rzeń odży­wia­nia. Ter­min za­pro­po­no­wa­ny w 1997 roku przez ame­ry­kań­skie­go le­ka­rza Ste­ve­na Brat­ma­na.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Co wię­cej, dla niek­tó­rych zdro­we odży­wia­nie staje się praw­dzi­wą ob­se­sją, którą na­le­ży le­czyć. Do ta­kich osób na­le­żał Ame­ry­ka­nin, dok­tor Ste­ven Brat­man. W 1997 roku stwo­rzył ter­min „or­to­rek­sja" na okre­śle­nie przy­pa­dło­ści, na którą cier­piał.

Wiktionary


ortorektyczka

ko­bie­ta z ob­se­sją na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


SJP.pl


ortorektyczny

zwią­za­ny z ob­se­sją na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


SJP.pl


ortorektyk

osoba z ob­se­sją na punk­cie zdro­wej żyw­no­ści


SJP.pl


ortoskop

przy­rząd do ba­da­nia ciał kry­sta­licz­nych w spo­la­ry­zo­wa­nym świet­le rów­no­le­głym


SJP.pl


ortostat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. hist. czwo­ro­bocz­na płyta ka­mien­na, zwy­kle zdo­bio­na re­lie­fem, sto­so­wa­na jako li­co­wa­nie muru bu­dow­li mo­nu­men­tal­nych w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­ne­go Wscho­du;

 (1.2) ar­che­ol. kon­struk­cyj­ny blok ka­mie­nia w po­zy­cji pio­no­wej, jak men­hir czy głaz pod­trzy­mu­ją­cy płytę dol­me­nu

Wiktionary

Or­to­stat (gr. ὀρθοστάτης ort­ho­sta­tes – pro­sto­sto­ją­cy) – w ar­chi­tek­tu­rze sta­ro­żyt­nej pro­sto­kąt­na płyta ka­mien­na, zwy­kle po­kry­ta de­ko­ra­cją re­lie­fo­wą, słu­żą­ca do wzmoc­nie­nia i zdo­bie­nia dol­nej par­tii ścian oraz co­ko­łów mo­nu­men­tal­nych bu­dow­li.

Or­to­sta­ty były cha­rak­te­ry­stycz­ne dla sztu­ki he­tyc­kiej sto­so­wa­ne jako ele­ment zew­nętrz­ne­go wy­stro­ju bram, pa­ła­ców i świą­tyń.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Asy­ryj­czy­cy prze­ję­li or­to­sta­ty z kra­jów he­tyc­kich, prze­nie­śli je jed­nak spod go­łe­go nieba do swych pa­ła­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔrˈtɔstat, AS: ortostat

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) menhir

Wiktionary


ortostatyczny

1. hi­po­ten­sja or­to­sta­tycz­na - szyb­ki spa­dek ci­śnie­nia tęt­ni­cze­go po przy­ję­ciu po­zy­cji sto­ją­cej; hi­po­to­nia or­to­sta­tycz­na, nie­do­ci­śnie­nie or­to­sta­tycz­ne;
2. biał­ko­mocz or­to­sta­tycz­ny - wy­stę­po­wa­nie biał­ka w moczu po przy­ję­ciu po­zy­cji sto­ją­cej


SJP.pl


ortotanazja

za­nie­cha­nie dal­sze­go sztucz­ne­go pod­trzy­my­wa­nia życia pa­cjen­ta; eu­ta­naz­ja bier­na


SJP.pl

Or­to­ta­naz­ja (z gre. ὀρθός "ort­hos" – „słusz­ny” + θάνατος "tha­na­tos" – „śmierć”) – za­nie­cha­nie dal­sze­go sztucz­ne­go pod­trzy­my­wa­nia życia pa­cjen­ta; za­nie­cha­nie dy­sta­naz­ji.

Po­ję­cie or­to­ta­naz­ji od­no­si się do pew­nych szcze­gól­nych sy­tu­a­cji. Nie­kie­dy pa­cjent znaj­du­je się w tak cięż­kim sta­nie zdro­wia, że nie­za­sto­so­wa­nie le­cze­nia do­pro­wa­dzi nie­chyb­nie do jego śmier­ci.

Wikipedia


ortotoniczny

w ję­zy­koz­naw­stwie, o wy­ra­zie: po­sia­da­ją­cy swój sa­mo­dziel­ny ak­cent, ak­cen­to­wa­ną zgło­skę


SJP.pl


ortotropowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, któ­re­go dłuż­sza oś jest pio­no­wa

 (1.2) in­form. w me­to­dach kom­pu­te­ro­wych roz­wią­zy­wa­nia pro­ble­mów kon­ti­nu­um po­sia­da­ją­cy sy­me­trycz­ną ma­cierz wek­to­rów włas­nych

 (1.3) bot. o ro­śli­nach, któ­rych część na­ziem­na jest pro­sto­pa­dła do po­dło­ża

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrtɔtrɔˈpɔvɨ, AS: ortotropovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortotropizm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. wyprostowany

Wiktionary


ortotyka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. spe­cjal­ność me­dycz­na zaj­mu­ją­ca się pro­te­za­mi dla osób ze scho­rze­nia­mi i dys­funk­cja­mi na­rzą­dów ruchu

Wiktionary


ortwin

Ostap Ort­win - pse­u­do­nim pol­skie­go dzien­ni­ka­rza i kry­ty­ka li­te­rac­kie­go Oska­ra Kat­ze­nel­len­bo­ge­na


SJP.pl


ortyl

daw­niej: po­u­cze­nie praw­ne udzie­la­ne przez sądy więk­szych miast sądom miast mniej­szych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) stpol. wyrok

Wiktionary

Ortyl z nie­miec­kie­go "Ur­te­il" czyli wyrok. Każde orze­cze­nie (wyrok, sen­ten­cja) sądu prawa nie­miec­kie­go.

Spra­wę za­kła­da­no w są­dzie wła­ści­wym poz­wa­ne­mu (wy­jąt­kiem było zła­pa­nie na go­rą­cym uczyn­ku, ten wy­ją­tek w sto­sun­ku do szlach­ty zlik­wi­do­wa­no na po­cząt­ku XVI w.).

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔrtɨl, AS: ortyl

Wiktionary


ortylia

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wrzo­so­wa­tych; gru­szyn­ka, gru­szycz­ka, grusz­ków­ka


SJP.pl


ortyt

mi­ne­rał z grupy epi­do­tów (mi­ne­ra­łów krze­mia­no­wych); źró­dło me­ta­li ziem rzad­kich i pier­wiast­ków pro­mie­niot­wór­czych np. uranu; al­la­nit


SJP.pl


ortęć

stop ja­kie­goś me­ta­lu z rtę­cią; amal­ga­mat, amal­gam


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) met. zob. amal­ga­mat.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do wy­peł­nień w zę­bach przed­nich uży­wa­ne będą ce­men­ty krze­mia­no­we […], w tyl­nych ortęć (amal­gam) sre­bra.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔɾtɛɲt͡ɕ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ortęcianie n., ortęciowanie n., rtęciówka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. amalgamat.

Wiktionary


orunia

dziel­ni­ca Gdań­ska


SJP.pl

Oru­nia ( Òruniô, Ohra, inne wa­rian­ty na­zew­ni­cze: "Oruń", "Ora­nia", "Orana", "Ore") – osied­le miesz­ka­nio­wo-prze­my­sło­we w Gdań­sku, część dziel­ni­cy Oru­nia-Św. Woj­ciech-Lipce.

Wikipedia


orurkowanie

za­mon­to­wać rurki


SJP.pl


orurkować

za­mon­to­wać rurki


SJP.pl


orurowanie

obu­do­wać ru­ra­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) suma wszyst­kich rur w in­sta­la­cji (np. che­micz­nej lub sa­mo­cho­do­wej)

 (1.2) jedna z dy­scy­plin in­ży­nie­rii che­micz­nej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do­brze do­bra­ne oru­ro­wa­nie jest waż­nym ele­men­tem in­sta­la­cji.

 (1.2) Ci lu­dzie zaj­mu­ją się oru­ro­wa­niem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrurɔˈvãɲɛ, AS: orurovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. rura ż.

:: zdrobn. rurka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) owężowanie

Wiktionary


orurować

obu­do­wać ru­ra­mi


SJP.pl


oruński

przy­miot­nik od: Oru­nia


SJP.pl


orvieto

mia­sto i gmina we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Terni;

Wiktionary

Or­vie­to – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Um­bria, w pro­win­cji Terni.

W roku 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 20 692 osoby (73,6 os./km²).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na temat po­cząt­ków mia­sta toczą się żywe dy­sku­sje na­u­ko­we. Dość po­wszech­ne do nie­daw­na były po­glą­dy, że Or­vie­to (po ła­ci­nie «urbs vetus», czyli Stare Mia­sto) zbu­do­wa­ne zo­sta­ło na gru­zach etru­skie­go mia­sta Wol­si­nia.

 (1.1) Jeśli le­karz po­dej­mu­ją­cy w Or­vie­to pracę był w sta­nie na­u­czyć in­nych za­wo­du, jego płaca wzra­sta­ła o 100%. Ogól­nie po za­ra­zie le­ka­rze za­ra­bia­li w Or­vie­to 4 razy wię­cej ani­że­li przed za­ra­zą.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orwietański

Wiktionary


orwat

naz­wi­sko


SJP.pl


orwell

Ge­or­ge Or­well (właśc. Eric Art­hur Blair) (1903-50), an­giel­ski po­wie­ścio­pi­sarz i pu­bli­cy­sta


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ge­or­ge Or­well – an­giel­ski pi­sarz i pu­bli­cy­sta
  • Or­well – rzeka w An­glii, w hrab­stwie Suf­folk
  • Or­well – wieś w An­glii, w hrab­stwie Cam­brid­ges­hi­re
  • Or­well – wieś w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Ash­ta­bu­la
  • Or­well (ang. Or­well Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Otter Tail
  • Or­well (ang. Or­well Town) – gmina w sta­nie Nowy Jork, w hrab­stwie Os­we­go
  • Or­well (ang. Or­well Towns­hip) – gmina w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Ash­ta­bu­la
  • Or­well (ang. Or­well Towns­hip) – gmina w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Brad­ford
  • Or­well (ang. Or­well Town) – gmina w sta­nie Ver­mont, w hrab­stwie Ad­di­son

Wikipedia


orwellizm

[czy­taj: or­łe­lizm] ma­ni­pu­lo­wa­nie fak­ta­mi, znieksz­tał­ca­nie praw­dy dla celów pro­pa­gan­do­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ma­ni­pu­lo­wa­nie spo­łe­czeń­stwem w celu osią­gnię­cia nad nim kon­tro­li

Wiktionary

Powiązane:

 przym. orwellowski, Orwellowski

Wiktionary


orwellowski

[czy­taj: or­łe­low­ski] taki jak u Or­wel­la, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla dzieł Or­wel­la


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) liter. do­ty­czą­cy życia i twór­czo­ści Ge­or­ge'a Or­wel­la, cha­rak­te­ry­stycz­ny, ty­po­wy dla Or­wel­la lub jego twór­czo­ści, taki jak u Or­wel­la

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orwellizm mrz.

 przym. Orwellowski

Wiktionary


orwietański

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Or­vie­to, do­ty­czą­cy Or­vie­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W or­wie­tań­skim mu­ze­um ka­te­dral­nym za­cho­wa­ły się dwa per­ga­mi­ny (zżół­kłe, usz­ko­dzo­ne, jakby z wolna obra­cał je ogień), które roz­na­mięt­nia­ją hi­sto­ry­ków sztu­ki zgłę­bia­ją­cych nie­łat­wy „Fa­sa­den­pro­blem”. Oba ry­sun­ki przed­sta­wia­ją tę samą fa­sa­dę or­wie­tań­skiej ka­te­dry i sta­no­wią ka­pi­tal­ny przy­kład ewo­lu­cji gu­stów.

 (1.1) Potem dru­gie na nią spoj­rze­nie z bel­we­de­ru, który ot­wie­ra Um­brię w dole, sub­tel­ną w ko­lo­rach, przy­pró­szo­ną świa­tłem sło­necz­nym, od­gro­dzo­ną od świa­ta spo­ko­jem i ciszą. Um­brię, która w tej do­li­nie od­bi­ja niby w je­zio­rze Ko­ro­nę or­wie­tań­skie­go wzgó­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orvieto n.

Wiktionary


orychtować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. do­pro­wa­dzić do po­rząd­ku

Wiktionary


oryg.

skrót od:
1. ory­gi­nał;
2. ory­gi­nal­ny


SJP.pl


orygenes

fi­lo­zof i te­o­log wczes­no­chrze­ści­jań­ski, pi­sarz ko­ściel­ny


SJP.pl

Ory­ge­nes ( Ori­ge­nes, Ὠριγένης; ur. ok. 186 w Alek­san­drii, zm. ok. 253 w Ce­za­rei albo Tyrze) – wczes­no­chrze­ści­jań­ski eg­ze­ge­ta, te­o­log, fi­lo­zof i pi­sarz. Jeden z naj­bar­dziej płod­nych ko­men­ta­to­rów Pisma Świę­te­go w epoce pa­try­stycz­nej. Świę­ty Kop­tyj­skie­go Ko­ścio­ła Or­to­dok­syj­ne­go.

Wikipedia


oryginalnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ory­gi­nal­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oryginalność ż., oryginał mos./mrz.

 przym. oryginalny

Wiktionary


oryginalniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ory­gi­nal­nie


SJP.pl


oryginalniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ory­gi­nal­ny; bar­dziej ory­gi­nal­ny


SJP.pl


oryginalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ory­gi­nal­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oryginał m.

 przym. oryginalny

 przysł. oryginalny, oryginalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pomysłowość

Wiktionary


oryginalny

je­dy­ny w swoim ro­dza­ju


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który nie jest na­śla­do­wa­niem lub prze­rób­ką cze­goś in­ne­go

 (1.2) o czło­wie­ku: two­rzą­cy we włas­nym stylu, sa­mo­dziel­nie

 (1.3) niez­wy­kły, ek­scen­trycz­ny

 (1.4) nie­bę­dą­cy kopią

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój ko­le­ga Ro­bert po­sia­da ory­gi­nal­ny, po­li­cyj­ny mo­to­cykl BMW sprzed wojny.

 (1.4) Moja ko­le­żan­ka in­sta­lu­je tylko ory­gi­nal­ne pro­gra­my, mimo że sporo ją to kosz­tu­je.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrgʲĩˈnalnɘ, AS: orǵĩnalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oryginał m., oryginalność ż.

 przysł. oryginalnie

Wiktionary


oryginał

pier­wot­na forma, nie­bę­dą­ca kopią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) rzecz pow­sta­ła jako pier­wsza

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) pot. osoba o ek­scen­trycz­nym wy­glą­dzie lub za­cho­wa­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Musi mi pani dać ory­gi­nał swo­je­go do­wo­du oso­bi­ste­go do skse­ro­wa­nia.

 (2.1) Z Baśki to tro­chę ory­gi­nał z tym wcho­dze­niem z gi­ta­rą na dachy blo­ków i mu­zy­ko­wa­niem stam­tąd.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɨˈɟĩnaw, AS: oryǵĩnau̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oryginalność

 przym. oryginalny

 przysł. oryginalnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) autentyk, pierwowzór, matka, prototyp, macierz, matryca

 (2.1) ekscentryk, gwiazda, dziwak, dziwoląg

Wiktionary


oryginałka

→ ory­gi­nał


SJP.pl

Patrz:

oryginał

oryglowywać

w gór­nict­wie: wzmac­niać tamę przy po­mo­cy rygli lub za­strza­łów


SJP.pl


oryks

an­ty­lo­pa z ro­dzi­ny krę­to­ro­gich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. afry­kań­ska an­ty­lo­pa o krę­pej bu­do­wie i dłu­gich ro­gach;

Wiktionary

Oryks ("Oryx") – ro­dzaj ssa­ków z po­dro­dzi­ny an­ty­lop (An­ti­lo­pi­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny wo­ło­wa­tych (Bo­vi­dae). Oryk­sy znane były już sta­ro­żyt­nym Egip­cja­nom, któ­rzy czę­sto przed­sta­wia­li ich wi­ze­run­ki na re­lie­fach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na ścia­nie wi­sia­ły rogi oryk­sa przy­wie­zio­ne przez lorda z wa­ka­cji w Afry­ce.

Wiktionary


oryl

fli­sak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) zaw. czło­wiek zaj­mu­ją­cy się spła­wia­niem rzeką drew­na, zboża i in­nych to­wa­rów; fli­sak

 (1.2) daw. pot. pro­stak, gru­bia­nin, cham

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po dro­dze Toruń, go­ścin­ny Toruń witał oryla – do dziś mam w oczach ten pię­kny widok w za­cho­du chwi­le…

 (1.1) Cisza w kom­na­cie trwa­ła. Za oknem kró­lew­skiej świet­li­cy pły­nął w tej chwi­li ża­giel. Na­wo­ły­wa­li się oryle.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrɨl, AS: oryl

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) flis, włóczek

Wiktionary


orylion

wy­su­nię­ta część daw­nych bu­dow­li obron­nych, chro­nią­ca przed ogniem uko­śnym; ucho


SJP.pl


oryncz

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. obręcz z ko­rze­nia drze­wa

Wiktionary


oryngle

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. kol­czy­ki

Wiktionary


oryniacki

do­ty­czą­cy okre­su młod­sze­go pa­le­o­li­tu


SJP.pl


orynnowanie

sy­stem ry­nien do od­pro­wa­dza­nia wody z dachu; sy­stem ryn­no­wy


SJP.pl


orzacha

ro­śli­na jed­no­rocz­na z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; orzech ziem­ny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ara­chis|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych;

Wiktionary

Orza­cha ("Ara­chis" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cy do ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych. Obej­mu­je 82 ga­tun­ki wy­stę­pu­ją­ce w tro­pi­kal­nej czę­ści Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej. Ważną ro­śli­ną użyt­ko­wą jest orza­cha po­dziem­na "Ara­chis hy­po­ga­ea", upra­wia­na dla ja­dal­nych na­sion zwa­nych „orzesz­ka­mi ziem­ny­mi”. Ga­tu­nek ten jest sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ny na świe­cie. W Pol­sce za­re­je­stro­wa­ny zo­stał jako przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy efe­me­ro­fit.

Wikipedia


orzast

ro­dzaj grzy­bów z ro­dzi­ny obro­sto­wa­tych, za­li­cza­ny do po­ro­stów


SJP.pl


orzba

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. orka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔʒba, AS: ožba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orka, oranie, oracz

 czas. zaorywać, orać ndk.

Wiktionary


orzec

orze­knąć;
1. wy­ra­zić roz­strzy­ga­ją­cą opi­nię w ja­kiejś spra­wie;
2. wydać wyrok, po­sta­no­wie­nie, de­cyz­ję na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­cych prze­pi­sów praw­nych


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|orze­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) „Try­bu­nał Kon­sty­tu­cyj­ny nie mógł orzec ina­czej”.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzekanie n., orzeczenie n., orzecznik mos./mrz.

 czas. orzekać ndk.

Wiktionary


orzech

owoc o zdrew­nia­łej łu­pi­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) suchy owoc o zdrew­nia­łej łu­pi­nie;

 (1.2) ro­śli­na, któ­rej owoce to orze­chy (1.1);

 (1.3) drew­no drze­wa z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych;

 (1.4) kolor zło­ci­sto­brą­zo­wy

 (1.5) ga­tu­nek węgla;

 (1.6) pot. owoc orze­cha (1.2) wło­skie­go;

 (1.7) ele­ment ukła­du spu­sto­we­go kuszy;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orzech Ju­glans – bot. ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych
  • orzech – bot. typ owocu su­che­go, nie­pę­ka­ją­ce­go
  • orze­chy – kulin. ja­dal­ne na­sio­na i owoce, ma­ją­ce ja­dal­ne jądro zam­knię­te w twar­dej sko­ru­pie lub łu­pi­nie
  • ko­tew­ka orzech wodny Trapa na­tans – ga­tu­nek ro­śli­ny z ro­dzi­ny krwaw­ni­co­wa­tych
  • orzech – ele­ment ukła­du spu­sto­we­go kuszy
  • orzech – nazwa jed­ne­go z sor­ty­men­tów węgla ka­mien­ne­go
  • Orzech – wieś w woj. ślą­skim, w pow. tar­no­gór­skim, w gmi­nie Świer­kla­niec
  • Orzech – pse­u­do­nim Sta­ni­sła­wa Orze­chow­skie­go, wroc­ław­skie­go dusz­pa­ste­rza
  • Artur Orzech – pol­ski dzien­ni­karz mu­zycz­ny, pre­zen­ter ra­dio­wy i te­le­wi­zyj­ny
  • orzech mod­li­tew­ny

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Owo­cem le­szczy­ny jest orzech zwany orze­chem la­sko­wym.

 (1.2) Na pod­wó­rzu pod wiel­kim orze­chem stał stół z czte­re­ma krze­sła­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔʒɛx, AS: ožeχ

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzechowiec m., orzesznik m., orzesznica ż., orzeszyna ż., orzechówka ż., orzeszki nmos.

:: zdrobn. orzeszek m.

 przym. orzechowy, orzechowaty

 przysł. orzechowo

Wiktionary


orzechodajny

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) bot. taki, który daje orze­chy

Wiktionary


orzechowate

o ce­chach orze­cho­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl

Orze­cho­wa­te ("Ju­glan­da­ce­ae") – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu bu­kow­ców ("Fa­ga­les"). Za­li­cza się do niej 9 ro­dza­jów z 51–62 ga­tun­ka­mi. Są to drze­wa i krze­wy ros­ną­ce w Ame­ry­ce Pół­noc­nej i Po­łud­nio­wej (wzdłuż Andów), w Azji Wschod­niej mię­dzy Hi­ma­la­ja­mi, Ja­po­nią i Nową Gwi­neą.

Wikipedia


orzechowaty

o ce­chach orze­cho­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


orzechowce

1. cia­sto orze­cho­we;
2. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych;
3. sło­nik orze­cho­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Orze­chow­ce ("Ju­glan­da­les" Du­mort.) – mo­no­ty­po­wy rząd ro­ślin wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych ro­ślin okry­to­na­sien­nych, za­wie­ra­ją­cy jedną tylko ro­dzi­nę – orze­cho­wa­tych ("Ju­glan­da­ce­ae").

Wikipedia


orzechowiec

1. cia­sto orze­cho­we;
2. przed­sta­wi­ciel rzędu ro­ślin okry­to­na­sien­nych;
3. sło­nik orze­cho­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) kulin. cia­sto z orze­cha­mi

Wiktionary

Zo­bacz też: Orze­cho­wiec w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Orze­cho­wiec – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, w gmi­nie Mokr­sko.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orzech mzw./mrz.

Wiktionary


orzechowo

1. do­ty­czą­cy orze­cha (ro­śli­ny);
2. zro­bio­ny z na­sion orze­chów (owo­ców), ma­ją­cy smak na­sion orze­chów, za­pach na­sion orze­chów;
3. ma­ją­cy kolor orze­cha, zło­ci­sto­brą­zo­wy


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orze­cho­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Wą­brzeź­no
  • Orze­cho­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Ja­sie­niec
  • Orze­cho­wo – część wsi Su­mo­wo w woj. pod­la­skim, w pow. sej­neń­skim, w gmi­nie Sejny
  • Orze­cho­wo – osada w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Brusy
  • Orze­cho­wo – osada w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Ustka
  • Orze­cho­wo – część wsi Warz­no w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Sze­mud
  • Orze­cho­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ełc­kim, w gmi­nie Stare Juchy
  • Orze­cho­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Dobre Mia­sto
  • Orze­cho­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. olsz­tyń­skim, w gmi­nie Olsz­ty­nek
  • Orze­cho­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Mi­ło­sław
  • Orze­cho­wo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Orze­cho­wo – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ma­ło­ryc­kim

Wikipedia


orzechowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Orze­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Emil Orze­chow­ski – pro­fe­sor te­a­tro­lo­gii, kul­tu­roz­naw­ca
  • Jan Orze­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Jerzy Orze­chow­ski – pilot WP i RAF
  • Ka­zi­mierz Orze­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Kon­stan­ty Orze­chow­ski – ka­pi­tan pie­cho­ty Woj­ska Pol­skie­go, ka­wa­ler Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri, po­legł 27 lipca 1920 pod Bia­ło­wie­żą, jako ofi­cer 2 Pułku Pie­cho­ty Le­gio­nów
  • Krzysz­tof Orze­chow­ski – aktor i re­ży­ser te­a­tral­ny
  • Ma­ciej Orze­chow­ski – pol­ski po­li­tyk, le­karz, poseł na Sejm VI ka­den­cji
  • Ma­rian Orze­chow­ski – pol­ski po­li­tyk
  • Mi­ro­sław Orze­chow­ski – pol­ski po­li­tyk
  • Paweł Orze­chow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Re­mi­giusz Orze­chow­ski – pol­ski praw­nik, radca praw­ny oraz sę­dzia Try­bu­na­łu Kon­sty­tu­cyj­ne­go

Wikipedia


orzechowy

1. do­ty­czą­cy orze­cha (ro­śli­ny);
2. zro­bio­ny z na­sion orze­chów (owo­ców), ma­ją­cy smak na­sion orze­chów, za­pach na­sion orze­chów;
3. ma­ją­cy kolor orze­cha, zło­ci­sto­brą­zo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy orze­cha (ro­ślin i owocu)

 (1.2) przy­rzą­dzo­ny, zro­bio­ny z orze­chów, z do­dat­kiem orze­chów

 (1.3) zro­bio­ny z drew­na drze­wa orze­cho­we­go (1.1)

 (1.4) zło­ci­sto­brą­zo­wy, taki jak kolor orze­cha

 (1.5) sma­ku­ją­cy lub pach­ną­cy orze­cha­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Mama upie­kła na uro­dzi­ny Marty tort orze­cho­wy.

 (1.4) Jego orze­cho­we tę­czów­ki były tak duże, że ledwo mo­głem do­strzec biał­ków­ki.

 (1.5) Za­rów­no białe, jak i brą­zo­we pod­blasz­ki są ład­ny­mi, ma­ły­mi grzy­ba­mi o ła­god­nym, orze­cho­wym smaku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʒɛˈxɔvɨ, AS: ožeχovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzech m., orzeszek m., orzechówka ż., orzeszyna ż.

Wiktionary


orzechówka

ptak z ro­dzi­ny kru­ko­wa­tych, o cze­ko­la­do­wo-brą­zo­wym ubar­wie­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. na­lew­ka na nie­doj­rza­łych owo­cach orze­cha wło­skie­go;

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Nu­ci­fra­ga ca­ry­o­ca­tac­tes|ref=tak., ptak o dłu­gim, moc­nym dzio­bie, cze­ko­la­do­wo­brą­zo­wym upie­rze­niu w białe plam­ka­am­ki i ogo­nie czar­nym z zie­lon­ka­wym lub nie­bie­ska­wym po­ły­skiem, ży­wią­cy się orze­cha­mi la­sko­wy­mi, żo­łę­dzia­mi, ja­rzę­bi­ną itp.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orze­chów­ka zwy­czaj­na (Nu­ci­fra­ga ca­ry­o­ca­tac­tes)
    • orze­chów­ka po­pie­la­ta (Nu­ci­fra­ga co­lum­bia­na)
    • orze­chów­ka po­łud­nio­wa (Nu­ci­fra­ga mul­ti­punc­ta­ta)
  • Orze­chów­ka – część wsi Kier­li­ków­ka w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Trzcia­na
  • Orze­chów­ka – część wsi Skawa w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Raba Wyżna
  • Orze­chów­ka – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie brzo­zow­skim, w gmi­nie Ja­sie­ni­ca Ro­siel­na
  • Orze­chów­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w po­wie­cie gra­jew­skim, w gmi­nie Raj­gród
  • Orze­chów­ka – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie kie­lec­kim, w gmi­nie Bo­dzen­tyn
  • Orze­chów­ka – stru­ga, do­pływ Mękwy
  • Orze­chów­ka – stru­ga, do­pływ Wa­dą­ga (je­zio­ra Wadąg)
  • Orze­chów­ka – gro­ma­da
  • Orze­chów­ka – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie wi­teb­skim, w re­jo­nie mior­skim, w siel­so­wie­cie Prze­bro­dzie.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔʒɛˈxufka, AS: ožeχufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzech m., orzeszek m., orzeszyna ż.

 przym. orzechowy

Wiktionary


orzecki

→ Orzk


SJP.pl

Patrz:

Orzk

orzeczenie

1. część zda­nia orze­ka­ją­ca o czyn­no­ści lub sta­nie pod­mio­tu;
2. po­sta­no­wie­nie lub wyrok wy­da­ny przez sąd lub inny organ na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­ce­go prawa;
3. osąd, ocena cze­goś lub de­cyz­ja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) jęz. część zda­nia in­for­mu­ją­ca o czyn­no­ści lub sta­nie pod­mio­tu

 (1.2) jakaś opi­nia, osąd, ek­sper­ty­za

 (1.3) praw. roz­strzy­gnię­cie danej spra­wy przez organ pań­stwa dzia­ła­ją­cy w ra­mach swej kom­pe­ten­cji

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orze­cze­nie (gra­ma­ty­ka) – głów­na część zda­nia uka­zu­ją­ca za­cho­wa­nie lub wła­ści­wo­ści pod­mio­tu; oso­bo­wa forma cza­sow­ni­ka.
  • orze­cze­nie (me­dy­cy­na) – opi­nia le­kar­ska na temat stanu zdro­wia prze­ba­da­nej osoby, zwana orze­cze­niem le­kar­skim.
  • orze­cze­nie dy­scy­pli­nar­ne – de­cyz­ja roz­strzy­ga­ją­ca o winie ob­wi­nio­ne­go o do­ko­na­nie prze­wi­nie­nia dy­scy­pli­nar­ne­go wy­da­na przez organ dy­scy­pli­nar­ny.
  • orze­cze­nie sądu – wład­cze roz­strzy­gnię­cie sądu do­ty­czą­ce isto­ty spra­wy są­do­wej lub in­nych kwe­stii zwią­za­nych z jej roz­poz­na­niem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ję­zy­ku pol­skim zwią­zek głów­ny pod­mio­tu lo­gicz­ne­go z orze­cze­niem jest związ­kiem rządu.

 (1.2) Bu­dy­nek był w tak złym sta­nie tech­nicz­nym, że ad­mi­ni­stra­tor wy­stą­pił do ek­sper­ta o orze­cze­nie tech­nicz­ne, aby za­de­cy­do­wać o re­mon­cie albo nawet o ro­zbiór­ce.

 (1.3) Od orze­czeń wy­da­nych w pier­wszej in­stan­cji można się od­wo­łać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʒɛˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: ožečẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzecznictwo n., orzecznik m., orzeczniczka ż., orzekanie n., rzeczenie n.

 czas. orzekać ndk., orzec dk., rzec dk.

 przym. orzeczeniowy, orzecznikowy, orzeczniczy, rzeczony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) opinia, osąd, ekspertyza

Wiktionary


orzecznictwo

dzia­łal­ność sądów i in­nych or­ga­nów wy­da­ją­cych orze­cze­nia w róż­nych spra­wach


SJP.pl

Orzecz­nict­wo, ju­dy­ka­tu­ra ( iudex – sę­dzia, iu­di­ca­re – osą­dzać) – ogół de­cyz­ji jed­ne­go bądź wielu sądów i in­nych or­ga­nów pań­stwa. Przy czym pod po­ję­ciem orze­cze­nia ro­zu­mie się tu za­rów­no stan fak­tycz­ny i praw­ny roz­strzy­gnię­tej spra­wy, jak i sen­ten­cję wy­ro­ku oraz samo jej uza­sad­nie­nie.

Wikipedia


orzeczniczka

→ orzecz­nik


SJP.pl

Patrz:

orzecznik

orzeczniczy

zwią­za­ny z wy­da­ny­mi wy­ro­ka­mi lub po­sta­no­wie­nia­mi są­do­wy­mi


SJP.pl


orzecznik

część orze­cze­nia imien­ne­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) adm. med. le­karz, który orze­ka o sta­nie zdro­wia

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. nie­cza­sow­ni­ko­wa część orze­cze­nia imien­ne­go;

Wiktionary

Orzecz­nik – część orze­cze­nia imien­ne­go (tj. zło­żo­ne­go) sta­no­wią­ca do­peł­nie­nie zda­nio­we łącz­ni­ka i orze­ka­ją­ca o pod­mio­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kiedy je­steś na zwol­nie­niu le­kar­skim, mu­sisz li­czyć się z moż­li­wo­ścią wez­wa­nia do orzecz­ni­ka ZUS.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʒɛt͡ʃʲɲik, AS: ožečʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeczenie n.

:: fż. orzeczniczka ż.

 przym. orzecznikowy

 czas. orzekać ndk., orzec dk.

 przysł. orzecznikowo

Wiktionary


orzecznikowo

przy­słó­wek

 (1.1) gram. na spo­sób orzecz­ni­ko­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­im­ki te uży­wa­ne są orzecz­ni­ko­wo w krót­kich od­po­wie­dziach, zwła­szcza w mowie po­tocz­nej.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzecznik mrz.

 przym. orzecznikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) predykatywnie

Wiktionary


orzecznikowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) gram. zwią­za­ny z orzecz­ni­kiem, do­ty­czą­cy orzecz­ni­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzecznik mrz., orzeczenie n.

 przysł. orzecznikowo

Wiktionary


orzekający

wy­po­wia­dać, wy­ra­żać sąd, opi­nię, zda­nie o czymś


SJP.pl


orzekać

wy­po­wia­dać, wy­ra­żać sąd, opi­nię, zda­nie o czymś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. orzec, orze­knąć)

 (1.1) wy­ra­żać opi­nię w ja­kiejś spra­wie

 (1.2) praw. wy­da­wać po­sta­no­wie­nie lub wyrok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzekanie n., orzeczenie n., orzecznik mos./mrz.

 przym. orzekający

 czas. orzec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) głosić, stwierdzać

 (1.2) postanawiać, wyrokować, zasądzać

Wiktionary


orzeknąć

orzec;
1. wy­ra­zić roz­strzy­ga­ją­cą opi­nię w ja­kiejś spra­wie;
2. wydać wyrok, po­sta­no­wie­nie, de­cyz­ję na pod­sta­wie obo­wią­zu­ją­cych prze­pi­sów praw­nych


SJP.pl


orzelski

przy­miot­nik od: Orły


SJP.pl


orzeski

zwią­za­ny z mia­stem Orze­sze, do­ty­czą­cy mia­sta Orze­sze


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Orze­szem, do­ty­czą­cy Orze­sza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orzesze n.

Wiktionary


orzeszanin

miesz­ka­niec Orze­sza (mia­sta w wo­je­wództ­wie ślą­skim)


SJP.pl


orzeszanka

miesz­kan­ka Orze­sza (mia­sta w wo­je­wództ­wie ślą­skim)


SJP.pl


orzesze

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, na Gór­nym Ślą­sku;

Wiktionary

Zo­bacz też: Orze­sze – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim.

Orze­sze ( Orzes­che, Ôrzysze) – mia­sto w po­łud­nio­wej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie mi­ko­łow­skim.

We­dług da­nych z 31 grud­nia 2023 r. mia­sto miało 21 986 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzie­ciń­stwo spę­dzi­łam w Orze­szu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʒɛʃɛ, AS: ožeše

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeszanin m., orzeszanka ż.

 przym. orzeski

Wiktionary


orzeszek

zdrob­nie­nie od: orzech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. orzech

 (1.2) spoż. mały orzech

 (1.3) pot. kask mo­to­cy­klo­wy osła­nia­ją­cy je­dy­nie górną część głowy

 (1.4) zob. orzesz­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʒɛʃɛk, AS: ožešek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzech m., orzechówka ż., orzeszki nmos.

 przym. orzechowy, orzeszkowy

Wiktionary


orzeszki

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) przen. żart. eufem. mę­skie jądra

forma rze­czow­ni­ka|ro­dzaj=mę­sko­rze­czo­wy.

 (2.1) M., B., i W. plu­ral|orze­szek.

Wiktionary

Orzesz­ki (daw­niej "Zie­lo­ny­grund", w la­tach 1933–1945 "Schützengrund") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie szczy­cień­skim, w gmi­nie Ro­zo­gi, znaj­du­ją­ca się mię­dzy wsia­mi: Klon a Księ­ży Lasek. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orzech mrz./mzw.

Wiktionary


orzeszkomat

au­to­mat do kar­mie­nia wie­wió­rek orzesz­ka­mi


SJP.pl


orzeszkowa

→ orze­szek


SJP.pl

Patrz:

orzeszek

orzeszkowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Orzesz­ko­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Haj­nów­ka
  • Orzesz­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. mię­dzy­chodz­kim, w gmi­nie Kwilcz
  • Orzesz­ko­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Do­mi­no­wo
  • Orzesz­ko­wo – przy­sió­łek wsi Igli­ce w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. ło­be­skim, w gmi­nie Resko
  • Orzesz­ko­wo – dawna gro­ma­da
  • Orzesz­ko­wo – przy­sta­nek ko­le­jo­wy
  • Orzesz­ków

Wikipedia


orzeszkowy

→ orze­szek


SJP.pl

Patrz:

orzeszek

orzesznica

1. gry­zoń z ro­dzi­ny pil­cho­wa­tych;
2. ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny czasz­nio­wa­tych; orzesz­ni­ca wy­nio­sła, orzesz­ni­ca bra­zy­lij­ska, ber­to­le­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) syst. zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Mu­scar­di­nus|Kaup|ref=tak., ro­dzaj nie­du­że­go ssaka z ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych;

 (1.2) zool. gry­zoń z ro­dza­ju orzesz­ni­ca (1.1)

 (1.3) syst. bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Bert­hol­le­tia ex­cel­sa||ref=tak., ga­tu­nek drze­wa z ro­dzi­ny czasz­nio­wa­tych, wy­stę­pu­ją­ce­go w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej;

 (1.4) bot. ro­śli­na z ga­tun­ku orzesz­ni­ca (1.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orzesz­ni­ca (Mu­scar­di­nus) – ro­dzaj gry­zo­ni z po­dro­dzi­ny ko­sza­tek (Le­it­hii­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych (Gli­ri­dae)
  • orzesz­ni­ca le­szczy­no­wa (Mu­scar­di­nus avel­la­na­rius) – ga­tu­nek gry­zo­nia z po­dro­dzi­ny ko­sza­tek (Le­it­hii­nae) w obrę­bie ro­dzi­ny po­pie­li­co­wa­tych (Gli­ri­dae)
  • orzesz­ni­ca (Ly­ge­um) – ro­dzaj traw
  • orzesz­ni­ca (Bert­hol­le­tia) – ro­dzaj drzew z ro­dzi­ny czasz­nio­wa­tych

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Spód ciała orzesz­nic jest kre­mo­wy.

 (1.4) Za ścię­cie orzesz­ni­cy grożą w Bra­zy­lii su­ro­we kary.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzech mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) bertolecja, orzesznica brazylijska, orzesznica wyniosła

Wiktionary


orzesznik

wy­so­kie drze­wo o ja­dal­nych na­sio­nach i twar­dym drew­nie; prze­o­rzech; hi­ko­ra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. drze­wo z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych;

Wiktionary

Orzesz­nik zwany także prze­o­rze­chem, hi­ko­rą i karią ("Carya" Nutt.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny orze­cho­wa­tych ("Ju­glan­da­ce­ae"). Obej­mu­je 18 ga­tun­ków, choć w niek­tó­rych uję­ciach wy­ka­zy­wa­nych jest ich od 17 do 25.

Naj­więk­sze zróż­ni­co­wa­nie ga­tun­ko­we orzesz­ni­ków jest w po­łud­nio­wej czę­ści Sta­nów Zjed­no­czo­nych i w pół­noc­nym Mek­sy­ku, czte­ry ga­tun­ki rosną także we wschod­niej czę­ści Ame­ry­ki Pół­noc­nej, kilka w Ame­ry­ce Środ­ko­wej, 6 ga­tun­ków ro­śnie w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej, z czego trzy są en­de­mi­ta­mi Chin.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. orzech mzw./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hikora, przeorzech, karia

Wiktionary


orzesznikowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu śla­zow­ców; zat­wa­ro­wa­te


SJP.pl


orzesznikowaty

o ce­chach orzesz­ni­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


orzeszyna

1. krzew orze­cha la­sko­we­go, le­szczy­na
2. lasek le­szczy­no­wy
3. wierzch­nia, zie­lo­na łu­pi­na orze­chów


SJP.pl


orzeszówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Orze­szów­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Miedz­na. Ma sta­tus so­łect­wa. Leży nad rzeką Mie­dzan­ką.

Do po­ło­wy XIX wieku Orze­szów­ka była dużym fol­war­kiem, któ­rym za­rzą­dzał ad­mi­ni­stra­tor miesz­ka­ją­cy w tam­tej­szym dwo­rze.

Wikipedia


orzeł

1. ptak z ro­dzi­ny so­ko­łów, o ma­syw­nej bu­do­wie, dłu­gich skrzy­dłach i dużym za­krzy­wio­nym dzio­bie, wy­stę­pu­je w wielu ga­tun­kach w Eu­ro­pie, Azji, Ame­ry­ce i Afry­ce;
2. znak w kształ­cie tego ptaka, uży­wa­ny jako godło lub znak na sztan­da­rach, mun­du­rach, mo­ne­tach itp.


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. duży ptak dra­pież­ny z po­dro­dzi­ny nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Aqu­i­li­nae|ref=tak., o za­krzy­wio­nym dzio­bie, moc­nych szpo­nach i sze­ro­kich, de­sko­wa­tych skrzy­dłach;

 (1.2) nu­mizm. bank. awers mo­ne­ty, zwła­szcza pol­skiej, z wi­ze­run­kiem godła pań­stwo­we­go

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) przen. zdol­na, by­stra osoba

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Hen­ryk Orzeł – pol­ski oku­li­sta
  • Józef Orzeł – pol­ski fi­lo­zof i po­li­tyk
  • Sła­wo­mir Orzeł – pol­ski strong­man
  • orzeł – po­pu­lar­ny sym­bol pań­stwo­wy
  • orze­łek – znak żoł­nie­rza pol­skie­go, sty­li­zo­wa­na od­mia­na godła pań­stwo­we­go
  • orzeł – awers, jedna ze stron mo­ne­ty
  • Orzeł – gwia­zdo­zbiór
  • Orzeł – mgła­wi­ca, gro­ma­da ot­war­ta w gwia­zdo­zbio­rze Węża
  • Orzeł – osta­niec skal­ny w re­zer­wa­cie przy­ro­dy Ska­mie­nia­łe Mia­sto w Cięż­ko­wi­cach
  • Orzeł – mia­sto w Rosji, sto­li­ca ob­wo­du or­łow­skie­go
  • : Orzeł – sta­cja ko­le­jo­wa w mie­ście Orzeł, w ob­wo­dzie or­łow­skim, w Rosji
  • Orzeł – część pol­skiej wsi Ru­siec w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Ru­siec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Go­dłem Rze­czy­po­spo­li­tej Pol­skiej jest wi­ze­ru­nek orła bia­łe­go w ko­ro­nie w czer­wo­nym polu.

 (1.2) „Orzeł czy resz­ka?” — spy­ta­łem, rzu­ca­jąc mo­ne­tą.

 (2.1) Orłem to on nie był, ledwo zdał do na­stęp­nej klasy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔʒɛw, AS: ožeu̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orlik m., orlę n., orlątko n., orlik m., Orzeł m., orłan m., Orłowo n., orliczka ż., Orlica ż.

:: fż. orlica ż.

:: zdrobn. orzełek m.

:: zgrub. orlisko n.

 przym. orli, orłowski, orlicki, orłowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) awers

 (2.1) as, geniusz, prymus

Wiktionary


orzełek

1. re­wers mo­ne­ty pol­skiej;
2. mały znak w kształ­cie orła, np. na na­kry­ciach głowy pol­skich żoł­nie­rzy;
3. ptak dra­pież­ny z ro­dzi­ny orłów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) mały orzeł

 (1.2) orle pis­klę

 (1.3) ornit. dra­pież­ny ptak z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Hie­ra­a­e­tus|Kaup|ref=tak.

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) sym­bol orła na mo­ne­cie, me­da­lu lub gu­zi­ku

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • miej­sco­wo­ści:
    • Orze­łek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Ka­mień Kra­jeń­ski
    • Orze­łek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Sa­dow­ne
    • Orze­łek – osada leśna w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Sa­dow­ne
  • Orze­łek – je­zio­ro wyd­mo­we
  • orze­łek afry­kań­ski
  • orze­łek au­stra­lij­ski
  • orze­łek no­wog­wi­nej­ski
  • orze­łek pla­mi­sty
  • orze­łek po­łud­nio­wy (Bo­nel­le­go)
  • orze­łek wło­cha­ty
  • orze­łek – awers, jedna ze stron mo­ne­ty

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) — Ach! — za­wo­łał Wła­dek. — Stare uczą młode orzeł­ki sztu­ki la­ta­nia!

 (2.1) Cza­sem orze­łek był oto­czo­ny srebr­nym la­u­rem i miał na pier­siach numer pułku.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeł mrz., Orzeł mzw., orlik m., półorzeł mzw.

 przym. orli, orłowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) orlątko, orlę, orlik

Wiktionary


orzeźwiająco

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób orzeź­wia­ją­cy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeźwianie n.

 czas. orzeźwiać ndk., orzeźwić dk.

 przym. orzeźwiający

Wiktionary


orzeźwiający

da­ją­cy orzeź­wie­nie, ochło­dę; ożyw­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) da­ją­cy po­czu­cie świe­żo­ści, przy­jem­nie po­bu­dza­ją­cy lub chło­dzą­cy; mo­gą­cy przy­wra­cać ener­gię, wi­tal­ność lub ochło­dę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Letni prysz­nic miał dzia­ła­nie bar­dzo orzeź­wia­ją­ce.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeźwianie n., orzeźwienie n.

 czas. orzeźwiać ndk., orzeźwić dk.

 przysł. orzeźwiająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ożywczy, rześki, rzeźwy, świeży

Wiktionary


orzeźwianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orzeź­wiać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʒɛʑˈvʲjä̃ɲɛ, AS: ožeźvʹi ̯ä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orzeźwiać ndk., orzeźwić dk.

 przym. orzeźwiający

 rzecz. orzeźwienie

 przysł. orzeźwiająco

Wiktionary


orzeźwiać

1. czy­nić kogoś rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; re­ge­ne­ro­wać, odś­wie­żać;
2. orzeź­wiać się - czy­nić sie­bie rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; re­ge­ne­ro­wać się, odś­wie­żać się


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) czy­nić rzeź­wym, odś­wie­żać, ochła­dzać

cza­sow­nik zwrot­ny orzeź­wiać się

 (2.1) spra­wiać sobie uczu­cie rześ­ko­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʒɛʑvʲjät͡ɕ, AS: ožeźvʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orzeźwić dk.

 przym. orzeźwiający, rzeźwy

 przysł. orzeźwiająco

 rzecz. orzeźwianie n., orzeźwienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzeźwy

Wiktionary


orzeźwienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orzeź­wić.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sy­piam na sto­ją­co, po­trze­bu­ję cze­goś na orzeź­wie­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʒɛʑˈvʲjɛ̇̃ɲɛ, AS: ožeźvʹi ̯ė̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orzeźwić dk., orzeźwiać ndk.

 przym. orzeźwiający

 rzecz. orzeźwianie

Wiktionary


orzeźwić

1. uczy­nić kogoś rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; zre­ge­ne­ro­wać, odś­wie­żyć;
2. orzeź­wić się - uczy­nić sie­bie rzeź­wym, rześ­kim - peł­nym chęci do życia, wy­po­czę­tym, świe­żym; zre­ge­ne­ro­wać się, odś­wie­żyć się


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. orzeź­wiać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|orzeź­wiać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzeźwianie n., orzeźwienie n.

 czas. orzeźwiać ndk.

 przysł. orzeźwiająco

 przym. rzeźwy, orzeźwiający

Wiktionary


orzk

wieś w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim


SJP.pl

Orzk – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie pa­bia­nic­kim, w gmi­nie Dłu­tów.

Mię­dzy wsią Orzk a wsią Świer­czy­na znaj­du­je się linia za­cho­wa­nych oko­pów prze­ciw­czoł­go­wych z cza­sów II wojny świa­to­wej.

W Orzku ist­nia­ła filia szko­ły pod­sta­wo­wej w Dłu­to­wie – zlik­wi­do­wa­na w wy­ni­ku re­for­my szkol­nict­wa.

Wikipedia


orznóć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. okła­mać

Wiktionary


orznąć

orż­nąć; po­tocz­nie:
1. ograć kogoś w grze ha­zar­do­wej; obęb­nić;
2. oszu­kać (na jakąś kwotę)


SJP.pl


orzo

[czy­taj: or-zo] ro­dzaj ma­ka­ro­nu do zup, wiel­ko­ścią i kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cy ryż


SJP.pl

Orzo – ro­dzaj ma­ka­ro­nu, który kształ­tem i wiel­ko­ścią przy­po­mi­na ziar­no ryżu lub jęcz­mie­nia. Sto­so­wa­ny jest do rzad­kich zup oraz zup wa­rzyw­nych.

"Orzo" po wło­sku oz­na­cza „jęcz­mień”. Wy­ko­rzy­sty­wa­ne są rów­nież nazwy sy­no­ni­micz­ne: "Pun­ti­ne", "Punte d'ago", "Ar­mel­li­ne", "Semi d'orzo", "Semi d'avena", "Semi di riso", "Occhi di giu­deo", "Ar­mel­let­te", "Pun­ta­let­te", "Semi di ci­co­ria", "Ci­co­riet­ta", "Ri­set­to", "Chic­chi di riso", "Se­mi­ni", "Avena", "Ave­na­gran­de", "Ci­co­rie", "Rosa Ma­ri­na", "Ro­sa­ma­ri­na", "Schupf­nu­deln", "Re­i­skorn­pa­sta", "Krit­ha­ra­ki", "Ma­ne­stra", "Pasta gallo pion".

Wikipedia


orzoł

naz­wi­sko


SJP.pl

Orzoł (nazwa hi­sto­rycz­na: Orzeł) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim, w gmi­nie Ba­ra­no­wo.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii Świę­te­go Bar­tło­mie­ja Apo­sto­ła w Ba­ra­no­wie.

Wikipedia


orzyc

rzeka w Pol­sce, do­pływ Narwi


SJP.pl

Orzyc ("Orzycz", "Orzy­ca") – rzeka, prawy do­pływ Narwi o dłu­go­ści 142,52 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 2 077 km².

Wikipedia


orzygać

obrzy­gać;
1. wul­gar­nie: po­bru­dzić wy­mio­ci­na­mi; za­rzy­gać;
2. po­tocz­nie: po­bru­dzić czymś bryz­ga­ją­cym; opry­skać


SJP.pl


orzyski

przy­miot­nik od: Orzysz


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Orzy­szem, po­cho­dzą­cy z Orzy­sza

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orzysz mrz., orzyszanin mos., orzyszanka ż.

Wiktionary


orzysz

1. mia­sto w Pol­sce;
2. je­zio­ro w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

Orzysz ( Arys) – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie pi­skim, nad rzeką Orzy­szą, mię­dzy je­zio­ra­mi Sajno i Orzysz. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Orzysz. W la­tach 1975–1998 mia­sto na­le­ża­ło ad­mi­ni­stra­cyj­nie do wo­je­wództ­wa su­wal­skie­go. Orzysz leży na Ma­zu­rach, na ob­sza­rze hi­sto­rycz­nej Jać­wie­ży.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Tej nocy śniło mi się, że wy­sła­no mnie do jed­nost­ki kar­nej w Orzy­szu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orzyszanin mos., orzyszanka ż.

 przym. orzyski

Wiktionary


orzyszanin

miesz­ka­niec Orzy­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Orzy­sza

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Orzy­sza, uro­dzo­na w Orzy­szu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tego wie­czo­ra dwóch ame­ry­kań­skich żoł­nie­rzy chwiej­nym kro­kiem wysz­ło z baru, ska­to­wa­ło do nie­przy­tom­no­ści orzy­sza­ni­na i za­bra­ło mu forda fo­cu­sa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orzysz mrz.

:: fż. orzyszanka ż.

 przym. orzyski

Wiktionary


orzyszanka

miesz­kan­ka Orzy­sza


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mie­szan­ka Orzy­sza

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Orzy­sza, uro­dzo­na w Orzy­szu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W pół­fi­na­le orzy­szan­ki zo­sta­ły po­ko­na­ne przez pił­kar­ki z Korsz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orzysz mrz.

:: fm. orzyszanin mos.

 przym. orzyski

Wiktionary


orzęsek

typ pier­wot­nia­ka, ży­ją­cy w wo­dzie, w gle­bie lub pa­so­ży­tu­ją­cy w in­nych or­ga­niz­mach; wy­mo­czek


SJP.pl


orzęsica

orzę­si­ca dłu­go­ro­ga - ga­tu­nek chru­ści­ka (owada wod­ne­go)


SJP.pl


orzęsiony

ma­ją­cy rzę­ski; orzę­szo­ny


SJP.pl


orzęsić

rzad­ko: orzę­sić się - po­kryć się wło­ska­mi, rzę­ska­mi; urzę­sić się


SJP.pl


orzęski

typ pier­wot­nia­ka, ży­ją­cy w wo­dzie, w gle­bie lub pa­so­ży­tu­ją­cy w in­nych or­ga­niz­mach; wy­mo­czek


SJP.pl

Orzę­ski (Ci­lia­ta), daw­niej wy­mocz­ki – typ or­ga­niz­mów z kró­le­stwa pro­ti­stów, tra­dy­cyj­nie za­li­cza­ny do pro­ti­stów zwie­rzę­cych. W no­wszych sy­ste­mach włą­cza­ne wraz z niek­tó­ry­mi in­ny­mi pier­wot­nia­ka­mi i glo­na­mi do su­per­gru­py "Chro­mal­ve­o­la­ta".

Wikipedia


orzęskowy

→ orzę­sek


SJP.pl

Patrz:

orzęsek

orędowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orę­do­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orędować ndk.

Wiktionary


orędować

wsta­wiać się w czy­jejś spra­wie, udzie­lać po­par­cia


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) wsta­wiać się za kimś lub za czymś u kogoś; przy­czy­niać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za po­ko­jem szcze­gól­nie mocno orę­do­wał pa­la­tyn Wła­dy­sła­wa II, Piotr Wło­sto­wic (Wi­ki­pe­dia)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɛ̃nˈdɔvat͡ɕ, AS: orẽndovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orędowanie n., orędownictwo, orędownik, orędowniczka

Wiktionary


orędownica

daw­niej: orę­dow­nicz­ka


SJP.pl


orędownictwo

wsta­wia­nie się za kimś lub za czymś


SJP.pl


orędowniczka

1. ko­bie­ta wsta­wia­ją­ca się za kimś lub za czymś, po­pie­ra­ją­ca jakąś osobę lub ideę;
2. daw­niej: ko­bie­ta, któ­rej po­wie­rzo­no wy­ko­na­nie okre­ślo­ne­go za­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) forma żeń­ska od: orę­dow­nik

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔrɛ̃ndɔvʲˈɲit͡ʃka, AS: orẽndovʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orędownik, orędownictwo

 czas. orędować

Wiktionary


orędownik

1. osoba wsta­wia­ją­ca się za kimś lub za czymś, po­pie­ra­ją­ca jakąś osobę lub ideę;
2. daw­niej: osoba, któ­rej po­wie­rzo­no wy­ko­na­nie okre­ślo­ne­go za­da­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba orę­du­ją­ca, po­pie­ra­ją­ca bądź wsta­wia­ją­ca się za kimś lub czymś

 (1.2) daw. poseł, wy­słan­nik

Wiktionary

Orę­dow­nik – cza­so­pis­mo w ję­zy­ku pol­skim (dzien­nik) wy­cho­dzą­ce w Poz­na­niu w la­tach 1871–1939.

Pismo pow­sta­ło z ini­cja­ty­wy Mak­sy­mi­lia­na Jac­kow­skie­go, jako dzien­nik dla klasy drob­no­mie­szczań­skiej. Re­dak­to­rem na­czel­nym zo­stał dr Roman Szy­mań­ski (1840–1908), ma­ją­cy wów­czas 30 lat.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na prawo od niego wy­rzeź­bio­no To­ma­sza Jef­fer­so­na, trze­cie­go z kolei pre­zy­den­ta USA, wiel­kie­go orę­dow­ni­ka ek­span­sji na za­chód i au­to­ra De­kla­ra­cji Nie­pod­le­gło­ści.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. orędownictwo n.

:: fż. orędowniczka ż.

 czas. orędować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obrońca, zwolennik, rzecznik

Wiktionary


orędzie

uro­czy­sta odez­wa głowy pań­stwa do na­ro­du


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uro­czy­ste prze­mó­wie­nie oso­bi­sto­ści

 (1.2) daw. po­wia­do­mie­nie, prze­ka­za­nie roz­po­rzą­dze­nia

Wiktionary

Orę­dzie (ina­czej apel, odez­wa, po­sła­nie) – uro­czy­ste prze­mó­wie­nie waż­nej osoby w pań­stwie skie­ro­wa­ne do ogółu. Zwy­kle do­ty­czy bie­żą­cej sy­tu­a­cji po­li­tycz­nej w kraju, może do­ty­czyć także kwe­stii spo­łecz­nych oraz go­spo­dar­czych. Czę­sto orę­dzia po­ja­wia­ją się przed i po wy­bo­rach, a także w trak­cie uro­czy­stych wizyt po­li­ty­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W orę­dziu zna­la­zły się od­nie­sie­nia do ka­ta­stro­fy smo­leń­skiej.

 (1.1) Bur­gra­bia przy­słał orę­dzie z na­pom­nie­niem.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przesłanie

Wiktionary


oręziak

naz­wi­sko


SJP.pl


oręż

na­rzę­dzie walki; broń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) na­rzę­dzie lub śro­dek walki

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • broń
  • uz­bro­je­nie
  • siły zbroj­ne
  • środ­ki wy­ko­rzy­sty­wa­ne do po­ko­na­nia kogoś lub cze­goś
  • po­ro­że samca je­le­nia (w ję­zy­ku ło­wiec­kim)
  • sza­ble i fajki dzika (w ję­zy­ku ło­wiec­kim)
  • oręż (he­ral­dy­ka)

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) broń

Wiktionary


oręże

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stpol. oręż

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈrɛ̃w̃ʒɛ, AS: orẽũ̯že

Wiktionary


orężny

zbroj­ny, za­o­pa­trzo­ny w broń


SJP.pl


orężówka

sło­necz­ni­ca orę­żów­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny ru­sał­ko­wa­tych


SJP.pl


orłan

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orłan – ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych
  • Orłan – seria ro­syj­skich ska­fan­drów kos­micz­nych
  • Orłan – seria ro­syj­skich bez­za­ło­go­wych stat­ków po­wietrz­nych: Orłan-1, Orłan-3M, Orłan-10, Orłan-30

Wikipedia


orłoryb

dra­pież­na ryba z ro­dzi­ny kul­bi­no­wa­tych; kul­bin; scje­na


SJP.pl


orłosęp

duży ptak z po­dro­dzi­ny sępów za­miesz­ku­ją­cy wy­so­kie góry Afry­ki i Eu­raz­ji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gy­pa­e­tus|Storr|ref=tak., ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, któ­re­go opi­su­ją cechy poś­red­nie mię­dzy orłem a sępem: mocny dziób, spo­sób lotu jak u orła, ale pad­li­no­żer­ność jak u sępa

 (1.2) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Gy­pa­e­tus bar­ba­tus|Lin­na­e­us|ref=tak., ga­tu­nek du­że­go ptaka dra­pież­ne­go z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych, ży­wią­cy się głów­nie kość­mi;

Wiktionary

Or­ło­sęp, or­ło­sęp bro­da­ty ("Gy­pa­e­tus bar­ba­tus") – ga­tu­nek du­że­go ptaka pad­li­no­żer­ne­go z po­dro­dzi­ny or­ło­sę­pów (Gy­pa­e­ti­nae) w ro­dzi­nie ja­strzę­bio­wa­tych (Ac­ci­pi­tri­dae), je­dy­ny przed­sta­wi­ciel ro­dza­ju "Gy­pa­e­tus".

Wikipedia

Synonimy:

 (1.2) orłosęp brodaty

Wiktionary


orłowa

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Kar­wi­na na Ślą­sku Cie­szyń­skim;

Wiktionary

Or­ło­wa (daw­niej też "Orłów", cz. "Orlová", niem. "Orlau") – mia­sto po­ło­żo­ne w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Kar­wi­na w Cze­chach, na Ślą­sku Cie­szyń­skim, ok. 10 km od gra­ni­cy z Pol­ską. Or­ło­wa leży poś­rod­ku Za­głę­bia Ostraw­sko-Kar­wiń­skie­go, ok. 10 km na wschód od cen­trum Ostra­wy i 8 km na za­chód od cen­trum Kar­wi­ny.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. orłowski

Wiktionary


orłowice

Or­ło­wi­ce – wieś łań­cu­cho­wa w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie lwó­wec­kim, w gmi­nie Mirsk.

Wikipedia


orłowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


orłowiec

Or­ło­wiec (niem. "Schönau bei Bad Lan­deck") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie kłodz­kim, w gmi­nie Lądek-Zdrój.

Wikipedia


orłowo

dziel­ni­ca miesz­ka­nio­wa i re­kre­a­cyj­na w Gdyni


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Or­ło­wo – część mia­sta Gdy­nia
  • Or­ło­wo – część mia­sta Sta­ra­cho­wi­ce
  • Or­ło­wo – ko­lo­nia w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Płuż­ni­ca
  • Or­ło­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ino­wroc­ław
  • Or­ło­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Wiel­gie
  • Or­ło­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ma­kow­skim, w gmi­nie Rzew­nie
  • Or­ło­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Za­widz
  • Or­ło­wo – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Ba­ka­ła­rze­wo
  • Or­ło­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski
  • Or­ło­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. gi­życ­kim, w gmi­nie Wyd­mi­ny
  • Or­ło­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. ni­dzic­kim, w gmi­nie Ni­dzi­ca
  • Or­ło­wo – część wsi Bagno w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto Lu­baw­skie

Wikipedia


orłowski

1. przy­miot­nik od: Orzeł (mia­sto w Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej);
2. przy­miot­nik od: Or­ło­wo (dziel­ni­ca Gdyni)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Orłem, do­ty­czą­cy Orła, mia­sta w Rosji

 (1.2) zwią­za­ny z Orłem, do­ty­czą­cy Orła, osady w Pol­sce

 (1.3) zwią­za­ny z Or­ło­wem, do­ty­czą­cy Or­ło­wa

 (1.4) zwią­za­ny z Or­ło­wą, do­ty­czą­cy Or­ło­wej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ce­cy­lia Cze­sła­wa Or­łow­ska 1906–1937 – dzia­łacz­ka ko­mu­ni­stycz­na
  • Alek­san­der Or­łow­ski – osoby o tym imie­niu i naz­wi­sku
  • Alina Or­łow­ska – pol­ska ru­sy­cyst­ka
  • An­drzej Or­łow­ski – pol­ski ar­chi­tekt, ilu­stra­tor
  • An­drzej Jan Or­łow­ski 1731–1789 – le­karz pol­ski
  • An­to­ni Or­łow­ski 1811–1861 – skrzy­pek; pia­ni­sta; dy­ry­gent; pe­da­gog; kom­po­zy­tor
  • An­to­ni Or­łow­ski 1869–1921 – dzien­ni­karz; hu­mo­ry­sta; sa­ty­ryk; wy­daw­ca
  • Bo­le­sław Kamil Or­łow­ski 1887–1921 – ro­ma­ni­sta; pe­da­gog
  • Fran­ci­szek Or­łow­ski 1835–1879 – pro­wi­zor; dok­tor me­dy­cy­ny
  • Hu­bert Or­łow­ski (ur. 1937) – ger­ma­ni­sta
  • Jacek Or­łow­ski (ur. 1965) – re­ży­ser i pe­da­gog
  • Jan Or­łow­ski (2 poł. XVIII w.) – try­ni­tarz; ar­chi­tekt

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dziad miał kilka ma­jąt­ków: dwa po­wia­ty w gu­ber­ni or­łow­skiej na­le­ża­ły do niego pra­wie w ca­ło­ści — to tak zwany po­wiat siew­ski i trub­czew­ski.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Orzeł m., orzeł m., orlica ż., orlątko n., orlę n., orzełek m., orlik m., Orłowa ż., Orłowo n., Orłowiec m., Orłowice nmos., Orłów m.

 przym. orli

Wiktionary


orłoś

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Orłoś (1934-2018) – pol­ski jeź­dziec, olim­pij­czyk
  • Hen­ryk Orłoś (1896-1983) – pol­ski le­śnik i my­ko­log
  • Karol Orłoś (1894-1931) – pol­ski pilot
  • Ka­zi­mierz Orłoś (ur. 1935) – pol­ski pi­sarz
  • Ma­ciej Orłoś (ur. 1960) – pol­ski aktor, dzien­ni­karz
  • Te­re­sa Zofia Orłoś (1930-2009) – pol­ska ję­zy­koz­naw­czy­ni

Wikipedia


orły

1. ptak z ro­dzi­ny so­ko­łów, o ma­syw­nej bu­do­wie, dłu­gich skrzy­dłach i dużym za­krzy­wio­nym dzio­bie, wy­stę­pu­je w wielu ga­tun­kach w Eu­ro­pie, Azji, Ame­ry­ce i Afry­ce;
2. znak w kształ­cie tego ptaka, uży­wa­ny jako godło lub znak na sztan­da­rach, mun­du­rach, mo­ne­tach itp.


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • orły – nazwa kil­ku­na­stu ga­tun­ków pta­ków dra­pież­nych z ro­dza­ju Aqu­i­la i Hie­ra­a­e­tus, z ro­dzi­ny ja­strzę­bio­wa­tych
  • Orły – wieś w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Brą­sze­wi­ce
  • Orły – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. war­szaw­skim za­chod­nim, w gmi­nie Oża­rów Ma­zo­wiec­ki
  • Orły – przy­sió­łek wsi Niedź­wiedź w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ostro­łęc­kim
  • Orły – gmina w woj. pod­kar­pac­kim
    • Orły – wieś w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. prze­my­skim, w gmi­nie Orły
  • Orły – dawna gro­ma­da na te­re­nie obec­ne­go woj. pod­kar­pac­kie­go
  • Orły – Pol­skie Na­gro­dy Fil­mo­we
  • Orły – na­gro­da dzien­ni­ka „Rzecz­po­spo­li­ta”
  • Orzeł
  • Orze­łek
  • Orły-Cesin – wieś w Pol­sce

Wikipedia


orżnięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|orż­nąć.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orżnąć, dorżnąć, przerzynać, przerżnąć

 rzecz. dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary


orżnąć

orz­nąć; po­tocz­nie:
1. ograć kogoś w grze ha­zar­do­wej; obęb­nić;
2. oszu­kać (na jakąś kwotę)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) pot. oszu­kać kogoś (naj­czę­ściej w tran­sak­cjach fi­nan­so­wych, przy za­łat­wia­niu in­te­re­sów)

 (1.2) pot. po­ko­nać kogoś w grze kar­cia­nej

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔrʒnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: oržnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. orzynać ndk., dorżnąć dk., przerzynać ndk., przerżnąć dk.

 rzecz. orżnięcie n., dorżnięcie n., wyrzynarka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wrobić

 (1.2) ograć

Wiktionary


os

1. owad błon­kos­krzy­dły o cha­rak­te­ry­stycz­nym czar­nym ubar­wie­niu w żółte paski;
2. osoba uszczy­pli­wa, zjad­li­wa, do­kucz­li­wa


SJP.pl

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: osa

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Os – Osm (Pier­wia­stek che­micz­ny)
  • Os w Hed­mark – gmina w Nor­we­gii
  • Os w Hor­da­land – mia­sto i gmina w Nor­we­gii
  • Os – rzeka w An­do­rze i Hisz­pa­nii
  • Ale­xan­der Os – nor­we­ski biath­lo­ni­sta
  • Oos
  • OS

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W dru­gim rogu do­strze­gli­śmy wor­ko­wa­te gnia­zdo os.

Wiktionary


os-owy

→ OS [czy­taj: oe­so­wy]; oe­so­wy


SJP.pl


os.

skrót od: osoba; osied­le; osada (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl

skrót

 (1.1) = osada

 (1.2) = osied­le

 (1.3) = osoba

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mała os. rol­ni­cza li­czy­ła za­led­wie 15 domów.

 (1.1) Ar­che­o­lo­go­wie od­kry­li po­zo­sta­ło­ści os. pre­hi­sto­rycz­nej.

 (1.2) Nowe os. miesz­ka­nio­we pow­sta­ło na obrze­żach mia­sta.

 (1.2) Au­to­bus ma koń­co­wy przy­sta­nek na os. Sło­necz­nym.

 (1.3) Gę­stość za­lud­nie­nia pro­win­cji Azuay w Ek­wa­do­rze to 81,4 os./km² (= osób na ki­lo­metr kwa­dra­to­wy).

 (1.3) W tym zda­niu pod­miot jest w 3 os. l. poj. (= trze­ciej oso­bie licz­by po­je­dyn­czej).

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsada, AS: osada

Wiktionary


osa

1. owad błon­kos­krzy­dły o cha­rak­te­ry­stycz­nym czar­nym ubar­wie­niu w żółte paski;
2. osoba uszczy­pli­wa, zjad­li­wa, do­kucz­li­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ent. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ve­spu­la|ref=tak., us­krzyd­lo­ny owad o żółto-czar­nym ubar­wie­niu, po­sia­da­ją­cy żądło;

 (1.2) osoba do­kucz­li­wa, zło­śli­wa, uszczy­pli­wa

 (1.3) stpol. osika, osina

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osa – owad błon­kos­krzy­dły, zwy­kle o czar­nym ubar­wie­niu w żółte pasy; nazwa osa lub osy jest sto­so­wa­na w od­nie­sie­niu do przed­sta­wi­cie­li:
    • na­dro­dzi­ny Ve­spo­i­dea
    • ro­dzi­ny oso­wa­tych (Ve­spi­dae)
    • ro­dza­ju Ve­spu­la
      • ga­tu­nek Osa po­spo­li­ta (Ve­spu­la vul­ga­ris)
    • ro­dza­ju Do­li­cho­ve­spu­la
  • osa mor­ska (Chi­ro­nex flec­ker)
  • Osa – rzeka w Pol­sce
  • Osa – je­zio­ro w Pol­sce
  • Osa – mia­sto w Rosji
  • Osa – część wsi Woź­ni­ce w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. mrą­gow­skim, w gmi­nie Mi­ko­łaj­ki
  • Osa – wieś w Rosji

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osa użąd­li­ła ją w udo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsa, AS: osa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz.

:: zdrobn. oska ż.

 przym. osi

Wiktionary

Synonimy:

antonimy.

hiperonimy.

 (1.1) owad

hiponimy.

holonimy.

meronimy.

pokrewne.

 rzecz.

:: zdrobn. oska ż.

 przym. osi

frazeologia.

 cięty jak osa • talia osy • zły jak osa

etymologia.

 (1.1) etym|prasłowiańskie|*osa.

 (1.1) por. etymn|białor|аса., etymn|bułg|оса., etymn|czes|vosa., etymn|słc|osa., etymn|ros|оса., etym2n|ukr|оса|оса́.

uwagi.

 (1.1) zobacz też: Indeks:Polski - Owady

tłumaczenia.

 (1.3) zobtłum|osika|osina.

* angielski: (1.1) wasp

* arabski: (1.1) دبور

* baskijski: (1.1) liztor

* białoruski: (1.1) аса ż.

* chorwacki: (1.1) osa ż.

* czeski: (1.1) vosa ż.

* duński: (1.1) hveps w.

* esperanto: (1.1) vespo

* estoński: (1.1) herilane

* fiński: (1.1) ampiainen

* francuski: (1.1) guêpe ż.

* galicyjski: (1.1) avespa ż.

* hiszpański: (1.1) avispa ż.

* islandzki: (1.1) geitungur m.

* japoński: (1.1) furi|雀蜂|すずめばち.

* jidysz: (1.1) וועספּ ż. (wesp)

* kaszubski: (1.1) łasëca ż., òsa ż., òsëca ż.

* kataloński: (1.1) vespa ż.

* niderlandzki: (1.1) wesp ż.

* niemiecki: (1.1) Wespe ż.

* nowogrecki: (1.1) σφήκα ż.

* nowopruski: (1.1) wapsi ż.

* perski: (1.1) زنبور

* rosyjski: (1.1) оса́ ż.

* rumuński: (1.1) viespe ż.

* słowacki: (1.1) osa ż.

* staropruski: (1.1) wobse ż.

* szwedzki: (1.1) geting w.

* tok pisin: (1.1) ninik

* ukraiński: (1.1) оса ż.

* węgierski: (1.1) darázs

* wilamowski: (1.1) vesp ż., wesp ż.

* włoski: (1.1) vespa ż.

źródła.

odmiana.

przykłady.

składnia.

kolokacje.

synonimy.

Wiktionary


osaczać

oto­czyć, okrą­żyć ze wszyst­kich stron, nie poz­wo­lić wy­do­stać się


SJP.pl


osacznik

osoba uczest­ni­czą­ca w na­gan­ce na zwie­rzy­nę, osa­cza­ją­ca zwie­rza; osocz­nik, obław­nik


SJP.pl


osaczyć

1. oto­czyć, wpę­dzić w za­sadz­kę;
2. o psach na po­lo­wa­niu: za­trzy­mać zwie­rzy­nę do przy­by­cia my­śli­we­go


SJP.pl


osad

1. sub­stan­cja nie­roz­pu­szczal­na, wy­dzie­la­ją­ca się z rozt­wo­ru w po­sta­ci ciała sta­łe­go;
2. wszyst­ko, co osa­dza się na dnie na­czyń, zbior­ni­ków itp.;
3. utwór pow­sta­ją­cy na po­wierzch­ni Ziemi na sku­tek na­gro­ma­dze­nia ma­te­ria­łu przez różne czyn­ni­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. sub­stan­cja nie­roz­pu­szczal­na, wy­dzie­la­ją­ca się z rozt­wo­ru w po­sta­ci ciała sta­łe­go;

 (1.2) drob­ny utwór gro­ma­dzą­cy się na po­wierzch­ni cze­goś

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D. lm. od: osada

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osad – ogól­ne okre­śle­nie ut­wo­rów luź­nych zgro­ma­dzo­nych na po­wierzch­ni Ziemi, pow­sta­łych wsku­tek gro­ma­dze­nia się ma­te­ria­łu w pro­ce­sie se­dy­men­ta­cji
  • osad (pre­cy­pi­tat) – stała, da­ją­ca się łatwo od­dzie­lić me­cha­nicz­nie część cie­kłej mie­sza­ni­ny nie­jed­no­rod­nej, niet­wo­rzą­ca trwa­łe­go ukła­du ko­lo­i­dal­ne­go
  • Osad – mi­nial­bum pol­skie­go ra­pe­ra Wło­die­go
  • Osad at­mos­fe­rycz­ny
  • Osady (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Na szy­bach ak­wa­rium czę­sto pow­sta­je biały, trud­ny do usu­nię­cia osad.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsat, AS: osat

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osadowy

 czas. osadzać się, osadzić

 rzecz. osadnik mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. szlam, ustoiny, strąt

 (1.2) naleciałość, nalot, warstewka

Wiktionary


osada

1. nie­ma­ją­ca praw osied­la ani mia­sta, nie­wiel­ka miej­sco­wość sku­pia­ją­ca ludzi trud­nią­cych się jedną dzie­dzi­ną go­spo­dar­ki, ale nie rol­nict­wem; lud­ność ta­kiej miej­sco­wo­ści;
2. sport: za­ło­ga, zwła­szcza łodzi wio­ślar­skiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nie­wiel­kie, odo­sob­nio­ne sku­pi­sko za­bu­do­wań miesz­kal­nych

 (1.2) ogół miesz­kań­ców osady (1.1)

 (1.3) sport. za­ło­ga łodzi spor­to­wej, sanek lub bobs­le­ja

Wiktionary

"przed­sta­wio­no sy­tu­a­cję tylko z per­spek­ty­wy – ". Pomóż po­pra­wić.

Osada – ter­mi­no­lo­gicz­ne oz­na­cze­nie jed­nost­ki osad­ni­czej na te­re­nie wiej­skim.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dzi­siej­sze te­ry­to­rium Bra­ty­sła­wy pow­sta­ło pier­wot­nie w wy­ni­ku łą­cze­nia osad, a na­stęp­nie przy­łą­cza­nia miej­sco­wo­ści z po­bli­skiej oko­li­cy.

 (1.1) Roz­wój osady za­czął się 100 lat póź­niej, kiedy to król duń­ski Wal­de­mar I po­da­ro­wał ją bi­sku­po­wi Ab­sa­lo­no­wi.

 (1.1) Osada ry­bac­ka ist­nia­ła tu w XII w. i pod­le­ga­ła kasz­te­la­nii słup­skiej.

 (1.1) Bar­wi­ce na­le­żą do naj­star­szych osad na Po­mo­rzu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsada, AS: osada

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osadnik m., osadzanie n.

 czas. osadzić

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolonia

Wiktionary


osadawiać

daw­niej: osied­lać


SJP.pl


osadczuk

naz­wi­sko


SJP.pl


osadczy

taki, w któ­rym lub na któ­rym zbie­ra się osad, np. basen osad­czy


SJP.pl


osadka

1. oś kwia­to­sta­nu, na któ­rej osa­dzo­ne są kwia­ty lub od­ga­łę­zie­nia bocz­ne w kwia­to­sta­nach zło­żo­nych;
2. u liści zło­żo­nych: prze­dłu­że­nie ogon­ka, na któ­rym znaj­du­ją się list­ki;
3. u ro­ślin kwia­to­wych: pod­sta­wa za­ląż­ka znaj­du­ją­ca się na­prze­ciw okien­ka; cha­la­za, cha­la­zon


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od osada

 (1.2) bot. dno kwia­to­we

Wiktionary

Osad­ka – ter­min oz­na­cza­ją­cy w bo­ta­ni­ce:

Wikipedia


osadnictwo

1. osied­la­nie się na mało za­lud­nio­nych te­re­nach;
2. sie­dzi­by ludz­kie i ich miesz­kań­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ar­che­ol. ca­łoksz­tałt dzia­łal­no­ści grup ludz­kich wy­wo­łu­ją­cy zmia­ny w śro­do­wi­sku ge­o­gra­ficz­nym;

 (1.2) ze­spół osied­li ludz­kich

Wiktionary

Osad­nict­wo – ca­łoksz­tałt dzia­łal­no­ści grup ludz­kich wy­wo­łu­ją­cy zmia­ny w śro­do­wi­sku ge­o­gra­ficz­nym. Obej­mu­je ono pro­ces zaj­mo­wa­nia, po­dzia­łu i użyt­ko­wa­nia te­re­nu wraz ze wszyst­ki­mi wyt­wo­ra­mi pow­sta­ły­mi w ra­mach tej dzia­łal­no­ści i słu­żą­cy­mi jej. (we­dług Z. Woź­nia­ka)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Zmia­ny te za­cho­dzi­ły w go­spo­dar­ce, osad­nict­wie, kul­tu­rze ma­te­rial­nej, jak i prze­de wszyst­kim w obrząd­ku po­grze­bo­wym.

 (1.1) Pier­wsze ślady osad­nict­wa na wzgó­rzu po­cho­dzą z okre­su ne­o­li­tu (…).

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osadnik mos./mrz.

 czas. osadnikować ndk.

 przym. osadniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolonizowanie, osadzanie, zasiedlanie

Wiktionary


osadniczek

ko­bie­ta, która osied­li­ła się lub którą osied­lo­no na te­re­nach ob­ję­tych osad­nict­wem; ko­lo­nist­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osad­ni­czek – ro­dzaj grzy­bów
  • osad­ni­czek – ro­dzaj mchów

Wikipedia


osadniczka

ko­bie­ta, która osied­li­ła się lub którą osied­lo­no na te­re­nach ob­ję­tych osad­nict­wem; ko­lo­nist­ka


SJP.pl


osadniczkowate

ro­dzi­na mchów


SJP.pl


osadniczy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osad­nict­wem, do­ty­czą­cy osad­nict­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­sad­ni­cza ek­span­sja osad­ni­cza przy­pa­da na schy­łek pa­no­wa­nia króla Ka­zi­mie­rza Wiel­kie­go oraz kró­lo­wej Jad­wi­gi.

 (1.1) Sieć osad­ni­cza na Ślą­sku Cie­szyń­skim jest nie­rów­no­mier­na.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osad mrz., osadnik mos./mrz.

 czas. osadzić dk., osadzać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osiedleńczy

Wiktionary


osadnik

czło­wiek, który osied­lił się lub któ­re­go osied­lo­no na te­re­nach ob­ję­tych osad­nict­wem; ko­lo­ni­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osied­la­ją­cy się na mało za­lud­nio­nych te­re­nach; także.: taki, któ­re­go osied­lo­no na te­re­nach mało za­lud­nio­nych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) zbior­nik, w któ­rym gra­wi­ta­cyj­nie gro­ma­dzą się sub­stan­cje stałe nie­sio­ne przez płyn

Wiktionary

Osad­nik – osoba po­cho­dzą­ca z in­ne­go re­gio­nu kraju, in­ne­go kraju lub kon­ty­nen­tu za­kła­da­ją­ca (w gru­pie) osady (lub mia­sta) na te­re­nach słabo roz­wi­nię­tych, słabo za­lud­nio­nych lub nie­za­miesz­ka­nych, albo też prze­ję­tych od in­ne­go pań­stwa czy wła­ści­cie­la na dro­dze zbroj­nej (wojna) lub po­ko­jo­wej (trak­tat po­ko­jo­wy, na­by­cie). Osad­ni­ków na­zy­wa­no także ko­lo­ni­sta­mi lub pio­nie­ra­mi.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Ście­ki prze­pły­wa­ją przez osad­nik w celu usu­nię­cia pia­sku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsadʲɲik, AS: osadʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osada ż., osadnictwo n., osadzanie n., osadzenie n., osad m.

:: fż. osadniczka ż.

 czas. osadzać ndk., osadzić dk.

 przym. osadniczy, osadowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kolonista, pionier

 (2.1) odstojnik

Wiktionary


osadnikować

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) zaj­mo­wać się osad­nict­wem

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osadnikowanie n., osadnictwo n.

Wiktionary


osadnikowy

→ osad­nik (sztucz­ny zbior­nik wodny); od­stoj­ni­ko­wy


SJP.pl


osadowy

1. pow­sta­ły przez osa­dze­nie się;
2. zwią­za­ny z osa­da­mi (ut­wo­ra­mi ge­o­lo­gicz­ny­mi), np. skała osa­do­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osa­dem lub pow­sta­ły w wy­ni­ku osa­dza­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skały osa­do­we są wy­gię­te syn­kli­nal­nie i do­dat­ko­wo po­prze­mie­szcza­ne na li­niach usko­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osad mrz., osadnik mos./mrz.

 czas. osadzić

Wiktionary


osady

po­kła­dy pow­sta­łe na po­wierzch­ni ziemi w wy­ni­ku na­gro­ma­dze­nia się pro­duk­tów wie­trze­nia skał li­tych, róż­ne­go ro­dza­ju szcząt­ków i okru­chów do­star­cza­nych przez or­ga­niz­my żywe, ma­te­ria­łów na­nie­sio­nych przez wodę, lo­dow­ce, wiatr; skały osa­do­we


SJP.pl

Zo­bacz też: Osady w in­nych zna­cze­niach tego słowa.

Osady – ogól­ne okre­śle­nie ut­wo­rów luź­nych zgro­ma­dzo­nych na po­wierzch­ni Ziemi, pow­sta­łych wsku­tek gro­ma­dze­nia się ma­te­ria­łu w pro­ce­sie se­dy­men­ta­cji. Ge­ne­za osa­dów jest zróż­ni­co­wa­na, może je two­rzyć ma­te­riał, bę­dą­cy efek­tem m.in.:

Wikipedia


osadzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osa­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osadzenie n., osada ż., osadnik m., osadniczka ż., osadnictwo n.

 czas. osadzać ndk., osadzić dk.

 przym. osadniczy

Wiktionary


osadzarka

Osa­dzar­ka – ma­szy­na do wzbo­ga­ca­nia urob­ku, w któ­rej wsku­tek np. pul­su­ją­ce­go dzia­ła­nia wody uro­bek roz­dzie­la się na war­stwy zia­ren. Ziar­na węgla ukła­da­ją się w war­stwie naj­wyż­szej, w dol­nej – ziar­na skały płon­nej.

Wikipedia


osadzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osa­dzić)

 (1.1) umie­szczać kogoś gdzieś

 (1.2) umie­szczać coś gdzieś, mo­co­wać na czymś lub w czymś

 (1.3) two­rzyć re­a­lia dla cze­goś

 (1.4) po­wo­do­wać na­nie­sie­nie osadu, pow­sta­nie złóż cze­goś

 (1.5) chem. do­da­jąc od­czyn­nik do rozt­wo­ru, wy­trą­cać osad

 (1.6) przen. dawać na­ucz­kę, przy­ha­mo­wy­wać czy­jeś za­pę­dy

 (1.7) jeźdz. nagle za­trzy­my­wać

 (1.8) łow. osa­czać zwie­rzy­nę

 (1.9) przest. ogrod. sa­dzić na­o­ko­ło

 (1.10) przest. wojsk. zaj­mo­wać po­zy­cję; ota­czać woj­skiem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny (dk. osa­dzić się)

 (2.1) ule­gać osied­le­niu gdzieś

 (2.2) two­rzyć osad; być na­no­szo­nym gdzieś

 (2.3) chem. two­rzyć osad w rozt­wo­rze; wy­trą­cać osad

 (2.4) jeźdz. nagle za­trzy­my­wać się

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Spla­tał bo­wiem pier­wot­ną sieć z wi­klów, osa­dzał ją na stro­i­szu, czyli trzon­ku, lub pod­stęp­nie za­sta­wiał.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osad mrz., osadzanie n., osadnik mos./mrz.

 przym. osadniczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) lokować, osiedlać

 (1.2) oprawiać, przytwierdzać, umocowywać

 (1.3) umiejscawiać

 (1.5) strącać, wytrącać

 (1.9) obsadzać

 (1.10) obsadzać, zajmować

 (2.1) osiedlać się

 (2.3) strącać się, wytrącać się

Wiktionary


osadzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osa­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|osa­dzać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny osa­dzić się (ndk. osa­dzać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|osa­dzać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osad mrz., osada ż., osadnictwo n., osadnik mos., osadzony mos., osadzanie n., osadzenie n.

 czas. osadzać ndk.

 przym. osadniczy, osadowy, osadzony

Wiktionary


osadzona

umiej­sco­wio­ny, znaj­du­ją­cy się gdzieś


SJP.pl


osadzony

umiej­sco­wio­ny, znaj­du­ją­cy się gdzieś


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. tkwią­cy w czymś, umiej­sco­wio­ny gdzieś

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) praw. osoba od­by­wa­ją­ca karę w wię­zie­niu

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: osa­dzić

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mi­chał miał głę­bo­ko osa­dzo­ne oczy.

 (1.1) Wi­ta­ją nas pier­wsze pro­mie­nie słoń­ca, które po­wo­li topią szron osa­dzo­ny na szy­bie.

 (2.1) Kie­row­nict­wo za­kła­du kar­ne­go zle­ci­ło pra­cow­ni­kom przy­go­to­wa­nie spe­cjal­ne­go pro­gra­mu re­so­cja­li­za­cyj­ne­go dla osa­dzo­nych.

 (3.1) Brosz­ka skła­da­ła się z ru­bi­nów osa­dzo­nych w zło­cie.

 (3.1) In­dia­nie osa­dze­ni w re­zer­wa­cie nie­na­wi­dzi­li bia­łych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsaˈd͡zɔ̃nɨ, AS: osaʒõny

Wiktionary

Powiązane:

 (2.1) fż. osadzona

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) więzień

Wiktionary


osadźca

daw­niej: osoba, która spro­wa­dza­ła osad­ni­ków na jakiś teren, za­sied­la­ła ludź­mi ten teren; za­ło­ży­ciel


SJP.pl


osak

naz­wi­sko


SJP.pl


osaka

mia­sto w Ja­po­nii, na wy­spie Hon­siu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Ja­po­nii le­żą­ce w po­łud­nio­wo-za­chod­niej czę­ści wyspy Hon­siu, w re­gio­nie Kinki;

Wiktionary

Osaka (jap. 大阪市 Ōsaka-shi) – trze­cie co do wiel­ko­ści mia­sto w Ja­po­nii. Leży na wy­spie Hon­siu, w re­gio­nie Kinki (Kan­sai), nad za­to­ką Osaka na styku Morza Wew­nętrz­ne­go i Oce­a­nu Spo­koj­ne­go, u uj­ścia rzeki Yodo. Jest sto­li­cą pre­fek­tu­ry o tej samej naz­wie i czę­ścią ob­sza­ru me­tro­po­li­tal­ne­go Ke­i­hans­hin za­miesz­ki­wa­ne­go przez około 18 mln osób.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Czy ten po­ciąg je­dzie do Osaki?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsaka, AS: osaka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osakijczyk mos., osakijka ż.

 przym. osakijski

Wiktionary


osakijczyk

miesz­ka­niec Osaki (mia­sta w Ja­po­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Osaki; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osaka ż.

:: fż. osakijka ż.

 przym. osakijski

Wiktionary


osakijka

miesz­kan­ka Osaki (mia­sta w Ja­po­nii)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Osaki; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osaka ż.

:: fm. osakijczyk mos.

 przym. osakijski

Wiktionary


osakijski

przy­miot­nik od: Osaka (mia­sto w Ja­po­nii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Osaką, do­ty­czą­cy Osaki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dania kuch­ni osa­kij­skiej są bar­dzo róż­no­rod­ne: po­czy­na­jąc od wyk­wint­niej­szych jak hari-hari nabe z mięsa wie­lo­ry­ba lub tet­chi­ri z ryby fugu, a koń­cząc na po­pu­lar­nych jak ko­na­mon.

 (1.1) Warto pod­kre­ślić, że naj­wię­cej filii swo­ich ban­ków w Sta­nach Zjed­no­czo­nych po­sia­da­ły wła­śnie banki to­kij­skie, a w dal­szej ko­lej­no­ści osa­kij­skie, to­ron­tyj­skie oraz pa­ry­skie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osaka ż., osakijczyk mos., osakijka ż.

Wiktionary


osama

imię mę­skie


SJP.pl

Osama – af­gań­sko-ir­landz­ko-ja­poń­ski film fa­bu­lar­ny z 2003 roku w re­ży­se­rii Sid­di­qa Bar­ma­ka. Obraz zdo­był Złoty Glob za naj­lep­szy film nie­an­glo­ję­zycz­ny.

Wikipedia


osamotniały

przy­miot­nik

 (1.1) opu­szczo­ny przez in­nych, ży­ją­cy w sa­mot­no­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­trzy­łam na Fran­cisz­ka i serce mi pę­ka­ło na widok przy­bi­te­go, osa­mot­nia­łe­go męż­czyz­ny, któ­re­mu nasza oj­czyz­na tak wiele zaw­dzię­cza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osamotnienie n.

 czas. osamotniać ndk., osamotnić dk.

 przym. osamotniony

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. osamotniony

Wiktionary


osamotnienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) brak to­wa­rzy­stwa, uczu­cie sa­mot­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. samotność ż.

 przym. samotny, osamotniony, osamotniały

 przysł. samotnie

Wiktionary


osamotniony

przy­miot­nik

 (1.1) po­zba­wio­ny to­wa­rzy­stwa, wspar­cia lub bli­skich re­la­cji

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osamotniać ndk., osamotnić dk.

 przym. osamotniały

 rzecz. osamotnienie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. osamotniały

Wiktionary


osantowski

naz­wi­sko


SJP.pl


osarek

osa­rek mu­rar­ko­wy - ga­tu­nek błon­ków­ki z ro­dzi­ny osar­ko­wa­tych


SJP.pl


osarkowate

o ce­chach osar­ko­wa­tych (ro­dzi­na błon­kó­wek)


SJP.pl

Osar­ko­wa­te ("Le­u­co­spi­dae") – ro­dzi­na błon­kó­wek z na­dro­dzi­ny ble­sko­tek.

Wikipedia


osarkowaty

o ce­chach osar­ko­wa­tych (ro­dzi­na błon­kó­wek)


SJP.pl


osaug

skrót od: Con­gre­ga­tio So­ro­rum Sanc­ti Au­gu­sti­ni in Po­lo­nia - zakon au­gu­stia­nek


SJP.pl


osazon

pro­dukt re­ak­cji fe­ny­lo­hy­dra­zy­ny z cu­kra­mi


SJP.pl


osb

skrót od: Ordo Sanc­ti Be­ne­dic­ti - zakon be­ne­dyk­ty­nów


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Okręg Szkol­ny Bia­ło­stoc­ki
  • Okręg Szkol­ny Brze­ski
  • Orac­le Ser­vi­ce Bus – plat­for­ma in­te­gra­cyj­na En­ter­pri­se Ser­vi­ce Bus firmy Orac­le Cor­po­ra­tion
  • OSB (ang. Orien­ted Strand Board) – ro­dzaj płyty drew­no­po­chod­nej
  • O.S.B. (łac. Ordo Sanc­ti Be­ne­dic­ti) – zakon be­ne­dyk­ty­nów
  • Biop­sja chi­rur­gicz­na (ang. open sur­gi­cal biop­sy), sto­so­wa­na m.in. przy dia­gno­zo­wa­niu cho­rób pier­si

Wikipedia


osbm

skrót od: Ordo Ba­si­lia­nus Sanc­ti Jo­sa­fat - zakon ba­zy­lia­nów


SJP.pl


osborne

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Os­bor­ne – mia­sto w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Os­bor­ne
  • Os­bor­ne – mia­sto w sta­nie Pen­syl­wa­nia, w hrab­stwie Al­leg­he­ny
  • Os­bor­ne (ang. Os­bor­ne Towns­hip) – gmina w sta­nie Kan­sas, w hrab­stwie Sum­ner
  • Os­bor­ne (ang. Os­bor­ne Towns­hip) – gmina w sta­nie Min­ne­so­ta, w hrab­stwie Pi­pe­sto­ne
  • hrab­stwo Os­bor­ne (ang. Os­bor­ne Co­un­ty) – w sta­nie Kan­sas
  • Os­bor­ne House
  • Adam Os­bor­ne
  • Char­les Os­bor­ne
  • John Os­bor­ne
  • Nigel Os­bor­ne
  • Ste­ven Os­bor­ne

Wikipedia


oscamować

[czy­taj: oska­mo­wać] śro­do­wi­sko­wo: oszu­kać, na­cią­gnąć


SJP.pl


oscar

[czy­taj: oskar] na­gro­da fil­mo­wa co­rocz­nie przyz­na­wa­na w wielu ka­te­go­riach przez ame­ry­kań­ską Aka­de­mię Nauk i Sztuk Fil­mo­wych; Oscar


SJP.pl

OSCAR – seria ama­tor­skich sztucz­nych sa­te­li­tów Ziemi.

Wikipedia


oscarowicz

→ oska­ro­wicz


SJP.pl

Patrz:

oskarowicz

oscarowy

→ Oscar (na­gro­da fil­mo­wa) [czy­taj: oska­ro­wy]; oska­ro­wy


SJP.pl


oschle

przy­słó­wek

 (1.1) chłod­no, bez uczuć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dla­cze­go trak­tu­jesz go tak osch­le?

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oschnąć dk.

 przym. oschły

 rzecz. oschnięcie n., oschłość ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ozięble

Wiktionary


oschlej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: osch­le


SJP.pl


oschlejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: os­chły


SJP.pl


oschnąć

stać się su­chym z wierz­chu; obesch­nąć


SJP.pl


oschłość

→ os­chły


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) brak wraż­li­wo­ści uczu­cio­wej

Wiktionary

Patrz:

oschły

Wymowa:

IPA: ˈɔsxwɔɕt͡ɕ, AS: osχu̯ość

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oschły

 przysł. oschle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) beznamiętność, chłód, dystans, nieczułość, niewrażliwość, obojętność, oficjalność, oziębłość, suchość, sztywność

Wiktionary


oschły

nie­ma­ją­cy skłon­no­ści do wzru­szeń; po­zba­wio­ny uczuć


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) nies­kłon­ny do prze­ży­wa­nia i oka­zy­wa­nia uczuć

 (1.2) świad­czą­cy o braku skłon­no­ści do prze­ży­wa­nia i oka­zy­wa­nia uczuć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oschłość ż.

 przysł. oschle

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nieczuły, surowy, zdystansowany

 (1.2) chłodny

Wiktionary


oscl

skrót od: Ordo Sanc­tae Cla­rae - zakon kla­ry­sek


SJP.pl


oscylacja

1. wa­ha­nie się przy wy­bo­rze mię­dzy dwoma moż­li­wo­ścia­mi
2. wa­ha­nia za­się­gu lo­dow­ca zwią­za­ne ze zmien­nym po­ło­że­niem jego czoła
3. jedna z te­o­rii wy­ja­śnia­ją­ca przy­czy­ny fał­do­wań i two­rze­nia się gór
4. ruch wa­ha­dło­wy drga­ją­cy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wa­ha­nie, drga­nie, fa­lo­wa­nie, ko­ły­sa­nie; ruch wa­ha­dło­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔst͡sɨˈlat͡sʲja, AS: oscylacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oscylować

 rzecz. oscylowanie, oscylator

 przym. oscylacyjny

Wiktionary


oscylacyjny

do­ty­czą­cy oscy­la­cji


SJP.pl


oscylator

w me­cha­ni­ce układ me­cha­nicz­ny, wy­ko­nu­ją­cy drga­nia wokół po­ło­że­nia rów­no­wa­gi


SJP.pl

Oscy­la­tor – urzą­dze­nie lub układ fi­zycz­ny wy­ko­nu­ją­cy ruch drga­ją­cy lub (w tech­ni­ce) ge­ne­ru­ją­cy me­cha­nicz­nie, elek­trycz­nie, elek­tro­nicz­nie itp. oscy­la­cje, czyli drga­nia. Czę­sto ter­min „oscy­la­tor” czę­sto utoż­sa­mia się z oscy­la­to­rem har­mo­nicz­nym, to zna­czy ukła­dem wy­ko­nu­ją­cym drga­nia har­mo­nicz­ne, zaś w wy­pad­ku kiedy cho­dzi o inne ro­dza­je drgań do­da­je się wów­czas przy­miot­nik – an­har­mo­nicz­ny.

Wikipedia


oscylatoria

nit­ko­wa­ty glon z rzędu Hor­mo­go­na­les; drgal­ni­ca


SJP.pl


oscylatorowy

→ oscy­la­tor


SJP.pl

Patrz:

oscylator

oscylograf

przy­rząd do ba­da­nia i re­je­stro­wa­nia wa­ha­dło­we­go, drga­ją­ce­go prze­bie­gu róż­nych zja­wisk, np. w me­dy­cy­nie - tętna krwi


SJP.pl


oscylografia

1. dział me­tro­lo­gii elektr. sto­su­ją­cej oscy­lo­sko­py i oscy­lo­gra­fy do ob­ser­wa­cji i re­je­stra­cji róż­nych zja­wisk, np. zmian na­pię­cia elek­trycz­ne­go
2. med. ba­da­nie po­le­ga­ją­ce na za­pi­sy­wa­niu w for­mie wy­kre­su fali tętna i am­pli­tu­dy ci­śnie­nia krwi


SJP.pl


oscylogram

zapis prze­bie­gu zmian ja­kiejś wiel­ko­ści fiz., np. ci­śnie­nia, tem­pe­ra­tu­ry


SJP.pl


oscylometria

Oscy­lo­me­tria – jedna z nie­spe­cy­ficz­nych elek­tro­che­micz­nych metod ana­li­tycz­nych, po­le­ga na poś­red­nim po­mia­rze ad­mi­tan­cji lub im­pe­dan­cji na­czy­nia po­mia­ro­we­go w za­leż­no­ści od stę­że­nia rozt­wo­ru. Brak jest re­ak­cji elek­tro­do­wych, a elek­tro­dy sta­no­wią okład­ki kon­den­sa­to­ra

Wikipedia


oscyloskop

przy­rząd słu­żą­cy do ob­ser­wa­cji i ba­da­nia prze­bie­gów za­leż­no­ści po­mię­dzy dwie­ma wiel­ko­ścia­mi fi­zycz­ny­mi re­pre­zen­to­wa­ny­mi w po­sta­ci elek­trycz­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. urzą­dze­nie do obra­zo­wa­nia prze­bie­gu oscy­la­cji;

Wiktionary

Oscy­lo­skop – przy­rząd elek­tro­nicz­ny słu­żą­cy do ob­ser­wo­wa­nia, obra­zo­wa­nia na­pię­cia w za­leż­no­ści od czasu i ba­da­nia za­leż­no­ści po­mię­dzy dwie­ma wiel­ko­ścia­mi elek­trycz­ny­mi, bądź in­ny­mi wiel­ko­ścia­mi fi­zycz­ny­mi re­pre­zen­to­wa­ny­mi w po­sta­ci elek­trycz­nej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na obra­zie z oscy­lo­sko­pu na­u­ko­wiec za­u­wa­żył nie­po­ko­ją­ce piki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔst͡sɨˈlɔskɔp, AS: oscyloskop

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oscyloskopowy

Wiktionary


oscylować

1. skła­niać się raz w jedną, raz w drugą stro­nę, wahać się
2. wy­ko­ny­wać ruchy wa­ha­dło­we; drgać, ko­ły­sać się, fa­lo­wać


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) fiz. wy­ko­ny­wać ruch wa­ha­dło­wy; drgać wokół pew­ne­go punk­tu rów­no­wa­gi

 (1.2) przen. wahać się mię­dzy róż­ny­mi war­to­ścia­mi, sta­na­mi lub moż­li­wo­ścia­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔst͡sɨˈlɔvat͡ɕ, AS: oscylovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oscylowanie n., oscylacja ż.

Wiktionary


oscypek

wę­dzo­ny ser, wy­ra­bia­ny przez gó­ra­li z mleka ow­cze­go; oszczy­pek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. kulin. wę­dzo­ny ser z mleka ow­cze­go o wrze­cio­no­wa­tym kształ­cie, wy­ra­bia­ny przez pod­ha­lań­skich gó­ra­li;

Wiktionary

Oscy­pek, "oszczy­pek" ( oštiepok) – twar­dy, wę­dzo­ny ser, przy­go­to­wy­wa­ny z mleka ow­cze­go, cha­rak­te­ry­stycz­ny dla pol­skich gór, szcze­gól­nie Pod­ha­la. Spo­pu­la­ry­zo­wa­ny w Pol­sce oraz w in­nych kra­jach Eu­ro­py.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔsˈt͡sɨpɛk, AS: oscypek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oscypiorka ż.

Wiktionary


oscypkowy

→ oscy­pek


SJP.pl

Patrz:

oscypek

osd

skrót od: On Scre­en Di­splay, w in­for­ma­ty­ce:
1. menu wyś­wiet­la­ne na ekra­nie, umoż­li­wia­ją­ce ste­ro­wa­nie wszyst­ki­mi funk­cja­mi mo­ni­to­ra;
2. menu apli­ka­cji wyś­wiet­la­ne na pul­pi­cie, umoż­li­wia­ją­ce ste­ro­wa­nie jej funk­cja­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • OSD –
  • OSD – ope­ra­tor sy­ste­mu dy­stry­bu­cyj­ne­go

Wikipedia


osecik

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od oset

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oset m.

Wiktionary


osedż

czło­nek ple­mie­nia in­diań­skie­go


SJP.pl


osedżowie

ple­mię in­diań­skie


SJP.pl

Ose­dżo­wie ( Osage; osage "Ni Okašką", "𐓁𐓣 𐓂𐓤𐓘𐓯𐓤𐓘͘") – ple­mię In­dian pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich, uży­wa­ją­ce ję­zy­ka z grupy sio­u­ań­skich, za­li­cza­ne do grupy Siuk­sów Po­łud­nio­wych.

Wikipedia


osedżyjka

człon­ki­ni ple­mie­nia in­diań­skie­go


SJP.pl


oseina

sub­stan­cja or­ga­nicz­na wy­stę­pu­ją­ca w ko­ściach, na­da­ją­ca im ela­stycz­ność; os­se­i­na, oste­o­id


SJP.pl


oseltamiwir

or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny sto­so­wa­ny jako śro­dek prze­ciw­wi­ru­so­wy


SJP.pl

Osel­ta­mi­wir – or­ga­nicz­ny zwią­zek che­micz­ny, lek prze­ciw­wi­ru­so­wy bę­dą­cy se­lek­tyw­nym in­hi­bi­to­rem ne­u­ra­mi­ni­da­zy – en­zy­mu wi­ru­sa grypy. Jest sto­so­wa­ny w le­cze­niu i pro­fi­lak­ty­ce grypy A i B.

Lek po­da­wa­ny jest do­ust­nie w po­sta­ci kap­su­łek lub za­wie­si­ny uzy­ski­wa­nej przez roz­pu­szcze­nie prosz­ku w wo­dzie.

Wikipedia


osep

dawny po­da­tek fe­u­dal­ny pła­co­ny w zbożu; osyp


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. w daw­nej Pol­sce: da­ni­na skła­da­na przez chło­pów w ziar­nie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsɛp, AS: osep

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osepny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sep

Wiktionary


oserdów

Oser­dów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ul­hó­wek.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa za­moj­skie­go.

Wieś jest so­łect­wem w gmi­nie Ul­hó­wek. We­dług Na­ro­do­we­go Spisu Po­wszech­ne­go z roku 2011 wieś li­czy­ła 41 miesz­kań­ców.

Wikipedia


osesek

nie­mow­lę lub małe zwie­rzę odży­wia­ją­ce się mle­kiem matki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) pieszcz. małe dziec­ko kar­mio­ne je­szcze mle­kiem matki

 (1.2) pieszcz. młode zwie­rzę­cia kar­mio­ne mle­kiem matki

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ssać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niemowlak, niemowlaczek

 (1.2) młode

Wiktionary


oset

oset kę­dzie­rza­wy - po­spo­li­ty chwast polny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­du­us|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju ostów (1.1)

 (1.3) bot. pot. ostro­żeń polny, nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Cir­sium ar­ves­ne.

Wiktionary

Oset ("Car­du­us" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je 92 ga­tun­ki. Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je Eu­ro­pę, Azję i Afry­kę, z czego 5 ro­śnie na­tu­ral­nie w Pol­sce. Przed­sta­wi­cie­le ro­dza­ju roz­prze­strze­nie­ni zo­sta­li także na in­nych kon­ty­nen­tach, także w Pol­sce rosną dwa ga­tun­ki obce za­do­mo­wio­ne i czte­ry przej­ścio­wo dzi­cze­ją­ce.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔsɛt, AS: oset

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osetnik m., osecik m.

 przym. ostowaty

Wiktionary


osetia

hi­sto­rycz­na kra­i­na na pół­noc­nym Ka­u­ka­zie, obec­nie po­dzie­lo­na mię­dzy Gruz­ję i Rosję


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. kra­i­na hi­sto­rycz­na na pół­noc­nym Ka­u­ka­zie, na po­gra­ni­czu gru­ziń­sko-ro­syj­skim, za­miesz­ka­na przez Ose­tyj­czy­ków;

Wiktionary

Ose­tia – kra­i­na hi­sto­rycz­na na pół­noc­nym Ka­u­ka­zie, za­miesz­ka­na przez Ose­tyj­czy­ków. Obec­nie te­re­ny jej wcho­dzą w skład Rosji (au­to­no­micz­na re­pu­bli­ka Ose­tii Pół­noc­nej) oraz Gruz­ji – Ose­tia Po­łud­nio­wa, która od wrze­śnia 2008 jest uz­na­wa­na za nie­pod­le­głe pań­stwo przez Rosję, Ni­ka­ra­guę, Nadd­nie­strze (nie­uz­na­wa­ne przez ni­ko­go), Au­to­no­mię Pa­le­styń­ską i Ab­chaz­ję (drugą au­to­no­micz­ną część Gruz­ji).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. osetyjski mrz., Osetyjczyk mos., Osetyjka ż.

 przym. osetyjski

Wiktionary


osetnica

Oset­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie le­gnic­kim, w gmi­nie Choj­nów.

Wikipedia


osetnik

duży, czer­wo­no-czar­ny motyl dzien­ny, któ­re­go gą­sie­ni­ca że­ru­je głów­nie na oście i po­krzy­wie; ru­sał­ka oset­nik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Car­du­e­lis ci­tri­nel­la|ref=tak., ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny łu­szcza­ko­wa­tych;

 (1.2) ornit. ptak z ga­tun­ku oset­nik (1.1)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oset­nik (Car­du­e­lis ci­tri­nel­la syn. Se­ri­nus ci­tri­nel­la)
  • oset­nik kor­sy­kań­ski (Car­du­e­lis cor­si­ca­na)
  • ru­sał­ka oset­nik (Va­nes­sa car­dui)
  • Oset­nik – ko­lo­nia wsi Sa­si­no w woj. po­mor­skim, w pow. wej­he­row­skim, w gmi­nie Cho­cze­wo
  • Oset­nik – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. lidz­bar­skim, w gmi­nie Or­ne­ta

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Upie­rze­nie samca oset­ni­ka jest gład­kie, bez kre­sko­wa­nia.

 (1.2) Na al­pej­skich łą­kach spo­ty­ka się licz­ne oset­ni­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oset m.

Wiktionary


osetyjczyk

1. miesz­ka­niec Ose­tii;
2. miesz­ka­niec Ose­tii Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ose­tii

 (1.2) miesz­ka­niec Ose­tii Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­rio­gra­fia ose­tyj­ska pod­kre­śla z kolei, że po­łud­nio­wo­ka­u­ka­skie osad­nict­wo Ose­tyj­czy­ków było zwią­za­ne z ich ak­tyw­nym uczest­nict­wem w ochro­nie Gruz­ji od wro­gów zew­nętrz­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osetia ż., osetyjski mrz.

:: fż. Osetyjka ż.

 przym. osetyjski

Wiktionary


osetyjka

1. miesz­kan­ka Ose­tii;
2. miesz­kan­ka Ose­tii Pół­noc­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ose­tii

 (1.2) miesz­kan­ka Ose­tii Po­łud­nio­wej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osetia ż., osetyjski mrz.

:: fm. Osetyjczyk mos.

 przym. osetyjski

Wiktionary


osetyjski

→ Ose­tia; ose­tyń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przym. od Ose­tia, Ose­tyj­czyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język ose­tyj­ski;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Hi­sto­rio­gra­fia ose­tyj­ska pod­kre­śla z kolei, że po­łud­nio­wo­ka­u­ka­skie osad­nict­wo Ose­tyj­czy­ków było zwią­za­ne z ich ak­tyw­nym uczest­nict­wem w ochro­nie Gruz­ji od wro­gów zew­nętrz­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɛˈtɨjsʲci, AS: osetyi ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osetia ż., Osetyjczyk mos., Osetyjka ż.

Wiktionary


osetyjskojęzyczny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który po­słu­gu­je się ję­zy­kiem ose­tyj­skim

 (1.2) taki, któ­re­go miesz­kań­cy po­słu­gu­ją się ję­zy­kiem ose­tyj­skim

 (1.3) spi­sa­ny, stwo­rzo­ny w ję­zy­ku ose­tyj­skim

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɛˈtɨjskɔjɛ̃w̃ˈzɨt͡ʃnɨ, AS: osetyi ̯skoi ̯ẽũ̯zyčny

Wiktionary


osetyniec

daw­niej: Ose­tyj­czyk


SJP.pl


osetyński

→ Ose­tia; ose­tyj­ski


SJP.pl


oseł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) żart. poseł

Wiktionary


osełeczka

zdrob­nie­nie od: oseł­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. zdrobn. od: oseł­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɛˈwɛt͡ʃka, AS: oseu̯ečka

Wiktionary


osełedec

kos­myk wło­sów na czub­ku wy­go­lo­nej głowy, no­szo­ny przez Ko­za­ków za­po­ro­skich; se­łe­dec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) daw. u Ko­za­ków kos­myk na czub­ku ogo­lo­nej głowy;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) icht. ryba z ro­dzi­ny kar­pio­wa­tych

Wiktionary

Ose­łe­dec albo czu­pry­na ( оселедець lub чуприна) – czub, wąski kos­myk wło­sów na czub­ku ogo­lo­nej głowy, sple­cio­ny w war­kocz lub roz­pu­szczo­ny, no­szo­ny przez Ko­za­ków za­po­ro­skich, szcze­gól­nie w XVII wieku.

Ko­zac­ki ose­łe­dec był fry­zu­rą ana­lo­gicz­ną do pod­go­lo­ne­go czuba pol­skich szlach­ci­ców w XVI–XVII w.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔsɛˈwɛdɛt͡s, AS: oseu̯edec

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) sełedec

Wiktionary


osełka

1. ka­mień szli­fier­ski do ostrze­nia na­rzę­dzi me­ta­lo­wych; brus, to­czak, to­czy­dło, szli­fier­ka;
2. owal­na brył­ka masła; go­mół­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sztab­ka z pia­skow­ca słu­żą­ca do ręcz­ne­go ostrze­nia me­ta­lo­wych na­rzę­dzi

 (1.2) etn. owal­na brył­ka masła

Wiktionary

Oseł­ka, brus, pil­nik ścier­ny – na­rzę­dzie ścier­ne słu­żą­ce do szli­fo­wa­nia i obrób­ki wy­kań­cza­ją­cej.

Oseł­ki mają kształt po­dłuż­nej bryły o prze­kro­ju pro­sto­kąt­nym lub innym do­sto­so­wa­nym do kształ­tu szli­fo­wa­nej po­wierzch­ni (np. okrą­głe, trój­kąt­ne, so­czew­ko­wa­te). Są wyt­wa­rza­ne z na­tu­ral­nych ka­mie­ni ścier­nych (np. z pia­skow­ca) lub z zia­ren ścier­nych po­łą­czo­nych spo­i­wem ce­ra­micz­nym. Ziar­na ścier­ne mogą być na­tu­ral­ne (dia­ment, ko­rund, kwarc) lub syn­te­tycz­ne (elek­tro­ko­rund, wę­glik krze­mu, wę­glik boru).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. osełkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrzałka, marmurek, gwara. brus, brusiec

Wiktionary


osełkowy

→ oseł­ka


SJP.pl

Patrz:

osełka

osf

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) = wojsk. oś­ro­dek spraw­no­ści fi­zycz­nej

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Fran­cisz­kan­ki Szpi­tal­ne
  • Open Soft­wa­re Fo­un­da­tion
  • Oś­ro­dek Spraw­no­ści Fi­zycz­nej (tor przesz­kód w Woj­sku Pol­skim/„małpi gaj”)

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔ‿ɛs‿ˈɛf, AS: o‿es‿ef

Wiktionary


osfald

imię mę­skie


SJP.pl


osgood

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. pot. cho­ro­ba Os­go­o­da-Schlat­te­ra;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Os­go­od – miej­sco­wość w sta­nie In­dia­na, w hrab­stwie Ri­pley
  • Os­go­od – wieś w sta­nie Mis­so­u­ri, w hrab­stwie Sul­li­van
  • Os­go­od – wieś w sta­nie Ohio, w hrab­stwie Darke
  • Wil­fred Hud­son Os­go­od – ame­ry­kań­ski zo­o­log
  • Fran­ces Sar­gent Os­go­od – ame­ry­kań­ska po­et­ka
  • Sa­mu­el Still­man Os­go­od – ame­ry­kań­ski ma­larz
  • cho­ro­ba Os­go­o­da-Schlat­te­ra

Wikipedia


osh

skrót od: Okrę­go­wa Skład­ni­ca Har­cer­ska


SJP.pl


osi

przy­miot­nik od: osa


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) na­le­żą­cy do osy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (2.1) zwią­za­ny z osą, do­ty­czą­cy osy

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (3.1) cha­rak­te­ry­stycz­ny dla osy, ma­ją­cy cechy osy

forma rze­czow­ni­ka.

 (4.1) D. C. Ms. lp., D. lm. od: oś

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Model OSI – ISO Open Sy­stem In­ter­con­nec­tion
  • Open So­ur­ce Ini­tia­ti­ve – or­ga­ni­za­cja pro­mu­ją­ca ot­war­te opro­gra­mo­wa­nie
  • Of­fi­ce of Stra­te­gic In­flu­en­ce (OSI) – ame­ry­kań­ski ze­spół me­ta­lo­wy
  • Oran­ge Sport Info – spor­to­wy kanał te­le­wi­zyj­ny, na­le­żą­cy do Te­le­ko­mu­ni­ka­cji Pol­skiej.
  • Open So­cie­ty In­sti­tu­te
  • kod IATA portu lot­ni­cze­go Osi­jek

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Krzywd dawno prze­ba­czo­nych puste gnia­zda osie / w kłęb­ki się bi­bu­la­ste poz­wi­ja­ły w ką­tach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oska ż., osa ż.

Wiktionary


osiadacz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Osia­dacz (ur. 1943) – pol­ski in­ży­nier, spe­cja­li­sta w za­kre­sie au­to­ma­ty­ki i ro­bo­ty­ki oraz in­ży­nie­rii ga­zow­nict­wa
  • Bar­ba­ra Osia­dacz (ur. 1977) – pol­ska en­to­mo­loż­ka i die­te­tycz­ka

Wikipedia


osiadać

opa­da­jąc, po­kry­wać coś war­stwą


SJP.pl

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osiąść)

 (1.1) obie­rać sobie miej­sce za­miesz­ka­nia, sie­dzi­bę

 (1.2) zbie­rać się na czym po­przez opa­da­nie nań

 (1.3) iść w dół pod włas­nym cię­ża­rem

 (1.4) za­trzy­my­wać się na ja­kimś miej­scu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiadanie n., siad mrz.

 czas. siadać, osiąść dk.

 przym. osiadły

 wykrz. siad

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osiedlać się, zamieszkiwać

 (1.2) osadzać się, pokrywać, przykrywać

 (1.3) zapadać się

 (1.4) lądować, spoczywać, stawać, zatrzymywać się

Wiktionary


osiadłość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest osia­dłe; cecha tych, któ­rzy są osiad­li

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiadły

 przysł. osiadle

 czas. osiąść

Wiktionary


osiadły

1. za­miesz­ka­ły na stałe;
2. o zwie­rzę­tach: niez­mie­nia­ją­cy miej­sca po­by­tu; nie­wę­drow­ny, nie­prze­lot­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) miesz­ka­ją­cy gdzieś na stałe

 (1.2) biol. ma­ją­cy stałe miej­sce życia, nie­prze­mie­szcza­ją­cy się gdzie in­dziej

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przesz­ły przy­miot­ni­ko­wy czyn­ny od osiąść

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Więk­szość pro­wa­dzi osia­dły tryb życia, choć niek­tó­re są bier­nie prze­no­szo­ne przez wodę.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osiadać, osiąść

 rzecz. osiadłość ż.

Wiktionary


osiak

naz­wi­sko


SJP.pl


osiatkować

oto­czyć siat­ką


SJP.pl


osiatkowywać

ota­czać, gro­dzić siat­ką


SJP.pl


osiatyński

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Jerzy Osia­tyń­ski – pol­ski po­li­tyk, eko­no­mi­sta
  • Wik­tor Osia­tyń­ski – pol­ski pi­sarz i wy­kła­dow­ca, praw­nik, dzia­łacz spo­łecz­ny

Wikipedia


osiać

1. oczy­ścić, prze­sie­wa­jąc przez sito; od­siać;
2. za­siać; ob­siać


SJP.pl


osicki

naz­wi­sko


SJP.pl


osiczanka

bar­czat­ka osi­czan­ka - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny bar­czat­ko­wa­tych


SJP.pl


osiczyna

osina;
1. drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych; osika, to­po­la osika;
2. drew­no z tego drze­wa; osika;
3. miej­sce po­ro­śnię­te osi­ka­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osi­czy­na – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Skier­bie­szów
  • Osi­czy­na – część wsi Udry­cze-Wola w woj. lu­bel­skim, w pow. za­moj­skim, w gmi­nie Stary Za­mość
  • Osi­czy­na – część wsi Połom Duży w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Nowy Wi­śnicz
  • Osi­czy­na – część wsi Zy­go­do­wi­ce w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wa­do­wic­kim, w gmi­nie To­mi­ce
  • Osi­czy­na – przy­sió­łek wsi Wy­so­ka Gło­gow­ska w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Gło­gów Ma­ło­pol­ski
  • Osi­czy­na – część wsi Oblę­gór w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. kie­lec­kim, w gmi­nie Straw­czyn

Wikipedia


osie

1. część ma­szy­ny, po­ja­zdu itp., na któ­rej osa­dzo­ne są inne czę­ści, obra­ca­ją­ce się do­ko­ła niej lub wraz z nią
2. pro­sta bę­dą­ca cen­tral­ną linią ja­kie­goś ukła­du


SJP.pl

Osie – wieś ko­ciew­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie świec­kim, w gmi­nie Osie przy tra­sie linii ko­le­jo­wej La­sko­wi­ce Po­mor­skie-Szlach­ta-Czersk. Wieś jest sie­dzi­bą Wdec­kie­go Parku Kra­jo­bra­zo­we­go. Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą gminy Osie oraz przed­się­bior­stwa prze­my­słu mięs­ne­go So­ko­łów.

Wikipedia


osiec

błon­ków­ka z na­dro­dzi­ny ble­sko­tek


SJP.pl


osiecczanin

miesz­ka­niec Osiec­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


osiecczanka

miesz­kan­ka Osiec­ka (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


osieck

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Osieck – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim, w miej­sko-wiej­skiej gmi­nie Osieck. Sie­dzi­ba gminy, De­ka­na­tu Osieck oraz pa­ra­fii św. Bar­tło­mie­ja Apo­sto­ła.

Ad­mi­ni­stra­cyj­nie Osieck ma sta­tus so­łect­wa.

Osieck uzy­skał lo­ka­cję miej­ską w 1558 roku.

Wikipedia


osiecki

1. przy­miot­nik od: Osieck, Osiek, Osiek Ja­siel­ski, Osiek Mały
2. przy­miot­nik od: Osiecz­na; osie­czeń­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Osie­kiem, do­ty­czą­cy Osie­ka

 (1.2) zwią­za­ny z Osiec­kiem, do­ty­czą­cy Osiec­ka

 (1.3) zwią­za­ny z Osie­ka­mi, do­ty­czą­cy Osie­ków

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • An­drzej Osiec­ki – pol­ski pro­jek­tant mody
  • Jan Woj­ciech Osiec­ki – pol­ski in­ży­nier me­cha­nik
  • Ju­lian Osiec­ki – pol­ski po­li­tyk i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Ma­ciej Osiec­ki – pol­ski fo­to­graf
  • Piotr Osiec­ki (eko­no­mi­sta) – pol­ski eko­no­mi­sta, me­ne­dżer
  • Piotr Osiec­ki – pol­ski rug­by­sta i sa­mo­rzą­do­wiec
  • Sta­ni­sław Osiec­ki – pol­ski po­li­tyk
  • Ste­fan Osiec­ki – pol­ski ar­chi­tekt i wspi­nacz
  • Te­o­fil Osiec­ki – pol­ski uczest­nik walk na­ro­do­wo­wyz­wo­leń­czych w XIX wieku
  • To­masz Osiec­ki – pol­ski muzyk
  • Wik­tor Osiec­ki – pol­ski pia­ni­sta i kom­po­zy­tor
  • Wik­tor Osiec­ki – pol­ski na­u­czy­ciel i dzia­łacz spo­łecz­ny

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈɕɛt͡sʲci, AS: ośecʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osiek m., osieczanin m., osieczanka ż., Osiecko n., Osieki nmos., osieczenie n., zasieki nmos.

 czas. osieczyć ndk.

Wiktionary


osieczanin

miesz­ka­niec Osie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Osie­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛˈt͡ʃãɲĩn, AS: ośečãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osiek m.

:: fż. osieczanka ż.

 przym. osiecki

Wiktionary


osieczanka

miesz­kan­ka Osie­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Osie­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛˈt͡ʃãnka, AS: ośečãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osiek m.

:: fm. osieczanin m.

 przym. osiecki

Wiktionary


osieczany

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Osie­cza­ny – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie my­śle­nic­kim, w gmi­nie My­śle­ni­ce.

Wikipedia


osieczański

→ Osie­cza­ny


SJP.pl

Patrz:

Osieczany

osieczek

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osie­czek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Ro­je­wo
  • Osie­czek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Książ­ki
  • Osie­czek – osada w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Osie­czek – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Pnie­wy
  • Osie­czek – dawna gro­ma­da

Wikipedia


osieczeński

przy­miot­nik od: Osiecz­na; osiec­ki


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Osiecz­ną, do­ty­czą­cy Osiecz­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osieczna ż.

Wiktionary


osieczna

1. mia­sto w Pol­sce;
2. wieś w Pol­sce


SJP.pl

Osiecz­na – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie le­szczyń­skim, przy dro­dze wo­je­wódz­kiej nr 432 Lesz­no – Śrem, nad Je­zio­rem Ło­niew­skim. Sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Osiecz­na.

Pry­wat­ne mia­sto szla­chec­kie, włas­ność kasz­te­la­na mię­dzy­rzec­kie­go An­drze­ja Górki, około 1580 roku le­ża­ło w po­wie­cie ko­ściań­skim wo­je­wództ­wa poz­nań­skie­go w Rze­czy­po­spo­li­tej Oboj­ga Na­ro­dów.

Wikipedia


osiecznianin

miesz­ka­niec Osiecz­nej


SJP.pl


osiecznianka

miesz­kan­ka Osiecz­nej


SJP.pl


osiecznica

1. nazwa dwóch wsi w Pol­sce;
2. rzeka, do­pływ Warty


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osiecz­ni­ca – rzeka, do­pływ Warty
  • Osiecz­ni­ca – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Osiecz­ni­ca
  • Osiecz­ni­ca – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. kro­śnień­skim, w gmi­nie Kros­no Odrzań­skie
  • Osiecz­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim
  • Osiecz­ni­ca – gro­ma­da w po­wie­cie kro­śnień­skim

Wikipedia


osiecznicki

przy­miot­nik od: Osiecz­ni­ca


SJP.pl


osieczyce

Osie­czy­ce ( "Po­sers­fel­de", od 1945 Psie­czy­ce, nazwa obocz­na "Pie­kieł­ko") – dawna osada po­ło­żo­na 2,5 km na płd.-wsch. od Glis­na w wo­je­wództ­wie lu­bu­skim, w po­wie­cie su­lę­ciń­skim, w gmi­nie Lub­nie­wi­ce. Na­le­ży do so­łect­wa Glis­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość po­ło­żo­na była w wo­je­wództ­wie go­rzow­skim.

Wikipedia


osieczów

Osie­czów (niem. "As­chit­zau") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Osiecz­ni­ca.

Wikipedia


osiedlać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osied­lić)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|osied­lić.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny osied­lać się (dk. osied­lić się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|osied­lić się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiedle n., osiedlanie n., osiedlenie n., osiedleniec mos., osiedliny nmos., dosiedlanie n., dosiedlenie n., poosiedlanie n., powysiedlanie n., pozasiedlanie n., przesiedlanie n., przesiedlenie n., przesiedleniec mos., rozsiedlanie n., rozsiedlenie n., wysiedlanie n., wysiedlenie n., wysiedleniec mos., wysiedlona ż., wysiedlony mos., zasiedlanie n., zasiedlenie n., zasiedleniec mos., zasiedliny nmos.

 czas. osiedlić dk., dosiedlać ndk., dosiedlić dk., poosiedlać dk., powysiedlać dk., pozasiedlać dk., przesiedlać ndk., przesiedlić dk., rozsiedlać ndk., rozsiedlić dk., wysiedlać ndk., wysiedlić dk., zasiedlać ndk., zasiedlić dk.

 przym. osiedleniowy, osiedleńczy, osiedlowy, przesiedleńczy, wysiedleńczy, zasiedleniowy

Wiktionary


osiedle

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) bud. ar­chit. nie­du­że sku­pi­sko bu­dyn­ków miej­skich lub wiej­skich

Wiktionary

Zna­cze­nia ter­mi­nu „osied­le”.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miesz­kam na moim osied­lu od 10 lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɕɛdlɛ, AS: ośedle

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiedlowy, wokółosiedlowy, przyosiedlowy

 czas. osiedlać się, osiedlać ndk., osiedlić dk.

 rzecz. osiedlanie n., osiedlenie n., wysiedlenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk zidlóng

Wiktionary


osiedleniec

osoba osied­lo­na na nowym te­re­nie; osad­nik


SJP.pl


osiedleniowy

do­ty­czą­cy osied­le­nia lub osied­leń­ców (np. plany osied­le­nio­we); osied­leń­czy


SJP.pl


osiedleńczy

do­ty­czą­cy osied­le­nia lub osied­leń­ców (np. plany osied­leń­cze, tran­sport osied­leń­czy); osied­le­nio­wy


SJP.pl


osiedliny

przy­ję­cie z okaz­ji wpro­wa­dze­nia się do no­we­go miesz­ka­nia; in­kru­to­wi­ny


SJP.pl


osiedlisko

prze­sta­rza­le: osied­le


SJP.pl


osiedlić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osied­lać)

 (1.1) poz­wo­lić komuś gdzieś za­miesz­kać

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny osied­lić się (ndk. osied­lać się)

 (2.1) za­miesz­kać gdzieś

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Wpraw­dzie Ne­a­pol zo­stał za­ło­żo­ny przez Gre­ków i język grec­ki wciąż był tam po­wszech­nie uży­wa­ny, lecz w ne­a­po­li­tań­skim re­gio­nie Kam­pa­nii osied­lo­no wielu rzym­skich we­te­ra­nów z ini­cja­ty­wy Ce­za­ra, a je­szcze licz­niej­si ocze­ki­wa­li na przyz­na­nie dzia­łek ziemi.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiedle n., osiedlanie n., osiedlenie n., osiedleniec mos., osiedliny nmos., dosiedlanie n., dosiedlenie n., poosiedlanie n., powysiedlanie n., pozasiedlanie n., przesiedlanie n., przesiedlenie n., przesiedleniec mos., rozsiedlanie n., rozsiedlenie n., wysiedlanie n., wysiedlenie n., wysiedleniec mos., wysiedlona ż., wysiedlony mos., zasiedlanie n., zasiedlenie n., zasiedleniec mos., zasiedliny nmos.

 czas. osiedlać ndk., dosiedlać ndk., dosiedlić dk., poosiedlać dk., powysiedlać dk., pozasiedlać dk., przesiedlać ndk., przesiedlić dk., rozsiedlać ndk., rozsiedlić dk., wysiedlać ndk., wysiedlić dk., zasiedlać ndk., zasiedlić dk.

 przym. osiedleniowy, osiedleńczy, osiedlowy, przesiedleńczy, wysiedleńczy, zasiedleniowy

Wiktionary


osiedlowy

taki, który ma zwią­zek z osied­lem, np. sklep osied­lo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osied­lem, do­ty­czą­cy osied­la

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiesz, kto wy­stą­pił w na­szym osied­lo­wym domu kul­tu­ry?

 (1.1) Czy po­wia­do­mił pan Sza­fra­nów o ze­bra­niu rady osied­lo­wej?

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiedle n., osiedlenie n., osiedlanie n.

 czas. osiedlić dk., osiedlać ndk.

 przym. przyosiedlowy

Wiktionary


osiek

zdrob­nie­nie od: oś (część urzą­dze­nia)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gwara. ni­skie, uro­dzaj­ne pole, które wcze­śniej było łąką

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osiek – w ję­zy­ku sta­ro­pol­skim za­sie­kę czyli leśne umoc­nie­nie lub wa­row­nię w lesie ut­wo­rzo­ną z na­gro­ma­dzo­nych i ze­spo­jo­nych ze sobą ścię­tych czyli zsie­czo­nych pni drzew­nych, któ­rej za­da­niem była ochron...
  • Osiek – mia­sto w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim
  • Osiek – część mia­sta Bło­nie
  • Osiek – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. lu­biń­skim, w gmi­nie Lubin
  • Osiek – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. oław­skim, w gmi­nie Oława
  • Osiek – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. średz­kim, w gmi­nie Ko­sto­mło­ty
  • Osiek – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. trzeb­nic­kim, w gmi­nie Żmi­gród
  • Osiek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Osiek
  • Osiek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Ko­ro­no­wo
  • Osiek – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. włoc­ław­skim, w gmi­nie Fa­bian­ki
  • Osiek – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Osiek – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. żar­skim, w gmi­nie Lub­sko

Wikipedia


osiekać

prze­sta­rza­le: ob­sie­kać; obrą­bać, obić, ob­ciąć


SJP.pl


osiekowo

Osie­ko­wo – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Dą­brów­no.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

We wsi znaj­du­je się cmen­tarz wo­jen­ny, na któ­rym spo­czy­wa 302 żoł­nie­rzy nie­miec­kich i 103 żoł­nie­rzy ro­syj­skich, po­le­głych 26 sierp­nia 1914 r. w wal­kach to­czą­cych się w po­bli­żu wsi.

Wikipedia


osielec

Osie­lec – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie su­skim, w gmi­nie Jor­da­nów, nad rzeką Skawą.

W la­tach 1954–1972 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Osie­lec. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa no­wo­są­dec­kie­go.

W Osiel­cu uro­dził się Jan Uj­czak (1898–1944), dzia­łacz nie­pod­le­gło­ścio­wy, odz­na­czo­ny Or­de­rem Vir­tu­ti Mi­li­ta­ri.

Wikipedia


osielski

przy­miot­nik od: Osiel­sko


SJP.pl


osielsko

przy­miot­nik od: Osiel­sko


SJP.pl

Osiel­sko (niem. "Osielsk", "Öseln") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie byd­go­skim, w gmi­nie Osiel­sko (sie­dzi­ba władz gminy), przy­le­ga­ją­ca od pół­no­cy do mia­sta Byd­goszcz.

Wikipedia


osielstwo

prze­sta­rza­le: głu­po­ta, tę­po­ta, upór i inne cechy tra­dy­cyj­nie przy­pi­sy­wa­ne osłu


SJP.pl


osiem

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 8


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 8

 (1.2) cyfra 8

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W te­le­tur­nie­ju udział brało ośmiu panów i osiem pań.

 (1.1) Twoim za­da­niem jest wy­my­śle­nie nazw dla osied­la, placu bę­dą­ce­go jego cen­trum hand­lo­wym i kul­tu­ral­nym oraz ośmiu ulic.

 (1.1) Dłu­żej jak ośm go­dzin w zimie, a dwa­na­ście w lecie żaden pra­cow­nik w polu czy w gum­nie robić obo­wią­za­ny nie jest.

 (1.2) Osiem­dzie­siąt jest za­pi­sy­wa­ne jako osiem-zero.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɕɛ̃m, AS: ośẽm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ósmy mrz., ósma ż., ósemka ż., ósmak m.

 przym. ósmy

 licz. ośmioro; daw. ośm

 temsłow. ośmio-

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zapis arabski 8, zapis rzymski VIII

Wiktionary


osiemborów

Osiem­bo­rów – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ko­zie­nic­kim, w gmi­nie Ma­gnu­szew.

Wieś szla­chec­ka Osiem­bo­ro­wo po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie wa­rec­kim ziemi czer­skiej wo­je­wództ­wa ma­zo­wiec­kie­go. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ra­dom­skie­go.

Wikipedia


osiemdziesiąt

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 80


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 80

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dzia­ła obró­co­ne o sto osiem­dzie­siąt stop­ni wko­pa­li­śmy głę­bo­ko ogo­na­mi w zie­mię i bi­li­śmy stro­mo ze środ­ka lasu, wśród za­mie­ci coraz cel­niej ek­splo­du­ją­cych nie­przy­ja­ciel­skich gra­na­tów.

 (1.1) Uczest­ni­czy­ło osiem­dzie­się­ciu dzie­wię­ciu przed­sta­wi­cie­li z dwu­dzie­stu dwu kra­jów oraz dwu­dzie­stocz­te­ro­o­so­bo­wa de­le­ga­cja Sto­wa­rzy­sze­nia "Wspól­no­ta Pol­ska" pod prze­wod­nict­wem prof. Stel­ma­chow­skie­go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲˈd͡ʑɛ̇ɕɔ̃nt, AS: ośẽmʹʒ́ėśõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesiątka ż.

 przym. osiemdziesiąty

 licz. osiemdziesięcioro

Wiktionary


osiemdziesiątak

ktoś zwią­za­ny z obiek­tem (np. dru­ży­ną, od­dzia­łem) oz­na­czo­nym licz­bą 80


SJP.pl


osiemdziesiątka

1. grupa osiem­dzie­się­ciu osób lub przed­mio­tów;
2. po­tocz­nie o bu­dyn­ku, po­ko­ju, po­jeź­dzie lub czym­kol­wiek, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 80;
3. osiem­dzie­siąt lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 80

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 80

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

 (1.4) wiek 80 lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Gość przy stole z ru­let­ką z nie­do­wie­rza­niem pa­trzył, jak kula za­trzy­mu­je się na osiem­dzie­siąt­ce.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem osiem­dzie­siąt­kę.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała osiem­dzie­siąt­ka kos­mo­na­u­tów.

 (1.4) Moi ro­dzi­ce są po osiem­dzie­siąt­ce, ale wciąż są spraw­ni.

 (1.4) Nasz na­u­czy­ciel z pod­sta­wów­ki prze­kro­czył osiem­dzie­siąt­kę.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty

 liczgł. osiemdziesiąt, osiemdziesięcioro

Wiktionary


osiemdziesiątkaczwórka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 84

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 84

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu czte­rech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie osiem­dzie­siąt­kicz­wór­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Muszę na­u­czyć się na pa­mięć stu sutr, a cią­gle mam pro­ble­my z osiem­dzie­siąt­kącz­wór­ką.

 (1.3) W ko­lek­cji śred­nio­wiecz­nych monet do peł­nej osiem­dzie­siąt­kicz­wór­ki bra­ku­je mi je­szcze ośmiu uni­ka­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈt͡ʃfurka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkačfurka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty czwarty

 liczgł. osiemdziesiąt cztery

Wiktionary


osiemdziesiątkadwójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 82

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 82

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu dwóch czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie osiem­dzie­siąt­kid­wój­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem osiem­dzie­siąt­kęd­wój­kę.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała osiem­dzie­siąt­kad­wój­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈdvujka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkadvui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty drugi

 liczgł. osiemdziesiąt dwa

Wiktionary


osiemdziesiątkadziewiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 89

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 89

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu dzie­wię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się osiem­dzie­siąt­ka­dzie­wiąt­ka.

 (1.2) W serii ko­mik­sów o Eryku Krwa­wym osiem­dzie­siąt­ka­dzie­wiąt­ka była po­zy­cją naj­trud­niej­szą do zdo­by­cia.

 (1.3) W ko­lek­cji śred­nio­wiecz­nych monet do peł­nej osiem­dzie­siąt­ki­dzie­wiąt­ki bra­ku­je mi je­szcze ośmiu uni­ka­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkad͡ʑɛˈvʲjɔ̃ntka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkaʒ́evʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty dziewiąty

 liczgł. osiemdziesiąt dziewięć

Wiktionary


osiemdziesiątkajedynka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 81

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 81

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu jeden czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby ma­ją­ce w dacie uro­dze­nia nu­me­ro­lo­gicz­ną osiem­dzie­siąt­kę­je­dyn­kę wy­róż­nia­ją się od­wa­gą i po­czu­ciem hu­mo­ru.

 (1.2) W serii ko­mik­sów o Eryku Krwa­wym osiem­dzie­siąt­ka­je­dyn­ka była po­zy­cją naj­trud­niej­szą do zdo­by­cia.

 (1.3) Ka­pi­tan z pompą za­mel­do­wał, że cała osiem­dzie­siąt­ka­je­dyn­ka ma­ry­na­rzy jest go­to­wa do rejsu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkajɛˈdɨ̃nka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkai ̯edỹnka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty pierwszy

 liczgł. osiemdziesiąt jeden

Wiktionary


osiemdziesiątkapiątka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 85

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 85

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu pię­ciu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osoby ma­ją­ce w dacie uro­dze­nia nu­me­ro­lo­gicz­ną osiem­dzie­siąt­kę­piąt­kę wy­róż­nia­ją się od­wa­gą i po­czu­ciem hu­mo­ru.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać osiem­dzie­siąt­ka­piąt­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą osiem­dzie­siąt­kę­piąt­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈpʲjɔ̃ntka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkapʹi ̯õntka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty piąty

 liczgł. osiemdziesiąt pięć

Wiktionary


osiemdziesiątkasiódemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 87

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 87

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu sied­miu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie osiem­dzie­siąt­ki­sió­dem­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to osiem­dzie­siąt­ka­sió­dem­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą osiem­dzie­siąt­kę­sió­dem­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkaɕuˈdɛ̃mka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkaśudẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty siódmy

 liczgł. osiemdziesiąt siedem

Wiktionary


osiemdziesiątkaszóstka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 86

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 86

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu sze­ściu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się osiem­dzie­siąt­ka­szóst­ka.

 (1.2) Z urny peł­nej po­nu­me­ro­wa­nych kul wy­lo­so­wa­łem osiem­dzie­siąt­kę­szóst­kę.

 (1.3) Mu­ze­al­nik z pie­tyz­mem ro­zło­żył w nowej podś­wiet­la­nej ga­blo­cie całą osiem­dzie­siąt­kę­szóst­kę śred­nio­wiecz­nych ar­te­fak­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈʃustka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkašustka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty szósty

 liczgł. osiemdziesiąt sześć

Wiktionary


osiemdziesiątkatrójka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 83

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 83

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu trzech czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) PIN do drzwi skład­ni­cy to po pro­stu dwie osiem­dzie­siąt­ki­trój­ki, to bar­dzo pro­ste, nie spo­sób nie za­pa­mię­tać.

 (1.2) Na odś­wie­ża­nym w cza­sie rze­czy­wi­stym pod­glą­dzie za­wo­rów wy­raź­nie widać, że to osiem­dzie­siąt­ka­trój­ka szwan­ku­je.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała osiem­dzie­siąt­ka­trój­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkaˈtrujka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkatrui ̯ka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty trzeci

 liczgł. osiemdziesiąt trzy

Wiktionary


osiemdziesiątkaósemka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 88

 (1.2) coś okre­ślo­ne licz­bą lub nu­me­rem 88

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z osiem­dzie­się­ciu ośmiu czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na ta­bli­cy wy­ni­ków po­ja­wi­ła się osiem­dzie­siąt­ka­ó­sem­ka.

 (1.2) Do cen­trum miała nas za­brać osiem­dzie­siąt­ka­ó­sem­ka, a tym­cza­sem oka­za­ło się, że po se­zo­nie zmie­nio­no trasy i roz­kła­dy jazdy.

 (1.3) Po uda­nej misji na Zie­mię po­wró­ci­ła cała osiem­dzie­siąt­ka­ó­sem­ka kos­mo­na­u­tów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntkauˈsɛ̃mka, AS: ośẽmʹʒ́ėśõntkausẽmka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesiąty ósmy

 liczgł. osiemdziesiąt osiem

Wiktionary


osiemdziesiątkowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą osiem­dzie­siąt, do­ty­czą­cy licz­by osiem­dzie­siąt

Wiktionary


osiemdziesiąty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 80


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od osiem­dzie­siąt

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pod ko­niec lat osiem­dzie­sią­tych w so­bo­ty za­wsze słu­cha­łem listy prze­bo­jów.

 (1.1) Po spraw­dze­niu osiem­dzie­sią­tej szó­stej pracy ma­tu­ral­nej po­lo­nist­ka po­czu­ła, że zde­cy­do­wa­nie musi napić się kawy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ˈɕɔ̃ntɨ, AS: ośẽmʹʒ́ėśõnty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesiątka ż.

 licz. osiemdziesiąt, osiemdziesięcioro

Wiktionary


osiemdziesięcioczterolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt czte­ry lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­ciocz­te­ro­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćočterolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięcioczteroletni

 rzecz. osiemdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięcioczterolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt czte­ry lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt czte­ry lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­ciocz­te­ro­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćočterolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięcioczteroletni

 rzecz. osiemdziesięcioczterolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięcioczteroletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt czte­ry lata

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt czte­ry lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sześć­dzie­się­cio­let­nia Fis­her, ak­tor­ka, sce­na­rzyst­ka i pi­sar­ka, zmar­ła na sku­tek za­wa­łu serca pod ko­niec 2016 roku, ja­kie­go doz­na­ła pod­czas lotu z Lon­dy­nu do Los An­ge­les. Za­led­wie dzień póź­niej odesz­ła jej osiem­dzie­się­ciocz­te­ro­let­nia matka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔt͡ʃtɛrɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćočteroletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięcioczterolatek m., osiemdziesięcioczterolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciodniowy

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dni, trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt dni itp.


SJP.pl


osiemdziesięciodwulatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dwa lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­ciod­wu­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćodvulatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciodwuletni

 rzecz. osiemdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciodwulatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt dwa lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt dwa lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­ciod­wu­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćodvulatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciodwuletni

 rzecz. osiemdziesięciodwulatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciodwuletni

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dwa lata, trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt dwa lata itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dwa lata

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt dwa lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) – Wie pani, on miał wizję Pol­ski – mówi pan Win­cen­ty, osiem­dzie­się­ciod­wu­let­ni ele­ganc­ki pan w musz­ce.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔdvuˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćodvuletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciodwulatek m., osiemdziesięciodwulatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciodziewięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dzie­więć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­dzie­wię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciodziewięcioletni

 rzecz. osiemdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciodziewięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt dzie­więć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt dzie­więć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­dzie­wię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciodziewięcioletni

 rzecz. osiemdziesięciodziewięciolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciodziewięcioletni

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dzie­więć lat, trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt dzie­więć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt dzie­więć lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt dzie­więć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za po­to­kiem stoją trzy osiem­dzie­się­cio­dzie­wię­cio­let­nie dęby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇d͡ʑɛvʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯʒ́evʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciodziewięciolatek m., osiemdziesięciodziewięciolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciogodzinny

trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt go­dzin


SJP.pl


osiemdziesięciojednolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt jeden lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­jed­no­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciojednoletni

 rzecz. osiemdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciojednolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt jeden lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt jeden lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­jed­no­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciojednoletni

 rzecz. osiemdziesięciojednolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciojednoletni

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt jeden lat, trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt jeden lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt jeden lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt jeden lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Se­nior rodu - osiem­dzie­się­cio­jed­no­let­ni Te­o­dor przy­pom­niał ro­dzin­ną hi­sto­rię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇jɛdnɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯi ̯ednoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciojednolatek m., osiemdziesięciojednolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciokilkuletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt kilka lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jeden z wy­ty­po­wa­nych, osiem­dzie­się­cio­kil­ku­let­ni bie­gacz ma­ra­toń­czyk, ogło­sił, że dla ucz­cze­nia okaz­ji prze­bie­gnie dy­stans ma­ra­toń­ski po Monte Cas­si­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇cilkuˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯḱilkuletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osiemdziesięcioparoletni

Wiktionary


osiemdziesięciokilogramowy

1. wa­żą­cy 80 ki­lo­gra­mów;
2. przez­na­czo­ny na 80 ki­lo­gra­mów cze­goś


SJP.pl


osiemdziesięciokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się osiem­dzie­siąt razy


SJP.pl


osiemdziesięciolatek

męż­czyz­na osiem­dzie­się­cio­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba w wieku 80-89 lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca 80-89 lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­lat­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na par­kie­cie ba­wi­ło się dwoje osiem­dzie­się­cio­lat­ków, wuj Leon i bab­cia Ha­lin­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciolecie n.

:: fż. osiemdziesięciolatka ż.

 przym. osiemdziesięcioletni

Wiktionary


osiemdziesięciolatka

ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca osiem­dzie­siąt lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciolecie n.

:: fm. osiemdziesięciolatek m.

 przym. osiemdziesięcioletni

Wiktionary


osiemdziesięciolatki

osoby róż­nej płci ma­ją­ce od osiem­dzie­się­ciu do dzie­więć­dzie­się­ciu lat


SJP.pl


osiemdziesięciolecie

1. okres osiem­dzie­się­ciu lat;
2. osiem­dzie­sią­ta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres osiem­dzie­się­ciu lat

 (1.2) osiem­dzie­sią­ta rocz­ni­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Wczo­raj ob­cho­dzi­li­śmy ju­bi­le­usz osiem­dzie­się­cio­le­cia uro­dzin babci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛt͡ɕɛ, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoleće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciolatek m., osiemdziesięciolatka ż.

 przym. osiemdziesięcioletni

Wiktionary


osiemdziesięcioletni

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bli­sko osiem­dzie­się­cio­let­ni ksią­żę eks-pod­ko­mo­rzy w spo­ko­ju do­ży­wa póź­nych dni.

 (1.2) Osiem­dzie­się­cio­let­ni okres pa­no­wa­nia Wazów w Rze­czy­po­spo­li­tej jest niez­wy­kle zróż­ni­co­wa­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciolatek m., osiemdziesięciolatka ż., osiemdziesięciolecie n., osiemdziesięcioletniość ż.

Wiktionary


osiemdziesięciominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt minut

Wiktionary


osiemdziesięcioosobowy

1. skła­da­ją­cy się z osiem­dzie­się­ciu osób;
2. przez­na­czo­ny dla osiem­dzie­się­ciu osób


SJP.pl


osiemdziesięcioośmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt osiem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­o­śmio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięcioośmioletni

 rzecz. osiemdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięcioośmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt osiem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt osiem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­o­śmio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięcioośmioletni

 rzecz. osiemdziesięcioośmiolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięcioośmioletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt osiem lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt osiem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za po­to­kiem stoją trzy osiem­dzie­się­cio­o­śmio­let­nie dęby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔːɕmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńć•ośmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięcioośmiolatek m., osiemdziesięcioośmiolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięcioparoletni

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy lub trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt kilka lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔparɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoparoletʹńi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osiemdziesięciokilkuletni

Wiktionary


osiemdziesięciopięciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt pięć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­pię­cio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciopięcioletni

 rzecz. osiemdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciopięciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt pięć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt pięć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­pię­cio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciopięcioletni

 rzecz. osiemdziesięciopięciolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciopięciolecie

1. okres osiem­dzie­się­ciu pię­ciu lat;
2. osiem­dzie­sią­ta piąta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


osiemdziesięciopięcioletni

1. trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt pięć lat; przy­pa­da­ją­cy za osiem­dzie­siąt pięć lat;
2. bę­dą­cy w wieku osiem­dzie­się­ciu pię­ciu lat, ma­ją­cy osiem­dzie­siąt pięć lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt pięć lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt pięć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Razem z mał­żon­ką Anną, osiem­dzie­się­cio­pię­cio­let­ni Alek­san­der Sosn­kow­ski, od­wie­dzi je­szcze Poz­nań i Kra­ków.

 (1.1) Za po­to­kiem stoją trzy osiem­dzie­się­cio­pię­cio­let­nie dęby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔpʲjɛ̇̃ɲt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćopʹi ̯ė̃ńćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciopięciolatek m., osiemdziesięciopięciolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięcioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 80, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 80

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym roku sty­pen­dia otrzy­ma­ło osiem­dzie­się­cio­ro ucz­niów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲˈt͡ɕɔrɔ, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesiątka ż.

 przym. osiemdziesiąty

 licz. osiemdziesiąt

Wiktionary


osiemdziesięciosiedmiolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt sie­dem lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­sied­mio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciosiedmioletni

 rzecz. osiemdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciosiedmiolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt sie­dem lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt sie­dem lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­sied­mio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯olatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciosiedmioletni

 rzecz. osiemdziesięciosiedmiolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciosiedmioletni

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt sie­dem lat, trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt sie­dem lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt sie­dem lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt sie­dem lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzi­wa, bo już osiem­dzie­się­cio­sied­mio­let­nia, hra­bi­na Zofia ka­za­ła wnucz­ce Annie opi­sać sobie do­kład­nie strój i wy­gląd panny mło­dej oraz in­nych osób z we­sel­ne­go or­sza­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔ̇ɕɛdmʲjɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćȯśedmʹi ̯oletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciosiedmiolatek m., osiemdziesięciosiedmiolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciosześciolatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt sześć lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­sze­ścio­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćošeśćolatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciosześcioletni

 rzecz. osiemdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciosześciolatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt sześć lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt sześć lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­sze­ścio­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćošeśćolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciosześcioletni

 rzecz. osiemdziesięciosześciolatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciosześcioletni

ma­ją­cy osiem­dzie­siąt sześć lat, trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt sześć lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt sześć lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt sześć lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zwol­nio­no z piw­nic AVH osiem­dzie­się­cio­sze­ścio­let­nią chłop­kę, bo nie od­sta­wi­ła w ter­mi­nie mleka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔʃɛɕt͡ɕɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćošeśćoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciosześciolatek m., osiemdziesięciosześciolatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciotrzylatek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) męż­czyz­na ma­ją­cy osiem­dzie­siąt trzy lata

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­dzie­siąt trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­dzie­się­cio­trzy­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatɛk, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoṭšylatek

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciotrzyletni

 rzecz. osiemdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary


osiemdziesięciotrzylatka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­dzie­siąt trzy lata

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­dzie­siąt trzy lata

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­dzie­się­cio­trzy­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlatka, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoṭšylatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemdziesięciotrzyletni

 rzecz. osiemdziesięciotrzylatek m.

Wiktionary


osiemdziesięciotrzyletni

1. ma­ją­cy osiem­dzie­siąt trzy lata;
2. trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt trzy lata


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­dzie­siąt trzy lata

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­dzie­siąt trzy lata

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za po­to­kiem stoją trzy osiem­dzie­się­cio­trzy­let­nie dęby.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mʲd͡ʑɛ̇ɕɛ̇̃ɲt͡ɕɔṭʃɨˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmʹʒ́ėśė̃ńćoṭšyletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemdziesięciotrzylatek m., osiemdziesięciotrzylatka ż.

Wiktionary


osiemkroć

prze­sta­rza­le: osiem razy, ośmio­krot­nie


SJP.pl

przy­słó­wek

 (1.1) przest. osiem razy

li­czeb­nik głów­ny

 (2.1) przest. 800 000

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ośmiokrotność ż.

 przym. ośmiokrotny

 przysł. ośmiokrotnie, ośmiokroć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ośmiokroć, ośmiokrotnie

Wiktionary


osiemnasta

go­dzi­na osiem­na­sta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) go­dzi­na 18, go­dzi­na szó­sta wie­czo­rem

forma przy­miot­ni­ka.

 (2.1) M. i W. ż. lp. od: osiem­na­sty

Wiktionary

Powiązane:

 licz. osiemnaście

 przym. osiemnasty

 rzecz. osiemnastak mzw./mos.

Wiktionary


osiemnastak

jeleń ma­ją­cy osiem­na­ście odnóg w po­ro­żu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś z osiem­na­ste­go pułku lub dru­ży­ny

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) łow. jeleń z osiem­na­sto­ma od­no­ga­mi po­ro­ża

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Któ­rzy osiem­na­sta­cy nie sta­wi­li się na apelu?

 (2.1) Suł­tan ustrze­lił osiem­na­sta­ka w la­sach Ana­to­lii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnasta ż., osiemnastka ż., osiemnasty mrz.

 licz. osiemnaście

 przym. osiemnasty, osiemnastokrotny

 przysł. osiemnastokrotnie

Wiktionary


osiemnastka

1. po­tocz­nie: licz­ba 18;
2. bu­dy­nek, tram­waj, au­to­bus itp. oz­na­czo­ny nu­me­rem osiem­na­stym;
3. po­tocz­nie: dziew­czy­na w wieku 18 lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 18

 (1.2) pot. osiem­na­ste uro­dzi­ny

 (1.3) pot. przy­ję­cie z okaz­ji osiem­nast­ki (1.2)

 (1.4) pot. osiem­na­sto­let­nia dziew­czy­na

 (1.5) pot. coś lub ktoś z nu­me­rem osiem­na­ście

 (1.6) pot. śmie­ta­na o za­war­to­ści 18 pro­cent tłu­szczu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na przy­stan­ku była na­kle­jo­na osiem­nast­ka, ale ktoś zdra­pał ka­wa­łek i wy­da­je się, że to trzy­nast­ka.

 (1.2) Paweł zro­bił prawo jazdy je­szcze przed osiem­nast­ką.

 (1.3) Magda za­pro­si­ła bar­dzo dużo zna­jo­mych na osiem­nast­kę, dla­te­go robi ją w knaj­pie, a nie w domu.

 (1.4) Wszy­scy byli zgor­sze­ni, kiedy wujek przy­szedł na we­se­le z jakąś osiem­nast­ką.

 (1.5) Jako pier­wsza, metę prze­kro­czy­ła osiem­nast­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈnastka, AS: ośẽmnastka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemnasty

 licz. osiemnaście, osiemnaścioro

 rzecz. osiemnastak mzw./mos.

Wiktionary


osiemnastkowy

→ osiem­nast­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z licz­bą osiem­na­ście, do­ty­czą­cy licz­by osiem­na­ście

Wiktionary

Patrz:

osiemnastka

osiemnastoczęściowy

skła­da­ją­cy się z osiem­na­stu czę­ści


SJP.pl


osiemnastodniowy

ma­ją­cy osiem­na­ście dni, trwa­ją­cy osiem­na­ście dni itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy osiem­na­ście dni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku osiem­na­stu dni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔˈdʲɲɔvɨ, AS: ośẽmnastodʹńovy

Wiktionary


osiemnastogodzinny

trwa­ją­cy osiem­na­ście go­dzin


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy osiem­na­ście go­dzin

 (1.2) bę­dą­cy w wieku osiem­na­stu go­dzin

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jed­nak i tak osiem­na­sto­go­dzin­ne pen­sum na­le­ży do naj­niż­szych na świe­cie.

 (1.1) Dziś o pół­no­cy za­koń­czy­ła się osiem­na­sto­go­dzin­na akcja "Po­miar", prze­pro­wa­dza­na przez Re­fe­rat Ruchu Dro­go­we­go KPP w Ol­ku­szu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔɡɔˈd͡ʑĩnːɨ, AS: ośẽmnastogoʒ́ĩ•ny

Wiktionary


osiemnastoipółletni

bę­dą­cy w wieku osiem­na­stu lat i pół roku


SJP.pl


osiemnastokrotnie

przy­słó­wek

 (1.1) osiem­na­ście razy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔˈkrɔtʲɲɛ, AS: ośẽmnastokrotʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastak mzw./mos., osiemnastokrotność ż.

 przym. osiemnastokrotny

Wiktionary


osiemnastokrotność

→ osiem­na­sto­krot­ny


SJP.pl

Patrz:

osiemnastokrotny

osiemnastokrotny

pow­ta­rza­ją­cy się osiem­na­ście razy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­by­wa­ją­cy się/pow­ta­rza­ją­cy się osiem­na­ście razy

 (1.2) taki, który osią­gnął/zdo­był/robił coś osiem­na­ście razy

 (1.3) osiem­na­ście razy więk­szy bądź mniej­szy od cze­goś

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔˈkrɔtnɨ, AS: ośẽmnastokrotny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastak mzw./mos., osiemnastokrotność ż.

 przysł. osiemnastokrotnie

Wiktionary


osiemnastokąt

fi­gu­ra pła­ska ma­ją­ca 18 kątów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. fi­gu­ra ge­o­me­trycz­na, która ma osiem­na­ście boków i osiem­na­ście kątów

Wiktionary

Osiem­na­sto­kąt – wie­lo­kąt, który ma 18 boków. Suma jego kątów wew­nętrz­nych wy­no­si 2880°.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osiem­na­sto­kąt to wie­lo­kąt, któ­re­go suma kątów wew­nętrz­nych wy­no­si 2880°.

Wiktionary


osiemnastolatek

chło­piec osiem­na­sto­let­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) chło­pak ma­ją­cy osiem­na­ście lat

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) zwie­rzę, ro­śli­na lub rzecz ma­ją­ca osiem­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od osiem­na­sto­lat­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlatɛk, AS: ośẽmnastolatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastolecie ż.

:: fż. osiemnastolatka ż.

 przym. osiemnastoletni

Wiktionary


osiemnastolatka

ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca osiem­na­ście lat


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta ma­ją­ca osiem­na­ście lat

 (1.2) zwie­rzę, rzecz lub ro­śli­na ma­ją­ca osiem­na­ście lat

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., B. lp. od osiem­na­sto­la­tek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlatka, AS: ośẽmnastolatka

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemnastoletni

 rzecz. osiemnastolatek m.

Wiktionary


osiemnastolatki

ko­bie­ta albo sa­mi­ca zwie­rząt ma­ją­ca osiem­na­ście lat


SJP.pl


osiemnastolecie

1. okres osiem­na­stu lat;
2. osiem­na­sta rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl


osiemnastoletni

1. trwa­ją­cy osiem­na­ście lat; przy­pa­da­ją­cy za osiem­na­ście lat;
2. bę­dą­cy w wieku osiem­na­stu lat, ma­ją­cy osiem­na­ście lat


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­na­ście lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­na­ście lat

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) A wiesz, że na tym Te­o­fi­lo­wie w pier­wszy wie­czór, jak spro­wa­dzi­li­śmy się na Trak­to­ro­wą, w win­dzie jeź­dził trup osiem­na­sto­let­nie­go chłop­ca zadź­ga­ne­go nożem.

 (1.1) Była osiem­na­sto­let­nią, wy­so­ką dziew­czy­ną o kasz­ta­no­wych wło­sach i ciem­nych, ta­jem­ni­czych oczach.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmnastoletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastolecie n., osiemnastolatek m., osiemnastolatka ż.

Wiktionary


osiemnastoliterowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który skła­da się z osiem­na­stu liter

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słowo „an­tro­po­ling­wi­sty­ka” jest osiem­na­sto­li­te­ro­we.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈnastɔˌlʲitɛˈrɔvɨ, AS: ośẽmnastolʹiterovy

Wiktionary


osiemnastomiesięczny

ma­ją­cy osiem­na­ście mie­się­cy, trwa­ją­cy osiem­na­ście mie­się­cy itp.


SJP.pl


osiemnastominutowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) trwa­ją­cy osiem­na­ście minut

Wiktionary


osiemnastoosobowy

1. skła­da­ją­cy się z osiem­na­stu osób;
2. przez­na­czo­ny dla osiem­na­stu osób


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przez­na­czo­ny dla osiem­na­stu osób, mo­gą­cy po­mie­ścić osiem­na­ście osób

 (1.2) zło­żo­ny z osiem­na­stu osób, wy­ko­ny­wa­ny przez osiem­na­ście osób

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔːsɔˈbɔvɨ, AS: ośẽmnast•osobovy

Wiktionary


osiemnastopiętrowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zło­żo­ny z par­te­ru i osiem­na­stu kon­dy­gna­cji po­ło­żo­nych nad nim

Wiktionary


osiemnastostopniowy

1. ma­ją­cy osiem­na­ście stop­ni (w ja­kiejś skali);
2. ma­ją­cy osiem­na­ście stop­ni, eta­pów


SJP.pl


osiemnastotomowy

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z osiem­na­stu tomów, za­war­ty w osiem­na­stu to­mach, wy­da­ny w osiem­na­stu to­mach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔtɔ̃ˈmɔvɨ, AS: ośẽmnastotõmovy

Wiktionary


osiemnastotygodniowy

przy­miot­nik

 (1.1) trwa­ją­cy osiem­na­ście ty­god­ni

 (1.2) bę­dą­cy w wieku osiem­na­stu ty­god­ni

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnastɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ, AS: ośẽmnastotygodʹńovy

Wiktionary


osiemnastowieczny

do­ty­czą­cy osiem­na­ste­go wieku, po­cho­dzą­cy z osiem­na­ste­go wieku, ży­ją­cy w osiem­na­stym wieku, dzie­ją­cy się w osiem­na­stym wieku itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który wy­da­rzył się lub żył w osiem­na­stym wieku; taki, który po­cho­dzi z osiem­na­ste­go wieku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Trzy­na­sto­wiecz­ne Biel­sko i osiem­na­sto­wiecz­na Biała złą­czo­ne zo­sta­ły w 1951 w jeden or­ga­nizm miej­ski.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈnastɔˈvʲjɛt͡ʃnɨ, AS: ośẽmnastovʹi ̯ečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastowiecze n.

Wiktionary


osiemnastościan

wie­lo­ścian o 18 ścia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. wie­lo­ścian o osiem­na­stu ścia­nach

Wiktionary


osiemnasty

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 18


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od 18

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) dzień mie­sią­ca po sie­dem­na­stym

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (3.1) osiem­na­sta: go­dzi­na osiem­na­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈnastɨ, AS: ośẽmnasty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastak mzw./mos., osiemnasta ż., osiemnastka ż.

 licz. osiemnaścioro, osiemnaście

Wiktionary


osiemnaście

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 18


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) 18

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Jutro koń­czę osiem­na­ście lat!

 (1.1) Układ okre­so­wy skła­da się z osiem­na­stu grup.

 (1.1) Po upły­wie osiem­na­stu do dwu­dzie­stu ty­god­ni ło­ży­sko jest już w pełni wyksz­tał­co­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈnaɕt͡ɕɛ, AS: ośẽmnaśće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastak mzw./mos., osiemnasta ż., osiemnastka ż.

 przym. osiemnasty

 licz. osiemnaścioro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Śląsk Cieszyński osiymnost, gw. Śląsk Cieszyński osimnost

Wiktionary


osiemnaścioro

li­czeb­nik zbio­ro­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 18, uży­wa­ny w od­nie­sie­niu do osób róż­nej płci, dzie­ci i mło­dych zwie­rząt oraz do przed­mio­tów o naz­wie wy­stę­pu­ją­cej tylko w licz­bie mno­giej


SJP.pl

li­czeb­nik zbio­ro­wy

 (1.1) …od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 18

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osiem­na­ścio­ro ucz­niów z na­szej klasy (sied­miu chłop­ców i je­de­na­ście dziew­czy­nek) zak­wa­li­fi­ko­wa­ło się do fi­na­łu kon­kur­su.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mnaɕˈt͡ɕɔrɔ, AS: ośẽmnaśćoro

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemnastka ż.

 przym. osiemnasty

 licz. osiemnaście

Wiktionary


osiemset

li­czeb­nik oz­na­cza­ją­cy licz­bę 800


SJP.pl

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) licz­ba 800

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ta za­gad­ko­wa kon­struk­cja, wznie­sio­na w ty­siąc osiem­set sie­dem­dzie­sią­tym szó­stym, w roku ty­siąc dzie­więć­set sie­dem­dzie­sią­tym dzie­wią­tym miała już za sobą trzy­let­nią hi­sto­rię.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɕɛ̃msɛt, AS: ośẽmset

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemsetka ż.

 przym. osiemsetny

Wiktionary


osiemsetka

1. licz­ba 800;
2. ca­łość skła­da­ją­ca się z ośmiu­set czę­ści lub jed­no­stek;
3. to, co jest oz­na­czo­ne licz­bą 800


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nazwa licz­by 800 (osiem­set)

 (1.2) coś, co oz­na­czo­ne jest licz­bą 800

 (1.3) ca­łość skła­da­ją­ca się z ośmiu­set czę­ści, ele­men­tów lub jed­no­stek

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Nowa na rynku osiem­set­ka nie jest ani lep­sza ani gor­sza od po­przed­ni­czek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈsɛtka, AS: ośẽmsetka

Wiktionary

Powiązane:

 licz. osiemset

 przym. osiemsetny

Wiktionary


osiemsetkilowy

po­tocz­nie: osiem­set­ki­lo­gra­mo­wy


SJP.pl


osiemsetlecie

1. okres ośmiu­set lat;
2. osiem­set­na rocz­ni­ca cze­goś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) okres ośmiu­set lat

 (1.2) osiem­set­na rocz­ni­ca

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃msɛtˈlɛt͡ɕɛ, AS: ośẽmsetleće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiemsetletni

Wiktionary


osiemsetletni

ma­ją­cy osiem­set lat, trwa­ją­cy osiem­set lat itp.


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy osiem­set lat

 (1.2) trwa­ją­cy osiem­set lat

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃msɛtˈlɛtʲɲi, AS: ośẽmsetletʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemsetlecie n.

Wiktionary


osiemsetny

li­czeb­nik po­rząd­ko­wy od­po­wia­da­ją­cy licz­bie 800


SJP.pl

przy­miot­nik od­li­czeb­ni­ko­wy

 (1.1) od osiem­set

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Linię mety prze­kro­czył osiem­set­ny za­wod­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛ̃mˈsɛtnɨ, AS: ośẽmsetny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiemsetka ż.

 licz. osiemset

Wiktionary


osierdzie

dwu­ścien­na, wor­ko­wa­te­go kształ­tu błona su­ro­wi­cza obej­mu­ją­ca serce krę­gow­ców; worek osier­dzio­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. worek su­ro­wi­czy ochra­nia­ją­cy serce;

Wiktionary

Osier­dzie (worek osier­dzio­wy, worek oko­ło­ser­co­wy) (łac. "sac­cus pe­ri­car­dia­cus") – pod­wój­na błona su­ro­wi­cza wor­ko­wa­te­go kształ­tu, obej­mu­ją­ca w po­sta­ci dwu­ścien­ne­go worka serce krę­gow­ców i zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści mię­cza­ków.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Z ja­kie­go list­ka za­rod­ko­we­go roz­wi­ja się osier­dzie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɕɛrʲd͡ʑɛ, AS: ośerʹʒ́e

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osierdziowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) worek osierdziowy

Wiktionary


osierdziowy

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy osier­dzia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tej prób­ce mamy żół­ta­wy płyn osier­dzio­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɛrʲˈd͡ʑɔvɨ, AS: ośerʹʒ́ovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osierdzie

Wiktionary


osierocać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) umie­ra­jąc, czy­nić kogoś sie­ro­tą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osierocenie n., sierociniec mrz., sierota m./ż.

 czas. osierocić dk.

 przym. sierocy

Wiktionary


osierociały

taki, który stał się sie­ro­tą, stra­cił ro­dzi­ców


SJP.pl


osierocieć

stać się sie­ro­tą, stra­cić ro­dzi­ców


SJP.pl


osierocić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osie­ro­cać)

 (1.1) umie­ra­jąc, po­zba­wić dziec­ko ro­dzi­ca

 (1.2) przen. umie­ra­jąc, spra­wić, że ktoś po­czuł się sa­mot­ny

 (1.3) przen. opu­ści­wszy ja­kieś miej­sce, spra­wić, że po­pa­dło w ruinę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sieroctwo n., sierota mzw./ż.

 czas. osierocać ndk.

 przym. sierocy

Wiktionary


osiewać

1. oczy­szczać, prze­sie­wa­jąc przez sito; od­sie­wać;
2. za­sie­wać; ob­sie­wać


SJP.pl


osiewicz

naz­wi­sko


SJP.pl


osiewnik

nie­wiel­ki chrząszcz z ro­dzi­ny sprę­ży­ko­wa­tych, larwy uwa­ża­ne są za szkod­ni­ki


SJP.pl


osieński

→ Ośno Lu­bu­skie; ośnień­ski, ośniań­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ośnem Lu­bu­skim, do­ty­czą­cy Ośna Lu­bu­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ośno Lubuskie n.

Wiktionary


osijecki

przy­miot­nik od: Osi­jek (mia­sto w Chor­wa­cji)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Osi­je­kiem, do­ty­czą­cy Osi­je­ka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osijek mrz.

Wiktionary


osijek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto we wschod­niej Chor­wa­cji, w hi­sto­rycz­nej kra­i­nie Sla­wo­nii, nad rzeką Drawą;

Wiktionary

Osi­jek ( Eszék, Esseg, Es­segg) – mia­sto we wschod­niej Chor­wa­cji, sto­li­ca żu­pa­nii osi­jec­ko-ba­rań­skiej, sie­dzi­ba mia­sta Osi­jek. Leży w hi­sto­rycz­nej kra­i­nie Sla­wo­nii, nad rzeką Drawą. W 2011 roku li­czy­ło 84 104 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. osijecki

Wiktionary


osik

1. drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych (Po­pu­lus tre­mu­la), ga­tu­nek to­po­li; to­po­la drżą­ca; osina; trze­po­ci­na;
2. drew­no osi­ko­we; osina


SJP.pl


osika

1. drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych (Po­pu­lus tre­mu­la), ga­tu­nek to­po­li; to­po­la drżą­ca; osina; trze­po­ci­na;
2. drew­no osi­ko­we; osina


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) dendr. ga­tu­nek drze­wa to­po­lo­we­go o drżą­cych li­ściach,na­le­żą­ce­go do ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tech;

 (1.2) drew­no osiki (1.1)

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) 3 os. lp. przysz. zob. osi­kać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za moim oknem ro­śnie pięć osik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɕika, AS: ośika

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osikowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) topola drżąca

 (1.2) osina

Wiktionary


osikać

1. opry­skać, polać coś; ob­si­kać;
2. opry­skać mo­czem, ob­siu­siać


SJP.pl


osikiwać

ob­si­ki­wać; po­tocz­nie:
1. opry­ski­wać mo­czem;
2. opry­ski­wać jakąś cie­czą


SJP.pl


osikowy

wy­ko­na­ny z drew­na osiki; osi­no­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) skła­da­ją­cy się z osiki

 (1.2) wy­ko­na­ny z drew­na lub innej czę­ści osiki

 (1.3) bę­dą­cy czę­ścią osiki

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Tutaj miesz­kań­cy za­wsze mieli cią­got­ki do hand­lu i wyt­wa­rza­nia jar­marcz­nych wy­ro­bów. Kie­dyś były to ozdo­by z wió­rów osi­ko­wych, teraz pro­du­ku­ją cho­in­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕiˈkɔvɨ, AS: ośikovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osika

 czas. osika

Wiktionary


osimnost

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osiem­na­ście

Wiktionary


osina

1. drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych; osika, to­po­la osika;
2. drew­no z tego drze­wa; osika;
3. miej­sce po­ro­śnię­te osi­ka­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osina – część wsi Czar­nia Duża w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Skrwil­no
  • Osina – część wsi Ce­łuj­ki w woj. lu­bel­skim, w pow. bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska
  • Osina – część wsi Gołąb w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Mi­chów
  • Osina – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Bo­rze­chów
  • Osina – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Kluki
  • Osina – część wsi Brzo­zów­ka w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Unie­jów
  • Osina – część wsi Zę­bo­wi­ce w woj. opol­skim, w pow. ole­skim, w gmi­nie Zę­bo­wi­ce
  • Osina – część wsi Stale w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. tar­no­brze­skim, w gmi­nie Grę­bów
  • Osina – osada leśna w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Wie­leń
  • Osina – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie Osina
  • Osina – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Bar­li­nek
  • Osina – za­le­sio­ny szczyt o wy­so­ko­ści 963 m n.p.m. w Bie­szcza­dach Za­chod­nich, w Wy­so­kim Dzia­le

Wikipedia


osiniak

naz­wi­sko


SJP.pl


osiniec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osi­niec – osada leśna w wo­je­wództ­wie ślą­skim, w po­wie­cie kło­buc­kim, w gmi­nie Popów
  • Osi­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Trzcian­ka
  • Osi­niec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. gnieź­nień­skim, w gmi­nie Gniez­no
  • Osi­niec – osied­le Gniez­na
  • Osi­niec – część Wroc­ła­wia
  • Osi­niec – stru­mień w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


osinniki

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto na Sy­be­rii w az­ja­tyc­kiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, w ob­wo­dzie ke­me­row­skim;

Wiktionary

Osin­ni­ki (ros. Осинники) – mia­sto na Sy­be­rii w az­ja­tyc­kiej czę­ści Fe­de­ra­cji Ro­syj­skiej, w ob­wo­dzie ke­me­row­skim. Oś­ro­dek wy­do­by­cia węgla ka­mien­ne­go wcho­dzą­cy w skład Kuź­niec­kie­go Za­głę­bia Wę­glo­we­go. Os­sin­ni­ki po­ło­żo­ne są wzdłuż linii ko­le­jo­wej po­mię­dzy sta­cją Kan­da­lep (Кандалеп) i No­wo­kuź­nieck. W mie­ście znaj­du­ją się dwie linie tram­wa­jo­we.

Wikipedia


osinobus

sa­mo­chód cię­ża­ro­wy przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­że­nia pa­sa­że­rów, pro­du­ko­wa­ny przez Za­kład Bu­do­wy Ma­szyn Osiny


SJP.pl

Osi­no­bus – pol­ski sa­mo­chód do prze­wo­zu więk­szej licz­by osób, pro­du­ko­wa­ny przez Za­kład Bu­do­wy Ma­szyn Osiny na bazie ko­lej­nych mo­de­li sa­mo­cho­du cię­ża­ro­we­go Star 28/29, z ka­bi­ną pa­sa­żer­ską za­bu­do­wa­ną w miej­sce skrzy­ni ła­dun­ko­wej.

Pier­wszy au­to­bus zo­stał zmon­to­wa­ny w jed­nym z wy­dzia­łów Ko­pal­ni Rud Że­la­za „Osiny” na włas­ne po­trze­by – tran­spor­tu.

Wikipedia


osinowiec

szkod­nik drzew li­ścia­stych (motyl lub chrząszcz)


SJP.pl


osinowy

wy­ko­na­ny z drew­na osi­ko­we­go; osi­ko­wy


SJP.pl


osiny

1. drze­wo z ro­dzi­ny wierz­bo­wa­tych; osika, to­po­la osika;
2. drew­no z tego drze­wa; osika;
3. miej­sce po­ro­śnię­te osi­ka­mi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osiny – część mia­sta Głow­no
  • Osiny – część mia­sta To­rzym
  • Osiny – część mia­sta Sza­dek
  • Osiny – część mia­sta Żory
  • Osiny – wieś w pow. świec­kim, w gmi­nie Nowe
  • Osiny – część wsi Drew­no w pow. żniń­skim, w gmi­nie Gą­sa­wa
  • Osiny – część wsi Pe­re­szczów­ka w pow. bial­skim, w gmi­nie Dre­lów
  • Osiny – część wsi Roz­wa­dów­ka w pow. bial­skim, w gmi­nie Sos­nów­ka
  • Osiny – wieś w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Wola My­słow­ska
  • Osiny – wieś w pow. opol­skim, w gmi­nie Cho­del
  • Osiny – wieś w pow. pu­ław­skim, w gmi­nie Ży­rzyn
  • Osiny – wieś w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Szczer­ców

Wikipedia


osinówka

motyl nocny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osi­nów­ka − wieś na Lit­wie, w re­jo­nie so­lecz­nic­kim
  • Osi­nów­ka – chu­tor w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie ostro­wiec­kim, w siel­so­wie­cie Wor­nia­ny
  • Osi­nów­ka − daw­niej ko­lo­nia, obec­nie część Dor­gi­szek w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Hol­sza­ny.
  • Osi­nów­ka – chu­tor w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Kol­czu­ny
  • Osi­nów­ka – wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie No­wo­siół­ki
  • Osi­nów­ka − wieś w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Ko­rze­nie
  • Osi­nów­ka – dawny fol­wark w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Krewo.
  • Osi­nów­ka – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Soły.
  • Osi­nów­ka – chu­tor w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie smor­goń­skim, w siel­so­wie­cie Wisz­niew.
  • Osi­nów­ka – dawny za­ścia­nek w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie osz­miań­skim, w siel­so­wie­cie Żu­pra­ny.
  • Osi­nów­ka – dawna le­śni­czów­ka w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Mia­dzioł
  • Osi­nów­ka – dawny fol­wark w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie mia­dziel­skim, w siel­so­wie­cie Krzy­wi­cze

Wikipedia


osiodłanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osio­dłać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osiodłać dk.

 rzecz. siodlarz mos., Siodłowice nmos., siodło n.

Wiktionary


osiodłać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. sio­dłać)

 (1.1) zo­o­techn. za­ło­żyć sio­dło na zwie­rzę

 (1.2) przen. pod­po­rząd­ko­wać sobie coś lub kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiodłanie n., Siodłowice nmos., siodełko n., siodlarz mos., siodło n.

 czas. siodłać

Wiktionary


osiomierz

przy­rząd oku­li­stycz­ny do po­mia­ru osi oka; ak­so­metr


SJP.pl


osiować

usta­wiać na jed­nej osi; środ­ko­wać; cen­tro­wać


SJP.pl


osiowce

ro­śli­na lą­do­wa, któ­rej ciało jest zróż­ni­co­wa­ne na ło­dy­gę, li­ście i ko­rzeń; kor­mo­fit, ro­śli­na osio­wa


SJP.pl


osiowe

do­dat­ko­wa opła­ta za po­stój nie­ro­zła­do­wa­ne­go w okre­ślo­nym cza­sie wa­go­nu


SJP.pl


osiowiec

ro­śli­na lą­do­wa, któ­rej ciało jest zróż­ni­co­wa­ne na ło­dy­gę, li­ście i ko­rzeń; kor­mo­fit, ro­śli­na osio­wa


SJP.pl


osiowość

sy­me­tria osio­wa ja­kie­goś obiek­tu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest osio­we

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osiowy

 przysł. osiowo

 rzecz. oś ż., ośka ż.

Wiktionary


osiowy

cią­gną­cy się wzdłuż osi, obra­ca­ją­cy się do­o­ko­ła osi (np. sy­me­tria osio­wa); sy­me­trycz­ny


SJP.pl


osioł

1. ga­tu­nek ssaka z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych, uży­wa­ny jako zwie­rzę po­cią­go­we i jucz­ne;
2. po­tocz­nie: czło­wiek upar­ty i głupi, zły uczeń


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Equus asi­nus|Lin­na­e­us|ref=tak., zwie­rzę udo­mo­wio­ne z ro­dzi­ny ko­nio­wa­tych;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy lub mę­skoz­wie­rzę­cy

 (2.1) pot. upar­ty czło­wiek

 (2.2) pot. głupi czło­wiek

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Cóż za dzi­wak, w środ­ku mia­sta trzy­ma na dział­ce osła.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɕɔw, AS: ośou̯

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oślę n., oślak mzw., oślina ż.

:: zdrobn. osiołek mzw.

:: fż. oślica ż.

 przym. ośli

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) żart. eufem. koń Pana Jezusa; daw. osieł

 (2.1) uparciuch

 (2.2) głupek, dureń

Wiktionary


osiołek

1. po­gard­li­wie o kimś na­iw­nym, nie­roz­gar­nię­tym;
2. pie­szczot­li­wie o ośle;
3. po­tocz­nie o nie­u­dacz­ni­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zdrobn. od: osioł

 (1.2) młody osioł

 (1.3) za­baw­ka w kształ­cie osła

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osio­łek – je­zio­ro w po­bli­żu wsi Talki w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim
  • Osio­łek (Das Ese­le­in) – baśń braci Grimm

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osioł­ko­wi w żłoby dano / W jeden owies, w drugi siano.

 (1.3) Plu­szo­we­mu osioł­ko­wi Krzy­siu urwał ogo­nek.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɕɔwɛk, AS: ośou̯ek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oślarz mos., oślę n., oślak mzw., oślątko n., osioł mzw., oślica ż., oślina mzw./ż.

 przym. ośli

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) oślątko

Wiktionary


osipiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


osipowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


osir

[czy­taj: os-ir] skrót od: Oś­ro­dek Spor­tu i Re­kre­a­cji


SJP.pl


osiwiały

stać się siwym


SJP.pl


osiwieć

stać się siwym


SJP.pl


osiwić

daw­niej: uczy­nić siwym, po­kryć si­wiz­ną; zsi­wić


SJP.pl


osiwnóć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­si­wieć

Wiktionary


osiymnost

li­czeb­nik głów­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. osiem­na­ście

Wiktionary


osiąg

1. zwy­kle w licz­bie mno­giej: naj­więk­sze moż­li­wo­ści tech­nicz­ne urzą­dze­nia, ma­szy­ny lub po­ja­zdu;
2. daw­niej: wy­bit­ne osią­gnię­cie; wy­czyn


SJP.pl


osiągalność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest osią­gal­ne

Wiktionary

Osią­gal­ność – ter­min uży­wa­ny w te­o­rii ste­ro­wa­nia.

Stan for­mu­la_1 li­nio­we­go, dy­skret­ne­go ukła­du re­gu­la­cji na­zy­wa­my osią­gal­nym w for­mu­la_2 kro­kach, je­że­li ist­nie­je ciąg wy­mu­szeń for­mu­la_3 który prze­pro­wa­dza ten układ z ze­ro­we­go stanu po­cząt­ko­we­go for­mu­la_4 do za­da­ne­go stanu koń­co­we­go for­mu­la_5 Czyli dla for­mu­la_6 for­mu­la_7

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. osiąg m., osiągnięcie n., osiąganie n.

 czas. osiągać ndk., osiągnąć dk.

 przym. osiągalny, nieosiągalny

 przysł. osiągalnie

Wiktionary


osiągalny

da­ją­cy się zdo­być, uzy­skać


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) moż­li­wy do osią­gnię­cia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Am­bi­cja oz­na­cza wy­so­ki po­ziom aspi­ra­cji, zwła­szcza wobec celów trud­no osią­gal­nych.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ, AS: ośõŋgalny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiągnięcie n., osiąganie n., osiągalność ż.

 czas. osiągać ndk., osiągnąć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostępny

Wiktionary


osiąganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osią­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɔ̃ŋˈɡãɲɛ, AS: ośõŋgãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiąg m., osiągnięcie n., osiągalność ż.

 czas. osiągać ndk., osiągnąć dk.

 przym. osiągalny

Wiktionary


osiągać

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) re­a­li­zo­wać pe­wien cel

 (1.2) do­cie­rać do okre­ślo­ne­go miej­sca

 (1.3) uzy­ski­wać pewną mi­ni­mal­ną lub mak­sy­mal­ną war­tość ja­kiejś cechy

 (1.4) do­cie­rać lub do­pro­wa­dzać coś do pew­ne­go punk­tu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osią­gasz łat­wiej cele, o któ­rych po­zy­tyw­nie my­ślisz.

 (1.2) Pra­wie osią­ga­li­śmy Kra­ków, kiedy zep­suł się sa­mo­chód.

 (1.3) Ten wóz osią­ga dwie­ście km/h!

 (1.3) Ceny osią­ga­ją hor­ren­dal­ne war­to­ści.

 (1.4) Długo osią­gał tytuł pro­fe­so­ra, ale mówi, że warto było.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɕɔ̃ŋɡat͡ɕ, AS: ośõŋgać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osiągnąć dk.

 rzecz. osiąg m., osiągalność ż., osiągnięcie n., osiąganie n.

 przym. osiągalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uzyskiwać, zdobywać, dochodzić do czegoś

 (1.2) dobiegać, dochodzić, docierać

Wiktionary


osiągnięcie

1. uzy­skać coś, zdo­być, otrzy­mać;
2. dojść, do­biec, do­je­chać itp. do za­mie­rzo­ne­go celu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osią­gnąć.

 (1.2) coś, co zo­sta­ło osią­gnię­te

 (1.3) gry­komp. wy­róż­nie­nie za wy­ko­na­nie za­da­nia w grze;

Wiktionary

Zo­bacz też: Osią­gnię­cie (gry kom­pu­te­ro­we).

Osią­gnię­cie (ang. "cre­dit") – wy­o­dręb­nio­ny ze­staw efek­tów ucze­nia się/kształ­ce­nia się – sta­no­wią­cych skład­nik wy­ma­gań dla kwa­li­fi­ka­cji, któ­rych uzy­ska­nie zo­sta­ło pot­wier­dzo­ne na pod­sta­wie prze­pro­wa­dzo­nej wa­li­da­cji.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Osią­gnię­cie tak do­bre­go wy­ni­ku wy­ma­ga­ło wiele wy­sił­ku.

 (1.2) Do jego osią­gnięć na­le­ży re­kord świa­ta w biegu na sto me­trów.

 (1.3) Do­sta­łem osią­gnię­cie za ukoń­cze­nie gry.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲt͡ɕɛ, AS: ośõŋʹǵńė̃ńće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiąg m., osiągalność ż., osiąganie n.

 czas. osiągać ndk., osiągnąć dk.

 przym. osiągalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdobycie

 (1.2) dokonanie, sukces, sztuka, wyczyn, zdobycz

 (1.3) trofeum, achievement

Wiktionary


osiągnąć

1. uzy­skać coś, zdo­być, otrzy­mać;
2. dojść, do­biec, do­je­chać itp. do za­mie­rzo­ne­go celu


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osią­gać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|osią­gać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niem­com nie udało się je­szcze osią­gnąć spo­łecz­nej i go­spo­dar­czej jed­no­ści, mamy ogrom­ne bez­ro­bo­cie i dużo spo­łecz­nej nie­spra­wied­li­wo­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈɕɔ̃ŋɡnɔ̃ɲt͡ɕ, AS: ośõŋgnõńć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osiąg m., osiągalność ż., osiągnięcie n., osiąganie n.

 czas. osiągać ndk.

 przym. osiągalny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zdobyć, uzyskać

Wiktionary


osiąkać

1. ocie­kać, ob­sy­chać;
2. osia­dać na mie­liź­nie;
3. grzęz­nąć, więz­nąć


SJP.pl


osiąknąć

1. ociec, obesch­nąć;
2. osiąść na mie­liź­nie;
3. ugrzęz­nąć, uwięz­nąć


SJP.pl


osiąkły

1. ociec, obesch­nąć;
2. osiąść na mie­liź­nie;
3. ugrzęz­nąć, uwięz­nąć


SJP.pl


osiąść

opa­da­jąc, po­kryć coś war­stwą


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. osia­dać)

 (1.1) opa­da­jąc, po­kryć coś war­stwą

 (1.2) za­miesz­kać gdzieś na stałe

 (1.3) o stat­ku: pły­nąc, za­trzy­mać się na sku­tek tar­cia o dno

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dro­bin­ki kurzu osia­dły na po­wierzch­ni mo­ni­to­ra.

 (1.2) Potem jeź­dzi­ło z nami po całej Pol­sce, gdy szu­ka­li miej­sca, w któ­rym mo­gli­by osiąść, za­pu­ścić ko­rze­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔɕɔ̃w̃ɕt͡ɕ, AS: ośõũ̯ść

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siad mrz., osiadłość ż.

 czas. siadać ndk., osiadać ndk.

 przym. osiadły

 wykrz. siad

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) osiedlić się

Wiktionary


osięciny

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Osię­ci­ny – wieś (dawne mia­sto) w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, na Ku­ja­wach, po­wie­cie ra­dzie­jow­skim, w gmi­nie Osię­ci­ny. Sie­dzi­ba gminy Osię­ci­ny.

Daw­niej wieś była sie­dzi­bą władz gminy Osię­ci­ny. W la­tach 1954–1972 wieś była sie­dzi­bą władz gro­ma­dy Osię­ci­ny. W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa włoc­ław­skie­go.

Wikipedia


osięciński

przy­miot­nik od: Osię­ci­ny


SJP.pl


osięgnąć

daw­niej: osią­gnąć


SJP.pl


osiękla

1. ro­dzaj grzy­bów z rzędu pie­czar­kow­ców;
2. osię­kla nie­rów­na - ga­tu­nek grzy­bów pod­staw­ko­wych z ro­dzi­ny Nia­ce­ae


SJP.pl


osiłek

czło­wiek silny, do­brze zbu­do­wa­ny; si­łacz


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. czło­wiek do­brze zbu­do­wa­ny i silny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Panie z biura po­trze­bu­ją wła­śnie dwóch osił­ków do prze­nie­sie­nia kilku spo­rych pudeł do ar­chi­wum.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. siła ż., siłka ż., siłowanie n., silnik m., siłacz m., siłaczka ż., siłownia ż., siłownik m., silnia ż., silenie n., usiłowanie n.

 czas. siłować ndk., silić ndk., usiłować ndk.

 przym. silny, siłowy, silnikowy, siłaczy, usilny

 przysł. silnie, siłowo, usilnie

 licz. siła

Wiktionary


osiłkowaty

przy­po­mi­na­ją­cy bu­do­wą osił­ka


SJP.pl


osiński

przy­miot­nik od: Osiny


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Alek­san­der Osiń­ski – ge­ne­rał
  • An­to­ni Osiń­ski – rzeź­biarz
  • Bal­cer Osiń­ski – pow­sta­niec stycz­nio­wy
  • Boh­dan Osiń­ski – in­ży­nier che­mik
  • Do­bro­mir Osiń­ski – urzęd­nik pocz­to­wy, sa­mo­rzą­do­wiec
  • Jerzy Osiń­ski – dzien­ni­karz, re­dak­tor, pilot ba­lo­no­wy
  • Jerzy Osiń­ski – rol­nik i po­li­tyk, poseł
  • Józef Her­man Osiń­ski – pe­da­gog, autor i tłu­macz
  • Lud­wik Osiń­ski – kry­tyk li­te­rac­ki
  • Mar­cin Osiń­ski – ko­larz
  • Ma­rian Osiń­ski – ar­chi­tekt
  • Mi­chał Osiń­ski – pił­karz

Wikipedia


osjakowianin

miesz­ka­niec Osja­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


osjakowianka

miesz­kan­ka Osja­ko­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


osjakowski

przy­miot­nik od: Osja­ków


SJP.pl


osjaków

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

}|-

Osja­ków – mia­sto w Pol­sce, po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie wie­luń­skim, sie­dzi­ba miej­sko-wiej­skiej gminy Osja­ków. Leży nad Wartą, przy dro­dze kra­jo­wej nr 74 z Wie­lu­nia do Piotr­ko­wa Try­bu­nal­skie­go. Jest miej­scem eta­po­wym spły­wów ka­ja­ko­wych.

Osja­ków uzy­skał lo­ka­cję miej­ską około 1446 roku, zde­gra­do­wa­ny do rangi osady w 1793 roku.

Wikipedia


osjan

le­gen­dar­ny wo­jow­nik i bard cel­tyc­ki


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osjan – bo­ha­ter i rze­ko­my twór­ca Pie­śni Osja­na Ja­me­sa Macp­her­so­na
  • Oisín (Osjan) – wo­jow­nik i bard w mi­to­lo­gii cel­tyc­kiej, pier­wow­zór Osja­na
  • Osjan – pol­ska grupa mu­zycz­na
  • Od­dział Osjan – od­dział AK wal­czą­cy w pow­sta­niu war­szaw­skim

Wikipedia


osjanizm

nurt li­te­rac­ki z prze­ło­mu XVIII i XIX wieku opie­ra­ją­cy się na na­śla­dow­nict­wie "Pie­śni Osja­na", dzie­ła Ja­me­sa Macp­her­so­na


SJP.pl

Osja­nizm – ze­spół ten­den­cji li­te­rac­kich wy­stę­pu­ją­cych na prze­ło­mie XVIII i XIX wieku za­po­cząt­ko­wa­nych pu­bli­ka­cją tzw. "Pie­śni Osja­na", ut­wo­rów szkoc­kie­go pi­sa­rza Ja­me­sa Macp­her­so­na, który swoje tek­sty wzo­ro­wał na daw­nych prze­ka­zach cel­tyc­kich; ogło­sił je dru­kiem jako an­giel­skie tłu­ma­cze­nie od­na­le­zio­nych dzieł Osja­na, le­gen­dar­ne­go barda.

Wikipedia


osk.

skrót od: oskar­żo­ny, oskar­żo­na (czy­ta­ny jako cały, od­mien­ny wyraz)


SJP.pl


oska

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. zdrobn. od osa

 (1.2) mała osa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osa ż.

 przym. osi

Wiktionary


oskalpować

zdjąć skalp, czyli płat skóry na wierz­chu głowy wraz z wło­sa­mi (oby­czaj wo­jen­ny nieg­dyś znany wśród pół­noc­no­a­me­ry­kań­skich In­dian)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. skal­po­wać)

 (1.1) ze­drzeć skórę z głowy po­ko­na­ne­go prze­ciw­ni­ka

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Al­va­stra, w Szwe­cji, ślady nie­rów­ne­go cię­cia na czasz­ce mło­de­go, oskal­po­wa­ne­go męż­czyz­ny świad­czą, że skórę z wło­sa­mi zdar­to praw­do­po­dob­nie tuż przed lub zaraz po śmier­ci.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. skalp m.

 czas. skalpować ndk.

Wiktionary


oskar

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oskar – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, sze­rzej spo­pu­la­ry­zo­wa­ne przez szkoc­kie­go poetę Ja­me­sa Macp­her­so­na
  • św. Oskar – „apo­stoł pół­no­cy”, ar­cy­bi­skup Ham­bur­ga-Bre­men
  • Oskar – spek­takl Te­a­tru Te­le­wiz­ji z 2005 r. na pod­sta­wie książ­ki Oskar i pani Róża
  • Oskar – film fran­cu­ski
  • Oskar I ur. jako fr. Jo­seph François Oscar Ber­na­dot­te – król Szwe­cji i Nor­we­gii w la­tach 1844–1859
  • Oskar II, Oskar Fry­de­ryk – król Szwe­cji w la­tach 1872–1907 i Nor­we­gii w la­tach 1872–1905
  • Oskar Ber­na­dot­te – do 1888 ksią­żę Szwe­cji i Nor­we­gii, ksią­żę Got­lan­dii
  • Oskar – po­stać Dis­ne­ya
  • Oskar – po­stać li­te­rac­ka
  • (750) Oskar - pla­ne­to­i­da z pasa głów­ne­go aste­ro­id
  • Na­gro­da Aka­de­mii Fil­mo­wej
  • Oskar – kot, ma­skot­ka okrę­to­wa na nie­miec­kim okrę­cie li­nio­wym „Bis­marck”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mój brat ma na imię Oskar.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔskar, AS: oskar

Wiktionary


oskard

ro­dzaj ki­lo­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) górn. bud. ręcz­ne na­rzę­dzie zło­żo­ne z trzon­ka i osa­dzo­nych na nim dwóch ostrzy: jed­nym spła­szczo­nym, a dru­gim ostrym i spi­cza­stym; ro­dzaj ki­lo­fa, uży­wa­ny głów­nie w ko­pal­niach i bu­dow­nict­wie, daw­niej także jako broń;

Wiktionary

Oskard – na­rzę­dzie skła­da­ją­ce się z obu­cha w kształ­cie po­je­dyn­cze­go ostrza (że­leź­ca) oraz sty­li­ska, na końcu któ­re­go obuch jest osa­dzo­ny. Wy­ko­rzy­sty­wa­ne naj­czę­ściej do robót ziem­nych i odłu­py­wa­nia skał (np. w gór­nict­wie albo bu­dow­nict­wie). Że­leź­ce, czyli gło­wi­ca ro­bo­cza oskar­da, współ­cze­śnie zaz­wy­czaj sta­lo­we, waży kilka ki­lo­gra­mów, a sty­li­sko ma dłu­gość około jed­ne­go metra. W oskar­dzie pła­szczyz­na ostrza nie jest rów­no­le­gła do sty­li­ska (jak w sie­kie­rze), tylko pro­sto­pa­dła.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔskart, AS: oskart

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oskardować

Wiktionary


oskardnik

ma­szy­na uży­wa­na przy na­pra­wach na­wierzch­ni dro­go­wych, zry­wa­ją­ca górną war­stwę tłucz­nia


SJP.pl


oskardować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny

 (1.1) techn. ro­zbi­jać lub wzru­szać górną war­stwę tłucz­nia przy na­pra­wie na­wierzch­ni dro­go­wej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ła­ta­nie głęb­szych wy­bo­jów prze­pro­wa­dza się w ten spo­sób, że naj­pierw jezd­nię oskar­du­je się do głę­bo­ko­ści 7-8 cm, na­stęp­nie do­brze się ją oczy­szcza i zwil­ża wodą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskard mrz., oskardnik mos./mrz., oskarda ż.

Wiktionary


oskarek

zdrob­nie­nie od: Oskar (imię mę­skie)


SJP.pl


oskarkowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Oskar­ka lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl


oskarostwo

Oskar z mał­żon­ką; Oska­ro­wie


SJP.pl


oskarowie

Oskar z mał­żon­ką; Oska­ro­stwo


SJP.pl


oskarowy

→ Oscar (na­gro­da fil­mo­wa); osca­ro­wy


SJP.pl


oskarpowywać

ota­czać skar­pą


SJP.pl


oskarżający

1. ob­wi­niać kogoś o coś;
2. skła­dać na kogoś skar­gę do sądu;
3. być oskar­ży­cie­lem w pro­ce­sie są­do­wym


SJP.pl

Patrz:

oskarżać

oskarżanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oskar­żać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔskarˈʒãɲɛ, AS: oskaržãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oskarżać, oskarżyć

 rzecz. oskarżenie n., oskarżona ż.

Wiktionary


oskarżać

1. ob­wi­niać kogoś o coś;
2. skła­dać na kogoś skar­gę do sądu;
3. być oskar­ży­cie­lem w pro­ce­sie są­do­wym


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oskar­żyć)

 (1.1) ob­wi­niać kogoś o coś

 (1.2) praw. wno­sić oskar­że­nie (do sądu)

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈskarʒat͡ɕ, AS: oskaržać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskarżona ż., oskarżyciel m., oskarżycielka ż., oskarżony m., oskarżenie n., oskarżanie n.

 czas. uskarżać się, zaskarżyć, oskarżyć dk.

Wiktionary


oskarżenie

wnieść prze­ciw komuś oskar­że­nie; osą­dzić; po­są­dzić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) za­rzut do­ko­na­nia czynu na­gan­ne­go lub niez­god­ne­go z pra­wem

 (1.2) praw. skar­ga wno­szo­na do sądu, akt oskar­że­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oni wy­su­wa­li bez­pod­staw­ne oskar­że­nia o kra­dzie­że pod jej adre­sem.

 (1.1) Po­wie­cie: Po cóż na­le­gać? / Czyż powód oskar­żeń znaj­dzie­my?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ, AS: oskaržẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskarżony m., oskarżona ż., oskarżyciel m., oskarżycielka ż., oskarżanie n.

 czas. oskarżać ndk., oskarżyć dk.

 przym. oskarżycielski

 przysł. oskarżycielsko

Wiktionary


oskarżona

wnieść prze­ciw komuś oskar­że­nie; osą­dzić; po­są­dzić


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) praw. ko­bie­ta, prze­ciw któ­rej roz­po­czę­to po­stę­po­wa­nie karne

 (1.2) pot. ko­bie­ta, któ­rej za­rzu­co­no po­peł­nie­nie czynu uz­na­wa­ne­go za na­gan­ny

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) ims. przym. bier­ny od: oskar­żyć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pro­szę wy­pro­wa­dzić oskar­żo­ną.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskarżającość ż., oskarżanie n., oskarżenie n., oskarżyciel mos., oskarżycielka ż., oskarżycielskość ż., oskarżycielstwo n.

:: fm. oskarżony mos.

 czas. oskarżać ndk., oskarżyć dk.

 przym. oskarżający, oskarżony, oskarżycielski

 przysł. oskarżycielsko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) winna

Wiktionary


oskarżony

wnieść prze­ciw komuś oskar­że­nie; osą­dzić; po­są­dzić


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: oskar­żyć

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) praw. osoba, prze­ciw któ­rej roz­po­czę­to po­stę­po­wa­nie karne

 (2.2) pot. osoba, któ­rej za­rzu­co­no po­peł­nie­nie czynu uz­na­wa­ne­go za na­gan­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sąd w uza­sad­nie­niu stwier­dził, że oskar­żo­ny de facto przyz­nał się do winy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ, AS: oskaržõny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oskarżać, oskarżyć

 rzecz. oskarżenie n., oskarżyciel m., oskarżycielka ż.

:: fż. oskarżona ż.

 przym. oskarżycielski

Wiktionary


oskarżyciel

osoba, która oskar­ża kogoś, wnosi skar­gę na kogoś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek, który oskar­ża

 (1.2) praw. w pro­ce­sie kar­nym osoba wno­szą­ca do sądu akt oskar­że­nia prze­ciw komuś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskarżycielstwo n., oskarżenie n., oskarżony mos.

:: fż. oskarżycielka ż.

 przym. oskarżycielski

 przysł. oskarżycielsko

 czas. oskarżać, oskarżyć

Wiktionary


oskarżycielka

ko­bie­ta, która oskar­ża kogoś, wnosi skar­gę na kogoś


SJP.pl


oskarżycielsko

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) wy­ra­ża­jąc oskar­że­nie, za­rzut lub su­ge­ru­jąc winę dru­giej osoby

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Spoj­rza­ła na Jarka oskar­ży­ciel­sko, jakby to była jego wina.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskarżona ż., oskarżenie n., oskarżyciel mos., oskarżycielka ż.

 przym. oskarżycielski

Wiktionary


oskarżyć

wnieść prze­ciw komuś oskar­że­nie; osą­dzić; po­są­dzić


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oskar­żać)

 (1.1) ob­wi­nić kogoś o coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oskar­żo­no go o go­spo­dar­czy sa­bo­taż i w na­stęp­nym roku zgła­dzo­no.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈskarʒɨt͡ɕ, AS: oskaržyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskarżona ż., oskarżyciel m., oskarżycielka ż., oskarżony m., oskarżanie n., oskarżenie n.

 czas. uskarżać się, zaskarżyć, oskarżać ndk.

 przym. oskarżycielski

Wiktionary


oskałowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) umoc­nie­nie brze­gu mor­skie­go po­le­ga­ją­ce na obrzu­ce­niu pla­ża­a­ży i dna ka­mie­niem lub blo­ka­mi be­to­no­wy­mi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do wie­czo­ra ekipa bu­dow­la­na wy­ko­na­ła oska­ło­wa­nie je­szcze 20 me­trów pla­ża­a­ży.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔskawɔˈvãɲɛ, AS: oskau̯ovãńe

Wiktionary


oski

przy­miot­nik od: Osie (wieś w Byd­go­skiem), Osz (mia­sto w Kir­gi­sta­nie)


SJP.pl


oskijski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oska­mi, do­ty­czą­cy Osków

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. język oskij­ski;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osk mos.

Wiktionary


osklepek

1. jedna z łusek osła­nia­ją­cych uj­ście rurki kwia­to­wej
2. os­kle­pek opłuc­nej - od­ci­nek opłuc­nej ścien­nej ogra­ni­cza­ją­cy jamę opłuc­no­wą od góry
3. os­kle­pek śli­ma­ka - część skła­do­wa ucha wew­nętrz­ne­go


SJP.pl


oskoma

1. ape­tyt na coś, chęć, chęt­ka zje­dze­nia cze­goś;
2. po­tocz­nie: cierp­nię­cie, dręt­wie­nie zębów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) wiel­ka ocho­ta na coś

Wiktionary


oskomian

1. ni­skie, wiecz­nie zie­lo­ne drze­wo owo­co­we z ro­dzi­ny szcza­wi­ko­wa­tych, upra­wia­ne w stre­fie tro­pi­kal­nej; awe­roa, ka­ram­bo­la;
2. owoc tego drze­wa


SJP.pl

Osko­mian, awe­roa ("Averr­hoa" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny szcza­wi­ko­wa­tych ("Oxa­li­da­ce­ae"). Obej­mu­je dwa ga­tun­ki, cza­sem ro­zbi­ja­ne na czte­ry lub pięć. Oba ga­tun­ki, za­rów­no osko­mian po­spo­li­ty, znany też pod nazwą ka­ram­bo­la, jak i osko­mian bi­lim­bi, zwany bi­lim­bi, zo­sta­ły roz­po­wszech­nio­ne w stre­fie tro­pi­kal­nej jako drze­wa owo­co­we już w cza­sach przed­ko­lo­nial­nych.

Wikipedia


oskomik

ro­dzaj pta­ków z po­dro­dzi­ny dzię­cio­łów


SJP.pl


oskomina

daw­niej: ape­tyt na coś; chęt­ka; osko­ma


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) stpol. ślina

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔskɔ̃ˈmʲĩna, AS: oskõmʹĩna

Wiktionary


oskorupiony

przy­miot­nik

 (1.1) po­sia­da­ją­cy sko­ru­pę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Win­nicz­ki na­le­żą do śli­ma­ków osko­ru­pio­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. skorupa ż.

 przym. nieoskorupiony

Wiktionary


oskowie

ple­mię ital­skie za­miesz­ku­ją­ce część La­cjum, Sam­nium i Kam­pa­nii; Opi­ko­wie


SJP.pl

Osko­wie, Opi­ko­wie – grupa ludów sta­ro­żyt­nej Ita­lii. Kul­tu­ro­wo ule­ga­li wpły­wom grec­kim. Uza­leż­nie­ni byli od Etru­sków. Pod ko­niec IV w. p.n.e. zo­sta­li pod­bi­ci przez Rzym.

Wikipedia


oskoł

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hy­dron. rzeka na po­łud­nio­wym za­cho­dzie eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji i na Ukra­i­nie, lewy do­pływ Dońca;

Wiktionary

Oskoł ( Оскол, "Oskoł", Оскіл, "Oskił") – rzeka na po­łud­nio­wym za­cho­dzie eu­ro­pej­skiej czę­ści Rosji i na Ukra­i­nie, lewy do­pływ Dońca o dłu­go­ści 472 km i po­wierzch­ni do­rze­cza 14 800 km².

Rzeka wy­pły­wa ze źró­deł na Wy­ży­nie Środ­ko­wo­ro­syj­skiej, na po­łud­nio­wy wschód od Kur­ska, a do Dońca ucho­dzi na po­łud­nio­wy wschód od mia­sta Izjum.

Wikipedia


oskoła

sok wy­dzie­la­ją­cy się wios­ną z niek­tó­rych drzew po na­cię­ciu kory


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) spoż. sok z brzo­zy;

Wiktionary

Osko­ła – sta­ro­pol­ska nazwa soku brzo­zo­we­go (Suc­cus Be­tu­lae) o słod­ka­wym smaku. Był to napój chło­dzą­cy i lecz­ni­czy sto­so­wa­ny na całej Sło­wiań­szczyź­nie.

Otrzy­mu­je się go przez głę­bo­kie (ale nie głęb­sze niż 4 cm) na­cię­cie pnia lub ga­łę­zi brzo­zy wczes­ną wios­ną. Z ma­łe­go drze­wa o śred­ni­cy pnia ok. 15 cm można po­zy­skać do 5 li­trów soku dzien­nie, z więk­szych oka­zów (śred­ni­ca ok. 30 cm) nawet do 15 li­trów. Na­le­ży go prze­cho­wy­wać w szkla­nych lub ema­lio­wa­nych na­czy­niach.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. oskołowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bzowina

Wiktionary


oskroba

naz­wi­sko


SJP.pl


oskrobek

ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Oskro­bek ("Cio­nus") – ro­dzaj chrzą­szczy z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych. W jej obrę­bie za­li­cza się go do po­dro­dzi­ny Cur­cu­lio­ni­nae i ple­mie­nia Cio­ni­ni. Obej­mu­je ponad 80 opi­sa­nych ga­tun­ków. Za­miesz­ku­ją one kra­i­ny: pa­le­ark­tycz­ną, etiop­ską i orien­tal­ną. Są fi­to­fa­ga­mi. Larwy że­ru­ją ukry­te w ślu­zo­wa­tej wy­dzie­li­nie lub wło­skach ro­śli­ny ży­wi­ciel­skiej. Pocz­war­ki scho­wa­ne są w ko­ko­nie ut­wo­rzo­nym z wy­dzie­li­ny.

Wikipedia


oskromia

ro­śli­na z ro­dzi­ny na­ner­czo­wa­tych


SJP.pl


oskryptować

1. wy­po­sa­żyć w skrypt;
2. za­pro­gra­mo­wać dzia­ła­nie we­dług skryp­tu (sche­ma­tu)


SJP.pl


oskrzela

część ukła­du od­de­cho­we­go, po­ło­żo­na po­mię­dzy tcha­wi­cą a os­krze­li­ka­mi


SJP.pl

Os­krze­la (łac. "bron­chi"; l.poj. "bron­chus"), drze­wo os­krze­lo­we to część ukła­du od­de­cho­we­go, po­ło­żo­na po­mię­dzy tcha­wi­cą a os­krze­li­ka­mi.

Jest to ze­spół roz­ga­łę­zia­ją­cych się rurek, o śred­ni­cy więk­szej niż 1 mm, do­pro­wa­dza­ją­cych i od­pro­wa­dza­ją­cych po­wie­trze do/z płuc.

Wikipedia


oskrzele

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) anat. pa­rzy­sty na­rząd ru­ro­wa­ty po­ło­żo­ny po­ni­żej tcha­wi­cy, sta­no­wią­cy część dol­nych dróg od­de­cho­wych, roz­ga­łę­zia­ją­cy się dy­cho­to­micz­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Do każ­de­go os­krze­la seg­men­to­we­go jest przy­pi­sa­ny seg­ment płuc­ny, 10 w płucu pra­wym i 8 w płucu lewym.

 (1.1) Age­nez­ja płuca jest rzad­ką wro­dzo­ną wadą płuc, po­le­ga­ją­cą na cał­ko­wi­tym braku os­krze­la głów­ne­go, miąż­szu i na­czyń płuc­nych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskrzelik mrz.

 przym. oskrzelowy

Wiktionary


oskrzelik

część roz­ga­łę­zie­nia os­krze­li w for­mie cien­kiej rurki za­koń­czo­nej pę­che­rzy­kiem płuc­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. drob­na gałąź os­krze­la w obrę­bie płuca, o śred­ni­cy zwy­kle po­ni­żej 1 mm, nie­za­wie­ra­ją­ca chrząst­ki w ścia­nie i pro­wa­dzą­ca po­wie­trze do pę­che­rzy­ków płuc­nych

 (1.2) zdrobn. od: os­krze­le

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskrzele n.

 przym. oskrzelikowy, oskrzelowy

Wiktionary


oskrzelowy

przy­miot­nik

 (1.1) anat. do­ty­czą­cy os­krze­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oskrzele n., oskrzelik m.

Wiktionary


oskrzynia

ele­ment kon­struk­cyj­ny mebli szkie­le­to­wych


SJP.pl

Os­krzy­nia – ele­ment kon­struk­cyj­ny mebli szkie­le­to­wych. Funk­cją os­krzyń jest po­łą­cze­nie gór­nej czę­ści nóg np. stołu, krze­sła lub ta­bo­re­tu w po­dze­spół kon­struk­cyj­ny, umoż­li­wia­ją­cy na­stęp­nie przy­mo­co­wa­nie do niego blatu lub sie­dzi­ska.

Os­krzy­nie naj­czę­ściej są wy­ko­na­ne z drew­na li­te­go, płyty wió­ro­wej lub sklej­ki. Mogą być wy­ko­na­ne także np. z me­ta­lu czy pla­sti­ku, je­że­li mebel jest wy­ko­na­ny rów­nież z tego ro­dza­ju ma­te­ria­łu.

Wikipedia


oskulum

twór wy­rzu­to­wy u gąbek znaj­du­ją­cy się na gór­nym bie­gu­nie ciała


SJP.pl

Osku­lum (łac. "oscu­lum"), otwór wy­pu­sto­wy – otwór wy­rzu­to­wy u gąbek znaj­du­ją­cy się na gór­nym bie­gu­nie ciała. Nie od­po­wia­da on jed­nak pra­gę­bie. Bie­gu­nem pra­gę­by gąbki przy­ra­sta­ją do po­dło­ża (ta w kon­sek­wen­cji za­ra­sta). Osku­lum pow­sta­je wtór­nie na bie­gu­nie prze­ciw­le­głym do pra­gę­by. Jego funk­cją jest wy­pro­wa­dza­nie z wnę­trza gąbek wody na­pły­wa­ją­cej ostia­mi lub po­ra­mi.

Wikipedia


oskwarzać

daw­niej: opa­rzać, opie­kać


SJP.pl


oskór

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny fla­szow­co­wa­tych


SJP.pl


oskórek

zew­nętrz­na war­stwa ciała licz­nych bez­krę­gow­ców oraz niż­szych stru­now­ców, zbu­do­wa­na z chi­ty­ny lub ku­ty­ny, peł­nią­ca głów­nie rolę ochron­ną; ku­ty­ku­la; ku­ti­ku­la


SJP.pl

Oskó­rek, ku­ty­ku­la, ku­ti­ku­la ( cu­ti­cu­la) – wyt­wór na­błon­ka po­kry­wa­ją­cy ciało wielu bez­krę­gow­ców (m.in. ni­cie­ni, pier­ście­nic, sta­wo­no­gów) oraz osło­nic. Nie­kie­dy wy­ście­la także ich ek­to­der­mal­ne na­rzą­dy wew­nętrz­ne. Chro­ni ciało przed ura­za­mi, utra­tą wody oraz drob­no­u­stro­ja­mi.

Wikipedia


oskórkowy

→ oskó­rek


SJP.pl

Patrz:

oskórek

oskórnia

rzad­ko: war­stwa tka­nek zbu­do­wa­nych z ko­mó­rek kor­ko­wych, po­kry­wa­ją­ca pędy ro­ślin drze­wia­stych


SJP.pl


oskórować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. skó­ro­wać)

 (1.1) od­dzie­lić skórę od tuszy; odjąć skórę od ciała; obe­drzeć ze skóry

 (1.2) obić skórą

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. skórowaczka ż., oskórowanie n., skóra ż.

 przym. skórzany, skórzasty

Wiktionary


oskórowywać

zdej­mo­wać skórę z tuszy zwie­rzę­cia; skó­ro­wać


SJP.pl


oskładkować

na­ło­żyć obo­wią­zek pła­ce­nia skład­ki


SJP.pl


oskładkowywać

na­kła­dać obo­wią­zek pła­ce­nia skład­ki


SJP.pl


oslo

sto­li­ca Nor­we­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Nor­we­gii;

Wiktionary

Oslo (wym. norw. [], [], 1624–1877 "Chri­stia­nia", 1877–1924 "Kri­stia­nia") – sto­li­ca i naj­więk­sze mia­sto Nor­we­gii, gmina na pra­wach okrę­gu oraz sie­dzi­ba władz są­sied­nie­go okrę­gu Viken. Oslo jest po­ło­żo­ne na po­łud­nio­wym wscho­dzie kraju, w środ­ko­wej czę­ści re­gio­nu Østlandet, u uj­ścia rzek, Aker, i oraz kilku mniej­szych cie­ków do za­to­ki Os­lof­jor­den.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Więk­szość ucz­niów marzy o tym, żeby stu­dio­wać na Uni­wer­sy­te­cie w Oslo.

 (1.1) On pra­cu­je na od­dzia­le chi­rur­gicz­nym szpi­ta­la w Oslo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔslɔ, AS: oslo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oslowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) hist. Christiania, Kristiania

Wiktionary


oslowianin

miesz­ka­niec Oslo (sto­li­cy Nor­we­gii)


SJP.pl


oslowianka

miesz­kan­ka Oslo (sto­li­cy Nor­we­gii)


SJP.pl


oslowski

→ Oslo (sto­li­ca Nor­we­gii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oslo, do­ty­czą­cy Oslo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oslo n., oslowianin mos., oslowianka ż.

Wiktionary


osm

pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Os i licz­bie ato­mo­wej 76, metal na­le­żą­cy do grupy że­la­zow­ców, wy­ko­rzy­sty­wa­ny m.in. do pro­duk­cji sto­pów z iry­dem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) chem. pier­wia­stek che­micz­ny o sym­bo­lu Os i licz­bie ato­mo­wej 76;

Wiktionary

Zo­bacz też: skró­to­wiec OSM lub jed­nost­ka osmol (Osm).

Osm (Os, łac. "os­mium") – pier­wia­stek che­micz­ny z grupy że­la­zow­ców (tria­da pla­ty­now­ców cięż­kich). Nazwa po­cho­dzi od grec­kie­go słowa "osme" oz­na­cza­ją­ce­go za­pach.

Gę­stość osmu wy­no­si ok. 22,5–22,6 g/cm³. Te­o­re­tycz­nie jest to naj­więk­sza gę­stość spoś­ród wszyst­kich zna­nych pier­wiast­ków, jed­nak we­dług niek­tó­rych po­mia­rów więk­szą war­tość stwier­dzo­no dla irydu. W efek­cie pier­wszeń­stwo co do naj­więk­szej gę­sto­ści nie zo­sta­ło usta­lo­ne (2007 r.).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Jakie wła­ści­wo­ści che­micz­ne ma osm?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔsm̥, AS: osm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmiryd m., osmoza ż.

 przym. osmowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) symbol. Os

Wiktionary


osm.

skrót od: os­mań­ski


SJP.pl


osm.-tur.

skrót od: os­mań­sko-tu­rec­ki


SJP.pl


osmaczka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) daw. dawna pol­ska miara ob­ję­to­ści ciał syp­kich, od­po­wia­da­ją­ca jed­nej ósmej czę­ści korca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Głód mię­dzy nimi, i chle­ba i soli nie mają. Mosk­wa im os­macz­kę soli po ta­la­rze prze­da­wa­ła.

Wiktionary


osmaganek

os­ma­ga­nek pla­mek - ga­tu­nek mo­ty­la z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl


osmagać

wys­ma­gać;
1. obić dot­kli­wie batem, bi­czem, rze­mie­niem itp.; zes­ma­gać, pos­ma­gać, wy­chło­stać, wy­siec, wy­sie­kać, zsiec;
2. o wie­trze: owiać sil­ny­mi pod­mu­cha­mi


SJP.pl


osmalanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opa­la­nie lub pod­da­wa­nie cze­goś dzia­ła­niu dymu

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osmalać ndk., osmolić dk.

Wiktionary


osmalać

opa­lać coś z wierz­chu lub okop­cać dymem


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. os­ma­lić)

 (1.1) paląc po­kry­wać się czar­nym na­lo­tem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pło­myk lizał szczap­ki, strze­lał przez krąż­ki fa­je­rek, os­ma­lał brzu­cha­ty czaj­nik.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmalanie n.

Wiktionary


osmalić

opa­lić coś z wierz­chu lub okop­cić dymem


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) do­ko­na­ny od|os­ma­lać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Widzi czar­ne os­ma­lo­ne smugi tam, gdzie tłuszcz palił się ni­czym wę­giel.

Wiktionary


osmalony

opa­lić coś z wierz­chu lub okop­cić dymem


SJP.pl


osman

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) hist. imię wład­ców pań­stwa os­mań­skie­go

Wiktionary

Osman – epos sie­dem­na­sto­wiecz­ne­go du­brow­nic­kie­go poety Ivana Gun­du­li­cia.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Bi­zan­tyj­czy­cy utra­ci­li na rzecz Os­ma­na kon­tro­lę nad Bi­ty­nią.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmański mrz., Osmanin mos., osmanista mos., osmanistyka ż., Osmanka ż.

 przym. osmanistyczny, osmański

Wiktionary


osmanista

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ba­dacz kul­tu­ry Tur­ków os­mań­skich

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmański mrz., Osman mos., Osmanin mos., osmanistyka ż., Osmanka ż.

 przym. osmanistyczny, osmański

Wiktionary


osmanowie

imię mę­skie


SJP.pl

Os­ma­no­wie (tur. "Osmanlı Hanedanı") – tu­rec­ka dy­na­stia, pa­nu­ją­ca w im­pe­rium os­mań­skim w la­tach 1299–1922.

Dy­na­stia Os­ma­nów wy­wo­dzi­ła się z rodu "Söğüt", za pier­wsze­go przed­sta­wi­cie­la Os­ma­nów uz­na­wa­ny jest Osman I, syn Ertuğrula. Po­cząt­ko­wo wład­cy os­mań­scy ty­tu­ło­wa­li się be­ja­mi, pier­wszy ty­tu­łem suł­ta­na za­czął po­słu­gi­wać się syn Os­ma­na, Or­chan, ale ofi­cjal­nie wpro­wa­dzo­no go do ty­tu­la­tu­ry za rzą­dów Mu­ra­da I.

Wikipedia


osmarkać

po­tocz­nie: za­bru­dzić coś wy­dzie­li­ną z nosa; obs­mar­kać, zas­mar­kać


SJP.pl


osmarować

obs­ma­ro­wać;
1. za­bru­dzić coś z wierz­chu, zwła­szcza czymś lep­kim, płyn­nym; us­ma­ro­wać;
2. prze­no­śnie: oczer­nić kogoś, pop­suć komuś re­pu­ta­cję; oplot­ko­wać, ob­mó­wić;
3. os­ma­ro­wać się:
a) za­bru­dzić się z wierz­chu, zwła­szcza czymś lep­kim, płyn­nym;
b) prze­no­śnie: wza­jem­nie rzu­cić na sie­bie oskar­że­nia


SJP.pl


osmarowywać

obs­ma­ro­wy­wać;
1. za­bru­dzać coś z wierz­chu, zwła­szcza czymś lep­kim, płyn­nym; us­ma­ro­wać;
2. prze­no­śnie: oczer­niać kogoś, psuć komuś re­pu­ta­cję; oplot­ko­wy­wać, ob­ma­wiać;
3. os­ma­ro­wy­wać się:
a) za­bru­dzać się z wierz­chu, zwła­szcza czymś lep­kim, płyn­nym;
b) prze­no­śnie: wza­jem­nie rzu­cać na sie­bie oskar­że­nia


SJP.pl


osmańczyk

naz­wi­sko


SJP.pl


osmański

do­ty­czą­cy Im­pe­rium Os­mań­skie­go


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Im­pe­rium Os­mań­skie­go, zwią­za­ny z Im­pe­rium Os­mań­skim

 (1.2) do­ty­czą­cy dy­na­stii Os­ma­nów, zwią­za­ny z dy­na­stią Os­ma­nów

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) jęz. wy­mar­ły, ofi­cjal­ny język Im­pe­rium Os­mań­skie­go, wy­wo­dzą­cy się z grupy ję­zy­ków tu­rec­kich;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ka­zi­mierz Os­mań­ski – pol­ski spor­to­wiec, tre­ner ho­ke­jo­wy
  • Wła­dy­sław Os­mań­ski – ka­to­lic­ki kle­ryk

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔsˈmãj̃sʲci, AS: osmãĩ ̯sʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osman mos., osmanista mos., osmanistyka ż., Osmanin mos., Osmanka ż.

 przym. osmanistyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otomański

 (2.1) język osmańskoturecki

Wiktionary


osmo-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) med. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z wę­chem

 (1.2) biol. pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z ci­śnie­niem os­mo­tycz­nym

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) osmo- + -logia = os­mo­lo­gia

 (1.2) osmo- + re­gu­la­cja = os­mo­re­gu­la­cja

Wiktionary


osmolalność

stę­że­nie sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w rozt­wo­rze, wy­ra­żo­ne jako licz­ba moli sub­stan­cji czyn­nych os­mo­tycz­nie


SJP.pl

Os­mo­lal­ność – stę­że­nie sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej w rozt­wo­rze, wy­ra­żo­ne jako licz­ba moli sub­stan­cji czyn­nych os­mo­tycz­nie (os­mo­li, Osm) roz­pu­szczo­nych w jed­nym ki­lo­gra­mie roz­pu­szczal­ni­ka (wody). Os­mo­lal­ność wszyst­kich pły­nów ustro­jo­wych or­ga­niz­mu w sta­nie fiz­jo­lo­gicz­nym jest jed­na­ko­wa (prawo izo­os­mo­lal­no­ści) i mie­ści się w prze­dzia­le 280–295 mOsm/kg H2O, prze­cięt­nie 290 mOsm/kg H2O. W odróż­nie­niu od os­mo­lal­no­ści, "os­mo­lar­ność" to licz­ba moli sub­stan­cji os­mo­tycz­nie czyn­nych w 1 li­trze rozt­wo­ru.

Wikipedia


osmolarność

licz­ba moli sub­stan­cji os­mo­tycz­nie czyn­nych w 1 li­trze rozt­wo­ru


SJP.pl

Os­mo­lar­ność, mo­lar­ność – licz­ba moli sub­stan­cji os­mo­tycz­nie czyn­nych w 1 li­trze rozt­wo­ru.

Obec­nie w dia­gno­sty­ce la­bo­ra­to­ryj­nej znacz­nie czę­ściej oz­na­cza się jed­nak os­mo­lal­ność, która od­no­si się do 1 kg roz­pu­szczal­ni­ka.

Wikipedia


osmolin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Os­mo­lin – część mia­sta Zduń­ska Wola
  • Os­mo­lin – część wsi Char­łu­pia Mała w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Sie­radz
  • Os­mo­lin – część wsi Dzier­lin w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Sie­radz
  • Os­mo­lin – część wsi Janów w woj. łódz­kim, w pow. zgier­skim, w gmi­nie Zgierz
  • Os­mo­lin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. go­sty­niń­skim, w gmi­nie San­ni­ki
  • Os­mo­lin – gro­ma­da

Wikipedia


osmolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie os­mo­lo­gii


SJP.pl


osmologia

Os­mo­lo­gia (gr."osmé" - za­pach, węch + "lógos" - nauka) jest to dział nauki zaj­mu­ją­cy się ba­da­niem wła­ści­wo­ści i funk­cjo­no­wa­niem zmy­słu węchu oraz jego pa­to­lo­gia­mi czy nie­pra­wi­dło­wym dzia­ła­niem.

W kry­mi­na­li­sty­ce – dział tech­ni­ki kry­mi­na­li­stycz­nej zaj­mu­ją­cy się po­bie­ra­niem, prze­cho­wy­wa­niem i ba­da­niem śla­dów za­pa­cho­wych ludzi z wy­ko­rzy­sta­niem spe­cjal­nie wysz­ko­lo­nych w tym za­kre­sie psów, któ­rych za­da­niem jest usta­le­nie zgod­no­ści za­pa­cho­wej z ma­te­ria­łem do­wo­do­wym (po­bra­nym na miej­scu zda­rze­nia), a ma­te­ria­łem po­rów­naw­czym po­bra­nym od osób.

Wikipedia


osmologiczny

→ os­mo­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

osmologia

osmolski

naz­wi­sko


SJP.pl


osmometr

przy­rząd do mie­rze­nia ci­śnie­nia os­mo­tycz­ne­go rozt­wo­rów


SJP.pl

Os­mo­metr – (gr. "osmós" "ci­śnie­nie" + "metreín" "mie­rzyć") fiz. przy­rząd do po­mia­ru ci­śnie­nia os­mo­tycz­ne­go rozt­wo­rów.

Wikipedia


osmoreceptor

Os­mo­re­cep­tor (os­mo­de­tek­tor) – re­cep­tor wraż­li­wy na zmia­nę ci­śnie­nia os­mo­tycz­ne­go w or­ga­niz­mie, które znaj­du­ją się w podwz­gó­rzu.

Wzrost ci­śnie­nia os­mo­tycz­ne­go w pły­nach ustro­jo­wych (głów­nie we krwi) po­wo­du­je po­bu­dze­nie os­mo­re­cep­to­rów, w wy­ni­ku czego na­stę­pu­je wyz­wo­le­nie uczu­cia pra­gnie­nia oraz wzmo­żo­ne wy­dzie­la­nie hor­mo­nu wa­zo­pre­sy­ny, który przy­czy­nia się do zwięk­szo­ne­go wchła­nia­nia zwrot­ne­go wody w ka­na­li­kach ner­ko­wych, za­po­bie­ga­jąc nad­mier­ne­mu jej wy­da­la­niu z mo­czem[].

Wikipedia


osmoregulacja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. re­gu­la­cja ci­śnie­nia os­mo­tycz­ne­go pły­nów ustro­jo­wych or­ga­niz­mu;

Wiktionary

Os­mo­re­gu­la­cja – ze­spół me­cha­niz­mów dzia­ła­ją­cych w or­ga­niz­mach ży­wych, ak­tyw­nie re­gu­lu­ją­cych ci­śnie­nie os­mo­tycz­ne pły­nów ustro­jo­wych. Ich za­da­niem jest za­cho­wa­nie pra­wi­dło­wej ho­me­o­sta­zy or­ga­niz­mu. Pro­ce­sy te utrzy­mu­ją rów­no­wa­gę wodną i pra­wi­dło­we stę­że­nia elek­tro­li­tów (ka­tio­nów, np.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po­nad­to u roz­to­czy udział w os­mo­re­gu­la­cji biorą or­ga­ny pa­chwi­no­we i pa­pil­le ge­ni­tal­ne.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osmoregulacyjny

Wiktionary


osmoregulacyjny

do­ty­czą­cy os­mo­re­gu­la­cji


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) biol. zwią­za­ny z os­mo­re­gu­la­cją, do­ty­czą­cy os­mo­re­gu­la­cji

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Układ ner­wo­wy, os­mo­re­gu­la­cyj­ny i roz­rod­czy mają bu­do­wę po­dob­ną do od­po­wied­nich ukła­dów pi­ja­wek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmoregulacja ż.

Wiktionary


osmotycznie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób os­mo­tycz­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmoza ż.

Wiktionary


osmotyczny

opar­ty na pro­ce­sie os­mo­zy, wy­ni­ka­ją­cy z pro­ce­su os­mo­zy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opar­ty na pro­ce­sie os­mo­zy; do­ty­czą­cy os­mo­zy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Re­gu­lu­ją go­spo­dar­kę wodną or­ga­niz­mu - sód za­trzy­mu­je wodę, zaś potas zwięk­sza jej wy­da­la­nie - poza tym wpły­wa­ją one na rów­no­wa­gę kwa­so­wo-za­sa­do­wą i utrzy­mu­ją wła­ści­we ci­śnie­nie os­mo­tycz­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsmɔˈtɨt͡ʃnɨ, AS: osmotyčny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osmoza ż.

Wiktionary


osmowiec

ogól­na nazwa jed­ne­go z pier­wiast­ków na­le­żą­ce­go do tria­dy pla­ty­now­ców cięż­kich: osmu, irydu lub pla­ty­ny


SJP.pl


osmowy

→ osm


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy osmu

Wiktionary

Patrz:

osm

Powiązane:

 rzecz. osm m.

Wiktionary


osmoza

prze­ni­ka­nie roz­pu­szczal­ni­ka przez pół­prze­pu­szczal­ną błonę z rozt­wo­ru o mniej­szym stę­że­niu do rozt­wo­ru o stę­że­niu więk­szym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. fiz. ruch czą­ste­czek roz­pu­szczal­ni­ka z ob­sza­ru o niż­szym stę­że­niu sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej do ob­sza­ru o wyż­szym stę­że­niu sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej przez czę­ścio­wo prze­pu­szczal­ną mem­bra­nę;

 (1.2) kult. prze­ni­ka­nie wpły­wów kul­tu­ro­wych itp. z jed­ne­go ob­sza­ru na drugi

Wiktionary

Os­mo­za – dy­fuz­ja roz­pu­szczal­ni­ka przez mem­bra­nę pół­prze­pu­szczal­ną roz­dzie­la­ją­cą dwa rozt­wo­ry o róż­nym stę­że­niu.

Os­mo­za za­cho­dzi spon­ta­nicz­nie w wy­ni­ku prze­ni­ka­nia roz­pu­szczal­ni­ka (np. wody) przez mem­bra­nę pół­prze­pu­szczal­ną z rozt­wo­ru o niż­szym stę­że­niu sub­stan­cji roz­pu­szczo­nej do rozt­wo­ru o stę­że­niu wyż­szym, czyli pro­wa­dzi do wy­rów­na­nia stę­żeń obu rozt­wo­rów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U zwie­rząt zja­wi­ska os­mo­zy są ele­men­tem pro­ce­sów ho­me­o­sta­zy.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osmotyczny

 przysł. osmotycznie

 rzecz. osm mrz.

Wiktionary


osmołować

pos­ma­ro­wać lub na­sy­cić smołą; nas­mo­ło­wać, wys­mo­ło­wać, zas­mo­ło­wać


SJP.pl


osmołowszczyzna

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Os­mo­łow­szczyz­na – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie so­kól­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bia­ło­stoc­ka. W la­tach 1919–1944 (de jure do 1950) dziel­ni­ca Dą­bro­wy Bia­ło­stoc­kiej.

Wier­ni ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Sta­ni­sła­wa w Dą­bro­wie Bia­ło­stoc­kiej.

Wikipedia


osmucić

daw­niej: zas­mu­cić; os­mut­nić


SJP.pl


osmulski

naz­wi­sko


SJP.pl


osmutnić

daw­niej: zas­mu­cić; os­mu­cić


SJP.pl


osmużać

1. rzu­cać smugę świa­tła; oś­wiet­lać coś smugą;
2. zdej­mo­wać skórę z za­ją­ca lub kró­li­ka


SJP.pl


osmużyć

1. rzu­cić smugę świa­tła; oś­wiet­lić coś smugą;
2. ścią­gnąć skórę z za­ją­ca lub kró­li­ka


SJP.pl


osmyk

1. w ło­wiect­wie: ogon za­ją­ca; kos­myk, omyk;
2. błon­ków­ka z ro­dzi­ny grze­ba­czo­wa­tych


SJP.pl


osmólski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Halsz­ka Os­mól­ska – pol­ska pa­le­on­to­log
  • Jerzy Józef Os­mól­ski – pol­ski du­chow­ny sta­ro­ka­to­lic­ki

Wikipedia


osmół

cho­ro­ba sosen wy­wo­ła­na przez grzyb; rdza kory sosny, rdza pę­che­rzy­ko­wa­ta, obwar


SJP.pl


osmęta

ga­tu­nek pną­cza z ro­dzi­ny myd­leń­co­wa­tych, z któ­re­go wyt­wa­rza się gu­a­ra­nę; pa­u­li­nia gu­a­ra­na


SJP.pl


osnabrück

Osnabrück (dol­no­niem. "Ossenbrügge") – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w Niem­czech, w kraju związ­ko­wym Dolna Sak­so­nia, po­ło­żo­ne w pół­noc­no-za­chod­niej czę­ści kraju, nad rzeką Hase w re­gio­nie Osnabrücker Land, mię­dzy pół­noc­ną czę­ścią Lasu Te­u­to­bur­skie­go i gór, ok. 80 km na pół­noc od Dort­mun­du, ok. 45 km od Münster i ok. 100 na za­chód od Ha­no­we­ru. Mia­sto jest sie­dzi­bą po­wia­tu Osnabrück, do któ­re­go jed­nak nie na­le­ży. W 2023 roku mia­sto li­czy­ło ok. 166,6 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia


osnowa

1. układ nitek two­rzą­cych tka­ni­nę, prze­pla­ta­ją­cy się z po­przecz­nie bie­gną­cym wąt­kiem;
2. przę­dza przez­na­czo­na na układ nitek bie­gną­cych wzdłuż tka­ni­ny;
3. sy­tu­a­cja przed­sta­wio­na w ut­wo­rach fa­bu­lar­nych, na któ­rej tle roz­gry­wa się akcja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) włók. spo­sób uło­że­nia nici w tka­ni­nie, w które wpla­ta się nici wątku; także same nici two­rzą­ce ten układ;

 (1.2) w po­wie­ści, fil­mie lub innym ut­wo­rze fa­bu­lar­nym – tło wy­da­rzeń

 (1.3) przen. książk. baza, pod­sta­wa

 (1.4) geod. wy­bra­ny ze­staw punk­tów w te­re­nie, pod­sta­wa kon­struk­cji mapy;

 (1.5) praw. za­sad­ni­cza treść wnio­sku, do­kład­nie okre­ślo­ne żą­da­nie

 (1.6) środ. sport. strze­lect­wo kon­spekt zajęć strze­lec­kich

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • os­no­wa – jeden z dwóch ukła­dów nitek two­rzą­cych tka­ni­nę
  • os­no­wa opony – nie­gu­mo­wy skład­nik struk­tu­ral­ny opony pne­u­ma­tycz­nej utrzy­mu­ją­cy jej kształt
  • os­no­wa stopu – skład­nik struk­tu­ral­ny sto­pów nie­jed­no­rod­nych, np. ło­ży­sko­wych
  • os­no­wa tłu­szczo­wa – zde­fi­nio­wa­na mie­sza­ni­na tłu­szczów wy­ko­rzy­sty­wa­na do pro­duk­cji mydeł i mar­ga­ryn
  • os­no­wa ge­o­de­zyj­na
  • os­no­wa gra­wi­me­trycz­na
  • os­no­wa ma­gne­tycz­na
  • os­no­wa ma­te­ma­tycz­na
  • os­no­wa re­a­li­za­cyj­na
  • Os­no­wa Iwa­no­wo, obec­nie jako Tek­stil­szczik Iwa­no­wo – ros. klub pił­kar­ski z sie­dzi­bą w Iwa­no­wie
  • Port lot­ni­czy Char­ków-Os­no­wa
  • Ukra­iń­skie Stu­denc­kie Sto­wa­rzy­sze­nie Tech­nicz­ne „Os­no­wa”

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ręce pani Pa­u­li­ny (…) z wiel­ką zręcz­no­ścią i wpra­wą prze­rzu­ca­ły po­mię­dzy os­no­wą kloc­ki rów­nież nićmi owi­nię­te.

 (1.3) Na wsi, lubo także strój i za­ba­wa sta­no­wi­ły głów­ną os­no­wę mego życia, by­wa­ły jed­nak całe dnie ciszy, go­dzi­ny roz­my­ślań.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔsˈnɔva, AS: osnova

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osnowowy

Wiktionary


osnowny

os­no­wo­wy


SJP.pl


osnuja

błon­ków­ka z ro­dzi­ny nies­nu­jo­wa­tych, szkod­nik sosny


SJP.pl


osnujka

zas­nu­ja świer­ko­wa; os­nuj­ka świer­ko­wa - błon­ków­ka z ro­dzi­ny nies­nu­jo­wa­tych, któ­rej larwy żyją w oprzę­dach na świer­ku i żywią się igła­mi; groź­ny szkod­nik


SJP.pl


osnujowate

ro­dzi­na owa­dów z rzędu błon­kó­wek; nies­nu­jo­wa­te


SJP.pl


osnujowaty

o ce­chach os­nu­jo­wa­tych (ro­dzi­na owa­dów)


SJP.pl


osnutka

daw­niej: wy­syp­ka


SJP.pl


osnuwik

ro­dzaj pa­ją­ka z ro­dzi­ny os­nu­wi­ko­wa­tych o ciem­no ubar­wio­nym spo­dzie


SJP.pl


osnuwikowate

ro­dzi­na pa­ją­ków li­czą­ca ponad 4450 ga­tun­ków


SJP.pl

Os­nu­wi­ko­wa­te (Li­nyp­hii­dae) – ro­dzi­na pa­ją­ków z po­drzę­du Opist­hot­he­la. Liczy ponad 4450 ga­tun­ków po­dzie­lo­nych na ponad 580 ro­dza­jów, co czyni ją drugą naj­licz­niej­szą ro­dzi­ną po ska­ku­no­wa­tych. Ro­dzi­na słabo poz­na­na, cią­gle od­kry­wa­ne są nowe ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją pro­ble­my z sy­ste­ma­ty­ką. W Pol­sce wy­stę­pu­je ok. 300 ga­tun­ków, głów­nie z ro­dza­jów: "Cen­tro­me­rus", "Porr­hom­ma", czy "Walc­ke­na­e­ria" (zo­bacz:).

Wikipedia


osnuwikowaty

o ce­chach os­nu­ki­ko­wa­tych (ro­dzi­na pa­ją­ków)


SJP.pl


osnuć

1. oto­czyć coś snu­jąc nić;
2. oprzeć dzie­ło li­te­rac­kie lub mu­zycz­ne na ja­kiejś pod­sta­wie;
3. daw­niej: upleść


SJP.pl


osnówka

tkan­ka okry­wa­ją­ca na­sio­na niek­tó­rych ro­ślin; ary­lus


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • os­nów­ka – u niek­tó­rych ga­tun­ków ro­ślin twór w róż­nym stop­niu obra­sta­ją­cy na­sio­na
  • Os­nów­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Per­le­je­wo

Wikipedia


osoba

1. czło­wiek, po­stać;
2. po­stać li­te­rac­ka wy­stę­pu­ją­ca zwła­szcza w ut­wo­rze dra­ma­tycz­nym;
3. forma cza­sow­ni­ka uży­te­go jako orze­cze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) po­je­dyn­czy czło­wiek, ktoś

 (1.2) gram. po­ję­cie uży­wa­ne do okre­śle­nia formy cza­sow­ni­ka, w za­leż­no­ści od wy­ko­naw­cy czyn­no­ści

 (1.3) bo­ha­ter dra­ma­tu

 (1.4) praw. pod­miot czyn­no­ści praw­nych

 (1.5) rel. w chrze­ści­jań­skiej dok­try­nie Trój­cy Świę­tej: Bóg Oj­ciec, Syn Boży i Duch Świę­ty;

Wiktionary

Osoba (πρόσωπον [pro­so­pon], łac. "per­so­na") – pod­miot o ro­zum­nej na­tu­rze zdol­ny do świa­do­mo­ści i sa­moś­wia­do­mo­ści. Może nim być czło­wiek, a także Bóg, ro­zu­mia­ny jako byt wy­róż­nia­ją­cy się naj­do­sko­nal­szą formą ist­nie­nia. Pier­wot­nie, za­rów­no po grec­ku, jak i po ła­ci­nie słowo to oz­na­cza­ło „maskę”, którą za­kła­da­li ak­to­rzy w te­a­trze sta­ro­żyt­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) (Ja) je­stem osobą dość prak­tycz­ną.

 (1.2) Dru­giej oso­bie licz­by mno­giej od­po­wia­da za­i­mek „wy”.

 (1.3) Ro­sen­kranz to jedna z osób dra­ma­tu „Ham­let”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsɔba, AS: osoba

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobistość ż., osobnik mos., osobowość ż., osobowy m.

:: zdrobn. osóbka ż.

 przym. osobowy, osobisty, osobniczy, osobny

 przysł. osobowo, osobiście, osobniczo, osobnie, osobno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) postać, człowiek, persona

 (1.5) rel. hypostaza

Wiktionary


osobatyw

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jęz. so­cjol. wy­ra­że­nie niew­ska­zu­ją­ce na płeć osoby, któ­rej do­ty­czy, skła­da­ją­ce się z wy­ra­zu „osoba” oraz imie­sło­wu lub przy­miot­ni­ka, np. osoba to­wa­rzy­szą­ca, osoby stu­denc­kie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Warto zwró­cić uwagę, że obec­nie oso­ba­ty­wy to formy naj­czę­ściej po­ja­wia­ją­ce się w sze­ro­ko ro­zu­mia­nych me­diach i ko­re­spon­den­cji.

 (1.1) Nie można kłó­cić się z fak­tem, że wielu używa oso­ba­ty­wów w pełni do­bro­wol­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbatɨf, AS: osobatyf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobowy mrz., osoba ż., osóbka ż., osobistość ż., osobowość ż., uosabianie n., uosobienie n.

 czas. uosabiać ndk., uosobić dk.

 przym. osobowy, osobisty

 przysł. osobowo, osobiście

Wiktionary


osobistość

osoba wy­bit­na, ważna, wpły­wo­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba wy­bit­na, ważna i wpły­wo­wa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na całej ulicy Mar­szał­kow­skiej zam­knię­to ruch, bo bę­dzie prze­jeż­dżać jakaś oso­bi­stość z za­gra­ni­cy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbʲistɔɕt͡ɕ, AS: osobʹistość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobatyw mrz., osoba ż., osobówka ż., osobowy m.

 przym. osobisty, osobowy

 przysł. osobowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostojnik, dygnitarz, notabl, prominent, VIP; pot. gruba ryba, figura, oficjel, rekin, szyszka, szycha, ważniak; przest. oficjał

Wiktionary


osobisty

1. do­ty­czą­cy danej osoby;
2. wy­ko­ny­wa­ny przez daną osobę bez ni­czy­je­go poś­red­nict­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do po­je­dyn­czej osoby

 (1.2) sta­no­wią­cy włas­ność danej osoby

 (1.3) in­tym­ny, do­stęp­ny tylko dla naj­bliż­szych

 (1.4) do­ko­na­ny przez daną osobę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dowód oso­bi­sty jest do­ku­men­tem iden­ty­fi­ku­ją­cym po­je­dyn­czą osobę.

 (1.2) To mój oso­bi­sty lap­top, nie fir­mo­wy.

 (1.3) Nie od­po­wiem na to py­ta­nie, wy­so­kość za­rob­ków to moja oso­bi­sta spra­wa.

 (1.4) Jego oso­bi­ste do­ko­na­nia sta­wia­ją go wśród naj­więk­szych umy­słów epoki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbʲistɨ, AS: osobʹisty

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osobowy

 rzecz. osobatyw mrz., osoba ż., osobistość ż., osobowy m.

 przysł. osobiście

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2-3) prywatny

 (1.3) intymny

 (1.2,4) własny, swój

Wiktionary


osobiście

przy­słó­wek

 (1.1) we włas­nej oso­bie, sa­me­mu, bez poś­red­nict­wa

 (1.2) w od­nie­sie­niu do sie­bie sa­me­go / kon­kret­nej osoby

Wiktionary

Oso­bi­ście – pier­wszy so­lo­wy album Onara, człon­ka ze­spo­łu Pło­mień 81. Za pro­duk­cję od­po­wia­da­ją Ko­cio­łek, Rx, Scoop, Camey i Szo­gun. Go­ścin­nie po­ja­wi­li się Lerek i Pezet.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po od­biór do­ku­men­tów na­le­ży zgło­sić się oso­bi­ście.

 (1.2) Nie trak­tuj tego tak oso­bi­ście!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbʲiɕt͡ɕɛ, AS: osobʹiśće

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osobisty

 rzecz. osobatyw mrz., osoba ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) samodzielnie

Wiktionary


osobliwie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób oso­bli­wy

 (1.2) daw. w spo­sób szcze­gól­ny, w więk­szym stop­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czło­wiek ten był ubra­ny dosyć oso­bli­wie i zaraz zwró­cił na sie­bie uwagę ze­bra­nych.

 (1.2) Psalm ten oso­bli­wie służy czło­wie­ko­wi mi­ło­sier­ne­mu a do­brot­li­we­mu: a nie­sie pro­roct­wo o męce Pana Chry­stu­sa, i o jego zmart­wychw­sta­niu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobliwość ż.

 przym. osobliwy

Wiktionary


osobliwiej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: oso­bli­wie


SJP.pl


osobliwość

1. co, co sta­no­wi o wy­jąt­ko­wo­ści cze­goś; niez­wy­kłość, nie­po­spo­li­tość, ory­gi­nal­ność;
2. rzecz nie­pow­ta­rzal­na, rzad­ka, niez­wy­kła, za­dzi­wia­ją­ca; fe­no­men, ra­ry­tas, uni­kat, rzad­kość


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba lub rzecz niez­wy­kła, ory­gi­nal­na

 (1.2) im­ma­nent­ny, niez­wy­kły, ory­gi­nal­ny cha­rak­ter kogoś lub cze­goś

 (1.3) fiz. stan ukła­du, w któ­rym przy­najm­niej jeden z pa­ra­me­trów, który go okre­śla, przyj­mu­je war­to­ści nie­skoń­czo­ne

 (1.4) mat. zob. punkt oso­bli­wy.

 (1.5) mat. zob. ma­cierz oso­bli­wa.

 (1.6) techn. zob. tech­no­lo­gicz­na oso­bli­wość.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • punkt oso­bli­wy w ma­te­ma­ty­ce
  • ma­cierz oso­bli­wa w ma­te­ma­ty­ce
  • oso­bli­wość w astro­no­mii
  • oso­bli­wość tech­no­lo­gicz­na w fu­tu­ro­lo­gii
  • kon­fi­gu­ra­cje oso­bli­we w ro­bo­ty­ce
  • Oso­bli­wość – film z 2022 roku w re­ży­se­rii Sebastiána Lelio

Wikipedia

Powiązane:

 przym. osobliwy

 przysł. osobliwie

Wiktionary


osobliwszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: oso­bli­wy


SJP.pl


osobliwy

od­bie­ga­ją­cy w jakiś spo­sób od po­wszech­nie przy­ję­tych norm; dzi­wacz­ny, szcze­gól­ny, niez­wy­kły, wy­jąt­ko­wy


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nie­ty­po­wy, ory­gi­nal­ny, dzi­wacz­ny, inny niż resz­ta

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Obec­nie prze­ści­ga­ją się w re­zer­wo­wa­niu z wie­lo­mie­sięcz­nym wy­prze­dze­niem oso­bli­wych gości do swo­ich pro­gra­mów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈblʲivɨ, AS: osoblʹivy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobliwość ż.

 przysł. osobliwie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wyjątkowy, dziwny, szczególny, niespotykany, kuriozalny, ekscentryczny, unikatowy, rzadki, nadzwyczajny, ekstrawagancki, egzotyczny

Wiktionary


osobniak

głaz więk­szych roz­mia­rów


SJP.pl


osobnica

wieś w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, po­ło­żo­na koło Jasła


SJP.pl

Osob­ni­ca – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­kar­pac­kim, w po­wie­cie ja­siel­skim, w gmi­nie Jasło. Ma sta­tus so­łect­wa.

Miej­sco­wość jest sie­dzi­bą pa­ra­fii rzym­sko­ka­to­lic­kiej św. Sta­ni­sła­wa Bi­sku­pa, na­le­żą­cej do de­ka­na­tu Dę­bo­wiec, die­cez­ji rze­szow­skiej.

W Osob­ni­cy od 1953 ist­nie­je ko­pal­nia ropy naf­to­wej.

Wikipedia


osobniczka

→ osob­nik


SJP.pl

Patrz:

osobnik

osobniczy

1. od­no­szą­cy się do jed­ne­go czło­wie­ka lub jed­ne­go przed­sta­wi­cie­la ga­tun­ku; in­dy­wi­du­al­ny, jed­nost­ko­wy;
2. osob­ni­czy roz­wój - roz­wój obej­mu­ją­cy wszyst­kie zmia­ny or­ga­niz­mu, jakie w nim za­cho­dzą od pow­sta­nia osob­ni­ka do jego na­tu­ral­nej śmier­ci; on­to­ge­ne­za


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) biol. wła­ści­wy osob­ni­ko­wi, od­no­szą­cy się do osob­ni­ka jako oka­zo­wi da­ne­go ga­tun­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­mię­dzy pa­cjen­ta­mi ist­nie­ją in­dy­wi­du­al­ne, osob­ni­cze, wieku, stanu cho­ro­by itp. róż­ni­ce w re­ak­cji na po­da­ny lek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobnik m., osoba ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) indywidualny

Wiktionary


osobnik

osoba, czło­wiek (zwy­kle z od­cie­niem ujem­nym); in­dy­wi­du­um, typ


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) biol. jed­nost­ko­wy okaz ga­tun­ku;

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) osoba, czło­wiek

Wiktionary

Osob­nik – jed­nost­ko­wy or­ga­nizm, jed­nost­ko­wy okaz (przed­sta­wi­ciel) ga­tun­ku, ży­ją­cy sa­mo­dziel­nie lub w gru­pie, np. w sta­dzie bądź ko­lo­nii, sta­no­wią­cy pod­sta­wo­wy ele­ment po­pu­la­cji. Ogól­nie przy­ję­to za­sa­dę, że cechą cha­rak­te­ry­stycz­ną osob­ni­ka jest od­dzia­ły­wa­nie na inne osob­ni­ki włas­ne­go ga­tun­ku, inne or­ga­niz­my oraz śro­do­wi­sko.

Wikipedia

Przykłady

 (2.1) Był wyż­szy niż fu­try­na i tak silny, że mógł­by trol­la ro­ze­drzeć na ka­wał­ki, czego jed­nak nigdy nie robił, gdyż był rów­nież osob­ni­kiem głę­bo­ko mo­ral­nym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsɔbʲɲik, AS: osobʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osoba ż., osobniczość ż.

 przym. osobny, osobniczy

Wiktionary


osobno

przy­słó­wek

 (1.1) od­dziel­nie, nie razem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Te punk­ty omó­wi­my póź­niej osob­no.

 (1.1) Wyspa Wiel­ka­noc­na jest osob­no po­ło­żo­ną wyspą na po­łud­nio­wo-wschod­nim Pa­cy­fi­ku.

 (1.1) Pasły się one cza­sem osob­no, cza­sem po­mie­sza­ne razem: gnu, pufu, arie­le, an­ty­lo­py, krowy, bu­ba­le, kozły ska­czą­ce i wiel­kie kudu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osoba ż., osobność ż.

 przym. osobny

Wiktionary


osobność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bycie w innym miej­scu, z dala od in­nych

 (1.2) bycie kimś lub czymś innym, wy­róż­nia­ją­cym się

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osobny

 przysł. osobno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) izolacja, odosobnienie, separacja

 (1.2) odrębność

Wiktionary


osobny

1. od­dziel­ny;
2. ma­ją­cy spe­cjal­ne przez­na­cze­nie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­dzie­lo­ny, od­da­lo­ny od in­nych, ma­ją­cy spe­cjal­ne przez­na­cze­nie

 (1.2) daw. szcze­gól­ny, wy­jąt­ko­wy, oso­bli­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Każde z nas ma już teraz świat osob­ny, zu­peł­nie inny.

 (1.1) Od­naj­mu­je małą izdeb­kę z al­kie­rzem, z osob­nym wej­ściem od tyłu.

 (1.2) Wspo­mi­na­na po­wie­ścio­pi­sar­ka prze­ja­wia osob­ną pre­dy­lek­cję do opi­sów pię­kna przy­ro­dy.

 (1.2) Do­strze­gam u Cie­bie ta­lent osob­ny do czy­ta­nia mej po­ez­ji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsɔbnɨ, AS: osobny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osoba ż., osobnik m., osobność ż.

 przysł. osobno

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oddzielny, odrębny

Wiktionary


osobodoba

miara od­po­wia­da­ją­ca wiel­ko­ści za­so­bów zu­ży­wa­nych lub wyt­wa­rza­nych przez jed­ne­go czło­wie­ka w ciągu doby


SJP.pl


osobodzień

śro­do­wi­sko­wo: jed­nost­ka obli­cze­nio­wa równa jed­ne­mu dnio­wi prze­by­te­mu gdzieś przez jedną osobę


SJP.pl


osobokilometr

jed­nost­ka obli­cze­nio­wa do obli­cze­nia kosz­tów prze­wo­zu osób, równa jed­ne­mu ki­lo­me­tro­wi prze­je­cha­ne­mu przez jedną osobę


SJP.pl


osobolat

forma rze­czow­ni­ka.

 (1.1) D. lm. od: oso­bo­rok

Wiktionary


osoborok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) jed­nost­ka miary ek­spo­zy­cji, okre­śla­ją­ca łącz­ny czas ob­ser­wa­cji lub na­ra­że­nia ba­da­nej po­pu­la­cji na dany czyn­nik, sta­no­wią­ca ilo­czyn licz­by ob­ser­wo­wa­nych ba­da­nych oraz czasu trwa­nia tej ob­ser­wa­cji wy­ra­żo­ne­go w la­tach (war­tość od­po­wia­da­ją­ca ob­ser­wa­cji jed­ne­go pa­cjen­ta/jed­nost­ki przez pełen rok)

 (1.2) jed­nost­ka miary na­kła­du pracy i za­trud­nie­nia, oz­na­cza­ją­ca pełen wy­miar czasu pracy zre­a­li­zo­wa­ny przez jed­ne­go pra­cow­ni­ka w prze­cią­gu jed­ne­go roku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W ana­li­zie sta­ty­stycz­nej oso­bo­la­ta wy­ko­rzy­stu­je się do obli­cza­nia wskaź­ni­ków za­pa­dal­no­ści (licz­ba no­wych przy­pad­ków po­dzie­lo­na przez sumę oso­bo­lat ob­ser­wa­cji).

 (1.1) W de­mo­gra­fii po­ten­cjal­nej w odróż­nie­niu od tra­dy­cyj­nej pod­sta­wo­wą jed­nost­ką po­pu­la­cji nie jest jeden czło­wiek, lecz jego po­ten­cjał ży­cio­wy. Roz­pa­tru­je się w niej zja­wi­ska de­mo­gra­ficz­ne, przyj­mu­jąc za jed­nost­kę li­cze­nia nie osobę, a oso­bo­rok.

 (1.2) We­dług mo­de­li OECD na każde 1000 MW re­ak­to­rów APWR przy­pa­da 12 tys. oso­bo­lat (jed­nost­ka ge­ne­ra­cji miej­sca pracy dla 1 osoby przez 1 rok) pod­czas bu­do­wy, 30 tys. oso­bo­lat przy ob­słu­dze re­ak­to­ra [...].

 (1.2) Jeden ek­wi­wa­lent peł­ne­go czasu pracy (w skró­cie EPC) oz­na­cza jeden oso­bo­rok poś­wię­co­ny wy­łącz­nie na dzia­łal­ność B+R.

Wiktionary


osobowościowy

przy­miot­nik

 (1.1) psych. zwią­za­ny z oso­bo­wo­ścią

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobowość ż.

Wiktionary


osobowość

1. tylko w licz­bie po­je­dyn­czej
a) ze­spół cech psy­chicz­nych wła­ści­wych da­ne­mu czło­wie­ko­wi;
b) oso­bo­wość praw­na - zdol­ność na­by­wa­nia praw i za­cią­ga­nia zo­bo­wią­zań, na­da­na przez usta­wę ja­kimś or­ga­ni­za­cjom;
2. czło­wiek o wy­ra­zi­stych ce­chach wy­róż­nia­ją­cych go spoś­ród in­nych ludzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) psych. ze­spół naj­bar­dziej trwa­łych cech psy­chicz­nych lub dy­spo­zy­cji psy­chicz­nych czło­wie­ka, odróż­nia­ją­cych go od in­nych ludzi;

Wiktionary

Oso­bo­wość – wew­nętrz­ny sy­stem re­gu­la­cji poz­wa­la­ją­cy na adap­ta­cję i wew­nętrz­ną in­te­gra­cję myśli, uczuć i za­cho­wa­nia w okre­ślo­nym śro­do­wi­sku w wy­mia­rze cza­so­wym (po­czu­cie sta­bil­no­ści). Jest to ze­spół względ­nie trwa­łych cech lub dy­spo­zy­cji psy­chicz­nych jed­nost­ki, róż­nią­cych ją od in­nych jed­no­stek.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Mi­nio­ne wy­da­rze­nia wy­ci­ska­ją pięt­no na oso­bo­wo­ściach ludzi i na­ro­dów, zo­sta­ją oni naz­na­cze­ni styg­ma­tem czasu.

 (1.1) An­tro­po­lo­dzy prze­te­sto­wa­li cechy oso­bo­wo­ści i zu­ży­cie pa­pie­ru to­a­le­to­we­go u 1000 osób.

 (1.1) Na­du­ży­wa­nie al­ko­ho­lu ma de­struk­cyj­ny wpływ na oso­bo­wość czło­wie­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbɔvɔɕt͡ɕ, AS: osobovość

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobowy mrz., osobatyw mrz., osoba ż.

 przym. osobowościowy, osobowy

 przysł. osobowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) indywidualność, jaźń, jestestwo

Wiktionary


osobowy

1. zwią­za­ny z osobą lub oso­ba­mi;
2. przy­sto­so­wa­ny do prze­wo­że­nia ludzi;
3. w ję­zy­koz­naw­stwie: zwią­za­ny z osobą - ka­te­go­rią gra­ma­tycz­ną, np. za­i­mek oso­bo­wy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) do­ty­czą­cy osoby

 (1.2) słu­żą­cy do tran­spor­tu ludzi

 (1.3) gram. zwią­za­ny z ka­te­go­rią gra­ma­tycz­ną osoby

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) ro­dzaj po­cią­gu pa­sa­żer­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na pod­sta­wie ana­li­zy i opisu sta­no­wi­ska pracy bu­du­je się pro­fil oso­bo­wy pra­cow­ni­ka i wy­mo­gi sta­wia­ne mu przez or­ga­ni­za­cję (z In­ter­ne­tu)

 (1.1) Stan oso­bo­wy i eta­to­wy w na­szych warsz­ta­tach pracy po­zo­sta­wia wiele do ży­cze­nia.

 (1.2) Na par­kin­gu na­li­czy­łem sto sa­mo­cho­dów oso­bo­wych.

 (2.1) Znowu spóź­nisz się na oso­bo­wy!

 (2.1) Lubię po­dró­żo­wać po Pol­sce oso­bo­wy­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbɔvɨ, AS: osobovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobowość ż., osobatyw mrz., osoba ż., osobistość ż.

 przym. osobisty

 przysł. osobowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) personalny

 (1.2) pasażerski

 (2.1) osobówka

Wiktionary


osobówka

po­tocz­nie: sa­mo­chód lub po­ciąg oso­bo­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gwara. szo­fer­ska: sa­mo­chód oso­bo­wy

 (1.2) gwara. ko­le­jo­wa: po­ciąg oso­bo­wy

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsɔˈbufka, AS: osobufka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osobistość ż.

Wiktionary


osobłoga

rzeka w Pol­sce, do­pływ Odry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka w Cze­chach i Pol­sce, lewy do­pływ Odry;

 (1.2) geogr. wieś gmin­na w Cze­chach w wo­je­wództ­wie mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Brun­tal;

Wiktionary

Oso­bło­ga (też "Osa", daw­niej "Os­so­bło­ka", Oso­bla­ha, Hot­zen­plotz, przez Au­stria­ków na­zy­wa­na "Ossą") – rzeka w pół­noc­no-wschod­nich Cze­chach i po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, le­wo­brzeż­ny do­pływ Odry, dłu­go­ści 65,5 km i po­wierzch­ni zlew­ni 993 km² (z tego 745 km² w Pol­sce).

Wikipedia

Powiązane:

 przym. osobłoski, osobłożański

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przest. Osa ż.

 (1.2) przest. Osobłaga ż.

Wiktionary


osobłoski

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do rzeki Oso­bło­ga

 (1.2) od­no­szą­cy się do wsi Oso­bło­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osobłoga ż.

 (1.1) przym. nadosobłoski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osobłożański

 (1.2) osobłożański

Wiktionary


osoczać

gwa­ro­wo: osa­czać


SJP.pl


osocze

płyn­na sub­stan­cja krwi, w któ­rej znaj­du­ją się krwin­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) biol. za­sad­ni­czy płyn­ny skład­nik krwi, w któ­rym za­wie­szo­ne są krwin­ki;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ze­spół Hioba ob­ja­wia się na­wra­ca­ją­cy­mi za­ka­że­nia­mi gron­kow­co­wy­mi, wy­pry­ska­mi skór­ny­mi, cięż­ki­mi za­pa­le­nia­mi płuc i pod­wyż­szo­nym po­zio­mem IgE w oso­czu.

 (1.1) Na­tu­ral­ny miód pszcze­li za­wie­ra pra­wie wszyst­kie mi­kro­e­le­men­ty i swoim skła­dem przy­po­mi­na oso­cze krwi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsɔt͡ʃɛ, AS: osoče

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) plazma

Wiktionary


osocznik

osoba uczest­ni­czą­ca w na­gan­ce na zwie­rzy­nę, osa­cza­ją­ca zwie­rza; osacz­nik, obław­nik


SJP.pl

Osocz­nik – za­rząd­ca kró­lew­ski od XVI do XVIII w. Obław­nik bio­rą­cy udział w osa­cza­niu zwie­rza.

Wikipedia


osoczowy

→ oso­cze


SJP.pl

Patrz:

osocze

osoczynowate

ro­dzi­na ro­ślin dwu­li­ścien­nych z rzędu ru­tow­ców


SJP.pl

Oso­czy­no­wa­te ("Bur­se­ra­ce­ae" Kunth) – ro­dzi­na ro­ślin na­le­żą­ca do rzędu myd­leń­cow­ców (w sy­ste­mach kla­sy­fi­ka­cyj­nych pre­fe­ru­ją­cych po­dział na drob­ne ro­dzi­ny i rzędy za­li­cza­na do rzędu "Bur­se­ra­les"). Do ro­dzi­ny na­le­ży 19 ro­dza­jów z 755 ga­tun­ka­mi wy­stę­pu­ją­cy­mi w stre­fie tro­pi­kal­nej.

Wikipedia


osoczynowaty

o ce­chach oso­czy­no­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


osoka

ro­śli­na wodna z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osoka alo­e­so­wa­ta – ga­tu­nek by­li­ny wod­nej z ro­dzi­ny ża­bi­ście­ko­wa­tych
  • Osoka – stru­ga, do­pływ Gwdy
  • Osaka

Wikipedia


osolin

Oso­lin (niem. "Es­dorf") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie trzeb­nic­kim, w gmi­nie Obor­ni­ki Ślą­skie.

Wikipedia


osolić

dodać soli do po­tra­wy, po­sy­pać solą w celu uzy­ska­nia po­żą­da­ne­go smaku


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) dodać soli do po­tra­wy, naj­czę­ściej po­sy­pu­jąc

Wiktionary


osoryja

pol­ski herb szla­chec­ki; Os­so­ria


SJP.pl


osowa

1. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
2. dziel­ni­ca Gdań­ska


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osowa – część mia­sta Gdańsk
  • Osowa – część mia­sta Gdy­nia
  • Osowa – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie By­cha­wa
  • Osowa – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Hańsk
  • Osowa – osada leśna w woj. lu­bel­skim, w pow. wło­daw­skim, w gmi­nie Hańsk
  • Osowa – wieś w woj. łódz­kim, w pow. wie­ru­szow­skim, w gmi­nie Ga­le­wi­ce
  • Osowa – część wsi Zbyd­niów w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. bo­cheń­skim, w gmi­nie Ła­pa­nów
  • Osowa – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Kucz­bork-Osada
  • Osowa – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. su­wal­skim, w gmi­nie Su­wał­ki
  • Osowa – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. ję­drze­jow­skim, w gmi­nie Sob­ków
  • Osowa – wieś w ob­wo­dzie ży­to­mier­skim, w re­jo­nie emil­czyń­skim – dawny chu­tor w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie sta­ro­wy­żew­skim
  • Osowa – dawny chu­tor w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie ka­mień­skim

Wikipedia


osowate

1. po­dob­ny do osy;
2. po­tocz­nie: zło­śli­wy, uszczy­pli­wy


SJP.pl

Oso­wa­te (Ve­spi­dae) – ro­dzi­na owa­dów błon­kos­krzy­dłych (Hy­me­nop­te­ra) z grupy żą­dłó­wek, z na­dro­dzi­ny os (Ve­spo­i­dea), cza­sa­mi rów­nież okre­śla­na nazwą osy.

Wikipedia


osowaty

1. po­dob­ny do osy;
2. po­tocz­nie: zło­śli­wy, uszczy­pli­wy


SJP.pl


osowiałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest oso­wia­łe; cecha tych, któ­rzy są oso­wia­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sowa ż., sówka ż., osowienie n.

 czas. osowieć dk.

 przym. osowiały

 przysł. osowiale

Wiktionary


osowiały

po­zba­wio­ny ener­gii; smut­ny


SJP.pl

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) przy­gnę­bio­ny czymś

 (1.2) bę­dą­cy wy­ra­zem czy­je­goś przy­gnę­bie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osowiałość ż.

 przysł. osowiale

 czas. osowieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przygnębiony

Wiktionary


osowiec

prze­zier­nik oso­wiec - motyl z ro­dzi­ny prze­zier­ni­ko­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oso­wiec – przy­sió­łek wsi Li­go­ta Ry­biń­ska w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. ole­śnic­kim, w gmi­nie Mię­dzy­bórz
  • Oso­wiec – przy­sió­łek wsi Toruń w woj. lu­bel­skim, w pow. chełm­skim, w gmi­nie Re­jo­wiec Fa­brycz­ny
  • Oso­wiec – osada w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Oso­wiec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Pęcz­niew
  • Oso­wiec – część wsi Bru­dzew w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Błasz­ki
  • Oso­wiec – część wsi Bliź­niew w woj. łódz­kim, w pow. sie­radz­kim, w gmi­nie Wró­blew
  • Oso­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gro­dzi­skim, w gmi­nie Żabia Wola
  • Oso­wiec – ko­lo­nia wsi Toń­cza w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Liw
  • Oso­wiec – wieś w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Tu­ra­wa
  • Oso­wiec – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Zbój­na
  • Oso­wiec – osada leśna w woj. pod­la­skim, w pow. łom­żyń­skim, w gmi­nie Zbój­na
  • Oso­wiec – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. mo­niec­kim, w gmi­nie Go­niądz

Wikipedia


osowiecki

naz­wi­sko


SJP.pl


osowieć

stać się zo­bo­jęt­nia­łym, apa­tycz­nym


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) po­paść w me­lan­cho­lię

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osowiałość ż., sowa ż., sówka ż.

 przym. osowiały, sowi

Wiktionary


osowiński

naz­wi­sko


SJP.pl


osowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osowo – część mia­sta Choj­na
  • Osowo – przy­sió­łek wsi Kłącz­no w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Stu­dzie­ni­ce
  • Osowo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. ko­ścier­skim, w gmi­nie Kar­sin
  • Osowo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. słup­skim, w gmi­nie Kę­pi­ce
  • Osowo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Goł­dap
  • Osowo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. go­styń­skim, w gmi­nie Go­styń
  • Osowo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. wrze­siń­skim, w gmi­nie Wrze­śnia
  • Osowo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Lipka
  • Osowo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Osowo – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. świd­wiń­skim, w gmi­nie Świd­win
  • Osowo – po­tocz­na nazwa osied­la miesz­ka­nio­we­go Osów w Szcze­ci­nie (część dziel­ni­cy Za­chód)
  • Osowo – dawna gro­ma­da

Wikipedia


osowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Karol Osow­ski – pol­ski urzęd­nik pań­stwo­wy
  • Mi­chał Osow­ski – pol­ski pilot sa­mo­lo­to­wy

Wikipedia


osp

1. wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na;
2. re­gio­nal­nie: karma z otrę­bów zbo­żo­wych


SJP.pl

skró­to­wiec, rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) = ochot­ni­cza straż po­żar­na;

 (1.2) = ekon. techn. ope­ra­tor sy­ste­mu prze­sy­ło­we­go

 (1.3) = eduk. wojsk. Ofi­cer­ska Szko­ła Pie­cho­ty

Wiktionary

Zo­bacz też: OSP.

Osp – wieś w Sło­we­nii, w gmi­nie miej­skiej Koper. 1 stycz­nia 2018 li­czy­ła 181 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Gdyby nie dru­ho­wie z miej­sco­wej OSP, za­byt­ko­wy ko­ściół w Ptasz­ko­wej stra­wił­by pożar wznie­co­ny przez pod­pa­la­czy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔ‿ɛs‿ˈpɛ, AS: o‿es‿pe

Wiktionary


ospa

1. wi­ru­so­wa cho­ro­ba za­kaź­na;
2. re­gio­nal­nie: karma z otrę­bów zbo­żo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. wspól­na nazwa kilku róż­nych wi­ru­so­wych cho­rób za­kaź­nych ob­ja­wia­ją­cych się wy­syp­ką

 (1.2) roln. reg. karma z otrę­bów zbo­żo­wych

 (1.3) geol. zob. ospa kra­so­wa.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ospa kro­wia
  • ospa mał­pia
  • ospa owiec i kóz
  • ospa pta­ków (ospo­bło­ni­ca)
  • ospa praw­dzi­wa
  • ospa wietrz­na
  • OSPA – Ogól­no­pol­skie Spot­ka­nia z Pio­sen­ką Ka­ba­re­to­wą

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ospówka ż.

 przym. ospowy, ospowaty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) osypka, tłucz

Wiktionary


ospa-party

spot­ka­nie dzie­ci zdro­wych z dzieć­mi cho­ry­mi na ospę, zor­ga­ni­zo­wa­ne w celu ich za­ra­że­nia i uod­por­nie­nia na tę cho­ro­bę; ospa party


SJP.pl


ospale

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ospa­ły; bez ener­gii, jakby znu­że­nie lub sen­ność wpły­wa­ły na dzia­ła­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ospalec mos., ospałość ż.

 przym. ospały

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) leniwie, niemrawo, powolnie, rozwlekle, sennie

Wiktionary


ospalec

1. osoba senna;
2. leń; próż­niak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) czło­wiek ospa­ły

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔsˈpalɛt͡s, AS: ospalec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ospałość ż.

 przym. ospały

 przysł. ospale

Wiktionary


ospalej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ospa­le


SJP.pl


ospalstwo

rzad­ko: brak ocho­ty do dzia­ła­nia, nie­rób­stwo, opie­sza­łość; le­ni­stwo, ospa­łość, ocię­ża­łość, le­ni­wość


SJP.pl


ospalszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ospa­ły


SJP.pl


ospaluch

ospa­lec;
1. osoba senna;
2. leń, próż­niak


SJP.pl


ospałość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) chęć za­śnię­cia, po­trze­ba snu

 (1.2) przen. wła­ści­wość tego, co ospa­łe; cecha tych, któ­rzy są ospa­li

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ospalstwo n., ospalec m., ospaluch m.

 przym. ospały

 przysł. ospale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) senność; przest. senliwość

 (1.2) gnuśność, niemrawość, ociężałość, opieszałość, powolność; pot. maruderstwo, rozmamłanie, rozmemłanie, ślamazarność

Wiktionary


ospały

senny, śpią­cy, zbu­dzo­ny po śnie


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma po­trze­bę snu

 (1.2) po­wol­ny, po­zba­wio­ny ener­gii, ocię­ża­ły

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ospa­ły woź­ni­ca uniósł wiel­ką kłodę drze­wa i cis­nął nią w mo­to­cykl…

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ospałość ż., ospalec m.

 przysł. ospale

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) apatyczny

Wiktionary


ospianka

ła­god­na forma ospy praw­dzi­wej, pow­sta­ła na sku­tek za­ka­że­nia osoby szcze­pio­nej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. ospa o łag­do­nym prze­bie­gu

Wiktionary


ospica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. przest. zob. ospian­ka.

Wiktionary


ospielica

ro­śli­na do­nicz­ko­wa po­cho­dzą­ca z Ja­po­nii; au­ku­ba


SJP.pl


ospobłonica

cho­ro­ba za­kaź­na pta­ków; ospo­dyf­te­ria


SJP.pl


ospodyfteria

cho­ro­ba za­kaź­na pta­ków; ospo­bło­ni­ca


SJP.pl


ospowaty

1. po­kry­ty bliz­na­mi po prze­by­tej cho­ro­bie;
2. daw­niej: za­ra­żo­ny ospą


SJP.pl


ospowy

1. przy­miot­nik od: ospa;
2. przy­miot­nik od: osep


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z ospą, do­ty­czą­cy ospy

 (1.2) hist. zwią­za­ny z ospem (da­ni­ną)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) daw. chory na ospę

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1, 2.1)

:: rzecz. ospa ż., ospówka ż.

:: przym. ospowaty

 (1.2)

 rzecz. osep mrz.

Wiktionary


osppe

skrót od: Ordo Sanc­ti Pauli Primi Ere­mi­tae - zakon pa­u­li­nów


SJP.pl


osprzęt

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. po­moc­ni­cze ele­men­ty urzą­dzeń, ma­szyn i in­sta­la­cji, bez któ­rych te nie mogą dzia­łać po­praw­nie lub nie wy­ko­rzy­stu­ją w pełni swo­je­go po­ten­cja­łu;

 (1.2) żegl. zob. ta­kie­lu­nek.

Wiktionary

Os­przęt, ar­ma­tu­ra – po­moc­ni­cze ele­men­ty in­sta­la­cji, ma­szyn i urzą­dzeń nie­zbęd­ne do ich pra­wi­dło­we­go dzia­ła­nia albo zwięk­sza­ją­ce lub zmie­nia­ją­ce ich funk­cjo­nal­ność, np. os­przęt elek­trycz­ny, hy­dra­u­licz­ny, ga­zo­wy, ro­we­ro­wy, bu­dow­la­ny.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Choć najm­niej wyksz­tał­co­ny spoś­ród chiń­skich mi­lio­ne­rów, wy­ka­zał się niez­wy­kłą smy­kał­ką do in­te­re­sów, gdy z ulicz­ne­go sprze­daw­cy ku­ku­ry­dzy prze­o­bra­ził się w pro­du­cen­ta opa­ko­wań pla­sti­ko­wych, a w 1986 r. prze­rzu­cił się na czę­ści i os­przęt do mo­to­cy­kli.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. sprzęt mrz.

 przym. sprzętowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) armatura

Wiktionary


osprzętowy

→ os­przęt


SJP.pl

Patrz:

osprzęt

osps

[czy­taj: o-es-pe-ES] skrót od: Ofi­cjal­ny Słow­nik Pol­skie­go Scrab­bli­sty


SJP.pl


osram

(wul­gar­ne) obs­rać; obes­rać;
1. od­da­jąc kał, za­bru­dzić coś;
2. ob­ga­dać kogoś;
3. zi­gno­ro­wać coś lub kogoś


SJP.pl

Osram Licht AG (Osram) – nie­miec­kie przed­się­bior­stwo pro­du­ku­ją­ce sprzęt oraz ak­ce­so­ria oś­wiet­le­nio­we. Sie­dzi­ba przed­się­bior­stwa znaj­du­je się w Mo­na­chium, w Ba­wa­rii.

Wikipedia


osranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wulg. za­nie­czy­szcze­nie cze­goś włas­nym kałem

 (1.2) wulg. przen. ob­mó­wie­nie kogoś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. obsranie n., obesranie n., obsrywanie n.

 czas. srać, osrać dk., obsrać dk., obesrać dk., obsrywać ndk.

 przym. szaraczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. obsranie, obesranie; pot. zafajdanie

Wiktionary


osrać

(wul­gar­ne) obs­rać; obes­rać;
1. od­da­jąc kał, za­bru­dzić coś;
2. ob­ga­dać kogoś;
3. zi­gno­ro­wać coś lub kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. os­ry­wać)

 (1.1) wulg. za­bru­dzić coś lub kogoś kałem

 (1.2) wulg. zi­gno­ro­wać coś lub kogoś

 (1.3) wulg. przen. ob­ga­dać kogoś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny osrać się (ndk. os­ry­wać się)

 (2.1) wulg. za­bru­dzić się włas­nym kałem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Os­ra­łem kibel.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osranie n., obsranie n., obesranie n., obsrywanie n.

 czas. srać, obsrać dk., obesrać dk., obsrywać ndk.

 przym. szaraczkowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wulg. obsrać, obesrać; pot. zafajdać

Wiktionary


osroena

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo ze sto­li­cą w Edes­sie, za­ło­żo­ne przez na­ba­tej­skie lub arab­skie ple­mię­e­mio­na w pół­noc­nej Syrii, ist­nie­ją­ce mię­dzy II w. p.n.e. a III w. n.e.;

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osroeńczyk m., Osroenka ż., Osroene n.

 przym. osroeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Osroene

Wiktionary


osroene

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo ze sto­li­cą w Edes­sie, za­ło­żo­ne przez na­ba­tej­skie lub arab­skie ple­mię­e­mio­na w pół­noc­nej Syrii, ist­nie­ją­ce mię­dzy II w. p.n.e. a III w. n.e.;

Wiktionary

Os­ro­e­ne (Os­ro­e­na, Ὀσροηνή, ‏ܡܠܟܘܬܐ ܕܒܝܬ ܐܘܪܗܝ‎) – sta­ro­żyt­ne kró­le­stwo za­ło­żo­ne przez na­ba­tej­skie ple­mio­na po­cho­dzą­ce z pół­noc­nej Syrii.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Osroeńczyk m., Osroenka ż., Osroena ż.

 przym. osroeński

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Osroena

Wiktionary


osroenka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hist. oby­wa­tel­ka sta­ro­żyt­ne­go kró­le­stwa Os­ro­e­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osroene n., Osroena ż.

:: fm. Osroeńczyk m.

 przym. osroeński

Wiktionary


osroeńczyk

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. oby­wa­tel sta­ro­żyt­ne­go kró­le­stwa Os­ro­e­ne

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sulla na­zy­wał zatem Ko­ma­geń­czy­ka Epi­fa­ne­sem, a Os­ro­eń­czy­ka Fi­lo­ro­ma­jo­sem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osroene n., Osroena ż.

:: fż. Osroenka ż.

 przym. osroeński

Wiktionary


osroeński

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. zwią­za­ny z Os­ro­e­ne, do­ty­czą­cy Os­ro­e­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osroena ż., Osroene n., Osroeńczyk m., Osroenka ż.

Wiktionary


osrywać

obs­ry­wać, obes­ry­wać; wul­gar­nie:
1. od­da­jąc kał, bru­dzić coś;
2. prze­no­śnie: ob­ga­dy­wać kogoś


SJP.pl


ossarium

po­piel­ni­ca, kryp­ta, urna za­wie­ra­ją­ca pro­chy zmar­łe­go; kost­ni­ca, os­su­a­rium


SJP.pl


osseina

sub­stan­cja or­ga­nicz­na wy­stę­pu­ją­ca w ko­ściach, na­da­ją­ca im ela­stycz­ność; ose­i­na, oste­o­id


SJP.pl

Os­se­i­na, os­se­o­mu­ko­id ( oste­o­id) – or­ga­nicz­na sub­stan­cja mię­dzy­ko­mór­ko­wa tkan­ki kost­nej, za­pew­nia­ją­ca kości ela­stycz­ność i wy­trzy­ma­łość. Jest wy­dzie­la­na przez oste­o­bla­sty. Za­wie­ra włó­kna ko­la­ge­nu (I typu), biał­ka nie­ko­la­ge­no­we (oste­o­nek­ty­na, oste­o­kal­cy­na), pro­te­o­gli­ka­ny i mu­ko­po­li­sa­cha­ry­dy.

Wikipedia


ossendowski

naz­wi­sko


SJP.pl


osseointegracja

struk­tu­ral­ny zrost en­do­pro­te­zy z tkan­ką kost­ną; oste­o­in­te­gra­cja


SJP.pl

Os­se­o­in­te­gra­cja ("oste­o­in­te­gra­cja") – bez­poś­red­nie struk­tu­ral­ne i czyn­no­ścio­we po­łą­cze­nie po­mię­dzy upo­rząd­ko­wa­ną, żywą ko­ścią i po­wierzch­nią ob­cią­żo­ne­go wszcze­pu. Zja­wi­sko to zo­sta­ło opi­sa­ne po raz pier­wszy w roku 1977, a sam ter­min „os­se­o­in­te­gra­cja” zde­fi­nio­wa­no w roku 1981.

Wikipedia


osseointegracyjny

→ os­se­o­in­te­gra­cja


SJP.pl

Patrz:

osseointegracja

ossi

[czy­taj: os-i] były miesz­ka­niec ko­mu­ni­stycz­nych Nie­miec Wschod­nich; Ossi


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ossi – mia­sto i gmina we Wło­szech
  • Ossi Re­i­chert – nie­miec­ka nar­ciar­ka
  • Ossi – okre­śle­nie miesz­kań­ców NRD

Wikipedia


ossia

[czy­taj: oss-ija] okre­śle­nie wy­ko­naw­cze: do­wol­nie, we­dług upo­do­ba­nia


SJP.pl


ossikon

[czy­taj: os-ikon] cy­lin­drycz­na lub stoż­ko­wa, po­kry­ta skórą struk­tu­ra kost­na na gło­wach żyraf, sam­ców okapi i niek­tó­rych ich wy­mar­łych krew­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) anat. zool. cy­lin­drycz­na lub stoż­ko­wa, po­kry­ta skórą struk­tu­ra kost­na na gło­wach żyraf, sam­ców okapi i niek­tó­rych ich wy­mar­łych krew­nych

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ossikonowy

Wiktionary


ossikonowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z os­si­ko­nem, do­ty­czą­cy os­si­ko­nu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ossikon m.

Wiktionary


ossobolin

nazwa hand­lo­wa hi­sto­rycz­ne­go leku wspo­ma­ga­ją­ce­go go­je­nie i od­bu­do­wę tkan­ki kost­nej oraz mi­ne­ra­li­za­cję kości, za­wie­ra­ją­ce­go wy­cią­gi z kości mło­dych zwie­rząt i nie­or­ga­nicz­ne związ­ki wap­nia


SJP.pl


ossobuco

po­tra­wa me­dio­lań­ska: ko­lan­ko cie­lę­ce w sosie z wina lub z po­mi­do­ra­mi


SJP.pl

Os­so­bu­co (dosł. „kość z dziu­rą”) – po­pu­lar­na mięs­na po­tra­wa kuch­ni wło­skiej z giczy cie­lę­cej, wy­wo­dzą­ca się z Lom­bar­dii.

Naj­bar­dziej zna­nym wa­rian­tem po­tra­wy jest "os­so­bu­co alla mi­la­ne­se", przy­rzą­dza­ne z po­cię­tej giczy, którą na­stęp­nie obs­ma­ża się na maśle, a potem dusi w bia­łym winie po do­da­niu po­mi­do­rów, czosn­ku i ce­bu­li.

Wikipedia


ossolin

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Os­so­lin – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. wę­grow­skim, w gmi­nie Liw
  • Os­so­lin – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. sie­mia­tyc­kim, w gmi­nie Sie­mia­ty­cze
  • Os­so­lin – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Kli­mon­tów
  • Os­so­lin – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ossolineum

in­sty­tut pol­skiej nauki i kul­tu­ry ufun­do­wa­ny w 1817 roku przez Jó­ze­fa Os­so­liń­skie­go we Lwo­wie, obec­nie ma­ją­cy sie­dzi­bę we Wroc­ła­wiu; Za­kład Na­ro­do­wy im. Os­so­liń­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) kult. pol­ski in­sty­tut na­u­ko­wy i kul­tu­ral­ny we Wroc­ła­wiu;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W gma­chu obec­ne­go Os­so­li­ne­um mie­ści­ło się gim­naz­jum ka­to­lic­kie.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ZNiO

Wiktionary


ossoliński

naz­wi­sko


SJP.pl


ossowice

Os­so­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie raw­skim, w gmi­nie Cie­lądz.

Wieś szla­chec­ka po­ło­żo­na była w dru­giej po­ło­wie XVI wieku w po­wie­cie biel­skim ziemi raw­skiej wo­je­wództ­wa raw­skie­go. W la­tach 1954–1959 wieś była sie­dzi­bą Os­so­wi­ce, po jej znie­sie­niu Rawa Ma­zo­wiec­ka. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


ossowski

naz­wi­sko


SJP.pl

Os­sow­ski (Le­li­wa od­mien­ny, Księ­życ od­mien­ny) – ka­szub­ski herb szla­chec­ki, we­dług Prze­my­sła­wa Pra­ger­ta od­mia­na herbu Le­li­wa lub Księ­życ.

Wikipedia


ossr

skrót od: Ordo Sanc­tis­si­mi Re­demp­to­ris - zakon re­demp­to­ry­stek


SJP.pl


osss

skrót od: Ordo Sanc­tis­si­mi Sal­va­to­ris - zakon bry­gi­dek


SJP.pl


osst

skrót od: Ordo Sanc­tis­si­mae Tri­ni­tas - zakon try­ni­ta­rzy


SJP.pl


ossuarium

po­piel­ni­ca, kryp­ta, urna za­wie­ra­ją­ca pro­chy zmar­łe­go; kost­ni­ca, os­sa­rium


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) na­czy­nie słu­żą­ce do prze­cho­wy­wa­nia szcząt­ków zmar­łe­go;

 (1.2) bu­dow­la lub po­mie­szcze­nie ze szcząt­ka­mi zmar­łych, czę­sto w obrę­bie cmen­ta­rza

Wiktionary

Os­su­a­rium (łac. "os­su­a­rius", także os­sa­rium) – na­czy­nie lub inny po­jem­nik słu­żą­cy do prze­cho­wy­wa­nia kości, albo pro­chów zmar­łe­go, któ­re­go pod­da­no kre­ma­cji.

Nazwa ta obej­mu­je rów­nież po­mie­szcze­nia lub wolno sto­ją­ce bu­dow­le wzno­szo­ne w obrę­bie cmen­ta­rzy. W przy­pad­ku, gdy w miej­scu sta­re­go za­kła­da­no nowy cmen­tarz, umie­szcza­no w nich eks­hu­mo­wa­ne szcząt­ki zmar­łych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Os­su­a­rium, w któ­rym po­cho­wa­no Ja­ku­ba, jest dość pro­ste i po­zba­wio­ne ozdób.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsːuˈwarʲjũm, AS: o•suu̯arʹi ̯ũm

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) urna

 (1.2) karner, mauzoleum

Wiktionary


ossyfikacja

pro­ces pow­sta­wa­nia i mi­ne­ra­li­za­cji kości po­le­ga­ją­cy na przeksz­tał­ca­niu się tkan­ki chrzęst­nej w tkan­kę kost­ną; kost­nie­nie, osy­fi­ka­cja


SJP.pl


ossów

Ossów – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Wo­ło­min. Ma sta­tus so­łect­wa.

Wieś znaj­du­je się na Rów­ni­nie Wo­ło­miń­skiej, 22 km od cen­trum War­sza­wy. Prze­pły­wa przez nią rzeka Długa wraz z do­pły­wem Czar­ną Stru­gą. Cią­gnie się wzdłuż drogi po­wia­to­wej 01134 (Turów – Maj­dan – Mo­stów­ka – gra­ni­ca gminy Wo­ło­min), która w Os­so­wie nosi nazwę Sta­ni­sła­wa Ma­ta­re­wi­cza.

Wikipedia


ossówno

Os­sów­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wę­grow­skim, w gmi­nie Wierzb­no. Ma sta­tus so­łect­wa.

Do 1954 r. wieś była sie­dzi­bą gminy Os­sów­no, na­stęp­nie do 1959 – gro­ma­dy Os­sów­no, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Wierzb­no, na­stęp­nie gminy Wierzb­no. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia


ostachowicz

naz­wi­sko


SJP.pl


ostajnica

ro­dzaj ja­szczu­rek z ro­dzi­ny scyn­ko­wa­tych


SJP.pl


ostalgia

tęs­kno­ta za cza­sa­mi NRD


SJP.pl


ostan

jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na w Ira­nie


SJP.pl

Ostan ( ‏استان‎; l.mn. "ostan-haa", ‏استان‌ها‎) – irań­ska jed­nost­ka po­dzia­łu ad­mi­ni­stra­cyj­ne­go, od­po­wia­da­ją­ca w przy­bli­że­niu pro­win­cji lub np. pol­skie­mu wo­je­wództ­wu.

Każdy ostan pod­le­ga lo­kal­ne­mu cen­trum (Mar­kaz), naj­czę­ściej jest to naj­więk­sze mia­sto w pro­win­cji. Na czele każ­de­go osta­nu stoi gu­ber­na­tor ge­ne­ral­ny ( ‏Ostāndār‎), który jest od­po­wied­ni­kiem pol­skie­go wo­je­wo­dy. Iran dzie­li się na 31 osta­nów.

Wikipedia


ostaniec

sa­mot­ne wznie­sie­nie po­zo­sta­łe po nie­rów­no­mier­nym ni­szcze­niu po­wierzch­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. odo­sob­nio­ne wznie­sie­nie bę­dą­ce po­zo­sta­ło­ścią daw­nej po­wierzch­ni zni­szczo­nej w wy­ni­ku wie­trze­nia, eroz­ji i de­nu­da­cji;

Wiktionary

Osta­niec – wznie­sie­nie pow­sta­łe w wy­ni­ku pro­ce­sów wie­trze­nia i eroz­ji (a także de­nu­da­cji te­re­nów przy­le­głych, co po­wo­du­je od­sło­nię­cie i po­zo­sta­wie­nie ostań­ca). Ostań­ce wy­stę­pu­ją jako wy­i­zo­lo­wa­ne formy te­re­nu, czę­sto o stro­mych, ska­li­stych sto­kach, bę­dą­ce po­zo­sta­ło­ścią więk­sze­go ma­sy­wu skal­ne­go. Nie­kie­dy ostań­ca­mi są całe wznie­sie­nia, jak np. Szcze­li­niec Wiel­ki w Gó­rach Sto­ło­wych i Ma­czu­ga Her­ku­le­sa.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈstãɲɛt͡s, AS: ostãńec

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostanie n., zostanie n., zostawanie n.

 czas. ostać się dk., zostać dk., zostawać ndk.

 przym. ostańcowy

Wiktionary


ostankino

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostan­ki­no, a wła­ści­wie „Ostan­kin­skij” – rejon w Pół­noc­no-wschod­nim okrę­gu ad­mi­ni­stra­cyj­nym Mosk­wy
  • Wieża te­le­wi­zyj­na Ostan­ki­no
  • Pier­wyj Kanał Ostan­ki­no – nazwa głów­ne­go ka­na­łu te­le­wiz­ji pu­blicz­nej w Rosji w okre­sie 1991–1995, no­szą­ce­go obec­nie nazwę „Pier­wyj kanał”
  • Pałac Ostan­ki­no w Mosk­wie
  • Ostan­ki­no – pla­no­wa­na sta­cja metra mo­skiew­skie­go linii Liu­bliń­skiej
  • Ostan­ki­no – przy­sta­nek ko­le­jo­wy w Mosk­wie.

Wikipedia


ostapczuk

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bar­tło­miej Ostap­czuk
  • Dmy­tro Ostap­czuk
  • Jacko Ostap­czuk

Wikipedia


ostapiuk

naz­wi­sko


SJP.pl


ostapowicz

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Artur Osta­po­wicz (1887–1940) – pol­ski woj­sko­wy
  • Bar­ba­ra Osta­po­wicz (ur. 1950) – pol­ska sce­no­graf­ka fil­mo­wa i de­ko­ra­tor­ka wnętrz
  • Gu­staw Osta­po­wicz (1863–1941) – pol­ski woj­sko­wy
  • Jakub Osta­po­wicz → Kuba O.
  • Wła­dy­sław Osta­po­wicz (1928–2013) – pol­ski woj­sko­wy
  • Wło­dzi­mierz Osta­po­wicz (1907–1979) – pol­ski praw­nik i dzia­łacz ko­mu­ni­stycz­ny

Wikipedia


ostaryna

sub­stan­cja zwięk­sza­ją­ca masę i siłę mię­śni, sto­so­wa­na m.in. w do­pin­gu


SJP.pl


ostasz

naz­wi­sko


SJP.pl


ostaszewo

wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na nie­da­le­ko To­ru­nia


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osta­sze­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Ły­so­mi­ce
  • Osta­sze­wo – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. cie­cha­now­skim, w gmi­nie Sońsk
  • Osta­sze­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. no­wod­wor­skim, w gmi­nie Osta­sze­wo
  • Osta­sze­wo – wieś w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. no­wo­miej­skim, w gmi­nie Gro­dzicz­no
  • Osta­sze­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie to­ruń­skim
  • Osta­sze­wo – dawna gro­ma­da w po­wie­cie no­wod­wor­sko-gdań­skim
  • Osta­sze­wo – wieś w ob­wo­dzie wo­ło­godz­kim
  • Osta­sze­wo – wieś w ob­wo­dzie no­wo­grodz­kim, w re­jo­nie mo­szeń­skim
  • Osta­sze­wo-Pańki, Osta­sze­wo Wiel­kie, Osta­sze­wo-Włu­ski
  • Ostasz­ków

Wikipedia


ostaszewski

przy­miot­nik od: Osta­sze­wo


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Bro­ni­sław Osta­szew­ski – pol­ski ad­wo­kat i woj­sko­wy
  • Jacek Osta­szew­ski – pol­ski muzyk, kom­po­zy­tor, re­ży­ser te­a­tral­ny
  • Jacek Osta­szew­ski – fil­moz­naw­ca
  • Krzysz­tof Osta­szew­ski – pol­ski ma­te­ma­tyk
  • Paweł Osta­szew­ski – pol­ski psy­cho­log
  • Piotr Osta­szew­ski – pro­fe­sor nauk hu­ma­ni­stycz­nych, am­ba­sa­dor RP w Korei Po­łud­nio­wej
  • Piotr Osta­szew­ski (pilot) – uczest­nik Bitwy o An­glię
  • Piotr Wi­told Osta­szew­ski – pro­fe­sor nauk we­te­ry­na­ryj­nych
  • Te­o­fil Woj­ciech Osta­szew­ski – pol­ski zie­mia­nin, pi­sarz, dzia­łacz spo­łecz­ny i go­spo­dar­czy

Wikipedia


ostaszkowski

przy­miot­nik od: Ostasz­ków


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ostasz­ko­wem, do­ty­czą­cy Ostasz­ko­wa

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostaszków mrz.

Wiktionary


ostaszków

mia­sto w Rosji


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Rosji, w ob­wo­dzie twer­skim;

Wiktionary

Ostasz­ków ( Осташков, "Ostasz­kow") – mia­sto w Rosji za­ło­żo­ne w 1587 roku, w ob­wo­dzie twer­skim, ok. 190 km na za­chód od Tweru, po­ło­żo­ne nad je­zio­rem Se­li­ger (ros. Селигер) przy linii ko­le­jo­wej Wiel­kie Łuki–Bo­ło­go­je.

Prawa miej­skie uzy­ska­ło w 1770 roku. W mie­ście roz­wi­nął się prze­mysł lekki (skó­rza­ny) oraz zbro­je­nio­wy (kos­micz­ny). Port śród­lą­do­wy.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ostaszkowski

Wiktionary


ostatecznie

przy­słó­wek

 (1.1) cał­ko­wi­cie, zu­peł­nie, w spo­sób osta­tecz­ny lub do końca

 (1.2) wresz­cie, w końcu

 (1.3) w osta­tecz­nym razie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ge­niusz prze­stał się po­ja­wiać, jakby pojął, że wyrok za­padł osta­tecz­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstaˈtɛt͡ʃʲɲɛ, AS: ostatečʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostateczność ż., ostatni m., ostatek mrz.

 przym. ostateczny, ostatni, przedostatni

 przysł. ostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) definitywnie

 (1.2) w końcu

 (1.3) w ostateczności

Wiktionary


ostateczność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sy­tu­a­cja osta­tecz­na

 (1.2) cecha tego, co osta­tecz­ne

 (1.3) daw. ko­niec, kres

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostatek mrz., ostatni mos.

 przym. ostateczny, ostatni

 przysł. ostatecznie

Wiktionary


ostateczny

przy­miot­nik

 (1.1) książk. koń­czą­cy jakiś cykl, ciąg, sze­reg, serię; ostat­ni i de­fi­ni­tyw­ny

 (1.2) książk. o naj­więk­szym na­tę­że­niu, w naj­wyż­szym stop­niu (czę­sto w sen­sie ne­ga­tyw­nym); skraj­ny, krań­co­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) We­dług kon­sty­tu­cji orze­cze­nia TK są osta­tecz­ne, żaden urzęd­nik nie ma prawa ich odrzu­cać, za­wie­szać czy kwe­stio­no­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstaˈtɛt͡ʃnɨ, AS: ostatečny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostatni mos., ostatek mrz., ostateczność ż.

 przym. ostatni, przedostatni

 przysł. ostatecznie, ostatnio

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostatni, definitywny, nieodwołalny, nieodwracalny, peremptoryczny

 (1.2) skrajny

Wiktionary


ostatek

1. po­zo­sta­łość, resz­ta, ko­niec;
2. daw­niej: gra­ni­ca, kra­niec


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) to, co po­zo­sta­ło

 (1.2) zob. ostat­ki.

 (1.3) karc. ostat­nia lewa w ro­zda­niu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstatɛk, AS: ostatek

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostatni mos., ostatki nmos., ostateczność ż.

 przym. ostatni, ostatkowy, przedostatni, ostateczny

 przysł. ostatnio, ostatecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pozostałość, reszta, resztka

 (1.3) ultimo

Wiktionary


ostatki

1. ostat­nie dni kar­na­wa­łu (okre­su od świę­ta Trzech Króli do Środy Po­piel­co­wej); za­pu­sty, mię­so­pu­sty, mię­so­pust, ku­sa­ki, kuse dni;
2. za­ba­wy zwią­za­ne z ob­cho­dze­niem tego kar­na­wa­łu;
3. wto­rek przed Środą Po­piel­co­wą;
4. koń­co­wa część ja­kie­goś wy­da­rze­nia, okre­su


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) ostat­nie dni kar­na­wa­łu

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) M. B. W. lm. zob. osta­tek.

Wiktionary

Ostat­ki, za­pu­sty (lud. "mię­so­pust", śląs. "ko­ze­lek", od­po­wied­nik pra­wo­sław­nej "mas­le­ni­cy") – ostat­nie dni kar­na­wa­łu za­czy­na­ją­ce się w tłu­sty czwar­tek, a koń­czą­ce się za­wsze we wto­rek, zwany w Pol­sce „śle­dzi­kiem” (w Wiel­ko­pol­sce jest to tzw. „pod­ko­zio­łek”). Na­stęp­ny dzień – Środa Po­piel­co­wa – oz­na­cza po­czą­tek wiel­kie­go postu i ocze­ki­wa­nia na Wiel­ka­noc. Obyd­wa świę­ta są świę­ta­mi ru­cho­my­mi. W "ostat­ki" urzą­dza się ostat­nie hucz­ne za­ba­wy, bale przed nad­cho­dzą­cym okre­sem wstrze­mięź­li­wo­ści.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈstatʲci, AS: ostatʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostatek m., ostatni mos.

 przym. ostatni, ostatkowy, przedostatni

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mięsopust, zapusty, zimne zapusty, bachusy, kusaki, kuse dni

Wiktionary


ostatkowy

→ ostat­ki


SJP.pl

Patrz:

ostatki

ostatni

1. bę­dą­cy na samym końcu;
2. taki, po któ­rym nie bę­dzie na­stęp­ne­go;
3. naj­niż­szy pod wzglę­dem war­to­ści; naj­gor­szy;
4. najm­niej praw­do­po­dob­ny lub od­po­wied­ni;
5. naj­bliż­szy dniu dzi­siej­sze­mu spoś­ród mi­nio­nych


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) znaj­du­ją­cy się na końcu listy, ko­lej­no­ści

 (1.2) taki, który po­zo­stał, gdy in­nych już nie ma

 (1.3) naj­gor­szy we­dług zalet, war­to­ści

 (1.4) ma­ją­cy miej­sce nie­daw­no, jako pier­wszy z przesz­łych

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (2.1) ktoś ostat­ni (1.1-2)

 (2.2) czło­wiek naj­bar­dziej nie­mo­ral­ny

Wiktionary

Ostat­ni – po­e­mat Zyg­mun­ta Kra­siń­skie­go na­pi­sa­ny w 1847.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­tar­łem do mety jako ostat­ni.

 (1.1) Skład biało-czer­wo­nych zde­cy­do­wa­nie od­bie­gał od op­ty­mal­ne­go, na­to­miast ry­wa­le do Chi­ca­go przy­je­cha­li w naj­moc­niej­szym ze­sta­wie­niu, z kadrą nasz­pi­ko­wa­ną me­da­li­sta­mi ostat­nich mi­strzostw świa­ta i igrzysk olim­pij­skich w Rio de Ja­ne­i­ro.

 (1.4) Ostat­nia z tych po­dró­ży trwa­ła ponad rok i dzię­ki temu mia­łem nie­jed­ną spo­sob­ność, by z bli­ska przyj­rzeć się po­li­tycz­nej rze­czy­wi­sto­ści Za­cho­du.

 (1.4) Ko­ściej­ny szedł drogą i nie czuł zmę­cze­nia, cho­ciaż ostat­niej nocy nie zaz­nał snu ani od­po­czyn­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstatʲɲi, AS: ostatʹńi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostatek mrz., ostatki lm nm., ostateczność ż., ostatnia ż.

 przym. najostatniejszy, ostateczny, przedostatni

 przysł. ostatnio, ostatecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) końcowy; gw. Górny Śląsk pośledni

Wiktionary


ostatnia

1. ko­bie­ta, która jest ostat­nim (je­dy­nym) fa­chow­cem, spe­cja­list­ką w ja­kiejś dzie­dzi­nie;
2. ko­bie­ta sto­ją­ca naj­ni­żej pod wzglę­dem war­to­ści mo­ral­nych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostat­nia – album pol­skie­go wo­ka­li­sty Marka Dy­ja­ka
  • Ostat­nia – osta­niec skal­ny w Do­li­nie Ko­by­lań­skiej na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej
  • Ostat­nia – osta­niec skal­ny w gru­pie Skał Rzęd­ko­wic­kich na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • Ostat­nia – osta­niec skal­ny w gru­pie Sło­necz­nych Skał w Do­li­nie Szklar­ki na Wy­ży­nie Ol­ku­skiej
  • Ostat­nia – skała w re­zer­wa­cie przy­ro­dy Pa­zu­rek w po­bli­żu ko­lo­nii Pa­zu­rek w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie ol­ku­skim, w gmi­nie Ol­kusz

Wikipedia


ostatnio

przy­słó­wek czasu

 (1.1) w nie­da­le­kiej przesz­ło­ści

 (1.2) ostat­nim razem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bar­dzo mod­nym kie­run­kiem jest ostat­nio pre­zen­to­wa­nie tri­ków „od sto­li­ka do sto­li­ka”.

 (1.2) Spro­wadź mi dwa­dzie­ścia fun­tów drutu mie­dzia­ne­go, ta­kie­go, jaki był ostat­nio.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstatʲɲɔ, AS: ostatʹńo

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostatni, przedostatni, ostateczny, najostatniejszy

 rzecz. ostatni mos., ostatek

 przysł. przedostatnio, ostatecznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) w nieodległych czasach, niedawno, w ostatnim czasie, ostatnimi czasy

 (1.2) poprzednio, ostatnim razem

Wiktionary


ostawać

prze­sta­rza­łe: zo­sta­wać, po­zo­sta­wać; osta­wać się


SJP.pl


ostawiać

daw­niej, dziś po­e­tyc­ko: od­cho­dzić od kogoś, od cze­goś, opu­szczać, po­rzu­cać kogoś lub coś; zo­sta­wiać, po­zo­sta­wiać


SJP.pl


ostawić

daw­niej, dziś po­e­tyc­ko: odejść od kogoś, od cze­goś, opu­ścić, po­rzu­cić kogoś lub coś; zo­sta­wić, po­zo­sta­wić


SJP.pl


ostawość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co osta­we; cecha tych, któ­rzy są osta­wi

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostawy

Wiktionary


ostać

prze­sta­rza­łe: zo­stać, po­zo­stać, przetr­wać; ostać się


SJP.pl


ostałowski

naz­wi­sko


SJP.pl


ostały

1. taki, który się ostał (po­zo­stał, oca­lał, przetr­wał);
2. prze­sta­rza­le: taki, który się ostał (ustał się, skla­ro­wał się); skla­ro­wa­ny


SJP.pl


ostałów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osta­łów – wieś w woj. łódz­kim, w pow. kut­now­skim, w gmi­nie Kro­śnie­wi­ce
  • Osta­łów – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Chle­wi­ska

Wikipedia


ostałówek

Osta­łó­wek – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie szy­dło­wiec­kim, w gmi­nie Chle­wi­ska. Ma sta­tus so­łect­wa.

Pier­wsze wzmian­ki o wsi po­cho­dzą z 1440 roku, gdy wspo­mi­na­na była pod nazwą Osta­low Minor (Osta­łów Mniej­szy.) Dzie­dzi­cem był wtedy Mi­ko­łaj Dzik.

Wikipedia


ostańcowy

→ osta­niec


SJP.pl

Patrz:

ostaniec

ostemplowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) opa­trze­nie cze­goś od­ci­skiem pie­czę­ci

 (1.2) górn. bud. za­bez­pie­cze­nie tu­ne­lu, po­mie­szcze­nia itp. przed za­wa­le­niem przy po­mo­cy pod­pór (stem­pli)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. stempel m., stempelek m., stemplownica ż., stemplownik m., stemplowanie n., podstemplowanie n.

 czas. ostemplować dk., stemplować ndk., podstemplować

 przym. stemplowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opieczętowanie

Wiktionary


ostemplowywać

1. od­ci­skać na czymś stem­pel;
2. naz­na­czać coś stem­plem;
3. za­bez­pie­czać od­po­wied­ni­mi pod­po­ra­mi przed za­wa­le­niem


SJP.pl


ostenda

mia­sto w Bel­gii


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­no-za­chod­niej Bel­gii, na wy­brze­żu Morza Pół­noc­ne­go, w pro­win­cji Flan­dria Za­chod­nia;

Wiktionary

Osten­da ( Oo­sten­de, Osten­de, Osten­de) – mia­sto uz­dro­wi­sko­we w pół­noc­no-za­chod­niej Bel­gii, w Re­gio­nie Fla­mandz­kim, w pro­win­cji Flan­dria Za­chod­nia, sie­dzi­ba ad­mi­ni­stra­cyj­na okrę­gu Osten­da. Leży na Wy­brze­żu Bel­gij­skim, nad Mo­rzem Pół­noc­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na prze­ło­mie XIX i XX wieku Sien­kie­wicz po­dró­żu­je mię­dzy Odes­są a Osten­dą, te­le­gra­fu­je do War­sza­wy, do któ­re­go banku mają przy­słać mu pie­nią­dze […]

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostendczyk mos., ostendka ż.

 przym. ostendzki

Wiktionary


ostendczyk

miesz­ka­niec Osten­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Osten­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostend­czyk wsko­czył bez na­my­słu w wodę, ale ry­chło już dał znak, aby go wy­cią­gnię­to.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostenda ż.

:: fż. ostendka ż.

 przym. ostendzki

Wiktionary


ostendka

miesz­kan­ka Osten­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Osten­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostenda ż.

:: fm. ostendczyk mos.

 przym. ostendzki

Wiktionary


ostendzki

przy­miot­nik od: Osten­da (mia­sto w Bel­gii)


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Osten­dą, do­ty­czą­cy Osten­dy, po­cho­dzą­cy z Osten­dy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­ją­cy wiele wa­rian­tów ge­o­gra­ficz­nych kie­ru­nek za­chod­ni - w tym ostendz­ki (rza­dziej na­wie­dza­ny) czy pa­ry­ski (czę­ściej) - ode­gra rów­nież ważną rolę w życiu i twór­czo­ści zna­ko­mi­te­go pi­sa­rza.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostenda ż., ostendczyk mos., ostendka ż.

Wiktionary


ostensja

pre­zen­ta­cja, uka­za­nie


SJP.pl


ostensorium

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) rel. na­czy­nie li­tur­gicz­ne do wy­sta­wia­nia kon­se­kro­wa­nej ho­stii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Osten­so­rium upo­dob­ni­ło się do trój­dziel­ne­go re­ta­bu­lum oł­ta­rzo­we­go w opra­wie ar­chi­tek­to­nicz­nej.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) monstrancja

Wiktionary


ostensywny

da­ją­cy się bez­poś­red­nio wy­ka­zać lub do­wieść


SJP.pl


ostentacja

książ­ko­wo: pro­wo­ka­cyj­ny, de­mon­stra­cyj­ny spo­sób za­cho­wa­nia się, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi, za­ma­ni­fe­sto­wa­nie swo­jej obec­no­ści; osten­ta­cyj­ność, ma­ni­fe­sta­cyj­ność, de­mon­stra­cyj­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) książk. de­mon­stra­cyj­ny, ma­ni­fe­sta­cyj­ny spo­sób za­cho­wa­nia się, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi, na pokaz

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Stron­nict­wo ra­dzi­wił­łow­skie z po­ryw­czo­ścią swą, butą, osten­ta­cją po­tę­gi i po­pu­lar­no­ści, ucho­dzi­ło w kraju za da­le­ko mniej zręcz­ne i w po­li­ty­ce nie mo­gą­ce się mie­rzyć ze stron­nict­wem Fa­mi­lii.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstɛ̃nˈtat͡sʲja, AS: ostẽntacʹi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostentacyjność ż.

 przym. ostentacyjny

 przysł. ostentacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostentacyjność, manifestacyjność

Wiktionary


ostentacyjnie

przy­słó­wek

 (1.1) książk. przysł. od przy­miot­ni­ka → osten­ta­cyj­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ge­ne­rał był Po­la­kiem i osten­ta­cyj­nie za­wsze mówił po pol­sku, nawet w urzę­dach. Znać było w jego wy­mo­wie pewne za­cię­cie i ak­cent ro­syj­ski, ale ów ak­cent pa­so­wał jakoś do jego wy­nio­słej fi­gu­ry, do gru­bej kurty szcze­gól­ne­go kroju, okrą­głej czap­ki z czer­wo­nym lam­pa­sem i nie­by­wa­łej wiel­ko­ści dasz­kiem, do su­kien­nych ka­ma­szów i si­wych pod­krę­co­nych wąsów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstɛ̃ntaˈt͡sɨjɲɛ, AS: ostẽntacyi ̯ńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostentacja ż., ostentacyjność ż.

 przym. ostentacyjny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demonstracyjnie, manifestacyjnie, na pokaz

Wiktionary


ostentacyjniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: osten­ta­cyj­nie


SJP.pl


ostentacyjność

książ­ko­wo: pro­wo­ka­cyj­ny, de­mon­stra­cyj­ny spo­sób za­cho­wa­nia się, ma­ją­cy na celu zwró­ce­nie czy­jejś uwagi, za­ma­ni­fe­sto­wa­nie swo­jej obec­no­ści; osten­ta­cyj­ność, ma­ni­fe­sta­cyj­ność, de­mon­stra­cyj­ność


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) od­przym. cecha tego, co jest osten­ta­cyj­ne

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostentacja ż.

 przym. ostentacyjny

 przysł. ostentacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demonstracyjność, manifestacyjność

Wiktionary


ostentacyjny

książ­ko­wo: za­cho­wu­ją­cy się tak, aby zwra­cać na sie­bie uwagę, rzu­cać się w oczy, ma­ni­fe­sto­wać swoją obec­ność; de­mon­stra­cyj­ny, ma­ni­fe­sta­cyj­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) książk. ro­bio­ny na pokaz, w spo­sób ma­ją­cy zwró­cić czy­jąś uwagę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) …ksią­żę wi­dział matkę swoją we­so­ło roz­ma­wia­ją­cą z mi­ni­strem i prze­ko­ny­wał się, że w osten­ta­cyj­ny spo­sób nie pa­trzą w jego stro­nę, jakby mu chcie­li oka­zać lek­ce­wa­że­nie.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstɛ̃ntaˈt͡sɨjnɨ, AS: ostẽntacyi ̯ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostentacja ż., ostentacyjność ż.

 przysł. ostentacyjnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) demonstracyjny, manifestacyjny, na pokaz, paradny, wystawny

Wiktionary


osteo-

prze­dro­stek

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych wska­zu­ją­cy na ich zwią­zek zna­cze­nio­wy z ko­ścią, kość­cem, tkan­ką kost­ną

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstɛɔ, AS: osteo

Wiktionary


osteoblast

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. ko­mór­ka wyt­wa­rza­ją­ca os­se­i­nę i kon­tro­lu­ją­ca jej mi­ne­ra­li­za­cję;

Wiktionary

Oste­o­bla­sty, ko­mór­ki ko­ściot­wór­cze – ko­mór­ki, które wraz z oste­o­cy­ta­mi i oste­o­kla­sta­mi sta­no­wią około 5% masy tkan­ki kost­nej, bu­du­ją­cej kość. Wy­stę­pu­ją­ce w miej­scach, gdzie od­by­wa się wzrost lub prze­bu­do­wa tkan­ki kost­nej – na ob­wo­dzie zło­gów ma­cie­rzy. Od­po­wie­dzial­ne za jej syn­te­zę, tran­sport, od­kła­da­nie w pod­ście­li­sku oraz mi­ne­ra­li­za­cję.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Udo­wod­nio­no, że ze­staw bia­łek ma­cie­rzy ją­dro­wej zmie­nia się w spo­sób spe­cy­ficz­ny pod­czas doj­rze­wa­nia oste­o­bla­stów w oste­o­cy­ty, do­star­cza­jąc znacz­ni­ków dla po­szcze­gól­nych sta­diów tego pro­ce­su róż­ni­co­wa­nia […]

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osteoblastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komórka kościotwórcza

Wiktionary


osteocyt

pod­sta­wo­wa ko­mór­ka bu­dul­co­wa tkan­ki kost­nej znaj­du­ją­ca się w jamce kost­nej, pow­sta­ją­ca z oste­o­bla­stu


SJP.pl

Oste­o­cy­ty ("oste­o­cy­tus") – doj­rza­łe ko­mór­ki kost­ne pow­sta­ją­ce z oste­o­bla­stów w wy­ni­ku ich mi­ne­ra­li­za­cji. Są cał­ko­wi­cie oto­czo­ne zmi­ne­ra­li­zo­wa­ną czę­ścią kości – znaj­du­ją się w tzw. jam­kach kost­nych, a ich wy­pust­ki cy­to­plaz­ma­tycz­ne, dzię­ki któ­rym kon­tak­tu­ją się z in­ny­mi oste­o­cy­ta­mi i za­cho­wu­ją funk­cje ży­cio­we, są po­ło­żo­ne w ka­na­li­kach kost­nych.

Wikipedia


osteocytowy

→ oste­o­cyt


SJP.pl

Patrz:

osteocyt

osteodystrofia

Oste­o­dy­stro­fia (z grec­kie­go "osteo" – kości, "dys" – źle, "trop­he" – po­ży­wie­nie) – me­dycz­ne okre­śle­nie kilku jed­no­stek cho­ro­bo­wych ukła­du kost­ne­go, dla któ­rych wspól­ną cechą jest zwy­rod­nie­nie włó­kni­sto-tor­bie­lo­wa­te kości i ich od­wap­nie­nie.

Cho­ro­ba włó­kni­sta kości, o niez­na­nych przy­czy­nach, po­ja­wia się w wieku dzie­cię­cym i w okre­sie pok­wi­ta­nia, głów­nie u dziew­cząt. Zmia­ny wy­stę­pu­ją w ko­ściach dłu­gich (zwy­kle po jed­nej stro­nie ciała), po­wo­du­jąc ich wy­gię­cie.

Wikipedia


osteofit

na­rośl kost­na pow­sta­ją­ca na kra­wę­dziach sta­wów w wy­ni­ku pro­ce­sów zwy­rod­nie­nio­wych lub usz­ko­dzeń sta­wów


SJP.pl


osteogeneza

pro­ces pow­sta­wa­nia tkan­ki kost­nej oraz roz­wój kości


SJP.pl

Oste­o­ge­ne­za, osy­fi­ka­cja, kost­nie­nie – pow­sta­wa­nie kości w roz­wo­ju osob­ni­czym. Może za­cho­dzić na dwa spo­so­by: kost­nie­nia na po­dło­żu bło­nia­stym lub kost­nie­nia na po­dło­żu chrzęst­nym.

Kost­nie­nie na po­dło­żu bło­nia­stym roz­po­czy­na się w punk­tach kost­nie­nia, czyli ob­sza­rach, w któ­rych ko­mór­ki oste­o­pro­ge­ni­to­ro­we (po­cho­dzą­ce z ko­mó­rek me­zen­chy­my) pow­sta­ją i pro­li­fe­ru­ją (dzie­lą się) oraz two­rzo­ne są war­stwy oste­o­bla­stów wokół sieci roz­wi­ja­ją­cych się wło­so­wa­tych na­czyń krwio­no­śnych.

Wikipedia


osteografia

opis kości szkie­le­tu


SJP.pl


osteoid

sub­stan­cja or­ga­nicz­na wy­ste­pu­ją­ca w ko­ściach, na­da­ją­ca im ela­stycz­ność; ose­i­na, os­se­i­na


SJP.pl


osteointegracja

struk­tu­ral­ny zrost en­do­pro­te­zy z tkan­ką kost­ną; os­se­o­in­te­gra­cja


SJP.pl


osteokalcyna

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bio­chem. fizj. biał­ko nie­ko­la­ge­no­we wyt­wa­rza­ne przez oste­o­bla­sty, uczest­ni­czą­ce w mi­ne­ra­li­za­cji kości i re­gu­la­cji go­spo­dar­ki wap­nio­wo-fos­fo­ra­no­wej; pełni także funk­cję mar­ke­ra ak­tyw­no­ści two­rze­nia tkan­ki kost­nej;

Wiktionary

Oste­o­kal­cy­na – biał­ko nie­ko­la­ge­no­we zbu­do­wa­ne z 49 ami­nok­wa­sów. Jest syn­te­ty­zo­wa­na przez oste­o­bla­sty, odon­to­bla­sty i hi­per­tro­ficz­ne chon­dro­cy­ty.

Jest uwa­ża­na za wy­so­ce swo­i­sty mar­ker wiel­ko­ści obro­tu kost­ne­go i świad­czy o ak­tyw­no­ści oste­o­bla­stów. Jest uwal­nia­na z oste­o­bla­stów, ale nie wpły­wa na kości. Zwięk­sza roz­pad tkan­ki tłu­szczo­wej, zwięk­sza uwal­nia­nie in­su­li­ny, zwięk­sza pro­li­fe­ra­cję ko­mó­rek beta wysp trzust­ko­wych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Syn­te­za oste­o­kal­cy­ny za­le­ży od obec­no­ści wi­ta­mi­ny K.

Wiktionary


osteoklast

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) biol. wie­lo­ją­drza­sta ko­mór­ka zdol­na do re­sorp­cji tkan­ki kost­nej;

Wiktionary

Oste­o­kla­sty, ko­mór­ki ko­ścio­gub­ne – wie­lo­ją­drza­ste ko­mór­ki zwie­rzę­ce ma­ją­ce zdol­ność roz­pu­szcza­nia i re­sorp­cji tkan­ki kost­nej. Mają istot­ne zna­cze­nie w wa­run­kach pra­wi­dło­we­go kształ­to­wa­nia się kości, pro­ce­sów zro­stu po zła­ma­niach oraz w cho­ro­bach kości (np. oste­o­po­ro­zie). Są ro­dza­jem ma­kro­fa­gów – pow­sta­ją przez fuzję ma­kro­fa­gów jed­no­ją­dro­wych po­bu­dza­ną przez wi­ta­mi­nę D. W nad­mier­nej ilo­ści pro­wa­dzą do oste­o­po­ro­zy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ko­ściach kal­cy­to­ni­na ha­mu­je ak­tyw­ność oste­o­kla­stów oraz oste­o­li­zę oste­o­cy­to­wą, na­to­miast po­bu­dza bio­syn­te­zę ma­cie­rzy kost­nej przez oste­o­bla­sty.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osteoklastogeneza ż.

 przym. osteoklastyczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) komórka kościogubna

Wiktionary


osteoklastogeneza

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) biol. pro­ces pow­sta­wa­nia oste­o­kla­stów w szpi­ku

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Estro­ge­ny i SERM ha­mu­ją oste­o­kla­sto­ge­ne­zę oraz ak­tyw­ność re­sorp­cyj­ną oste­o­kla­stów poś­red­nio (po­przez oste­o­bla­sty) lub bez­poś­red­nio.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osteoklast m.

 przym. osteoklastyczny

Wiktionary


osteoklastyczny

→ oste­o­klast


SJP.pl

Patrz:

osteoklast

osteolit

zie­mi­sta od­mia­na fos­fo­ry­tu, wy­peł­nia­ją­ca szcze­li­ny ba­zal­tu lub do­le­ry­tu


SJP.pl


osteolityczny

→ oste­o­li­za


SJP.pl

Patrz:

osteoliza

osteoliza

roz­pu­szcza­nie i re­sorp­cja kości, spo­wo­do­wa­ne naj­czę­ściej pro­ce­sem no­wot­wo­ro­wym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pa­to­lo­gicz­na re­sorp­cja tkan­ki kost­nej przez oste­o­kla­sty

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Oste­o­li­zę po­wo­du­ją prze­rzu­ty no­wot­wo­ro­we do kości, które obok na­rzą­dów miąż­szo­wych, ta­kich jak płuca i wą­tro­ba, są naj­częst­szym miej­scem ich wy­stę­po­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osteolityczny

Wiktionary


osteolog

spe­cja­li­sta w za­kre­sie oste­o­lo­gii


SJP.pl


osteologia

dział ana­to­mii czło­wie­ka i zwie­rząt zaj­mu­ją­cy się ukła­dem kost­nym


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) nauk. nauka o ko­ściu;

Wiktionary

Oste­o­lo­gia (gr. "ostéon" – kość) – nauka o ukła­dzie kost­nym, nauka o ko­ściach, dział ana­to­mii.

Ter­min był użyty przez A. Scho­pen­ha­u­e­ra jako prze­no­śnia okre­śla­ją­ca pod­sta­wo­wą kon­struk­cję, szkie­let każ­dej dy­sku­sji w kon­tek­ście ery­sty­ki.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. osteolog m.

 przym. osteologiczny

Wiktionary


osteologiczny

zwią­za­ny z oste­o­lo­gią, od­no­szą­cy się do oste­o­lo­gii


SJP.pl


osteoma

nie­zło­śli­wy no­wot­wór w po­sta­ci guza wy­wo­dzą­cy się z tkan­ki kost­nej, umiej­sco­wio­ny zwy­kle w ko­ściach lub czę­ściach mięk­kich do nich przy­le­ga­ją­cych; kost­niak


SJP.pl


osteomalacja

scho­rze­nie kości wy­wo­ła­ne nie­do­bo­rem wi­ta­mi­ny D i za­bu­rze­nia­mi w go­spo­dar­ce wap­nio­wej, sta­no­wią­ce u osób do­ro­słych od­po­wied­nik krzy­wi­cy dzie­cię­cej; roz­mię­ka­nie kości


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. zwy­kle zwią­za­na z nie­do­bo­rem wi­ta­mi­ny D cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na kości, któ­rej isto­tą jest brak wap­nia w kość­cu, co po­wo­du­je zmniej­sze­nie wła­ści­wo­ści me­cha­nicz­nych kość­ca i odksz­tał­ca­nie kości;

Wiktionary

Oste­o­ma­la­cja – cho­ro­ba me­ta­bo­licz­na kości, po­le­ga­ją­ca na nie­do­sta­tecz­nej mi­ne­ra­li­za­cji i zmniej­sze­niu gę­sto­ści kości wsku­tek nie­do­bo­ru wi­ta­mi­ny D lub jej me­ta­bo­li­tów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) U dziad­ka nie roz­poz­na­no oste­o­po­ro­zy a oste­o­ma­la­cję.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstɛɔ̃maˈlat͡sʲja, AS: osteõmalacʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozmiękanie kości, odpowiednik u dzieci: krzywica

Wiktionary


osteometria

dział an­tro­po­me­trii zaj­mu­ją­cy się po­mia­rem kości szkie­le­tu ludz­kie­go, z wy­łą­cze­niem czasz­ki; ote­o­sko­pia


SJP.pl


osteomyelitis

w me­dy­cy­nie: za­pa­le­nie szpi­ku kost­ne­go


SJP.pl


osteon

w ana­to­mii: pod­sta­wo­wy ele­ment bu­do­wy tkan­ki kost­nej w kształ­cie nie­re­gu­lar­ne­go cy­lin­dra, któ­re­go ścia­nę two­rzą kon­cen­trycz­nie uło­żo­ne wokół na­czy­nia krwio­no­śne­go blasz­ki kost­ne


SJP.pl

Oste­on ( oste­o­num), sy­stem Ha­ver­sa – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka struk­tu­ral­na i funk­cjo­nal­na tkan­ki kost­nej zbi­tej.

Jest to układ 4–20 (zwy­kle 6 lub mniej) bla­szek kost­nych (tzw. blasz­ki sy­ste­mo­we), po­dob­nych do rurek, które leżą jedna w dru­giej. Wew­nątrz oste­o­nu znaj­du­je się kanał zwany ka­na­łem Ha­ver­sa.

Wikipedia


osteopata

osoba cier­pią­ca na oste­o­pa­tię


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) te­ra­pe­u­ta na­rzą­dów ruchu

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osteopatyczny

Wiktionary


osteopatia

1. ogól­ne okre­śle­nie cho­rób kości i ukła­du kost­ne­go;
2. spo­sób dia­gno­zo­wa­nia i le­cze­nia za po­mo­cą tech­nik ma­nu­al­nych (za­miast leków i za­bie­gów chi­rur­gicz­nych), sto­so­wa­ny w zwal­cza­niu za­bu­rzeń funk­cjo­nal­nych or­ga­niz­mu, a w szcze­gól­no­ści ze­spo­łów bó­lo­wych ukła­du mię­śnio­wo-szkie­le­to­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) me­to­da me­dy­cy­ny al­ter­na­tyw­nej zaj­mu­ją­ca się le­cze­niem ze­spo­łów bó­lo­wych ukła­du mię­śnio­wo-szkie­le­to­we­go

 (1.2) ogół cho­rób kości i ukła­du kost­ne­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oste­o­pa­tia – okre­śle­nie ogółu cho­rób kości
  • oste­o­pa­tia – ro­dzaj te­ra­pii z dzie­dzi­ny me­dy­cy­ny nie­kon­wen­cjo­nal­nej

Wikipedia

Powiązane:

 przym. osteopatyczny

Wiktionary


osteopatka

→ oste­o­pa­ta


SJP.pl

Patrz:

osteopata

osteopatologia

nauka zaj­mu­ją­ca się scho­rze­nia­mi kości


SJP.pl

Oste­o­pa­to­lo­gia – dział pa­to­lo­gii zaj­mu­ją­cy się zmia­na­mi cho­ro­bo­wy­mi ukła­du kost­ne­go i kości.

Wikipedia


osteopatyczny

→ oste­o­pa­tia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oste­o­pa­tią, do­ty­czą­cy oste­o­pa­tii

Wiktionary

Patrz:

osteopatia

Powiązane:

 rzecz. osteopatia ż., osteopata m.

Wiktionary


osteopenia

uby­tek masy kost­nej po­stę­pu­ją­cy z wie­kiem


SJP.pl

Oste­o­pe­nia – stan, w któ­rym gę­stość mi­ne­ral­na kości jest niż­sza niż nor­mal­nie,

Zwy­kle uz­na­wa­na jest za po­czą­tek oste­o­po­ro­zy, która jed­nak nie u każ­dej osoby z oste­o­pe­nią się roz­wi­nie. Stan ten roz­poz­na­je się, gdy T-Score wy­no­si od -1.0 do -2.5.

Oste­o­pe­nia cha­rak­te­ry­zu­je się zmniej­sza­niem masy tka­nek kost­nych przy za­cho­wa­niu zdol­no­ści do wła­ści­wej mi­ne­ra­li­za­cji, czyli od­kła­da­nia się w ko­ściach fos­fo­ra­nów wap­nia.

Wikipedia


osteoporotyczny

→ oste­o­po­ro­za


SJP.pl

Patrz:

osteoporoza

osteoporoza

przew­le­kła cho­ro­ba kość­ca po­le­ga­ją­ca na po­stę­pu­ją­cym ubyt­ku masy kost­nej oraz usz­ko­dze­niu ar­chi­tek­tu­ry kości, ich od­wap­nie­niu wsku­tek za­bu­rzeń hor­mo­nal­nych i po ura­zach; zrze­szot­nie­nie kości


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. stan cho­ro­bo­wy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się po­stę­pu­ją­cym ubyt­kiem masy kost­nej, osła­bie­niem struk­tu­ry kości i więk­szą po­dat­no­ścią na ich zła­ma­nia;

Wiktionary

Oste­o­po­ro­za (łac. "oste­o­po­ro­sis", dawna nazwa "zrze­szot­nie­nie kości") – stan cho­ro­bo­wy cha­rak­te­ry­zu­ją­cy się po­stę­pu­ją­cym ubyt­kiem masy kost­nej, osła­bie­niem struk­tu­ry prze­strzen­nej kości oraz zwięk­szo­ną po­dat­no­ścią na zła­ma­nia. Oste­o­po­ro­za wy­stę­pu­je naj­czę­ściej u ko­biet po me­no­pa­u­zie (oste­o­po­ro­za po­me­no­pa­u­zal­na).

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Kon­sump­cja mleka, pa­le­nie pa­pie­ro­sów i picie al­ko­ho­lu na­le­żą do grupy czyn­ni­ków przy­czy­nia­ją­cych się do pow­sta­wa­nia oste­o­po­ro­zy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstɛɔpɔˈrɔza, AS: osteoporoza

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. zrzeszotnienie kości

Wiktionary


osteoskleroza

mar­mu­ro­wa cho­ro­ba kości


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. pro­ces nad­mier­ne­go zwięk­sze­nia masy kost­nej, skut­ku­ją­cy zwięk­szo­ną po­dat­no­ścią na zła­ma­nia;

Wiktionary

Oste­os­kle­ro­za – pa­to­lo­gicz­ne zwięk­sze­nie gę­sto­ści kości, cha­rak­te­ry­zu­ją­ce się nad­mier­nym od­kła­da­niem tkan­ki kost­nej. W prze­ci­wień­stwie do oste­o­po­ro­zy, gdzie do­cho­dzi do zmniej­sze­nia masy kost­nej, oste­os­kle­ro­za pro­wa­dzi do tward­szych i gęst­szych kości, które mogą być bar­dziej kru­che i po­dat­ne na zła­ma­nia.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. osteosklerotyczny

Wiktionary


osteoskopia

1. spo­sób oceny pracy apa­ra­tu rent­ge­now­skie­go na pod­sta­wie zdjęć wzor­co­we­go pre­pa­ra­tu z kości;
2. dział an­tro­po­me­trii zaj­mu­ją­cy się po­mia­rem kości szkie­le­tu ludz­kie­go, z wy­łą­cze­niem czasz­ki; ote­o­me­tria


SJP.pl


osteosynteza

za­bieg ope­ra­cyj­ny po­le­ga­ją­cy na po­łą­cze­niu i unie­ru­cho­mie­niu zła­ma­nych kości za po­mo­cą ele­men­tów me­ta­lo­wych lub prze­szcze­pów kost­nych; ze­spo­le­nie kości


SJP.pl

Oste­o­syn­te­za – re­duk­cja i ze­spo­le­nie zła­ma­nia kości przy uży­ciu ele­men­tów im­plan­ta­cyj­nych, zwy­kle wy­ko­na­nych z me­ta­lu bio­lo­gicz­nie obo­jęt­ne­go. Jest to pro­ce­du­ra chi­rur­gicz­na, którą można wy­ko­nać przez skórę lub w ot­war­ty spo­sób. Głów­nym celem oste­o­syn­te­zy jest po­łą­cze­nie ze sobą koń­ców kości i usta­bi­li­zo­wa­nie miej­sca zła­ma­nia.

Wikipedia


osteotom

przy­rząd chi­rur­gicz­ny słu­żą­cy do prze­ci­na­nia kości


SJP.pl

Oste­o­tom lub dłuto kost­ne – na­rzę­dzie chi­rur­gicz­ne w kształ­cie dłuta z obu­stron­nie ścię­tym ostrzem, słu­żą­ce do prze­ci­na­nia kości.

Wikipedia


osteotomia

za­bieg chi­rur­gicz­ny lub or­to­pe­dycz­ny po­le­ga­ją­cy na prze­cię­ciu kości w celu ko­rek­cji osi koń­czy­ny lub na­da­nia jej pra­wi­dło­we­go usta­wie­nia


SJP.pl

Oste­o­to­mia – w or­to­pe­dii i chi­rur­gii ura­zo­wej dzia­ła­nie po­le­ga­ją­ce na prze­cię­ciu kości. Może ono mieć na celu po­pra­wę kształ­tu kości, jej skró­ce­nie lub wy­dłu­że­nie (np. w apa­ra­cie Ili­za­ro­wa lub ort­ho­fix), po­pra­wę me­cha­ni­ki znaj­du­ją­ce­go się w po­bli­żu stawu lub ko­rek­cję osi koń­czy­ny.

Wikipedia


osteria

prze­sta­rza­le: au­ste­ria (za­jazd, szynk, go­spo­da)


SJP.pl


osterwa

Oster­wa (słow. "Ostr­va", niem. "Oster­wa", "Oster­va", węg. "Osz­ter­va") – szczyt o wy­so­ko­ści 1980 m lub 1984 m n.p.m., po­ło­żo­ny w Ta­trach Wy­so­kich, po stro­nie sło­wac­kiej, w grzbie­cie roz­dzie­la­ją­cym Do­li­nę Mię­gu­szo­wiec­ką i Do­li­nę Wiel­kiej Hu­cza­wy.

Masyw Oster­wy znaj­du­je się bez­poś­red­nio ponad Po­pradz­kim Sta­wem (po jego po­łud­nio­wo-wschod­niej stro­nie) i po­dob­nie jak po­bli­ska Prze­łęcz pod Oster­wą sta­no­wi dobry punkt wi­do­ko­wy na Do­li­nę Mię­gu­szo­wiec­ką i Do­li­nę Zło­misk.

Wikipedia


osterwina

naz­wi­sko


SJP.pl


ostew

słup z żerd­ka­mi, na któ­rych ukła­da się i suszy siano; ostrew, ostrew­ka, ostwi­ca, su­szak


SJP.pl

Ostew – tycz­ka z od­ga­łę­zie­nia­mi słu­żą­ca do su­sze­nia siana, głów­nie w re­jo­nach gór­skich.

W róż­nych re­jo­nach Pol­ski róż­nie na­zy­wa­na, np. na Ślą­sku Cie­szyń­skim "łor­stwia", w [] "ko­zioł".

Dzię­ki ostwi siano zgra­bio­ne w kopkę nie jest po­ry­wa­ne przez wiatr. Ostew zro­bio­na jest zwy­kle z mło­de­go świer­ka, który jest oko­ro­wa­ny i ma od­po­wied­nio przy­cię­te ga­łę­zie.

Wikipedia


ostfalia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. kra­i­na hi­sto­rycz­na w Niem­czech, wschod­nia część wczes­noś­red­nio­wiecz­ne­go księ­stwa Sak­so­nii, po­ło­żo­na mię­dzy Leine a So­ła­wą i Łabą

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostfalski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Astwalia

Wiktionary


ostfalski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ost­fa­lią, do­ty­czą­cy Ost­fa­lii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostfalia ż.

Wiktionary


ostia

pa­rzy­sty otwór serca sta­wo­no­gów, przez który prze­do­sta­je się he­mo­lim­fa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. sta­ro­żyt­ne i wczes­noś­red­nio­wiecz­ne mia­sto po­ło­żo­ne u uj­ścia Tybru, naj­waż­niej­szy port mor­ski Rzymu; opu­szczo­ne w IX w.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostia (Lido di Ostia), frak­cja (fra­zio­ne) w Rzy­mie, w gmi­nie X Rzymu (Mu­ni­ci­pio Roma X)
  • Lido di Ostia Po­nen­te (Ostia Nord), część gminy Mu­ni­ci­pio Roma X w Rzy­mie, część Lido di Ostia
  • Lido di Ostia Le­van­te (Ostia Sud), część gminy Mu­ni­ci­pio Roma X w Rzy­mie, część Lido di Ostia
  • Ostia An­ti­ca, stre­fa (Zone di Roma) w Rzy­mie, część gminy Mu­ni­ci­pio Roma X
  • Ostia, sta­ro­żyt­ne mia­sto, obec­nie sta­no­wi­sko ar­che­o­lo­gicz­ne w Rzy­mie

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Wia­do­mo było w Rzy­mie, że cezar chce od­wie­dzić po dro­dze Ostię, a ra­czej naj­więk­szy sta­tek na świe­cie, który świe­żo przy­wiózł był zboże z Alek­san­drii (…)

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostyjczyk mos., ostyjka ż.

 przym. ostyjski

Wiktionary


ostiacki

→ Ostiak, → Ostia­cy


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) przest. zwią­za­ny z Ostia­ka­mi, do­ty­czą­cy Ostia­ków (Chan­tów)

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) przest. jęz. język ostiac­ki;

Wiktionary

Patrz:

Ostiak, → Ostiacy

Powiązane:

 rzecz. Ostiak mos., Ostiaczka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) chantyjski

 (2.1) chantyjski

Wiktionary


ostiacy

daw­niej: Chan­to­wie - lud za­miesz­ku­ją­cy za­chod­nią Sy­be­rię


SJP.pl


ostiaczka

daw­niej: Chan­tyj­ka - człon­ki­ni ludu za­miesz­ku­ją­ce­go za­chod­nią Sy­be­rię


SJP.pl


ostiak

daw­niej: Chan­ta - czło­nek ludu za­miesz­ku­ją­ce­go za­chod­nią Sy­be­rię


SJP.pl


ostialny

→ ostium


SJP.pl

Patrz:

ostium

ostiariusz

Ostia­riusz – chrze­ści­ja­nin, któ­re­mu po­przez usta­no­wie­nie po­wie­rzo­no spra­wo­wa­nie pie­czy nad świą­ty­nią oraz dzwo­nie­nie na na­bo­żeń­stwa.

W Sta­rym Te­sta­men­cie zo­sta­li opi­sa­ni wyz­na­cze­ni stró­że, któ­rzy ot­wie­ra­li o świ­cie bramy świą­ty­ni, pil­no­wa­li do niej wcho­dzą­cych.

Wikipedia


ostiepok

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) etn. kulin. sło­wac­ki od­po­wied­nik oscyp­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstʲjɛpɔk, AS: ostʹi ̯epok

Wiktionary


ostinato

wy­ra­zi­sty motyw pow­ta­rza­ją­cy się w ut­wo­rze wie­lo­krot­nie


SJP.pl

Osti­na­to (wł. dosł. "upar­ty, wytr­wa­ły") – ter­min mu­zycz­ny, oz­na­cza­ją­cy wie­lo­krot­ne pow­ta­rza­nie struk­tu­ry me­lo­dycz­nej (także har­mo­nicz­nej lub ryt­micz­nej), naj­czę­ściej w gło­sie naj­niż­szym ("basso osti­na­to").

Rozk­wit tej tech­ni­ki przy­pa­da na okres ba­ro­ku, kiedy "basso osti­na­to" było pod­sta­wą niek­tó­rych form wa­ria­cyj­nych, jak pas­sa­ca­glia i cha­con­ne.

Wikipedia


ostinatowy

→ osti­na­to


SJP.pl

Patrz:

ostinato

ostitis

w me­dy­cy­nie: za­pa­le­nie tkan­ki kost­nej


SJP.pl


ostium

pa­rzy­sty otwór serca sta­wo­no­gów, przez który prze­do­sta­je się he­mo­lim­fa


SJP.pl

Ostium – drzwi do po­mie­szczeń miesz­kal­nych w domu rzym­skim.

Naj­czę­ściej dwus­krzy­dło­we, wą­skie i wy­so­kie, ot­wie­ra­ne do wew­nątrz po­mie­szcze­nia; od zew­nątrz wy­po­sa­ża­no je w ko­łat­kę. W gór­nej czę­ści ram drzwio­wych czę­sto umie­szcza­no prze­zier­nik w po­sta­ci ozdob­nej kraty z brązu. Skrzy­dła drzwio­we zdo­bio­ne były pro­fi­lo­wa­niem, czwo­ro­bocz­ne pły­ci­ny de­ko­ro­wa­no brą­zo­wy­mi apli­ka­mi.

Wikipedia


ostka

psze­ni­ca o ości­stym kło­sie, wy­stę­pu­ją­ca w kilku od­mia­nach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: ość

 (1.2) mała ość rybia

 (1.3) bot. ostry, sztyw­ny wy­ro­stek u plew­ka­ew­ki zia­ren kłosa

 (1.4) bot. ga­tu­nek psze­ni­cy o ości­stych kło­sach

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔstka, AS: ostka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ość ż., oścień m., ościstość ż.

 przym. ościsty

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) ość, wąs

Wiktionary


ostnica

ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych, czyli traw, wy­stę­pu­ją­ca w 200 ga­tun­kach ros­ną­cych na ste­pach i sa­wan­nach stre­fy umiar­ko­wa­nej i podz­wrot­ni­ko­wej


SJP.pl

Ost­ni­ca ("Stipa" L.) – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych ("Po­a­ce­ae"). W tra­dy­cyj­nym uję­ciu był to sze­ro­ko uj­mo­wa­ny ro­dzaj, obej­mu­ją­cy około 300 ga­tun­ków sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­nych na obu pół­ku­lach. Współ­cze­śnie uję­cie ro­dza­ju jest węż­sze – za­li­cza­nych jest tu ok.

Wikipedia


ostnicowe

1. → ost­ni­ca;
2. o ce­chach ost­ni­co­wych (po­dro­dzi­na i ple­mię ro­ślin)


SJP.pl

Ost­ni­co­we – po­dro­dzi­na ("Sti­po­i­de­ae" Bur­me­ist.) i ple­mię ("Sti­pe­ae" Du­mort.) ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych. Oba tak­so­ny noszą tę samą nazwę pol­ską. Typem no­men­kla­to­rycz­nym jest ost­ni­ca ("Stipa" L.).

Wikipedia


ostnicowy

1. → ost­ni­ca;
2. o ce­chach ost­ni­co­wych (po­dro­dzi­na i ple­mię ro­ślin)


SJP.pl


ostoja

1. coś na czym można się oprzeć; opar­cie; pod­po­ra;
2. ob­szar wy­róż­nia­ją­cy się pod wzglę­dem przy­rod­ni­czym, na któ­rym wy­stę­pu­ją rzad­kie, gi­ną­ce, za­gro­żo­ne ga­tun­ki ro­ślin lub zwie­rząt czy za­ni­ka­ją­ce typy eko­sy­ste­mów;
3. rama po­ja­zdu szy­no­we­go (np. lo­ko­mo­ty­wy, wa­go­nu);
4. bez­piecz­ne miej­sce; schro­nie­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ten lub to, co nie za­wo­dzi, sta­no­wi pod­po­rę, opar­cie dla kogoś lub cze­goś

 (1.2) coś, co za­pew­nia trwa­nie temu, co jest w jakiś spo­sób za­gro­żo­ne

 (1.3) osoba lub rzecz, która za­pew­nia komuś po­czu­cie bez­pie­czeń­stwa

 (1.4) ob­szar, w któ­rym prze­by­wa zwie­rzy­na, znaj­du­ją­ca w nim do­god­ne wa­run­ki do przetr­wa­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osto­ja (re­fu­gium) – po­ję­cie z za­kre­su eko­lo­gii i bio­ge­o­gra­fii
  • osto­ja – po­ję­cie z za­kre­su ko­lej­nict­wa – rama po­ja­zdu szy­no­we­go
  • Osto­ja – pol­ski herb szla­chec­ki
  • Osto­ja – pol­ski ród szla­chec­ki
  • Osto­ja – szczyt w Su­de­tach Środ­ko­wych, w Gó­rach Su­chych
  • Osto­ja – pse­u­do­nim Ta­de­u­sza Kli­mow­skie­go
  • Osto­ja – pse­u­do­nim Wac­ła­wa Rej­ma­ka
  • Osto­ja – pse­u­do­nim Jó­ze­fy Sa­wic­kiej
  • Osto­ja – część mia­sta, dziel­ni­ca Prusz­ko­wa
  • Osto­ja – wieś w woj. łódz­kim, w pow. beł­cha­tow­skim, w gmi­nie Zelów
  • Osto­ja – część wsi Le­śni­czów­ka, w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Bie­la­wy
  • Osto­ja – część wsi Pło­szów, w woj. łódz­kim, w pow. ra­dom­szczań­skim, w gmi­nie Ra­dom­sko

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W obli­czu co­rocz­nej zmia­ny urzęd­ni­ków rzym­skiej ma­gi­stra­tu­ry senat, któ­re­go człon­ko­wie wy­bie­ra­ni byli do­ży­wot­nio, sta­no­wił osto­ję po­li­tycz­nej cią­gło­ści.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstɔja, AS: ostoi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fundament, podpora

Wiktionary


ostojnica

Ostoj­ni­ca – głów­na po­dłuż­na część ostoi. Mia­nem ostoj­nic na­zy­wa­my dwie głów­ne po­dłuż­ne belki (pro­fi­le sta­lo­we lub drew­nia­ne, lub ich ze­spół) prze­no­szą­ce więk­szość ob­cią­żeń pio­no­wych i po­dłuż­nych dzia­ła­ją­cych na osto­ję.

W wa­go­nach 2 i 3 osio­wych star­szej bu­do­wy do ostoj­nic przy­mo­co­wa­ne są widły maź­ni­cze lub inne ele­men­ty pro­wa­dzą­ce ze­sta­wy ko­ło­we.

Wikipedia


ostojski

naz­wi­sko


SJP.pl


ostokrzew

daw­niej: ro­dzaj z ro­dzi­ny mo­tyl­ko­wa­tych, czyli bo­bo­wa­tych, obej­mu­ją­cy sie­dem ga­tun­ków sil­nie cier­ni­stych krze­wów o zie­lo­nych, bru­zdo­wa­tych ga­łąz­kach, które wy­stę­pu­ją głów­nie w Eu­ro­pie; kol­co­list


SJP.pl


ostolski

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Ostol­ski – pol­ski so­cjo­log, pu­bli­cy­sta i tłu­macz
  • Ro­bert Ostol­ski – pol­ski aktor

Wikipedia


ostowaty

przy­po­mi­na­ją­cy oset, po­dob­ny do ostu


SJP.pl


ostowiec

sza­rek osto­wiec - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny ryj­kow­co­wa­tych


SJP.pl


ostowy

→ oset


SJP.pl

Patrz:

oset

ostpolitik

po­li­ty­ka rządu RFN, pro­wa­dzo­na głów­nie w la­tach sie­dem­dzie­sią­tych, ma­ją­ca na celu do­pro­wa­dze­nie do nor­ma­li­za­cji sto­sun­ków po­li­tycz­nych i hand­lo­wych z kra­ja­mi so­cja­li­stycz­ny­mi środ­ko­wej i wschod­niej Eu­ro­py


SJP.pl

Ost­po­li­tik (z niem. po­li­ty­ka wschod­nia) – okre­śle­nie uży­wa­ne m.in. w sto­sun­ku do po­li­ty­ki so­cjal­de­mo­kra­tycz­ne­go kanc­le­rza RFN Willy’ego Brand­ta (1969–1974) wobec ko­mu­ni­stycz­nych państw Eu­ro­py Środ­ko­wej i Wschod­niej.

W 1969 r. kanc­le­rzem RFN zo­stał Willy Brandt, który wcze­śniej spra­wo­wał funk­cję mi­ni­stra spraw za­gra­nicz­nych Re­pu­bli­ki Fe­de­ral­nej.

Wikipedia


ostra

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) ż. lp. od: ostry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostra – część wsi Po­rę­ba Wiel­ka w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. li­ma­now­skim, w gmi­nie Niedź­wiedź
  • Ostra – część wsi Tar­go­wi­sko w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. wie­lic­kim, w gmi­nie Kłaj
  • Ostra – szczyt w Be­ski­dzie Ni­skim
  • Ostra – szczyt w Pa­śmie Ja­wo­rzy­ny Be­ski­du Są­dec­kie­go
  • Ostra – szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym
  • Ostra – szczyt w Be­ski­dzie Wy­spo­wym (w ma­sy­wie Ogo­rza­łej)
  • Ostra – szczyt w Gor­cach
  • Ostra – szczyt w Gó­rach So­wich
  • Ostra – szczyt w Gó­rach Świę­to­krzy­skich
  • Ostra – szczyt w Ru­da­wach Ja­no­wic­kich (653 m n.p.m.)
  • Ostra – szczyt w Ru­da­wach Ja­no­wic­kich (486 m n.p.m.)
  • Ostra – szczyt w sło­wac­kich Ta­trach Wy­so­kich

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔstra, AS: ostra

Wiktionary


ostracyzm

1. boj­kot to­wa­rzy­ski;
2. w sta­ro­żyt­nej Gre­cji: ska­za­nie oby­wa­te­la na dłu­go­let­nie wy­gna­nie przez sąd sko­rup­ko­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wy­klu­cze­nie, boj­kot kogoś z danej grupy lub z da­ne­go śro­do­wi­ska

 (1.2) hist. w sta­ro­żyt­nych Ate­nach ro­dzaj taj­ne­go gło­so­wa­nia, pod­czas któ­re­go wolni oby­wa­te­le ty­po­wa­li osoby po­dej­rza­ne o dą­że­nie do ty­ra­nii i za­słu­gu­ją­ce na wy­gna­nie z mia­sta na 10 lat;

Wiktionary

Ostra­cyzm (od gr. ὄστρακον "ostra­kon" – sko­ru­pa) – prak­ty­ka po­li­tycz­na w sta­ro­żyt­nej Gre­cji, ro­dzaj taj­ne­go gło­so­wa­nia, pod­czas któ­re­go wolni oby­wa­te­le ty­po­wa­li osoby po­dej­rza­ne o dą­że­nie do ty­ra­nii i za­słu­gu­ją­ce na wie­lo­let­nie wy­gna­nie z mia­sta.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈstrat͡sɨsm̥, AS: ostracysm̦

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrak mrz., ostrakon mrz.

 czas. ostracyzować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) sąd skorupkowy • wykluczenie • bojkot

Wiktionary


ostracyzowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ostra­cy­zo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostracyzować ndk.

Wiktionary


ostracyzować

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (1.1) wy­klu­czać z pew­ne­go śro­do­wi­ska osobę, która na­ra­zi­ła się jego człon­kom

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Prze­mó­wień jego w izbie parów słu­cha­no, dzi­wiąc się cy­nicz­nej od­wa­dze, z jaką ostra­cy­zo­wa­ny ma­gnat żądał re­for­my dzie­dzicz­ne­go ciała pra­wo­daw­cze­go [...]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrat͡sɨˈzɔvat͡ɕ, AS: ostracyzovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostracyzm m., ostracyzowanie n.

Wiktionary


ostradanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ostra­dać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostradać ndk.

Wiktionary


ostradać

cza­sow­nik

 (1.1) stpol. stra­cić

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstradat͡ɕ, AS: ostradać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostradanie n.

Wiktionary


ostrak

sko­rup­ka gli­nia­na słu­żą­ca w sta­ro­żyt­no­ści do krót­kich no­ta­tek; ostra­kon


SJP.pl


ostrakon

sko­rup­ka gli­nia­na słu­żą­ca w sta­ro­żyt­no­ści do krót­kich no­ta­tek; ostrak


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­che­ol. hist. sko­ru­pa ce­ra­micz­na lub odła­mek ka­mien­ny, słu­żą­ce w sta­ro­żyt­no­ści jako ma­te­riał pi­śmien­ni­czy, w szcze­gól­no­ści jako swo­i­sta karta do gło­so­wa­nia pod­czas sądów sko­rup­ko­wych;

Wiktionary

Ostra­kon (z gr.; l.poj. ὄστρακον, trl. ostra­kon – sko­ru­pa; l.mn. ὄστρακα, trl. ostra­ka) – sko­ru­pa na­czy­nia ce­ra­micz­ne­go lub odła­mek ka­mien­ny, słu­żą­ce jako ma­te­riał pi­śmien­ni­czy, głów­nie w sta­ro­żyt­nym Egip­cie i Gre­cji.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ostracyzm m., ostrak m.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrak

Wiktionary


ostrawa

tro­chę ostry, nieco ostry


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Re­pu­bli­ce Cze­skiej;

 (1.2) geogr. wieś w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, w gmi­nie Wą­sosz;

Wiktionary

Ostra­wa (cz., Ostrau) – mia­sto w Cze­chach przy pół­noc­nym krań­cu Bramy Mo­raw­skiej, na gra­ni­cy Ślą­ska Cie­szyń­skie­go, Ślą­ska Opaw­skie­go i Moraw, u uj­ścia do Odry dwóch rzek: Opawy i Ostra­wi­cy.

Sto­li­ca kraju mo­raw­sko-ślą­skie­go i była sie­dzi­ba po­wia­tu Ostra­wa-mia­sto. Ważny oś­ro­dek ko­mu­ni­ka­cyj­ny i go­spo­dar­czy Czech. Na po­cząt­ku 2024 roku, z licz­bą miesz­kań­ców wy­no­szą­cą ponad 284 tys., Ostra­wa zaj­mo­wa­ła trze­cie miej­sce pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści (po Pra­dze i Brnie) w Cze­chach.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostra­wa jest po­dzie­lo­na mię­dzy Śląsk a Mo­ra­wy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstrava, AS: ostrava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrawianin m., ostrawianka ż., Ostrawszczyzna ż., Ostrawica ż.

 przym. ostrawski

Wiktionary


ostrawianin

miesz­ka­niec Ostra­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ostra­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrawa ż.

:: fż. ostrawianka ż.

 przym. ostrawski

Wiktionary


ostrawianka

miesz­kan­ka Ostra­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ostra­wy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrawa ż.

:: fm. ostrawianin

 przym. ostrawski

Wiktionary


ostrawica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. rzeka we wschod­nich Cze­chach, prawy do­pływ gór­nej Odry;

 (1.2) geogr. wieś w Cze­chach, w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, w po­wie­cie Fry­dek-Mi­stek;

Wiktionary

Ostra­wi­ca (cz. "Ostra­vi­ce", niem. "Ostra­witz(a)") – rzeka we wschod­nich Cze­chach w kraju mo­raw­sko-ślą­skim, prawy do­pływ gór­nej Odry.

Wy­pły­wa z gór Be­ski­du Mo­raw­sko-Ślą­skie­go jako Bílá Ostra­vi­ce (Biała Ostra­wi­ca) i Černá Ostra­vi­ce (Czar­na Ostra­wi­ca). Oba po­to­ki (Biała uz­na­wa­na za głów­ny) łączą się we wsi Stare Hamry i płyną dalej już jako Ostra­wi­ca m.in. przez Fry­dek-Mi­stek i Ostra­wę, gdzie ucho­dzi do Odry.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Głów­ny­mi rze­ka­mi Ślą­ska Cie­szyń­skie­go są: Olza, Wisła, Ostra­wi­ca, Odra i Biała.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrawa ż.

 przym. ostrawicki

Wiktionary


ostrawski

→ Ostra­wa


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Ostra­wa

Wiktionary

Patrz:

Ostrawa

Powiązane:

 rzecz. Ostrawa ż., ostrawianin mos., ostrawianka ż., Ostrawszczyzna ż.

 przym. ostrawicki

Wiktionary


ostrawy

tro­chę ostry, nieco ostry


SJP.pl


ostre

forma przy­miot­ni­ka.

 (1.1) M., B., W. lp. n. i lm. nmos. od: ostry

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostre – hala w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Ostre (803 m) – masyw w Gó­rach Sa­noc­ko-Tur­czań­skich
  • Ostre (930 m) – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim
  • Ostré (1062 m) – szczyt w Ta­trach Niż­nych na Sło­wa­cji
  • Ostré (1167 m) – szczyt w Małej Fa­trze na Sło­wa­cji
  • Ostré (1062 m) – szczyt w Niż­nych Ta­trach na Sło­wa­cji
  • Ostré (787 m) – szczyt w Wiel­kiej Fa­trze na Sło­wa­cji
  • Ostré (1067 m) – szczyt w Wiel­kiej Fa­trze na Sło­wa­cji
  • Ostre – wieś w wo­je­wództ­wie ślą­skim

Wikipedia


ostrek

oś, na któ­rej obra­ca się igła ma­gne­tycz­na bu­so­li


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. oś, na któ­rej obra­ca się ostrze ma­gne­tycz­ne bu­so­li

Wiktionary


ostrew

1. słup z żerd­ka­mi, na któ­rych ukła­da się i suszy siano; ostew, ostwi­ca, ostrew­ka, su­szak;
2. ro­dzaj dra­bi­ny w po­sta­ci słupa, do któ­re­go z obyd­wu jego stron przy­mo­co­wa­ne są krót­kie żer­dzie słu­żą­ce jako szcze­ble


SJP.pl

Ostrew (gwar.), ostrzew, zdrob­nia­le ostrew­ka – pień drze­wa z ocio­sa­ny­mi ga­łę­zia­mi po bo­kach, słu­żą­cy jako dra­bi­na, ba­rie­ra, lub sto­jak na siano.

By wy­ko­nać ostrzew uży­wa­no świer­ka lub jodły o gę­stych ga­łę­ziach, przy­ci­na­jąc je by uzy­skać dłu­gie sęki. Tak przy­go­to­wa­na ostrzew mogła słu­żyć jako dra­bi­na, np. pod­czas ataku na mury. W for­ty­fi­ka­cji, ostr­wie o ostro za­cio­sa­nych ga­łę­ziach uży­wa­no do bu­do­wy ko­by­leń.

Wikipedia


ostrewka

słup z żerd­ka­mi, na któ­rych ukła­da się i suszy siano; ostew, ostrew, ostwi­ca, su­szak


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrew­ka – bocz­ny grzbiet w Ta­trach Za­chod­nich
  • Ostrew­ka – sto­jak do su­sze­nia siana z pnia drze­wa z czę­ścio­wo ocio­sa­ny­mi ga­łę­zia­mi

Wikipedia


ostria

drze­wo z ro­dzi­ny le­szczy­no­wa­tych lub brzo­zo­wa­tych (w za­leż­no­ści od uję­cia sy­ste­ma­tycz­ne­go), obej­mu­ją­cy 7 ga­tun­ków drzew, któ­rych li­ście są bar­dzo po­dob­ne do liści grabu, na­to­miast owo­co­sta­ny do szy­szek chmie­lu; drze­wo chmie­lo­we, chmie­lo­grab


SJP.pl


ostro

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób cha­rak­te­ry­stycz­ny dla ostrych przed­mio­tów

 (1.2) groź­nie, twar­do, bez­par­do­no­wo, nie­przy­chyl­nie

 (1.3) bez roz­my­cia, wy­raź­nie

 (1.4) za po­mo­cą ostrych przy­praw

 (1.5) cięż­ko, z trud­no­ścia­mi

 (1.6) dot­kli­wie, prze­ni­kli­wie, do­kucz­li­wie

 (1.7) pot. bar­dzo mocno

 (1.8) pot. in­ten­syw­nie, z dużą ilo­ścią wra­żeń

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro – dziel­ni­ca gminy Pans­chwitz-Kuc­kau, w po­wie­cie Bu­dzi­szyn, w kraju związ­ko­wym Sak­so­nia
  • Ostrô – szczyt w Ta­trach Niż­nych
  • (3169) Ostro – pla­ne­to­i­da
  • „Ostro” – nazwa wło­skich okrę­tów
    • „Ostro” – ni­szczy­ciel typu Lampo z po­cząt­ku XX wieku i I wojny świa­to­wej
    • – ni­szczy­ciel typu Tur­bi­ne z okre­su mię­dzy­wo­jen­ne­go i II wojny świa­to­wej

Wikipedia

Przykłady

 (1.6) Ostro wieje wiatr.

 (1.7) Ten re­flek­tor ostro daje po oczach.

 (1.8) Jak było na raj­dzie? O, stary, było ostro!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔstrɔ, AS: ostro

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostry, ostrzowy

 rzecz. ostrzyciel mos., ostrość, ostrzenie, obostrzenie, naostrzenie, wyostrzenie, ostrak

 czas. ostrzyć, naostrzyć, wyostrzyć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.5) ciężko

Wiktionary


ostro-kwaśny

ostry i kwa­śny


SJP.pl


ostrobok

ryba mor­ska z pasem ostrych łusek wzdłuż boku


SJP.pl


ostrobokowate

ro­dzi­na ryb oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Ostro­bo­ko­wa­te (Ca­ran­gi­dae) – ro­dzi­na głów­nie mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych. Po­ła­wia­ne go­spo­dar­czo.

Wikipedia


ostrobokowaty

o ce­chach ostro­bo­ko­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


ostrobotnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. re­gion hi­sto­rycz­ny w środ­ko­wej Fin­lan­dii

 (1.2) geogr. adm. re­gion w Fin­lan­dii, po­ło­żo­ny w pro­win­cji Fin­lan­dia Za­chod­nia;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­bot­nia – re­gion hi­sto­rycz­ny w Fin­lan­dii
  • Ostro­bot­nia – współ­czes­ny re­gion ad­mi­ni­stra­cyj­ny w Fin­lan­dii

Wikipedia


ostrobramski

przy­miot­nik od: Ostra Brama


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ostrą Bramą, do­ty­czą­cy Ostrej Bramy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wi­ze­ru­nek Matki Bo­skiej Ostro­bram­skiej wi­siał u babci Au­gu­sty nad łóż­kiem.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostra Brama ż.

Wiktionary


ostroczepek

ostro­cze­pek łu­sko­wa­ty - ga­tu­nek msza­ków z ro­dzi­ny ostro­czep­ko­wa­tych


SJP.pl


ostroczepkowate

ro­dzi­na wą­tro­bow­ców


SJP.pl


ostroczuby

turak ostro­czu­by - ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny tu­ra­ko­wa­tych


SJP.pl


ostrodamski

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. am­ster­dam­ski, z Am­ster­da­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔˈdãmsʲci, AS: ostrodãmsʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrodomski

Wiktionary


ostrodomski

przy­miot­nik

 (1.1) stpol. am­ster­dam­ski, z Am­ster­da­mu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔˈdɔ̃msʲci, AS: ostrodõmsʹḱi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ostrodamski

Wiktionary


ostrodyżurowy

do­ty­czą­cy ostre­go dy­żu­ru


SJP.pl


ostrodzioby

ptak z ro­dzi­ny ostro­dzio­bów, za­miesz­ku­ją­cy lasy de­szczo­we Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl


ostrodziób

ptak z ro­dzi­ny ostro­dzio­bów, za­miesz­ku­ją­cy lasy de­szczo­we Ame­ry­ki Po­łud­nio­wej


SJP.pl

Ostro­dziób ("Oxy­run­cus cri­sta­tus") – ga­tu­nek ma­łe­go ptaka z ro­dzi­ny ostro­dzio­bów (Oxy­run­ci­dae), któ­rej jest je­dy­nym przed­sta­wi­cie­lem. Wy­stę­pu­je pla­mo­wo w Ame­ry­ce Cen­tral­nej i Po­łud­nio­wej – od Ko­sta­ry­ki do po­łud­nio­wo-wschod­niej Bra­zy­lii i skraj­nie pół­noc­no-wschod­niej Ar­gen­ty­ny.

Wikipedia


ostroga

1. me­ta­lo­wy ka­błąk z kol­cem lub zę­ba­tym kół­kiem, przy­pi­na­ny do butów, ułat­wia­ją­cy jeźdź­com pro­wa­dze­nie konia;
2. bo­dziec, za­chę­ta do dzia­ła­nia;
3. wy­ro­stek kost­ny po­kry­ty war­stwą ro­go­wą, znaj­du­ją­cy się na tyl­nej stro­nie kości śród­sto­pia niek­tó­rych pta­ków;
4. bu­dow­la mor­ska


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) jeźdz. ostro za­koń­czo­ny me­ta­lo­wy ka­błąk przy­pi­na­ny do butów, wspo­ma­ga­ją­cy dzia­ła­nie łydki;

 (1.2) środ. sport. strze­lect­wo część broni opie­ra­na o bark

 (1.3) anat. ornit. ostry wy­ro­stek z tyłu od­nó­ży ku­ra­ków

 (1.4) bot. ostro za­koń­czo­ny, po­dłu­go­wa­ty twór wy­stę­pu­ją­cy w bu­do­wie mor­fo­lo­gicz­nej niek­tó­rych kwia­tów;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ostro­ga – ak­ce­so­rium jeź­dziec­kie
  • ostro­ga – część kwia­tu niek­tó­rych ro­ślin
  • ostro­ga – długa chrząst­ka bie­gną­ca mię­dzy ogo­nem a piętą sta­no­wią­ca za­koń­cze­nie błony lot­nej nie­to­pe­rzy
  • ostro­ga – for­ma­cja skal­na, frag­ment ścia­ny wci­na­ją­cy się niżej od resz­ty tej ścia­ny
  • ostro­ga – zmo­dy­fi­ko­wa­ne szcze­ci­ny na od­nó­żach błon­kó­wek
  • ostro­ga – zro­go­wa­cia­ły wy­ro­stek kost­ny kości śród­sto­pia (tylna część) niek­tó­rych pta­ków
  • Ostro­ga – skała wspi­nacz­ko­wa na Wy­ży­nie Czę­sto­chow­skiej
  • Ostro­ga – szczyt w Kar­ko­no­szach
  • ostro­ga brze­go­wa – bu­dow­la hy­dro­tech­nicz­na
  • ostro­ga pię­to­wa – zmia­na zwy­rod­nie­nio­wa kości stóp
  • ostro­ga re­gu­la­cyj­na – bu­dow­la hy­dro­tech­nicz­na
  • ostro­ga Cod­ma­na – w me­dy­cy­nie ob­szar kości

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ostrogarz mos.

 przym. ostrogowy

Wiktionary


ostrogarz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) rzem. rze­mieśl­nik wy­ko­nu­ją­cy ostro­gi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostroga ż.

Wiktionary


ostrogi

1. me­ta­lo­wy ka­błąk z kol­cem lub zę­ba­tym kół­kiem, przy­pi­na­ny do butów, ułat­wia­ją­cy jeźdź­com pro­wa­dze­nie konia;
2. bo­dziec, za­chę­ta do dzia­ła­nia;
3. wy­ro­stek kost­ny po­kry­ty war­stwą ro­go­wą, znaj­du­ją­cy się na tyl­nej stro­nie kości śród­sto­pia niek­tó­rych pta­ków;
4. bu­dow­la mor­ska


SJP.pl


ostrogoci

lud ger­mań­ski


SJP.pl

Ostro­go­ci, Goci wschod­ni lub Gre­u­tun­go­wie (dosł. „lu­dzie stepu”), ( Ostro­got­hi) – jedno z ple­mion ger­mań­skich.

W III w. i w 1. po­ło­wie IV w., tak jak wiele in­nych ple­mion ger­mań­skich, zbli­ży­li się do gra­nic Im­pe­rium Rzym­skie­go i osied­li­li się da­le­ko na wscho­dzie na pół­noc­nych wy­brze­żach Morza Czar­ne­go.

Wikipedia


ostrogocja

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) hist. geogr. rzad. Östergötland (uży­wa­ne zwy­kle w kon­tek­ście ty­tu­la­tu­ry mo­nar­szej)

Wiktionary


ostrogocki

do­ty­czą­cy Ostro­go­tów (ludu ger­mań­skie­go), cha­rak­te­ry­stycz­ny dla Ostro­go­tów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) hist. etn. zwią­za­ny z Ostro­go­ta­mi, do­ty­czą­cy Ostro­go­tów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrogot mos.

Wiktionary


ostrogon

1. ryba z ro­dzi­ny gu­ra­mio­wa­tych;
2. ży­ją­cy do dziś, sta­ro­żyt­ny sko­ru­piak z gro­ma­dy sta­ro­ra­ków


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­gon – przed­sta­wi­ciel rzędu (łac. Xip­ho­su­ra) z gro­ma­dy sta­ro­ra­ków; ina­czej: mie­czo­gon.
  • Ostro­gon (łac. Pse­u­dosph­ro­me­nus) – ro­dzaj ryb z ro­dzi­ny gu­ra­mio­wa­tych; ina­czej: wiel­ko­płetw, pse­u­do­wiel­ko­płetw lub pse­u­do­gu­ra­mi.
  • Ostro­go­nek duży – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych
  • Ostro­go­nek mały – ga­tu­nek ptaka z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych

Wikipedia


ostrogonek

ro­dzaj pta­ków z ro­dzi­ny garn­ca­rzo­wa­tych


SJP.pl


ostrogony

1. ryba z ro­dzi­ny gu­ra­mio­wa­tych;
2. ży­ją­cy do dziś, sta­ro­żyt­ny sko­ru­piak z gro­ma­dy sta­ro­ra­ków


SJP.pl

Ostro­go­ny (Xip­ho­su­ra) – gro­ma­da mor­skich, wszyst­ko­żer­nych sta­wo­no­gów z grupy szczę­ko­czuł­kow­ców (Eu­che­li­ce­ra­ta). Daw­niej uz­na­wa­ne były razem z wy­mar­ły­mi wiel­ko­ra­ka­mi i skor­pio­na­mi jako rząd wli­cza­ny do gro­ma­dy sta­ro­ra­ków (Me­ro­sto­ma­ta). Współ­cze­śnie żyją 4 ga­tun­ki sku­pio­ne w ro­dzi­nie skrzy­pło­czy (Li­mu­li­dae).

Wikipedia


ostrogot

czło­nek ludu ger­mań­skie­go bę­dą­ce­go wschod­nim odła­mem Gotów


SJP.pl


ostrogowiec

śró­dziem­no­mor­ska by­li­na o czer­wo­nych kwia­tach, na­le­żą­ca do ro­dzi­ny kozł­ko­wa­tych; bie­drzy­nek


SJP.pl

Ostro­go­wiec ("Cen­trant­hus") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny prze­wiert­nio­wa­tych ("Ca­pri­fo­lia­ce­ae"), z po­dro­dzi­ny "Va­le­ria­no­i­de­ae", daw­niej wy­o­dręb­nia­nej zwy­kle jako ro­dzi­na kozł­ko­wa­te ("Va­le­ria­na­ce­ae"). Do ro­dza­ju na­le­ży ok. 9–12 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w ob­sza­rze śró­dziem­no­mor­skim, przy czym sze­ro­ko roz­po­wszech­nio­ny w upra­wie ostro­go­wiec czer­wo­ny "C. ruber" w wielu miej­scach jest ga­tun­kiem in­wa­zyj­nym (np. w za­chod­niej czę­ści USA i w Afry­ce Po­łud­nio­wej). Upra­wia­ny jest jako ro­śli­na ozdob­na.

Wikipedia


ostrogowy

→ ostro­ga


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ostro­gą, do­ty­czą­cy ostro­gi

Wiktionary

Patrz:

ostroga

Powiązane:

 rzecz. ostroga ż.

Wiktionary


ostrogski

przy­miot­nik od: Ostróg (mia­sto na Ukra­i­nie)


SJP.pl


ostrogłów

1. ga­tu­nek re­ki­na z grupy ko­le­nioksz­tałt­nych, o sil­nie wy­dłu­żo­nym, wą­skim pysku; koleń kol­co­bro­dy;
2. ostro­głów polny - po­pu­lar­ny, nie­wiel­ki plusk­wiak z ro­dzi­ny skocz­ko­wa­tych


SJP.pl


ostroja

ro­śli­na z ro­dzi­ny ostro­jo­wa­tych, po­spo­li­ta w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej, w Pol­sce ho­do­wa­na jako ro­śli­na do­nicz­ko­wa


SJP.pl


ostrojebiec

męż­czyz­na lu­bią­cy upra­wiać seks i ro­bią­cy to w spo­sób agre­syw­ny


SJP.pl


ostrojowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców


SJP.pl

Ostro­jo­wa­te ("Ges­ne­ria­ce­ae" Du­mort.) – ro­dzi­na ro­ślin z rzędu jas­no­tow­ców ("La­mia­les"). Obej­mu­je ponad 147 ro­dza­jów z ok. 3460 ga­tun­ka­mi. Wy­stę­pu­ją one głów­nie na ob­sza­rach tro­pi­kal­nych i sub­tro­pi­kal­nych, z cen­trum zróż­ni­co­wa­nia w Afry­ce i na Ma­da­ga­ska­rze.

Wikipedia


ostrojowaty

o ce­chach ostro­jo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


ostrojęzyczny

daw­niej: zło­śli­wy, zjad­li­wy


SJP.pl


ostrokanciasty

ma­ją­cy ostre kanty, kra­wę­dzie; ostro­kra­wę­dzi­sty


SJP.pl


ostrokołowiec

po­tocz­nie: osoba jeż­dżą­ca na ro­we­rze z jed­no­bie­go­wym na­pę­dem po­zba­wio­nym wol­no­bie­gu


SJP.pl


ostrokołowy

zwią­za­ny z ro­we­rem o jed­no­bie­go­wym na­pę­dzie po­zba­wio­nym wol­no­bie­gu


SJP.pl


ostrokończasty

daw­niej: ostro, spi­cza­sto za­koń­czo­ny; ostro­koń­czy­sty


SJP.pl


ostrokrawędzisty

ma­ją­cy ostre kanty, kra­wę­dzie; ostro­kan­cia­sty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy ostre kra­wę­dzie, boki

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skała wyksz­tał­co­na jest w po­sta­ci nie­re­gu­lar­nych, ostro­kra­wę­dzi­stych lub w róż­nym stop­niu ogła­dzo­nych okru­chów.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔkravɛ̃ɲˈd͡ʑistɨ, AS: ostrokravẽńʒ́isty

Wiktionary


ostrokrywka

ostro­kryw­ka nie­par­ka - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kóz­ko­wa­tych


SJP.pl


ostrokrzew

krzew lub drzew­ko o wiecz­nie zie­lo­nych, skó­rza­stych, bły­szczą­cych li­ściach


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dendr. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Ilex|L.|ref=tak., ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ostro­krze­wo­wa­tych; krzew lub drze­wo zi­mo­zie­lo­ne o po­je­dyn­czych, skó­rza­stych, ciem­no­zie­lo­nych, ca­ło­brze­gich lub kol­cza­sto ząb­ko­wa­nych li­ściach i ku­li­stych owo­cach;

Wiktionary

Ostro­krzew ("Ilex" L.) – ro­dzaj ro­ślin z mo­no­ty­po­wej ro­dzi­ny ostro­krze­wo­wa­tych ("Aqu­i­fo­lia­ce­ae") z rzędu ostro­krze­wow­ców "Aqu­i­fo­lia­les"). Liczy ok. 570 – 600 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one głów­nie w sub­tro­pi­kal­nych stre­fach obyd­wu pół­kul na wszyst­kich kon­ty­nen­tach, przy czym cen­tra zróż­ni­co­wa­nia mają w Ame­ry­ce Po­łud­nio­wej i Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈstrɔkʃɛf, AS: ostrokšef

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrokrzewowiec m., ostrokrzewowate nmos.

 przym. ostrokrzewowy, ostrokrzewowaty

Wiktionary


ostrokrzewowate

ro­dzi­na ro­ślin okry­to­na­sien­nych z rzędu ostro­krze­wow­ców


SJP.pl


ostrokrzewowaty

o ce­chach ostro­krze­wo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


ostrokrzewowce

ogoń­czyk ostro­krze­wo­wiec - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl

Ostro­krze­wow­ce ("Aqu­i­fo­lia­les" Senft) – rząd ro­ślin okry­to­na­sien­nych. Obej­mu­je w za­leż­no­ści od uję­cia dwie lub trzy ro­dzi­ny z trze­ma ro­dza­ja­mi z 606 ga­tun­ka­mi. Ro­śli­ny te są sze­ro­ko roz­prze­strze­nio­ne w stre­fie mię­dzyz­wrot­ni­ko­wej, przy czym ro­dzaj ostro­krzew ma przed­sta­wi­cie­li także w stre­fie kli­ma­tu umiar­ko­wa­ne­go.

Wikipedia


ostrokrzewowiec

ogoń­czyk ostro­krze­wo­wiec - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl


ostrokół

płot, ogro­dze­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. wojsk. ele­ment daw­nych for­ty­fi­ka­cji w for­mie ogro­dze­nia z za­o­strzo­nych pali

Wiktionary

Ostro­kół – po­lo­wa bu­dow­la obron­na, wzno­szo­na na przed­po­lu, słu­żą­ca jako przesz­ko­da lub sta­no­wi­sko obron­ne. Two­rzo­no ją, wbi­ja­jąc w zie­mię dwa rzędy za­o­strzo­nych pali, tak by krzy­żo­wa­ły się u góry, two­rząc „X”. Ut­wo­rzo­na pod­wój­na linia za­o­strzo­nych kołów two­rzy­ła przesz­ko­dę. Dolne czę­ści pali można było opleść wi­kli­ną, two­rząc cią­głą ochro­nę – wów­czas ostro­kół mógł słu­żyć jako sta­no­wi­sko.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈstrɔkuw, AS: ostrokuu̯

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrokołowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) palisada, częstokół

Wiktionary


ostrokąt

1. trój­kąt, któ­re­go wszyst­kie kąty są ostre;
2. prze­sta­rza­łe: kąt ostry


SJP.pl


ostrokątny

ma­ją­cy kąty ostre


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy kąt ostry

Wiktionary


ostrolistny

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma li­ście ostro za­koń­czo­ne

Wiktionary


ostrolot

1. przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pta­ków z rzędu wró­blo­wych;
2. ostro­lot musz­lo­wiak - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ostro­lot (Ar­ta­mus) – ro­dzaj ptaka z ro­dzi­ny ostro­lo­tów
  • ostro­lot – człon ro­dza­jo­wy zwy­cza­jo­wych nazw ga­tun­ko­wych niek­tó­rych mo­ty­li z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych:
    • ostro­lot musz­lo­wiak (Cam­pa­ea mar­ga­ri­ta­ta)
    • ostro­lot kre­sko­wiak, ostro­lot świer­czy­niak (Hy­la­ea fa­scia­ria)

Wikipedia


ostroloty

1. przed­sta­wi­ciel ro­dzi­ny pta­ków z rzędu wró­blo­wych;
2. ostro­lot musz­lo­wiak - ga­tu­nek ćmy z ro­dzi­ny mier­ni­kow­co­wa­tych


SJP.pl

Ostro­lo­ty (Ar­ta­mi­dae) – ro­dzi­na pta­ków z po­drzę­du śpie­wa­ją­cych w obrę­bie rzędu wró­blo­wych (Pas­se­ri­for­mes).

Wikipedia


ostromice

Ostro­mi­ce (do 1945 niem. "Wu­ster­mitz") – wieś w pół­noc­no-za­chod­niej Pol­sce, w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie ka­mień­skim, w gmi­nie Wolin. Wieś ma formę uli­ców­ki. W cen­trum wsi (dział­ka nr 45) ro­śnie to­po­la czar­na o ob­wo­dzie 550 cm, która zo­sta­ła uz­na­na za pom­nik przy­ro­dy. W miej­sco­wo­ści znaj­du­je się za­by­tek: ruina wia­tra­ka ho­len­der­skie­go, wy­bu­do­wa­ne­go w XIX wieku. Po wia­tra­ku zo­sta­ła tylko ce­gla­na sko­ru­pa, brak dachu i ja­kie­go­kol­wiek wy­po­sa­że­nia.

Wikipedia


ostromlecz

ro­śli­na ziel­na lub drze­wia­sta z ro­dzi­ny wil­czom­le­czo­wa­tych, za­wie­ra­ją­ca w pę­dach sok mlecz­ny, upra­wia­na w ce­lach ozdob­nych; eu­for­bia, wil­czom­lecz


SJP.pl


ostromleczowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mal­pi­giow­ców; wil­czom­le­czo­wa­te


SJP.pl


ostromleczowaty

o ce­chach ostrom­le­czo­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


ostromęczyn

Ostro­mę­czyn – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ło­sic­kim, w gmi­nie Pla­te­rów.

Wier­ni Ko­ścio­ła rzym­sko­ka­to­lic­kie­go na­le­żą do pa­ra­fii św. Woj­cie­cha w Gór­kach.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bial­sko­pod­la­skie­go.

Wikipedia


ostronogowate

o ce­chach ostro­no­go­wa­tych (ro­dzi­na tor­ba­czy)


SJP.pl


ostronogowaty

o ce­chach ostro­no­go­wa­tych (ro­dzi­na tor­ba­czy)


SJP.pl


ostronos

ssak z ro­dzi­ny szo­pów; zdeb


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • rybę z ro­dzi­ny lam­no­wa­tych:
    • ostro­nos at­lan­tyc­ki (Isu­rus oxy­rin­chus), rekin ostro­no­sy
    • ostro­nos dłu­go­płet­wy (Isu­rus pa­u­cus)
  • rybę z ro­dzi­ny ro­zdym­ko­wa­tych
    • ostro­nos czar­no­pla­my (Cant­hi­ga­ster so­lan­dri), ina­czej ro­zdym­ka ostro­no­sa
    • ostro­nos wa­len­ty­nek (Cant­hi­ga­ster va­len­ti­ni), ina­czej ro­zdym­ka wa­len­tyn­ka
    • ostro­nos ha­waj­ski (Cant­hi­ga­ster jac­ta­tor)
    • ostro­nos ko­ro­nia­sty (Cant­hi­ga­ster co­ro­na­ta)
  • ostro­nos cier­ni­sty − wła­ści­wie dłu­go­nos cier­ni­sty (Ma­cro­gnat­hus acu­le­a­tus) − ryba z ro­dzi­ny dłu­go­no­so­wa­tych
  • Nasua (ostro­no­sy) − ro­dzaj z ro­dzi­ny szo­po­wa­tych, obej­mu­ją­cy ga­tun­ki
    • ostro­nos rudy (Nasua nasua), ina­czej koati
    • ostro­nos bia­ło­no­sy (Nasua na­ri­ca)

Wikipedia


ostronóg

ostro­nóg nek­ta­ro­wy - ssak przy­po­mi­na­ją­cy mysz, odży­wia­ją­cy się nek­ta­rem i pył­kiem kwia­to­wym


SJP.pl


ostroogonowy

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma szpi­cza­sty ogon

Wiktionary


ostropest

ostro­pest pla­mi­sty - ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych; po­cho­dzi z ob­sza­ru śró­dziem­no­mor­skie­go, upra­wia­na na ja­rzy­nę lub jako ro­śli­na ozdob­na; pstrok


SJP.pl

Ostro­pest ("Si­ly­bum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych. Obej­mu­je dwa ga­tun­ki. Wy­stę­pu­ją one na­tu­ral­nie w stre­fie śró­dziem­no­mor­skiej, w znacz­nej czę­ści Eu­ro­py i za­chod­niej Azji. W Pol­sce spo­ty­ka­ny jest w upra­wie ostro­pest pla­mi­sty "Si­ly­bum ma­ria­num".

Wikipedia


ostropiec

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. drew­nia­ny ste­laż, drąg ze szcze­bla­mi lub świerk z czę­ścio­wo ob­cię­ty­mi ga­łę­zia­mi, wbity w zie­mię, na któ­rym ukła­da się i suszy siano lub zboże

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rzad. war. ostropec

Wiktionary


ostropyski

bu­szo­wiec ostro­py­ski - ga­tu­nek ryby z ro­dzi­ny łaź­co­wa­tych


SJP.pl


ostropłetwcowate

ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych; ostro­płet­wo­wa­te


SJP.pl

Ostro­płetw­co­wa­te, [] (Pho­li­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych.

Wikipedia


ostropłetwiec

Ostro­płet­wiec ("Pho­lis gun­nel­lus") – ga­tu­nek mor­skiej ryby z ro­dzi­ny ostro­płetw­co­wa­tych (Pho­li­dae).

Wikipedia


ostropłetwowate

ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych; ostro­płetw­co­wa­te


SJP.pl


ostropłetwowaty

o ce­chach ostro­płet­wo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


ostroroski

przy­miot­nik od: Ostro­róg


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ostro­ro­giem, do­ty­czą­cy Ostro­ro­ga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostroróg mrz.

Wiktionary


ostrorożanin

miesz­ka­niec Ostro­ro­ga (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ostrorożanka

miesz­kan­ka Ostro­ro­ga (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ostroróg

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Ostro­róg – mia­sto w woj. wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie sza­mo­tul­skim, po­ło­żo­ne nad Je­zio­rem Wiel­kim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ostro­róg. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do woj. poz­nań­skie­go.

Ostro­róg jest jed­nym z najm­niej­szych miast w Pol­sce o po­wierzch­ni za­led­wie 1,25 km². Na ko­niec 2014 r. mia­sto za­miesz­ki­wa­ło 1989 osób.

Wikipedia


ostrosterny

1. pre­rio­kur ostro­ster­ny - ga­tu­nek du­że­go ptaka z ro­dzi­ny ku­ro­wa­tych; głu­szec ostro­ster­ny;
2. bie­gus ostro­ster­ny - ga­tu­nek wę­drow­ne­go ptaka z ro­dzi­ny be­ka­so­wa­tych;
3. wy­drzyk ostro­ster­ny - ga­tu­nek wę­drow­ne­go ptaka z ro­dzi­ny wy­drzy­ków; wy­drzyk pa­so­żyt­ny


SJP.pl


ostrostożkowaty

ma­ją­cy kształt ostre­go stoż­ka; ostro­stoż­ko­wy


SJP.pl


ostrostożkowy

ma­ją­cy kształt ostre­go stoż­ka; ostro­stoż­ko­wa­ty


SJP.pl


ostrosz

ryba z ro­dzi­ny żmij­ko­wa­tych; smocz­nik kol­czak


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrosz – szczyt w Kar­ko­no­szach, w obrę­bie Po­gó­rza Kar­ko­no­skie­go
  • Ostrosz – szczyt (360 m n.p.m.) we Wzgó­rzach Dę­bo­wych koło Niem­czy
  • ostrosz, ostrosz dra­kon – ryba z ro­dzi­ny ostro­szo­wa­tych
  • ostrosz (Pie­zo­do­rus) – ro­dzaj plusk­wia­ków z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych
    • Ostrosz, ostrosz rą­czy­co­wa­ty (Pie­zo­do­rus li­tu­ra­tus) – ga­tu­nek plusk­wia­ka z ro­dzi­ny tar­czów­ko­wa­tych

Wikipedia


ostroszowate

ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych


SJP.pl

Ostro­szo­wa­te (Tra­chi­ni­dae) – ro­dzi­na mor­skich ryb oko­nioksz­tałt­nych (Per­ci­for­mes).

Wikipedia


ostroszowaty

o ce­chach ostro­szo­wa­tych (ro­dzi­na ryb)


SJP.pl


ostroszowice

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. wieś w Pol­sce;

Wiktionary

Ostro­szo­wi­ce (niem. "We­i­gels­dorf") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie dol­no­ślą­skim, na Przed­gó­rzu Su­dec­kim, w po­wie­cie dzier­żo­niow­skim, w gmi­nie Dzier­żo­niów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W maju 1945 roku Ostro­szo­wi­ce zo­sta­ły za­ję­te przez woj­ska ra­dziec­kie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostroszowiczanin m., ostroszowiczanka ż.

 przym. ostroszowicki

Wiktionary


ostroszowiczanin

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ostro­szo­wic

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W 2011 roku w Ostro­szo­wi­cach miesz­ka­ło 1845 ostro­szo­wi­czan.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostroszowice lm nm.

:: fż. ostroszowiczanka ż.

 przym. ostroszowicki

Wiktionary


ostrosłup

bryła ge­o­me­trycz­na, któ­rej pod­sta­wą jest wie­lo­kąt, a ścia­na­mi bocz­ny­mi są trój­ką­ty o wspól­nym wierz­choł­ku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geom. bryła o wie­lo­ką­cie w pod­sta­wie i trój­kąt­nych ścia­nach bocz­nych zbie­ga­ją­cych się w jed­nym punk­cie;

Wiktionary

Ostro­słup – wie­lo­ścian, w któ­rym tylko jeden wierz­cho­łek leży poza wspól­ną pła­szczyz­ną; jest na­zy­wa­na pła­szczyz­ną pod­sta­wy, a nie­na­le­żą­cy do niej wierz­cho­łek – wierz­choł­kiem ostro­słu­pa. Rów­no­waż­nie: jedna ze ścian to do­wol­ny wie­lo­kąt, a po­zo­sta­łe to trój­ką­ty ze wspól­nym wierz­choł­kiem. Trój­ką­ty te są znane jako ścia­ny bocz­ne, a po­zo­sta­ła ścia­na jako pod­sta­wa, przy czym ona też może być trój­ką­tem, czy­niąc ten po­dział umow­nym.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostro­słup o trój­kąt­nej pod­sta­wie ma czte­ry ścia­ny i na­zy­wa­ny jest czwo­ro­ścia­nem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstrɔswup, AS: ostrosu̯up

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrosłupowy

Wiktionary


ostrosłupowy

→ ostro­słup


SJP.pl

Patrz:

ostrosłup

ostrouchy

ma­ją­cy krót­kie, sto­ją­ce uszy


SJP.pl


ostrouszny

nocek ostro­usz­ny - ga­tu­nek nie­to­pe­rza; nocek wschod­ni, nocek ostro­u­chy


SJP.pl


ostrowczanin

miesz­ka­niec Ostrow­ca Świę­to­krzy­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ostrow­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­lę ostrow­cza­nie pójdą do urn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrowie n., Ostrowie n., Ostrowiec mrz., Ostrowiecka ż., Ostrowiecki mos., ostrowieckość ż., ostrów ż., Ostrów ż.

:: fż. ostrowczanka ż.

 przym. ostrowiecki

 przysł. ostrowiecko

Wiktionary


ostrowczanka

miesz­kan­ka Ostrow­ca Świę­to­krzy­skie­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ostrow­ca

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiele ostrow­cza­nek ko­rzy­sta z pro­gra­mu bez­płat­nych badań.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrowie n., Ostrowie n., Ostrowiec mrz., Ostrowiecka ż., Ostrowiecki mos., ostrowieckość ż., ostrów ż., Ostrów ż.

:: fm. ostrowczanin mos.

 przym. ostrowiecki

 przysł. ostrowiecko

Wiktionary


ostrowianin

miesz­ka­niec Ostro­wa (Ma­zo­wiec­kie­go, Lu­bel­skie­go i in.), Ostro­wi Ma­zo­wiec­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ostro­wa lub Ostro­wi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W nie­dzie­lę ostro­wia­nie pójdą do urn.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrów ż., Ostrów mrz./ż.

:: fż. ostrowianka ż.

 przym. ostrowski

Wiktionary


ostrowianka

miesz­kan­ka Ostro­wa (Wiel­ko­pol­skie­go, Lu­bel­skie­go i in.), Ostro­wi Ma­zo­wiec­kiej


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ostro­wa lub Ostro­wi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrów ż., Ostrów mrz./ż.

:: fm. ostrowianin mos.

 przym. ostrowski

Wiktionary


ostrowice

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ostro­wi­ce ( Wu­ster­witz) – wieś so­łec­ka w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie draw­skim, w gmi­nie Draw­sko Po­mor­skie. W la­tach 1945–1954 i 1973–2018 sie­dzi­ba zlik­wi­do­wa­nej w 2019 roku gminy Ostro­wi­ce. [], a 31 grud­nia 2017 – 489.

Wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Ostro­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa ko­sza­liń­skie­go.

Wikipedia


ostrowicki

przy­miot­nik od: Ostro­wi­ce, Ostro­wi­te


SJP.pl


ostrowidz

1. czło­wiek ma­ją­cy dobry wzrok;
2. daw­niej: ryś


SJP.pl


ostrowie

1. wyspa
2. krata u okien w daw­nych bu­dow­lach obron­nych
3. kępa po­ro­sła ro­ślin­no­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) książk. także poet. wyspa

 (1.2) kępa po­ro­śnię­ta ro­ślin­no­ścią

 (1.3) hist. zam­ko­wa krata okien­na

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­wie – część wsi Ol­cho­wiec, w wo­je­wództ­wie lu­bel­skim, w po­wie­cie chełm­skim, w gmi­nie Wierz­bi­ca
  • Ostro­wie – część wsi Kon­dra­jec, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie płoń­skim, w gmi­nie So­cho­cin
  • Ostro­wie – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie au­gu­stow­skim, w gmi­nie Szta­bin
  • Ostro­wie – wieś w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w pow. so­kól­skim, w gmi­nie Dą­bro­wa Bia­ło­stoc­ka
  • Ostro­wie – dawna gro­ma­da
  • Ostro­wie – wieś w ob­wo­dzie brze­skim, w re­jo­nie ma­ło­ryc­kim, w siel­so­wie­cie Czer­nia­ny
  • Ostro­wie – wieś w ob­wo­dzie miń­skim, w re­jo­nie stoł­pec­kim, w siel­so­wie­cie Szasz­ki
  • Ostro­wie – wieś w ob­wo­dzie wo­łyń­skim, w re­jo­nie ko­wel­skim

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ostrowczanin mos., ostrowczanka ż., Ostrowie n., Ostrowiec mrz., Ostrowiecka ż., Ostrowiecki mos., ostrowieckość ż., ostrów ż., Ostrów ż.

 przym. ostrowiecki

 przysł. ostrowiecko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) ostrów

Wiktionary


ostrowiec

1. mia­sto na Bia­ło­ru­si;
2. nazwa kilku wsi w Pol­sce;
3. nazwa kilku je­zior w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto Ostro­wiec Świę­to­krzy­ski w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim;

 (1.2) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­dzie­się­ciu miej­sco­wo­ści w Pol­sce;

 (1.3) geogr. mia­sto na Bia­ło­ru­si;

 (1.4) geogr. nazwa kilku je­zior w Pol­sce

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­wiec – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Ostro­wiec – osada w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Ostro­wiec – wieś w woj. łódz­kim, w pow. ło­wic­kim, w gmi­nie Ko­cie­rzew Po­łud­nio­wy
  • Ostro­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gró­jec­kim, w gmi­nie Chy­nów
  • Ostro­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. so­ko­łow­skim, w gmi­nie Repki
  • Ostro­wiec – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. my­śli­bor­skim, w gmi­nie Dębno
  • Ostro­wiec – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. sła­wień­skim, w gmi­nie Ma­le­cho­wo
  • Ostro­wiec – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz
  • Ostro­wiec – część mia­sta Lu­ba­czów, do 1934 sa­mo­dziel­na wieś
  • Ostro­wiec – je­zio­ro w woj. lu­bu­skim, pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Ostro­wiec – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. draw­skim, w gmi­nie Ostro­wi­ce
  • Ostro­wiec – je­zio­ro w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie wa­łec­kim, w gmi­nie Wałcz, po­ło­żo­ne w po­bli­żu wsi Ostro­wiec

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W 1613 Ostrow­co­wi na­da­no prawa miej­skie.

 (1.3) W dniu 14 czerw­ca 2007 roku pre­zy­dent Bia­ło­ru­si, uka­zem nr 279, zat­wier­dził obec­ne sym­bo­le Ostrow­ca – herb i flagę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrowczanin mos., ostrowczanka ż., ostrowie n., Ostrowie n., Ostrowiecka ż., Ostrowiecki mos., ostrowieckość ż., Ostrowo n., ostrów ż., Ostrów ż.

 przym. ostrowiecki

 przysł. ostrowiecko

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Ostrowiec Świętokrzyski

Wiktionary


ostrowiecki

przy­miot­nik od: Ostro­wiec Świę­to­krzy­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ostrow­cem Świę­to­krzy­skim, do­ty­czą­cy Ostrow­ca Świę­to­krzy­skie­go

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrowieckość ż., ostrowie n., Ostrowiec mrz., ostrowczanin mos., ostrowczanka ż.

Wiktionary


ostrowieckość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co ostro­wiec­kie, ty­po­we dla Ostrow­ca lub jego miesz­kań­ców

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrowczanin mos., ostrowczanka ż., ostrowie n., Ostrowie n., Ostrowiec mrz., Ostrowiecka ż., Ostrowiecki mos., Ostrowo n., ostrów ż., Ostrów ż.

 przym. ostrowiecki

 przysł. ostrowiecko

Wiktionary


ostrowieczno

Ostro­wiecz­no – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie śrem­skim, w gmi­nie Dolsk.

Wikipedia


ostrowin

Ostro­win (niem. "Oster­we­in") – miej­sco­wość w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie ostródz­kim, w gmi­nie Ostró­da. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

Miej­sco­wość znaj­du­je się w po­bli­żu dwóch je­zior: Ostro­wiń­skie­go i Wi­dłow­skie­go (tzw.

Wikipedia


ostrowite

1. wieś w Pol­sce;
2. je­zio­ro w Parku Na­ro­do­wym Bory Tu­chol­skie


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­wi­te – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. go­lub­sko-do­brzyń­skim, w gmi­nie Golub-Do­brzyń
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Lipno
  • Ostro­wi­te – ko­lo­nia wieś Ostro­wi­te w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. lip­now­skim, w gmi­nie Lipno
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Brzu­ze
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. świec­kim, w gmi­nie Lnia­no
  • Ostro­wi­te – osada w woj. lu­bu­skim, w po­wie­cie strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, w gmi­nie Do­bie­gniew
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Lip­ni­ca
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Choj­ni­ce
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. choj­nic­kim, w gmi­nie Czersk
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Pszczół­ki
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. gdań­skim, w gmi­nie Suchy Dąb
  • Ostro­wi­te – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Su­lę­czy­no

Wikipedia


ostrowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­wo – część mia­sta Ja­ni­ko­wo
  • Ostro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Gniew­ko­wo
  • Ostro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Ostro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Strzel­no
  • Ostro­wo – osada leśna w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. mo­gi­leń­skim, w gmi­nie Strzel­no
  • Ostro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. na­kiel­skim, w gmi­nie Mro­cza
  • Ostro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. tu­chol­skim, w gmi­nie Cek­cyn
  • Ostro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. wą­brze­skim, w gmi­nie Płuż­ni­ca
  • Ostro­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Miast­ko
  • Ostro­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. kar­tu­skim, w gmi­nie Stę­ży­ca
  • Ostro­wo – wieś w woj. po­mor­skim, w pow. puc­kim, w gmi­nie Wła­dy­sła­wo­wo
  • Ostro­wo – osada w woj. war­miń­sko-ma­zur­skim, w pow. goł­dap­skim, w gmi­nie Du­be­nin­ki

Wikipedia


ostrowski

przy­miot­nik od: Ostrów, Ostrów Ma­zo­wiec­ka, Ostrów Tum­ski, Ostrów Wiel­ko­pol­ski


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ostro­wa lub Ostro­wi, zwią­za­ny z Ostro­wem lub Ostro­wią

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrow­ski – pol­skie naz­wi­sko. We­dług da­nych z lat 90. XX wieku w Pol­sce no­si­ło je 38 942 osób.
  • Adam Ostrow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Alek­san­der Ostrow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • An­drzej Ostrow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • An­to­ni Ostrow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Artur Ostrow­ski (ur. 1968) – po­li­tyk, poseł na Sejm V i VI ka­den­cji
  • Bo­le­sław Ostrow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)
  • Ce­za­ry Ostrow­ski (ur. 1962) – pla­styk, muzyk i dzien­ni­karz
  • Da­niel Ostrow­ski (1762–1831) – bi­skup, su­fra­gan gnieź­dzień­ski i war­szaw­ski w pier­wszej po­ło­wie XIX wieku
  • Ed­ward Fe­liks Ostrow­ski (1816–1859) – le­karz we­te­ry­na­rii i po­dróż­nik pol­ski
  • Fe­li­cjan Ostrow­ski – pod­sto­li trem­bo­wel­ski, skarb­nik sa­noc­ki, pod­sta­ro­ści trem­bo­wel­ski, pi­sarz grodz­ki ha­lic­ki
  • Hen­ryk Ostrow­ski (ujed­noz­nacz­nie­nie)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Słoń­ce ra­do­śnie od­bi­ja­ło swój blask w oknach ostrow­skich ka­mie­ni­czek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrów ż., Ostrów mrz./ż., ostrowianin mos., ostrowianka ż.

Wiktionary


ostrowsko

przy­miot­nik od: Ostrów, Ostrów Ma­zo­wiec­ka, Ostrów Tum­ski, Ostrów Wiel­ko­pol­ski


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrow­sko − wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Unie­jów
  • Ostrow­sko − wieś w woj. ma­ło­pol­skim, w pow. no­wo­tar­skim, w gmi­nie Nowy Targ
  • Ostrow­sko – dawna gro­ma­da

Wikipedia


ostrowłosy

o psie: ma­ją­cy ostrą, sztyw­ną, kłu­ją­cą sierść


SJP.pl


ostrozębny

1. kor­nik ostro­zęb­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych;
2. kor­ni­czek ostro­zęb­ny - ga­tu­nek chrzą­szcza z ro­dzi­ny kor­ni­ko­wa­tych;
3. wid­licz­ka ostro­zęb­na - ga­tu­nek ro­ślin z ro­dzi­ny wid­licz­ko­wa­tych


SJP.pl


ostrołuk

łuk go­tyc­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ar­chit. łuk, któ­re­go szczyt pow­stał z prze­cię­cia się dwóch frag­men­tów okrę­gu;

Wiktionary

Ostro­łuk (łuk ostry) – łuk, któ­re­go szczyt pow­stał z prze­cię­cia się dwóch frag­men­tów okrę­gu. Wy­stę­pu­je w póź­nym ro­ma­niz­mie i go­ty­ku, a także w ar­chi­tek­tu­rze is­la­mu. Za­sto­so­wa­nie ostro­łu­ku w ar­chi­tek­tu­rze go­tyc­kiej poz­wo­li­ło mię­dzy in­ny­mi na unie­za­leż­nie­nie sze­ro­ko­ści naw bocz­nych od sze­ro­ko­ści nawy głów­nej w ko­ścio­łach ba­zy­li­ko­wych.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ostrołukowy

Wiktionary


ostrołódka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych


SJP.pl

Ostro­łód­ka ("Oxy­tro­pis") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych (mo­tyl­ko­wa­tych). Licz­ba ga­tun­ków okre­śla­na jest zwy­kle na ponad 300, ale we­dług bazy tak­so­no­micz­nej "Plants of the World on­li­ne" do ro­dza­ju na­le­ży ponad 600 ga­tun­ków. Róż­ni­ce te odz­wier­cied­la­ją trud­no­ści tak­so­no­micz­ne, jakie wy­ni­ka­ją z po­do­bień­stwa wielu ga­tun­ków i two­rze­nia mie­szań­ców o ce­chach poś­red­nich.

Wikipedia


ostrołęcki

przy­miot­nik od: Ostro­łę­ka


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Ostro­łę­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔˈwɛ̃nt͡sʲci, AS: ostrou̯ẽncʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrołęka, ostrołęczanin, ostrołęczanka

Wiktionary


ostrołęckie

przy­miot­nik od: Ostro­łę­ka


SJP.pl


ostrołęczanin

miesz­ka­niec Ostro­łę­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ostro­łę­ki

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Ostro­łę­ki, uro­dzo­na w Ostro­łę­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­jo­wa in­sce­ni­za­cja jed­ne­go z epi­zo­dów Pow­sta­nia Li­sto­pa­do­we­go, przez ostro­łę­czan na­zy­wa­na po pro­stu bitwą, to jedna z naj­więk­szych atrak­cji na­sze­go mia­sta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔwɛ̃n͇ˈt͡ʃãɲĩn, AS: ostrou̯ẽṇčãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrołęka ż.

:: fż. ostrołęczanka ż.

 przym. ostrołęcki

Wiktionary


ostrołęczanka

miesz­kan­ka Ostro­łę­ki


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ostro­łę­ki

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Ostro­łę­ki, uro­dzo­na w Ostro­łę­ce

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W naj­bliż­szy wto­rek wszyst­kie ostro­łę­czan­ki za­pra­sza­my na bez­płat­ne ba­da­nia cy­to­lo­gicz­ne.

 (1.2) Cho­ciaż nie je­stem ro­do­wi­tą ostro­łę­czan­ką, to bar­dzo do­brze znam pro­ble­my na­sze­go mia­sta i dla­te­go za­mie­rzam kan­dy­do­wać na za­szczyt­ny urząd pre­zy­den­ta Ostro­łę­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔwɛ̃n͇ˈt͡ʃãnka, AS: ostrou̯ẽṇčãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrołęka ż.

:: fm. ostrołęczanin m.

 przym. ostrołęcki

Wiktionary


ostrołęka

mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, nad Nar­wią;

Wiktionary

Ostro­łę­ka – mia­sto na pra­wach po­wia­tu w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim. Leży nad rzeką Narew. Sie­dzi­ba po­wia­tu ostro­łęc­kie­go. W la­tach 1975–1998 sto­li­ca wo­je­wództ­wa ostro­łęc­kie­go. Oś­ro­dek usług oraz prze­my­słu ener­ge­tycz­ne­go, bu­dow­la­ne­go, ce­lu­lo­zo­wo-pa­pier­ni­cze­go i spo­żyw­cze­go. Oś­ro­dek fol­klo­ru kur­piow­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cho­ciaż nie je­stem ro­do­wi­tą ostro­łę­czan­ką, to bar­dzo do­brze znam pro­ble­my na­sze­go mia­sta i dla­te­go za­mie­rzam kan­dy­do­wać na za­szczyt­ny urząd pre­zy­den­ta Ostro­łę­ki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrołęczanin, ostrołęczanka

 przym. ostrołęcki

Wiktionary


ostrość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) prze­jaw bycia ostrym (jak nóż)

 (1.2) fot. wy­ra­zi­stość szcze­gó­łów obra­zu

 (1.3) wy­ra­zi­stość wi­dze­nia, słu­chu, węchu

 (1.4) su­ro­wość sądów

 (1.5) wy­ra­zi­stość rysów twa­rzy

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrość w lo­gi­ce
  • Ostrość w fo­to­gra­fii
  • Ostrość wi­dze­nia

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. ostrze n., ostrzenie n., ostrzyciel m., ostrzałka ż.

 czas. ostrzyć ndk., naostrzać ndk., zaostrzać ndk., zaostrzyć dk., naostrzyć dk.

 przym. ostry, ostrawy, ostrzowy

 przysł. ostro

Wiktionary


ostrożanka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Ostro­żan­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie świę­to­krzy­skim, w po­wie­cie sta­ra­cho­wic­kim, w gmi­nie Mi­rzec. Ma sta­tus so­łect­wa.

W la­tach 1954–1968 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Ostro­żan­ka, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie Ja­sie­niec Ił­żec­ki. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kie­lec­kie­go.

Wikipedia


ostrożeniowy

→ ostro­żeń


SJP.pl

Patrz:

ostrożeń

ostrożeń

ro­śli­na z ro­dzi­ny zło­żo­nych, w Pol­sce po­spo­li­cie wy­stę­pu­je ostro­żeń polny, na­zy­wa­ny ostem


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostro­żeń – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny astro­wa­tych
  • Ostro­żeń Pier­wszy – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie So­bo­lew.
  • Ostro­żeń Drugi – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie So­bo­lew
  • Ostro­żeń Trze­ci – ko­lo­nia w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Że­le­chów

Wikipedia


ostrożniactwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. nad­mier­nie ostroż­ne po­stę­po­wa­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrożniak m., ostrożność ż.

 przym. ostrożny

 przysł. ostrożnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asekuranctwo

Wiktionary


ostrożniak

osoba prze­sad­nie ostroż­na, ucie­ka­ją­ca przed od­po­wie­dzial­no­ścią


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. osoba oka­zu­ją­ca ostroż­ność, czę­sto prze­sad­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrożniactwo n.

Wiktionary


ostrożnica

Zo­bacz też: Ostroż­ni­ca w in­nych zna­cze­niach tej nazwy.

Ostroż­ni­ca (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Ostros­nitz, 1938-1945 "Schne­i­den­burg") – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie kę­dzie­rzyń­sko-ko­ziel­skim, w gmi­nie Pa­wło­wicz­ki.

W la­tach 1975–1998 wieś po­ło­żo­na była w ów­czes­nym wo­je­wództ­wie opol­skim.

Wikipedia


ostrożnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ostroż­ny, uważ­ny

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) M., B. i W. lm. od: ostro­żeń

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zło­dziej ostroż­nie wyjął obraz z ram.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstrɔʒʲɲɛ, AS: ostrožʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrożniactwo n., ostrożność ż., nieostrożność ż.

 przym. ostrożny, ostrożniutki, nieostrożny

 przysł. z ostrożna, nieostrożnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważnie, uważnie, przezornie

Wiktionary


ostrożniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ostroż­nie


SJP.pl


ostrożniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ostroż­ny


SJP.pl


ostrożniutki

zdrob­nie­nie od: ostroż­ny


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zdrobn. od: ostroż­ny

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Bywał tak nie­tak­tow­ny, że mil­czał opo­zy­cyj­nie, a tym ośmie­lał in­nych, czę­sto star­szych od sie­bie, za­słu­żo­nych i na­gra­dza­nych, doś­wiad­czo­nych, a więc i ostroż­niut­kich.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɔˈʒʲɲutʲci, AS: ostrožʹńutʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 przysł. ostrożnie

Wiktionary


ostrożniś

czło­wiek prze­sad­nie ostroż­ny


SJP.pl


ostrożnościowy

opar­ty na ostroż­no­ści, za­pew­nia­ją­cy bez­pie­czeń­stwo


SJP.pl


ostrożność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdol­ność do dzia­ła­nia z roz­wa­gą

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrożny

 przysł. ostrożnie

 rzecz. ostrożniactwo n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) asekuracja, dbałość, przezorność, roztropność, rozwaga, troska, uwaga

Wiktionary


ostrożny

przy­miot­nik

 (1.1) po­stę­pu­ją­cy, za­cho­wu­ją­cy się i po­dej­mu­ją­cy de­cyz­je z roz­wa­gą, ma­ją­cy się na bacz­no­ści

 (1.2) zro­bio­ny, pow­zię­ty z roz­wa­gą, uważ­nie, oględ­nie; bę­dą­cy wy­ra­zem czy­jejś roz­wa­gi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Moja mama była bar­dzo ostroż­na. Za­wsze do sma­ro­wa­nia kro­mek chle­ba ma­słem da­wa­ła mi tępy nóż.

 (1.2) Pre­mier przed­sta­wił ostroż­ny plan za­ła­ta­nia dziu­ry bu­dże­to­wej.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstrɔʒnɨ, AS: ostrožny

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrożniuchny

 rzecz. ostrożność, stpol. ostróża, stpol. ostrożnik

 czas. przest. ostrożnieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) rozważny, baczny, uważny, przezorny, oględny

Wiktionary


ostruda

ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych; zy­za­nia, ryż wodny, zi­za­nia, owies wodny


SJP.pl


ostrugać

1. usu­nąć ostrym na­rzę­dziem z po­wierzch­ni cze­goś zew­nętrz­ną po­wło­kę, korę itp.;
2. wy­gła­dzić czymś ostrym, oskro­bać z cze­goś


SJP.pl


ostrużyna

1. to, co od­pa­dło przy stru­ga­niu cze­goś, obrób­ce me­ta­lu itp. w po­sta­ci wió­rów, opił­ków; ostru­ży­ny;
2. skór­ka skro­jo­na z wa­rzy­wa lub owocu; obier­ka, obie­rek, obie­rzy­na


SJP.pl


ostrużyny

to, co od­pa­dło przy stru­ga­niu cze­goś, obrób­ce me­ta­lu itp. w po­sta­ci wió­rów, opił­ków; ostru­ży­na


SJP.pl


ostry

1. o przed­mio­tach: taki, który ma wy­o­strzo­ną, tnącą kra­wędź;
2. o po­tra­wach: ma­ją­cy mocny, pie­ką­cy smak;
3. o obra­zie: wy­raź­ny, wy­ra­zi­sty;
4. pełen bru­tal­no­ści


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) taki, który ma kłu­ją­ce lub tnące za­koń­cze­nie

 (1.2) kulin. o po­tra­wie: ma­ją­cy in­ten­syw­ny smak, sil­nie od­czu­wa­ny, gry­zą­cy, pa­lą­cy

 (1.3) o za­pa­chu: in­ten­syw­ny, zwy­kle nie­przy­jem­ny

 (1.4) o amu­ni­cji: sto­so­wa­ny do za­bi­ja­nia

 (1.5) mat. o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniej­szy niż 90°

 (1.6) o zmy­słach: silny, o du­żych moż­li­wo­ściach od­bio­ru

 (1.7) o obra­zie: z do­brze wi­docz­ny­mi za­ry­sa­mi przed­mio­tów, wy­raź­ny

 (1.8) o nie­przy­jem­nych wa­run­kach po­go­do­wych: silny, in­ten­syw­ny

 (1.9) su­ro­wy, groź­ny

 (1.10) nie­u­przej­my, kry­tycz­ny

 (1.11) med. zwią­za­ny z na­gły­mi i sil­ny­mi ob­ja­wa­mi cho­ro­bo­wy­mi

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • O.S.T.R. (Ostry) – Adam Ostrow­ski – raper
  • Ostry – Mar­cin Ostrow­ski – raper
  • Ostry – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim (w Pa­śmie Błat­niej)
  • Ostry – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­skim (w Pa­śmie Stoż­ka i Czan­to­rii)
  • Ostry – szczyt w Be­ski­dzie Ślą­sko-Mo­raw­skim
  • Ostry – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ska­le­czy­łem się ostrym nożem.

 (1.2) Zakrz­tu­si­łem się ostrym sosem czosn­ko­wym.

 (1.3) Gdy wesz­li­śmy do piw­ni­cy, ude­rzył nas ostry smród ko­cie­go moczu.

 (1.4) Po­li­cja omył­ko­wo strze­la­ła do tłumu ostry­mi na­bo­ja­mi za­miast ga­zo­wy­mi i trzy osoby zgi­nę­ły.

 (1.5) Gór­ska droga jest pełna ostrych za­krę­tów.

 (1.6) Psy mają bar­dzo ostry węch i słuch, zaś słaby wzrok.

 (1.7) Ten apa­rat robi ładne, ostre zdję­cia.

 (1.8) W twarz wiał mu zimny, ostry wiatr.

 (1.9) Mimo że jako na­u­czy­ciel był bar­dzo ostry i wy­ma­ga­ją­cy, ucz­nio­wie da­rzy­li go ogrom­nym sza­cun­kiem.

 (1.10) Ta uwaga o moim miesz­ka­niu była tro­chę za ostra.

 (1.11) Mój syn prze­cho­dzi ostrą bia­łacz­kę szpi­ko­wą.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔstrɨ, AS: ostry

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrość ż., ostrzyciel m., ostrze n., ostrzenie n., zaostrzenie n., ostrzałka ż., ostrzeń m.

 czas. ostrzyć ndk., naostrzyć dk.

 przym. ostrzowy

 przysł. ostro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) pikantny

 (1.6) przenikliwy

 (1.7) wyrazisty

Wiktionary


ostryga

jeden z około 100 ga­tun­ków małży; ho­do­wa­ne i ja­da­ne od cza­sów sta­ro­żyt­nych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zool. kulin. osia­dły małż mor­ski ży­ją­cy w ła­wi­cach na przy­brzeż­nych ska­łach płyt­kich mórz, o dużym zna­cze­niu w prze­my­śle spo­żyw­czym;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ko­la­cja, ro­zu­mie się, jak zwy­kle: ostry­gi, ho­ma­ry, ryby, zwie­rzy­na, ale na za­koń­cze­nie, dla ama­to­rów, wie pani co?… Kasza!…

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstrɨɡa, AS: ostryga

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrygowate nmos.

 przym. ostrygowy, ostrygowaty

Wiktionary


ostrygi

jeden z około 100 ga­tun­ków małży; ho­do­wa­ne i ja­da­ne od cza­sów sta­ro­żyt­nych


SJP.pl


ostrygojad

nad­mor­ski ptak z siew­ko­wa­tych, ży­wią­cy się mię­cza­ka­mi i sko­ru­pia­ka­mi wy­do­by­wa­ny­mi z mułu pod­czas od­pły­wu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) ornit. czar­no-biały ptak nad­mor­ski o czer­wo­nych no­gach i dzio­bie;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔstrɨˈɡɔjat, AS: ostrygoi ̯at

Wiktionary


ostrygowate

ro­dzi­na osia­dłych małży nit­kos­krzel­nych, li­czą­ca około 100 ga­tun­ków


SJP.pl

Ostry­go­wa­te, ostry­gi (Ostre­i­dae) – ro­dzi­na osia­dłych małży nit­kos­krzel­nych z rzędu Ostre­o­i­da, li­czą­ca około [], m.in. ostry­ga ja­dal­na ("Ostrea edu­lis"), ostry­ży­ca ame­ry­kań­ska ("Cras­so­strea vir­gi­ni­ca") i ostry­ży­ca ja­poń­ska ("Cras­so­strea gigas"). Są uz­na­wa­ne za naj­cen­niej­sze mię­cza­ki ja­dal­ne, po­ła­wia­ne i ho­do­wa­ne.

Wikipedia


ostrygowaty

1. o ce­chach ostry­go­wa­tych (ro­dzi­na małży);
2. bocz­niak ostry­go­wa­ty - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny bocz­nia­ko­wa­tych


SJP.pl


ostrygowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z ostry­ga­mi, do­ty­czą­cy ostryg

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kie­dyś były tu po­dob­no naj­więk­sze znane ludz­ko­ści pola ostry­go­we, cią­gną­ce się wzdłuż po­łud­nio­we­go cypla Man­hat­ta­nu.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostryga ż., ostrygowate nmos.

 przym. ostrygowaty

Wiktionary


ostryż

ro­śli­na z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych, o barw­nych kwia­tach i mię­si­stych kłą­czach; kur­ku­ma, sza­fra­niec, żół­cień


SJP.pl

Ostryż, kur­ku­ma, sza­fra­ni­ca, żół­cień ("Cur­cu­ma" L.) – ro­dzaj bylin z ro­dzi­ny im­bi­ro­wa­tych. Za­li­cza się do niego 93–104 ga­tun­ków. Wy­stę­pu­ją one w tro­pi­kal­nej Azji. Za­wie­ra kur­ku­mi­nę, ma­ją­cą wła­ści­wo­ści prze­ciw­za­pal­ne. Licz­ne ga­tun­ki wy­ko­rzy­sty­wa­ne są jako źró­dło przy­praw (zwła­szcza wy­su­szo­ne i sprosz­ko­wa­ne kłą­cza ostry­żu dłu­gie­go, wy­ko­rzy­sty­wa­ne m.in.

Wikipedia


ostrzalnia

w tech­ni­ce: od­dział fa­bry­ki, w któ­rym ostrzy się stę­pio­ne na­rzę­dzia; ostrzar­nia


SJP.pl


ostrzarka

w tech­ni­ce: szli­fier­ka me­cha­nicz­na do ostrze­nia na­rzę­dzi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do ostrze­nia czę­ści ro­bo­czych na­rzę­dzi skra­wa­ją­cych

Wiktionary

Ostrzar­ka – urzą­dze­nie me­cha­nicz­ne słu­żą­ce do ostrze­nia czę­ści ro­bo­czych (ostrzy) na­rzę­dzi skra­wa­ją­cych. Ostrzar­ki me­cha­nicz­ne skła­da­ją się naj­czę­ściej ze szli­fier­ki i uchwy­tu do mo­co­wa­nia ostrzo­nych na­rzę­dzi.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostrzar­ki me­cha­nicz­ne skła­da­ją się naj­czę­ściej ze szli­fier­ki i uchwy­tu do mo­co­wa­nia.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsṭʃarka, AS: osṭšarka

Wiktionary

Powiązane:

 (1.1) ndk. ostrzyć, dk. naostrzyć, zaostrzyć odczas. ostrzenie

Wiktionary


ostrzarnia

w tech­ni­ce: od­dział fa­bry­ki, w któ­rym ostrzy się stę­pio­ne na­rzę­dzia; ostrzal­nia


SJP.pl


ostrzarz

ro­bot­nik wyk­wa­li­fi­ko­wa­ny w ostrze­niu na­rzę­dzi


SJP.pl


ostrzał

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) wojsk. strze­la­nie do kogoś, pro­wa­dze­nie ognia skie­ro­wa­ne­go na jakiś cel; ostrze­li­wa­nie

 (1.2) książk. przen. ostre, zma­so­wa­ne wy­stą­pie­nie prze­ciw­ko oso­bie lub zja­wi­sku

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsṭʃaw, AS: osṭšau̯

Wiktionary

Powiązane:

 czas. strzelać, ostrzeliwać ndk., ostrzelać dk.

 rzecz. ostrzeliwanie n., ostrzelanie n., strzał m.

 przym. strzelecki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obstrzał

Wiktionary


ostrzałka

1. przy­rząd do ręcz­ne­go ostrze­nia noży, no­ży­czek itp.; oseł­ka;
2. po­tocz­nie: na­rzę­dzie do ostrze­nia ołów­ków i kre­dek; tem­pe­rów­ka, stru­gaw­ka, stru­gacz­ka, pod­stru­gi­wacz­ka, za­stru­gacz­ka, ostrzyn­ka, stru­gar­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) pot. pro­ste na­rzę­dzie słu­żą­ce do ostrze­nia

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Albo ku­pi­my ostrzał­kę, albo bę­dzie­my mu­sie­li stale ku­po­wać nowe noże.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrze n., ostrzenie n., ostrzyciel mos., ostrzytko n., ostrość ż.

 czas. ostrzyć ndk.

 przym. ostry, ostrzowy

Wiktionary


ostrze

ostra, tnąca kra­wędź


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) część ro­bo­cza na­rzę­dzia do kra­ja­nia, ostre za­koń­cze­nie lub kra­wędź przed­mio­tu

 (1.2) przen. kry­tycz­na i uszczy­pli­wa część wy­po­wie­dzi

Wiktionary

Ostrze — ostra, tnąca kra­wędź lub ostry ko­niec na­rzę­dzia albo broni przez­na­czo­ną do prze­bi­ja­nia, sie­ka­nia, kro­je­nia lub skro­ba­nia po­wierzch­ni lub ma­te­ria­łów; De­fi­nio­wa­na naj­czę­ściej jako pła­ska część z bar­dzo cien­ką kra­wę­dzią uży­wa­ną do cię­cia — w ję­zy­ku pol­skim bar­dziej ko­ja­rzo­na z tą ostrą kra­wę­dzią. W przy­pad­ku na­rzę­dzi głów­na część ro­bo­cza — część tnąca; Ostrza są zwy­kle wy­ko­na­ne z ma­te­ria­łów, które są tward­sze niż te, na któ­rych mają być uży­wa­ne.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostrze tej sie­kie­ry już się stę­pi­ło.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsṭʃɛ, AS: osṭše

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrzałka ż., ostrzenie n., ostrość ż., ostrzyciel m., ostrzytko n.

 czas. ostrzyć ndk., naostrzyć dk.

 przym. ostry, ostrzowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) brzeszczot, klinga, głownia

Wiktionary


ostrzec

po­in­for­mo­wać o czymś nie­bez­piecz­nym lub nie­po­żą­da­nym, zwró­cić uwagę na nie­bez­pie­czeń­stwo


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|ostrze­gać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrzeganie n., ostrzeżenie n.

 czas. ostrzegać ndk.

 przym. ostrzegawczy

Wiktionary


ostrzegacz

w tech­ni­ce: ręcz­ne lub sa­mo­czyn­ne urzą­dze­nie na­daw­cze, wy­ko­rzy­sty­wa­ne w ukła­dach sy­gna­li­za­cji alar­mo­wej, prze­sy­ła­ją­ce sy­gna­ły do urzą­dzeń od­bior­czych


SJP.pl


ostrzeganie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ostrze­gać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsṭʃɛˈɡãɲɛ, AS: osṭšegãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostrzegać, ostrzec

 rzecz. ostrzeżenie n.

Wiktionary


ostrzegawczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób ostrze­gaw­czy

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrzegawczy

 rzecz. ostrzeżenie n.

Wiktionary


ostrzegawczość

cecha tego, co zwra­ca uwagę na nie­bez­pie­czeń­stwo lub in­for­mu­je o ne­ga­tyw­nych skut­kach cze­goś


SJP.pl


ostrzegawczy

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy ostrze­że­niem, ostrze­ga­ją­cy przed czymś, sy­gna­li­zu­ją­cy za­gro­że­nie, nie­bez­pie­czeń­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sły­chać ostrze­gaw­czy głos wszyst­kich dzwo­nów – pisał mel­bo­ur­neń­ski pu­bli­cy­sta. – Ostat­nie ba­da­nia wy­ka­za­ły, że na 872 876 ka­to­li­ków w Mel­bo­ur­ne tylko 228 591 uczę­szcza na nie­dziel­ne msze.

 (1.1) Po­li­cjant wi­dząc, że ban­dy­ta nie re­a­go­wał na wez­wa­nie do za­trzy­ma­nia się, oddał strzał ostrze­gaw­czy w po­wie­trze.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsṭʃɛˈɡaft͡ʃɨ, AS: osṭšegafčy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostrzegać ndk., ostrzec dk.

 przysł. ostrzegawczo

 rzecz. ostrzeżenie n.

Wiktionary


ostrzegać

cza­sow­nik

 (1.1) in­for­mo­wać o po­ten­cjal­nym nie­bez­pie­czeń­stwie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostrze­gam cię, uwa­żaj na sie­bie!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsṭʃɛɡat͡ɕ, AS: osṭšegać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrzeganie n., ostrzeżenie

 przym. ostrzegawczy

 czas. ostrzec dk., przestrzegać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) przestrzegać, upominać

Wiktionary


ostrzej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ostro


SJP.pl


ostrzejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: ostry


SJP.pl


ostrzelanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­da­nie serii strza­łów do ja­kie­goś celu

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsṭʃɛˈlãɲɛ, AS: osṭšelãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostrzelać dk., ostrzeliwać ndk.

 rzecz. ostrzeliwanie n., ostrzał m., strzelec mos., strzelanina ż.

 przym. strzelecki

Wiktionary


ostrzelać

1. obrzu­cić po­ci­ska­mi z broni pal­nej; ob­strze­lać;
2. przez czę­ste strze­la­nie wy­pró­bo­wać broń;
3. ostrze­lać się:
a) na­brać wpra­wy w strze­la­niu;
b) strze­lić do sie­bie wza­jem­nie


SJP.pl


ostrzeliwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) strze­la­nie do ja­kie­goś celu w spo­sób wie­lo­krot­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsṭʃɛlʲiˈvãɲɛ, AS: osṭšelʹivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrzelanie n., ostrzał m., strzelec mos., strzelanina ż.

 czas. ostrzeliwać ndk., ostrzelać dk.

 przym. strzelecki

Wiktionary


ostrzeliwać

1. obrzu­cać po­ci­ska­mi z broni pal­nej; ob­strze­li­wać;
2. przez czę­ste strze­la­nie wy­pró­bo­wy­wać broń;
3. ostrze­li­wać się:
a) na­bie­rać wpra­wy w strze­la­niu;
b) strze­lać do sie­bie wza­jem­nie


SJP.pl


ostrzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ostrzyć.

Wiktionary

Ostrze­nie – ter­min w że­glar­stwie okre­śla­ją­cy zmia­nę kursu na ostrzej­szy, tzn. na taki, w któ­rym kąt po­mię­dzy dia­me­tral­ną jach­tu a kie­run­kiem, z któ­re­go wieje wiatr, jest mniej­szy. Ostrze­nie zaz­wy­czaj od­by­wa się po­przez wy­chy­le­nie płet­wy ste­ro­wej w od­po­wied­nim kie­run­ku.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈsṭʃɛ̃ɲɛ, AS: osṭšẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrość ż., ostrze n., ostrzyciel m., ostrzytko n., ostrzałka ż.

 czas. ostrzyć

 przym. ostrzowy, ostry

 przysł. ostro

Wiktionary


ostrzeszek

daw­niej: okap dachu domu


SJP.pl


ostrzeszowianin

miesz­ka­niec Ostrze­szo­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ostrzeszowianka

miesz­kan­ka Ostrze­szo­wa (mia­sta w Pol­sce)


SJP.pl


ostrzeszowski

przy­miot­nik od: Ostrze­szów


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ostrze­szo­wem, do­ty­czą­cy Ostrze­szo­wem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wśród 18 no­wych za­ka­żo­nych ko­ro­na­wi­ru­sem w Wiel­ko­pol­sce sie­dem osób po­cho­dzi z po­wia­tu kę­piń­skie­go, który jest głów­nym ogni­skiem epi­de­mii w re­gio­nie, trzy z po­wia­tu ka­li­skie­go, po jed­nym z pil­skie­go, śrem­skie­go, ja­ro­ciń­skie­go, ostrze­szow­skie­go i tu­rec­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrzeszów mrz., ostrzeszowianin mos., ostrzeszowianka ż.

Wiktionary


ostrzeszyn

by­li­na z ro­dzi­ny ma­ran­to­wa­tych; ka­la­tea


SJP.pl


ostrzeszów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce;

 (1.2) geogr. adm. gmina w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim;

Wiktionary

Ostrze­szów ( Schild­berg) – mia­sto w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w Ka­li­skiem, na ziemi wie­luń­skiej, na Wzgó­rzach Ostrze­szow­skich, sie­dzi­ba po­wia­tu ostrze­szow­skie­go i gminy Ostrze­szów.

Ostrze­szów uzy­skał lo­ka­cję miej­ską przed 1283 ro­kiem. W końcu XVI wieku mia­sto kró­lew­skie w sta­ro­stwie ostrze­szow­skim w po­wie­cie ostrze­szow­skim wo­je­wództ­wa sie­radz­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Ostrzeszowianin mos., Ostrzeszowianka ż.

 przym. ostrzeszowski

Wiktionary


ostrzew

ro­śli­na z ro­dzi­ny tu­rzy­co­wa­tych


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrzew – ro­śli­na z ro­dzi­ny ci­bo­ro­wa­tych
  • Ostrzew – pień drze­wa z ocio­sa­ny­mi ga­łę­zia­mi, uży­wa­ny jako dra­bi­na, sto­jak na siano, przesz­ko­da lub mo­bi­lium her­bo­we
  • Ostrzew – wznie­sie­nie w po­łud­nio­wo-za­chod­niej Pol­sce, w Su­de­tach Środ­ko­wych, w Gó­rach So­wich.

Wikipedia


ostrzeń

ro­śli­na ziel­na z ro­dzi­ny szorst­ko­list­nych, ros­ną­ca na niżu, przy dro­gach i w la­sach


SJP.pl

Ostrzeń ("Cy­no­glos­sum") – ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ogó­recz­ni­ko­wa­tych. Obej­mu­je ok. 75–83 ga­tun­ków. Są to ro­śli­ny jed­no­rocz­ne, dwu­let­nie lub by­li­ny wy­stę­pu­ją­ce głów­nie na roz­le­głych ob­sza­rach Azji, 11 ga­tun­ków ro­śnie w Eu­ro­pie, nie­licz­ne ga­tun­ki rosną w gó­rach wschod­niej Afry­ki i na po­łud­nio­wym krań­cu tego kon­ty­nen­tu. W Pol­sce jako ga­tu­nek ro­dzi­my wy­stę­pu­je jeden ga­tu­nek – ostrzeń po­spo­li­ty "C. of­fi­ci­na­le". Poza tym obec­ny bywa jako przej­ścio­wo dzi­cze­ją­cy ostrzeń drob­no­za­dzior­ko­wy "C. mi­cro­glo­chin".

Wikipedia


ostrzeżenie

po­in­for­mo­wać o czymś nie­bez­piecz­nym lub nie­po­żą­da­nym, zwró­cić uwagę na nie­bez­pie­czeń­stwo


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) akt ostrze­ga­nia; prze­stro­ga przed czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To jest moje ostat­nie ostrze­że­nie, na­stęp­nym razem wy­la­tu­jesz z pracy!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ, AS: osṭšežẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrzeganie n.

 czas. ostrzegać, ostrzec

 przym. ostrzegawczy

 przysł. ostrzegawczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) napomnienie, przestroga, uwaga, upomnienie

Wiktionary


ostrzowy

→ ostrze


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z ostrzem, do­ty­czą­cy ostrza

Wiktionary

Patrz:

ostrze

Wymowa:

IPA: ɔˈsṭʃɔvɨ, AS: osṭšovy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrość ż., ostrze n., ostrzałka ż., ostrzenie n., ostrzyciel mos.

 czas. ostrzyć, naostrzyć, wyostrzyć

 przym. ostry

 przysł. ostro

Wiktionary


ostrzyc

trawa pa­stew­na do­ra­sta­ją­ca do wy­so­ko­ści 3 me­trów; mozga trzci­no­wa­ta


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ostrzy­gać)

 (1.1) ob­ciąć, skró­cić

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ostrzyc się (ndk. ostrzy­gać się)

 (2.1) ostrzyc (1.1) sa­me­go sie­bie

 (2.2) zo­stać ostrzy­żo­nym (1.1)

forma rze­czow­ni­ka.

 (3.1) D. lm. od: ostrzy­ca

Wiktionary

Przykłady

 (3.1) Są ostrzy­ce i nie ma ostrzyc.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. strzyc ndk.

 rzecz. postrzyżyny nmos.

Wiktionary


ostrzyca

trawa pa­stew­na do­ra­sta­ją­ca do wy­so­ko­ści 3 me­trów; mozga trzci­no­wa­ta


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. trawa z ro­dza­ju nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Pha­la­ris|L.|ref=tak.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostrzy­ca – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Izbi­ca
  • Ostrzy­ca – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. go­le­niow­skim, w gmi­nie No­wo­gard
  • Ostrzy­ca (501 m n.p.m.) – szczyt Po­gó­rza Ka­czaw­skie­go, po­ło­żo­ny w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie zło­to­ryj­skim
  • Ostrzy­ca (223,2 m n.p.m.) – wznie­sie­nie Wzgórz Dal­kow­skich, po­ło­żo­ne w woj. dol­no­ślą­skim, w po­wie­cie pol­ko­wic­kim, w gmi­nie Pol­ko­wi­ce
  • Ostrzy­ca – dawna gro­ma­da
  • Ostrzy­ca – po­la­na w Do­li­nie Racz­ko­wej w sło­wac­kich Ta­trach
  • Ostrzy­ca – nie­ist­nie­ją­cy fol­wark na Bia­ło­ru­si, w re­jo­nie ja­now­skim ob­wo­du brze­skie­go

Wikipedia

Synonimy:

 (1.1) mielec, mozga

Wiktionary


ostrzyciel

1. daw­niej: osoba zaj­mu­ją­ca się ostrze­niem na­rzę­dzi do cię­cia;
2. w fil­moz­naw­stwie: osoba od­po­wie­dzial­na za utrzy­ma­nie ostro­ści obra­zu w cza­sie krę­ce­nia scen do filmu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) film. pra­cow­nik planu fil­mo­we­go od­po­wie­dzial­ny za usta­wia­nie ostro­ści obiek­ty­wu ka­me­ry;

 (1.2) rzem. rze­mieśl­nik ostrzą­cy noże, no­życz­ki itp.

Wiktionary

Ostrzy­ciel (pier­wszy asy­stent ka­me­ry, focus pul­ler) – czło­nek pionu ope­ra­tor­skie­go od­po­wie­dzial­ny za utrzy­ma­nie ostro­ści obra­zu, współ­pra­cu­ją­cy ści­śle z ope­ra­to­rem fil­mo­wym. Jego obec­ność jest nie­zbęd­na przy dy­na­micz­nych uję­ciach, kiedy rusza się ka­me­ra lub prze­mie­szcza­ją się ak­to­rzy, a ostrość musi po­zo­stać na kon­kret­nej oso­bie lub przed­mio­cie.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Dobry ostrzy­ciel po­tra­fi bez­błęd­nie pro­wa­dzić ostrość, utrzy­mu­jąc ją na po­ru­sza­ją­cym się ak­to­rze.

 (1.2) Na naszą ulicę za­wę­dro­wał dziś ostrzy­ciel ze swoim warsz­ta­tem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsṭʃɨt͡ɕɛl, AS: osṭšyćel

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrość ż., ostrzenie n., wyostrzanie n., wyostrzenie n., ostrzałka ż., ostrze n., naostrzenie n., podostrzenie n.

:: fż. ostrzycielka ż.

 czas. ostrzyć ndk., wyostrzać ndk., wyostrzyć dk., naostrzyć dk., podostrzyć dk.

 przym. ostry, ostrzowy

 przysł. ostro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pierwszy asystent kamery, asystent operatora obrazu

 (1.2) ostrzarz

Wiktionary


ostrzygać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ostrzyc)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|ostrzyc.

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ostrzy­gać się (dk. ostrzyc się)

 (2.1) nie­do­ko­na­ny od|ostrzyc się.

Wiktionary


ostrzyhom

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w pół­noc­nych Wę­grzech, nad Du­na­jem;

Wiktionary

Ostrzy­hom (węg. Esz­ter­gom, czyt.: "Ester­gom", niem. "Gran", słow. "Ostri­hom", tur. "Ester­gon", łac. "Stri­go­nium") – mia­sto na Wę­grzech, w ko­mi­ta­cie Komárom-Esz­ter­gom. Leży nad Du­na­jem. W 2011 roku li­czy­ło 30,86 tys. miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­pi­su źró­dło­we­go wy­mie­nia­ją­ce­go Ostrzy­hom i Ja­gier jako gra­ni­ce Pol­ski, nie na­le­ży oczy­wi­ście ro­zu­mieć do­słow­nie w ten spo­sób, że gra­ni­ca bie­gła przez te grody. Ostrzy­hom leżał po po­łud­nio­wej stro­nie Du­na­ju, a gra­ni­ca do­cho­dzi­ła »ad litus Da­nu­bii«. I przez Ja­gier nie bie­gła gra­ni­ca, a tylko krań­cem ob­sza­ru, w któ­re­go ra­mach leżał Ja­gier jako głów­ny oś­ro­dek.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrzyhomski

Wiktionary


ostrzyhomski

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do Ostrzy­ho­mia, zwią­za­ny z Ostrzy­ho­miem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pa­pież spot­ka się z Wę­gra­mi na placu przed ostrzy­hom­ską ka­te­drą.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostrzyhom m.

Wiktionary


ostrzykiwać

1. na­strzy­ki­wać miej­sce na ciele ja­kimś pre­pa­ra­tem, np. bo­tok­sem;
2. ostrzy­ki­wać się - wstrzy­ki­wać sobie jakiś pre­pa­rat, zwy­kle w ce­lach este­tycz­nych; bo­tok­so­wać się


SJP.pl


ostrzyknąć

1. na­strzy­knąć miej­sce na ciele ja­kimś pre­pa­ra­tem, np. bo­tok­sem;
2. ostrzy­knąć się - wstrzy­knąć sobie jakiś pre­pa­rat, zwy­kle w ce­lach este­tycz­nych


SJP.pl


ostrzyna

zbęd­ny nad­da­tek ma­te­ria­łu pow­sta­ją­cy przy od­le­wie


SJP.pl


ostrzynka

po­tocz­nie: na­rzę­dzie do ostrze­nia ołów­ków i kre­dek; tem­pe­rów­ka, ostrzał­ka, stru­gacz­ka, pod­stru­gi­wacz­ka, za­stru­gacz­ka, stru­gaw­ka, stru­gar­ka


SJP.pl


ostrzytko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) reg. pozn. tem­pe­rów­ka

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostrzyć

 rzecz. ostrzenie, ostrze, ostrzałka

Wiktionary


ostrzyć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) czy­nić ostrym (kra­wędź cze­goś)

 (1.2) czy­nić ostrym (wierz­cho­łek cze­goś)

 (1.3) żegl. zmie­niać kurs tak, aby wiatr wiał bar­dziej od dzio­bu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed eg­ze­ku­cją kat do­brze ostrzy topór.

 (1.3) Jak bę­dziesz dalej tak ostrzyć, to zro­bisz zwrot przez sztag.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsṭʃɨt͡ɕ, AS: osṭšyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrość ż., ostrze n., ostrzenie n., ostrzałka ż., ostrzyciel m., ostrzytko n.

 czas. wyostrzać ndk., wyostrzyć dk., zaostrzać ndk., zaostrzyć dk.

 przym. ostry, ostrzowy

 przysł. ostro

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) temperować, strugać

 (1.3) wyostrzać

Wiktionary


ostróda

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim;

Wiktionary

}|-

Ostró­da ( Oste­ro­de "in Ostpreußen") – mia­sto w Pol­sce po­ło­żo­ne w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu ostródz­kie­go oraz gminy wiej­skiej Ostró­da. W la­tach 1975–1998 mia­sto ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ło do wo­je­wództ­wa olsz­tyń­skie­go.

We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto miało 31 336 miesz­kań­ców.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Przez Ostró­dę prze­pły­wa rzeka Drwę­ca.

 (1.1) W her­bie Ostró­dy wid­nie­je świę­ty Jerzy za­bi­ja­ją­cy włócz­nią smoka.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostródzianin mos., ostródzianka ż.

 przym. ostródzki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. Ostród

Wiktionary


ostródzianin

miesz­ka­niec Ostró­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ostró­dy

 (1.2) osoba po­cho­dzą­ca z Ostró­dy, uro­dzo­na w Ostró­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mo­rą­ża­nie po­ko­na­li ostró­dzian 3:2.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostróda ż.

:: fż. ostródzianka ż.

 przym. ostródzki

Wiktionary


ostródzianka

miesz­kan­ka Ostró­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ostró­dy

 (1.2) ko­bie­ta po­cho­dzą­ca z Ostró­dy, uro­dzo­na w Ostró­dzie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostró­dzian­kom nie udało się po­ko­nać mo­rą­ża­nek.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostróda ż.

:: fm. ostródzianin mos.

 przym. ostródzki

Wiktionary


ostródzki

przy­miot­nik od: Ostró­da


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Ostró­dą, do­ty­czą­cy Ostró­dy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostródzianka ż., ostródzianin mos., Ostróda ż.

Wiktionary


ostróg

dawna czwo­ro­kąt­na, drew­nia­na bu­dow­la obron­na, z na­roż­ny­mi basz­ta­mi, oto­czo­na pa­li­sa­dą, wałem ziem­nym i rowem, ty­po­wa dla kra­jów sło­wiań­skich


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w za­chod­niej czę­ści Ukra­i­ny;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ostróg – mała bu­dow­la obron­na
    • ostróg bram­ny „Bie­la­ny”
    • ostróg bram­ny „Wola Ju­stow­ska”
  • Ostróg – dziel­ni­ca Ra­ci­bo­rza
  • Ostróg – mia­sto na Ukra­i­nie
  • Ostróg – góra w Su­de­tach Środ­ko­wych
  • Ostróg – szczyt w Su­de­tach Wschod­nich
  • „Ostróg” – ba­ta­lion Kor­pu­su Ochro­ny Po­gra­ni­cza
  • Ostróg – sta­cja ko­le­jo­wa w miej­sco­wo­ści Oże­nin, w re­jo­nie ró­wień­skim, w ob­wo­dzie ró­wień­skim, na Ukra­i­nie

Wikipedia

Powiązane:

 przym. ostrogski

Wiktionary


ostrów

po­ro­śnię­ta wyspa rzecz­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geogr. za­ro­śnię­ta wyspa na rzece;

 (1.2) stpol. wyspa (zwła­szcza rzecz­na)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ostrów – ro­dzaj wyspy rzecz­nej oto­czo­nej ra­mio­na­mi cieku
  • Ostrów – część mia­sta Gdańsk
  • Ostrów – część mia­sta Ostró­da
  • Ostrów – część mia­sta Pasym
  • Ostrów – część mia­sta Wie­leń
  • Ostrów – wieś w pow. brod­nic­kim, w gmi­nie Świe­dzieb­nia
  • Ostrów – część wsi Narty w pow. ry­piń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo
  • Ostrów – część wsi Ta­szew­ko w pow. świec­kim, w gmi­nie Je­że­wo
  • Ostrów – część wsi Cotoń w pow. żniń­skim, w gmi­nie Ro­go­wo
  • Ostrów – część wsi Do­ku­dów Pier­wszy w pow. bial­skim, w gmi­nie Biała Pod­la­ska
  • Ostrów – wieś w pow. bial­skim, w gmi­nie Janów Pod­la­ski
  • Ostrów – przy­sió­łek wsi Ja­błecz­na w pow. bial­skim, w gmi­nie Sła­wa­ty­cze

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔstruf, AS: ostruf

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostrowisko n., Ostrów m./ż., ostrowa ż., ostrówek m.

Wiktionary


ostrówczanin

miesz­ka­niec Ostrów­ka


SJP.pl


ostrówczanka

miesz­kan­ka Ostrów­ka


SJP.pl


ostrówecki

przy­miot­nik od: Ostró­wek


SJP.pl


ostrówek

1. gwa­ro­wo: za­ro­śla nad brze­giem rzeki;
2. daw­niej: nie­wiel­ki ostrów, wy­sep­ka, kępa


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostró­wek – wieś w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Krusz­wi­ca
  • Ostró­wek – wieś w pow. sę­po­leń­skim, w gmi­nie Sośno
  • Ostró­wek – część wsi Kozły w pow. bial­ski, w gmi­nie Ło­ma­zy
  • Ostró­wek – ko­lo­nia w pow. bial­skim, w gmi­nie Ło­ma­zy
  • Ostró­wek – część wsi Wólka Okop­ska w pow. chełm­skim, w gmi­nie Do­ro­husk
  • Ostró­wek – wieś w pow. hru­bie­szow­skim, w gmi­nie Trze­szcza­ny
  • Ostró­wek – wieś w pow. kras­no­staw­skim, w gmi­nie Izbi­ca
  • Ostró­wek – wieś w pow. lu­bar­tow­skim, w gmi­nie Ostró­wek
  • Ostró­wek – część wsi Ostró­wek Po­dy­ski w pow. łę­czyń­skim, w gmi­nie Cyców
  • Ostró­wek – wieś w pow. łę­czyń­skim, w gmi­nie Pu­cha­czów
  • Ostró­wek – część wsi Su­cho­cin w pow. łu­kow­skim, w gmi­nie Łuków
  • Ostró­wek – część wsi Sie­mierz w pow. to­ma­szow­skim, w gmi­nie Ra­cha­nie

Wikipedia


ostrówiec

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ostró­wiec – wieś w wo­je­wództ­wie ku­jaw­sko-po­mor­skim, w po­wie­cie na­kiel­skim, w gmi­nie Sadki
  • Ostró­wiec – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. ot­woc­kim, w gmi­nie Kar­czew
  • Ostró­wiec – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. kę­piń­skim, w gmi­nie Kępno
  • Ostró­wiec – dawna gro­ma­da
  • Ostro­wo

Wikipedia


ostróżeczka

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych


SJP.pl

Ostró­żecz­ka ("Con­so­li­da") – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych wy­róż­nia­ny w niek­tó­rych uję­ciach sy­ste­ma­tycz­nych. Po­nie­waż po za­sto­so­wa­niu metod mo­le­ku­lar­nych oka­zał się być za­gnież­dżo­ny w obrę­bie ro­dza­ju ostróż­ka ("Delp­hi­nium") – w no­wszych uję­ciach zo­stał włą­czo­ny do tego ro­dza­ju jako po­dro­dzaj ("Delp­hi­nium" subg.

Wikipedia


ostróżka

1. ro­śli­na z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych o nie­bie­skich lub fio­le­to­wych kwia­tach; del­fi­nium;
2. zdrob­nie­nie od: ostro­ga


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Delp­hi­nium|ref=tak., li­czą­cy około 250 ga­tun­ków ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych;

 (1.2) bot. ro­śli­na z ro­dza­ju ostró­żek (1.1)

Wiktionary

Ostróż­ka ("Delp­hi­nium" L.) – ro­dzaj ro­ślin na­le­żą­cych do ro­dzi­ny ja­skro­wa­tych. Obej­mu­je około 500 ga­tun­ków (w sze­ro­kim uję­ciu, obej­mu­ją­cym cza­sem wy­o­dręb­nia­ny ro­dzaj ostró­żecz­ka "Con­so­li­da"). Za­sięg ro­dza­ju obej­mu­je stre­fę umiar­ko­wa­ną i sub­tro­pi­kal­ną pół­ku­li pół­noc­nej oraz ob­sza­ry gór­skie w stre­fie rów­ni­ko­wej w Afry­ce.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Pod pło­tem po­sa­dzi­my ostróż­ki i dzie­wan­nę.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstruʃka, AS: ostruška

Wiktionary


ostrężnica

re­gio­nal­nie: ostrę­ży­na; ożyna;
1. krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, wy­róż­nia­ją­cy się so­czy­sty­mi, smacz­ny­mi, czar­ny­mi owo­ca­mi, kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cy­mi nieco ma­li­ny; je­ży­na fał­do­wa­na;
2. owoc tej ro­śli­ny; je­ży­na


SJP.pl

Ostręż­ni­ca – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­ło­pol­skim, w po­wie­cie kra­kow­skim, w gmi­nie Krze­szo­wi­ce.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa kra­kow­skie­go.

We wsi mie­ści się szko­ła pod­sta­wo­wa i bo­i­sko LKS Ju­trzen­ka.

Wikipedia


ostrężyna

ostręż­ni­ca;
1. krzew z ro­dzi­ny ró­żo­wa­tych, wy­róż­nia­ją­cy się so­czy­sty­mi, smacz­ny­mi, czar­ny­mi owo­ca­mi, kształ­tem przy­po­mi­na­ją­cy­mi nieco ma­li­ny; je­ży­na fał­do­wa­na;
2. owoc tej ro­śli­ny; je­ży­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) reg. zob. je­ży­na.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ostrężynowy

Wiktionary


ostrężyniec

zie­leń­czyk ostrę­ży­niec - motyl z ro­dzi­ny mo­drasz­ko­wa­tych


SJP.pl


ostuda

prze­bar­wie­nie skóry ko­lo­ru brą­zo­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. prze­bar­wie­nie skóry twa­rzy (zwy­kle brą­zo­we), wy­stę­pu­ją­ce pod wpły­wem in­ten­syw­ne­go opa­la­nia, u ko­biet w cza­sie ciąży lub u osób cho­rych na wą­tro­bę;

 (1.2) gw-pl|Górny Śląsk. wstyd, zgor­sze­nie, hańba

Wiktionary

Ostu­da, me­la­no­der­mia (łac. "chlo­as­ma", "me­las­ma") - wy­stę­po­wa­nie ostro od­gra­ni­czo­nych, prze­bar­wio­nych (zwy­kle brą­zo­wych), sy­me­trycz­nych plam na po­licz­kach, czole, rza­dziej na karku lub gór­nej war­dze, bez po­prze­dza­ją­ce­go i to­wa­rzy­szą­ce­go stanu za­pal­ne­go, zwią­za­ne z na­stę­pu­ją­cy­mi sta­na­mi:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Ostu­dy wy­stę­pu­ją głów­nie u ko­biet.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈstuda, AS: ostuda

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) melanodermia

Wiktionary


ostudzająco

stu­dzą­co;
1. w spo­sób ob­ni­ża­ją­cy tem­pe­ra­tu­rę cze­goś; chło­dzą­co, ochła­dza­ją­co, schła­dza­ją­co, ozię­bia­ją­co;
2. w spo­sób zmniej­sza­ją­cy in­ten­syw­ność czy­je­goś za­an­ga­żo­wa­nia uczu­cio­we­go w coś;
3. w spo­sób wpły­wa­ją­cy na zmniej­sze­nie tempa roz­wo­ju cze­goś


SJP.pl


ostudzać

ochła­dzać;
1. po­wo­do­wać ob­ni­że­nie tem­pe­ra­tu­ry; schła­dzać, ozię­biać;
2. prze­no­śnie: wpły­wać ha­mu­ją­co na czy­jeś dzia­ła­nie, za­cho­wa­nie; tłu­mić, przy­tłu­miać, wy­ci­szać


SJP.pl


ostudzić

ochło­dzić;
1. spo­wo­do­wać ob­ni­że­nie tem­pe­ra­tu­ry; schło­dzić, ozię­bić;
2. prze­no­śnie: wpły­nąć ha­mu­ją­co na czy­jeś dzia­ła­nie, za­cho­wa­nie; stłu­mić, przy­tłu­mić, wy­ci­szyć


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ostu­dzać, stu­dzić)

 (1.1) do­pro­wa­dzić do ob­ni­że­nia tem­pe­ra­tu­ry cze­goś

 (1.2) przen. zmniej­szyć zapał; zła­go­dzić emo­cje

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny ostu­dzić się (ndk. ostu­dzać się, stu­dzić się)

 (2.1) ulec ostu­dze­niu

 (2.2) przen. zmniej­szyć swój zapał; zła­go­dzić włas­ne emo­cje

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ostudź her­ba­tę, zanim ją wy­pi­jesz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostudzenie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ochłodzić, schłodzić

Wiktionary


ostukiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ostu­ki­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ostukiwać ndk., ostukać dk.

Wiktionary


osturnia

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) wieś po­ło­żo­na w pół­noc­nej Sło­wa­cji;

Wiktionary

Ostur­nia (słow. "Osturňa", niem. "Ast­horn", węg. "Osz­tur­nya") – wieś (obec) na Sło­wa­cji na Za­ma­gu­rzu (część Spi­sza), na gra­ni­cy z Pol­ską, gra­ni­czą­ca z Jur­go­wem, Łap­szan­ką oraz Kac­wi­nem. Do­je­chać do niej można drogą z Ha­nu­szow­ców przez Prze­łęcz Ha­nu­szow­ską i ze Zdzia­ru. Ostur­nia znana jest z ru­siń­skich (kar­pa­to-ru­skich) za­byt­ków ar­chi­tek­tu­ry lu­do­wej. []

Wikipedia


ostwa

ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) bot. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Is­cha­e­mum|L.|ref=tak., ro­śli­na z ro­dzi­ny wiech­li­no­wa­tych (traw)

Wiktionary


ostwica

słup z żerd­ka­mi, na któ­rych ukła­da się i suszy siano; ostew, ostrew, ostrew­ka, su­szak


SJP.pl


ostygalnia

po­mie­szcze­nie w rzeź­ni, w któ­rym mięso osty­ga przez pe­wien czas po uboju


SJP.pl


ostygać

1. sta­wać się zim­niej­szym; ochła­dzać się, ostu­dzać się;
2. prze­no­śnie: zmniej­szać na­tę­że­nie uczuć, emo­cji; ochła­dzać;
3. prze­no­śnie o sta­nach emo­cjo­nal­nych, uczu­ciach: tra­cić na in­ten­syw­no­ści; ochła­dzać


SJP.pl


ostygnięty

taki, który osty­gnął; osty­gły


SJP.pl


ostygnąć

1. stać się zim­niej­szym; ochło­dzić się, ostu­dzić się;
2. prze­no­śnie: zmniej­szyć na­tę­że­nie uczuć, emo­cji; ochłod­nąć;
3. prze­no­śnie o sta­nach emo­cjo­nal­nych, uczu­ciach: stra­cić na in­ten­syw­no­ści; ochłod­nąć


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny (ndk. osty­gać)

 (1.1) stać się zim­niej­szym lub cał­ko­wi­cie zim­nym

 (1.3) zmniej­szyć na­tę­że­nie emo­cji lub uczuć

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przed po­now­nym uży­ciem na­le­ży poz­wo­lić osty­gnąć urzą­dze­niu przez 30 minut.

 (1.2) Pier­wot­ny en­tuz­jazm Kazia ostygł i gi­ta­ra posz­ła w kąt.

 (1.3) Ha­lin­ka osty­gnę­ła w za­pa­le do na­u­cze­nia się greki.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ostygnięcie n.

 czas. ostygać ndk., stygnąć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ochłodnąć, ochłodnieć, ostudzić się

 (1.3) ochłodnąć, ochłodnieć, wystudzić się, wystygnąć

Wiktionary


ostygły

1. taki, który ochłódł, stra­cił cie­pło;
2. prze­no­śnie: taki, który stra­cił in­ten­syw­ność


SJP.pl


ostyjski

→ Ostia (sta­ro­żyt­ne mia­sto)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z Ostią, do­ty­czą­cy Ostii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ostia ż., ostyjczyk m., ostyjka ż.

Wiktionary


ostylować

po­tocz­nie: nadać tek­sto­wi styl gra­ficz­ny


SJP.pl


ostęp

1. trud­no do­stęp­ne miej­sce w pu­szczy; ma­tecz­nik;
2. jed­nost­ka po­dzia­łu w la­sach, ogra­ni­czo­na li­nia­mi ostę­po­wy­mi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) leśn. pod­sta­wo­wa jed­nost­ka sy­ste­ma­ty­za­cji lasu, wy­ko­rzy­sty­wa­na przy zrę­bie

 (1.2) książk. trud­no do­stęp­ne miej­sce w lesie

Wiktionary

Ostęp – pod­sta­wo­wa jed­nost­ka sy­ste­ma­ty­za­cji lasu, w któ­rym pro­wa­dzi się prace zrę­bo­we. W ostę­pach sto­su­je się jeden kie­ru­nek cięć. Jest to po­wią­za­ny ze sobą sze­reg drze­wo­sta­nów. Po­szcze­gól­ne ostę­py roz­dzie­la­ją linie ostę­po­we. Prze­bieg linii ostę­po­wych uza­leż­nio­ny jest od typu po­dzia­łu po­wierzch­nio­we­go oraz do­mi­nu­ją­cych w re­gio­nie wia­trów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Do ataku niedź­wie­dzia dosz­ło w głębi lasu, w ostę­pach le­śnych, z dala od głów­nych szla­ków.

Wiktionary


ostępowy

1. przy­miot­nik od: ostęp;
2. linia ostę­po­wa - pro­sta droga w lesie pow­sta­ła przez wy­cię­cie drzew; prze­sie­ka, tryba, dukt


SJP.pl


ostępy

1. trud­no do­stęp­ne miej­sce w pu­szczy; ma­tecz­nik;
2. jed­nost­ka po­dzia­łu w la­sach, ogra­ni­czo­na li­nia­mi ostę­po­wy­mi


SJP.pl

Ostę­py (do 1945 Karls­fel­de) – nie­ist­nie­ją­ca już śród­le­śna osada w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Miesz­ko­wi­ce.

W 1904 osadę za­miesz­ki­wa­ło 4 miesz­kań­ców.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa szcze­ciń­skie­go.

Wikipedia


osu

skrót od ła­ciń­skie­go: Or­di­nis Sanc­tae Ur­su­lae, Zakon Świę­tej Ur­szu­li; ur­szu­lan­ki


SJP.pl


osuch

brze­go­wa rów­ni­na pia­szczy­sta lub mu­li­sta, od­sła­nia­ją­ca się spod wody w cza­sie ni­skie­go jej stanu, a za­le­wa­na przy sta­nie wy­so­kim


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osuch – wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w gmi­nie Czarn­ków
  • Osuch – osada w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie gry­fiń­skim, w gmi­nie Gry­fi­no
  • Osuch – potok, do­pływ Wi­da­wy
  • Osuch – zlik­wi­do­wa­ny przy­sta­nek oso­bo­wy w Osu­chu, w gmi­nie Czarn­ków, w po­wie­cie czarn­kow­sko-trzcia­nec­kim, w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim

Wikipedia


osucha

brze­go­wa rów­ni­na pia­szczy­sta lub mu­li­sta, od­sła­nia­ją­ca się spod wody w cza­sie ni­skie­go jej stanu, a za­le­wa­na przy sta­nie wy­so­kim


SJP.pl

Osu­cha (niem. "Wat­ten", hol. "wad­den", duń. "vade") — brze­go­wa rów­ni­na pia­szczy­sta lub mu­li­sta, od­sła­nia­ją­ca się spod wody w cza­sie ni­skie­go jej stanu, a za­le­wa­na przy sta­nie wy­so­kim.

Wikipedia


osuchowski

naz­wi­sko


SJP.pl


osunięcie

1. rzad­ko: spo­wo­do­wać osu­nię­cie się cze­goś; ob­su­nąć;
2. osu­nąć się:
a) oder­wa­wszy się od cze­goś, od­paść, zsu­nąć się; prze­su­nąć się w dół, śliz­ga­jąc się; osy­pać się;
b) zmie­nić po­zy­cję ze sto­ją­cej na le­żą­cą lub klę­czą­cą; opaść, ob­su­nąć się


SJP.pl


osunięty

1. rzad­ko: spo­wo­do­wać osu­nię­cie się cze­goś; ob­su­nąć;
2. osu­nąć się:
a) oder­wa­wszy się od cze­goś, od­paść, zsu­nąć się; prze­su­nąć się w dół, śliz­ga­jąc się; osy­pać się;
b) zmie­nić po­zy­cję ze sto­ją­cej na le­żą­cą lub klę­czą­cą; opaść, ob­su­nąć się


SJP.pl


osunąć

1. rzad­ko: spo­wo­do­wać osu­nię­cie się cze­goś; ob­su­nąć;
2. osu­nąć się:
a) oder­wa­wszy się od cze­goś, od­paść, zsu­nąć się; prze­su­nąć się w dół, śliz­ga­jąc się; osy­pać się;
b) zmie­nić po­zy­cję ze sto­ją­cej na le­żą­cą lub klę­czą­cą; opaść, ob­su­nąć się


SJP.pl


osuszacz

urzą­dze­nie do usu­wa­nia wil­go­ci


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osu­szacz (sub­stan­cja)
  • osu­szacz (na­czy­nie la­bo­ra­to­ryj­ne)
  • osu­szacz po­wie­trza
  • osu­szacz sprę­żo­ne­go po­wie­trza

Wikipedia


osuszanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osu­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. nieosuszanie n.

 czas. osuszyć, osuszać ndk.

Wiktionary


osuszać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osu­szyć)

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś staje się suche; usu­wać ciecz

 (1.2) po­zba­wiać wil­go­ci

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny osu­szać się (dk. osu­szyć się)

 (2.1) być osu­sza­nym

 (2.2) osu­szać sie­bie; po­zba­wiać sie­bie wil­go­ci

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszak mrz., osuszanie n., suszarka ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obcierać, wycierać, wysuszać

 (1.2) odwadniać, suszyć

 (2.2) schnąć

Wiktionary


osuszka

uby­tek masy su­row­ca na sku­tek pa­ro­wa­nia bądź su­bli­ma­cji wody


SJP.pl


osuszyć

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|osu­szać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. suszak mrz., osuszanie n., osuszenie n., suszenie n., suszarka ż.

 czas. wysuszyć, suszyć ndk.

Wiktionary


osutka

mno­gie wyk­wi­ty na skó­rze w po­sta­ci pla­mek, gru­dek lub pę­che­rzy­ków, wy­stę­pu­ją­ce w prze­bie­gu wielu cho­rób za­kaź­nych, za­truć le­ko­wych i jako re­ak­cja uczu­le­nio­wa; wy­syp­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • osut­ka – grupa grzy­bo­wych cho­rób ro­ślin ob­ja­wia­ją­ca się prze­bar­wie­niem i przedw­czes­nym opa­da­niem igieł
  • osut­ka – ro­dzaj grzy­bów
  • osut­ka – zmia­ny skór­ne w for­mie cha­rak­te­ry­stycz­nej wy­syp­ki wy­stę­pu­ją­ce na skó­rze i na bło­nach ślu­zo­wych
  • osut­ki sosny – grupa grzy­bo­wych cho­rób róż­nych ga­tun­ków sosny ob­ja­wia­ją­ca się prze­bar­wie­niem i przedw­czes­nym opa­da­niem igieł
  • osut­ki po­le­ko­we – zmia­ny skór­ne bę­dą­ce nie­po­żą­da­nym skut­kiem ubocz­nym sto­so­wa­nia niek­tó­rych leków

Wikipedia


osuw

1. ob­su­wi­sko
2. osu­wa­nie się cze­goś, zsu­wa­nie w dół


SJP.pl


osuwać

1. po­wo­do­wać prze­su­nię­cie się cze­goś z wyż­sze­go miej­sca na niż­sze; zsu­wać;
2. osu­wać się:
a) tra­cić punkt opar­cia i prze­su­wać się ku do­ło­wi;
b) oder­wa­wszy się od cze­goś, od­pa­dać, zsu­wać się;
c) po­wo­li sia­dać, upa­dać lub kłaść się, zwy­kle ze zmę­cze­nia lub w wy­ni­ku utra­ty przy­tom­no­ści


SJP.pl


osuwisko

zie­mia i ma­te­riał skal­ny, na­gro­ma­dzo­ne na stoku i u jego pod­nó­ża na sku­tek zsu­wa­nia się mas skal­nych; zsuw; usu­wi­sko


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) geol. forma rzeź­by te­re­nu pow­sta­ła w wy­ni­ku prze­mie­szcze­nia ma­te­ria­łu skal­ne­go w dół stoku wzdłuż po­wierzch­ni po­śliz­gu, efekt osu­wa­nia;

Wiktionary

Osu­wi­sko – nagłe prze­mie­szcze­nie się mas ziem­nych, po­wierzch­nio­wej zwie­trze­li­ny i mas skal­nych po­dło­ża spo­wo­do­wa­ne si­ła­mi przy­ro­dy lub dzia­łal­no­ścią czło­wie­ka (pod­ko­pa­nie stoku lub jego znacz­ne ob­cią­że­nie). Jest to ro­dzaj ru­chów ma­so­wych, po­le­ga­ją­cy na prze­su­wa­niu się ma­te­ria­łu skal­ne­go lub zwie­trze­li­no­we­go wzdłuż po­wierzch­ni po­śliz­gu (na któ­rej na­stą­pi­ło ścię­cie), po­łą­czo­ne z obro­tem.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po in­ten­syw­nych opa­dach at­mos­fe­rycz­nych w maju 2010 r. na ob­sza­rze Ma­ło­pol­ski pow­sta­ło lub uak­tyw­ni­ło się ponad ty­siąc osu­wisk.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsuˈvʲiskɔ, AS: osuvʹisko

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osunięcie n., osuwanie n., suwanie n., sunięcie n., suwak m., suw m.

 czas. osuwać ndk., osunąć dk., sunąć ndk., suwać ndk.

 przym. osuwiskowy, suwowy

Wiktionary


osuwiskowo

→ osu­wi­sko­wy


SJP.pl

Patrz:

osuwiskowy

osuwiskowy

pow­sta­ły w wy­ni­ku osu­wa­nia się skał, ziemi itp.


SJP.pl


oswajalny

o zwie­rzę­ciu: da­ją­cy się os­wo­ić


SJP.pl


oswajanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|os­wa­jać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oswoić dk., oswajać ndk.

 rzecz. oswojenie n., swoje n.

Wiktionary


oswajać

1. przyz­wy­cza­jać, zaz­na­ja­miać z czymś;
2. przyz­wy­cza­jać dzi­kie zwie­rzę do prze­by­wa­nia wśród ludzi; obła­ska­wiać


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. os­wo­ić)

 (1.1) zo­o­techn. czy­nić zwie­rzę przy­jaz­nym czło­wie­ko­wi lub po­słusz­nym

 (1.2) przen. przyz­wy­cza­jać kogoś do no­wych oko­licz­no­ści

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny os­wa­jać się (dk. os­wo­ić się)

 (2.1) zo­o­techn. tra­cić dzi­kość; sta­wać się przy­jaz­nym czło­wie­ko­wi lub po­słusz­nym zwie­rzę­ciem

 (2.2) przen. przyz­wy­cza­jać sie­bie do no­wych oko­licz­no­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oswajanie n., swoje n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obłaskawiać, udomawiać

 (1.2) przyzwyczajać, zapoznawać, zaznajamiać

 (2.1) obłaskawiać się, udomawiać się

 (2.2) przywykać, przyzwyczajać się, zapoznawać się, zaznajamiać się

Wiktionary


oswald

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko, np. Lee Har­vey Os­wald (1939-1963), ame­ry­kań­ski za­ma­cho­wiec, dom­nie­ma­ny za­bój­ca pre­zy­den­ta Johna F. Ken­ne­dy'ego


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Os­wald (imię) – imię mę­skie
  • Os­wald (naz­wi­sko) – naz­wi­sko
  • Os­wald (ang. Os­wald the Oc­to­pus, 2001-2003) – ame­ry­kań­sko bry­tyj­ski se­rial ani­mo­wa­ny
  • Sankt Os­wald
  • St. Os­wald
  • Kró­lik Os­wald

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˈɔsfalt, AS: osfalt

Wiktionary


oswalda

1. imię mę­skie;
2. naz­wi­sko, np. Lee Har­vey Os­wald (1939-1963), ame­ry­kań­ski za­ma­cho­wiec, dom­nie­ma­ny za­bój­ca pre­zy­den­ta Johna F. Ken­ne­dy'ego


SJP.pl

Os­wal­da – żeń­ski od­po­wied­nik imie­nia Os­wald.

Os­wal­da imie­ni­ny ob­cho­dzi: 5 sierp­nia i 22 sierp­nia.

Wikipedia


oswobodzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wy­pu­szcze­nie na wol­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oswobodziciel mos., swoboda ż.

 czas. oswobodzić

 przysł. swobodnie

 przym. swobodny

Wiktionary


oswobodziciel

osoba, która os­wo­bo­dzi­ła, wyz­wo­li­ła kogoś lub coś; wy­baw­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) książk. albo podn. ten, kto os­wo­bo­dził kogoś lub coś

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oswobodzenie n.

:: fż. oswobodzicielka ż.

 przym. oswobodzicielski

 czas. oswobodzić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wybawca, wybawiciel, wyzwoliciel, zbawca

Wiktionary


oswobodzicielka

ko­bie­ta, która os­wo­bo­dzi­ła, wyz­wo­li­ła kogoś lub coś


SJP.pl


oswobodzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. os­wa­ba­dzać, os­wo­ba­dzać)

 (1.1) przy­wró­cić swo­bo­dę

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny os­wo­bo­dzić się (ndk. os­wa­ba­dzać się, os­wo­ba­dzać się)

 (2.1) odzy­skać swo­bo­dę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ma­lut­ka czer­wo­na rącz­ka z pal­ca­mi gru­bo­ści za­pał­ki z nie­spo­dzie­wa­ną siłą uła­pi­ła palec Cesi, a cien­kie nóżki, os­wo­bo­dzo­ne z pie­luch, wy­ko­na­ły kilka ener­gicz­nych kop­nia­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oswobodzenie n., oswobodziciel mos., oswobodzicielka ż.

 czas. oswabadzać / oswobadzać ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) uwalniać, wyzwalać

Wiktionary


oswoić

1. przyz­wy­cza­ić do cze­goś, zaz­na­jo­mić;
2. obła­ska­wić, udo­mo­wić dzi­kie zwie­rzę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. os­wa­jać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|os­wa­jać.

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny os­wo­ić się (ndk. os­wa­jać się)

 (2.1) do­ko­na­ny od|os­wa­jać się.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oswajanie n., swoje n., oswojenie n.

 przym. oswojony

Wiktionary


oswojony

1. przyz­wy­cza­ić do cze­goś, zaz­na­jo­mić;
2. obła­ska­wić, udo­mo­wić dzi­kie zwie­rzę


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: os­wo­ić

przy­miot­nik

 (2.1) przyz­wy­cza­io­ny do kogoś lub do cze­goś albo za­poz­na­ny z czymś

 (2.2) o dzi­kim zwie­rzę­ciu: takie, które stra­ci­ło dzi­kość

Wiktionary

Os­wo­jo­ny – trze­ci so­lo­wy album Krzysz­to­fa Mysz­kow­skie­go, za­ło­ży­cie­la i li­de­ra ze­spo­łu Stare Dobre Mał­żeń­stwo, wy­da­ny w 2012 r. Au­to­rem tek­stów za­pre­zen­to­wa­nych na pły­cie jest Jan Ry­bo­wicz, na­to­miast mu­zy­kę do nich skom­po­no­wał Krzysz­tof Mysz­kow­ski.

Wikipedia

Przykłady

 (2.2) Z pla­ga­a­gą mró­wek po­ra­dzi­łem sobie, ku­pu­jąc os­wo­jo­ne­go mrów­ni­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ, AS: osfoi ̯õny

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oswoić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (2.1) obeznany, obyty

 (2.2) udomowiony, poskromiony

Wiktionary


osy

1. owad błon­kos­krzy­dły o cha­rak­te­ry­stycz­nym czar­nym ubar­wie­niu w żółte paski;
2. osoba uszczy­pli­wa, zjad­li­wa, do­kucz­li­wa


SJP.pl

Osy (Ve­spo­i­dea) – na­dro­dzi­na owa­dów błon­kos­krzy­dłych na­le­żą­cych do po­drzę­du trzon­kó­wek.

Ba­da­niem os zaj­mu­je się sfe­ko­lo­gia (dział en­to­mo­lo­gii) oraz so­cjo­bio­lo­gia'

Wikipedia


osychać

sta­wać się su­chym z wierz­chu; ob­sy­chać


SJP.pl


osyfiać

ob­sy­fiać; po­tocz­nie:
1. mocno coś za­bru­dzać, za­nie­czy­szczać; za­sy­fiać, zaś­wi­niać, za­pa­pry­wać;
2. po­wo­do­wać wy­stą­pie­nie pry­szczy, krost; wy­sy­fiać


SJP.pl


osyfiały

za­sy­fio­ny, za­sy­fia­ły, osy­fio­ny, ob­sy­fio­ny, ob­sy­fia­ły; po­tocz­nie:
1. bar­dzo brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny;
2. po­kry­ty pry­szcza­mi


SJP.pl


osyfikacja

pro­ces pow­sta­wa­nia i mi­ne­ra­li­za­cji kości po­le­ga­ją­cy na przeksz­tał­ca­niu się tkan­ki chrzęst­nej w tkan­kę kost­ną; kost­nie­nie, os­sy­fi­ka­cja


SJP.pl


osyfiony

za­sy­fio­ny, za­sy­fia­ły, osy­fia­ły, ob­sy­fio­ny, ob­sy­fia­ły; po­tocz­nie:
1. bar­dzo brud­ny, za­nie­czy­szczo­ny;
2. po­kry­ty pry­szcza­mi


SJP.pl


osyfić

ob­sy­fić; po­tocz­nie:
1. mocno coś za­bru­dzić, za­nie­czy­ścić; oś­wi­nić, za­sy­fić, uś­wi­nić;
2. spo­wo­do­wać wy­stą­pie­nie pry­szczy, krost; wy­sy­fić


SJP.pl


osykać

daw­niej: sy­cząc, opry­skać


SJP.pl


osykiwać

rzad­ko: sy­ka­jąc, opry­ski­wać


SJP.pl


osyp

1. w pszcze­lar­stwie: mart­we pszczo­ły osy­pu­ją­ce się zimą do den­ni­cy ula;
2. dawny po­da­tek fe­u­dal­ny pła­co­ny w zbożu; osep;
3. daw­niej: osy­pi­sko


SJP.pl

Osyp – część wsi Be­re­zy­szcze w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie pod­la­skim, w po­wie­cie haj­now­skim, w gmi­nie Cze­rem­cha.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa bia­ło­stoc­kie­go.

Wikipedia


osypanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osy­pać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osypywanie n., osypka ż.

 czas. osypać dk., osypywać ndk.

Wiktionary


osypany

po­kry­ty czymś wy­stę­pu­ją­cym w dużej ilo­ści


SJP.pl


osypisko

ru­mo­wi­sko pow­sta­łe po­przez osy­pa­nie się wie­trze­ją­cych skał i ziemi; ob­sy­pi­sko


SJP.pl

Osy­pi­sko (usy­pi­sko) – na­gro­ma­dze­nie syp­kie­go (luź­ne­go) ma­te­ria­łu skal­ne­go u pod­sta­wy zbo­cza lub stoku. Pow­sta­je w wy­ni­ku prze­mie­szcza­nia się (osy­py­wa­nia się) ma­te­ria­łu z wyżej po­ło­żo­nych par­tii skal­nych w niż­sze, pod wpły­wem siły cięż­ko­ści i in­nych zja­wisk. Two­rzą się wów­czas cha­rak­te­ry­stycz­ne stoż­ki usy­po­we, po­dob­ne do gór­skich piar­gów. Pow­sta­wa­nie osy­pi­ska jest pro­ce­sem bar­dzo dłu­gotr­wa­łym.

Wikipedia


osypiskowy

pow­sta­ły w wy­ni­ku osy­py­wa­nia się skał, ziemi itp.


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z osy­pi­skiem, do­ty­czą­cy osy­pi­ska

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osypisko n.

Wiktionary


osypka

1. zmie­lo­ne w ca­ło­ści ziar­na psze­ni­cy lub in­nych zbóż;
2. karma dla zwie­rząt do­mo­wych


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. karma dla zwie­rząt do­mo­wych zło­żo­na z grubo zmie­lo­ne­go zboża lub siecz­ki mie­sza­nej z mąką

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Upo­ra­ła się z tym na po­cze­ka­niu, wpraw­nie przy­go­to­wu­jąc całe ko­ry­to utłu­czo­nej osyp­ki dla świń.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osypanie n., osypywanie n.

 czas. osypywać ndk., osypać dk.

 przym. osypany

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ospa, tłucz

Wiktionary


osypywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osy­py­wać.

Wiktionary

Osy­py­wa­nie – w ge­o­lo­gii dy­na­micz­nej, pow­ta­rza­ją­ce się czę­sto­kroć zja­wi­sko od­pa­da­nia drob­nych, po­je­dyn­czych zia­ren zwie­trze­li­ny ze stro­mych sto­ków.

Wikipedia

Powiązane:

 czas. osypywać ndk.

 rzecz. osypanie n., osypka ż.

Wiktionary


osz

dru­gie pod wzglę­dem lud­no­ści mia­sto w Kir­gi­sta­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. adm. mia­sto w ob­wo­dzie oszyń­skiem Kir­gi­sta­nu.

Wiktionary

Osz ( Oш) – mia­sto ob­wo­do­we w Kir­gi­sta­nie, w po­łud­nio­wej czę­ści Kot­li­ny Fer­gań­skiej, w do­li­nie rzeki Ak­bu­ra (do­rze­cze Syr-darii). Dru­gie pod wzglę­dem licz­by lud­no­ści mia­sto kraju, po sto­li­cy kraju Bisz­ke­ku. Oś­ro­dek ad­mi­ni­stra­cyj­ny ob­wo­du oszyń­skie­go oraz jed­no­cze­śnie od­dziel­na jed­nost­ka ad­mi­ni­stra­cyj­na – mia­sto wy­dzie­lo­ne.

Wikipedia

Powiązane:

 przym. oszyński, oski

Wiktionary


oszacowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osza­co­wać.

 (1.2) wynik sza­co­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszacować, przeszacować

Wiktionary


oszacować

okre­ślić w przy­bli­że­niu war­tość, wiel­kość lub ilość cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) podać war­tość lub wiel­kość w przy­bli­że­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ba­da­cze osza­co­wa­li, że zdol­ność do roz­poz­na­wa­nia wy­so­ko­ści tonów za­le­ży od czyn­ni­ków ge­ne­tycz­nych aż w 71-80 proc.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szacowanie n., oszacowanie n.

 czas. przeszacować, szacować ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ocenić, wycenić

Wiktionary


oszacowywać

oce­niać coś w przy­bli­że­niu (ilość, wiel­kość itp.); sza­co­wać


SJP.pl


oszajca

naz­wi­sko


SJP.pl


oszaleć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. sza­leć)

 (1.1) ulec po­mie­sza­niu zmy­słów, wpaść w szał

 (1.2) stra­cić roz­są­dek pod wpły­wem sil­nych uczuć

 (1.3) za­an­ga­żo­wać się nad­mier­nie, za­cząć poś­wię­cać komuś lub cze­muś zbyt wiele uwagi lub czasu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszalenie n., szalony mos., szał mrz.

 przym. oszalały, szalony

 czas. szaleć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zbzikować, ześwirować, zwariować

Wiktionary


oszalowanie

obić coś de­ska­mi w celu wzmoc­nie­nia lub ochro­ny


SJP.pl


oszalować

obić coś de­ska­mi w celu wzmoc­nie­nia lub ochro­ny


SJP.pl


oszalowywać

obi­jać ścia­ny de­ska­mi w celu ich wzmoc­nie­nia; sza­lo­wać


SJP.pl


oszarpać

po­tocz­nie:
1. szar­piąc, ober­wać lub po­strzę­pić coś do­o­ko­ła; ob­szar­pać, otar­gać, ob­tar­gać;
2. oszar­pać się - zmę­czyć się czymś; uszar­pać się, umę­czyć się


SJP.pl


oszarpywać

daw­niej: ob­szar­py­wać; szar­piąc, obry­wać coś do­o­ko­ła


SJP.pl


oszast

deska bocz­na z pnia drew­na, z jed­nej stro­ny pła­ska, z dru­giej za­o­krą­glo­na


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • He­le­na Oszast (1926–2014) – pol­ska ko­szy­kar­ka
  • Ja­ni­na Oszast (1908–1986) – pol­ska bio­loż­ka, dzia­łacz­ka nie­pod­le­gło­ścio­wa
  • Ta­de­usz Oszast (1912–1982) – pol­ski dzien­ni­karz spor­to­wy
  • (1903–1967) – pol­ski pro­fe­sor der­ma­to­lo­gii
  • Oszast – re­zer­wat przy­ro­dy

Wikipedia


oszałamiający

taki, który po­wo­du­je cza­so­wą utra­tę świa­do­mo­ści; odu­rza­ją­cy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) wy­wo­łu­ją­cy silne wra­że­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszałamianie n., oszołomienie n.

 czas. oszałamiać ndk., oszołomić dk.

 przysł. oszałamiająco, oszołamiająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) niezwykły, zachwycający, zdumiewający; war. oszołamiający

Wiktionary


oszałamiać

oszo­ła­miać;
1. wy­wie­rać na kimś bar­dzo silne wra­że­nie, zwła­szcza po­zy­tyw­ne; ocza­ro­wy­wać;
2. po­zba­wiać kogoś świa­do­mo­ści na pe­wien czas; odu­rzać;
3. osza­ła­miać się - oszo­ła­miać sa­me­go sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oszo­ło­mić)

 (1.1) wy­wo­ły­wać stan czę­ścio­wej utra­ty przy­tom­no­ści; wpro­wa­dzać w stan zam­ro­cze­nia

 (1.2) wy­wie­rać silne wra­że­nie

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszałamianie n.

 przym. oszałamiający

 przysł. oszołamiająco

Wiktionary

Synonimy:

 (1) war. oszołamiać

 (1.1) odurzać, otumaniać, zatruwać

 (1.2) szokować, zdumiewać

Wiktionary


oszałomić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osza­ła­miać)

 (1.1) rzad. war. oszo­ło­mić, do­ko­na­ny od|osza­ła­miać.

Wiktionary


oszańcowywać

1. ota­czać szań­ca­mi; szań­co­wać;
2. oszań­co­wy­wać się - ota­czać się szań­ca­mi; szań­co­wać się


SJP.pl


oszczak

naz­wi­sko


SJP.pl


oszczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oszczać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczać, oszczać dk.

 rzecz. szczaw mrz., szczyl mzw.

Wiktionary


oszczać

po­tocz­nie: osi­kać


SJP.pl

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) wulg. od­da­jąc mocz, zmo­czyć kogoś lub coś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Wiem, co się u was o Sovro mawia: że bez ła­pów­ki to tyci i pies ciżmy nie oszcza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔʃt͡ʃat͡ɕ, AS: oščać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. szczać

 rzecz. szczaw mrz., oszczanie n., szczochy nmos., szczyl mzw.

Wiktionary


oszczek

ło­wiec­kie: szcze­ka­nie psa na widok wy­tro­pio­nej zwie­rzy­ny


SJP.pl


oszczeniony

o niek­tó­rych zwie­rzę­tach, zwła­szcza sa­mi­cy psa: taki, który uro­dził młode


SJP.pl


oszczep

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) łow. wojsk. daw. broń wo­jen­na lub my­śliw­ska, o dłu­gim drzew­cu i twar­dym, me­ta­lo­wym a wcze­śniej ka­mien­nym, gro­cie;

 (1.2) sport. długi, za­o­strzo­ny pręt uży­wa­ny w lek­ko­at­le­ty­ce do rzu­ca­nia;

 (1.3) sport. pot. rzut oszcze­pem;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oszczep (broń)
  • oszczep (kon­ku­ren­cja spor­to­wa)
  • oszczep (przy­rząd spor­to­wy)
  • Oszczep – chu­tor na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, w re­jo­nie świ­słoc­kim

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Na wy­spie widać bi­tew­ne przy­go­to­wa­nia. Nad brze­giem po­ja­wia­ją się łucz­ni­cy i pro­ca­rze. W dal­szych sze­re­gach mio­ta­cze oszcze­pów i cięż­koz­broj­ni.

 (1.1) Ksią­żę strze­lił do niego z kuszy, a na­stęp­nie wy­padł ku niemu z oszcze­pem.

 (1.2) Dzi­siej­sze oszcze­py pro­du­ku­je się z two­rzyw sztucz­nych.

 (1.3) Czy wiesz, że on zdo­był czte­ry złote me­da­le w oszcze­pie?

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔʃt͡ʃɛp, AS: oščep

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczepisko n., oszczepnik m., oszczepniczka ż.

 przym. oszczepowaty, oszczepowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dzida, włócznia, pika

Wiktionary


oszczepisko

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) przest. drzew­ce oszcze­pu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczep mrz., oszczepniczka ż.

 przym. oszczepowy

Wiktionary


oszczepnictwo

dzie­dzi­na spor­tu


SJP.pl


oszczepniczka

za­wod­nicz­ka upra­wia­ją­ca rzut oszcze­pem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) sport. sports­men­ka upra­wia­ją­ca rzut oszcze­pem

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃt͡ʃɛpʲˈɲit͡ʃka, AS: oščepʹńička

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczep m., oszczepisko n.

:: fm. oszczepnik m.

 przym. oszczepowaty, oszczepowy

Wiktionary


oszczepniczy

→ oszczep­nik


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z oszczep­nict­wem, do­ty­czą­cy oszczep­nict­wa

Wiktionary

Patrz:

oszczepnik

Powiązane:

 rzecz. oszczepnictwo n., oszczepnik mos.

Wiktionary


oszczepnik

1. spor­to­wiec upra­wia­ją­cy rzut oszcze­pem;
2. daw­niej: żoł­nierz lub my­śli­wy uz­bro­jo­ny w oszczep


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) hist. żoł­nierz, ry­cerz, my­śli­wy uz­bro­jo­ny w oszczep

 (1.2) sport. spor­to­wiec upra­wia­ją­cy rzut oszcze­pem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) W za­wo­dach wy­stą­pi nasz młody, ale bar­dzo uta­len­to­wa­ny oszczep­nik.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈt͡ʃɛpʲɲik, AS: oščepʹńik

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczep m., oszczepnictwo n.

:: fż. oszczepniczka ż.

 przym. oszczepowy, oszczepniczy, oszczepowaty

Wiktionary


oszczepowaty

przy­po­mi­na­ją­cy kształ­tem oszczep, po­dob­ny do oszcze­pu


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) przy­po­mi­na­ją­cy oszczep, w kształ­cie oszcze­pu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczep, oszczepniczka, oszczepnik

 przysł. oszczepowato

Wiktionary


oszczepowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy oszcze­pu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczepnik mos., oszczep mrz., oszczepisko n., oszczepniczka ż.

Wiktionary


oszczerca

osoba po­słu­gu­ją­ca się wobec kogoś oszczer­stwa­mi; pot­war­ca


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ktoś, kto rzuca oszczer­stwo

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W Ru­skiej Praw­dzie, naj­star­szym zbio­rze praw Rusi Ki­jow­skiej, wy­mie­nio­ne zo­sta­ły kary dla oszczer­cy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczerstwo n., oszczerczyni ż.

 przym. oszczerczy

 przysł. oszczerczo

Wiktionary


oszczerczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób oszczer­czy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczerca mos., oszczerczyni ż., oszczerstwo n.

 przym. oszczerczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) potwarczo

Wiktionary


oszczerczy

taki, który jest oszczer­stwem (po­mó­wie­niem, znie­sła­wie­niem); obraź­li­wy, szka­lu­ją­cy, obel­ży­wy, bluź­nier­czy


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bę­dą­cy oszczer­stwem lub za­wie­ra­ją­cy oszczer­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Krą­ży­ła do­o­ko­ła oszczer­cza bujda, we­dług któ­rej na­pę­dzi­ły go tam niez­mien­ne spoj­rze­nia zmar­łych.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczerstwo n., oszczerca mos., oszczerczyni ż.

 przysł. oszczerczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) paszkwilowy, szkalujący

Wiktionary


oszczerczyni

→ oszczer­ca; in­sy­nu­a­tor­ka, pot­war­czy­ni


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) rzad. ko­bie­ta rzu­ca­ją­ca oszczer­stwa

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Lu­dzie już się tej oszczer­czy­ni śmie­ją w twarz.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczerczość ż., oszczerstwo mrz.

:: fm. oszczerca mos.

 przym. oszczerczy

 przysł. oszczerczo

Wiktionary


oszczerstwo

niez­god­ne z praw­dą, zło­śli­we, oczer­nia­ją­ce przy­pi­sa­nie komuś cze­goś złego w celu skom­pro­mi­to­wa­nia tej osoby; po­mó­wie­nie, pot­warz, znie­sła­wie­nie, in­sy­nu­a­cja


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) kłam­li­wa wy­po­wiedź, która ma na celu po­ni­że­nie lub ośmie­sze­nie kogoś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) To me­to­da stara jak świat, a "lu­dzie ho­no­ru" się­ga­ją po nią rów­nie chęt­nie, jak me­ne­le spod budki z piwem - tylko oszczer­stwa są od­mien­ne.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈt͡ʃɛrstfɔ, AS: oščerstfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczerca m., oszczerczyni ż.

 przym. oszczerczy

 przysł. oszczerczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) obmowa, potwarz, kalumnia

Wiktionary


oszczypać

ob­szczy­pać;
1. szczyp­nąć wiele razy, w wielu miej­scach;
2. sku­biąc, ober­wać tro­chę cze­goś w róż­nych miej­scach;
3. wy­wo­łać uczu­cie kłu­ją­ce­go bólu w róż­nych miej­scach


SJP.pl


oszczypek

wę­dzo­ny ser, wy­ra­bia­ny przez gó­ra­li z mleka ow­cze­go; oscy­pek


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy lub mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) inna pi­sow­nia wy­ra­zu oscy­pek

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʃt͡ʃɨpɛk, AS: oščypek

Wiktionary


oszczypka

re­gio­nal­na nazwa oszczyp­ka


SJP.pl


oszczypywać

ob­szczy­py­wać;
1. szczy­pać wiele razy, w wielu miej­scach;
2. sku­biąc, obry­wać tro­chę cze­goś w róż­nych miej­scach;
3. wy­wo­ły­wać uczu­cie kłu­ją­ce­go bólu w róż­nych miej­scach


SJP.pl


oszczywać

po­tocz­nie: opry­ski­wać kogoś lub coś mo­czem


SJP.pl


oszczędnie

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób oszczęd­ny

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈt͡ʃɛ̃ndʲɲɛ, AS: oščẽndʹńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędność ż., oszczędności nmos., oszczędzanie n., oszczędzenie n., zaoszczędzenie n.

 czas. oszczędzać ndk., oszczędzić dk., przyoszczędzić dk., zaoszczędzić dk.

 przym. oszczędnościowy

 przym. oszczędny

Wiktionary


oszczędniej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: oszczęd­nie


SJP.pl


oszczędniejszy

sto­pień wyż­szy od przy­miot­ni­ka: oszczęd­ny


SJP.pl


oszczędności

za­o­szczę­dzo­ne pie­nią­dze


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) to, co zo­sta­ło za­o­szczę­dzo­ne, nie zo­sta­ło zu­ży­te

 (1.2) ekon. za­o­szczę­dzo­ne pie­nią­dze

forma rze­czow­ni­ka.

 (2.1) D., C., Ms. i W. lp.; M., D., B. i W. lm. od: oszczęd­ność

Wiktionary

Oszczęd­no­ści – za­so­by pie­nięż­ne, które nie zo­sta­ły w danym okre­sie przez­na­czo­ne na zakup dóbr i usług kon­sump­cyj­nych (za­spo­ka­ja­ją­cych bie­żą­ce po­trze­by na­byw­ców). Ina­czej uj­mu­jąc jest to war­tość do­cho­du pom­niej­szo­na o war­tość kon­sump­cji.

Wiel­kość oszczęd­no­ści różni się zna­czą­co w za­leż­no­ści od wieku i na­ro­do­wo­ści kon­su­men­tów. Ro­śnie wraz ze wzro­stem do­cho­dów.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Zło­dziej ukradł świn­kę-skar­bon­kę. Wła­mał się przez okno i uciekł z oszczęd­no­ścia­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃt͡ʃɛ̃ndˈnɔɕt͡ɕi, AS: oščẽndnośći

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędność ż., oszczędzanie n., oszczędzenie n., zaoszczędzenie n.

 czas. oszczędzać ndk., zaoszczędzić dk., przyoszczędzić dk., oszczędzić dk.

 przym. oszczędny, oszczędnościowy

 przysł. oszczędnie

Wiktionary


oszczędnościowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oszczę­dza­niem, słu­żą­cy do oszczę­dza­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędność ż., oszczędzanie n., oszczędności nmos.

 czas. oszczędzać ndk., zaoszczędzać ndk., oszczędzić dk., zaoszczędzić dk.

 przym. oszczędny

 przysł. oszczędnie

Wiktionary


oszczędność

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha osoby, która ogra­ni­cza swoje wy­dat­ki

 (1.2) roz­po­rzą­dza­nie za­so­ba­mi w taki spo­sób, aby moż­li­wie najm­niej ich zużyć

 (1.3) cecha cze­goś, co mało ozdob­ne

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈt͡ʃɛ̃ndnɔɕt͡ɕ, AS: oščẽndność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędności nmos., oszczędzanie n., oszczędzenie n., zaoszczędzenie n.

 czas. zaoszczędzić dk., oszczędzić dk., oszczędzać ndk.

 przym. oszczędny, oszczędnościowy

 przysł. oszczędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gospodarność, skrzętność, zapobiegliwość

 (1.2) ekonomiczność

 (1.3) prostota, skromność

Wiktionary


oszczędny

przy­miot­nik ja­ko­ścio­wy

 (1.1) nietr­wo­nią­cy pie­nię­dzy, ma­jąt­ku

 (1.2) taki, przy któ­rym zu­ży­wa się nie­wie­le ja­kichś za­so­bów lub środ­ków

 (1.3) nie­na­du­ży­wa­ją­cy cze­goś

 (1.4) skrom­ny, wy­ko­rzy­sty­wa­ny w nie­wiel­kim stop­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Tato za­ra­biał skrom­nie, ale matka była oszczęd­na, więc wy­star­cza­ło.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędność ż., oszczędności nmos., oszczędzanie n., oszczędzenie n., zaoszczędzenie n.

 czas. zaoszczędzić dk., przyoszczędzić dk., oszczędzić dk., oszczędzać ndk.

 przym. oszczędnościowy

 przysł. oszczędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) skrzętny, nierozrzutny; gw. Górny Śląsk szporobliwy, gw. Śląsk Cieszyński szanobliwy

 (1.2) ekonomiczny, oszczędnościowy, efektywny, wydajny, produktywny; gw. Śląsk Cieszyński szanobliwy

 (1.3) powściągliwy, umiarkowany

 (1.4) prosty, skromny, ascetyczny, niebogaty, nieokazały, niewymyślny, niewyszukany

Wiktionary


oszczędzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oszczę­dzać.

Wiktionary

Oszczę­dza­nie – pro­ces, który pro­wa­dzi do pow­sta­wa­nia oszczęd­no­ści.

Wy­róż­nić można na­stę­pu­ją­ce mo­ty­wy oszczę­dza­nia:

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. zaoszczędzenie n., oszczędzenie n., oszczędność ż., oszczędności nmos.

 czas. oszczędzać ndk., oszczędzić dk., przyoszczędzić dk., zaoszczędzić dk.

 przym. oszczędny, oszczędnościowy

 przysł. oszczędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odkładanie, składanie

Wiktionary


oszczędzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oszczę­dzić)

 (1.1) zu­ży­wać w nie­wiel­kiej ilo­ści

 (1.2) za­cho­wać część cze­goś na póź­niej

 (1.3) spra­wiać, by ktoś cze­goś nie doz­nał

 (1.4) nie za­bi­jać, da­ro­wy­wać życie

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny oszczę­dzać się

 (2.1) nie na­ra­żać się na zmę­cze­nie, nie­bez­pie­czeń­stwo

 (2.2) nie ranić sie­bie sa­me­go, trak­to­wać sie­bie tak­tow­nie

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) W tym mie­sią­cu mu­si­my oszczę­dzać wę­giel.

 (1.2) Oszczę­dzaj siły na więk­sze­go prze­ciw­ni­ka!

 (1.3) Za­bieg pod nar­ko­zą oszczę­dza pa­cjen­tom bólu.

 (1.3) Kończ waść, wsty­du oszczędź!

 (1.4) Żoł­nie­rze, pa­cy­fi­ku­jąc oko­li­cę, oszczę­dza­li tylko ko­bie­ty i dzie­ci.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈt͡ʃɛ̃nd͡zat͡ɕ, AS: oščẽnʒać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędności nmos., oszczędność ż., oszczędzenie n., zaoszczędzenie n., zaoszczędzanie n., przyoszczędzenie n., oszczędnościówka ż., oszczędzanie n.

 czas. oszczędzić dk., zaoszczędzać ndk., zaoszczędzić dk., przyoszczędzić dk.

 przym. oszczędny, oszczędnościowy

 przysł. oszczędnie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) odkładać, składać, zaciskać pasa; gw. Górny Śląsk szporować

Wiktionary


oszczędzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oszczę­dzać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|oszczę­dzać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʃt͡ʃɛ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: oščẽńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszczędność ż., oszczędności nmos., oszczędzanie n., oszczędzenie n., zaoszczędzenie n.

 czas. zaoszczędzić dk., przyoszczędzić dk., oszczędzać ndk.

 przym. oszczędny, oszczędnościowy

 przysł. oszczędnie

Wiktionary


oszelmić

daw­niej: ob­ciąć komuś ucho w ra­mach kary; oszel­mo­wać, ob­szel­mo­wać


SJP.pl


oszelmować

ob­szel­mo­wać; daw­niej:
1. zwy­my­ślać kogoś; zbesz­tać;
2. ob­ciąć komuś ucho w ra­mach kary; oszel­mić;
3. obe­drzeć, po­strzę­pić, ob­szar­pać


SJP.pl


oszewka

ob­szy­cie brze­gu ubra­nia; la­mów­ka, ob­szyw­ka


SJP.pl


oszkalowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osz­ka­lo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszkalować dk.

Wiktionary


oszkalować

1. przed­sta­wić kogoś w złym świet­le, rzu­cić oszczer­stwa; ob­mó­wić, oczer­nić;
2. osz­ka­lo­wać się:
a) osz­ka­lo­wać sa­me­go sie­bie;
b) osz­ka­lo­wać jeden dru­gie­go


SJP.pl


oszkapiać

po­tocz­nie: świa­do­mie wpro­wa­dzać w błąd; na­bie­rać


SJP.pl


oszkapić

po­tocz­nie: świa­do­mie wpro­wa­dzić w błąd; na­brać


SJP.pl


oszklić

wsta­wić szkło w ramy okien­ne, drzwio­we itp.


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) za­mon­to­wać szybę

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szkiełko n., szkiełkowicz mos., szklenie n.

Wiktionary


oszkowice

Osz­ko­wi­ce – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie ło­wic­kim, w gmi­nie Bie­la­wy.

W la­tach 1954–1961 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Osz­ko­wi­ce, w la­tach 1970-1972 pow­tór­nie – Osz­ko­wi­ce. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa skier­nie­wic­kie­go.

Wikipedia


oszkrabina

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) gw-pl|Górny Śląsk. obier­ka

Wiktionary


oszlifować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. szli­fo­wać)

 (1.1) rzem. nadać gład­kość, po­łysk, od­po­wied­ni kształt przez tar­cie; wy­gła­dzić przez szli­fo­wa­nie

 (1.2) przen. po­pra­wić coś, żeby było wła­ści­wie wy­koń­czo­ne; usu­nąć nie­do­sko­na­ło­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszlifowanie n., szlifierka ż.

 czas. szlifować

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) wygładzić

 (1.2) dopracować, udoskonalić, wykończyć

Wiktionary


oszlifowywać

na­da­wać cze­muś gład­kość przez szli­fo­wa­nie; szli­fo­wać


SJP.pl


oszloch

osz­loch mor­ski - by­li­na z ro­dzi­ny szpa­ra­go­wa­tych, upra­wia­na głów­nie w po­łud­nio­wej Eu­ro­pie dla du­żych, wa­żą­cych do 3 kg cebul, sto­so­wa­nych w lecz­nict­wie i jako trut­ka na gry­zo­nie; ce­bu­la mor­ska, ur­gi­nia mor­ska, ckli­wi­ca


SJP.pl


oszmiana

mia­sto na Bia­ło­ru­si


SJP.pl

Osz­mia­na ( Ашмяны, "Ašmiany", Ašmena, Ошмяны, "Osz­mia­ny", hebr. אשמיאני) – mia­sto na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie gro­dzień­skim, sie­dzi­ba re­jo­nu osz­miań­skie­go, do 1945 w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie wi­leń­skim, sie­dzi­ba po­wia­tu osz­miań­skie­go; po­ło­żo­ne na Gar­bie Osz­miań­skim, nad Osz­mian­ką, w po­bli­żu gra­ni­cy z Litwą, na Wi­leń­szczyź­nie; 14,8 tys. miesz­kań­ców (2010).

Wikipedia


oszmiański

→ Osz­mia­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) do­ty­czą­cy Osz­mia­ny, zwią­za­ny z Osz­mia­ną

Wiktionary

Patrz:

Oszmiana

Przykłady

 (1.1) Nie masz teraz praw­dzi­wej przy­jaź­ni na świe­cie. • Ostat­ni znam jej przy­kład w Osz­miań­skim po­wie­cie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Oszmiana ż., Oszmianka ż., Oszmiańszczyzna ż.

Wiktionary


oszołamiający

osza­ła­miać;
1. wy­wie­rać na kimś bar­dzo silne wra­że­nie, zwła­szcza po­zy­tyw­ne; ocza­ro­wy­wać;
2. po­zba­wiać kogoś świa­do­mo­ści na pe­wien czas; odu­rzać;
3. oszo­ła­miać się - oszo­ła­miać sa­me­go sie­bie


SJP.pl


oszołamiać

osza­ła­miać;
1. wy­wie­rać na kimś bar­dzo silne wra­że­nie, zwła­szcza po­zy­tyw­ne; ocza­ro­wy­wać;
2. po­zba­wiać kogoś świa­do­mo­ści na pe­wien czas; odu­rzać;
3. oszo­ła­miać się - oszo­ła­miać sa­me­go sie­bie


SJP.pl


oszołom

1. wa­riat, osoba niez­rów­no­wa­żo­na psy­chicz­nie;
2. osoba ślepo wie­rzą­ca w jakąś ideę; fa­na­tyk;
3. żar­to­bli­wie: su­per­mar­ket sieci Au­chan; Oszo­łom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) pot. czło­wiek wie­rzą­cy bez­gra­nicz­nie w jakąś ide­o­lo­gię, ślepo jej pod­po­rząd­ko­wa­ny

 (1.2) pot. osoba za­cho­wu­ją­ca się nie­nor­mal­nie

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (2.1) pot. sklep Au­chan

forma cza­sow­ni­ka.

 (3.1) 2. os. lp. rozk. od: oszo­ło­mić

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Ta na­u­czy­ciel­ka to strasz­li­wy oszo­łom; drwi sobie z ucz­niów i do tego co lek­cję robi trud­ne kart­ków­ki.

 (2.1) Jak bę­dziesz w oszo­ło­mie, to nie za­pom­nij kupić kilo ziem­nia­ków.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʃɔwɔ̃m, AS: ošou̯õm

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszołomstwo n., oszołomienie n.

:: fż. oszołomka ż.

 czas. oszołomić dk., oszołamiać ndk., oszałomonić dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) fanatyk, mameluk, maniak, radykalista, radykał

 (1.2) pot. bzik, narwaniec, opętaniec, paranoik, pomyleniec, postrzeleniec, szajbus, świr, świrus, wariat, zajob

Wiktionary


oszołomienie

1. wy­wrzeć na kimś bar­dzo silne wra­że­nie, zwła­szcza po­zy­tyw­ne; ocza­ro­wać;
2. po­zba­wić kogoś świa­do­mo­ści na pe­wien czas; odu­rzyć;
3. oszo­ło­mić się - oszo­ło­mić sa­me­go sie­bie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) stan ogra­ni­czo­nej świa­do­mo­ści

 (1.2) przen. stan wy­wo­ła­ny sil­nym prze­ży­ciem

Wiktionary

Oszo­ło­mie­nie – pol­ski dra­mat bio­gra­ficz­ny z 1988 roku w re­ży­se­rii Je­rze­go Sztwiert­ni.

Tre­ścią fa­bu­ły jest hi­sto­ria życia ak­to­ra Wła­dy­sła­wa, opar­ta na bio­gra­fii Ka­zi­mie­rza Ju­no­szy-Stę­pow­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pod­niósł pię­ści i obie­ma rów­no­cze­śnie rąb­nął w głowę mło­de­go. Nie po­wa­li­ło go to od razu, ale se­kun­da oszo­ło­mie­nia zgu­bi­ła go.

 (1.1) W sen­nym oszo­ło­mie­niu [nar­ko­zą] Anna wi­dzia­ła nad sobą dwa ol­brzy­mie, zie­lo­ne owady z tru­pi­mi czasz­ka­mi […].

 (1.1) Al­ko­hol dawał mu tyle oszo­ło­mie­nia i za­pom­nie­nia, więc pił… pił.

 (1.1) Pow­sta­nie tej nazwy [gazu roz­we­se­la­ją­ce­go] tłu­ma­czy się przy­jem­nym sta­nem oszo­ło­mie­nia, od­czu­wa­nym przy wdy­cha­niu gazu.

 (1.1) Nocne czu­wa­nie, sen pełny trwo­gi — wpra­wi­ły re­dak­to­ra w stan szcze­gól­ne­go oszo­ło­mie­nia.

 (1.2) Wy­trą­co­ny z rów­no­wa­gi tym wy­bu­chem, spo­glą­dał w oszo­ło­mie­niu na wstrzą­sa­ne pła­czem plecy żony.

 (1.2) Prze­żył, jak w ubie­głych la­tach, ra­dos­ne i ha­ła­śli­we oszo­ło­mie­nie pier­wsze­go dnia no­we­go roku.

 (1.2) Tym­cza­sem ochło­ną­łem z pier­wsze­go oszo­ło­mie­nia i po­czu­łem przy­pływ od­wa­gi.

 (1.2) Mi­łość po­chła­nia­ła go zu­peł­nie, ca­ły­mi ty­god­nia­mi znaj­du­je się to w sta­nie ek­sta­zy, to w sta­nie bo­le­śne­go oszo­ło­mie­nia lub ner­wo­we­go odręt­wie­nia.

 (1.2) Reszt­ki śnie­gu przy­po­mi­na­ją roz­czo­chra­ne pe­ru­ki, po­rzu­co­ne w oszo­ło­mie­niu przez zimę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszołom mos./mrz.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) odurzenie, ogłuszenie

Wiktionary


oszołomiony

1. wy­wrzeć na kimś bar­dzo silne wra­że­nie, zwła­szcza po­zy­tyw­ne; ocza­ro­wać;
2. po­zba­wić kogoś świa­do­mo­ści na pe­wien czas; odu­rzyć;
3. oszo­ło­mić się - oszo­ło­mić sa­me­go sie­bie


SJP.pl


oszołomić

1. wy­wrzeć na kimś bar­dzo silne wra­że­nie, zwła­szcza po­zy­tyw­ne; ocza­ro­wać;
2. po­zba­wić kogoś świa­do­mo­ści na pe­wien czas; odu­rzyć;
3. oszo­ło­mić się - oszo­ło­mić sa­me­go sie­bie


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni

 (1.1) do­ko­na­ny od|osza­ła­miać. / oszo­ła­miać (otu­ma­nić)

 (1.2) do­ko­na­ny od|osza­ła­miać. / oszo­ła­miać (zszo­ko­wać)

 (1.3) do­ko­na­ny od|osza­ła­miać. / oszo­ła­miać (wpro­wa­dzać w stan zam­ro­cze­nia)

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Wi­dzisz, ja­kieś miał szczę­ście, żeś tylko ode mnie w ucho do­stał? Gdy­byś tra­fił na po­rucz­ni­ka, teraz byś miał tylko po­ło­wę ję­zy­ka – zwró­cił się do sie­dzą­ce­go obok fa­ce­ta, który nadal wy­glą­dał na kom­plet­nie oszo­ło­mio­ne­go po cio­sie, jaki za­in­ka­so­wał od mi­li­cjan­ta.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszołom mos./mrz., oszołomienie n., oszołomstwo n.

 czas. oszołamiać ndk.

 przym. oszołomowaty, oszołomski

Wiktionary


oszołomka

→ oszo­łom


SJP.pl

Patrz:

oszołom

oszołomowaty

po­tocz­nie: przy­po­mi­na­ją­cy oszo­ło­ma, taki jak oszo­łom; oszo­łom­ski


SJP.pl


oszołomski

po­tocz­nie: wła­ści­wy oszo­ło­mo­wi, zło­żo­ny z oszo­ło­mów; oszo­ło­mo­wa­ty


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) ma­ją­cy cechy oszo­ło­ma

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszołomić

Wiktionary


oszołomstwo

po­tocz­nie:
1. ogół oszo­ło­mów, bez­kry­tycz­nych i fa­na­tycz­nych wyz­naw­ców ja­kiejś idei lub osób za­cho­wu­ją­cych się nie­nor­mal­nie;
2. za­cho­wa­nia lub po­glą­dy wła­ści­we oszo­ło­mom


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) ogół oszo­ło­mów

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszołom mos./mrz.

Wiktionary


oszpecać

1. czy­nić brzyd­kim, odra­ża­ją­cym, szpet­nym, np. po­przez oka­le­cza­nie twa­rzy;
2. osz­pe­cać się - psuć swój wy­gląd np. brzyd­ką fry­zu­rą, stro­jem


SJP.pl


oszpecenie

1. uczy­nić brzyd­kim, odra­ża­ją­cym, szpet­nym, np. po­przez oka­le­cze­nie twa­rzy;
2. osz­pe­cić się - zep­suć swój wy­gląd np. brzyd­ką fry­zu­rą, stro­jem


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) uczy­nie­nie szpet­nym

Wiktionary


oszpecić

1. uczy­nić brzyd­kim, odra­ża­ją­cym, szpet­nym, np. po­przez oka­le­cze­nie twa­rzy;
2. osz­pe­cić się - zep­suć swój wy­gląd np. brzyd­ką fry­zu­rą, stro­jem


SJP.pl


oszpilna

ro­dzaj palmy wy­stę­pu­ją­cy w Azji Po­łud­nio­wo-Wschod­niej; sa­la­ka, salak


SJP.pl


oszraniać

1. po­kry­wać szro­nem; szro­nić;
2. po­kry­wać si­wiz­ną;
3. osz­ra­niać się - po­kry­wać się szro­nem; szro­nić się, szro­nieć


SJP.pl


oszroniały

po­kry­ty krysz­tał­ka­mi lodu; szro­ni­sty


SJP.pl


oszronieć

1. po­kryć się szro­nem; osz­ro­nić się;
2. po­kryć się si­wiz­ną


SJP.pl


oszroniony

przy­miot­nik

 (1.1) po­kry­ty szro­nem

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś z rana za­sta­łem nasz ogró­dek cały osz­ro­nio­ny.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szron mrz., oszronienie n., szronik mrz.

 czas. dk. oszronić, ndk. oszronieć, dk. szronić, ndk. szronieć

 przym. szronisty, oszroniały

Wiktionary


oszronić

1. po­kryć szro­nem;
2. po­kryć si­wiz­ną;
3. osz­ro­nić się - po­kryć się szro­nem


SJP.pl


osztorcowywać

1. kar­cić kogoś ostro, uży­wa­jąc obel­ży­wych słów; obsz­tor­co­wy­wać;
2. daw­niej: zrów­ny­wać, wy­gła­dzać boki belki lub deski


SJP.pl


oszubski

naz­wi­sko


SJP.pl


oszukanica

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) ko­bie­ta, która oszu­ku­je

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszust mos.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszustka

Wiktionary


oszukanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oszu­kać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszukiwanie n., oszustwo n., oszukaństwo n., oszust m., oszustka ż.

 czas. oszukać dk., oszukiwać ndk.

 przym. oszukańczy

Wiktionary


oszukaniec

czło­wiek, który oszu­ku­je; oszust


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) osoba, która oszu­ku­je

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszust mos.

Wiktionary


oszukany

daw­niej: oszu­kań­czy


SJP.pl


oszukać

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. oszu­ki­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|oszu­ki­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Za­mo­ścia­nin zo­stał oszu­ka­ny przez fał­szy­we­go wnucz­ka.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʃukat͡ɕ, AS: ošukać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszukaństwo n., oszust m., oszustka ż., oszukanie n.

 czas. oszukiwać ndk.

 przym. oszukańczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. wpuścić w maliny, wpuścić w kanał, zrobić w konia, wyprowadzić w pole, nabić w butelkę, zrobić w balona, zrobić w bambuko, zrobić w jajo; posp. wykręcić wała, wystawić do wiatru; wulg. zrobić w chuja, wychujać; eufem. zrobić w człona

Wiktionary


oszukańczo

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób opie­ra­ją­cy się na nie­ucz­ci­wo­ści

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nie wiem, czy wagę ma tak oszu­kań­czo usta­wio­ną, czy od­waż­ni­ki sfał­szo­wa­ne; po­dej­rze­wam, że jedno i dru­gie.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszust mos., oszukańczość ż.

 przym. oszukańczy

 czas. oszukiwać

Wiktionary


oszukańczość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co oszu­kań­cze

Wiktionary

Powiązane:

 przym. oszukańczy

 przysł. oszukańczo

Wiktionary


oszukańczy

po­le­ga­ją­cy na oszu­stwie (np. oszu­kań­cza gra, oszu­kań­cze prak­ty­ki)


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) opie­ra­ją­cy się na oszu­stwie, nie­ucz­ci­wo­ści

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃuˈkãj̃n͇t͡ʃɨ, AS: ošukãĩ ̯ṇčy

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszustka ż., oszust m., oszukiwanie n., oszukańczość ż., oszukanie n.

 czas. oszukiwać ndk., oszukać dk.

 przysł. oszukańczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bałamutny, blagierski, kłamliwy, zwodniczy

Wiktionary


oszukaństwo

po­tocz­nie:
1. oszu­stwo lub oszu­ki­wa­nie;
2. coś fał­szy­we­go


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) pot. wpro­wa­dze­nie kogoś w błąd dla uzy­ska­nia ko­rzy­ści

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszukanie n., oszust mos., oszustka ż.

 czas. oszukać, oszukiwać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) kłamstwo, krętactwo, oszukiwanie, oszustwo, szachrajstwo

Wiktionary


oszukista

mło­dzie­żo­wo: oszust


SJP.pl


oszukiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oszu­ki­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃuciˈvãɲɛ, AS: ošuḱivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszukiwać

 rzecz. oszustwo n., oszust m., oszustka ż., oszukanie n.

 przym. oszukańczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) mamienie

Wiktionary


oszukiwać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. oszu­kać)

 (1.1) do­pro­wa­dzać kogoś do nie­ko­rzyst­ne­go roz­po­rzą­dze­nia jego mie­niem przez po­da­nie nie­praw­dy lub ukry­cie niez­na­nych mu fak­tów

 (1.2) mówić komuś nie­praw­dę, kła­mać

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) ce­lo­wo i po­ta­jem­nie nie prze­strze­gać reguł pod­czas gry celem uzy­ska­nia lep­sze­go wy­ni­ku; oszu­ki­wać (1.1) part­ne­rów gry

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny oszu­ki­wać się (dk. oszu­kać się)

 (3.1) nie przyj­mo­wać do wia­do­mo­ści praw­dy, łu­dzić się, że jest ina­czej

 (3.2) oszu­ki­wać (1.1) jeden dru­gie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­cią­gacz oszu­ki­wał tu­ry­stów i za­miast kości di­no­za­u­ra sprze­da­wał im szkie­let krowy.

 (1.2) Mąż od lat oszu­ki­wał żonę twier­dząc, że nie po­do­ba mu się są­siad­ka.

 (2.1) Znany szu­ler oszu­ki­wał w karty, ale wresz­cie udało się go zła­pać na go­rą­cym uczyn­ku.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃuˈcivat͡ɕ, AS: ošuḱivać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszukaństwo n., oszust m., oszustka ż., oszukiwanie n., oszukanie n.

 czas. oszukać dk.

 przym. oszukańczy

 przysł. oszukańczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zwodzić, mamić, bajerować, kantować, naciągać, wprowadzać w błąd; wulg. reg. śl. ciulać

 (1.2) kłamać, nabierać, robić w balona

 (2.1) kantować, orzynać; wulg. reg. śl. ciulać

Wiktionary


oszust

czło­wiek świa­do­mie wpro­wa­dza­ją­cy kogoś w błąd; kłam­ca, łgarz, bla­gier


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) ten, kto oszu­ku­je

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oszust – gra kar­cia­na
  • oszust – gra w kości
  • Oszust (także Oszus) – szczyt w Be­ski­dzie Ży­wiec­ko-Oraw­skim, na gra­ni­cy pol­sko-sło­wac­kiej
  • oszu­stwo

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spryt­ny oszust sprze­dał ame­ry­kań­skie­mu tu­ry­ście Ko­lum­nę Zyg­mun­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔʃust, AS: ošust

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszukaństwo n., oszukaniec m., oszukiwanie n., oszukanie n.

:: fż. oszustka ż., oszukanica ż.

 czas. oszukiwać ndk., oszukać dk.

 przym. oszukańczy

 przysł. oszukańczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) blagier, kuglarz, matacz, szalbierz, szarlatan; pot. cygan, kanciarz, krętacz, macher, nabieracz, naciągacz, oszukaniec, szachraj; przest. farmazon, furfant, okpisz, przechera, wydrwigrosz

Wiktionary


oszustka

→ oszust


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) osoba płci żeń­skiej, która oszu­ku­je

Wiktionary

Oszust­ka (ang. "The Cheat") – ame­ry­kań­ski niemy film z 1915 roku w re­ży­se­rii Ce­ci­la B. DeMille.

Wikipedia

Patrz:

oszust

Przykłady

 (1.1) Spryt­na oszust­ka za­miast kości di­no­za­u­ra sprze­da­ła tu­ry­stom frag­men­ty szkie­le­tu krowy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʃustka, AS: ošustka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszustwo n., oszukaństwo n., oszukiwanie n., oszukanie n.

:: fm. oszust mos.

 czas. oszukiwać ndk., oszukać dk.

 przym. oszukańczy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szachrajka, krętaczka

Wiktionary


oszustwo

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) praw. prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na do­pro­wa­dze­niu innej osoby do nie­ko­rzyst­ne­go roz­po­rzą­dze­nia mie­niem włas­nym lub cu­dzym za po­mo­cą wpro­wa­dze­nia jej w błąd albo wy­zy­ska­nia jej błędu lub nie­zdol­no­ści do na­le­ży­te­go poj­mo­wa­nia przed­się­bra­ne­go dzia­ła­nia, w celu osią­gnię­cia ko­rzy­ści ma­jąt­ko­wej;

 (1.2) pot. świa­do­me wpro­wa­dze­nie kogoś w błąd dla włas­nej ko­rzy­ści

Wiktionary

Oszu­stwo, wy­łu­dze­nie – prze­stęp­stwo po­le­ga­ją­ce na do­pro­wa­dze­niu innej osoby do nie­ko­rzyst­ne­go roz­po­rzą­dze­nia mie­niem włas­nym lub cu­dzym za po­mo­cą wpro­wa­dze­nia jej w błąd albo wy­zy­ska­nia jej błędu lub nie­zdol­no­ści do na­le­ży­te­go poj­mo­wa­nia przed­się­bra­ne­go dzia­ła­nia, w celu osią­gnię­cia ko­rzy­ści ma­jąt­ko­wej.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Rzec­ki poz­na­je, że w tej chwi­li toczy się tu spra­wa przed sądem, że prze­ma­wia pro­ku­ra­tor i że cho­dzi o grube oszu­stwo.

 (1.2) Na sta­ro­żyt­nych igrzy­skach olim­pij­skich za­wod­nik, który do­pu­ścił się oszu­stwa, zmu­szo­ny był po­sta­wić pom­nik Ze­u­so­wi, na któ­rym wy­ry­to jego imię i naz­wi­sko oraz wy­stę­pek, któ­re­go się do­pu­ścił.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈʃustfɔ, AS: ošustfo

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszukaństwo n., oszukiwanie n., oszust m., oszustka ż., oszukanie n.

 czas. oszukać dk., oszukiwać ndk.

 przym. oszukańczy

 przysł. oszukańczo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) krętanina, matactwo, szalbierstwo, szarlataneria, szarlataństwo; pot. cygaństwo, granda, kanciarstwo, kancik, kant, krętactwo, macherka, macherstwo, machloja, machlojka, nabieranie, oszukaństwo, przekręt, przewalanka, przewałka, szacherka, szachrajstwo, szulerstwo, szwindel; reg. pozn. szmucha

Wiktionary


oszwabianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osz­wa­biać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszwabiać ndk.

Wiktionary


oszwabiać

cza­sow­nik

 (1.1) pot. oszu­ki­wać

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈfabʲjät͡ɕ, AS: ošfabʹi ̯äć

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt dokonany oszwabić

 rzecz. szwab m., oszwabianie n.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) zob. oszukiwać.

Wiktionary


oszwabienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osz­wa­bić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszwabić

Wiktionary


oszwabić

okpić, oszu­kać kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) pejor. oszu­kać

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten gość mnie osz­wa­bił, cegłę mi pocz­tą wy­słał za­miast te­le­fo­nu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔʃˈfabʲit͡ɕ, AS: ošfabʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. szwab m., oszwabienie n.

 czas. oszwabiać

Wiktionary


oszwabka

po­tocz­nie: ok­pie­nie kogoś, oszu­stwo


SJP.pl


oszydzić

cza­sow­nik do­ko­na­ny

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. okpić

Wiktionary


oszyldwachowanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oszyld­wa­cho­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃɨldvaxɔˈvãɲɛ, AS: ošyldvaχovãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. oszyldwachować

Wiktionary


oszyldwachować

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) daw. oto­czyć szyld­wa­cha­mi, ob­sta­wić stra­żą, war­tow­ni­ka­mi

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔʃɨldvaˈxɔvat͡ɕ, AS: ošyldvaχovać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. oszyldwachowanie

Wiktionary


oszynda

oszyn­da le­szczy­no­wiec - czer­wo­ny owad z ro­dzi­ny chrzą­szczy


SJP.pl

Oszyn­da ("Apo­de­rus") – ro­dzaj chrzą­szczy z na­dro­dzi­ny ryj­kow­ców i ro­dzi­ny po­dry­jo­wa­tych.

Wikipedia


oszyć

daw­niej: ob­szyć (przy­szyć wzdłuż lub do­o­ko­ła cze­goś)


SJP.pl


oszyński

obwód oszyń­ski - obwód w Kir­gi­sta­nie ze sto­li­cą w Oszu


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Oszem, do­ty­czą­cy Oszu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Osz mrz.

Wiktionary


osóbka

zdrob­nie­nie od: osoba


SJP.pl


osóbka-morawski

naz­wi­sko, np. Ed­ward Osób­ka-Mo­raw­ski (wła­ści­wie Ed­ward Osób­ka, 1909-1997), dzia­łacz po­li­tycz­ny


SJP.pl


osóg

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­ży­tek

Wiktionary


osów

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osów – część mia­sta Szcze­cin
  • Osów – wieś w woj. lu­bu­skim, w pow. strze­lec­ko-dre­zde­nec­kim, gmi­nie Dre­zden­ko
  • Osów – wieś na Bia­ło­ru­si, w ob­wo­dzie ho­mel­skim, w re­jo­nie lel­czyc­kim
  • Osowe, Osowa, Osowo, Oso­wiec

Wikipedia


osówka

wieś w Pol­sce


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Osów­ka – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. to­ruń­skim, w gmi­nie Czer­ni­ko­wo
  • Osów­ka – wieś w woj. lu­bel­skim, w pow. lu­bel­skim, w gmi­nie Niem­ce
  • Osów­ka – część wsi Wola Wła­dy­sła­wow­ska w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. gar­wo­liń­skim, w gmi­nie Gar­wo­lin
  • Osów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. lip­skim, w gmi­nie Sien­no
  • Osów­ka – część wsi Nowe Mia­sto w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. płoń­skim, w gmi­nie Nowe Mia­sto
  • Osów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. sier­pec­kim, w gmi­nie Sierpc
  • Osów­ka – wieś w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. żu­ro­miń­skim, w gmi­nie Lu­bo­widz
  • Osów­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. biel­skim, w gmi­nie Wysz­ki
  • Osów­ka – wieś w woj. pod­la­skim, w pow. haj­now­skim, w gmi­nie Czyże
  • Osów­ka – osada w woj. po­mor­skim, w pow. by­tow­skim, w gmi­nie Trze­bie­li­no
  • Osów­ka – wieś w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. sta­szow­skim, w gmi­nie Szy­dłów
  • Osów­ka – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. zło­tow­skim, w gmi­nie Tar­nów­ka

Wikipedia


osączarka

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. pod­staw­ka do sa­mo­czyn­ne­go osą­cza­nia mo­krych na­czyń po ich umy­ciu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osączanie n., osączenie n.

 czas. osączać ndk., osączyć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ociekacz, suszarka do naczyń

Wiktionary


osączać

spra­wiać, by z cze­goś ście­kał, od­cie­kał, wy­są­czał się płyn, naj­czę­ściej woda; od­są­czać


SJP.pl


osączyć

spra­wić, by z cze­goś ściekł, od­ciekł, wy­są­czył się płyn, naj­czę­ściej woda; od­są­czyć


SJP.pl


osąd

ocena, sąd, wy­da­nie opi­nii o czymś


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) opi­nia o czymś lub o kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Pre­zy­dent pod­dał się osą­do­wi wy­bor­ców.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔsɔ̃nt, AS: osõnt

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osądziciel m., osądzanie n., osądzenie n., sąd mrz., sędzia mos./ż.

 czas. osądzać ndk., osądzić dk.

 przym. sędziowski

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) ocena, sąd, wyrok, opinia

Wiktionary


osądzająco

→ osa­dzać


SJP.pl

Patrz:

osadzać

osądzanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osą­dzać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. sądzić, osądzić, osądzać ndk.

 rzecz. osąd mrz., sądownictwo n.

Wiktionary


osądzać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osą­dzić)

 (1.1) praw. zob. osą­dzić.

 (1.2) książk. zob. osą­dzić. (wydać opi­nię)

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzia za­wsze su­ro­wo osą­dzał gwał­ci­cie­li.

 (1.2) Nie osą­dzaj go, on na­praw­dę jest w trud­nej sy­tu­a­cji.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsɔ̃nd͡zat͡ɕ, AS: osõnʒać

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt dokonany osądzić

 rzecz. osądzanie n., osądzenie n., osąd m., sądownictwo n.

 czas. sądzić

Wiktionary


osądzenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osą­dzić.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osądzić, osądzać

 rzecz. osąd mrz., sąd mrz., sędzia ż./mos.

Wiktionary


osądzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osą­dzać)

 (1.1) praw. roz­pa­trzyć spra­wę i wydać wyrok

 (1.2) książk. wydać opi­nię o czymś lub o kimś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sę­dzia osą­dził męż­czyz­nę zgod­nie z pra­wem

 (1.2) Nawet jej nie znasz, a już ją osą­dzi­łaś.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈsɔ̃ɲd͡ʑit͡ɕ, AS: osõńʒ́ić

Wiktionary

Powiązane:

 aspekt niedokonany osądzać

 rzecz. osądzenie n., osądzanie n., osąd m., sąd m., sędzia ż./mos.

Wiktionary


osędzielina

re­gio­nal­nie: biały osad pow­sta­ją­cy z marz­ną­cych kro­pe­lek mgły; sadź


SJP.pl


osęk

długi drąg za­koń­czo­ny me­ta­lo­wym ha­kiem, uży­wa­ny do ło­wie­nia ryb lub jako sprzęt ra­tow­ni­czy; bosak, osęka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) hist. techn. długi drąg (drew­nia­ny lub me­ta­lo­wy) za­koń­czo­ny cha­rak­te­ry­stycz­nym me­ta­lo­wym ha­kiem, ostrzem lub ro­dza­jem wideł

 (1.2) ryb. ro­dzaj że­laz­nych wideł do ło­wie­nia pod­pły­wa­ją­cych ryb

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) bosak, war. osęka

 (1.2) war. osęka

Wiktionary


osęka

długi drąg za­koń­czo­ny me­ta­lo­wym ha­kiem, uży­wa­ny do ło­wie­nia ryb lub jako sprzęt ra­tow­ni­czy; bosak, osęk


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) hak na sty­li­sku lub widły do wy­ciąf­ga­nia z wody ryb pod­cią­ga­nych wędką;

 (1.2) drąg za­koń­czo­ny ha­kiem i ostrzem, słu­żą­cy głów­nie jako sprzęt ra­tow­ni­czy

Wiktionary

Osęka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie wo­ło­miń­skim, w gmi­nie Stra­chów­ka. Ma sta­tus so­łect­wa. Przez miej­sco­wość prze­pły­wa nie­wiel­ka rzeka Osow­ni­ca, do­pływ Liwca.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa sied­lec­kie­go.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. Osęka ż.

 przym. osękowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) bosak

Wiktionary


osękowski

naz­wi­sko


SJP.pl


osłabiacz

rozt­wór che­micz­ny sto­so­wa­ny w fo­to­gra­fii czar­no-bia­łej w celu zmniej­sze­nia gę­sto­ści op­tycz­nej obra­zu


SJP.pl


osłabiająco

→ osła­biać


SJP.pl

Patrz:

osłabiać

osłabianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osła­biać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osłabiać

Wiktionary


osłabiać

cza­sow­nik

 (1.1) spra­wiać, że coś lub ktoś staje się słab­szy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czę­ste zmia­ny pod­po­rząd­ko­wa­nia ope­ra­cyj­ne­go oraz walka na róż­nych od­cin­kach fron­tu osła­bia­ły efek­ty bo­jo­we pułku mor­skie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłabianie n., słabość ż.

Wiktionary


osłabienie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osła­bić.

 (1.2) med. stan złego sa­mo­po­czu­cia fi­zycz­ne­go

Wiktionary

Powiązane:

 przym. osłabiony

Wiktionary


osłabiony

przy­miot­nik

 (1.1) med. od­czu­wa­ją­cy osła­bie­nie; bez sił wi­tal­nych

forma cza­sow­ni­ka.

 (2.1) imie­słów przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od osła­bić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłabienie n.

 czas. osłabić dk.

 przym. osłabły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osłabły, wyczerpany, zmęczony

Wiktionary


osłabić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osła­biać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|osła­biać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔsˈwabʲit͡ɕ, AS: osu̯abʹić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słabość ż.

 przym. osłabiony

Wiktionary


osłabnąć

cza­sow­nik nie­prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. słab­nąć)

 (1.1) stra­cić siłę i ak­tyw­ność; stać się wy­czer­pa­nym

 (1.2) stra­cić na sile, utra­cić in­ten­syw­ność

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słabość ż., osłabłość ż., osłabnięcie n.

 przym. osłabły

 przysł. osłable

 czas. słabnąć, nasłabieć

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) opaść z sił

 (1.2) zelżeć / zelżyć, złagodnieć, zmniejszyć się

Wiktionary


osłabły

taki, który osłabł, stał się słab­szy, stra­cił siły


SJP.pl


osłaniający

→ osła­niać


SJP.pl

Patrz:

osłaniać

osłanianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osła­niać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż.

 przysł. osłonowo

 przym. osłonowy

Wiktionary


osłaniać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osło­nić)

 (1.1) okry­wać coś czymś, od­gra­dzać od cze­goś, czy­nić coś nie­wi­docz­nym

 (1.2) swoim po­ło­że­niem unie­moż­li­wiać za­a­ta­ko­wa­nie kogoś albo za­bez­pie­czać kogoś lub coś przed czymś szkod­li­wym, nie­bez­piecz­nym

 (1.3) przen. chro­nić kogoś lub coś przed od­po­wie­dzial­no­ścią albo czymś nie­przy­jem­nym, nie­bez­piecz­nym

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny osła­niać się (dk. osło­nić się)

 (2.1) osła­niać (1.1) czymś sie­bie sa­me­go

 (2.2) osła­niać (1.2) jeden dru­gie­go

 (2.3) osła­niać (1.3) jeden dru­gie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy­ciął (oso­bi­ście sa­dzo­ny) ży­wo­płot, który osła­nia (po­sta­wio­ne włas­nym sta­ra­niem) ga­ra­że.

 (1.2) Od­pa­ro­wu­je ciosy wro­gów, ale dłoń trzy­ma­ją­ca tar­czę osuwa się bez­wład­nie. Już nie osła­nia ra­mion.

 (1.3) Jak by to więc miało wy­glą­dać, rząd osła­nia pol­skie ra­fi­ne­rie przed kon­ku­ren­cją z tam­tej stro­ny, a nas wy­sta­wia na ogień?

 (2.1) Przed dwor­cem, na po­bo­czu jezd­ni łach­ma­nia­rze osła­nia­ją się szma­ta­mi i coś kom­bi­nu­ją.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż., przysłona ż., osłonka ż.

 przysł. osłonowo

 przym. osłonowy

Wiktionary


osławiać

daw­niej:
1. ob­ma­wiać, szka­lo­wać kogoś; znie­sła­wiać;
2. osła­wiać się - zy­ski­wać złą sławę, opi­nię


SJP.pl


osławiony

ma­ją­cy złą sławę


SJP.pl


osławić

daw­niej:
1. ob­mó­wić, osz­ka­lo­wać kogoś; znie­sła­wić;
2. osła­wić się - zy­skać złą sławę, opi­nię


SJP.pl


osłoda

to, co przy­no­si uko­je­nie, za­do­wo­le­nie, za­pom­nie­nie; po­cie­cha


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) to, co przy­no­si za­do­wo­le­nie

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osłodzić

 przym. słodziaśny

Wiktionary


osłodzić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osła­dzać)

 (1.1) kulin. uczy­nić coś słod­kim po­przez do­da­nie słod­kiej sub­stan­cji

 (1.2) przen. uczy­nić coś nie­przy­jem­ne­go łat­wiej­szym do znie­sie­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słodycz m./ż., osłoda ż., słód mrz., słodzik mrz.

 czas. słodzić ndk., posłodzić dk.

 przym. słodki

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) posłodzić

 (1.2) uprzyjemnić, umilić, złagodzić, uatrakcyjnić

Wiktionary


osłomuł

bez­płod­ny mie­sza­niec pow­sta­ły ze skrzy­żo­wa­nia konia i ośli­cy; oślik


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zo­o­techn. mie­sza­niec ogie­ra konia i kla­czy osła, bez­płod­ny;

Wiktionary

Osło­muł lub oślik – mie­sza­niec mię­dzy­ga­tun­ko­wy ogie­ra konia do­mo­we­go z kla­czą osła. Cał­ko­wi­cie bez­płod­ny. Zew­nętrz­nie po­dob­ny bar­dziej do matki. Sierść sza­rej maści, na brzu­chu jasna, po­sia­da ty­po­wo ośle uszy oraz cien­ki za­koń­czo­ny pęcz­kiem ogon. Jest niż­szy i słab­szy od muła i dla­te­go jest dużo rza­dziej ho­do­wa­ny. Cza­sa­mi wy­ko­rzy­sty­wa­ny w za­stęp­stwie osła w ono­te­ra­pii.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔsˈwɔ̃muw, AS: osu̯õmuu̯

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oślik

Wiktionary


osłona

1. ochro­na przed czymś;
2. coś, co osła­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) coś, co osła­nia daną rzecz w celu chro­nie­nia jej lub przed nią

 (1.2) wojsk. ma­newr chro­nią­cy inne od­dzia­ły i umoż­li­wia­ją­cy im wy­ko­na­nie misji

 (1.3) wojsk. od­dział wy­ko­nu­ją­cy ma­newr osło­ny (1.2)

 (1.4) pot. med. lek osło­no­wy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Zdej­mo­wa­nie osło­ny piły tar­czo­wej może pro­wa­dzić do tra­ge­dii.

 (1.3) Dy­wiz­jon 8 stanowíł osło­nę w klu­czo­wym ob­sza­rze dzia­łań na­sze­go szwa­dro­nu pie­cho­ty.

 (1.4) Za­miast bra­nia osło­ny jadam po pro­stu ka­pu­stę ki­szo­ną.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈswɔ̃na, AS: osu̯õna

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłanianie n., osłonienie n., przysłona ż.

:: zdrobn. osłonka ż.

 przym. osłonowy

 przysł. osłonowo

 czas. osłaniać ndk., osłonić dk.

Wiktionary


osłonica

małe zwie­rzę mor­skie z typu stru­now­ców


SJP.pl


osłonice

małe zwie­rzę mor­skie z typu stru­now­ców


SJP.pl

Osło­ni­ce (Tu­ni­ca­ta), stru­no­o­go­no­we (Uro­chor­da­ta, Uro­cor­da) – grupa stru­now­ców o pro­stej bu­do­wie, prze­cho­dzą­cych roz­wój zło­żo­ny. Są zwie­rzę­ta­mi wy­łącz­nie mor­ski­mi. Cha­rak­te­ry­zu­ją się obec­no­ścią zew­nętrz­nej, or­ga­nicz­nej osłon­ki – tu­ni­ki – o roz­ma­i­tej gru­bo­ści i kon­sy­sten­cji, zbu­do­wa­nej z tu­ni­cy­ny – wę­glo­wo­da­nu nie­straw­ne­go, chro­nią­ce­go przed dra­pież­ni­ka­mi. Tu­ni­ka pełni rolę szkie­le­tu zew­nętrz­ne­go, okre­so­wo zrzu­ca­ne­go. W tu­ni­ce znaj­du­ją się ko­mór­ki two­rzą­ce krew, pig­ment i włó­kna ko­la­ge­no­we.

Wikipedia


osłonin

Osło­nin – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie wolsz­tyń­skim, w gmi­nie Prze­męt.

Wikipedia


osłonino

Osło­ni­no (kaszb. "Òsłónino", niem. "Os­la­nin", daw­niej "Os­lo­ni­no") – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie puc­kim, w gmi­nie Puck. Leży nad Za­to­ką Pucką, u uj­ścia rzeki Gi­zdep­ki, na Ka­szu­bach. Miej­sco­wość z przy­sta­nią mor­ską dla ry­ba­ków (pas plaży). Ma sta­tus so­łect­wa.

Wikipedia


osłoniony

daw­niej: osło­nię­ty


SJP.pl


osłonić

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osła­niać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|osła­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔsˈwɔ̃ɲit͡ɕ, AS: osu̯õńić

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż., przysłona ż., osłonka ż.

 przysł. osłonowo

 przym. osłonowy

Wiktionary


osłonięcie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osło­nić.

Wiktionary


osłonka

zdrob­nie­nie od: osło­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: osło­na

 (1.2) mała osło­na

 (1.3) zool. błona osła­nia­ją­ca niek­tó­re ko­mór­ki u zwie­rząt

 (1.4) bot. cien­ka błona osła­nia­ją­ca za­lą­żek

 (1.5) spoż. zew­nętrz­na po­wło­ka węd­lin

Wiktionary

Osłon­ka – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie no­wod­wor­skim, w gmi­nie Nowy Dwór Gdań­ski. Leży na ob­sza­rze Żuław Wi­śla­nych nad Szkar­pa­wą.

Wieś wcho­dzi w skład so­łect­wa "Ma­rzę­ci­no".

Wieś ko­mor­nict­wa zew­nętrz­ne­go El­blą­ga w XVII i XVIII wieku. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa el­blą­skie­go.

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Sko­rup­ka sta­no­wi wa­pien­ną osłon­kę dla pta­sie­go za­rod­ka.

 (1.5) Nie prze­pa­dam za kieł­ba­sa­mi w sztucz­nych osłon­kach.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż., osłonienie n., przysłona ż.

 czas. osłaniać ndk., osłonić dk.

 przym. osłonny, osłonowy

 przysł. osłonowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.3) błonka, otoczka

Wiktionary


osłonkowy

→ osłon­ka


SJP.pl

Patrz:

osłonka

osłonny

ina­czej: osła­nia­ją­cy, sta­no­wią­cy osło­nę


SJP.pl


osłonowe

→ osło­na


SJP.pl

Patrz:

osłona

osłonowo

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) osła­nia­jąc przed czymś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Przy le­cze­niu osło­no­wo używa się an­ty­bio­ty­ków.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż., osłonka ż., osłanianie n., osłonienie n., przysłona ż.

 czas. osłaniać ndk., osłonić dk.

 przym. osłonowy

Wiktionary


osłonowy

→ osło­na


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) ma­ją­cy dzia­ła­nie osła­nia­ją­ce, peł­nią­cy funk­cję osło­ny

Wiktionary

Patrz:

osłona

Przykłady

 (1.1) Weź jakiś pre­pa­rat osło­no­wy, żeby nie było żad­nych kom­pli­ka­cji.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłona ż., osłonka ż., osłanianie n., osłonienie n., przysłona ż.

 czas. osłaniać ndk., osłonić dk.

 przysł. osłonowo

Wiktionary


osłuch

me­to­da ba­da­nia po­le­ga­ją­ca na osłu­chi­wa­niu cze­goś; au­skul­ta­cja


SJP.pl


osłuchanie

1. w me­dy­cy­nie: zba­dać stan niek­tó­rych na­rzą­dów przez przy­ło­że­nie ucha lub słu­chaw­ki do ciała ba­da­ne­go;
2. zba­dać słu­cho­wo pracę ma­szy­ny;
3. osłu­chać się -
a) poz­nać coś dzię­ki wie­lo­krot­ne­mu usły­sze­niu;
b) spo­wszed­nieć wsku­tek czę­ste­go pow­ta­rza­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osłu­chać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osłuchiwać, osłuchać dk.

Wiktionary


osłuchany

1. w me­dy­cy­nie: zba­dać stan niek­tó­rych na­rzą­dów przez przy­ło­że­nie ucha lub słu­chaw­ki do ciała ba­da­ne­go;
2. zba­dać słu­cho­wo pracę ma­szy­ny;
3. osłu­chać się -
a) poz­nać coś dzię­ki wie­lo­krot­ne­mu usły­sze­niu;
b) spo­wszed­nieć wsku­tek czę­ste­go pow­ta­rza­nia


SJP.pl


osłuchać

1. w me­dy­cy­nie: zba­dać stan niek­tó­rych na­rzą­dów przez przy­ło­że­nie ucha lub słu­chaw­ki do ciała ba­da­ne­go;
2. zba­dać słu­cho­wo pracę ma­szy­ny;
3. osłu­chać się -
a) poz­nać coś dzię­ki wie­lo­krot­ne­mu usły­sze­niu;
b) spo­wszed­nieć wsku­tek czę­ste­go pow­ta­rza­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. osłu­chi­wać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|osłu­chi­wać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈswuxat͡ɕ, AS: osu̯uχać

Wiktionary

Powiązane:

 czas. osłuchiwać

 rzecz. osłuchanie n.

 przym. osłuchowy

Wiktionary


osłuchiwanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|osłu­chi­wać.

 (1.2) med. zob. au­skul­ta­cja.

Wiktionary

Osłu­chi­wa­nie (łac. "au­scul­ta­tio", ang. au­scul­ta­tion) – ba­da­nie le­kar­skie po­le­ga­ją­ce na oce­nie dźwię­ków (szu­mów, szme­rów, tonów) po­cho­dzą­cych od niek­tó­rych na­rzą­dów wew­nętrz­nych, głów­nie od serca, płuc (wraz z dol­ny­mi dro­ga­mi od­de­cho­wy­mi), jamy brzusz­nej (pe­ry­stal­ty­ka), tęt­nic, a także tętna płodu.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ˌɔswuxʲiˈvãɲɛ, AS: osu̯uχʹivãńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuch m.

 czas. osłuchiwać

 przym. osłuchowy

Wiktionary


osłuchiwać

1. w me­dy­cy­nie: badać stan niek­tó­rych na­rzą­dów przez przy­ło­że­nie ucha lub słu­chaw­ki do ciała ba­da­ne­go;
2. badać słu­cho­wo pracę ma­szy­ny;
3. osłu­chi­wać się -
a) poz­na­wać coś dzię­ki wie­lo­krot­ne­mu usły­sze­niu;
b) po­wszed­nieć wsku­tek czę­ste­go pow­ta­rza­nia


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. osłu­chać)

 (1.1) badać kogoś, słu­cha­jąc wy­da­wa­nych dźwię­ków przez niek­tó­re na­rzą­dy, np. ste­to­sko­pem

 (1.2) spraw­dzać stan ma­szyn słu­chem

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny osłu­chi­wać się (dk. osłu­chać się)

 (2.1) przyz­wy­cza­jać się do cze­goś dzię­ki wie­lo­krot­ne­mu pow­ta­rza­niu

 (2.2) roz­poz­na­wać, ro­zu­mieć coś dzię­ki wie­lo­krot­ne­mu sły­sze­niu

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Można więc sobie wy­o­bra­zić gla­cjo­lo­ga, który z wiel­ką le­kar­ską słu­chaw­ką - ste­to­sko­pem z uwagą "osłu­chu­je" lo­do­wy jęzor.

 (1.1) Pa­cjent­kę owszem osłu­chi­wa­no co­dzien­nie, ale ra­czej dość sta­roś­wiec­kim sprzę­tem czyli ste­to­sko­pem po­łoż­ni­czym.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔswuˈxʲivat͡ɕ, AS: osu̯uχʹivać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. słuchanie n., osłuchanie n., osłuchiwanie n., słuch m., odsłuch m.

 czas. słyszeć ndk., osłuchać

 przym. osłuchowy

Wiktionary


osłuchowy

da­ją­cy się poz­nać przez osłu­cha­nie; do­ty­czą­cy osłu­chu, osłu­chi­wa­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) med. opar­ty na osłu­chi­wa­niu, do­ty­czą­cy osłu­chi­wa­niu, wyw­nio­sko­wa­ny na pod­sta­wie osłu­chi­wa­nia

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłuch m., słuch m., osłuchiwanie n.

 czas. osłuchiwać ndk., osłuchać dk., słuchać ndk.

Wiktionary


osłupiający

wpro­wa­dza­ją­cy w osłu­pie­nie


SJP.pl


osłupiać

za­ska­ki­wać kogoś czymś, wpra­wiać w zdu­mie­nie; zdu­mie­wać


SJP.pl


osłupiały

znie­ru­cho­mieć ze zdu­mie­nia lub prze­ra­że­nia


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) bar­dzo za­sko­czo­ny, zdu­mio­ny, zdzi­wio­ny

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. osłupienie n., słup m.

 czas. osłupieć dk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) oszołomiony, zszokowany

Wiktionary


osłupienie

znie­ru­cho­mieć ze zdu­mie­nia lub prze­ra­że­nia


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) wiel­kie za­sko­cze­nie, zdu­mie­nie

Wiktionary

Osłu­pie­nie (stu­por) – za­bu­rze­nie poz­naw­cze, do któ­re­go ob­ja­wów na­le­żą aki­ne­za, mu­tyzm, brak re­ak­cji na bodź­ce przy jed­no­czes­nym za­cho­wa­niu przy­tom­no­ści (może być jed­nak ona niez­nacz­nie przym­glo­na).

Pa­cjent, mimo za­cho­wa­nia świa­do­mo­ści, nie re­a­gu­je na bodź­ce zew­nętrz­ne, nie po­ru­sza się, nie mówi, wzrok ma utk­wio­ny w jed­nym punk­cie.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. słup n., słupek mrz.

 czas. osłupieć dk.

 przym. osłupiały

Wiktionary


osłupieć

znie­ru­cho­mieć ze zdu­mie­nia lub prze­ra­że­nia


SJP.pl


osłupić

za­sko­czyć kogoś czymś, wpra­wić w zdu­mie­nie


SJP.pl


osłupkować

umie­ścić słup­ki w po­dło­żu


SJP.pl


ot

po­tocz­nie: par­ty­ku­ła do­da­ją­ca wy­po­wie­dzi od­cień ba­ga­te­li­zo­wa­nia, lek­ce­wa­że­nia, np. "Do­stał za to, ot, kilka zło­tych."


SJP.pl

par­ty­ku­ła

 (1.1) …pod­kre­śla­ją­ca lub wska­zu­ją­ca na nie­i­stot­ność, bła­hość, zwy­czaj­ność na­stę­pu­ją­ce­go po niej skład­ni­ka zda­nia

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Obro­na te­ry­to­rial­na
  • Ob­wod­ni­ca trój­miej­ska
  • Off Topic (po­ję­cie uży­wa­nie przez in­ter­na­u­tów)
  • OT (do­ku­ment przy­ję­cia środ­ka trwa­łe­go)
  • Ope­ra­tio­nal Tech­no­lo­gy
  • Or­ga­ni­za­cja Todt
  • Zakon krzy­żac­ki – Zakon Szpi­ta­la Najś­więt­szej Marii Panny Domu Nie­miec­kie­go w Je­ro­zo­li­mie (łac. Ordo The­u­to­ni­co­rum)

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Za­sze­dłem, ot tak sobie, do Jolki.

 (1.1) Do­sta­wa­nie kwia­tów ot tak bez okaz­ji jest dużo przy­jem­niej­sze.

 (1.1) Ot, nie mie­li­śmy nic do ro­bo­ty.

 (1.1) Do­stał, ot, dwa złote.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔt, AS: ot

Wiktionary


ot-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z uchem, na­rzą­dem słu­chu i rów­no­wa­gi

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. oto-

Wiktionary


otaborowywać

daw­niej: ota­czać ta­bo­rem; ota­bo­rzać


SJP.pl


otaborzać

daw­niej: ota­czać ta­bo­rem; ota­bo­ro­wy­wać


SJP.pl


otaczanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ota­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ota­cza­nie młod­ni­ka pło­tem ma na celu ochro­nę drze­wek przed ob­gry­za­niem ich kory przez zwie­rzę­ta.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtaˈt͡ʃãɲɛ, AS: otačãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otoczyć, otaczać

 rzecz. tokarka ż., otoczenie, otoczak, otoczka, makrootoczenie

 przym. otoczakowy

Wiktionary


otaczać

cza­sow­nik nie­do­ko­na­ny

 (1.1) zaj­mo­wać ze wszyst­kich stron te­re­ny wokół okre­ślo­ne­go miej­sca, okrą­żać (ruch)

 (1.2) roz­cią­gać się wokół, znaj­do­wać się do­o­ko­ła (sta­tycz­ny stan)

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ota­czać się

 (2.1) przen. gro­ma­dzić wokół sie­bie pewne przed­mio­ty lub pew­nych ludzi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Woj­ska rzą­do­we oto­czy­ły par­ty­zan­tów w ich kry­jów­ce.

 (1.2) Moje mia­sto ro­dzin­ne ota­cza­ją góry i lasy.

 (2.1) Lubię ota­czać się w domu ład­ny­mi przed­mio­ta­mi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtat͡ʃat͡ɕ, AS: otačać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otoczenie n., otaczanie n., otoczak m., otoczka ż., makrootoczenie n., toczenie n. , toczeń m., taczka ż., tokarka ż.

 czas. toczyć, otoczyć, obtoczyć, obtaczać, wytoczyć, wytaczać, stoczyć, staczać, podtoczyć, podtaczać, wtoczyć, wtaczać

 przym. otoczakowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okrążać

Wiktionary


otagować

w in­for­ma­ty­ce: oz­na­czyć coś ta­giem


SJP.pl


otagowywać

w in­for­ma­ty­ce: oz­na­czać coś ta­ga­mi


SJP.pl


otakielować

za­o­pa­trzyć sta­tek w ta­kie­lu­nek (masz­ty, liny, żagle); ota­klo­wać


SJP.pl


otaklowanie

za­o­pa­trzyć sta­tek w ta­kie­lu­nek (masz­ty, liny, żagle)


SJP.pl


otaklować

za­o­pa­trzyć sta­tek w ta­kie­lu­nek (masz­ty, liny, żagle)


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ta­klo­wać)

 (1.1) żegl. nie­do­ko­na­ny od|ta­klo­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. takielunek m., otaklowanie, otaklowywanie

 czas. taklować

Wiktionary


otaksować

1. okre­ślić cenę; osza­co­wać
2. oce­nić kogoś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny

 (1.1) hand. oce­nić war­tość ma­te­rial­ną cze­goś

 (1.2) książk. przen. uważ­nie przyj­rzeć się komuś lub cze­muś; oce­nić spoj­rze­niem

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Spoj­rzał w bok, by otak­so­wać ją spoj­rze­niem, w tej kry­zy­so­wej chwi­li, gdy mogła zro­bić jedną z wielu rze­czy w za­leż­no­ści od tego, jakim jest typem osoby.

Wiktionary


otaku

fan ja­poń­skiej pop­kul­tu­ry, głów­nie anime i mangi


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) środ. mi­ło­śnik ja­poń­skiej pop­kul­tu­ry, głów­nie anime, mangi i gier kom­pu­te­ro­wych;

Wiktionary

Otaku (jap. おたく lub オタク) – fan ja­poń­skiej pop­kul­tu­ry, głów­nie anime, mangi i gier kom­pu­te­ro­wych w tym stylu. Ter­min sto­so­wa­ny głów­nie przez śro­do­wi­ska mi­ło­śni­ków ja­poń­skiej pop­kul­tu­ry jako okre­śle­nie mi­ło­śni­ka ta­ko­wej.

Zna­cze­nie słowa "otaku" w Ja­po­nii i poza nią.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈtaku, AS: otaku

Wiktionary


otalgia

ból ucha naj­czę­ściej spo­wo­do­wa­ny scho­rze­nia­mi bez­poś­red­nio do­ty­czą­cy­mi ucha


SJP.pl

Otal­gia (z łac.) – objaw po­le­ga­ją­cy na "bólu ucha bez cho­ro­by ucha". Zwią­za­ny jest on z bo­ga­tym uner­wie­niem ucha. Cho­ro­by in­nych na­rzą­dów głowy i szyi po­przez wspól­ne uner­wie­nie mogą ob­ja­wiać się bólem ucha. Otal­gia może być ob­ja­wem ba­nal­nych pa­to­lo­gii w za­kre­sie głowy i szyi, ale też groź­nym ob­ja­wem, su­ge­ru­ją­cym obec­ność no­wot­wo­ru.

Wikipedia


otalkować

po­sy­pać coś na­o­ko­ło bia­łym pu­drem (tal­kiem); ob­tal­ko­wać


SJP.pl


otamowanie

1. od­gro­dzić tamą;
2. ogra­ni­czyć, przy­tłu­mić


SJP.pl

Ota­mo­wa­nie (ang. "tho­ught bloc­king") – za­bu­rze­nie my­śle­nia mo­gą­ce być ob­ja­wem za­bu­rzeń psy­cho­tycz­nych, ob­ja­wia­ją­ce się na­głym za­trzy­ma­niem toku my­śle­nia. Jeśli na­stą­pi ono w środ­ku wy­po­wie­dzi, uwi­dacz­nia się jako przer­wa w zda­niu, po czym pa­cjent kon­ty­nu­u­je je na inny temat, nie pa­mię­ta­jąc, o czym mówił przed przer­wa­niem wątku.

Wikipedia


otamować

1. od­gro­dzić tamą;
2. ogra­ni­czyć, przy­tłu­mić


SJP.pl


otanów

Ota­nów – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie za­chod­nio­po­mor­skim, w po­wie­cie my­śli­bor­skim, w gmi­nie My­śli­bórz.

W la­tach 1954–1971 wieś była sie­dzi­bą gro­ma­dy Ota­nów, po jej znie­sie­niu w gro­ma­dzie My­śli­bórz. W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa go­rzow­skie­go.

Wikipedia


otarcie

1. usu­nąć wierzch­nią war­stwę;
2. osu­szyć; wy­czy­ścić; wy­trzeć;
3. otrzeć się - zna­leźć się bli­sko cze­goś;
4. otrzeć się - zet­knąć się z czymś;
5. otrzeć się - na­brać ogła­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|otrzeć.

 (1.2) med. po­wierz­chow­na rana pow­sta­ła w wy­ni­ku zdar­cia na­skór­ka

 (1.3) po­wierz­chow­ne usz­ko­dze­nie po­wierzch­ni cze­goś

Wiktionary

Otar­cie (łac. "ex­co­ria­tio") – rana, która pow­sta­je na sku­tek kon­tak­tu skóry z szorst­ką po­wierzch­nią (ścia­na, as­falt, chod­nik) lub w wy­ni­ku kon­tak­tu z przed­mio­tem, który ocie­ra skórę z war­stwy zro­go­wa­cia­łej na­skór­ka. Do­cho­dzi do ob­na­że­nia bro­da­wek skóry wła­ści­wej i krwa­wie­nia miąż­szo­we­go (zwy­kle nie­wiel­kie­go) lub wy­cie­ku płynu mię­dzyt­kan­ko­we­go. Rana może ulec za­ka­że­niu i zro­pie­niu (szcze­gól­nie w sy­tu­a­cjach gdy w ranie zo­sta­ną ciała obce).

Wikipedia

Przykłady

 (1.2) Czę­sto pod­czas me­czów do­cho­dzi do upad­ków, zwich­nięć lub przy­najm­niej otarć.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtarʲt͡ɕɛ, AS: otarʹće

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otrzeć, ocierać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) obtarcie

Wiktionary


otargać

1. szar­piąc, ober­wać lub po­strzę­pić coś do­o­ko­ła; oszar­pać, ob­szar­pać, ob­tar­gać;
2. otar­gać się - zo­stać od­dzie­lo­nym od cze­goś wsku­tek szar­pa­nia; ob­szar­pać się, ob­tar­gać się


SJP.pl


otaria

ssak z ro­dzi­ny ucha­tek, ży­ją­cy w du­żych sta­dach na po­łud­niu Ame­ry­ki Płd.


SJP.pl

„Ota­ria” – nazwa no­szo­na na prze­strze­ni dzie­jów przez okrę­ty Regia Ma­ri­na:

Wikipedia


otarty

usz­ko­dzo­ny na po­wierzch­ni przez kon­takt z innym cia­łem pod­czas ruchu rów­no­le­głe­go do tej po­wierzch­ni


SJP.pl


otawa

po­traw; trawa odra­sta­ją­ca po sko­sze­niu, drugi lub ko­lej­ny pokos da­ne­go roku


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) roln. trawa odra­sta­ją­ca po­now­nie po sko­sze­niu;

 (1.2) roln. drugi pokos, zbiór siana z pow­tór­nie sko­szo­nej trawy

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Skrę­cił z drogi w lewo, prze­ciął jęzor łą­ko­wej otawy i za­nu­rzył się w cie­ni­sty olsz­niak.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtava, AS: otava

Wiktionary

Synonimy:

 (1.2) potraw, drugi pokos

Wiktionary


otańcować

1. rzad­ko: okrą­żyć coś, tań­cząc wokół tego; otań­czyć;
2. po­tocz­nie: otań­co­wać się - za­spo­ko­ić chęć tań­cze­nia po­przez dłu­gie, in­ten­syw­ne tańce; wy­tań­co­wać się, wy­tań­czyć się, na­tań­czyć się, na­tań­co­wać się, otań­czyć się, stań­co­wać się, stań­czyć się


SJP.pl


otańcowywać

1. tań­cząc, okrą­żać kogoś lub coś; otań­czać, ob­tań­czać, ob­tań­co­wy­wać;
2. po­tocz­nie: otań­co­wy­wać się - za­spo­ka­jać chęć tań­cze­nia po­przez dłu­gie, in­ten­syw­ne tańce; wy­tań­czać się, otań­czać się, wy­tań­co­wy­wać się


SJP.pl


otańczać

tań­cząc, okrą­żać kogoś lub coś; ob­tań­czać, ob­tań­co­wy­wać


SJP.pl


otańczyć

1. rzad­ko: okrą­żyć coś, tań­cząc wokół tego; ob­tań­czyć, otań­co­wać;
2. otań­czyć się - za­spo­ko­ić chęć tań­cze­nia po­przez dłu­gie, in­ten­syw­ne tańce; wy­tań­co­wać się, wy­tań­czyć się, na­tań­czyć się, na­tań­co­wać się, otań­co­wać się, stań­co­wać się, stań­czyć się


SJP.pl


otaśmować

oto­czyć, okle­ić taśmą; za­ta­śmo­wać


SJP.pl


otchłanie

1. głę­bo­ka prze­paść;
2. ogrom­ne, głę­bo­kie miej­sce, zwy­kle nie­bez­piecz­ne;
3. w śred­nio­wiecz­nej te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: miej­sce po­by­tu dusz ludzi zmar­łych przed Chry­stu­sem bez chrztu


SJP.pl


otchłanny

nie­wy­o­bra­żal­nie wiel­ki


SJP.pl


otchłań

1. głę­bo­ka prze­paść;
2. ogrom­ne, głę­bo­kie miej­sce, zwy­kle nie­bez­piecz­ne;
3. w śred­nio­wiecz­nej te­o­lo­gii chrze­ści­jań­skiej: miej­sce po­by­tu dusz ludzi zmar­łych przed Chry­stu­sem bez chrztu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) re­al­na pusta, ogrom­na, głę­bo­ka lub wręcz be­zden­na prze­strzeń

 (1.2) przen. bu­dzą­ce grozę, mrocz­ne me­ta­fo­rycz­ne miej­sce, zło wcią­ga­ją­ce umysł, duszę, losy

 (1.3) rel. tym­cza­so­wy stan osób bez­grzesz­nych umar­łych przed Zba­wie­niem albo bez chrztu;

Wiktionary

Ot­chłań, lim­bus, limbo, Pan­de­mo­nium (póź­no­łac. "lim­bus") – w chrze­ści­jań­stwie stan osób, które umar­ły przed zmart­wychw­sta­niem Je­zu­sa albo też w no­wszych cza­sach, bez chrztu, ale nie po­peł­ni­ły oso­bi­stych grze­chów. Nie jest utoż­sa­mia­na z czyść­cem, ale jest czę­ścią pie­kła.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Spoj­rza­ła na niebo. Nie­po­ko­i­ło ją – ta nie­skoń­czo­na ot­chłań błę­ki­tu, wi­szą­ca nad nią tak nie­wy­o­bra­żal­nie wy­so­ko.

 (1.2) Na­jazd hit­le­row­ski rzu­cił świat w ot­chłań wojny, która trwa­ła sześć lat.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔtxwãɲ, AS: otχu̯ãń

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) czeluść, dziura, przepaść, głębia, bezdeń, odmęty

 (1.2) mrok

 (1.3) limbus, limbo, pandemonium

Wiktionary


otczestwo

ro­syj­skie imię odoj­cow­skie


SJP.pl


otczym

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) stpol. oj­czym

Wiktionary


otejpować

po­tocz­nie: przy­kle­ić spor­to­wy pla­ster lecz­ni­czy na skórę; za­tej­po­wać


SJP.pl


otek

zdrob­nie­nie od: Otto, Otton (imio­na mę­skie)


SJP.pl


otello

zaz­dros­ny mąż


SJP.pl

Otel­lo ( Ot­hel­lo) – tra­ge­dia Wil­lia­ma Sha­ke­spe­a­re’a na­pi­sa­na praw­do­po­dob­nie ok. 1602–1604. Maur Otel­lo żeni się z córką we­nec­kie­go se­na­to­ra Des­de­mo­ną. Za spra­wą in­tryg – mimo że żona jest mu wier­na – Otel­la ogar­nia ob­se­syj­na zaz­drość.

Sztu­ka zo­sta­ła po raz pier­wszy wy­sta­wio­na przez trupę Jego Kró­lew­skiej Mości w pa­ła­cu Whi­te­hall dla króla Ja­ku­ba I 1 li­sto­pa­da 1604. W kwiet­niu i wrze­śniu 1610 w Globe The­a­tre od­by­ły się dwa ko­lej­ne z trzech zna­nych wy­sta­wień za życia Szek­spi­ra.

Wikipedia


otentegować

żar­to­bli­wie: wy­ko­nać jakąś czyn­ność wy­ra­ża­ną cza­sow­ni­kiem z pre­fik­sem o-, np. opra­wić, ofo­lio­wać


SJP.pl


othello

[czy­taj: otel­lo] dwu­o­so­bo­wa gra plan­szo­wa; otel­lo, re­ver­si


SJP.pl

Ot­hel­lo – mia­sto w Sta­nach Zjed­no­czo­nych, w sta­nie Wa­szyng­ton, w hrab­stwie Adams. We­dług spisu w 2020 roku liczy 8549 miesz­kań­ców.

W 2020 roku mia­sto ma naj­wyż­szy od­se­tek (3,6%) świad­ków Je­ho­wy w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Wikipedia


otiatra

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi na­rzą­du słu­chu i rów­no­wa­gi; oto­log


SJP.pl


otiatria

dział oto­la­ryn­go­lo­gii, nauka o bu­do­wie i scho­rze­niach na­rzą­du słu­chu i rów­no­wa­gi; oto­lo­gia


SJP.pl


otis

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (2.1) geogr. to­po­nim, nazwa kil­ku­na­stu miej­sco­wo­ści w Ka­na­dzie i USA

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Elis­ha Otis – kon­struk­tor pier­wszej bez­piecz­nej windy pa­sa­żer­skiej
  • El­well Otis – ame­ry­kań­ski ge­ne­rał wojny hisz­pań­sko-ame­ry­kań­skiej i ame­ry­kań­sko-fi­li­piń­skiej
  • Har­ri­son Gray Otis – pu­bli­cy­sta Los An­ge­les Times
  • James Otis – praw­nik w ko­lo­nial­nym Mas­sa­chu­setts
  • Wil­liam Otis – wy­na­laz­ca ko­par­ki z na­pę­dem pa­ro­wym
  • Otis R. Bowen – były gu­ber­na­tor In­dia­ny
  • Otis Red­ding – muzyk
  • Otis Grant – bok­ser
  • Otis – po­stać z filmu Aste­rix i Obe­lix: Misja Kle­o­pa­tra, za­gra­na przez Édouarda Baera (aluz­ja do wy­na­laz­cy windy)
  • Jan Otis – elek­tro­nik, czło­nek za­ło­gi „Go­liat­ha” z Testu pi­lo­ta Pirxa
  • Otis Mil­burn – głów­ny bo­ha­ter se­ria­lu Sex Edu­ca­tion
  • Otis – naj­więk­sza na świe­cie firma pro­du­ku­ją­ca windy i scho­dy ru­cho­me.

Wikipedia


otmar

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) rzad. imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Otmar, Au­do­mar – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, zło­żo­ne ze sta­ro­wy­so­ko­nie­miec­kich "ōt", "po­sia­dłość, do­bro­byt" i "māri", "sław­ny". Imię to było na­da­wa­ne w Pol­sce już w śred­nio­wie­czu. Wśród świę­tych, Otmar, opat w Sankt Gal­len.

Otmar imie­ni­ny ob­cho­dzi 16 li­sto­pa­da lub 9 wrze­śnia, jako wspom­nie­nie św. Au­do­ma­ra.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Świę­te­go Ot­ma­ra czczą Szwaj­ca­rzy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔtmar, AS: otmar

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) Audomar

Wiktionary


otmice

Ot­mi­ce (do­dat­ko­wa nazwa w j. niem. Ottmütz) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie strze­lec­kim, w gmi­nie Izbic­ko.

W la­tach 1975–1998 miej­sco­wość ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do ów­czes­ne­go wo­je­wództ­wa opol­skie­go.

W miej­sco­wo­ści jest sta­cja ko­le­jo­wa Ot­mi­ce.

Wikipedia


otmuchowianin

miesz­ka­niec Ot­mu­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ot­mu­cho­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtmuxɔˈvʲjä̃ɲĩn, AS: otmuχovʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otmuchów m.

:: fż. otmuchowianka ż.

 przym. otmuchowski

Wiktionary


otmuchowianka

miesz­kan­ka Ot­mu­cho­wa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ot­mu­cho­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtmuxɔˈvʲjãnka, AS: otmuχovʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otmuchów m.

:: fm. otmuchowianin

 przym. otmuchowski

Wiktionary


otmuchowski

przy­miot­nik od: Ot­mu­chów


SJP.pl

przy­miot­nik

 (1.1) od Ot­mu­chów

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Kło­po­ty ot­mu­chow­skie­go sa­mo­rzą­du po­gor­szy­ła ubie­gło­rocz­na za­paść fi­nan­sów oś­wia­ty.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtmuˈxɔfsʲci, AS: otmuχofsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otmuchów, otmuchowianin, otmuchowianka

Wiktionary


otmuchów

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

Ot­mu­chów (hist. rów­nież "Od­mu­chów, Od­ma­chów", Ot­mu­cho­via, Ott­ma­chau) – mia­sto w wo­je­wództ­wie opol­skim, w po­wie­cie ny­skim, sie­dzi­ba gminy miej­sko-wiej­skiej Ot­mu­chów. We­dług da­nych GUS z 1 stycz­nia 2024 r. mia­sto li­czy­ło 6179 miesz­kań­ców.

Mia­sto po­ło­żo­ne było hi­sto­rycz­nie na Dol­nym Ślą­sku, po czym w 1815 r.

Wikipedia


otmęcki

przy­miot­nik od: Otmęt


SJP.pl


otmęt

dziel­ni­ca Krap­ko­wic


SJP.pl

Otmęt (do 1946 Odmęt; niem. "Ott­muth", czes. "Otmút") – dziel­ni­ca Krap­ko­wic, do 1954 wieś, w la­tach 1945–1954 sie­dzi­ba gminy Otmęt.

Do hi­sto­rii miej­sco­wo­ści wesz­ło uru­cho­mie­nie w 1931 za­kła­dów Baťa.

Wikipedia


oto

wyraz:
1. wska­zu­ją­cy, kie­ru­ją­cy uwagę na kogoś, na coś;
2. po­prze­dza­ją­cy pod­su­mo­wa­nie;
3. wzmac­nia­ją­cy dany ele­ment wy­po­wie­dzi;
4. wska­zu­ją­cy kogoś, coś jako wzór;
5. roz­po­czy­na­ją­cy człon lub całe zda­nie bę­dą­ce ob­ja­śnie­niem wcze­śniej­sze­go


SJP.pl

za­i­mek wska­zu­ją­cy

 (1.1) w po­łą­cze­niu z cza­sow­ni­kiem „być” wska­zu­je coś lub kogoś w bez­poś­red­nim oto­cze­niu

par­ty­ku­ła

 (2.1) po­prze­dze­nie za­py­ta­nia w sy­tu­a­cji, kiedy bez­poś­red­nio w zda­niu pada od­po­wiedź

 (2.2) wzmoc­nie­nie za­im­ka

 (2.3) ot­war­cie wy­po­wie­dzi pod­su­mo­wu­ją­cej w zda­niu zło­żo­nym

 (2.4) ot­war­cie wy­po­wie­dzi na­wią­zu­ją­cej do wcze­śniej­szej frazy w zda­niu zło­żo­nym

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Ofi­cer­ski Try­bu­nał Orze­ka­ją­cy
  • Ordo Tem­pli Orien­tis
  • OTO (osobnosť televíznej obra­zov­ky) – an­kie­ta do­ty­czą­ca te­le­wiz­ji w Sło­wa­cji
  • OTO – sło­weń­ski kanał te­le­wi­zyj­ny
  • Oto – mia­sto w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Wo­od­bu­ry
  • Oto (ang. Oto Towns­hip) – gmina w sta­nie Iowa, w hrab­stwie Wo­od­bu­ry w USA
  • Kraj Dźwię­ku (Oto no Kuni) – fik­cyj­na kra­i­na wy­stę­pu­ją­ca w man­dze i anime Na­ru­to
  • Oto (lub też Otoe) – rdzen­ne ple­mię In­dian z Ame­ry­ki Pół­noc­nej

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Cze­ka­łeś na mnie? Oto je­stem!

 (2.1) Oto co myślę – to jest kom­plet­na bzdu­ra!

 (2.2) Takie oto są skut­ki na­du­ży­wa­nia al­ko­ho­lu na wy­ciecz­kach z pracy.

 (2.3) Mi­łość, ro­man­tyzm, cu­dow­ne chwi­le szczę­ścia - oto moje wspom­nie­nia z Mo­na­chium.

 (2.4) Wszedł pre­zes i oto za­le­gła cisza i za­pa­no­wa­ła at­mos­fe­ra pracy.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔtɔ, AS: oto

Wiktionary


oto-

temat sło­wot­wór­czy

 (1.1) pier­wszy człon wy­ra­zów zło­żo­nych ma­ją­cych zwią­zek zna­cze­nio­wy z uchem, na­rzą­dem słu­chu i rów­no­wa­gi

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) oto- + la­ryn­go­log = oto­la­ryn­go­log

 (1.1) oto- + -logia = oto­lo­gia

 (1.1) oto- + -skop = oto­skop

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) war. ot-

Wiktionary


otochirurg

le­karz spe­cja­li­zu­ją­cy się w chi­rur­gii uszu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się ope­ra­cja­mi ucha

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka w za­kre­sie chi­rur­gii ucha

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Będąc zna­ko­mi­tym oto­chi­rur­giem, za­ra­biał kro­cie.

 (2.1) Będąc zna­ko­mi­tą oto­chi­rurg, za­ra­bia­ła kro­cie.

Wiktionary


otocjon

ssak z ro­dzi­ny psów za­miesz­ku­ją­cy afry­kań­skie ob­sza­ry pu­styn­ne


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­skoz­wie­rzę­cy

 (1.1) zool. ssak afry­kań­ski przy­po­mi­na­ją­cy psa i lisa, z cha­rak­te­ry­stycz­ny­mi dłu­gi­mi usza­mi;

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtɔt͡sʲjɔ̃n, AS: otocʹi ̯õn

Wiktionary


otocki

naz­wi­sko


SJP.pl

Otoc­ki – pol­ski herb ba­ro­now­ski oraz hra­biow­ski, od­mia­na herbu Do­łę­ga, na­da­ny wraz z ty­tu­łem w Ga­li­cji.

Wikipedia


otoczaczek

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) zdrobn. od oto­czak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otoczak m.

Wiktionary


otoczak

za­o­krą­glo­ny i wy­gła­dzo­ny na sku­tek tran­spor­tu rzecz­ne­go frag­ment mi­ne­ra­łu lub skały


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) geol. ka­mień wy­gła­dzo­ny i za­o­krą­glo­ny pod­czas tran­spor­tu przez wodę;

 (1.2) ar­che­ol. na­rzę­dzie z dol­ne­go pa­le­o­li­tu uzy­ski­wa­ne z oto­cza­ka (1.1) lub okru­chu skały twar­dej, przy­sto­so­wa­ne do pracy przez od­bi­cie odłup­ków na ob­wo­dzie;

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oto­czak – ka­mień za­o­krą­glo­ny i wy­gła­dzo­ny przez wodę
  • na­rzę­dzie oto­cza­ko­we – na­rzę­dzie pier­wot­nych form ludz­kich

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Po dwu­na­stu go­dzi­nach śli­mak wko­pał się pod po­wierzch­nię pia­sku, stward­niał i stra­cił barwy. Wy­da­wał się ni­czym wię­cej jak ciem­no­brą­zo­wym oto­cza­kiem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtɔt͡ʃak, AS: otočak

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otoczenie n., otaczanie n., otoczka ż., makrootoczenie n., otok m., toczenie n.

:: zdrobn. otoczaczek m.

 czas. otoczyć dk., otaczać ndk., toczyć ndk.

 przym. otoczakowy, otoczkowy, otokowy

Wiktionary


otoczakowy

przy­miot­nik

 (1.1) zwią­za­ny z oto­cza­ka­mi, od­no­szą­cy się do oto­cza­ków, zło­żo­ny z oto­cza­ków

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtɔt͡ʃaˈkɔvɨ, AS: otočakovy

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otoczyć dk., otaczać ndk.

 rzecz. otoczak m., otoczenie n., otaczanie n., otoczka ż., makrootoczenie n.

Wiktionary


otoczek

otocz­ka


SJP.pl


otoczenie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) łącz­nie to, co znaj­du­je się bli­sko ze wszyst­kich stron

 (1.2) lu­dzie, z któ­ry­mi ma się naj­częst­sze kon­tak­ty, któ­rzy są naj­bar­dziej zna­czą­cy

 (1.3) mat. do­wol­ny zbiór, który za­wie­ra zbiór ot­war­ty, za­wie­ra­ją­cy dany punkt;

 (1.4) zbiór ele­men­tów, które nie wcho­dzą w skład da­ne­go sy­ste­mu, or­ga­ni­za­cji, itp., jed­nak mają na niego wpływ

 (1.5) od­cza­sow­ni­ko­wy od|oto­czyć.

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • oto­cze­nie w ma­te­ma­ty­ce – róż­nie de­fi­nio­wa­ny typ zbio­ru obej­mu­ją­ce­go dany punkt lub ich zbiór
  • oto­cze­nie (au­to­ma­ty ko­mór­ko­we)
  • oto­cze­nie (ang. sur­ro­un­dings) – w ter­mo­dy­na­mi­ce, wszyst­ko poza ukła­dem ter­mo­dy­na­micz­nym
  • śro­do­wi­sko na­tu­ral­ne (ang. en­vi­ron­ment)
  • oto­cze­nie po­li­tycz­ne (ang. po­li­ti­cal en­vi­ron­ment)
  • oto­cze­nie spo­łecz­ne, oto­cze­nie jed­nost­ki, oto­cze­nie ro­dzin­ne, oto­cze­nie to­wa­rzy­skie (to­wa­rzy­stwo),
  • oto­cze­nie praw­ne – wa­run­ki praw­ne
  • oto­cze­nie – wzię­cie w okrą­że­nie (milit.)
  • ma­kro­o­to­cze­nie (eko­no­mia)
  • mi­kro­o­to­cze­nie (eko­no­mia)
  • me­zo­o­to­cze­nie (eko­no­mia)
  • oto­cze­nie przed­się­bior­stwa

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Brzyd­kie oto­cze­nie nie na­stra­ja ro­man­tycz­nie.

 (1.2) Oto­cze­nie bar­dzo za­chę­ca­ło go do rzu­ce­nia pa­le­nia.

 (1.3) Okrąg jest brze­giem koła, gdyż do­wol­ne oto­cze­nie punk­tu na okrę­gu za­wie­ra za­rów­no punk­ty na­le­żą­ce, jak i nie na­le­żą­ce do koła.

 (1.4) Oto­cze­nie ryn­ko­we ma wpływ na po­dej­mo­wa­nie de­cyz­ji w fir­mie.

 (1.5) Oto­cze­nie ka­mie­ni prze­ciw­ni­ka i za­bra­nie im wszyst­kich od­de­chów po­wo­du­je bicie w grze go.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtɔˈt͡ʃɛ̃ɲɛ, AS: otočẽńe

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otaczanie n., otoczka ż., otoczak m., makrootoczenie n., tokarka ż.

 czas. otoczyć dk., otaczać ndk.

 przym. otoczeniowy, otoczakowy

 przysł. otoczeniowo

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) okolica, obszar dookoła, pobliże, sąsiedztwo

 (1.2) znajomi, bliscy, współpracownicy

 (1.5) oblężenie, okrążenie, osaczenie, oskrzydlenie

Wiktionary


otoczka

otocz­ka


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Otocz­ka bak­te­ryj­na – ota­cza i chro­ni ko­mór­ki bak­te­rii.
  • Otocz­ka mie­li­no­wa
  • Otocz­ka bia­ła­wa
  • otocz­ka wi­ru­so­wa
  • Otocz­ka – ciek, rów, le­wo­brzeż­ny do­pływ rzeki Regi w woj. za­chod­nio­po­mor­skim

Wikipedia


otoczkowiec

bak­te­ria nie­wyt­wa­rza­ją­ca za­rod­ni­ków, ma­ją­ca wy­raź­ną otocz­kę ślu­zo­wa­tą


SJP.pl


otocznia

owoc­nik grzy­bów z grupy otocz­nia­ków i niek­tó­rych po­ro­stów; pe­ry­te­cjum


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • otocz­nia (pe­ry­te­cjum) – ro­dzaj owoc­ni­ka u grzy­bów wor­ko­wych
  • Otocz­nia – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ry­piń­skim, w gm. Skrwil­no
  • Nowa Otocz­nia – wieś w Pol­sce, w woj. ma­zo­wiec­kim, w pow. mław­skim, w gm. Wi­śnie­wo

Wikipedia


otoczniak

mi­kro­sko­pij­ny grzyb z klasy wor­kow­ców; ją­drzak


SJP.pl


otocznik

strug pro­fi­lo­wy o wklę­słej kra­wę­dzi ostrza noża; wał­kow­nik


SJP.pl


otoczyć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ota­czać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ota­czać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na­tych­miast oto­czy­ły go opary wy­la­nych trun­ków i mart­wych ma­rzeń, ty­po­we dla ta­kich spe­lun. Ru­szył w stro­nę baru.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtɔt͡ʃɨt͡ɕ, AS: otočyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otaczanie n., otoczak mrz., otoczenie n., tokarka ż.

 czas. otaczać

 przym. otoczakowy

Wiktionary


otofon

przy­rząd aku­stycz­ny dla ludzi o sła­bym słu­chu


SJP.pl


otok

1. to, co ota­cza jakiś przed­miot, linia ob­wo­dzą­ca coś wokół; okrąg, ob­wód­ka, obręcz;
2. ko­lo­ro­wa taśma ob­szy­ta wokół czap­ki żoł­nier­skiej;
3. wy­sta­ją­ce obrze­że po­desz­wy;
4. w ło­wiect­wie: linka lub rze­mień, które służą do przy­trzy­my­wa­nia psa my­śliw­skie­go;
5. w tech­ni­ce: obrze­że z cien­kiej war­stwy me­ta­lu, pow­sta­ją­ce przy pra­so­wa­niu


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) ob­wód­ka wokół czap­ki woj­sko­wej w for­mie ko­lo­ro­wej ta­siem­ki;

 (1.2) obra­mo­wa­nie, ob­wód­ka

 (1.3) pasek słu­żą­cy do przy­trzy­my­wa­nia psa my­śliw­skie­go

 (1.4) he­rald. obra­mo­wa­nie tar­czy her­bo­wej, nie do­ty­ka­ją­ce jej brze­gu

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Otok – część mia­sta Ostro­łę­ka
  • Otok – wieś w woj. dol­no­ślą­skim, w pow. bo­le­sła­wiec­kim, w gmi­nie Bo­le­sła­wiec
  • Otok – część wsi Miel­no w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. ino­wroc­ław­skim, w gmi­nie Pa­kość
  • Otok – osada w woj. łódz­kim, w pow. pa­ję­czań­skim, w gmi­nie Kieł­czy­głów
  • Otok – wieś w woj. łódz­kim, w pow. pod­dę­bic­kim, w gmi­nie Za­dzim
  • Otok – część wsi Do­brzeń Mały w woj. opol­skim, w pow. opol­skim, w gmi­nie Do­brzeń Wiel­ki
  • Otok – wieś w woj. za­chod­nio­po­mor­skim, w pow. gry­fic­kim, w gmi­nie Gry­fi­ce
  • Maria Wörth
  • Otok – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie za­chod­nio­her­ce­go­wiń­skim, w mie­ście Ljubuški
  • Otok – mia­sto
  • Otok – miej­sco­wość i gmina
  • Otok – wieś w żu­pa­nii du­brow­nic­ko-ne­ret­wiań­skiej, w gmi­nie Sliv­no

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Miał dwie gwiazd­ki na otoku.

 (1.2) Nad drzwia­mi we­sel­ny­mi ogrom­ny obraz Matki Bo­skiej Ostro­bram­skiej z jej su­kien­ką srebr­ną i zło­tym oto­kiem pro­mie­ni na tle głę­bo­kie­go sza­fi­ru (…)

 (1.3) Innym razem na­le­ża­ło psa wy­pro­wa­dzać w pole na otoku i w ko­ra­lach, aby go zmu­szać do na­le­ży­te­go do­cią­ga­nia po zwie­trze­niu zwie­rzy­ny.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔtɔk, AS: otok

Wiktionary

Powiązane:

 (1.2) otoczka

Wiktionary


otoka

1. to, co ota­cza jakiś przed­miot, linia ob­wo­dzą­ca coś wokół; okrąg, ob­wód­ka, obręcz;
2. ko­lo­ro­wa taśma ob­szy­ta wokół czap­ki żoł­nier­skiej;
3. wy­sta­ją­ce obrze­że po­desz­wy;
4. w ło­wiect­wie: linka lub rze­mień, które służą do przy­trzy­my­wa­nia psa my­śliw­skie­go;
5. w tech­ni­ce: obrze­że z cien­kiej war­stwy me­ta­lu, pow­sta­ją­ce przy pra­so­wa­niu


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Otoka – wieś w Bośni i Her­ce­go­wi­nie, w Fe­de­ra­cji Bośni i Her­ce­go­wi­ny, w kan­to­nie uńsko-sań­skim, w gmi­nie Bo­san­ska Krupa
  • Otoka – wieś w Pol­sce, w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. san­do­mier­skim, w gmi­nie Ło­niów
  • Otoka – część |wsi Pa­szczy­na w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. dę­bic­kim, w gmi­nie Dę­bi­ca
  • Otoka – przy­sió­łek wsi Mrow­la w woj. pod­kar­pac­kim, w pow. rze­szow­skim, w gmi­nie Świl­cza
  • Otoka – część wsi Oble­koń w woj. świę­to­krzy­skim, w pow. bu­skim, w gmi­nie Pa­ca­nów

Wikipedia


otokar

imię mę­skie


SJP.pl

Oto­kar – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go, zło­żo­ne z ele­men­tów "od" (zdro­wie, do­bro­byt) i "wakar" (czuj­ny, bacz­ny).

Ist­nie­je dwóch świę­tych pa­tro­nów tego imie­nia: Oto­kar z Te­gern­see, zmar­ły w 771, i Oto­kar III, mar­gra­bia Tra­un­gau, zmar­ły w 1164.

Oto­kar imie­ni­ny ob­cho­dzi 26 lu­te­go i 9 maja.

Wikipedia


otokowy

1. zwią­za­ny z oto­kiem - ko­lo­ro­wą ta­siem­ką ob­szy­tą wokół czap­ki żoł­nier­skiej, np. barwa oto­ko­wa;
2. rzad­ko: zwią­za­ny z oto­kiem - tym, co ota­cza jakiś przed­miot;
3. daw­niej: zwią­za­ny z otoką - tym, co ota­cza jakiś przed­miot


SJP.pl


otolaryngolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi uszu, nosa, krta­ni i gar­dła; oto­ry­no­la­ryn­go­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cho­rób uszu i krta­ni

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie cho­rób uszu i krta­ni

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Sio­stra jest oto­la­ryn­go­lo­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtɔlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk, AS: otolarỹŋgolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otolaryngologia ż.

:: fż. otolaryngolożka ż.

 przym. otolaryngologiczny

Wiktionary


otolaryngologia

oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gia;
1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi uszu, nosa, gar­dła i krta­ni;
2. od­dział szpi­tal­ny, na któ­rym leczy się takie cho­ro­by


SJP.pl


otolaryngologiczny

→ oto­la­ryn­go­lo­gicz­ny; oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z oto­la­ryn­go­lo­gią, do­ty­czą­cy oto­la­ryn­go­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otolaryngologia ż., otolaryngolog mos. / ż.

Wiktionary


otolaryngolożka

→ oto­la­ryn­go­log


SJP.pl

Patrz:

otolaryngolog

otolemur

ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z ro­dzi­ny ga­la­go­wa­tych


SJP.pl

Oto­le­mur ("Oto­le­mur") – ro­dzaj ssa­ków na­czel­nych z po­dro­dzi­ny Ga­la­gi­nae w obrę­bie ro­dzi­ny ga­la­go­wa­tych (Ga­la­gi­dae).

Wikipedia


otolit

zia­ren­ko soli wap­nia sta­no­wią­ce część skła­do­wą na­rzą­du zmy­słu rów­no­wa­gi; sta­to­lit


SJP.pl

Oto­lit, sta­to­lit, ka­my­czek błęd­ni­ko­wy, sta­to­ko­nium (gr. "ὠτο" 'ucho', "στατός" 'trwa­ły, stały, nie­ru­cho­my', "λῐ́θος" 'ka­mień') – wy­stę­pu­ją­cy u niek­tó­rych krę­gow­ców i bez­krę­gow­ców ele­ment re­cep­to­rów gra­wi­ta­cyj­nych, zwy­kle w po­sta­ci grud­ki fos­fo­ra­nu lub wę­gla­nu wap­nia, wcho­dzą­cy w skład na­rzą­du zmy­słu słu­chu i zmy­słu rów­no­wa­gi (na­rząd oto­li­to­wy). U bez­krę­gow­ców (na­zy­wa­ny sta­to­li­tem) znaj­du­je się wew­nątrz sta­to­cy­sty, na wło­skach czu­cio­wych. Naj­bar­dziej wyksz­tał­co­ne oto­li­ty mają ryby pro­mie­nio­płet­we.

Wikipedia


otolitowy

→ oto­lit


SJP.pl

Patrz:

otolit

otolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi na­rzą­du słu­chu i rów­no­wa­gi; otia­tra


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. le­karz spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem, pro­fi­lak­ty­ką i le­cze­niem cho­rób uszu

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. le­kar­ka spe­cja­list­ka oto­lo­gii

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ten przy­pa­dek wy­ma­gał zwo­ła­nia kon­sy­lium z udzia­łem ry­no­lo­ga, fo­nia­try i oto­lo­ga.

 (2.1) Mama zo­sta­ła skie­ro­wa­na przez panią oto­log do oto­chi­rur­ga, bo po­trzeb­na jest tym­pa­no­pla­sty­ka, aby po­pra­wić słuch.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtɔlɔk, AS: otolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otologia ż.

:: fż. otolożka ż.

 przym. otologiczny

 przysł. otologicznie

Wiktionary


otologia

dział oto­la­ryn­go­lo­gii, nauka o bu­do­wie i scho­rze­niach na­rzą­du słu­chu i rów­no­wa­gi; otia­tria


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. wet. spe­cja­li­za­cja zaj­mu­ją­ca się fiz­jo­lo­gią uszu i le­cze­niem ich cho­rób;

Wiktionary

Oto­lo­gia lub otia­tria (gr. οὖς = ucho, sły­sze­nie, "ous", dop. ὠτός, "otos") – dział oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gii zaj­mu­ją­cy się fiz­jo­lo­gią, roz­poz­na­wa­niem, dia­gno­zo­wa­niem i le­cze­niem cho­rób uszu (zaś oto­chi­rur­gia zaj­mu­je się le­cze­niem ope­ra­cyj­nym uszu).

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. otolog mos., otolożka ż.

 przym. otologiczny

 przysł. otologicznie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otiatria

Wiktionary


otologiczny

→ oto­lo­gia


SJP.pl

Patrz:

otologia

otomana

ro­dzaj ni­skiej ka­na­py; sofa


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) mebl. niska ka­na­pa lub sofa z bocz­ny­mi wał­ka­mi i mięk­kim opar­ciem

Wiktionary

Oto­ma­na, sofa (z franc. "ot­to­ma­ne" lub "sofa", tur. "soffa" ‘ka­mien­na ława’) – ka­na­pa tu­rec­ka, wy­ście­ła­na, z po­dusz­ka­mi i bocz­ny­mi wał­ka­mi za­miast po­rę­czy i mięk­kim opar­ciem.

Nazwa po­ja­wi­ła się w Eu­ro­pie pod ko­niec XVII wieku wraz z modą orien­tal­ną. W dru­giej po­ło­wie XVIII wieku po­ja­wi­ło się kilka nazw dla od­mian wy­ście­ła­nych kanap i łóżek:

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W kącie na oto­ma­nie sie­dział czar­ny kocur.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otomania ż., otomanka ż.

Wiktionary


otomania

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. hist. Im­pe­rium Oto­mań­skie

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtɔ̃ˈmãɲja, AS: otõmãńi ̯a

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otoman m., Otomanka ż., otomana ż.

 przym. otomański

Wiktionary


otomanka

zdrob­nie­nie od: oto­ma­na (ro­dzaj małej ka­na­py)


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) zdrobn. od: oto­ma­na

 (1.2) mała oto­ma­na

 (1.3) ro­dzaj sofy

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Na oto­man­ce pół­le­ża­ła roz­ka­pry­szo­na bir­bant­ka, paląc cy­ga­ro.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otomana ż.

Wiktionary


otomar

imię mę­skie


SJP.pl


otomański

przy­miot­nik

 (1.1) daw. tu­rec­ki z epoki Im­pe­rium Oto­mań­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na są­sied­niej ulicy znaj­do­wa­ła się sie­dzi­ba oto­mań­skiej am­ba­sa­dy.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otomania ż.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osmański

Wiktionary


otomi

język In­dian miesz­ka­ją­cych w Mek­sy­ku


SJP.pl

Otomi – au­toch­to­nicz­na grupa et­nicz­na środ­ko­we­go Mek­sy­ku, po­słu­gu­ją­ca się co najm­niej 4 bli­sko spo­krew­nio­ny­mi ję­zy­ka­mi. Zaj­mu­ją się głów­nie rol­nict­wem.

Li­czeb­ność Oto­mich wy­ka­zu­je ten­den­cję spad­ko­wą, w po­ło­wie XIX wieku wy­no­si­ła 700 ty­się­cy, obec­nie[] 250 ty­się­cy osób.

Wikipedia


otomin

Oto­min (niem. Ot­to­min, do 1996 jako wieś Sza­dół­ki) – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie gdań­skim, w gmi­nie Kol­bu­dy nad je­zio­rem Oto­miń­skim. Leży w bez­poś­red­nim są­siedzt­wie Gdań­ska. Tran­sport pu­blicz­ny jest ob­słu­gi­wa­ny przez ko­mu­ni­ka­cję miej­ską Gdań­ska oraz Prze­wo­zy Au­to­bu­so­we Gryf. Pro­wa­dzi tędy Szlak Skar­szew­ski – zie­lo­ny zna­ko­wa­ny szlak tu­ry­stycz­ny.

Wikipedia


otomino

Oto­mi­no ( Óto­mi­no, ka­szub. Òtomino) – wieś ka­szub­ska w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie po­mor­skim, w po­wie­cie kar­tu­skim, w gmi­nie Żu­ko­wo. Leży na tu­ry­stycz­nym szla­ku Kar­tu­skim. Ma sta­stus so­łect­wa.

11 marca 2024 ot­war­to przy­sta­nek Oto­mi­no na wy­re­mon­to­wa­nej w la­tach 2022-2023 linii ko­le­jo­wej nr 229. Linia ko­le­jo­wa dzie­li wieś na dwie nie­o­fi­cjal­ne czę­ści Oto­mi­no Dolne i Oto­mi­no Górne.

Wikipedia


otoneurolog

spe­cja­li­sta zaj­mu­ją­cy się dia­gno­sty­ką i le­cze­niem za­bu­rzeń ukła­du rów­no­wa­gi


SJP.pl


otoneurologia

dział oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gii zaj­mu­ją­cy się dia­gno­sty­ką i le­cze­niem za­bu­rzeń ukła­du rów­no­wa­gi


SJP.pl

Oto­ne­u­ro­lo­gia – dy­scy­pli­na me­dycz­na, nie­bę­dą­ca spe­cja­li­za­cją le­kar­ską, z po­gra­ni­cza la­ryn­go­lo­gii, ne­u­ro­lo­gii, ne­u­ro­chi­rur­gii i oku­li­sty­ki.

Zaj­mu­je się ana­to­mią, fiz­jo­lo­gią i pa­to­lo­gią na­rzą­du przed­sion­ko­we­go, czyli zmy­słem rów­no­wa­gi, któ­re­go za­bu­rze­nia ma­ni­fe­stu­ją się naj­czę­ściej za­wro­ta­mi głowy, szu­ma­mi usz­ny­mi oraz oczo­plą­sem.

Wikipedia


otop

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. opał na zimę

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Już my ze­bra­li otop na zime.

Wiktionary


otopniały

taki, który otop­niał; ob­top­nia­ły


SJP.pl


otopnieć

sto­pić się z wielu stron; ob­top­nieć


SJP.pl


otopulóny

przy­miot­nik

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­nu­ry

Wiktionary


otorbiać

1. ota­czać to­reb­ką wyt­wo­rzo­ną z tkan­ki łącz­nej;
2. otor­biać się - ota­czać się to­reb­ką z tkan­ki łącz­nej


SJP.pl


otorbić

1. oto­czyć to­reb­ką wyt­wo­rzo­ną z tkan­ki łącz­nej;
2. otor­bić się - oto­czyć się to­reb­ką z tkan­ki łącz­nej


SJP.pl

cza­sow­nik

 (1.1) med. oto­czyć tkan­ką łącz­ną

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. torebka ż.

Wiktionary


otorowo

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Oto­ro­wo – wieś w woj. ku­jaw­sko-po­mor­skim, w pow. byd­go­skim, w gmi­nie Solec Ku­jaw­ski
  • Oto­ro­wo – wieś w woj. wiel­ko­pol­skim, w pow. sza­mo­tul­skim, w gmi­nie Sza­mo­tu­ły
  • Oto­ro­wo – dawna gro­ma­da
  • Oto­ro­wo – dawna gmina

Wikipedia


otorynolaryngolog

le­karz zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi uszu, nosa, krta­ni i gar­dła; oto­la­ryn­go­log


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) med. spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie cho­rób nosa, uszu, krta­ni i gar­dła

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (2.1) med. spe­cja­list­ka w dzie­dzi­nie cho­rób nosa, uszu, krta­ni i gar­dła

Wiktionary

Przykłady

 (2.1) Szwa­gier­ka jest oto­ry­no­la­ryn­go­lo­giem.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtɔrɨ̃nɔlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk, AS: otorỹnolarỹŋgolok

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otorynolaryngologia ż.

 przym. otorynolaryngologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otolaryngolog

 (2.1) otolaryngolog

Wiktionary


otorynolaryngologia

oto­la­ryn­go­lo­gia;
1. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się cho­ro­ba­mi uszu, nosa, gar­dła i krta­ni;
2. od­dział szpi­tal­ny, na któ­rym leczy się takie cho­ro­by


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) med. dział me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­cy się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób jamy ust­nej, gar­dła, nosa, ucha i szyi, a także za­bu­rzeń głosu, słu­chu i rów­no­wa­gi;

Wiktionary

Oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gia (z gr. "otos": „ucho”; "rhi­nos", "rynos": „nos”; "la­ryn­gos": „krtań”), daw­niej oto­la­ryn­go­lo­gia – dzie­dzi­na me­dy­cy­ny zaj­mu­ją­ca się roz­poz­na­wa­niem i le­cze­niem cho­rób jamy ust­nej, gar­dła, krta­ni, nosa i zatok przy­no­so­wych, ucha, szyi i twa­rzo­czasz­ki, a także za­bu­rzeń głosu, mowy, słu­chu i rów­no­wa­gi u do­ro­słych. Po­tocz­nie uży­wa­na jest nazwa la­ryn­go­lo­gia, która w ści­słym zna­cze­niu od­no­si się do dzia­łu oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gii zaj­mu­ją­ce­go się cho­ro­ba­mi gar­dła i krta­ni.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Pro­fe­sor jest kon­sul­tan­tem kra­jo­wym ds. oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gii.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otorynolaryngolog mos.

 przym. otorynolaryngologiczny

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) daw. otolaryngologia

Wiktionary


otorynolaryngologiczny

→ oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gia; oto­la­ryn­go­lo­gicz­ny


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) med. zwią­za­ny z oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gią, do­ty­czą­cy oto­ry­no­la­ryn­go­lo­gii

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otorynolaryngologia ż., otorynolaryngolog mos. / ż.

Wiktionary


otosek

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny zbroj­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


otoski

ro­dzaj słod­ko­wod­nych ryb z ro­dzi­ny zbroj­ni­ko­wa­tych


SJP.pl


otosklerotyczny

→ otos­kle­ro­za


SJP.pl

Patrz:

otoskleroza

otoskleroza

przew­le­kłe scho­rze­nie ucha środ­ko­we­go i wew­nętrz­ne­go o niez­na­nych przy­czy­nach, ob­ja­wia­ją­ce się na­ra­sta­ją­cym nie­do­słu­chem, któ­re­mu zwy­kle to­wa­rzy­szą szumy w uszach i za­wro­ty głowy


SJP.pl

Otos­kle­ro­za (łac. "otosc­le­ro­sis") – cho­ro­ba ko­ste­czek ucha środ­ko­we­go, która stop­nio­wo pro­wa­dzi do utra­ty słu­chu. Do­le­gli­wość ta wy­stę­pu­je ro­dzin­nie; czę­ściej do­ty­ka ko­bie­ty mię­dzy 15 a 30 ro­kiem życia. Może znacz­nie po­głę­bić się w cza­sie ciąży.

W otos­kle­ro­zie do­cho­dzi do roz­wo­ju ognisk nie­pra­wi­dło­wej tkan­ki kost­nej w obrę­bie ko­ste­czek ucha środ­ko­we­go.

Wikipedia


otoskop

przy­rząd po­sia­da­ją­cy włas­ne źró­dło świa­tła, słu­żą­cy do oglą­da­nia ucha zew­nętrz­ne­go i środ­ko­we­go w ce­lach dia­gno­stycz­nych; wzier­nik uszny


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) med. przy­rząd la­ryn­go­lo­gicz­ny do ba­da­nia wnę­trza ucha;

Wiktionary

Oto­skop – na­rzę­dzie la­ryn­go­lo­gicz­ne słu­żą­ce do wzier­ni­ko­wa­nia ucha. Jest to cy­lin­drycz­nie zwi­nię­ta me­ta­lo­wa trąb­ka w kształ­cie stoż­ka o róż­nej śred­ni­cy. Ist­nie­ją oto­sko­py zwy­kłe, wy­po­sa­żo­ne w urzą­dze­nia op­tycz­ne i oś­wiet­la­ne poś­red­nio przy uży­ciu lampy czo­ło­wej, oraz oto­sko­py elek­trycz­ne z włas­nym źró­dłem świa­tła. Ist­nie­ją także tzw. wi­de­o­o­to­sko­py dzię­ki któ­rym moż­li­we jest oglą­da­nie wzier­ni­ko­wa­ne­go ucha na mo­ni­to­rze.

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈtɔskɔp, AS: otoskop

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otoskopia ż.

 przym. otoskopowy

 przysł. otoskopowo

Wiktionary


otoskopia

oglą­da­nie prze­wo­du słu­cho­we­go zew­nętrz­ne­go i błony bę­ben­ko­wej przez wzier­nik uszny - oto­skop; wzier­ni­ko­wa­nie ucha


SJP.pl

Oto­sko­pia, wzier­ni­ko­wa­nie ucha – ba­da­nie fi­zy­kal­ne ucha, w któ­rym oce­nia się prze­wód słu­cho­wy zew­nętrz­ny i poś­red­nio ucho środ­ko­we przez ocenę błony bę­ben­ko­wej. W przy­pad­ku per­fo­ra­cji błony bę­ben­ko­wej oglą­da się też za­war­tość jamy bę­ben­ko­wej.

Do wy­ko­na­nia oto­sko­pii sto­su­je się wzier­nik uszny, który wpro­wa­dza się do prze­wo­du słu­cho­we­go zew­nętrz­ne­go po uprzed­nim od­cią­gnię­ciu mał­żo­wi­ny usz­nej ku ty­ło­wi i ku górze (u dzie­ci ku ty­ło­wi i do­ło­wi).

Wikipedia


otoskopowy

→ oto­skop


SJP.pl

Patrz:

otoskop

ototoksyczność

szkod­li­wość dla na­rzą­du słu­chu


SJP.pl


ototoksyczny

szkod­li­wy dla na­rzą­du słu­chu


SJP.pl


otp

skró­to­wiec

 (1.1) = wojsk. Or­ga­ni­za­cja Trak­ta­tu Pół­noc­no­at­lan­tyc­kie­go

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • hasło jed­no­ra­zo­we (ang. one-time pass­word)
  • Odz­na­ka Tu­ry­sty­ki Pie­szej – jedna z odz­nak tu­ry­sty­ki kwa­li­fi­ko­wa­nej PTTK
  • Oz­na­cze­nie IATA dla portu lot­ni­cze­go Bu­ka­reszt-Oto­pe­ni
  • OTP – fiń­ski klub pił­kar­ski
  • OTP – Or­ga­ni­za­cja Trak­ta­tu Pół­noc­no­at­lan­tyc­kie­go (NATO)
  • OTP Bank
  • OTP ROM
  • OTP (ang. one true pa­i­ring, dosł. „je­dy­na praw­dzi­wa para”) – slan­go­wy skrót uży­wa­ny przez osobę, która uważa inne dwie (lub wię­cej) po­sta­cie za pa­su­ją­ce do sie­bie w sen­sie ro­man­tycz­nym, nie­za­leż­nie od...

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Do­wództ­wo OTP pod­ję­ło de­cyz­ję o roz­sze­rze­niu dzia­łań.

Wiktionary


otrancki

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z Otran­to, do­ty­czą­cy Otran­to

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Żadna z po­wie­ści Mo­stow­skiej nie za­wie­ra cha­rak­te­ry­stycz­nych dla an­giel­skie­go ro­man­su grozy ak­cen­tów an­ty­fe­u­dal­nych. Choć ród Ko­niec­pol­skich wy­gi­nął, (…) to nie stało się tak z po­wo­du po­peł­nio­nych wy­stęp­ków, które „po­grze­ba­ły” na przy­kład ród Man­fre­da pod gru­za­mi zamku otranc­kie­go.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otranto n.

Wiktionary


otranto

1. cie­śni­na Morza Śró­dziem­ne­go;
2. mia­sto i gmina we Wło­szech


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto i gmina w po­łud­nio­wo-wschod­nich Wło­szech, po­ło­żo­ne na Pół­wy­spie Sa­len­tyń­skim nad cie­śni­ną Otran­to (1.2);

 (1.2) geogr. cie­śni­na łą­czą­ca Morze Adria­tyc­kie z Mo­rzem Joń­skim i od­dzie­la­ją­ce od sie­bie pół­wy­spy Ape­niń­ski i Bał­kań­ski;

Wiktionary

Otran­to – mia­sto i gmina we Wło­szech, w re­gio­nie Apu­lia, w pro­win­cji Lecce.

We­dług da­nych na rok 2004 gminę za­miesz­ki­wa­ły 5273 osoby, 69,4 os./km².

W la­tach 1480–1481 mia­sto oku­po­wa­li Turcy. Za­mor­do­wa­li 800 miesz­kań­ców, któ­rzy nie chcie­li przejść na islam. W roku 2013 mę­czen­ni­cy z Otran­to zo­sta­li uz­na­ni za świę­tych.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) „Ist­nie­je hi­po­te­za — po­wia­da Mu­ra­tow — że Mat­teo przy­stą­pił do ma­lo­wa­nia swo­ich Rzezi pod wpły­wem wia­do­mo­ści o za­ję­ciu Otran­ta przez Tur­ków, która na­peł­ni­ła prze­ra­że­niem całe Wło­chy. Roz­gry­wa­ją­ce się na uli­cach Otran­ta sceny gwał­tów i rzezi na za­wsze już utk­wi­ły w wy­o­braź­ni Mat­tea.”

 (1.1) W 1480 roku mia­sto Otran­to na Pół­wy­spie Ape­niń­skim zdo­by­li Turcy w imie­niu Mu­ham­ma­da II. „Z 22 ty­się­cy miesz­kań­ców po­zo­sta­ło pono przy życiu za­led­wie 10 000” i roz­po­czę­ło się prze­śla­do­wa­nie chrze­ści­jan. We­dług tra­dy­cji, ośmiu­set chrze­ści­ja­nom, któ­rzy nie chcie­li przy­jąć is­la­mu, po­derż­nię­to gar­dła. W roku 1771 be­a­ty­fi­ko­wał ich pa­pież Kle­mens XIV, a ka­no­ni­zo­wał w 2013 roku pa­pież Fran­ci­szek.

 (1.2) Głę­bo­kość cie­śni­ny Otran­to jest duża, a pa­nu­ją­ce tu silne prądy po­wo­do­wa­ły stałe rwa­nie się sieci.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. otrancki

Wiktionary


otrawić

1. w po­li­gra­fii: usu­nąć tło z kli­szy siat­ko­wej za po­mo­cą tra­wie­nia
2. daw­niej: otruć


SJP.pl


otremba

naz­wi­sko


SJP.pl


otrok

daw­niej:
1. mło­dzie­niec, chło­piec, wy­ro­stek; pa­cho­lę;
2. sługa, chłop, pa­cho­łek, na­jem­nik;
3. po­gard­li­wie: męż­czyz­na;
4. u Tur­ków: stary żoł­nierz otrzy­mu­ją­cy żołd


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) daw. (także gwara.) chło­piec, mło­dzie­niec nie­peł­no­let­ni

 (1.2) daw. (także gwara.) chłop, sługa, na­jem­nik

Wiktionary

Przykłady

 (1.3) Co my­śli­cie, że bedym fórt otro­kym? → Co są­dzi­cie, że będę cią­gle wy­ko­rzy­sty­wa­ny?

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) młokos

Wiktionary


otropić

w ło­wiect­wie: usta­lić miej­sce po­by­tu zwie­rzy­ny na pod­sta­wie tro­pów


SJP.pl


otrupek

otrup­ka We­stwo­o­da - ga­tu­nek mrów­ki


SJP.pl


otrupka

otrup­ka We­stwo­o­da - ga­tu­nek mrów­ki


SJP.pl


otrupkowate

o ce­chach otrup­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl

Otrup­ko­wa­te (Byrr­hi­dae) – ro­dzi­na chrzą­szczy z po­drzę­du wie­lo­żer­nych, serii (in­fra­rzę­du) sprę­ży­koksz­tałt­nych (Ela­te­ri­for­mia) i na­dro­dzi­ny otrup­ków (Byrr­ho­i­dea).

Wikipedia


otrupkowaty

o ce­chach otrup­ko­wa­tych (ro­dzi­na chrzą­szczy)


SJP.pl


otruty

podać komuś tru­ciz­nę


SJP.pl


otruwać

rzad­ko: po­zba­wiać życia za po­mo­cą tru­ciz­ny; truć


SJP.pl


otruć

podać komuś tru­ciz­nę


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. truć, otru­wać)

 (1.1) spo­wo­do­wać ob­ja­wy cho­ro­by lub śmierć po­przez dzia­ła­nie tru­ciz­ny

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny otruć się (ndk. truć się, za­tru­wać się)

 (2.1) zażyć tru­ciz­nę

 (2.2) doz­nać za­tru­cia po­kar­mo­we­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Po­dej­rze­wa­no, że pa­pie­ża otruł agent bez­pie­ki.

 (1.1) Czyż­byś za­mie­rzał go otruć?

 (2.1) Męż­czyz­na otruł się przez nie­wier­ną żonę.

 (2.2) Chyba otru­łam się tymi frut­ti di mare.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otrucie n., trucie n., truciciel mos./mrz.

 czas. otruwać ndk., truć ndk.

Wiktionary


otryntno

przy­słó­wek

 (1.1) gw-pl|Śląsk Cie­szyń­ski. po­nu­ro, smut­no

Wiktionary


otrzaskanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|otrza­skać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otrzaskać dk.

Wiktionary


otrzaskiwać

po­tocz­nie:
1. zaz­na­ja­miać z czymś;
2. otrza­ski­wać się - zaz­na­ja­miać się z czymś, przyz­wy­cza­jać się do cze­goś


SJP.pl


otrzebić

wy­trze­bić;
1. wy­kar­czo­wać ro­śli­ny, zwła­szcza drze­wa;
2. po­zba­wić czę­ścio­wo jakiś teren ro­ślin­no­ści;
3. po­za­bi­jać wszyst­kich ludzi lub wszyst­kie zwie­rzę­ta na ja­kimś te­re­nie;
4. wy­ciąć gru­czo­ły płcio­we u zwie­rząt, głów­nie sam­ców, przez­na­czo­nych na tucz


SJP.pl


otrzepki

krót­kie włó­kna po­zo­sta­ją­ce w cza­sie trze­pa­nia ko­no­pi, lnu itp.


SJP.pl


otrzepywać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otrze­pać)

 (1.1) lekko ude­rza­jąc, usu­wać z cze­goś jakiś ma­te­riał

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny otrze­py­wać się (dk. otrze­pać się)

 (2.1) lekko ude­rza­jąc sie­bie sa­me­go, usu­wać z po­wierzch­ni swo­je­go ciała jakiś ma­te­riał

 (2.2) lekko ude­rza­jąc sie­bie wza­jem­nie, usu­wać wza­jem­nie z po­wierzch­ni ciała jakiś ma­te­riał

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Sie­dzia­ła na ławce i otrze­py­wa­ła stopy z pia­sku, żeby wło­żyć buty.

 (2.1) Wcią­gnię­te­mu w cie­ka­wą roz­mo­wę czas mija szyb­ko i wresz­cie, otrze­pu­jąc się, wy­cho­dzę.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. trzepacz m., trzepaczka ż., otrzepanie n., otrzepywanie n., trzepanie n., trzepanko n., trzepnięcie n., strzepywanie n., strzepanie n., strzepnięcie n., utrzepywanie n., utrzepanie n., wytrzepywanie n., wytrzepanie n., trzepak m., potrzepywanie n., potrzepnięcie n., trzepot m., trzepotanie n., zatrzepotanie n.

 czas. otrzepać dk., trzepać ndk., trzepnąć dk., strzepywać ndk., strzepać dk., strzepnąć dk., utrzepywać ndk., utrzepać dk., wytrzepywać ndk., wytrzepać dk., potrzepywać ndk., potrzepać dk., trzepotać n., zatrzepotać dk.

 przym. trzepotliwy, trzepaczkowy, trzepakowy, trzepnięty

 przysł. trzepotliwie

Wiktionary


otrzewna

błona wy­ście­ła­ją­ca wew­nętrz­ną ścia­nę jamy brzusz­nej i okry­wa­ją­ca więk­szość znaj­du­ją­cych się w niej na­rzą­dów


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) anat. błona su­ro­wi­cza wy­ście­la­ją­ca jamę brzusz­ną i jamę mied­ni­cy;

Wiktionary

Otrzew­na ( pe­ri­to­ne­um) – błona su­ro­wi­cza wy­ście­la­ją­ca jamę brzusz­ną i jamę mied­ni­cy.

Jak inne błony su­ro­wi­cze, zbu­do­wa­na jest z blasz­ki wła­ści­wej błony su­ro­wi­czej ("la­mi­na pro­pria se­ro­sae"), łącz­not­kan­ko­wej, bo­ga­tej we włó­kna sprę­ży­ste, którą wy­ście­ła na­bło­nek jed­no­war­stwo­wy pła­ski zwany me­sot­he­lium. Wy­dzie­la on płyn otrzew­no­wy.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Chyba wła­śnie roz­ciął otrzew­ną, miał krew na rę­kach, a z ot­wo­ru brzusz­ne­go wy­sta­wa­ły kisz­ki. Wi­dzia­łem ol­brzy­mią ilość krwi, wy­pły­wa­ją­cej z ciała na blat stołu.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. otrzewnowy, wewnątrzotrzewnowy, trzewny

Wiktionary


otrzewnowo

→ otrzew­no­wy


SJP.pl

Patrz:

otrzewnowy

otrzewnowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z otrzew­ną, do­ty­czą­cy otrzew­nej

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otrzewna ż.

Wiktionary


otrzeć

1. usu­nąć wierzch­nią war­stwę;
2. osu­szyć; wy­czy­ścić; wy­trzeć;
3. otrzeć się - zna­leźć się bli­sko cze­goś;
4. otrzeć się - zet­knąć się z czymś;
5. otrzeć się - na­brać ogła­dy


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ocie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ocie­rać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔṭʃɛt͡ɕ, AS: oṭšeć

Wiktionary

Powiązane:

 czas. ocierać

 rzecz. otarcie n.

Wiktionary


otrzeźwiający

→ otrzeź­wiać


SJP.pl

Patrz:

otrzeźwiać

otrzymanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|otrzy­mać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzymać, otrzymać dk.

Wiktionary


otrzymać

1. zo­stać od­bior­cą cze­goś; do­stać coś;
2. uzy­skać, osią­gnąć coś;
3. wy­pro­du­ko­wać coś z cze­goś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. otrzy­my­wać)

 (1.1) zob. otrzy­my­wać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Mój pro­gram otrzy­mał sub­wen­cję.

 (1.1) Wła­śnie otrzy­ma­łem bar­dzo przy­krą wia­do­mość.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈṭʃɨ̃mat͡ɕ, AS: oṭšỹmać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otrzymanie n.

 czas. trzymać

Wiktionary


otrzymywanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|otrzy­my­wać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. trzymać, otrzymywać ndk.

Wiktionary


otrzymywać

do­sta­wać, uzy­ski­wać coś


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otrzy­mać)

 (1.1) do­sta­wać, być od­bior­cą

 (1.2) uzy­ski­wać, osią­gać, wy­pro­du­ko­wać coś z cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Dziś otrzy­ma­łem pen­sję.

 (1.2) Gałkę musz­ka­to­ło­wą otrzy­mu­je się z jądra na­sio­na musz­ka­to­łow­ca.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvat͡ɕ, AS: oṭšỹmyvać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otrzymywanie n.

 czas. trzymać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) dostawać

 (1.2) uzyskiwać

Wiktionary


otrząchać

po­tocz­nie: otrzą­sać


SJP.pl


otrząchnąć

gwa­ro­wo: otrząs­nąć


SJP.pl


otrząsacz

w rol­nict­wie: me­cha­nicz­ne urzą­dze­nie do oczy­szcza­nia na sucho, a nie­kie­dy rów­nież tran­spor­to­wa­nia z kop­ców na środ­ki tran­spor­to­we bu­ra­ków i in­nych wa­rzyw oko­po­wych


SJP.pl


otrząsanie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|otrzą­sać.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otrząsnąć, otrząsać ndk.

 rzecz. otrzęsiny nmos.

Wiktionary


otrząsać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. otrząs­nąć)

 (1.1) nie­do­ko­na­ny od|otrząs­nąć.

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. brak)

 (2.1) prze­pro­wa­dzać otrzę­si­ny

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny otrzą­sać się (dk. otrząs­nąć się)

 (3.1) nie­do­ko­na­ny od|otrząs­nąć się.

Wiktionary

Przykłady

 (3.1) Otrzą­sam się w kok­pi­cie i ot­wie­ram prze­pust­ni­cę. Pę­dzi­my ku ce­lo­wi.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈṭʃɔ̃w̃sat͡ɕ, AS: oṭšõũ̯sać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otrząsanie n., otrząśnięcie n., trzęsienie n., strząsanie n., strząśnięcie n., wytrząsanie n., wytrząśnięcie n., otrzęsiny nmos.

 czas. otrząsnąć dk., trząść ndk., strząsnąć dk., strząsać ndk., wytrząsnąć dk., wytrząsać ndk.

 przym. otrzęsinowy, wstrząsający

Wiktionary


otrząsnąć

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. otrzą­sać)

 (1.1) ener­gicz­nie czymś ru­sza­jąc, zrzu­cić z niego coś

cza­sow­nik zwrot­ny do­ko­na­ny otrząs­nąć się (ndk. otrzą­sać się)

 (2.1) ener­gicz­nie się po­ru­sza­jąc, zrzu­cić coś z sie­bie

 (2.2) przen. wró­cić do normy emo­cjo­nal­nej po przy­krym lub gwał­tow­nym doś­wiad­cze­niu

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otrząsanie n., otrząśnięcie n., trzęsienie n., strząsanie n., strząśnięcie n., wytrząsanie n., wytrząśnięcie n.

 czas. otrząsać ndk., trząść ndk., strząsnąć dk., strząsać ndk., wytrząsnąć dk., wytrząsać ndk.

 przym. wstrząsający

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) otrząść

 (2.1) otrząść się

 (2.2) otrząść się

Wiktionary


otrząść

1. strą­cić coś z sie­bie
2. wstrząs­nąć się na sku­tek nie­mi­łe­go uczu­cia
3. po­wró­cić do rów­no­wa­gi psy­chicz­nej po bo­les­nych doś­wiad­cze­niach


SJP.pl


otrzęsinowy

→ otrzę­si­ny


SJP.pl

Patrz:

otrzęsiny

otrzęsiny

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) uczn. stud. za­ba­wa zwią­za­na z przyj­mo­wa­niem ucz­niów naj­młod­szych rocz­ni­ków szkół śred­nich lub wyż­szych uczel­ni;

 (1.2) daw. stud. śred­nio­wiecz­ny zwy­czaj pod­da­wa­nia żaka wstę­pu­ją­ce­go na uni­wer­sy­tet róż­nym żar­to­bli­wym pró­bom

Wiktionary

Otrzę­si­ny – ry­tu­al­ny akt ini­cja­cji do danej grupy, peł­nią­cy czę­sto rolę obrzę­du przej­ścia, za­koń­cze­nia pro­ce­su doj­rze­wa­nia, wza­jem­nej in­te­gra­cji czy chrztu bo­jo­we­go, po­le­ga­ją­cy na ce­lo­wym bądź rów­nież pro­wo­ka­cyj­nym wy­ko­rzy­sty­wa­niu niż­szych hie­rar­chią osób, do usta­lo­nej wcze­śniej czyn­no­ści.

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. trzęsionka ż., trząsanie n., trząśnięcie n., otrząsanie n., otrząśnięcie n., wstrząs m., trzęsawka ż.

 czas. trząsać ndk., trząść ndk., otrząsać ndk., otrząść dk.

 przym. wstrząsający

Wiktionary


otrąbić

1. trą­bie­niem dać sy­gnał ukoń­cze­nia cze­goś; od­trą­bić;
2. ogło­sić coś uro­czy­ście; ob­trą­bić


SJP.pl


otręba

naz­wi­sko


SJP.pl

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • Adam Otrę­ba – pol­ski muzyk roc­ko­wy, gi­ta­rzy­sta, muzyk ze­spo­łu Dżem
  • Beno Otrę­ba – pol­ski muzyk roc­ko­wy, gi­ta­rzy­sta ba­so­wy, muzyk ze­spo­łu Dżem.
  • Otrę­ba – wieś w Pol­sce po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie war­miń­sko-ma­zur­skim, w po­wie­cie no­wo­miej­skim, w gmi­nie Ku­rzęt­nik.

Wikipedia


otrębiasty

trąb­ka otrę­bia­sta - ga­tu­nek grzy­bów z ro­dzi­ny strzę­pia­ko­wa­tych


SJP.pl


otrębowy

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) zwią­za­ny z otrę­ba­mi, do­ty­czą­cy otrę­bów; za­wie­ra­ją­cy otrę­by

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otręby nmos.

 przym. otrębiany

Wiktionary


otrębski

naz­wi­sko


SJP.pl


otrębusy

Otrę­bu­sy – wieś so­łec­ka w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie prusz­kow­skim, w gmi­nie Brwi­nów.

W la­tach 1975–1998 wieś ad­mi­ni­stra­cyj­nie na­le­ża­ła do wo­je­wództ­wa war­szaw­skie­go.

Wikipedia


otręby

otocz­ka ziar­na zbóż po­zo­sta­ła po prze­mia­le na mąkę


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj nie­mę­sko­o­so­bo­wy, licz­ba mnoga

 (1.1) roln. spoż. łuski na­sion i za­rod­ki ziar­na po­zo­sta­łe po jego zmie­le­niu, uży­wa­ne jako war­to­ścio­wa pasza tre­ści­wa lub do­da­wa­ne do po­traw;

Wiktionary

Zo­bacz też: Otrę­by – wieś w Pol­sce, w woj. za­chod­nio­po­mor­skim.

Otrę­by – pro­dukt ubocz­ny pow­sta­ły z prze­mia­łu zbóż (psze­ni­cy, owsa, żyta, or­ki­szu lub ryżu), a także z prze­mia­łu zbóż rze­ko­mych (gryki, qu­i­noa). W skład otrąb zbo­żo­wych wcho­dzi w głów­nej mie­rze zew­nętrz­na war­stwa ziar­na, to jest war­stwa owo­co­wo na­sien­na. Głów­ny­mi pro­duk­ta­mi prze­mia­łu są: mąka, kasze oraz otrę­by.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Naj­cień­szy pytel daje mąkę naj­cień­szą, a za­ra­zem naj­biel­szą, bo najm­niej otrąb prze­pu­szcza.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtrɛ̃mbɨ, AS: otrẽmby

Wiktionary

Powiązane:

 przym. otrębiany, otrębowy

Wiktionary


otręt

za­kaź­na cho­ro­ba na­rzą­dów płcio­wych koni i bydła ro­ga­te­go


SJP.pl


otrętwa

ro­dzaj ro­ślin z ro­dzi­ny bo­bo­wa­tych; psia róża


SJP.pl


ottawa

sto­li­ca Ka­na­dy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. sto­li­ca Ka­na­dy;

 (1.2) geogr. rzeka w Ka­na­dzie;

Wiktionary

Ot­ta­wa – sto­li­ca i czwar­te pod wzglę­dem wiel­ko­ści mia­sto Ka­na­dy; po­ło­żo­ne we wschod­niej czę­ści pro­win­cji On­ta­rio, na po­łud­nio­wym brze­gu rzeki Ot­ta­wa. Aglo­me­ra­cja sto­łecz­na, z Ga­ti­ne­au na pół­noc­nym brze­gu Ot­ta­wy, ma 1 146 790 miesz­kań­ców. Obec­nym merem Ot­ta­wy jest.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W ostat­nim cza­sie ka­na­dyj­ska sto­li­ca Ot­ta­wa stała się praw­dzi­wym cen­trum bia­ło­ru­skiej sztu­ki.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔtˈːava, AS: o•tava

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ottawianin mos., ottawianka ż.

 przym. ottawski

Wiktionary


ottawianin

miesz­ka­niec Ot­ta­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ot­ta­wy; osoba z tego mia­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtːaˈvʲjä̃ɲĩn, AS: o•tavʹi ̯ä̃ńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ottawa ż.

:: fż. ottawianka ż.

 przym. ottawski

Wiktionary


ottawianka

miesz­kan­ka Ot­ta­wy


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ot­ta­wy; ko­bie­ta z tego mia­sta

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtːaˈvʲjãnka, AS: o•tavʹi ̯ãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Ottawa ż.

:: fm. ottawianin mos.

 przym. ottawski

Wiktionary


ottawski

przy­miot­nik od: Ot­ta­wa


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od­no­szą­cy się do mia­sta Ot­ta­wa

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔtˈːafsʲci, AS: o•tafsʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. ottawianka ż., ottawianin mos., Ottawa ż.

Wiktionary


otterhound

[czy­taj: [oter­hałnt] rasa psów goń­czych


SJP.pl

Ot­ter­ho­und ("pies na wydry") – rasa psa, na­le­żą­ca do grupy psów goń­czych. Nie pod­le­ga pró­bom pracy.

Wikipedia


otto

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.

 (1.2) naz­wi­sko nie­miec­kie­go te­o­lo­ga;

Wiktionary

Otto, Otton, Odo, Odon – imię mę­skie po­cho­dze­nia ger­mań­skie­go. W ję­zy­ku sta­ro­wy­so­ko­nie­miec­kim za­pi­sy­wa­no je jako "Audo, Odo, Oddo, Oto, Otto, Hotto". Wy­wo­dzi się od ger­mań­skie­go słowa *"audha" (dzie­dzict­wo, ma­ją­tek). Mogło być też skró­ce­niem daw­nych imion ger­mań­skich ta­kich jak "Au­do­bercht", "Au­do­mar", Otmar, "Ot­fried", Oto­kar.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) W no­wo­żyt­nej iko­no­gra­fii świec­kiej oset na­le­żał do obie­go­wych sym­bo­li wa­ni­ta­tyw­nych i mor­tu­al­nych – czego szcze­gól­nie wy­ra­zi­sty­mi przy­kła­da­mi są ho­len­der­skie mart­we na­tu­ry, ma­lo­wa­ne np. przez Jana Da­vidsz de Heem czy Otto Mar­se­u­sa.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔtːɔ, AS: o•to

Wiktionary

Powiązane:

 przym. ottoński

Wiktionary


ottoman

tka­ni­na obi­cio­wa, z jed­nej stro­ny w prąż­ki z dru­giej gład­ka


SJP.pl


ottomany

tka­ni­ny obi­cio­we z róż­nych ma­te­ria­łów, z jed­nej stro­ny w prąż­ki z dru­giej gład­kie


SJP.pl


ottomański

przy­miot­nik

 (1.1) daw. tu­rec­ki z epoki Im­pe­rium Oto­mań­skie­go

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na są­sied­niej ulicy znaj­do­wa­ła się sie­dzi­ba ot­to­mań­skie­go kon­su­la­tu.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) osmański

Wiktionary


otton

imię mę­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|m.;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na prawo znaj­du­je się gro­bo­wiec opata Ot­to­na z XII wieku.

Wiktionary

Powiązane:

 przym. Ottonowy, ottoński

Wiktionary


ottoni

in­stru­men­ty dęte bla­sza­ne w or­kie­strze


SJP.pl


ottonowy

przy­miot­nik dzier­żaw­czy - na­le­żą­cy do Ot­to­na lub z nim zwią­za­ny


SJP.pl

przy­miot­nik dzier­żaw­czy

 (1.1) przest. gwara. na­le­żą­cy do Ot­to­na

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Na te nasze Dni Ot­to­no­we mamy dzi­siaj bar­dzo szcze­gól­nych i cen­nych Gości.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otton mos.

Wiktionary


ottoński

do­ty­czą­cy dy­na­stii Ot­to­nów


SJP.pl


otucha

po­cie­cha, po­cie­sze­nie, po­krze­pie­nie, osło­da


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) na­dzie­ja wy­ni­ka­ją­ca z prze­ko­na­nia, że bę­dzie le­piej

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Le­karz dodał otu­chy pa­cjen­tom po ope­ra­cji.

 (1.1) – Zo­ba­czysz, że to się uda! – za­wo­łał Piotr z otu­chą. – Tylko jazda do ro­bo­ty!

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtuxa, AS: otuχa

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otuszyć ndk., potuszać ndk., potuszyć dk., tuszyć ndk.

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) nadzieja, ufność, wiara

Wiktionary


otulacz

1. tka­ni­no­wy śpi­wo­rek do otu­la­nia ma­łych dzie­ci;
2. worek do otu­la­nia róż­nych przed­mio­tów


SJP.pl


otulak

naz­wi­sko


SJP.pl


otulać

ob­tu­lać;
1. okry­wać czymś w celu ochro­ny, np. przed zim­nem; opa­tu­lać;
2. otu­lać się - okry­wać się czymś w celu ochro­ny, np. przed zim­nem; opa­tu­lać się


SJP.pl


otulina

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • otu­li­na – war­stwa be­to­nu od kra­wę­dzi ele­men­tu żel­be­to­we­go bądź sprę­żo­ne­go do kra­wę­dzi zbro­je­nia
  • otu­li­na – wy­dzie­lo­ny ob­szar ochron­ny wokół chro­nio­ne­go przy­rod­ni­czo te­re­nu

Wikipedia


otulisko

daw­niej:
1. coś, ota­cza coś in­ne­go ze wszyst­kich stron;
2. coś, co okry­wa kogoś lub coś in­ne­go dla ochro­ny przed zim­nem, de­szczem itp.


SJP.pl


otulić

ob­tu­lić;
1. okryć czymś w celu ochro­ny, np. przed zim­nem; opa­tu­lić;
2. otu­lić się - okryć się czymś w celu ochro­ny, np. przed zim­nem; opa­tu­lić się


SJP.pl


otumaniająco

→ otu­ma­niać


SJP.pl

Patrz:

otumaniać

otumanianie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|otu­ma­niać.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtũmãˈɲä̃ɲɛ, AS: otũmãńä̃ńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otumaniać, otumanić

 rzecz. otumanienie

Wiktionary


otumaniać

1. wpro­wa­dzać w błąd, po­zba­wiać moż­li­wo­ści lo­gicz­ne­go my­śle­nia; ogłu­piać, ba­ła­mu­cić;
2. do­pro­wa­dzać kogoś do czę­ścio­wej utra­ty świa­do­mo­ści przez dzia­ła­nie środ­ka­mi odu­rza­ją­cy­mi; odu­rzać;
3. otu­ma­niać się - otu­ma­niać sa­me­go sie­bie


SJP.pl


otumaniały

1. wpro­wa­dzać w błąd, po­zba­wiać moż­li­wo­ści lo­gicz­ne­go my­śle­nia; ogłu­piać, ba­ła­mu­cić;
2. do­pro­wa­dzać kogoś do czę­ścio­wej utra­ty świa­do­mo­ści przez dzia­ła­nie środ­ka­mi odu­rza­ją­cy­mi; odu­rzać;
3. otu­ma­niać się - otu­ma­niać sa­me­go sie­bie


SJP.pl


otumaniony

1. wpro­wa­dzić w błąd, po­zba­wić moż­li­wo­ści lo­gicz­ne­go my­śle­nia; ogłu­pić, zba­ła­mu­cić;
2. do­pro­wa­dzić kogoś do czę­ścio­wej utra­ty świa­do­mo­ści przez dzia­ła­nie środ­ka­mi odu­rza­ją­cy­mi; odu­rzyć;
3. otu­ma­nić się - otu­ma­nić sa­me­go sie­bie


SJP.pl


otumanić

1. wpro­wa­dzić w błąd, po­zba­wić moż­li­wo­ści lo­gicz­ne­go my­śle­nia; ogłu­pić, zba­ła­mu­cić;
2. do­pro­wa­dzić kogoś do czę­ścio­wej utra­ty świa­do­mo­ści przez dzia­ła­nie środ­ka­mi odu­rza­ją­cy­mi; odu­rzyć;
3. otu­ma­nić się - otu­ma­nić sa­me­go sie­bie


SJP.pl


otunit

mi­ne­rał, uwod­nio­ny fos­fo­ran ura­ny­lo-wap­nio­wy, sil­nie pro­mie­niot­wór­czy; au­tu­nit


SJP.pl


otupać

tu­piąc, oczy­ścić buty z cze­goś, np. z błota


SJP.pl


otuski

→ Otusz


SJP.pl

Patrz:

Otusz

otusz

wieś w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim


SJP.pl

Otusz – wieś w Pol­sce, po­ło­żo­na w wo­je­wództ­wie wiel­ko­pol­skim, w po­wie­cie poz­nań­skim, w gmi­nie Buk.

Wikipedia


otułek

ro­dzaj z ro­dzi­ny otuł­ko­wa­tych


SJP.pl


otułka

błot­niar­ka otuł­ka - ga­tu­nek śli­ma­ka z ro­dzi­ny błot­niar­ko­wa­tych


SJP.pl


otułkowate

ro­dzi­na ro­ślin z rzędu mir­tow­ców; Vo­chy­sia­ce­ae


SJP.pl


otułkowaty

o ce­chach otuł­ko­wa­tych (ro­dzi­na ro­ślin)


SJP.pl


otwarcie

1. nie­ma­ją­cy gra­nic, ni­czym nie­o­gra­ni­czo­ny;
2. o skle­pie, wy­sta­wie itp.: czyn­ny;
3. przez­na­czo­ny dla wszyst­kich;
4. jawny, nie­u­kry­wa­ny, oczy­wi­sty;
5. szcze­ry, nie­za­kła­ma­ny;
6. go­to­wy na przy­ję­cie no­wych pro­po­zy­cji


SJP.pl

przy­słó­wek spo­so­bu

 (1.1) w spo­sób ot­war­ty, szcze­ry, ucz­ci­wy, jawny

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (2.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ot­wo­rzyć.

 (2.2) uro­czy­stość za­ło­że­nia, uru­cho­mie­nia cze­goś

 (2.3) szach. po­cząt­ko­wa faza par­tii sza­chów;

 (2.4) karc. pier­wsza odzyw­ka w li­cy­ta­cji bry­dżo­wej;

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Nikt na de­mo­kra­tycz­nym Za­cho­dzie nie chciał w Pu­ti­nie doj­rzeć prze­stęp­cy, cy­nicz­ne­go i wy­ra­cho­wa­ne­go po­li­ty­ka prze­mo­cy, dą­żą­ce­go coraz bar­dziej ot­war­cie do re­kon­struk­cji mapy Eu­ro­py […]

 (2.2) — Byłeś na ot­war­ciu tej wy­sta­wy? — Nie, bo po­sze­dłem na ot­war­cie „Bie­dron­ki”.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔtˈfarʲt͡ɕɛ, AS: otfarʹće

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwieracz m., otwór m., otworek m., otwornica ż., otwartość ż., otworzenie n., otwieranie n.

 czas. otworzyć dk., otwierać ndk.

 przym. otwarty, otworowy

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczerze

 (2.3) debiut

Wiktionary


otwarciej

sto­pień wyż­szy od przy­słów­ka: ot­war­cie


SJP.pl


otwartość

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) cecha tego, co jest ot­war­te, skie­ro­wa­ne do wszyst­kich

 (1.2) cecha tego, kto jest ot­war­ty: go­to­wy na przy­ję­cie no­wych idei lub nie­skry­wa­ją­cy swo­ich uczuć lub myśli

 (1.3) szcze­rość, bez­poś­red­niość

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ot­war­tość pro­jek­tu zwią­za­na jest rów­nież z tym, że jej ofer­ta jest skie­ro­wa­na nie tylko do mło­dzie­ży, która zo­sta­ła re­kru­to­wa­na, ale i ich za­in­te­re­so­wa­nych ko­le­gów, włą­cza­nych w tryb klu­bo­we­go dzia­ła­nia, i ro­dzi­ców (…).

 (1.2) Dla­te­go ważną, a za­ra­zem trud­ną cechą do­rad­cy jest au­ten­tycz­na ot­war­tość i chęć poz­na­nia, a nie za­kla­sy­fi­ko­wa­nia.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwieranie n., otwieracz mrz., otwornica ż.

 czas. otwierać ndk., otworzyć dk.

 przym. otwarty

 przysł. otwarcie

Wiktionary


otwartoźródłowy

w in­for­ma­ty­ce: taki, któ­re­go kod źró­dło­wy jest udo­stęp­nio­ny pu­blicz­nie


SJP.pl


otwarty

1. nie­ma­ją­cy gra­nic, ni­czym nie­o­gra­ni­czo­ny;
2. o skle­pie, wy­sta­wie itp.: czyn­ny;
3. przez­na­czo­ny dla wszyst­kich;
4. jawny, nie­u­kry­wa­ny, oczy­wi­sty;
5. szcze­ry, nie­za­kła­ma­ny;
6. go­to­wy na przy­ję­cie no­wych pro­po­zy­cji


SJP.pl

forma cza­sow­ni­ka.

 (1.1) ims. przy­miot­ni­ko­wy bier­ny od: ot­wo­rzyć

przy­miot­nik

 (2.1) nie­sta­wia­ją­cy przesz­kód do wej­ścia / przej­ścia, ni­czym nie­o­ko­lo­ny

 (2.2) o skle­pie: czyn­ny, dzia­ła­ją­cy

 (2.3) o pro­ble­mie, kwe­stii: do tej pory nie­roz­wią­za­ny, wciąż pod­le­ga­ją­cy dy­sku­sji;

 (2.4) ogól­nie do­stęp­ny, nie­o­bło­żo­ny ogra­ni­cze­nia­mi

 (2.5) o czło­wie­ku: nie­u­kry­wa­ją­cy swo­ich in­ten­cji, uczuć

 (2.6) in­form. ma­ją­cy do­stęp­ny kod źró­dło­wy

 (2.7) ni­czym nie osło­nię­ty, z do­stę­pem do wnę­trza

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Słoń­ce świe­ci­ło do środ­ka przez ot­war­te okno.

 (2.1) Prze­cho­dzi­ło się do niego przez ot­war­te pod­wó­rze są­sia­dów.

 (2.2) Chyba jest już za późno, że­by­śmy w tej wio­sce zna­leź­li jakiś ot­war­ty sklep. Boję się, że dzi­siaj na ko­la­cję bę­dzie­my jeść same kon­ser­wy.

 (2.4) Ab­sol­wen­ci prawa kry­ty­ku­ją obec­ne eg­za­mi­ny ad­wo­kac­kie i żą­da­ją wpro­wa­dze­nia usta­wy, która umoż­li­wi ot­war­ty do­stęp do za­wo­dów praw­ni­czych.

 (2.5) To bar­dzo ot­war­ty czło­wiek. Za­wsze mówi, co mu leży na sercu.

 (2.6) Ta firma nie do­star­cza ot­war­tych ste­row­ni­ków do swo­ich kart gra­ficz­nych; nie można ich sa­mo­dziel­nie po­pra­wić i po­now­nie skom­pi­lo­wać.

 (2.7) Cho­dził po mie­ście z ot­war­ty­mi ra­na­mi na brzu­chu.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔtˈfartɨ, AS: otfarty

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwieranie n., otwartość ż., otwór m., otworek m., otwieracz m., otwornica ż.

 czas. otwierać ndk., otworzyć dk.

 przysł. otwarcie

Wiktionary

Synonimy:

 (2.2) czynny, działający

 (2.3) nierozstrzygnięty, dyskusyjny

 (2.5) szczery

Wiktionary


otwieracz

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) przy­rząd słu­żą­cy do ot­wie­ra­nia, np. kon­serw, bu­te­lek

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ot­wie­racz do bu­te­lek
  • ot­wie­racz do kon­serw

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔtˈfʲjɛrat͡ʃ, AS: otfʹi ̯erač

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwieranie n., otworzenie n., otwór m., otwartość ż.

 czas. otwierać ndk., otworzyć dk.

 przym. otwarty

 przysł. otwarcie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) pot. klucz

Wiktionary


otwierak

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) techn. ręcz­ne na­rzę­dzie do ot­wie­ra­nia obu­dów te­le­fo­nów, smart­fo­nów, lap­to­pów itp.

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otwierać

Wiktionary


otwieralny

da­ją­cy się ot­wie­rać


SJP.pl


otwieranie

rze­czow­nik, ro­dzaj ni­ja­ki

 (1.1) od­cza­sow­ni­ko­wy od|ot­wie­rać.

 (1.2) po­wo­do­wa­nie ot­war­cia ot­wo­ru, prze­gro­dy, za­staw­ki

Wiktionary

Przykłady

 (1.2) Woda kie­ro­wa­na jest do zbior­ni­ków pod szczy­ta­mi. Potem to tylko kwe­stia ot­wie­ra­nia i za­my­ka­nia sta­wi­deł.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtfʲjɛˈrãɲɛ, AS: otfʹi ̯erãńe

Wiktionary

Powiązane:

 czas. otwierać ndk.

 rzecz. otwieracz m., otwarcie n., otwartość ż.

 przym. otwarty

 przysł. otwarcie

Wiktionary


otwierać

cza­sow­nik prze­chod­ni nie­do­ko­na­ny (dk. ot­wo­rzyć)

 (1.1) po­wo­do­wać, że coś prze­sta­je być zam­knię­te

 (1.2) roz­po­czy­nać dzia­ła­nie ja­kiejś in­sty­tu­cji, firmy itp.; także. robić to szcze­gól­nie uro­czy­ście, od­da­wać do użyt­ku

 (1.3) o pre­zen­cie: roz­pa­ko­wy­wać

 (1.4) roz­chy­lać przy­le­ga­ją­ce do sie­bie czę­ści

 (1.5) roz­kła­dać coś zło­żo­ne­go, roz­po­ście­rać

 (1.6) znaj­do­wać się na czele, pro­wa­dzić

 (1.7) med. ope­ra­cyj­nie udo­stęp­niać wnę­trze jamy ciała do za­bie­gu lub ope­ra­cji

 (1.8) in­form. uru­cha­miać pro­gram, ścią­gać stro­nę in­ter­ne­to­wą, wyś­wiet­lać plik

 (1.9) przen. daw. uka­zy­wać, od­sła­niać

cza­sow­nik zwrot­ny nie­do­ko­na­ny ot­wie­rać się (dk. ot­wo­rzyć się)

 (2.1) prze­sta­wać być zam­knię­tym

 (2.2) być za­kła­da­nym, roz­po­czy­nać swoją dzia­łal­ność

 (2.3) ule­gać roz­chy­le­niu lub roz­po­star­ciu

 (2.4) roz­chy­lać się sze­ro­ko

 (2.5) ujaw­niać swoje myśli, emo­cje, pra­gnie­nia

 (2.6) sta­wać się go­to­wym na przy­ję­cie cze­goś

 (2.7) sta­wać się osią­gal­nym

 (2.8) o ranie itp. za­czy­nać krwa­wić lub ro­pieć

 (2.9) in­form. uru­cha­miać się, wyś­wiet­lać się, ła­do­wać się

 (2.10) przen. od­sła­niać się, uka­zy­wać się w ca­ło­ści

 (2.11) przen. wy­cho­dzić na coś, być od stro­ny cze­goś

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Ot­wie­raj drzwi przed gość­mi.

 (1.2) Każ­de­go ranka to on musi ot­wie­rać sklep.

 (1.2) Naszą au­to­stra­dę ot­wie­ra­no dwa razy – raz dla po­li­ty­ków i dzien­ni­ka­rzy, a drugi raz pół roku póź­niej dla kie­row­ców.

 (1.3) Ot­wie­raj już te pre­zen­ty! Nie mogę się do­cze­kać.

 (1.4) Tak roz­ma­wia­jąc, stryj mój ot­wie­rał i za­my­kał książ­kę z ra­do­ścią stu­den­ta (…)

 (1.5) Ot­wie­ra­ła sze­ro­ko ra­mio­na wy­bie­ga­jąc z willi na po­wi­ta­nie dzie­ci.

 (1.6) Po­chód pier­wszo­ma­jo­wy ot­wie­rał prze­wod­ni­czą­cy na­sze­go związ­ku za­wo­do­we­go.

 (1.7) Den­ty­sta ot­wie­rał mi kanał aż dwie go­dzi­ny, bo po­my­lił rent­ge­ny.

 (1.8) Za­wsze jak ot­wie­ram ten pro­gram, to kom­pu­ter mi się wy­łą­cza.

 (1.9) Droga pro­wa­dzi­ła kręto i ot­wie­ra­ła coraz to inne nie­spo­dzia­ne, chwiej­ne, drob­ne rysy kra­jo­bra­zu.

 (2.1) Gdy ot­wie­ra­ły się wrota, po raz pier­wszy mogli zaj­rzeć do środ­ka.

 (2.2) Jutro ot­wie­ra się nowa ga­le­ria. Idziesz?

 (2.4) Te kwia­ty ot­wie­ra­ją się rano i za­my­ka­ją na wie­czór.

 (2.5) On już się przed nami ot­wie­rał, ale ty jak za­wsze wszyst­ko zep­su­łaś.

 (2.6) Od kilku lat Szwaj­ca­rzy ot­wie­ra­ją się na Eu­ro­pę.

 (2.7) Dzię­ki temu ot­wie­ra­ją się nowe moż­li­wo­ści.

 (2.8) Rana mu się znowu ot­wie­ra.

 (2.9) Ten film strasz­nie długo się ot­wie­ra.

 (2.10) Za przy­ląd­kiem ot­wie­rał się brzeg pia­szczy­sty, ja­ło­wy, miej­sce bez­płod­ne li­te­go pia­sku.

 (2.11) Okna ot­wie­ra­ły się na pię­kny ogród.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔtˈfʲjɛrat͡ɕ, AS: otfʹi ̯erać

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwartość ż., otwieracz m., otwieranie n., otwór m., otworowanie n., otwornica ż., otwierak m.

 czas. otworzyć dk.

 przym. otwarty, otwieralny, otworkowy

 przysł. otwarcie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.8) uruchamiać, włączać

Wiktionary


otwinowski

naz­wi­sko


SJP.pl


otwocczanin

miesz­ka­niec Ot­woc­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­o­so­bo­wy

 (1.1) miesz­ka­niec Ot­woc­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtfɔt͡sˈt͡ʃãɲĩn, AS: otfocčãńĩn

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otwock mrz.

:: fż. otwocczanka ż.

 przym. otwocki

Wiktionary


otwocczanka

miesz­kan­ka Ot­woc­ka


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) miesz­kan­ka Ot­woc­ka

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˌɔtfɔt͡sˈt͡ʃãnka, AS: otfocčãnka

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otwock mrz.

:: fm. otwocczanin mos.

 przym. otwocki

Wiktionary


otwock

mia­sto w Pol­sce


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy, nazwa włas­na

 (1.1) geogr. mia­sto w Pol­sce, w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, w po­wie­cie ot­woc­kim;

 (1.2) geogr. część mia­sta Głow­no, w wo­je­wództ­wie łódz­kim, w po­wie­cie zgier­skim

Wiktionary

Ot­wock – mia­sto w wo­je­wództ­wie ma­zo­wiec­kim, sie­dzi­ba po­wia­tu ot­woc­kie­go.

Ot­wock leży w daw­nej ziemi czer­skiej hi­sto­rycz­ne­go Ma­zo­wsza, w Do­li­nie Środ­ko­wej Wisły, nad rzeką Świ­der. Wcho­dzi w skład aglo­me­ra­cji war­szaw­skiej, a od cen­trum sto­li­cy od­da­lo­ny jest o około 23 km.

Wikipedia

Przykłady

 (1.1) Latem 1940 r. w Ot­woc­ku osiadł rabin z Alek­san­dro­wa.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwocczanin mos., otwocczanka ż.

 przym. otwocki

Wiktionary


otwocki

przy­miot­nik od: Ot­wock


SJP.pl

przy­miot­nik re­la­cyj­ny

 (1.1) od Ot­wock

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔtˈfɔt͡sʲci, AS: otfocʹḱi

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. Otwock m., otwocczanin m., otwocczanka ż.

Wiktionary


otworkowy

→ ot­wo­rek


SJP.pl

Patrz:

otworek

otwornica

1. wąska piła ręcz­na do wy­rzy­na­nia ot­wo­rów i krzy­wizn w drew­nie;
2. jed­no­ko­mór­ko­wy or­ga­nizm sło­no­wod­ny ma­ją­cy sko­rup­kę z ot­wor­ka­mi;
3. po­rost ros­ną­cy na ska­łach, korze i mart­wym drew­nie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski

 (1.1) techn. na­rzę­dzie lub jego część, do wy­ko­ny­wa­nia ot­wo­rów śred­ni­cy więk­szej niż śred­ni­ca wier­teł

 (1.2) biol. mi­kro­sko­pij­ny or­ga­nizm jed­no­ko­mór­ko­wy z wa­pien­nym pan­ce­rzy­kiem za­li­cza­ny do grupy ot­wor­ni­ce (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Fo­ra­mi­ni­fe­ra|ref=tak.);

 (1.3) mykol. nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Per­tu­sa­ria|DC.|ref=tak., ro­dzaj po­ro­stów z ro­dza­ju ot­wor­ni­co­wa­tych (nazwa sy­ste­ma­tycz­na|Per­tu­sa­ria­ce­ae|ref=tak.);

 (1.4) mykol. po­rost z ro­dza­ju ot­wor­ni­ca (1.3)

Wiktionary

Hasło wie­loz­nacz­ne. Moż­li­we zna­cze­nia:

  • ot­wor­ni­ca – przed­sta­wi­ciel or­ga­niz­mów na­le­żą­cych do ot­wor­nic (Fo­ra­mi­ni­fe­ra)
  • ot­wor­ni­ca – ro­dzaj po­ro­stów

Wikipedia

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwór m., otworek m., otworeczek m., otworzenie n., otwartość ż., pootwieranie n., otwornice nmos., otwornicowate nmos., otwornicowce nmos.

 czas. otwierać ndk., otworzyć dk., pootwierać dk.

 przym. otwarty

 przysł. otwarcie

Wiktionary


otwornice

grupa or­ga­niz­mów za­li­cza­nych do kró­le­stwa pro­ti­stów


SJP.pl

Ot­wor­ni­ce (Fo­ra­mi­ni­fe­ra) – grupa or­ga­niz­mów na­le­żą­cych do kró­le­stwa pro­ti­stów.

Po­sia­da­ją sko­rup­ki zbu­do­wa­ne z wę­gla­nu wap­nia (CaCO3) lub ze zle­pio­nych zia­re­nek pia­sku (ot­wor­ni­ce aglu­ty­nu­ją­ce). Pod wzglę­dem trybu życia wy­róż­nia się ot­wor­ni­ce plank­to­nicz­ne oraz ben­to­nicz­ne.

Wikipedia


otworowy

przy­miot­nik od: otwór


SJP.pl


otworzyć

uczy­nić wnę­trze cze­goś do­stęp­nym z zew­nątrz


SJP.pl

cza­sow­nik prze­chod­ni do­ko­na­ny (ndk. ot­wie­rać)

 (1.1) do­ko­na­ny od|ot­wie­rać.

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Czy mógł­byś ot­wo­rzyć bu­tel­kę?

 (1.1) Ot­wo­rzył okno i za­pa­trzył się w gwiaź­dzi­ste niebo.

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ɔˈtfɔʒɨt͡ɕ, AS: otfožyć

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwieracz m., otwór m., otworzenie n., otwartość ż., otwornica ż.

 przym. otwarty

 przysł. otwarcie

 czas. otwierać

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) reg. śl. odewrzyć

Wiktionary


otwór

dziu­ra, szpa­ra, szcze­li­na


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj mę­sko­rze­czo­wy

 (1.1) dziu­ra lub wgłę­bie­nie

 (1.2) wlot prze­wo­du

 (1.3) wylot prze­wo­du

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Szcze­pan przy­ło­żył do ot­wo­ru oko i zo­ba­czył pannę (…)

 (1.1) Otwór pie­cza­ry, zarys jej ścia­nek przy­po­mi­na­ją­cy szkie­let pot­wor­ne­go mor­skie­go ssaka, lek­kie scho­dy pro­wa­dzą­ce na szczyt wyspy, woda spo­koj­na i czy­sta przy ot­wo­rze, przez którą prześ­wie­ca­ła cała struk­tu­ra ba­zal­to­wa, wszyst­ko to zo­sta­ło odt­wo­rzo­ne z wiel­kim kunsz­tem na kart­ce wyr­wa­nej z bloku […]

Wiktionary

Wymowa:

IPA: ˈɔtfur, AS: otfur

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otwarcie n., otwieracz m., otworowanie n., otwornica ż.

:: zdrobn. otworek m.

 czas. otworzyć dk., otwierać ndk., otworować ndk.

 przym. otwieralny, otwarty, otworowy

 przysł. otwarcie

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) szczelina, dziura, por, wpust

 (1.2) wlot, wejście

 (1.3) wylot, wyjście, ujście

Wiktionary


otyle

przy­słó­wek

 (1.1) w spo­sób otyły

Wiktionary

Przykłady

 (1.1) Niez­wy­kle otyle wy­glą­da­ją­cy ba­chor stał z uśmie­chem od ucha do ucha.

Wiktionary

Powiązane:

 rzecz. otycie n., otyłość ż., otyły mos.

 czas. otyć dk.

 przym. otyły

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) grubo, tłusto; rzad. korpulentnie

Wiktionary


otylia

imię żeń­skie


SJP.pl

rze­czow­nik, ro­dzaj żeń­ski, nazwa włas­na

 (1.1) imię|pol­ski|ż.;

Wiktionary

Oty­lia – żeń­ski od­po­wied­nik ger­mań­skie­go imie­nia Otto oz­na­cza­ją­cy „bo­ga­tą wo­jow­nicz­kę” lub „obroń­czy­nię bo­gact­wa”. No­si­ła je ży­ją­ca w VIII wieku mnisz­ka – św. Oty­lia, pa­tron­ka Al­za­cji. Al­ter­na­tyw­na formy imie­nia to "Ody­lia".

Wikipedia

Wymowa:

IPA: ɔˈtɨlʲja, AS: otylʹi ̯a

Wiktionary

Synonimy:

 (1.1) gw. Górny Śląsk Tila

Wiktionary